Wikipedia ilowiki https://ilo.wikipedia.org/wiki/Umuna_a_Panid MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Midia Espesial Tungtungan Agar-aramat Agar-aramat tungtungan Wikipedia Wikipedia tungtungan Papeles Papeles tungtungan MediaWiki MediaWiki tungtungan Plantilia Plantilia tungtungan Tulong Tulong tungtungan Kategoria Kategoria tungtungan TimedText TimedText talk Modulo Modulo tungtungan Event Event talk 0 2404 407290 406440 2026-11-05T06:05:17Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 407290 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Peyote |image = Peyote Cactus.jpg |image_caption = Ti peyote iti kaatapan |status = G3 |status_system = TNC |status_ref = <ref>{{cite web|url=http://oldredlist.iucnredlist.org/details/151962/0|title=''Lophophora williamsii''|publisher=The IUCN Red List of Threatened Species, IUCN Global Species Programme, Red List Unit, Cambridge, UK|date=2017|accessdate=12 April 2018|access-date=4 March 2019|archive-date=24 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524144141/http://oldredlist.iucnredlist.org/details/151962/0|url-status=dead}}</ref> |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudicotidae]] |unranked_ordo = [[Bugas nga eudicotidae]] |ordo = [[Caryophyllales]] |familia = [[Cactaceae]] |genus = ''[[Lophophora]]'' |species = '''''L. williamsii''''' |binomial = ''Lophophora williamsii'' |binomial_authority = ([[Charles Antoine Lemaire|Lem.]]) [[John Merle Coulter|J.M.Coult.]] |synonyms = ''Echinocactus williamsii'' Lemaire ex Salm-Dyck<br /> ''Lophophora lewinii'' (K. Schumann) Rusby<br /> ''Lophophora echinata'' Croizat<br /> ''Lophophora fricii'' Habermann<br /> ''L. williamsii'' var. ''fricii'' (Habermann) Grym<br /> ''L. diffusa'' subsp. ''fricii'' (Habermann) Halda<br /> ''Lophophora jourdaniana'' Haberman }} Ti '''''Lophophora williamsii''''' wenno '''peyote''' ket ti bassit, awan siit a [[karimbuaya]] nga addaan kadagiti [[Sikoaktibo a karimbuaya|sikoaktibo alkaloids]], a naisangsangayan ti [[meskalina]].<ref name=SalakHuicholIndians>{{cite web | last =Salak | first =Kira | title =Lost Souls of the Peyote Trail (published in National Geographic Adventure) | work =Kira Salak | publisher =Kira Salak, KiraSalak.com | url =http://www.kirasalak.com/Peyote.html | accessdate = 2013-09-12}}</ref> Ti kadawyan a naganna iti ''peyote'' ket nagtaud iti kasla nailetra iti Espaniol a nagan,<ref name=GRIN>{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?22667 |title=''Lophophora williamsii'' information from NPGS/GRIN |work=GRIN taxonomy for plants |accessdate=2013-07-02 |access-date=2015-08-27 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927014952/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?22667 |url-status=dead }}</ref> a nagtaud met manipud iti [[Nahuatl]]a nagan ti '''''peyōtl''''' {{IPA-nah|ˈpejoːt͡ɬ|}}, ken nakunkuna a naala manipud iti ramut a kayatna a sawen ket "nasileng" wenno "agsileng".<ref name=Andr03>{{cite book |last=Andrews |first=J. Richard |year=2003 |title=Workbook for Introduction to Classical Nahuatl, Revised Edition |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3453-6 }} p. 246. Kitaen ti [[wikt:peyotl|peyotl]] iti Wiktionary.</ref><ref>{{Cite book |last=Anderson |first=Edward F. |year=2001 |title=The Cactus Family |url=https://archive.org/details/cactusfamily0000ande |publication-place=Pentland, Oregon |publisher=Timber Press |isbn=978-0-88192-498-5 }} p. 396.</ref><ref>http://sites.estvideo.net/malinal/nahuatl.page.html</ref> Dagiti patneng a taga-Amerika ket mabalinda ti nagus-usar iti peyote, ken kadawyan a para kadagiti espiritual a panggep, para kadagiti napalabasen a 5,500 tawen. == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Dagiti akinruar a silpo == {{Commonscat-inline}} * [https://web.archive.org/web/20070224082624/http://www.wired.com/news/medtech/0,1286,69477,00.html Peyote Won't Rot Your Brain] * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LOWI USDA: NRCS Plants Profile ''Lophophora williamsii''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130714080438/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LOWI |date=2013-07-14 }} {{Taxonbar|from=Q271937}} {{Kontrol ti autoridad}} {{Biolohia-pungol}} [[Kategoria:Lophophora]] [[Kategoria:Dagiti mula a makasabidong, makapabullan ken makaparugso]] ppybero4dvfv8d06551uybcd1uxk9jy 0 17990 407287 397026 2026-11-04T23:28:53Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 407287 wikitext text/x-wiki {{Infobox kabambantayan |name=Alpes|native_name= |photo=2008 Jungfrau.jpg |photo_caption= Ti [[Jungfrau]] idiay [[Alpes Bernes]] ti Suisa |country=Eslobenia|country1=Pransia|country2=Alemania|country3=Suisa |country4=Italia|country5=Austria|country6=Liechtenstein|country7=Monaco |state_type=Rehion |region= |border=| border1= |geology=Bündner schist | geology1=flysch | geology2=molasse | period=Tersiario | orogeny=Alpino nga orohenesis |area_km2= | length_km=| length_orientation= |width_km= | width_orientation= |highest=[[Mont Blanc]] |elevation_m=4810.45 |coordinates = {{coord|45|50|01|N|06|51|54|E|format=dms|display=inline}} |range_coordinates = {{coord|46|30|20|N|09|19|49|E|format=dms|display=inline,title}} |map_image=Alpenrelief 01.jpg | map_caption=Mapa ti Alpes. Kitaen pay ti [[:Papeles:Alpenrelief 02.jpg|mapa nga adda dagiti namarkaan nga internasional a pagbeddengan]] }} Ti '''Alpes''', maysa kadagiti kalatakan a sistema ti [[kabambantayan]] ti [[Europa]], ket gumay-at ti agarup a {{convert|1,200|km}} ti ballasiw dagiti walo nga [[Alpino a pagpagilian]] manipud idiay [[Austria]] ken [[Eslobenia]] iti daya, ti [[Suisa]], [[Listenstain]], [[Alemania]], [[Pransia]] iti laud ken ti [[Italia]] ken [[Monaco]] iti abagatan.