Википеди
inhwiki
https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2
MediaWiki 1.47.0-wmf.12
first-letter
Медиа
Гӏулакха
Ювцар
Доакъашхо
Доакъашхочун дувцар
Википеди
Википеди ювцар
Файл
Файл ювцар
MediaWiki
MediaWiki ювцар
Ло
Ло бувцар
Новкъостал
Новкъостал дувцар
ОагӀат
ОагӀат ювцар
Моартал
Моарталах къамаьл
TimedText
TimedText talk
Модуль
Модуль ювцар
Event
Event talk
Овшанаькъан Султана Руслан
0
1367
74891
74785
2026-07-21T03:11:41Z
Wiz KDDI
6373
logo
74891
wikitext
text/x-wiki
{{Государственный деятель
| имя = Овшанаькъан Султана Руслан
| оригинал имени = {{lang-ru|Руслан Султанович Аушев}}
| изображение =
| ширина =
| описание изображения = Овшанаькъан Руслан 1996 шера
| должность = [[ГӀалгӀай Республика Мехкда]]
| флаг = Coat of Arms of Ingushetia.svg
| флаг2 = Flag of Ingushetia.svg
| периодначало = 7.03.1993
| периодконец = 28.12.2001
| предшественник = <small>цу дарже саг хиннавац; [[Поляничко, Виктор Петрович|Виктор Поляничко]] хиннав ха-юкъа хьаяьча администрацен да́</small>
| преемник = [[Мальсагов, Ахмед Исаевич|Ахмед Мальсагов]] <small>({{и. о.}})</small><br>[[Зязиков, Мурат Магометович|Мурат Зязиков]]
| президент = [[Ельцин, Борис Николаевич|Борис Ельцин]]<br>[[Путин, Владимир Владимирович|Владимир Путин]]
| должность_2 = [[Глава Ингушетии|Глава временной администрации Ингушетии]]
| флаг_2 = Coat of Arms of Ingushetia.svg
| флаг2_2 = Flag of Ingushetia.svg
| периодначало_2 = 10 ноября
| периодконец_2 = 19 декабря 1992
| предшественник_2 = [[Аслаханов, Асламбек Ахмедович|Асламбек Аслаханов]]
| преемник_2 = [[Поляничко, Виктор Петрович|Виктор Поляничко]]
| президент_2 = [[Ельцин, Борис Николаевич|Борис Ельцин]]
| должность_3 = [[Список членов Совета Федерации (1996—2000)|Член Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации]]
| флаг_3 = Logo of the Federation Council (Russia, 2026).svg
| флаг2_3 = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
| периодначало_3 = 23 января 1996
| периодконец_3 = 1 января 2002
| предшественник_3 = <small>должность учреждена, он сам как Депутат Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации</small>
| преемник_3 = [[Плиев, Руслан Султанович|Руслан Плиев]]
| должность_4 = [[Список депутатов Совета Федерации (1993—1996)|Депутат Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации]]
| флаг_4 = Logo of the Federation Council (Russia).svg
| флаг2_4 = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
| периодначало_4 = 12 декабря 1993
| периодконец_4 = 23 января 1996
| предшественник_4 = <small>должность учреждена</small>
| преемник_4 = <small>должность упразднена, он сам как Член Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации</small>
| дата рождения = 29.10.1954
| место рождения = с. {{МР|Володарское|в Саумалколе|Саумалколь (село)}}, [[Айыртауский район|Айртауский район]], [[Кокчетавская область]] (ныне с. [[Саумалколь (село)|Саумалколь]], [[Айыртауский район]], [[Северо-Казахстанская область]]), [[Казахская Советская Социалистическая Республика|Казахская ССР]], [[Союз Советских Социалистических Республик|СССР]]
| дата смерти =
| место смерти =
| партия = [[Коммунистическая партия Советского Союза|КПСС]]
| образование = 1. [[Северо-Кавказское суворовское военное училище|Орджоникидзевское общевойсковое командное училище]]<br>2. [[Военная академия имени М. В. Фрунзе]]
| профессия =
| вероисповедание = [[ислам]] ([[Сунниты|суннитского толка]])
| отец = Султан-Хамид Юсупович Аушев
| мать = Тамара Исултановна Аушева
| супруга = Аза Баматгировна Аушева
| дети = '''сыновья:''' Али, Умар<br>'''дочери:''' Лейла, Лема
| звание =[[Файл:RAF A F7LtGen after2010h.png|55px|Генерал-лейтенант]]<br>[[генерал-лейтенант]]
| годы службы = 1971—2000
| род войск = [[Файл:Red Army flag.svg|border|22px]] [[Сухопутные войска СССР]]
| принадлежность = {{Флагификация|СССР}} → {{Флагификация|Россия}}
| сражения = [[Афганская война (1979—1989)]]
| награды = {{Ряд
|{{Медаль Золотая Звезда}}
}}
{{Ряд
|{{Орден Ленина}}
|{{Орден Красной Звезды}}
|{{Орден Красной Звезды}}
|{{Орден За службу Родине 2 степени}}
}}
{{Ряд
|{{Орден За службу Родине 3 степени}}
|{{Медаль За отличие в воинской службе 1 степени}}
|{{Медаль 60 лет Вооружённых Сил СССР}}
|{{Медаль 70 лет Вооружённых Сил СССР}}
}}
{{Ряд
|{{Медаль За безупречную службу 2 степени}}
|{{Медаль За безупречную службу 3 степени}}
|{{Знак Воину-интернационалисту}}
|{{Орден «Звезда» 1 степени (Афганистан)}}
}}
{{Ряд
|{{Орден «Слава» (Афганистан)}}
|{{Орден «Слава» (Афганистан)}}
|{{Медаль «От благодарного афганского народа» (Афганистан)}}
|{{Медаль В память 10-летия вывода советских войск из Афганистана}}
}}
{{Ряд
|{{Медаль Маршал Баграмян-100}}
|{{Орден Достык}}
}}
{{Ряд
|{{Орден Дружба (Азербайджан)}}
|{{Орден Почёта (Молдавия)}}
}}
{{Ряд
|{{Знак ранения|тип=тяжело}}
}}
{{Ряд
|{{Орден святого благоверного князя Даниила Московского II степени}}
|{{Почётная грамота Президента Российской Федерации}}
}}
}}
{{Listen
| Имя_файла = Ruslan Aushev voice.oga
| Название = Запись голоса Р. Аушева
| Описание = Записано в апреле 2013
| float =
}}
{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Овшанаькъан}}
'''Óвшанаькъáн Султáна Руслáн''' ({{lang-ru|Аушев Руслан Султанович}}) — паччахьалкхен а тӀема а болхло. [[Советий Союза Турпал]] (1982 ш.), инарал-лейтенант. [[ГӀалгӀай Республика]] хьалхара [[ГӀалгӀайчен Мехкда|мехкда]]. ТӀемлой-интернационалистий гӀулакхаш кхоачашдара комитета тхьамада. «Боевое братство — без границ» яхача къамашта юкъерча союза лакхерча совета доакъашхо.
