Википеди inhwiki https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Медиа Гӏулакха Ювцар Доакъашхо Доакъашхочун дувцар Википеди Википеди ювцар Файл Файл ювцар MediaWiki MediaWiki ювцар Ло Ло бувцар Новкъостал Новкъостал дувцар ОагӀат ОагӀат ювцар Моартал Моарталах къамаьл TimedText TimedText talk Модуль Модуль ювцар Event Event talk 0 12780 74219 63030 2026-05-01T18:14:59Z BlueWave04 5472 74219 wikitext text/x-wiki '''Малсаганаькъан''' — гӀалгӀай [[Аьла|аьлий]] тайпа. Малсаганаькъан тайпа доладаьр Малсаг яха [[къонах]] хиннав. Цун тӀехьенах хиннав МоарзагӀа яхаш саг. МоарзагӀа пхи воӀ хиннав, царех Малсаганаькъан тайпах дола керда наькъаш хьахиннад: [[Ӏовлур]], Хурсг, ЧӀодж, Баьтар, Бекмарза{{sfn|Мальсагов|1959|с=128}}. == Ӏовлур == {{Керттера статья|Малсаганаькъан Сурхочун Ӏовлург}} == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} == ТӀатовжамаш == * {{книга | автор = [[Мальсагов, Дошлуко Дохович|Мальсагов Д. Д.]] | часть = О некоторых непонятных местах «Слова о полку Игореве» | заглавие = Известия Чечено-Ингушского научно-исследовательского института истории, языка и литературы. Вып. 2 | том = I | место = Грозный | издательство = | год = 1959 | страницы = 120—167 | ref = Мальсагов }} [[ОагӀат:Малсаганаькъан]] hz3k121c8or835vvto1300mikh57nsn 0 12824 74220 56091 2026-05-01T18:17:12Z BlueWave04 5472 74220 wikitext text/x-wiki '''ГӀазданаькъан''' ({{lang-ru|Газдиевы}}) — [[гӀалгӀай]] [[Аьла|аьлий]] [[тайпа]]; хӀанзара [[гӀалгӀай тайпанцӀи]]. Хьахиннай [[ГӀазд]] яхача [[ГӀалгӀай цӀи|гӀалгӀай цӀерах]]. ГӀазданаькъан цхьан хана хиннача [[Аьгий]] яхача доккхача тайпанна юкъедоагӀаш хинна ваьр да. [[Аьгекхала]]ра цу тайпах хиннача ГӀазд яхача сагагара дӀайолаеннай из тайпанцӀи. ГӀазданаькъан лоархӀ иштта [[ГӀазданаькъан Байсар]]а [[фуртангаш]]. == Хьажа иштта == * '''[[ГӀазданаькъан (нах)|ЦӀихеза ГӀазданаькъан нах]]''' == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} [[ОагӀат:ГӀазданаькъан|*]] 1nr86e5wjvxmn2lu2trdo7kv6gss1lg 0 16278 74216 68018 2026-05-01T18:03:20Z Mitte27 6227 74216 wikitext text/x-wiki {{Цхьа тайпан цӀи яраш|Ӏарчакханаькъан}} {{Писатель | имя = Ӏарчакханаькъан Микаьла Тухан | оригинал имени = {{lang-ru|Арчаков Туган Микаилович}} | изображение = | описание изображения = | имя при рождении = | полное имя = | псевдонимы = | дата рождения = 16.10.1932 | место рождения = {{Место рождения|Буро|Буро тӀа}} | дата смерти = 21.03.1976 | гражданство = {{Флагификация|СССР}} | подданство = | род деятельности = {{Писатель/кат|СССР|XX бӀаьшера}}, {{Поэт|Эрсечен|XX бӀаьшера}} | годы активности = | направление = | жанр = | язык произведений = | дебют = | премии = | награды = | lib = | сайт = | викитека = <!