<ref>[http://www.alpconv.org/index_en "Dagiti Alpino a Taripnong"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110729001545/http://www.alpconv.org/index_en |date=2011-07-29 }}. ''Dagiti Alpino a Konperensia''. Naala idi Agosto 3, 2012</ref> Ti Alpes ket naporma kadagiti napalabas a ginasut a riwriw a tawtawen idi nagdidinnungpar dagiti Aprikano ken Eurasiano a [[tektoniko a plato]]; ti nakaro a panakaipandangan a gapuanan babaen ti pasamak a resulta ti marina a [[sedimentasion]] a nagpangpangato ken nakupkupin kadagiti nangato a pantok ti bantay a kas ti [[Mont Blanc]] ken ti [[Matterhorn]]. Ti Mont Blanc ket sakupenna ti Pranses–Italiano a pagbeddengan, ken iti {{convert|4810.45|m|abbr=on|0}} ket ti kangatuan a bantay iti Alpes. Ti rehion ti Alpino a lugar ket aglaon kadagiti adu a pantok a nangatngato ngem {{convert|4000|m|abbr=on|0}}, a nakunkuna a kas ti "[[Listaan ti Alpino nga uppat a ginasut|uppat a ginasut]]". == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Dagiti akinruar a silpo == {{Commons-nailinia}} * [https://web.archive.org/web/20210422215707/http://modis.gsfc.nasa.gov/gallery/individual.php?db_date=2005-09-17 Satelite a ladawan ti Alpes], naala idi 31 Agosto 2005 babaen ti [[MODIS]] a naikarga idiay [[Terra (satelite)|Terra]] * [http://www.alpine-space.eu/ Opisial a website ti Programa ti Alpes iti Limbang] Daytoy a pinunduan ti programa ti Kappon ti Europa a kimmuyog a nagbayad kadagiti panagdaliasat a gangandat iti rehion ti Alpes. {{pungol-nangruna}} [[Kategoria:Alpes| ]] [[Kategoria:Dagiti kabambantayan ti Europa]] [[Kategoria:Banbantay ti Europa]] [[Kategoria:Dagiti pisiograpiko a probinsia]] napedrd9xj4rx3iqom87pbidktrfjlr 0 50275 407288 392486 2026-11-05T05:12:32Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 407288 wikitext text/x-wiki {{Infobox pagsasao |name=Kháng |nativename=Mang U’ |states=[[Bietnam]] |region=Dagiti probinsia ti [[Probinsia ti Sơn La|Sơn La]] ken [[Probisnia ti Lai Châu|Lai Châu]] |ethnicity=[[Tattao a Khang|Khang]] |speakers={{sigfig|13,800|2}} |date=2009 |ref=e18 |familycolor=Austroasiatiko |fam2=[[Sasao a Palaungiko|Palaungiko]] |fam3=[[Sasao a Bit–Khang|Bit–Khang]] |iso3=kjm |lc1=xao|ld1=Khao |glotto=khan1274 |glottorefname=Khang }} Ti '''pagsasao a Kháng''' ({{zh|抗语}}), ammo pay a kas '''Mang U’''', ket ti maysa a [[Sasao nga Austroasiatiko|pagsasao nga Austroasiatiko]] a naisasao idiay [[Bietnam]]. Daytoy ket asideg a kabagian ti [[Pagsasao a Bumang]] iti akin-abagatan a [[Yunnan]], Tsina. == Pannakaidasig == Idasig ni [[Paul Sidwell]] (2014)<ref>Sidwell, Paul. 2014. "[https://www.academia.edu/11935141/Khmuic_classification_and_homeland Khmuic classification and homeland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160203083335/http://www.academia.edu/11935141/Khmuic_classification_and_homeland |date=2016-02-03 }}". ''Mon-Khmer Studies'' 43.1:47-56</ref> ti Khang a kas [[Sasao a Palaungiko|Palaungiko]], ngem isingasing ni [[Jerold Edmondson]] (2010) a daytoy ket [[Sasao a Khmuiko|Khmuiko]]. Kaasitgan a kabagian ti Kháng ti [[Pagsasao a Bumang|Bumang]] (Edmondson 2010). == Pannakaiwarwaras == Opisial a mabigbig dagiti [[Tattao a Khang|agsasao iti Kháng]] a kas grupo ti etniko idiay Bietnam,<ref>{{Cite web|url=http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/endangered-languages/dynamic-content-single-view-project/news/documenting_and_preserving_the_khang_language_in_vietnam/|title=Documenting and Preserving the Khang Language in Vietnam|last=|first=|date=|website=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|publisher=|access-date=2016-08-29}}</ref> ken opisial nga addaan iti bilang iti 10,272 idi 1999. Naiwarwaras ti Kháng kadagiti sumaganad a distrito ti ti amiana a laud a Bietnam iti [[Probinsia ti Sơn La]] ken [[Probinsia ti Lai Châu]]:<ref>{{cite book | last=Edmondson | first=Jerold A. | year=2010 | chapter=The Kháng language of Vietnam in comparison to Ksingmul (Xinh-mun) | page=140 | editor1-first=Kenneth A. | editor1-last=McElhanon | editor2-first=Ger | editor2-last=Reesink | title=A Mosaic of languages and cultures: studies celebrating the career of Karl J. Franklin | series=SIL e-Books | issue=19 | publisher=SIL International, Dallas | url=http://www.sil.org/resources/archives/9267 | chapter-url=http://www.sil.org/system/files/reapdata/37/69/41/37694131869962083547185786582610831574/52537.pdf}}</ref> *[[Probinsia ti Sơn La]] (iti igid ti Karayan Nangisit) **[[Distrito ti Thuận Châu|Thuận Châu]] (mairaman ti purok ti Bản Ná Lai) **[[Distrito ti Quỳnh Nha|Quỳnh Nhai]] **[[Distrito ti Mường La|Mường La]] *[[Probinsia ti Lai Châu]] **[[Distrito ti Phong Thổ|Phong Thổ]] **[[Distrito ti Mường Tè|Mường Tè]] **[[Distrito ti Than UyênThan Uyên]] *[[Probinsia ti Điện Biên]] **[[Mường Lay]] (alternatibo a Mường Chà) **[[Distrito ti Tuần Giáo|Tuần Giáo]] == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Adu pay a mabasbasa == *Dao Jie 刀洁. 2007. ''Bumang yu yanjiu 布芒语研究 [A study of Bumang]''. Beijing: Minzu University. *Ferlus, Michel. 1996. [https://web.archive.org/web/20210831175330/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/ferlus1996langues.pdf ''Langues et peuples viet-muong''] [Viet-Muong languages and peoples]. Mon-Khmer Studies Journal (MKS) 26. 7–28 *Mikami, Naomitsu. 2003. "A Khang phonology and wordlist." ''Reports on Minority Languages in Mainland Southeast Asia'', ed. by Ueda Hiromi, 1–42. Endangered Languages of the Pacific Rim. Osaka: Faculty of Informatics, Osaka Gakuin University. *Schliesinger, Joachim. 1998. ''Hill tribes of Vietnam. Vol''. Vol. 2. 2 vols. Bangkok: White Lotus Co. Ltd. *Thông Tấn Xã Việt Nam [Vietnam News Agency]. 2006. ''Việt Nam Hình Ảnh Cộng Dồng 54 Dân Tộc'' [Vietnam Image of the Community of 54 Ethnic Groups]. Hanoi: The Vna Publishing House. == Dagiti akinruar a silpo == *https://web.archive.org/web/20131202221448/http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=508 *http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage) *[[hdl:10050/00-0000-0000-0003-93F5-2@view|http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0003-93F5-2@view]] Khang iti Dihital nga Arkio ti RWAAI {{Sasao nga Austroasiatiko}} {{Austroasiatiko-pagsasao-pungol}} {{DEFAULTSORT:Khang}} [[Kategoria:Sasao a Khmuiko]] [[Kategoria:Sasao a Palaungiko]] [[Kategoria:Dagiti pagsasao ti Bietnam]] lc3ct2uh8cia4mypg02nfdq91iq4qxb 0 54258 407292 407242 2026-11-05T07:04:42Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 407292 wikitext text/x-wiki {{Infobox pamilia ti pagsasao |name = Kra–Dai |altname = Tai–Kadai, Daic, Kadai |region = [[Akin-abagatan a Tsina]], [[Hainan]],<br />[[Indotsina]], [[Amianan a daya nga India]] |familycolor = Tai-Kadai |family = Maysa kadagiti kangrunaan a [[pamilia ti pagsasao]] |child1 = [[Sasao a Kra|Kra]] |child2 = [[Sasao a Kam–Sui|Kam–Sui]] |child3 = ''[[Pagsasao nga Ong-Be|Ong Be]]'' |child4 = [[Sasao a Hlai|Hlai]] |child5 = [[Sasao a Tai|Tai]] (Zhuang–Tai) |iso2 = tai |glotto=taik1256 |glottorefname= Tai–Kadai |map = Taikadai1.0.png |mapcaption = Pannakaiwarwaras ti pamilia ti pagsasao a Tai–Kadai.