== Биографи ==
Овшанаькъан Руслан ваьв ардара бетта 29 дийнахьа [[1954 шу|1954 шера]] [[Казахская ССР|Казахий ССР]] [[Кокчетавская область|Кокчетавски областа]] «Володарское» яхача юрта (хӀанз Казахстанен ГӀинбухен-Казахий областа Айыртауски шахьара Саумалколь юрт я из). Руслана да́ Овшанаькъан Ювсапа Султан-Хьамид ва, нана — Овшанаькъан Тамари.
Советий Эскара юкъе хиннав 1971 шера денз. Советий Союза маршала А. И. Ерёменко цӀерах йола Орджоникидзевски лакхера дерригача эскара командни училище яьккхай цо. 1971–1975 шерашка дийшад цо цига. 1980 шу кхаччалца бӀул даьд Даькъастен тӀема округе: 1975—1976 шш. — мотострелкови взвода [[хьовда]] волаш, 1976–1979 шш. — мотострелкови рота хьовда волаш. 1979–1980 шш. — мотострелкови батальона штаба кулгалхо хиннав.
1982 шера маьтсела бетта 7 дийнахьа Овшнаькъан Руслана́ «Советий Союза Турпал» яха звани еннай. Приказа текст:
<blockquote>''«За мужество и героизм, проявленные при оказании интернациональной помощи Демократической Республике Афганистан, Указом [[Президиум Верховного Совета СССР|Президиума Верховного Совета СССР]] от [[7 мая]] [[1982 год]]а [[капитан (воинское звание)|капитану]] Аушеву Руслану Султановичу присвоено звание [[Герой Советского Союза|Героя Советского Союза]] с вручением [[Орден Ленина|ордена Ленина]] и [[Медаль «Золотая Звезда» (СССР)|медали „Золотая Звезда“]] № 11472»''.</blockquote>
[[1993 шу|1993 шера]] [[саькура бетта 28]] дийнахьа гӀалгӀай къамо [[ГӀалгӀай Республика Мехкда]]лла хержав Овшанаькъан Руслан.
[[1994 шу|1994 шера]] [[саькура бетта 27]] дийнахьа из ГӀалгӀайчен Мехкда хилар бокъо дӀачӀоагӀъяш цхьаькхаза хоржамаш хиннад. Цу хоржамашка дакъа лаьцарий 94,2 проценто кхаж тессаб Овшанаькъан Руслана́.
== Каламаш ==
* {{Цитата|Эггара керттердар да вай цӀий цхьаннеца а вӀашагӀъийна ца хилар. Эса чура хий мо да вай цӀена, уйлаш а цӀена я вай из хий санна.}}
* {{Цитата|'''Дуккха''' тхоай ноаной беза тхоана, истий оаха '''лоархӀ'''.}}
== ТӀатовжамаш ==
[[Category:Нах алапатах]]
[[Category:ГӀалгӀайчен Мехкдаьй]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен кулгалхой]]
jv3wj8yreethcnrc6qlsaww0o9uk2ra
74892
74891
2026-07-21T03:31:10Z
Wiz KDDI
6373
logo
74892
wikitext
text/x-wiki
{{Государственный деятель
| имя = Овшанаькъан Султана Руслан
| оригинал имени = {{lang-ru|Руслан Султанович Аушев}}
| изображение =
| ширина =
| описание изображения = Овшанаькъан Руслан 1996 шера
| должность = [[ГӀалгӀай Республика Мехкда]]
| флаг = Coat of Arms of Ingushetia.svg
| флаг2 = Flag of Ingushetia.svg
| периодначало = 7.03.1993
| периодконец = 28.12.2001
| предшественник = <small>цу дарже саг хиннавац; [[Поляничко, Виктор Петрович|Виктор Поляничко]] хиннав ха-юкъа хьаяьча администрацен да́</small>
| преемник = [[Мальсагов, Ахмед Исаевич|Ахмед Мальсагов]] <small>({{и. о.}})</small><br>[[Зязиков, Мурат Магометович|Мурат Зязиков]]
| президент = [[Ельцин, Борис Николаевич|Борис Ельцин]]<br>[[Путин, Владимир Владимирович|Владимир Путин]]
| должность_2 = [[Глава Ингушетии|Глава временной администрации Ингушетии]]
| флаг_2 = Coat of Arms of Ingushetia.svg
| флаг2_2 = Flag of Ingushetia.svg
| периодначало_2 = 10 ноября
| периодконец_2 = 19 декабря 1992
| предшественник_2 = [[Аслаханов, Асламбек Ахмедович|Асламбек Аслаханов]]
| преемник_2 = [[Поляничко, Виктор Петрович|Виктор Поляничко]]
| президент_2 = [[Ельцин, Борис Николаевич|Борис Ельцин]]
| должность_3 = [[Список членов Совета Федерации (1996—2000)|Член Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации]]
| флаг_3 = Logo of the Federation Council (Russia).svg
| флаг2_3 = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