--(укажите «нельзя», если произведения несвободны)--> | викицитатник = | автограф = }} '''Ӏа́рчакханаькъан Микаьила Туха́н''' ({{lang-ru|Арчаков Туган Микаилович}}) — гӀалгӀай [[оазархо]] ва. == Биографи == Ӏарчакханаькъан Тухан ваьв [[Буро]] тӀа [[1932]]-ча шера ардара бетта 16-ча дийнахьа. Тухан нана йоацаш кхийнав. Цун диъ шу даьннача хана, кхо бер а дусаш, [[1936]]-ча шера дӀаяьннай из. Цун да Микаьил дийша саг хиннав, Буро тӀарча прокуратуре болх баьб цо. Цига ишколе деша вахав Тухан, хьалхара кхо класс Буро тӀарча ишколе яьккхай. ГӀалгӀай къам [[ГӀалгӀайи нохчийи мехках бахар|Сибаре]] дахийтачул тӀехьагӀа Тухана дешар юкъагӀдисса́ хиннад. Цу хана итт е шийтта шу даьнна хиннав из. Цар дезал Павлодаре Явленка яхача юрта кхаьча хиннаб. Цига чакхдаьккхад цо ший дешар. Цул тӀехьагӀа цига яьккхай цо юртбоахама техникум. ГӀалгӀай мехка цӀавеначул тӀехьагӀа из балха эттав [[Наьсарен шахьар]]ерча [[ТӀой-Юрт]]арча [[товшхала цӀенош]]ка директоралла. 1966-1976-ча шерашка цо болх баьб кинашкай зарбанче а «[[Сердало (газет)|Сердало]]» газета коррреспонденталла а. Юртбоахама техникум чакхъяьккхача из хьожаваьв редакце юртбоахама отдела кулгалхолла. Ший профессиональни болх бешше, фотокорреспондента говзал Ӏомаяь хиннай цо. Тухана сурташ «Сердало» газета тӀа кепатохаш арадийннад{{sfn|Ӏарчакханаькъан С.|2016}}{{sfn|Евлоева А. М., Мартазанова Х. М.|2011|с=524}}. == Кхоллам == Йоккха яц Ӏарчакханаькъан Тухана литературни [[тӀехьале]]. [[Нохч-ГӀалгӀай книжни издательство|Нохч-ГӀалгӀай дешаргий зарбанче]] кепатохаш арабаьннаб цун байтий ши гуллам{{sfn|Ӏарчакханаькъан С.|2016}}. Кагийча берашта хетадаь дола «Хетолг» яха кинашка цо арадаьккхад 1961 шера. Цунна юкъеяхай духхьашха язъяь байташ. Къаьстта а хьамсара хиннай цунна къона волаш [[Октябрьская революция|гӀовттамца]], [[ГӀалгӀай лоаме|лоамашца]], [[эздел]]ца, [[нана|наьнаца]], [[Эрсече хинна бӀорахой тӀом|БӀорахой тӀемца]] ювзаенна темаш. Царех я «Къаьнарча салтечо дагара дувц», «Са юртара къоаной», «Элтара кий», «Наьна боарз», кхыяра́ш. Тухана эрсий классикий наькъех пайда ийца а хиннаб: Лермонтова кхоллам дукха безаш хиннав из{{sfn|Ӏарчакханаькъан С.|2016}}. «Дагалаттар» яхаш цӀи а йолаш, 1976-ча шера кепатеха арадаьннад кхаь авторий байтий кинижка. Ӏарчакханаькъан Тухан царех цаI хиннав. Тухана кхоллама юкъе йоккха моттиг дӀалоацаш я революцех, [[Эрсече хинна бӀорахой тӀом|бӀорахой тӀемах]] а [[Сийлахь-Боккха Даьймехка тӀом|Сийлахь-Боккхача Даьймехка тӀемах]] лаьца а йола байташ. БӀарчча байтий циклаш хетаю цо ший нанна, даьна, безама: ''«Лир доага седкъа», «Даьшка», «Йовргьяц сийле», «Зиза», «Хьай кӀай шифон духьал лувцаш»'' {{sfn|Евлоева А. М., Мартазанова Х. М.|2011|с=524}}. Къаьнача салтечо дагардувца яха байт я машаре нах баьха хайи тӀема хайи вӀаши духьала увттаеш язъяь{{sfn|Евлоева А. М., Мартазанова Х. М.|2011|с=524}}. == Кхалхар == Ӏарчакхнаькъан Тухан кхелхав 1976-ча шера тушола бетта 21-ча дийнахьа{{sfn|Евлоева А. М., Мартазанова Х. М.|2011|с=524}}. Милиционера карах яьннача тепчо, цIий лела керттера пха хоадабарах, Iочукхачале цIийх Iовдавенна, МагIалбикерча больнице кхелхав из{{sfn|Ӏарчакханаькъан С.|2016}}. ДӀавеллав ТӀой-Юртарча кашамашка{{sfn|Евлоева А. М., Мартазанова Х. М.|2011|с=524}}. == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} == Литература == * {{публикация|книга |автор = Евлоева А.