<br /> {{legend|blue|[[Sasao a Kra|Kra]]}} {{legend|#DB4FFF|[[Sasao a Kam–Sui|Kam–Sui]]}} {{legend|#B000A6|[[Pagsasao nga Ong Be|Bê]]}} {{legend|#80FF00|[[Sasao a Hlai|Hlai]]}} {{legend|#FFEC19|[[Sasao nga Akin-amianan a Tai|Akin-amianan a Tai]]}} {{legend|#FF4C00|[[Sasao a Tengnga a Tai|Tengnga a Tai]]}} {{legend|#FF9D00|[[Sasao nga Akin-abagatan a laud a Tai|Akin-abagatan a laud a Tai]]}} }} Ti '''sasao a Kra–Dai''' , ammo pay a kas '''Tai–Kadai,''' '''Daic''', ken '''Kadai''', ket ti [[pamilia ti pagsasao]] iti nakaro a [[paaweng a pagsasao]] a mabirukan idiay akin-abagatan a [[Tsina]], amianan a daya nga [[India]] ken [[Abagatan a daya nga Asia]]. Mangiramanda iti [[Pagsasao a Tailandes|Tailandes]] ken [[Pagsasao a Lao|Lao]], dagiti nailian a pagsasao ti [[Tailandia]] ken [[Laos]]. Adda dagiti gangani a 100 a riwriw nga agsasao kadagitoy a pagsasao iti lubong.<ref>Diller, Anthony, Jerry Edmondson, Yongxian Luo. (2008). ''The Tai–Kadai Languages''. London [etc.]: Routledge. {{ISBN|978-0-7007-1457-5}}</ref> Ilista ti [[Ethnologue]] dagiti 95 a pagsasao iti daytoy a pamilia, a 62 kadagitoy ket adda iti sanga ti [[Sasao a Tai|Tai]].<ref>[http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16 Kayo ti pamilia ti Tai–Kadai ti Ethnologue]</ref> Ti dibersidad ti sasao a Tai–Kadai idiay akin-abagatan a Tsina, a naipangpangruna idiay [[Guizhou]] ken [[Hainan]], ket mangisingasing a daytoy ket asideg iti [[Urheimat|pagtaenganda]]. Ti [[Sasao a Tai|sanga a Tai]] ket nagpaabagatan idiay [[Abagatan a daya nga Asia]] idi laeng agarup a sangaribo a tawtawen ti napalabas, a nagpundar kadagiti pagilian a kanungpalan a nagbalin a Tailandia ken Laos nga isu idi ti teritorio nga [[Sasao nga Austroasiatiko|Austroasiatiko]]. Kontrobersial ti nagan a "Tai–Kadai", ken naaramiden dagiti argumento a nasken koma a masukatan.<ref name="Ostapirat2000">Ostapirat, Weera. (2000). "[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/weera2000proto.pdf Proto-Kra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112022126/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/weera2000proto.pdf |date=2020-11-12 }}." ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area'' '''23''' (1): 1-251.</ref> Ti nagan ket nagtaud manipud iti maysa a duog a panangisina ti pamilia kadagiti dua a sanga, ti Tai ken Kadai. Ngem iti kua ti nagan a Kadai ket mangisingasing a daytoy ket mangiraman iti Tai, ken iti kasta sagpaminsan a naus-usar a mangibaga ti intero a pamilia.<ref name=edmondson1988 /> Iti sabali met, adda dagiti reperensia a mangigawid ti panagusar ti "Kadai" iti sanga a Kra iti pamilia, a makaanayen apara it nagan ti Kra. Naisingasingen ti pangsukat a nagan iti Kra–Dai, kas Kra ken Dai, dagiti dua a dakkel ken nasayaat a naitakder a subgrupo a mabirukan kadagiti sabali a bangir iti nangruna a historikal a panagsina.<ref name=Ostapirat2000 /> Ti nagan a Kra–Dai ket naamponen kadagiti nadumaduma a nangruna nga eskolar nga obra iti pamilia.<ref name=norquest /><ref name=pittayaporn>Pittayaporn, Pittayawat. 2009. The phonology of Proto-Tai. Ph.D. Thesis, Cornell University</ref><ref name=jenks>Peter Jenks and Pittayawat Pittayaporn. [http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199772810/obo-9780199772810-0178.xml Kra-Dai Languages]. Oxford Bibliographies in “Linguistics”, Ed. Mark Aranoff. New York: Oxford University Press.</ref> == Internal a pannakaidasig == Buklen ti Tai–Kadai dagiti lima a nasayaat a naitakder a sanga,ti Hlai, Kra, Kam–Sui, Tai, ken ti pagsasao nga Ong Be: *[[Pagsasao nga Ong-Be|Ong Be]] (Hainan) *'''[[Sasao a Kra|Kra]]''' (akin-abagatan a Tsina, akin-amianan a Bietnam; tinawtawagan iti ''Kadai'' iti ''[[Ethnologue]]'') *'''[[Sasao a Kam–Sui|Kam–Sui]]''' (nangruna a daga ti Tsina) *'''[[Sasao a Hlai|Hlai]]''' (Hainan) *'''[[Sasao a Tai|Tai]]''' (akin-abagatan a Tsina ken Abagatan a daya nga Asia) Idi 1942, pinagtitipon nga inkabil ni [[Paul K. Benedict]] dagiti tallo a sasao a Kra ([[Pagsasao a Gelao|Gelao]], [[Pagsasao a Qabiao|Laqua]] ken [[Pagsasao a Lachi|Lachi]]) iti Hlai iti maysa a grupo a ninagananna iti "Kadai", manipud iti ''ka'' a tikayatna sawen ket "tao" iti Gelao ken Laqua, ken ''Dai'', ti maysa a porma ti autonimo ti Hlai. Kaaduanna pay nga insingsingasing ti henetiko a pannakaigrupo ti Tai, Kadai ken [[Sasao a Malayo-Polinesio|Malayo-Polinesio]].<ref>{{cite journal | first = Paul K. | last = Benedict | authorlink = Paul K. Benedict | title = Thai, Kadai, and Indonesian: A New Alignment in Southeastern Asia | url = https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_october-december-1942_44_4/page/576 | journal = American Anthropologist | year = 1942 | volume = 44 | issue = 4 | pages = 576–601 | jstor = 663309 | doi = 10.1525/aa.1942.44.4.02a00040 }}</ref> === Edmondson ken Solnit === Ti maysa a nasapa ngem impluensial a panangidasig, iti tradisional aklado ti Kam–Tai, ket ti panangidasig idi da [[Jerold Edmondson|Edmondson]] ken Solnit manipud idi 1988:<ref name=edmondson1988>Edmondson, Jerold A. and David B. Solnit, editors. 1988. Comparative Kadai: Linguistic studies beyond Tai. Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington Publications in Linguistics, 86. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington. vii, 374 p.</ref><ref name="Tai">Edmondson, Jerold A. and David B. Solnit, editors. 1997. Comparative Kadai: the Tai branch. Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington Publications in Linguistics, 124. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington. vi, 382 p.</ref> {{klado |label1='''Tai–Kadai'''&nbsp; |1={{klado |1=[[Sasao a Kra|Kra]] (Geyang) |2=[[Sasao a Hlai|Hlai]] |label3=&nbsp;[[Sasao a Kam–Tai|Kam–Tai]]&nbsp; |3={{klado |1={{klado |1=[[Pagsasao a Lakkia|Lakkja]]–[[Pagsasao a Biao|Biao]] |2=[[Sasao a Kam–Sui|Kam–Sui]] }} |2={{klado |1=[[Pagsasao nga Ong Be|Ong Be]] |2=[[Sasao a Tai|Tai]] }} }} }} }} Daytoy a panangidasig ket us-usaren babaen ti ''Ethnologue'', ngem idi 2009 naaramid ti Lakkja a kas maikatlo a sanga ti Kam–Tai ken ti Biao ket naiyalis idi iti Kam–Sui. === Ostapirat === Naibatay iti adu a bilang ti bokabulario a nagbibingayanda, dagiti sanga ti Kam–Sui, Be, ken Tai ket masansanda nga agkuyog a maidasig. (Kitaen ti [[Sasao a Kam–Tai|Kam–Tai]].) Nupay kasta, namatmati ni Weera Ostapirat a daytoy ket [[negatibo nga ebidensia]], ken mabalin a gapu ti leksikal a pannakaisukat kadagiti sabali a sanga. Nagtunton pay isuna a dagiti morpolohiko a panagpapada ket imbes ket a mangisingasing a ti Kra ken Kam–Sui ket nasken da koma nga agkuyog a maigrupo akas Akin-amianan a Kra–Dai, ken ti Hlai iti Tai a kas Akin-abagatan a Kra–Dai oiti sabali.