| периодначало_3 = 23 января 1996
| периодконец_3 = 1 января 2002
| предшественник_3 = <small>должность учреждена, он сам как Депутат Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации</small>
| преемник_3 = [[Плиев, Руслан Султанович|Руслан Плиев]]
| должность_4 = [[Список депутатов Совета Федерации (1993—1996)|Депутат Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации]]
| флаг_4 = Logo of the Federation Council (Russia).svg
| флаг2_4 = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
| периодначало_4 = 12 декабря 1993
| периодконец_4 = 23 января 1996
| предшественник_4 = <small>должность учреждена</small>
| преемник_4 = <small>должность упразднена, он сам как Член Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации</small>
| дата рождения = 29.10.1954
| место рождения = с. {{МР|Володарское|в Саумалколе|Саумалколь (село)}}, [[Айыртауский район|Айртауский район]], [[Кокчетавская область]] (ныне с. [[Саумалколь (село)|Саумалколь]], [[Айыртауский район]], [[Северо-Казахстанская область]]), [[Казахская Советская Социалистическая Республика|Казахская ССР]], [[Союз Советских Социалистических Республик|СССР]]
| дата смерти =
| место смерти =
| партия = [[Коммунистическая партия Советского Союза|КПСС]]
| образование = 1. [[Северо-Кавказское суворовское военное училище|Орджоникидзевское общевойсковое командное училище]]<br>2. [[Военная академия имени М. В. Фрунзе]]
| профессия =
| вероисповедание = [[ислам]] ([[Сунниты|суннитского толка]])
| отец = Султан-Хамид Юсупович Аушев
| мать = Тамара Исултановна Аушева
| супруга = Аза Баматгировна Аушева
| дети = '''сыновья:''' Али, Умар<br>'''дочери:''' Лейла, Лема
| звание =[[Файл:RAF A F7LtGen after2010h.png|55px|Генерал-лейтенант]]<br>[[генерал-лейтенант]]
| годы службы = 1971—2000
| род войск = [[Файл:Red Army flag.svg|border|22px]] [[Сухопутные войска СССР]]
| принадлежность = {{Флагификация|СССР}} → {{Флагификация|Россия}}
| сражения = [[Афганская война (1979—1989)]]
| награды = {{Ряд
|{{Медаль Золотая Звезда}}
}}
{{Ряд
|{{Орден Ленина}}
|{{Орден Красной Звезды}}
|{{Орден Красной Звезды}}
|{{Орден За службу Родине 2 степени}}
}}
{{Ряд
|{{Орден За службу Родине 3 степени}}
|{{Медаль За отличие в воинской службе 1 степени}}
|{{Медаль 60 лет Вооружённых Сил СССР}}
|{{Медаль 70 лет Вооружённых Сил СССР}}
}}
{{Ряд
|{{Медаль За безупречную службу 2 степени}}
|{{Медаль За безупречную службу 3 степени}}
|{{Знак Воину-интернационалисту}}
|{{Орден «Звезда» 1 степени (Афганистан)}}
}}
{{Ряд
|{{Орден «Слава» (Афганистан)}}
|{{Орден «Слава» (Афганистан)}}
|{{Медаль «От благодарного афганского народа» (Афганистан)}}
|{{Медаль В память 10-летия вывода советских войск из Афганистана}}
}}
{{Ряд
|{{Медаль Маршал Баграмян-100}}
|{{Орден Достык}}
}}
{{Ряд
|{{Орден Дружба (Азербайджан)}}
|{{Орден Почёта (Молдавия)}}
}}
{{Ряд
|{{Знак ранения|тип=тяжело}}
}}
{{Ряд
|{{Орден святого благоверного князя Даниила Московского II степени}}
|{{Почётная грамота Президента Российской Федерации}}
}}
}}
{{Listen
| Имя_файла = Ruslan Aushev voice.oga
| Название = Запись голоса Р. Аушева
| Описание = Записано в апреле 2013
| float =
}}
{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Овшанаькъан}}
'''Óвшанаькъáн Султáна Руслáн''' ({{lang-ru|Аушев Руслан Султанович}}) — паччахьалкхен а тӀема а болхло. [[Советий Союза Турпал]] (1982 ш.), инарал-лейтенант. [[ГӀалгӀай Республика]] хьалхара [[ГӀалгӀайчен Мехкда|мехкда]]. ТӀемлой-интернационалистий гӀулакхаш кхоачашдара комитета тхьамада. «Боевое братство — без границ» яхача къамашта юкъерча союза лакхерча совета доакъашхо.