М., Мартазанова Х. М. |заглавие = ХӀанзара гӀалгӀай литература |вид = |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов |место = Нальчик |издательство = [[Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.]] |издание = |год = 2011 |страниц = 423 |ref = Евлоева А. М., Мартазанова Х. М. }} == ТӀатовжамаш == * {{статья | автор = [[Ӏарчакханаькъан Яхььяй Сали|Ӏарчакханаькъан C.]] | заглавие = Хьалха хаьда вахар | ссылка = https://serdalo.ru/storage//sites/default/files/gazette-pdf/serdalo-161-11697-18-10-2016.pdf | язык = inh | издание = [[Сердало (газет)|Сердало]] | тип = газет | год = 2016 | месяц = 10 | число = 18 | том = | номер = | страницы = 3 | doi = | issn = | ref = Ӏарчакханаькъан С. }} [[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]] [[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]] [[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]] [[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]] cs0w2jkr38646cw3ugr5zl2k0yz29hz 0 16603 74217 69683 2026-05-01T18:05:46Z BlueWave04 5472 74217 wikitext text/x-wiki {{тувла ма бе |Оарстхой|оарстхошца а|[[гӀалгӀай|гӀалгӀаштеи]] [[нохчий|нохчаштеи]] юкъерча [[юкъарло]]нца |орхустой|орхустошца а|[[Нартский эпос|Наьртий эпоса]] персонажашца }} '''Оарцхой''' — [[гӀалгӀай]] [[тайпа]] да. [[Аьрзи (кхала)|Аьрзера]] хьабайнаб уж. Цу кхаьла цӀерах хьахиннай тайпан цӀи а: ''Аьрзи'' + ''хой'' → ''Оар'''з'''хой'' → ''Оар'''ц'''хой''. Оарцхой тайпо чулоаца наькъаш ераш да:{{ref+|Лохе хьадоаладаьча улга тӀара хоам дукхагӀча даькъе [[Дахкилганаькъан Элберда Шукри|Дахкилганаькъан Шукреннеи]]{{sfn|Дахкильгов|1991}} [[Ингушский научно-исследовательский институт гуманитарных наук|ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама института]] болхлоша оттадаьча «Ономастикон Ингушетии» яхача кинижка́и{{sfn|Ономастикон Ингушетии|2021}} тӀатовжаш язбаь ба.|group=К.}}: {| class="wikitable" style="width:65%; text-align:top;" |- style="background: #3A8F3C; text-align:center" |<span style="color:#FFFFFF">'''Яндиевы'''<br>''[[Янданаькъан]]''</span> | <span style="color:#FFFFFF">'''Алдагановы'''<br>''ӀалдагӀанаькъан''</span> | <span style="color:#FFFFFF">'''Буражевы, Буружевы, Буржаевы, Буржоевы'''<br>''Буражанаькъан''</span> | <span style="color:#FFFFFF">'''Гиреевы'''<br>''Гиренаькъан''</span> | <span style="color:#FFFFFF">'''Итаровы'''<br>''Итаранаькъан''</span> | <span style="color:#FFFFFF">'''Мамиловы'''<br>''Мамилганаькъан''</span> |- style="vertical-align:top; text-align:center" |↓<br>Эрсельговы<br>Сурхоевы<br>Чекиевы | || ||↓<br>Кошеловы ||↓<br>'''Евкуровы'''<br>''Евкуранаькъан'' || |} == Белгалдаккхар == ;Комментареш {{белгалдаккхар|group=К.