<ref name=Ostapirat2005 /> Ti puesto ti Ong Be iti singasing ni Ostapirat ket saan a makedngan. Laglagipen a kinaynayat ni Ostapirat ti agusar iti nagan a Kra–Dai ngem iti Tai–Kadai, nga insupsupiatna a duogen. {{klado |label1='''Kra–Dai'''&nbsp; |1={{klado |label1=&nbsp;Akin-amianan&nbsp; |1={{klado |1=[[Sasao a Kra|Kra]] |2=[[Sasao a Kam–Sui|Kam–Sui]] }} |label2=&nbsp;Akin-abagatan&nbsp; |2={{klado |1=[[Sasao a Hlai|Hlai]] |2=[[Sasao a Tai|Tai]] }} }} }} === Norquest === Inawat daytoy a pannakaisalumina ni Norquest (2007), ken manginayon ti narigat a [[Pagsasao a Lakkja|Lakkja]] ken [[Pagsasao nga Ong Be|Ong Be]] iti panangidasigna. Nupay kasta, inbagbagan a ti Lakkja a mabalin daytoy a Kam–Sui, ken ti Be ket mabalin a Tai, a naipangpangruna ti maysa kadagiti sasao nga Akin-amianan a Tai ngem managbaliw gapu ti pannakaiyasideg kadagiti sabali a pagsasao iti Hainan.<ref name="norquest">Norquest, Peter K. 2007. [http://gradworks.umi.com/32/84/3284367.html ''A Phonological Reconstruction of Proto-Hlai'']. Ph.D. dissertation, Department of Anthropology, University of Arizona.</ref> Iti sumaruno kenni Ostapirat, inampon ni Norquest ti nagan a Kra–Dai para iti sibubukel a pamilia. {{klado |label1='''Kra–Dai'''&nbsp; |1={{klado |label1=&nbsp;Akin-amianan&nbsp; |1={{klado |1=[[Sasao a Kra|Kra]] |label2=&nbsp;Amianan a daya&nbsp; |2={{klado |1=[[Pagsasao a Lakkja|Lakkja]] |2=[[Sasao a Kam–Sui|Kam–Sui]] }} }} |label2=&nbsp;Akin-abagatan&nbsp; |2={{klado |1=[[Sasao a Hlai|Hlai]] |label2=&nbsp;Be–Tai&nbsp; |2={{klado |2=[[Sasao a Tai|Tai]] |1=[[Pagsasao nga Ong Be|Ong Be]] }} }} }} }} == Dagiti akinruar a panagkakabagian == {{Main|Sasao nga Austro-Tai}} Ti sasao a Tai–Kadai ket dati da a naikeddeng a kas parte ti pamilia a [[Sasao a Sino-Tibetano|Sino-Tibetano]], ngem iti ruar ti Tsina naidasig da ita iti maysa nawaya pamilia. Aglaonda iti adu a bilang dagiti balikas a maipada iti sasao a Sino-Tibetano. Nupay kasta, manmanoda amabirukan kadagiti amin a sanga ti pamilia, ken saan a mangiraman ti batayan a bokabulario, a mangibaga daytoy nga isuda ket dagiti daan a binulod a balikas.<ref name=Ostapirat2005>Ostapirat, Weera. (2005). "Kra–Dai and Austronesian: Notes on phonological correspondences and vocabulary distribution", pp.&nbsp;107–131 in Sagart, Laurent, Blench, Roger & Sanchez-Mazas, Alicia (eds.), ''The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics.'' London/New York: Routledge-Curzon.</ref> Dagiti nadumaduma nga akinlaud nga eskolar ket nangipresentada iti singasing nga ebidensia a ti Tai–Kadai ket maikabagian iti wenno sanga ti [[Sasao nga Austronesio|pamilia a pagsasao nga Austronesio]].<ref>[[Laurent Sagart|Sagart, Laurent]]. 2004. [http://halshs.archives-ouvertes.fr/docs/00/09/09/06/PDF/THE_HIGHER_PHYLOGENY_OF_AUSTRONESIAN.pdf ''The higher phylogeny of Austronesian and the position of Tai–Kadai.''] ''Oceanic Linguistics'' 43. 411–440</ref> Adda dagiti bilang dagiti mabalin a kognado iti bugas a bokabulario. Kadagiti mangisingsingasing, awan pay ti pagtutnosan no dagitoyo ket agkakabsat a grupo iti Austronesio iti pamilia a tinawtawagan iti [[Austro-Tai]], ti maysa panagsubli a migrasion [[Sasao a Formosano|manipud iti Taiwan]] iti nangruna a daga, wenno ti naladladaw a migrasion manipu diti Filipinas iti Hainan idi las-ud ti panagpadakkel ti Austronesio. Ti singasing nga [[Sasao nga Austriko|Austriko]] ket mangisingasing ti silpo a nagbaetan ti Austronesio ken ti [[sasao nga Austroasiatiko]]. Nga agpada a mangibagbaga ti parte ti pannakaaramid ti Austriko ni [[Paul K. Benedict|Benedict]], a naginayon ti Tai–Kadai ken [[Sasao a Hmong–Mien|Hmong–Mien]] iti singasing, naipangpangruna nga insupsuppiat ni Kosaka (2002) para iti pamilia a Miao–Dai.<ref name="Kosaka">Kosaka, Ryuichi. 2002. "[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/kosaka2002affiliation.pdf On the affiliation of Miao-Yao and Kadai: Can we posit the Miao-Dai family] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111164811/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/kosaka2002affiliation.pdf |date=2020-11-11 }}." ''Mon-Khmer Studies'' 32:71-100.</ref> Idiay Tsina, tinawtawagan dagitoy iti sasao a [[Sasao a Kam–Tai|Zhuang–Dong]] kenkadawyanda a naikeddeng a kabagian ti sasao a Sino-Tibetano a maikuyog iti [[Sasao a Hmong–Mien|sasao a Miao–Yao]]. Daytoyket banag pay a pakipagtungtongan kadagiti Insik nga eskolar no ti [[sasao a Kra]] a kas ti [[Pagsasao a Gelao|Gelao]], [[Pagsasao a Qabiao|Qabiao]], ken [[Pagsasao a Lachi|Lachi]] ket mabalinda a mairaman iti Zhuang–Dong, gapu ta awananda iti pannakaipada iti Sino-Tibetano a naus-usar a panangiraman kadagiti sabali a sasao a Zhuang–Dong iti Sino-Tibetano. == Kognado a panangiyasping<ref>{{Cite web |url=http://geolangs.org/archives/mks/pdf/26:79-88.pdf |title=Ostapirat, W. E. E. R. A. Kadai dummy*-m. |access-date=2017-07-18 |archive-date=2017-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170114085413/http://geolangs.org/archives/mks/pdf/26:79-88.pdf |url-status=dead }}</ref> == {| class="wikitable IPA" line-height:1.25em;" ![[Pagsasao nga Ilokano|Ilokano]] !Tai !Gelao !Hla |- |'''''aso''''' |maa A1 |mpau33 |paa4 |- |'''''apuy''''' |fai A2 |pai33 |fei1 |- |'''''napuskol''''' |naa A1 |ntau44 |naa1 |- |'''''ulep''''' |faa B1 |pau44 |faa3 |- |'''''niebe''''' |nai A2 (Shan) |ntai44 | N/A |- |'''''linaaw a nagbalay''''' |miai A1 (Lao) |mplai44 | N/A |- |} == Dagiti nagibasaran == {{Reflist|30em}} *Edmondson, J.A. and D.B. Solnit eds. 1997. ''Comparative Kadai: the Tai branch''. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington. {{ISBN|0-88312-066-6}} *[[Roger Blench|Blench, Roger]]. 2004. [http://www.rogerblench.info/Language/China/Geneva%20paper%202004%20submit.pdf ''Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191227212426/http://www.rogerblench.info/Language/China/Geneva%20paper%202004%20submit.pdf |date=2019-12-27 }} Paper for the Symposium "Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence". Geneva June 10–13, 2004. Université de Genève. == Adu pay a mabasbasa == * Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). ''The Tai–Kadai languages''. London [etc.]: Routledge. {{ISBN|0-7007-1457-X}} *Edmondson, J. A. (1986). ''Kam tone splits and the variation of breathiness''. *Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (1988). ''Comparative Kadai: linguistic studies beyond Tai''. Summer Institute of Linguistics publications in linguistics, no. 86. [Arlington, Tex.]: Summer Institute of Linguistics. {{ISBN|0-88312-066-6}} *Ostapirat, Weera. (2000). "[https://web.archive.org/web/20201112022126/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/weera2000proto.pdf Proto-Kra]." ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area'' '''23''' (1): 1-251. *Somsonge Burusphat, & Sinnott, M. (1998). ''Kam–Tai oral literatures: collaborative research project between''. Salaya Nakhon Pathom, Thailand: Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University. {{ISBN|974-661-450-9}} *Tai–Kadai Languages. (2007). Curzon Pr. {{ISBN|978-0-7007-1457-5}} *Mann, Noel, Wendy Smith and Eva Ujlakyova. 2009. [http://li.payap.ac.th/images/stories/survey/Linguistic%20Clusters%20of%20Mainland%20Southeast%20Asia%20A%20Description%20of%20the%20Clusters.pdf Linguistic clusters of Mainland Southeast Asia: an overview of the language families.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324073521/http://li.payap.ac.th/images/stories/survey/Linguistic%20Clusters%20of%20Mainland%20Southeast%20Asia%20A%20Description%20of%20the%20Clusters.pdf |date=2019-03-24 }} Chiang Mai: Payap University. == Dagiti akinruar a silpo == * [http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/classification.php?node=Tai–Kadai Listaan tibalikas ti sasao a Tai–Kadai manipud iti Austronesian Basic Vocabulary Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304115654/http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/classification.php?node=Tai%E2%80%93Kadai |date=2016-03-04 }} * [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/query.cgi?root=config&morpho=0&basename=\data\thai\kdai StarLing: Tai–Kadai 100-word lists] ken [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?baseid=+95&root=config&morpho=0&text_proto=&method_proto=substring&ic_proto=on&text_meaning=&method_meaning=substring&ic_meaning=on&text_any=&method_any=substring&sort=proto&ic_any=on&first=1 etimolohia] ** [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?baseid=+98&root=config&morpho=0&text_proto=&method_proto=substring&ic_proto=on&text_meaning=&method_meaning=substring&ic_meaning=on&text_any=&method_any=substring&sort=proto&ic_any=on&first=1 StarLing: Zhuang–Tai 100-word lists] ken [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?baseid=+97&root=config&morpho=0&text_proto=&method_proto=substring&ic_proto=on&text_meaning=&method_meaning=substring&ic_meaning=on&text_any=&method_any=substring&sort=proto&ic_any=on&first=1 etimolohia] ** [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?baseid=+100&root=config&morpho=0&text_proto=&method_proto=substring&ic_proto=on&text_meaning=&method_meaning=substring&ic_meaning=on&text_any=&method_any=substring&sort=proto&ic_any=on&first=1 StarLing: Kam–Sui 100-word lists] ken [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?baseid=+99&root=config&morpho=0&text_proto=&method_proto=substring&ic_proto=on&text_meaning=&method_meaning=substring&ic_meaning=on&text_any=&method_any=substring&sort=proto&ic_any=on&first=1 etimolohia] * [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists_for_Tai–Kadai_languages Comparative Tai–Kadai Swadesh vocabulary lists] (from Wiktionary's [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists Swadesh list appendix]) {{Sasao a Tai–Kadai}} {{Kontrol ti autoridad}} {{DEFAULTSORT:Kra–Dai Sasao a}} [[Kategoria:Sasao a Kra–Dai]] [[Kategoria:Dagiti pamilia ti pagsasao]] cecmgkmcswt0sxjesdq2iwx4q4lewg7 0 55807 407289 359710 2026-11-05T05:15:49Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 407289 wikitext text/x-wiki {{Infobox pagsasao |name=Lyngam |altname=''Lyngam'' |region=[[Meghalaya]], [[Assam]] |states=[[India]] |speakers= 6,000 |date=1994 – awan petsa |ref=<!--don't change to e18 w/o date-->e17 |familycolor=Austroasiatiko |fam2=[[Sasao a Khasiano|Khasiano]] |iso3=lyg |glotto=lyng1241 |glottorefname=Lyngam }} Ti '''pagsasao a Lyngam''' ket ti maysa a pagsasao nga [[Sasao nga Austroasiatiko|Austroasiatiko]] ti [[Amianan a daya nga India]]. Naminsan idi a nailista a kas dialekto ti [[Pagsasao a Khasi|Khasi]], ti Lyngam ket addaan iti kaudian a literatura ket naidasig a kas naiduma a pagsasao a makibinningay iti sapasap a tawidan iti garo ken Pagalagadan a Khasi. == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} * {{cite journal|last=Nagaraja|first=K.S.|title=The status of Lyngngam|journal=Mon–Khmer Studies|date=1996|volume=26|pages=37–50|url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/nagaraja1996status.pdf|accessdate=9 Marso 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402013106/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/nagaraja1996status.pdf|archive-date=2022-04-02|url-status=dead}} {{Sasao nga Austroasiatiko}} {{Austroasiatiko-pagsasao-pungol}} {{DEFAULTSORT:Lyngngam, Pagsasao a}} [[Kategoria:Sasao a Khasiano]] [[Kategoria:Dagiti pagsasao ti India]] 75ll7pub1aox3nahxrrxezai5tgup7y 0 56683 407293 401029 2026-11-05T07:12:48Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 407293 wikitext text/x-wiki {{Infobox pamilia ti pagsasao |name=Akin-abagatan a laud a Tai |altname=Akin-abagatan a laud a Tailandes |region=[[Abagatan a daya nga Asia]] |familycolor=Tai-Kadai |fam1=[[Sasao a Kra–Dai|Kra–Dai]] |fam2=[[Sasao a Tai|Tai]] |glotto=sout3184 |glottorefname=Southwestern Tai |protoname=Proto-Tailandes |child1=Akin-abagatan a Tailandes |child2=Tengnga–Akindaya a Tailandes |map=Lenguas Tai suroccidentales2.png |mapcaption=Pannakaiwarwaras ti sasao nga Akin-abagatan a laud a Tai. }} Ti '''sasao nga Akin-abagatan a laud a Tai''', '''Akin-abagatan a laud a Thai''' wenno '''Thais''' ket ti maysa a naitakder a sanga ti [[sasao a Tai]] ti [[Abagatan a daya nga Asia]]. Mangiramanda ti [[Pagsasao a Tailandes|Siames (Tengnga a Tailandes)]], [[Pagsasao a Lao|Lao]], [[Pagsasao a Shan|Shan]] kdpy. == Pannakaidasig == Ti ukin-uneg a pannakaidasig ti sasao nga Akin-abagatan a laud a Tai ket saan pay laeng a nasayaat a nagtutunosan. === Chamberlain (1975) === Bingbingayen n Chamberlain (1975) ti Akin-abagatan a laud a Tai kadagiti 4 a sanga.<ref name="Chamberlain">Chamberlain, James R. 1975. "[http://sealang.net/sala/archives/pdf4/chamberlain1975new.pdf A new look at the history and classification of the Tai dialects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306004858/http://sealang.net/sala/archives/pdf4/chamberlain1975new.pdf |date=2016-03-06 }}." In J. G. Harris and J. R. Chamberlain, eds, Studies in Tai Linguistics in Honor of William J. Gedney, pp. 49-60. Bangkok: Central Institute of English Language, Office of State Universities.