== Биографи ==
Овшанаькъан Руслан ваьв ардара бетта 29 дийнахьа [[1954 шу|1954 шера]] [[Казахская ССР|Казахий ССР]] [[Кокчетавская область|Кокчетавски областа]] «Володарское» яхача юрта (хӀанз Казахстанен ГӀинбухен-Казахий областа Айыртауски шахьара Саумалколь юрт я из). Руслана да́ Овшанаькъан Ювсапа Султан-Хьамид ва, нана — Овшанаькъан Тамари.
Советий Эскара юкъе хиннав 1971 шера денз. Советий Союза маршала А. И. Ерёменко цӀерах йола Орджоникидзевски лакхера дерригача эскара командни училище яьккхай цо. 1971–1975 шерашка дийшад цо цига. 1980 шу кхаччалца бӀул даьд Даькъастен тӀема округе: 1975—1976 шш. — мотострелкови взвода [[хьовда]] волаш, 1976–1979 шш. — мотострелкови рота хьовда волаш. 1979–1980 шш. — мотострелкови батальона штаба кулгалхо хиннав.
1982 шера маьтсела бетта 7 дийнахьа Овшнаькъан Руслана́ «Советий Союза Турпал» яха звани еннай. Приказа текст:
<blockquote>''«За мужество и героизм, проявленные при оказании интернациональной помощи Демократической Республике Афганистан, Указом [[Президиум Верховного Совета СССР|Президиума Верховного Совета СССР]] от [[7 мая]] [[1982 год]]а [[капитан (воинское звание)|капитану]] Аушеву Руслану Султановичу присвоено звание [[Герой Советского Союза|Героя Советского Союза]] с вручением [[Орден Ленина|ордена Ленина]] и [[Медаль «Золотая Звезда» (СССР)|медали „Золотая Звезда“]] № 11472»''.</blockquote>
[[1993 шу|1993 шера]] [[саькура бетта 28]] дийнахьа гӀалгӀай къамо [[ГӀалгӀай Республика Мехкда]]лла хержав Овшанаькъан Руслан.
[[1994 шу|1994 шера]] [[саькура бетта 27]] дийнахьа из ГӀалгӀайчен Мехкда хилар бокъо дӀачӀоагӀъяш цхьаькхаза хоржамаш хиннад. Цу хоржамашка дакъа лаьцарий 94,2 проценто кхаж тессаб Овшанаькъан Руслана́.
== Каламаш ==
* {{Цитата|Эггара керттердар да вай цӀий цхьаннеца а вӀашагӀъийна ца хилар. Эса чура хий мо да вай цӀена, уйлаш а цӀена я вай из хий санна.}}
* {{Цитата|'''Дуккха''' тхоай ноаной беза тхоана, истий оаха '''лоархӀ'''.}}
== ТӀатовжамаш ==
[[Category:Нах алапатах]]
[[Category:ГӀалгӀайчен Мехкдаьй]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен кулгалхой]]
a7n8kmv1rez74bkfb9dmtlfcbyzvs99
Доакъашхочун дувцар:Daysiy
3
2239
74898
71689
2026-07-21T19:42:02Z
Leaderbot
4828
/* Notice of expiration of your sysop right */ керда тема
74898
wikitext
text/x-wiki
== Ло, оагIат, оагIув ==
В шаблоне [[Ло:К удалению]] пока особой надобности нет. Можешь сообщать на моей странице обсуждения о любой пустой категории или ненужном шаблоне, либо о странице, которой необходимо удалить. [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|дувца оттадар]]) 17:57, 27 Тушоли 2018 (UTC) [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|дувца оттадар]]) 17:57, 27 Тушоли 2018 (UTC)
:Поняла, хорошо -[[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|дувца оттадар]]) 05:57, 4 Села 2018 (UTC)
:: Эшаш йоацачох тара да: [[Ювцар:Аьприк|ер]], [[Iаьржа Баьцаюрталг|ер]], [[КхорaтIаусбIарг|ер]]. [[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|къамаьл]]) 18:24, 17 тушола 2024 (UTC)
== [[:ОагӀат:Википеди:ДIаяккха оттаяь оагIонаш]] ==
Свяжи, пожалуйста, с русской категорией, чтобы было понятнее, что это. --[[Доакъашхо:Kaganer|Kaganer]] ([[Доакъашхочун дувцар:Kaganer|дувца оттадар]]) 22:28, 3 Села 2018 (UTC)
:Сделано -[[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|дувца оттадар]]) 06:02, 4 Села 2018 (UTC)
== Харжар ==
ВIаштехьа даьлча [[Википеди:Администратора статус ялар/Adam-Yourist#Adam-Yourist 2|укхаза]] кхаж тасса. Баркал. [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|дувца оттадар]]) 19:50, 19 АгIой ''(январь)'' бетта 2019 (UTC)
== Список: листам ба из е мугӀам ба? ==
Ассаламу Ӏалейкум. [[Паччахьалкхенийи кортамукъа доацача лаьттийи майда|Укх оагӀон чу]] мугӀам яха дош мел долча листам, аьнна, яздаьд Ӏа. МугӀам хӀана оттадаьдар кхетаду аз Мувсас, уж мугӀарах Ӏодолхандаь, хоза товш а да, сога хаьттача, хӀаьта листамаш... Листа́ а листанза а (нийлха) а хила йиш ма йий список-м, листам хӀана яздаьдар Ӏа? ТӀатовжа цхьа хӀама долаш дий из? Ерригача википеде чу мугӀам, аьнна, леладеш хиннад вай из дош хӀанзалца. [[Доакъашхо:Коазой Рашид|Коазой Рашид]] ([[Доакъашхочун дувцар:Коазой Рашид|къамаьл]]) 19:12, 17 саькура 2024 (UTC)
:Ва Ӏалейкум ассалам. Ди дика хилда хьа. Цо аьннад сога из. Цо ше тахкад йоах из. [[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|къамаьл]]) 09:21, 19 саькура 2024 (UTC)