}} ;Хьасташ {{белгалдаккхар}} == Литература == * {{книга |автор = Харадзе Р. Л., Робакидзе А. И. |часть = К вопросу о нахской этнонимике |ссылка = https://m.vk.com/wall-33833481_4055 |заглавие = Кавказский этнографический сборник |язык = ru |ответственный = Под отв. ред. А. И. Робакидзе; [[Академия наук Грузинской ССР]] |место = Тбилиси |издательство = Мецниереба |год = 1968 |том = 2: Очерки этнографии Горной Ингушетии |страницы = 12—40 |страниц = 272 |тираж = 2000 |ref = Харадзе, Робакидзе }} * {{публикация|книга | автор = | ссылка = https://dzurdzuki.com/download/sulejmanov-a-s-toponimiya-checheno-ingushetii-chast-2-gornaya-ingushetiya-yugo-zapad-i-chechnya-tsentr-i-yugo-vostok-1978/ | заглавие = II часть : Горная Ингушетия (юго-западная часть), Горная Чечня (центральная и юго-восточная части) | nodot = | язык = ru | ответственный = Сост. [[Сулейманов, Ахмад Сулейманович|А. С. Сулейманов]], под ред. [[Шайхиев, Алвади Хасмагомедович|А. Х. Шайхиева]] | место = {{abbr|Гр.|Шолжа-Гӏала|2}} | издательство = Чечено-Ингушское Книжное Издательство | год = 1978 | издание = | том = | страницы = | страниц = 289 | серия = Топонимия Чечено-Ингушетии : в IV частях (1976—1985 гг.) | тираж = 5000 | isbn = | doi = | ref = Топонимия Чечено-Ингушетии }} * {{публикация|книга |заглавие = ГӀалгӀай-эрсий дошлорг: 11142 дош |оригинал = Ингушско-русский словарь: 11142 слова |ответственный = Сост. [[Куркиев Алимбек Сосланбекович|А. С. Куркиев]]. Ред. кол.: М. С. Мургустов (руководитель); М. С. Ахриева; К. А. Гагиев; С. Х. Куркиева; З. Н. Султыгова |ссылка = https://dzurdzuki.com/download/kurkiev-a-s-ingushsko-russkij-slovar-2005/ |место = Магас |издательство = «[[Сердало (газет)|Сердало]]» |год = 2005 |страниц = 545 |isbn = 5-94452-054-X |тираж = 5000 |ref = ГӀалгӀай-эрсий дошлорг }} * {{публикация|книга |автор = [[Дахкильгов Шукри Эльберд-Хаджиевич|Дахкильгов Ш. Э-Х.]] |заглавие = Происхождение ингушских фамилий |вид = [[Полевые работы|полев. исслед]] |ответственный = Ред. А. А. Зязиков |место = Грозный |издательство = «[[Книга (издательство)|Книга]]» |издание = репринтное издание |год = 1991 |страниц = 108 |ref = Дахкильгов }} * {{публикация|книга |заглавие = Ономастикон Ингушетии |вид = [[Справочное издание|справ.-энцикл. изд]]. |ответственный = Сост. [[Коазой Дауда Нурдин|Н. Д. Кодзоев]], [[Киева Зуфира Хаджибикаровна|З. Х. Киева]]. Реценз.: д.п.н., проф. [[Жеребило Татьяна Васильевна|Т. В. Жеребило]], к. филол. н., [[Костоева Фатима Магомедовна|Ф. М. Костоева]], Ред.: [[Ноакъастхой Ӏаьлий Хаваж|Х. А. Накостоев]], [[Хайрова Роза Резвановна|Р. Р. Хайрова]]; Консультант: [[Хайров Байали Абукарович|Б. А. Хайров]]; [[Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева]] |место = М. |издательство = ТПК «Центробланк» |год = 2021 |страниц = 121 |isbn = 978-5-91303-022-1 |тираж = 500 |ref = Ономастикон Ингушетии }} [[ОагӀат:Оарцхой]] 0vkbqduljjtc9g3tmrn4aizq5pqba2q 2 18643 74209 2026-05-01T15:30:12Z Ясамойла 4972 пачатак 74209 wikitext text/x-wiki Жыву ў Эўропе. omibgah2t62ygsbw0ranqvd4jjqhvpf 74210 74209 2026-05-01T15:31:54Z Ясамойла 4972 дапаўненьне 74210 wikitext text/x-wiki {{#babel:inh-0|ru-4|en-3|ar-2|uk-1|}} Жыву ў Эўропе. 