</ref> Inbatay ni Chamberlain ti panangidasigna kadagiti sumaganad a tabas ti ponolohia. (''Nota: Para iti maysa a panangipalawag ti sistema ti notasion para kadagiti aweng ti Tai, kitaen ti [[Pagsasao a Proto-Tai#Dagiti aweng]]''.) #/p/ vs. /ph/ #aweng batong ti panagsina/panagtipon ti tabas ti *A #aweng batong ti panagsina/panagtipon ti tabas ti *BCD #B-DL paaweng a panagtipon ;Proto-Akin-abagatan a laud a Tai *Sanga nga agraman iti panangilasin nga inobasion: '''/p/''' **Sanga nga agraman iti panangilasin nga inobasion: '''*A 1-23-4''' ***Tse Fang ***Tai Mao ***Muang Ka **Sanga nga agraman iti panangilasin nga inobasion: '''*ABCD 123-4; B=DL''' ***[[Pagsasao a Tai Dam|Nangisit a Tai]] ***[[Pagsasao a Tai Daeng|Nalabbasit a Tai]] ***[[Pagsasao a Tai Dón|Puraw a Tai]] ***[[Pagsasao a Tai Lue|Lue]] ***[[Pagsasao a Shan|Shan]] ***[[Pagsasao nga Akin-amianan a Tailandes|Yuan]] ***[[Pagsasao nga Ahom|Ahom]] *Sanga nga agraman iti panangilasin nga inobasion: '''/ph/ (*A 1-23-4)''' **Sanga nga agraman iti panangilasin nga inobasion: '''*BCD 123-4''' ***[[Pagsasao a Tailandes|Siames]] ***[[Pagsasao a Phu Thai|Phu Tai]] ***[[Pagsasao a Tai Nuea|Nuea]]<ref>Nupay kasta, mabalin a maysa a biddut daytoy, gapu ta ti Nuea ket addaan iti /p/, not /ph/.</ref> ***[[Pagsasao a Phuan|Phuan]] **Sanga nga agraman iti panangilasin nga inobasion: '''*BCD 1-23-4; B≠DL''' ***[[Pagsasao a Lao|Lao]] ***[[Pagsasao nga Akin-abagatan a Tailandes|Akin-abagatan a Tailandes]] Ti [[Pagsasao a Tai Muong Vat|Tai Muong Vat]] ti [[Distrito ti Yên Châu|Yen Chau]], Bietnam ke maysa a PH-tipo apagsasao akas ti [[Pagsasao a Lao|Lao]], uray no daytoy ket heograpiko a napalikmutan babaen ti [[Pagsasao a Tai Dam|Nangisit a Tai]] ([[Theraphan Luangthongkum|Theraphan]] 2003; Chamberlain 1984).<ref>Chamberlain, James R. 1984. "The Tai dialects of Khammouan province: their diversity and origins". ''Science of language'', 4:62-95.</ref><ref>Theraphan L-Thongkum. 2003. "[http://www.manusya.journals.chula.ac.th/html/essay.php?essay_id=91 The Tai Muong Vat do not Speak the Black Tai Language]". In ''Manusya: Journal of Humanities'', Special Issue 6, 74-86. Bangkok: Chulalongkorn University Press.</ref> === Edmondson & Solnit (1997) === Bingayen ni Edmondson & Solnit (1997) tisasao nga Akin-abagatan a laud a Tai kadagiti dua a nagruna a subgrupo. Segun ti daytoy a panangidasig, ti Dehong Tai ken Khamti ket isu dagiti umuna a pagsasao a simmina iti sanga nga Akin-abagatan a laud a Tai.<ref name="Edmondson">Edmondson, Jerold A., Solnit, David B., authors. 1997. "Comparative Shan." In ''Comparative Kadai: The Tai branch'', Jerold A. Edmondson and David B. Solnit (eds.). pages 337-359. Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington Publications in Linguistics 124. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington.</ref> #Akin-amianan: [[Pagsasao a Tai Nuea|Tai Nua]] = Shan-Tayok (Insik a Shan), [[Pagsasao a Khamti|Khamti]] #Akin-abagatan: Burman a [[Pagsasao a Shan|Shan]] ("maitutop a Shan"), amin a sabali nga Akin-abagatan a laud a Tai Ti maysa a sona ti transision a pagbaetan dagitigrupo ti Akin-amianan ken Akin-abagatan ket mapasamak kadagtii sasao a Tai (mairaman ti Tai Mau) iti likmut ti rehion a pagbeddengan ti Burma-Tsina iti Mangshi, Namhkam, ken Mu-se near [[Ruili]]. Daytoy dua parte a pannakabigbingay ti Akin-abagatan a laud an Tai ket insupsuppiatan babaen ni Edward Robinson iti papelna nga "Features of Proto-Nüa-Khamti" (1994). Dagiti sumaganad a langa ket mangirugi iti grupo ti Nüa-Khamti manipud kadagiti amin a sabali a sasao nga Akin-abagatan a laud a Tai. #Labialisado a velar a panagsasardeng ket nagbalinen a dagiti velar a panagsasardeng. #Tallo parte a panagsisina iti aweng A ti A1-23-4 #Panagtition ti A23 ken B4 #Dagiti ababa a bokal ti /ɛ/ ken /ɔ/ ket naitipondan iti /e/ ken /o/. #<nowiki>*</nowiki>ʔb > m === Luo (2001) === Bigbigen pay ni Luo Yongxian (2001) ti pannakaidumduma ti Dehong Tai (Tai Nuea), ngem amngisuppiat a nasken koma amaikabil iti sabali sanga ti ''Akin-amianan a laud a Tai'' a karaman ti Akin-abagatan a laud a Tai a kaskabasat a sanga.<ref name="Luo">Luo Yongxian. 2001. ''[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/gedney1972puzzle.pdf The Hypothesis of a New Branch for the Tai Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202008/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/gedney1972puzzle.pdf |date=2016-03-04 }}''. University of Melbourne.</ref> Tuntunen ni Luo a ti sanga ti Akin-amianan a laud a Tai ket addaan kadagiti adu a langa ti Akin-amianan a Tai ken Tengnga a Tai a saan a mabirukan iti Akin-abagatan a laud a Tai. Ti naisingasing a kayona iti sanga a Tai ket kas dagiti sumaganad. *Tai **Akin-amianan **Tengnga **Akin-abagatan a laud **Akin-amianan a laud === Pittayaporn (2009) === {{Kitaen pay|Sasao a Tai#Pittayaporn (2009)}} Segun kenni Pittayaporn (2009:301), ti Akin-abagatan a laud a Tai (ti subgrupona Q) ket naipalawag babaen ti ponolohiko a panagakar iti *kr- → *ʰr-.<ref>Pittayaporn, Pittayawat. 2009. ''The Phonology of Proto-Tai''. Ph.D. dissertation. Department of Linguistics, Cornell University.</ref> Isingasing pay ni Pittayaporn (2014) Akin-abagatan a laud a Tai ket nangrugrugi nga agpaabagatan a naiwarwaras kalpasan ti maika-7 a siglo C.E. ngem sakbay ti maika-11 a siglo C.E. (iti baetan ti 700 ken 1000 C.E., idi las-ud tinaladaw a [[Tang a Dinastia]] wenno nasapa a [[Song a Dinastia]]), kas naebidensiaan babaen dagiti binulod a balikas manipud iti Naladaw [[Tengnga nga Insik]].<ref>Pittayaporn, Pittayawat. 2014. "[http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Pittayawat%2047-68.pdf Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai as Evidence for the Dating of the Spread of Southwestern Tai]". In ''Research Findings in Southeast Asian Linguistics, a Festschrift in Honor of Professor Pranee Kullavanijaya''. ''Manusya'', Special Issue 20. Bangkok: Chulalongkorn University Press.</ref> Bigbigen ni Pittayaporn (2018)<ref>Pittayaporn, Pittayawat (2018). ''Subgroup structure of Southwestern Tai based on early phonological innovations''. Paper presented at the 28th Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society, held May 17-19, 2018 in Kaohsiung, Taiwan.