::Аллахӏа ди дика долда хьа а. Кхийттар, ма тамаш я-кх хӏаьта. [[Доакъашхо:Коазой Рашид|Коазой Рашид]] ([[Доакъашхочун дувцар:Коазой Рашид|къамаьл]]) 05:51, 25 саькура 2024 (UTC)
== Дийнаташ, баьцовгӀаш ==
Дийнатех а, баьцовгӀех а лаьца йолча оагӀонаш тӀа преамбулаш цхьатарра куц долаш хилча бакъахьа да. Мишта хила деза ховргдолаш тоадаьд хьона аз хьа тӀеххьарча лустамаш тӀа. Баркал! [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|къамаьл]]) 12:00, 15 тов 2024 (UTC)
:Диканд :) [[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|къамаьл]]) 13:46, 1 ардара 2024 (UTC)
::Лоамароша мо йоахий)) [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|къамаьл]]) 16:14, 5 ардара 2024 (UTC)
== Астрали ==
Ас-саламу Ӏалейкум.Дошлоргашка в доацаш язду из. Астри а. Ца ховш яздаьдар Ӏа из, е цхьа бахьан долаш? [[Доакъашхо:Коазой Рашид|Коазой Рашид]] ([[Доакъашхочун дувцар:Коазой Рашид|къамаьл]]) 10:49, 26 ардара 2024 (UTC)
:Ва алейкум ассалям. Сайре дика хийла! Иштта нийса хеташ яздаьдар аз.. [[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|къамаьл]]) 13:59, 4 лайчилла 2024 (UTC)
::Кхийттар. Дика да хӀаьта. [[Доакъашхо:Коазой Рашид|Коазой Рашид]] ([[Доакъашхочун дувцар:Коазой Рашид|къамаьл]]) 17:38, 4 лайчилла 2024 (UTC)
== Хаттар ==
ТӀеххьарча хувцамех лаьца... ши-шегӀа программаца хьачуяхийта вӀаштехьа мишта даргда хьажа аьннадар аз.. Хье кхолла гӀерт хьо уж? [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|къамаьл]]) 21:32, 1 оагӀой 2024 (UTC)
::Ишта ма йиталахь уж, дӀахо дӀачаккхаяргьеце... [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|къамаьл]]) 21:11, 8 оагӀой 2024 (UTC)
:::Юттарг ма яцар аз. Уж цӀе хьаувттараш дӀадалац са гӀалаташ "Ошибка Lua" яхараш. Эшаш дола лонаш хьачудаьхад, хӀаьта а дӀадалац. [[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|къамаьл]]) 22:11, 10 оагӀой 2024 (UTC)
::::Из аз хьатоадергда хьона, Дала аьннадале. Ӏа [[Ло:ЖӀайраха шахьара моттигаш|ераш]] чуяхал, вӀаштӀе ма доалла, хьалхаръяраш санна. [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|къамаьл]]) 10:59, 11 оагӀой 2024 (UTC)
:::::Диканд. [[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|къамаьл]]) 18:25, 11 оагӀой 2024 (UTC)
::::::«Кхаьлл» ца яздеш, «пхьа» аьлча бакъахьа хургда царех. [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|къамаьл]]) 19:51, 27 оагӀой 2024 (UTC)
:::::::кхийттанзар со, аз яздаьд хьога. [[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|къамаьл]]) 16:47, 28 оагӀой 2024 (UTC)
== Статус ==
Моаршал да хьога! Хьона статус ялар духьа кхаж тассар доладаьд аз. Статус хьатӀаэца хье раьза хилара тешал де деза хьа цига. [[Доакъашхо:Adam-Yourist|Adam-Yourist]] ([[Доакъашхочун дувцар:Adam-Yourist|къамаьл]])
:Моаршал лолда Дала. Сайре дика хийла хьа. Кхетадаьд. [[Доакъашхо:Daysiy|Daysiy]] ([[Доакъашхочун дувцар:Daysiy|къамаьл]]) 16:19, 7 наджгоанцхой 2026 (UTC)
== Notice of expiration of your sysop right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администратораш) will expire on 2026-07-28 06:46:26. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Доакъашхо:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Доакъашхочун дувцар:Leaderbot|къамаьл]]) 19:42, 21 кӀимарса 2026 (UTC)</div>
gc4keid8mwktdkvy9g0ezn7sdpspwtv
Ло:Флагификация/Свений мохк
10
7996
74895
66995
2026-07-21T14:16:53Z
CommonsDelinker
66
Replacing Naval_Ensign_of_Sweden.svg with [[File:Naval_ensign_of_Sweden.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]].).
74895
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|флагификация/флаг</noinclude>}}}
| размер = {{{размер|}}}
| alias = Свений мохк
| border-1520 =frameless
| border-1650 =frameless
| border-1815 =frameless
| border-ВМС =frameless
| flag alias = Flag of Sweden.svg
| flag alias-1520 = Flag of Sweden (1562–1650).svg
| flag alias-1650 = Naval ensign of Sweden.svg
| flag alias-1815 = Swedish and Norwegian naval ensign 1815–1844.svg
| flag alias-1844 = Swedish civil ensign (1844–1905).svg
| flag alias-ВМС = Naval ensign of Sweden.svg
| variant = {{{variant|}}}
| var1 = 1520
| var2 = 1650
| var3 = 1815
| var4 = 1844
| var5 = ВМС
}}
9uknlkd2bl1do5jqw7u4fcufmext557
Ло:Флагификаци/Испани
10
8165
74893
42537
2026-07-21T07:25:45Z
CommonsDelinker
66
Replacing Flag_of_the_First_Spanish_Republic.svg with [[File:Flag_of_Spain_(1873–1874).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]).