9kwce82aekiyy92eb0yq1ttn5l9yyt5 74211 74210 2026-05-01T15:32:15Z Ясамойла 4972 дапаўненьне 74211 wikitext text/x-wiki {{#babel:inh-0|be-4|ru-4|en-3|ar-2|uk-1|}} Жыву ў Эўропе. aq7m9tdowpbazmsbfwcninehognlmgc 74212 74211 2026-05-01T15:33:00Z Ясамойла 4972 дапаўненьне 74212 wikitext text/x-wiki {{#babel:inh-0|be-4|ru-4|en-3|uk-3|bg-1|sr-1}} Жыву ў Эўропе. dka3361p25zrxc5m3jcm728iy2xretl 10 18644 74213 2026-05-01T17:44:56Z Frhdkazan 139 Керда оагIув: «Schönwald im Schwarzwald, Escheckstraße -- 2025 -- 0150.jpg» 74213 wikitext text/x-wiki Schönwald im Schwarzwald, Escheckstraße -- 2025 -- 0150.jpg g6s9m91ejgex2k8hdoxm0cqnkt6qalu 10 18645 74214 2026-05-01T17:54:54Z Frhdkazan 139 Керда оагIув: «Healthy Pregnancy Tips From the CDC.webm» 74214 wikitext text/x-wiki Healthy Pregnancy Tips From the CDC.webm 02g6kyhdid8iixcka2naik4fukzx9p4 0 18646 74215 2026-05-01T18:02:12Z BlueWave04 5472 Керда оагIув: «'''Янданаькъан''' ([[Эрсий мотт|эрс:]] Яндиевы) — [[ГӀалгӀай|гӀалгӀай]] тайпанцӀи (фамилия). Янданаькъан цхьан хана хиннача [[Оарцхой]] яхача [[Тайпа|тайпанна]] юкъедоагӀаш хинна ваьр да. [[Аьрзи (пхьа)|Аьрзера]] цу тайпах хиннача Янда яхача сагагара дӀаболабенн...» 74215 wikitext text/x-wiki '''Янданаькъан''' ([[Эрсий мотт|эрс:]] Яндиевы) — [[ГӀалгӀай|гӀалгӀай]] тайпанцӀи (фамилия). Янданаькъан цхьан хана хиннача [[Оарцхой]] яхача [[Тайпа|тайпанна]] юкъедоагӀаш хинна ваьр да. [[Аьрзи (пхьа)|Аьрзера]] цу тайпах хиннача Янда яхача сагагара дӀаболабеннаб из тайпан никъ. ==Янди и Мамилги== Янд чIоагIа говза пхьар хиннав гIалаш йотташ. Цо хьалъяь я Аьрзе дукхагI йола гIалаш. Яндий даь-веший воI Мамилг яхаш хиннав. ЧIоагIа вIаший тайна бахаш хиннав уж. Дилла цхьана лелаш цхьана гIалаш йотташ, аькхе ухаш хиннаб. ХIанз Тирках IобоагIача наькъах хьалха вай даьша оалаш хиннад Кираникъ, аьле (эрсаша «[[Военно-Грузинская дорога|Военно-грузинская дорога]]» оал цох). Из никъи цох хьакъаьста Аьрзегахьа бода никъи цхьана лорабеш хиннаб цар, дIай-хьай болхача нахагара йоал а йоаккхаш. Юххера а Яндас саг йоалаяьй. Да-нана доацаш из хилар бахьан долаш, из був воалача хана, цар доал деш хинна никъ цу Яндана хьожабаь хиннаб. Мамилг раьза хиннавац цу наькъах дола ший дакъа дIахеца. Янд а юхавоалаш хиннавац. ДIа-хьа къовсам а баьнна дов ийккхад царна юккъе, вIаший етташ. Цигача виййна хиннав Яндий воI. Нах юккъе а бенна вежарий барта бугаш, Мамилг Аьрзера ваьнна дIаваха везаш хиннав. [[ЖӀайраха шахьар|ЖIайраха]] ваха хайнав из. Оарцхой оалача тайпах хиннача Яндахи Мамилгахи иштта хьахилар шиъ гIалгIай тайпа, — Яндиевы, Мамиловы. 5du5qat3bk8j1pdc15s7thnzyi5r1kc 74218 74215 2026-05-01T18:12:49Z BlueWave04 5472 74218 wikitext text/x-wiki '''Янданаькъан''' ([[Эрсий мотт|эрс:]] Яндиевы) — [[ГӀалгӀай|гӀалгӀай]] тайпанцӀи (фамилия). Янданаькъан цхьан хана хиннача [[Оарцхой]] яхача [[Тайпа|тайпанна]] юкъедоагӀаш хинна ваьр да. [[Аьрзи (пхьа)|Аьрзера]] цу тайпах хиннача Янда яхача сагагара дӀаболабеннаб из тайпан никъ. ==Янди и Мамилги== Янд чIоагIа говза пхьар хиннав гIалаш йотташ. Цо хьалъяь я Аьрзе дукхагI йола гIалаш. Яндий даь-веший воI Мамилг яхаш хиннав. ЧIоагIа вIаший тайна бахаш хиннав уж. Дилла цхьана лелаш цхьана гIалаш йотташ, аькхе ухаш хиннаб. ХIанз Тирках IобоагIача