</ref> dagiti dua a sanga iti kaunegan ti Akin-abagatan a laud a Tai, ti agnagan iti ''Akindaya'' ken ''Akinlaud''. Buklen ti Akindaya a sanga dagiti asideg a kabagian a pagsasao ti [[Pagsasao a Tai Dam|Nangisit a Tai]], [[Pagsasao a Tai Dón|Puraw a Tai]], ke nti [[Pagsasaoa Tai Daeng|Nalabbasit a Tai]], bayat a ti Akinlaud a sanga ket ad-adu nga akin-uneg nga agdumaduma. Aglaon pay ti Akinlaud a sanga iti maysa nga ''Akin-abagatan'' a grupo a buklen ti [[Pagsasao a Tailandes|Tailandes]] ken [[Pagsasao a Lao|Lao]]. ;Akin-abagatan a laud a Tai *''Akindaya'' a sanga: [[Pagsasao a Tai Dam|Nangisit a Tai]], [[Pagsasao a Tai Dón|Puraw a Tai]], [[Pagsasao a Tai Daeng|Nalabbasit a Tai]] *''Akinlaud'' a sanga: dagiti karuay ti [[Pagsasao a Shan|Shan]] ,[[Pagsasao a Tai Lue|Lue]], Yuan, [[Pagsasao a Lao|Lao]], [[Pagsasao a Tailandes|Tailandes]] (mangipalawag nga inobasion: *kʰr- > kʰ-) **''Akin-abagatan'' a sub-sanga: [[Pagsasao a Tailandes|Tailandes]], [[Pagsasao a Lao|Lao]], kdpy. (dagiti mangipalawag nga inobasion: *ɓl- > ɗ- and *ʰr > h-) Ipalagip ni Pittayaporn, et al. (2018)<ref>Pittayawat Pittayaporn, Sireemas Maspong, Shinnakrit Tangsiriwattanakul, and Yanyong Sikkharit (2018). ''The genetic relationship between Sukhothai and Ayutthaya''. Paper presented at the 28th Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society, held May 17-19, 2018 in Kaohsiung, Taiwan.</ref> dagiti sumaganad a panagbaliw iti uni manipud iti Proto-Akin-abagatan a laud a Tai (PSWT) kadagiti karuay ti Tai a nairepresenta kadagiti inskripsion ti [[Pagarian ti Sukhothai|Sukhothai]] ken [[Pagarian ti Ayutthaya|Ayutthaya]], ken mangipatungpal a dagiti inskripsion ti the Sukhothai ken Ayutthaya ket pudnoda a mangirepresenta ti isu met laeng a pagsasao. #dagiti panagtitipon ti dorsal nga obstruent #ti panagtition ti PSWT <nowiki>*</nowiki>aɯ ken <nowiki>*</nowiki>aj #ti panagtitipon ti PSWT <nowiki>*</nowiki>ɲ-, <nowiki>*</nowiki>j- ken <nowiki>*</nowiki>ʔj- #ti pannakapukaw ti pannakaiduma ti panangibitla kadagiti sonorant #<nowiki>*</nowiki>ɓl- > d- #<nowiki>*</nowiki>kʰr- > kʰ- #<nowiki>*</nowiki>ʰr- > h- == Dagiti pagsasao == Ti Akin-abagatan a Tailandes (Pak Thai) ket masansan a maipagarup a pudno a kangrunaan a panagbaliw; daytoy kasla makatalinaay kadagiti kadawyan a repleks kadagiti nasapa a panagrang-ay iti aweng a nalappedan kadagiti sabali a (Tengnga–Akindaya) pagsasao. Ti nakonstrukto manen a pagsasao ket tinawtawagan iti ''Proto-Thai''; cf. [[Proto-Tai]], nga isu ti tinaudan dagiti amin a [[sasao a Tai]]. Ti sumaganad a kayo ket surotenna ti [[Ethnologue]]. * [[Pagsasao nga Akin-abagatan a Tailandes|Akin-abagatan a Tailandes]] (Pak Thai) (Tailandia) * Sasao a Chiang Saen (10) ** [[Pagsasao a Tai Dam|Tai Dam]] (Nangisit a Tai; Bietnam, Tailandia, Laos) ** [[Pagsasao nga Akin-amianan a Tailandes|Akin-amianan a Tailandes]] (Lanna, Tai Yuan; Tailadia, Laos, Burma) ** [[Pagsasao a Lue|Lue]] (Lue, Tai Lue; Tsina, Bietnam, Tailandia, Laos, Burma) ** [[Pagsasao a Phuan|Phuan]] (Tailandia) ** [[Pagsasao a Thai Song|Thai Song]] (Tailandia) ** [[Pagsasao a Siames|Siames]] (Tengnga/Pagalagadan a Tailandes; Tailandia) ** [[Pagsasao a Tai Dón|Tai Dón]] (Puraw a Tai, Tai Kao; Bietnam, Tsina) ** [[Pagsasao a Tai Daeng|Tai Daeng]] (Bietnam) ** [[Pagsasao a Tay Tac|Tay Tac]] (Bietnam) ** [[Pagsasao a Thu Lao |Thu Lao]] (Bietnam) * Sasao a Lao–Phutai(4) ** [[Pagsasao a Lao|Lao]] (Laos) ** [[Pagsasao a Lao Nyo|Lao Nyo]] (Cambodia, Tailandia) ** [[Pagsasao a Phu Thai|Phu Thai]] (Tailandia) ** [[Pagsasao nga Isan|Isan]] (Akin-amianan a day a Tailandes; Tailandia, Laos) ** [[Pagsasao a Kaloeng|Kaloeng]] (Tailandia, Laos) * Sasao nga Akin-amianan a laud a Tai (9) ** [[Pagsasao nga Ahom|Ahom]] ([[Assam]] – awanen. Ti moderno nga [[Pagsasao nga Asames|Asames]] ket Indo-Europeano.) ** [[Pagsasao a Khamti|Khamti]] ([[Assam]], Burma) ** [[Pagsasao a Tai Laing|Tai Laing]] (Tai Lai; Burma) ** [[Pagsasao a Khün|Khün]] (Kuen; Burma) ** [[Pagsasao a Khamyang|Khamyang]] ([[Assam]]) ** [[Pagsasao a Shan|Shan]] (Tai Shan, Dehong; Burma) ** [[Pagsasao a Tai Aiton|Tai Aiton]] ([[Assam]]) ** [[Pagsasao a Tai Nuea|Tai Nuea]] (Tsina, Bietnam, Tailandia, Laos) ** [[Pagsasao a Tai Phake|Tai Phake]] ([[Assam]]) ** [[Pagsasao a Turung |Turung]] ([[Assam]]) Segun iti ''Ethnologue'', dagiti sabali a sasao nga Akin-abagatan a laud ket ti [[Pagsasao a Tai Ya|Tai Ya]] (Tsina), [[Pagsasao a Pu Ko|Pu Ko]] (Laos), [[Pagsasao a Pa Di|Pa Di]] (Tsina), [[Pagsasao a Tai Thanh|Tai Thanh]] (Bietnam), [[Pagsasao a Tai Long|Tai Long]] (Laos), [[Pagsasao a Tai Hongjin|Tai Hongjin]] (Tsina), [[Pagsasao a Yong|Yong]] (Tailandia). Daytoy ket saan a nalawag iti pakaitagikuaanda iti pannakaidasig dita ngato. Ilista pay ti ''Ethnologue'' iti baba ti Tai, nga awanan iti adu a pannakaidasig, ti [[Pagsasao a Kuan (Laos)|Kuan]] (Laos), [[Pagsasao a Tai Do|Tai Do]] (Biet Nam), [[Pagsasao a Tai Pao|Tai Pao]] (Laos), ken [[Pagsasao a Tay Khang|Tay Khang]] (Laos). Iti heograpia amin dagitoy ket agparang a kas Akin-abagatan a laud.<ref name="Ethnologue">{{Citation |last=Lewis |first=M. Paul |year=2009 |title=Ethnologue: Languages of the World |edition=16 |publisher=SIL International |url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=878-16}}</ref> Iraman pay ti ''Ethnologue'' ti [[Pagsasao a Tày Sa Pa|Tày Sa Pa]] (Sapa) ti Bietnam, nga ilaksid ni Pittayaporn manipud iti Akin-abagatan a laud a Tai ngem idasigna kas ti kaasitgan a kabagian a pagsasao iti ruar iti dayta a grupo. Iraman pay ni Pittayaporn ti [[Pagsasao a Yoy|Yoy]], nga idasig ti ''Ethnologue'' a kas maysa a pagsasao nga [[Akin-amianan a Tai]].<ref name="Ethnologue" /> == Adu pay a mabasbasa == *[[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2014. [http://www.amritas.com/140111.htm#01101641 Is Thai ''yuan'' 'Vietnamese' a loanword from Lao?] *Miyake, Marc. 2014. [http://www.amritas.com/141122.htm#11222352 Black and white evidence for Vietnamese phonological history]. *Miyake, Marc. 2014. [http://www.amritas.com/141122.htm#11212354 D-ou-b-led letters in Tai Viet]. *Miyake, Marc. 2014. [http://www.amritas.com/140412.htm#04092350 *(C).r-usters in Black Tai and Bao Yen]. *Miyake, Marc. 2014. [http://www.amritas.com/140412.htm#04072356 S-implificaition in Black Tai and Bao Yen]. *Miyake, Marc. 2010. [http://www.amritas.com/101030.htm#10260026 Brown's (1979) "Vowel length in Thai"]. *Miyake, Marc. 2010. [http://www.amritas.com/100410.htm Lao ''x ex'' … ?] == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Dagiti akinruar a silpo == *https://web.archive.org/web/20160304203016/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/wanna1992classification.pdf *https://web.archive.org/web/20181126144231/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/chamberlain1975new.pdf *https://web.archive.org/web/20160304083707/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/pranee1998linguistic.pdf *https://web.archive.org/web/20160304202742/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/luo2001hypothesis.pdf {{Sasao a Kra–Dai}} {{DEFAULTSORT:Tai, Sasao a }} [[Kategoria:Dagiti pagsasao ti Abagatan a daya nga Asia]] [[Kategoria:Sasao a Tai]] 2fmyy9trq52w5tt2x8fd14v6gm53yj1 0 60968 407294 344070 2026-11-05T07:46:15Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 407294 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = MiracleBerry.jpg | genus = Synsepalum | species = dulcificum | authority = ([[Heinrich Christian Friedrich Schumacher|Schumach.]] & [[Peter Thonning|Thonn.]]) [[William Freeman Danielferl]] | synonyms = ''Bakeriella dulcifica'' <small>(Schumach. & Thonn.) Dubard</small><br /> ''Bumelia dulcifica'' u<small>Schumach. & Thonn.