74893
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|флагификация/флаг</noinclude>}}}
| alias = Испани
| flag alias = Flag of Spain.svg
| flag alias-1506 = Flag of New Spain.svg
| flag alias-1701 = Bandera de España 1701-1748.svg
| flag alias-1748 = Bandera de España 1748-1785.svg
| flag alias-1785 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg
| flag alias-1873 = Flag of Spain (1873–1874).svg
| flag alias-1931 = Flag of the Second Spanish Republic.svg
| flag alias-1938 = Flag of Spain under Franco 1938 1945.svg
| flag alias-1945 = Flag of Spain 1945 1977.svg
| flag alias-1977 = Flag of Spain (1977 - 1981).svg
| flag alias-торговый = Flag of Spain (civil variant).svg
| flag alias-Колумб = Flag of Christopher Columbus.svg
| flag alias-колониальный = Flag of New Spain.svg
| flag alias-торговый-колониальный = Burgundy merchant 1762.svg
| flag alias-Кастилия-и-Леон = Bandera de la Corona de Castilla.svg
| flag alias-торговый-1785 = BandMercante1785.svg
| variant = {{{variant|}}}
<noinclude>
| var1 = 1506
| var2 = 1701
| var3 = 1748
| var4 = 1785
| var5 = 1873
| var6 = 1931
| var7 = 1938
| var8 = 1945
| var9 = 1977
| var10 = торговый
| var11 = Колумб
| var12 = колониальный
| var13 = торговый-колониальный
| var14 = Кастилия-и-Леон
| var15 = торговый-1785
</noinclude>
| размер = {{{размер|}}}
}}
a09ojb9g8uwnd1de4ozy24yeozz1iyh
Органикай дунен система
0
9643
74890
63929
2026-07-20T20:35:09Z
InternetArchiveBot
2350
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74890
wikitext
text/x-wiki
[[File:Biological classification L Pengo vflip ingush.jpg|thumb|right|250px]]
'''Орга́никай дуне́н систе́ма''' ({{lang-ru|Система органического мира}}) — укх дунен тӀа хӀанз мел долчеи хьалха мел хинначеи [[организм]]ий сурт оттадара система.
Дийнача хӀамай дуненгахьа массайтта миллион [[биологический вид|кеп]] я лоархӀаш. Из мел йола кепаш тайп-тайпара хилар а царна юкъера башхало хилар а тохкаш я, органикай дунен система оттае декхар долаш йола [[биологическая систематика|биологе систематика]]<ref>[http://bse.sci-lib.com/article102627.html Статья «Система органического мира» в Большой советской энциклопедии]</ref>.
{{TOCright}}
== Оагилга́ йоацараш ==
{{main|Оагилгаш доацараш}}
[[Клетка|Оагилга лоаттам]] боацача [[Живые организмы|дийнача организмий]] гуллам. «Оагилга́ йоацараш» яхар [[вирусаш]] яхачун синоним санна а леладу каст-кастта. [[2003|2003-ча шера]] юкъеяьнна термин я из карарча хана йовзаш мел йолча вирусел чоалханегӀа йола [[мимивирус]] хьайийлача хана. Оагилгачарех, [[эволюция|эволюци]] а яь, хьахинна хила мегаш я из. Вирусел совгӀа оагилга́ доацачарех лоархӀ [[вироидаш]]и [[вирусоидаш]]и, иштта, цхьайола [[Инфекционные агенты|инфекционни агенташ]] а лоархӀ, цар [[геном]] [[ДНК]] е [[РНК]] хьисапе ца хилча (масала, [[прионаш]]).
=== Вирусаш ===
{{main|Вирусаш}}
[[Бесклеточные|Оагилга́ йоаца]] [[Инфекция|инфекце]] агент я, дийнача [[оагилг]]ашка мара я́ха-ле́ла могаш йоаца. Вирусаш моллагӀча организма Ӏаткъа йиш йола я [[баьцовгӀаш]]кареи [[дийнаташ]]каре Ӏойолаенна [[Бактерии|нӀа́нкӀигаш]]кеи [[Археи|археишкеи]] кхаччалца (нӀа́нкӀигий вирусех дукхагӀча хана [[Бактериофаги|нӀанкӀигафагаш]] оал). Иштта [[Сверхпаразитизм|вирусашта зе деш йола вирусаш]] а я йовзаш ([[вирусы-сателлиты|вирусаш-сателлиташ]]).