наькъах хьалха вай даьша оалаш хиннад Кираникъ, аьле (эрсаша «[[Военно-Грузинская дорога|Военно-грузинская дорога]]» оал цох). Из никъи цох хьакъаьста Аьрзегахьа бода никъи цхьана лорабеш хиннаб цар, дIай-хьай болхача нахагара йоал а йоаккхаш. Юххера а Яндас саг йоалаяьй. Да-нана доацаш из хилар бахьан долаш, из був воалача хана, цар доал деш хинна никъ цу Яндана хьожабаь хиннаб. Мамилг раьза хиннавац цу наькъах дола ший дакъа дIахеца. Янд а юхавоалаш хиннавац. ДIа-хьа къовсам а баьнна дов ийккхад царна юккъе, вIаший етташ. Цигача виййна хиннав Яндий воI. Нах юккъе а бенна вежарий барта бугаш, Мамилг Аьрзера ваьнна дIаваха везаш хиннав. [[ЖӀайраха шахьар|ЖIайраха]] ваха хайнав из. Оарцхой оалача тайпах хиннача Яндахи Мамилгахи иштта хьахилар шиъ гIалгIай тайпа, — Яндиевы, Мамиловы.{{sfn|Дахкильгов|2010|с=66-67}} == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} == ТӀатовжамаш == * {{книга | автор = [[Дахкильгов, Ибрагим Абдурахманович|Дахкильгов И. А.]] | заглавие = Антология ингушского фольклора. Т. 7: Ингушские предания. — Вып. 1 | место = Нальчик | издательство = Эль-Фа | год = 2010 | страницы = 66—67 | ref = Дахкильгов }} 0q1uuazbjcpgdot7lv4vlbnmvrdf8v0 74221 74218 2026-05-01T18:18:09Z BlueWave04 5472 74221 wikitext text/x-wiki '''Янданаькъан''' ([[Эрсий мотт|эрс:]] Яндиевы) — [[ГӀалгӀай|гӀалгӀай]] [[Аьла|аьлий]] тайпанцӀи (фамилия). Янданаькъан цхьан хана хиннача [[Оарцхой]] яхача [[Тайпа|тайпанна]] юкъедоагӀаш хинна ваьр да. [[Аьрзи (пхьа)|Аьрзера]] цу тайпах хиннача Янда яхача сагагара дӀаболабеннаб из тайпан никъ. ==Янди и Мамилги== Янд чIоагIа говза пхьар хиннав гIалаш йотташ. Цо хьалъяь я Аьрзе дукхагI йола гIалаш. Яндий даь-веший воI Мамилг яхаш хиннав. ЧIоагIа вIаший тайна бахаш хиннав уж. Дилла цхьана лелаш цхьана гIалаш йотташ, аькхе ухаш хиннаб. ХIанз Тирках IобоагIача наькъах хьалха вай даьша оалаш хиннад Кираникъ, аьле (эрсаша «[[Военно-Грузинская дорога|Военно-грузинская дорога]]» оал цох). Из никъи цох хьакъаьста Аьрзегахьа бода никъи цхьана лорабеш хиннаб цар, дIай-хьай болхача нахагара йоал а йоаккхаш. Юххера а Яндас саг йоалаяьй. Да-нана доацаш из хилар бахьан долаш, из був воалача хана, цар доал деш хинна никъ цу Яндана хьожабаь хиннаб. Мамилг раьза хиннавац цу наькъах дола ший дакъа дIахеца. Янд а юхавоалаш хиннавац. ДIа-хьа къовсам а баьнна дов ийккхад царна юккъе, вIаший етташ. Цигача виййна хиннав Яндий воI. Нах юккъе а бенна вежарий барта бугаш, Мамилг Аьрзера ваьнна дIаваха везаш хиннав. [[ЖӀайраха шахьар|ЖIайраха]] ваха хайнав из. Оарцхой оалача тайпах хиннача Яндахи Мамилгахи иштта хьахилар шиъ гIалгIай тайпа, — Яндиевы, Мамиловы.{{sfn|Дахкильгов|2010|с=66-67}} == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} == ТӀатовжамаш == * {{книга | автор = [[Дахкильгов, Ибрагим Абдурахманович|Дахкильгов И. А.]] | заглавие = Антология ингушского фольклора. Т. 7: Ингушские предания. — Вып. 1 | место = Нальчик | издательство = Эль-Фа | год = 2010 | страницы = 66—67 | ref = Дахкильгов }} jjrdjyeym87avjjaf7sm5arrc343sdf