</small><br /> ''Pouteria dulcifica'' <small>(Schumach. & Thonn.) Baehni</small><br /> ''Richardella dulcifica'' <small>(Schumach. & Thonn.) Baehni</small><br /> ''Sideroxylon dulcificum'' <small>(Schumach. & Thonn.) A.DC.</small><br /> ''Synsepalum glycydora'' <small>Wernham</small> | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:789924-1#synonyms |title=''Synsepalum dulcificum'' (Schumach. & Thonn.) Daniell |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |accessdate=2019-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190307112420/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:789924-1#synonyms |archive-date=2019-03-07 |url-status=dead }}</ref> }} Ti '''''Synsepalum dulcificum''''' ket ti [[mula]] nga ammo para iti [[Berry (botanika)|berry]]na a no makan, makapataud kadagiti [[naalsem]] a makan (kas dagiti [[limon]] ken [[dalayap]]) a no kanen ket agnanam a nasam-it. Daytoy nga apekto ket gapu ti [[miraculin]]. Dagiti kadawyan a nagan daytoy a sebbangan iti Ingles ket mairaman ti '''miracle fruit''',<ref name=WEP>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=hQL-2sdxgDAC |page=661 |title=World Economic Plants: A Standard Reference |first1=John Harry |last1=Wiersema |first2=Blanca |last2=León |publisher=CRC Press |year=1999 |isbn=0-8493-2119-0 }}</ref> '''miracle berry''', '''miraculous berry''',<ref name=WEP /> '''sweet berry''',<ref name=Mansfeld>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=10IMFSavIMsC |title=Mansfeld's encyclopedia of agricultural and horticultural crops |volume=2 |editor=Peter Hanelt |publisher=Springer |year=2001 |isbn=3-540-41017-1 |page=1660 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604011152/https://books.google.com/books?id=10IMFSavIMsC |archivedate=2016-06-04 |df= }}</ref><ref name=Duke>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-tg7R4hU8hkC |title=CRC handbook of alternative cash crops |editor=James A. Duke, Judith L. DuCellier |publisher=CRC Press |year=1993 |isbn=0-8493-3620-1 |pages=433–434 }}</ref><ref name=Roecklein>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=C8eRalwPua0C |title=A Profile of economic plants |editor=John C. Roecklein, PingSun Leung |publisher=Transaction Publishers |year=1987 |isbn=0-88738-167-7 |page=412 }}</ref> ken iti Laud nga Aprika, a nagtaudan ti sebbangan, daytoy ket matawtawagan iti ''agbayun'',<ref name=USDA /> ''taami'', ''asaa'', ken ''ledidi''. == Dagiti nagibasaran == {{reflist|refs= <ref name=USDA>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=IEBJAAAAMAAJ |title=Plant inventory |volume=58: Seeds and plants imported |page=42 |publisher=United States Department of Agriculture |year=1919 }}</ref> }} == Dagiti akinruar a silpo == {{Commonscat-inline}} *{{Wikispecies-inline}} {{Taxonbar|from=Q918795}} {{Sapotaceae-pungol}} [[Kategoria:Synsepalum|dulcificum]] [[Kategoria:Flora ti Aprika]] okl1ptj6hfot6xca6t0pukprap7aw2z 0 72572 407291 361217 2026-11-05T06:08:44Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 407291 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = | image caption = ''[[Polysphaeria multiflora]]'' | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiospermae]] | unranked_classis = [[Eudicotidae]] | unranked_ordo = [[Asterids]] | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Rubiaceae]] | subfamilia = [[Ixoroideae]] | tribus = [[Octotropideae]] | genus = '''''Polysphaeria''''' | genus_authority = [[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]]<ref name=powo /><ref name=hooker>{{cite journal|author=Bentham, G. |author2= Hooker, J.D.|journal= Genera Plantarum ad exemplaria imprimis in herbariis Kewensibus|title=Polysphaeria |volume=2|issue=1|page= 108 |date=1873| url=https://biodiversitylibrary.org/page/657243}}</ref> }} Ti '''''Polysphaeria''''' ket ti henero ti [[mula]] iti pamilia ti [[Rubiaceae]], ken ti patneng a sakupna ket ti Madagascar ken Tropikal nga Aprika.<ref name=powo>{{Cite web|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35164-1|title=Polysphaeria Hook.f. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113124402/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35164-1|archive-date=2019-11-13|url-status=dead}}</ref> Daytoy ket aglaon kadagiti 22 a sebbangan segun ti [[Plants of the World Online]]<ref name=powo />: *''[[Polysphaeria acuminata]]''<small> Verdc.</small> *''[[Polysphaeria aethiopica]]''<small> Verdc.</small> *''[[Polysphaeria arbuscula]]''<small> K.Schum.</small> *''[[Polysphaeria braunii]]''<small> K.Krause</small> *''[[Polysphaeria capuronii]]''<small> Verdc.</small> *''[[Polysphaeria cleistocalyx]]''<small> Verdc.</small> *''[[Polysphaeria dischistocalyx]]''<small> Brenan</small> *''[[Polysphaeria grandiflora]]''<small> Cavaco</small> *''[[Polysphaeria grandis]]''<small> (Baill.) Cavaco</small> *''[[Polysphaeria hirta]]''<small> Verdc.</small> *''[[Polysphaeria lanceolata]]''<small> Hiern</small> *''[[Polysphaeria lepidocarpa]]''<small> Verdc.</small> * ''[[Polysphaeria macrantha]]''<small> [[John Patrick Micklethwait Brenan|Brenan]]</small> *''[[Polysphaeria macrophylla]]''<small> K.Schum.</small> *''[[Polysphaeria maxima]]''<small> (Baill.) Cavaco</small> *''[[Polysphaeria multiflora]]''<small> Hiern</small> *''[[Polysphaeria ntemii]]''<small> S.E.Dawson & Gereau</small> *''[[Polysphaeria ovata]]''<small> Cavaco</small> *''[[Polysphaeria parvifolia]]''<small> Hiern</small> *''[[Polysphaeria pedunculata]]''<small> K.Schum. ex De Wild.</small> *''[[Polysphaeria subnudifaux]]''<small> Verdc.</small> *''[[Polysphaeria tubulosa]]''<small> (Baill.) Cavaco</small> == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Dagiti akinruar a silpo == *{{Wikispecies-inline}} *{{Commonscat-inline}} {{Taxonbar|from=Q1328765}} {{Rubiaceae-pungol}} [[Kategoria:Polysphaeria| ]] o73azw8wglcds1ur67mxyb7w0nhm160