==== Балтиморах йола классификаци ====
{{main|Классификация вирусов по Балтимору}}
[[Нобелевская премия|Нобеля преме]] лаурет хиннача биолог [[Балтимор, Дейвид|Дэвид Балтимора]] оттаяь хиннай вирусий классификаци<ref name="pmid4348509"/><ref name="pmid4377923">{{статья |заглавие=The strategy of RNA viruses |издание=Harvey Lect. |том=70 Series |страницы=57—74 |pmid=4377923 |язык=und |автор=Baltimore D. |год=1974}}</ref>. ХӀанзара классификаци ICTV классификаци а, Балтиморах йола классификаци а вӀашагӀ а тохаш лелаю<ref name="pmid10486120">{{статья |заглавие=Developments in plant virus taxonomy since the publication of the 6th ICTV Report. International Committee on Taxonomy of Viruses |издание={{Нп3|Archives of Virology|Arch. Virol.||Archives of Virology}} |том=144 |номер=8 |страницы=1659—1666 |pmid=10486120 |doi=10.1007/s007050050620 |язык=en |тип=journal |автор=Mayo M. A. |год=1999}}</ref><ref name="pmid15183049">{{статья |заглавие=Classification of papillomaviruses |издание=Virology |том=324 |номер=1 |страницы=17—27 |pmid=15183049 |doi=10.1016/j.virol.2004.03.033 |язык=und |автор=de Villiers E. M., Fauquet C., Broker T. R., Bernard H. U., zur Hausen H. |год=2004}}</ref>. Цу система́ юкъе 7 керттера тоаба я<ref name="pmid4377923" /><ref name="pmid4348509">{{статья |заглавие=RNA-directed DNA synthesis and RNA tumor viruses |издание=Adv. Virus Res. |том=17 |страницы=129—186 |pmid=4348509 |язык=und |автор=Temin H. M., Baltimore D. |год=1972}}</ref>:
* (I) шин зӀанара ДНК йола, РНК-стади йоаца вирусаш (масала, [[герпесвирусы|герпесвирусаш]], [[поксвирусы|поксвирусаш]], [[паповавирусы|паповирусаш]], [[мимивирус]]).
* (II) цхьан зӀанара ДНК йола вирусаш (масала, [[парвовирусы|парповирусаш]]). Иштта хилча ДНК массахана {{таржам дац|положительни полярность}} йолаш хургья.
* (III) шин зӀанара РНК йола вирусаш (масала, [[ротавирусы|ротавирусаш]]).
* (IV) {{таржам дац|положительни полярность}} йолча цхьан зӀанара РНК йола вирусаш (масала, [[пикорнавирусы|пикорнавирусаш]], [[флавивирусы]флавивирусаш]]).
* (V) {{таржам дац|негативнича}} е шолхача полярноста йолча цхьан зӀанара РНК йола вирусаш (масала, [[ортомиксовирусы|ортомиксовирусаш]], [[филовирусы|филовирусаш]]).
* (VI) цхьан зӀанара положительни РНК йола, я́харгахьа РНК молекула дух тӀа а йолаш ДНЦӀ синтеза стади йола вирусаш (ретровирусаш, масала, [[ВИЧ]]).
* (VII) шин зӀанара ДНЦӀ йола, я́харгахьа РНК дух тӀа а йолаш ДНК синтеза стади йола вирусаш ([[Гепаднавирусы|ретроидни]] вирусаш, масала, [[вирус гепатита B|гепатит В вирус]])<ref>{{cite web|url=http://www.virology.net/Big_Virology/BVFamilyGroup.html|title=The Big Picture Book of Viruses:Family Groups - The Baltimore Method|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GCys7Xa7?url=http://www.virology.net/Big_Virology/BVFamilyGroup.html#|archivedate=2013-04-28|accessdate=2013-05-30|deadlink=no}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20130330144456/http://www.virology.net/Big_Virology/BVFamilyGroup.html |date=2013-03-30 }}</ref>.
=== Вироидаш ===
{{main|Вироидаш}}
БаьцовгӀашта [[Патоген|зе деш йола хӀамаш]] я. Лоацига йолча цхьан зӀанара [[РНК]]-ах латт уж, из зӀы Массехк бӀаь [[нуклеотид]] юкъейодаш а я гӀоза хьисапе къайла а я. [[Вирус]]ашка хулаш йола [[белок]]ах [[оболочка|оболочка]] яц цар. Эггара зӀамагӀа йола [[scRNA]] вироидаш (зӀамига цитоплазман РНК) [[рис|дуга]] тӀа ӀажагӀа Ӏатташ тӀайоалийтача вируса́ ({{lang-en|RYMV, rice yellow mottle sobemovirus}}) Ӏаткъаш я, 220 нуклеотид мара а яц цар. ДикагӀа кхетадергдолаш: лазар хулийташ йолча эггара зӀамагӀча вируса геном 2000 нуклеотид совгӀа нуклеотид йолаш я. Вироидаш хьайийлар а, 1971 шера царна цӀи еннар [[Динер, Теодор Отто|Теодор Отто Динер]] ва <ref>http://www.ars.usda.gov/is/timeline/viroid.htm Tracking the Elusive Viroid</ref>.
== Оагилга́ яраш ==
{{main|Оагилга яраш}}
=== Прокариоташ ===
Цхьан оагилга́ йола [[жизнь|дийна]] [[организм]]аш я. [[эукариоты|Эукариоташка]] санна ший доазув дола [[Клеточное ядро|оагилга тӀум]] а, кхыйола чура мембранни органеллаш а яц цар.
==== Археиш ====
{{main|Археи|Систематика архей}}
Археиш цхьан оагилга́ йола [[фуса]]ш я е [[Клеточное ядро|тӀум]] е [[Биологическая мембрана|мембранни]] [[Органелла|органелла]] йоацаш йола.
* [[Crenarchaeota]]
** [[Termoprotei]]
* [[Euryarchaeota]]
** [[Methanobacteria]]
** [[Methanococci]]
** [[Halobacteria]]
** [[Thermoplasmata]]
** [[Thermococci]]
** [[Archaeoglobi]]
** [[Methanopyri]]
* [[Nanoarchaeota]]
* [[Korarchaeota]]
==== НӀанкӀигаш ====
{{main|НӀанкӀигаш}}
* [[Aquificae]]
* [[Thermotogae]]
* [[Thermodesulfobacteria]]
* [[Deinococcus-Thermus]]
* [[Chrysiogenetes]]
* [[Chloroflexi]]
* [[Thermomicrobia]]
* [[Nitrospirae]]
* [[Deferribacteres]]
* [[Синезелёные водоросли|Сийна-баьццара фордабаьцовгӀаш]] ([[Cyanobacteria]])
* [[Chlorobi]]
* [[Proteobacteria]]
** [[Alphaproteobacteria]]
** [[Betaproteobacteria]]
** [[Deltaproteobacteria]]
** [[Epsilionproteobacteria]]
* [[Грамположительные бактерии|Firmicutes]]
** [[Clostridia]]
** [[Mollicutes]]
** [[Bacilli]]
* [[Actinobacteria]]
* [[Planctomycetes]]
* [[Chlamydiae]]
* [[Spirochaetes]]
* [[Fibrobacteres]]
* [[Acidobacteria]]
* [[Bacteroidetes]]
** [[Bacteroides]]
** [[Flavobacteria]]
** [[Sphingobacteria]]
* [[Fusobacteria]]
* [[Verrucomicrobia]]
* [[Dictyoglomi]]
* [[Gemmatimonadetes]]
=== Эукариоташ ===
{{main|Эукариоташ}}
==== Амёбоподобные ====
{{main|Amoebozoa}}
* [[Tubulinea]] Smirnov et al., 2005
* [[Flabellinea]] Smirnov et al., 2005
* [[Stereomyxida]] Grell, 1966
* [[Acanthamoebidae]] Sawyer & Griffin, 1975
* [[Entamoebida]] Cavalier-Smith, 1993
* [[Mastigamoebidae]] Goldschmidt, 1907
* ''[[Pelomyxa]]'' Goldschmidt, 1907
* [[Eumycetozoa]] Zopf, 1884 emend. Olive, 1975 [Mycetozoa de Bary, 1873]
==== Opisthokonta ====
{{main|Opisthokonta}}
===== ЖӀаленускалаш =====
{{main|ЖӀаленускалаш}}
===== Mesomycetozoa =====
{{main|Mesomycetozoea}}
===== Choanomonada =====
{{main|Choanomonada }}
* [[Monosigidae]] Zhukov & Karpov, 1985 [Codonosigidae Kent, 1880]
* [[Salpingoecidae]] Kent, 1880
* [[Acanthoecidae]] Norris, 1965
===== Дийнаташ =====
{{main|Дийнаташ}}
==== Rhizaria ====
{{main|Rhizaria}}
===== Cercozoa =====
{{main|Cercozoa}}
* [[Cercomonadida]] Poche, 1913 emend. Mylnikov, 1986
* [[Silicofilosea]] Adl et al., 2005 [Imbricatea Cavalier-Smith & Chao, 2003]
* [[Chlorarachniophyta|Хлорарахниофитовые водоросли]] (''Chlorarachniophyta'' Hibberd & Norris, 1984)
* [[Phytomyxea]] Engler & Prantl, 1897 emend. Cavalier-Smith, 1993
* [[Phaeodarea]] Haeckel, 1879 [Tripylea Hertwig, 1879]
* [[Nucleohelea]] Cavalier-Smith, 1993
===== Haplosporidia =====
{{main|Haplosporidia}}
===== Foraminifera =====
{{main|Foraminifera}}
===== Gromia =====
{{main|Gromia}}
===== Радиолярии =====
{{main|Радиолярии}}
* [[Polycystinea]] Ehrenberg, 1838 emend. Haeckel, 1887
* [[Sticholonche]] Hertwig, 1877 [Taxopodida Fol, 1883]
* [[Acantharia]] Haeckel, 1881 emend. Mikrjukov, 2000
==== Archaeplastida ====
{{main|Archaeplastida}}
== Хьажа иштта ==
* [[Биологе систематика]]
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* ''Пиневич А. В.'' Микробиология. Биология прокариотов: Учебник. В 3 т. Том 1., 2-изд., СПб., 2007.
* ''Козо-Полянский Б. М.'' К модернизации системы растительного мира, «Труды Воронежского гос. университета», 1949, т. 15
* ''Кусакин О. Г.'', ''Старобогатов Я. И.'' К вопросу о наивысших таксономических категориях органического мира, в сборнике: Проблемы эволюции, в. 3, Новосиб., 1973
* ''Мошковский Ш. Д.'' О природе простейших (Protozoa) и границах протозоологии, «Тр. Ленинградского общества естествоиспытателей», 1957, т. 73, в. 4
* Иванов А. В., Пооисхождение многоклеточных животных, Л., 1968
* ''Тахтаджян А. Л.'' Четыре царства органического мира, «Природа», 1973, № 2
* Строение ДНК и положение организмов в системе. [Сб. ст.], М., 1972
== ТӀатовжамаш ==
* [http://www.biolib.cz/en/taxon/id15307/ Классификация живых организмов] {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20211205213222/https://www.biolib.cz/en/taxon/id15307/ |date=2021-12-05 }} на ''www.biolib.cz''{{ref-en}}
* [http://www.catalogueoflife.org/ Классификация живых организмов «Каталог жизни»] на ''www.catalogueoflife.org''{{ref-en}}
* [http://www.funet.fi/pub/sci/bio/life/index.html Классификация по видам и подвидам с указанием латинских и английских названий]
* [http://bvi.rusf.ru/sista.htm Классификация по русским и латинским названиям] (страничка является любительской и не претендует на какую-либо степень научности)
* [http://herba.msu.ru/shipunov/os/os-ru.htm Система живых организмов А. Шипунова]
{{Таксономия}}
[[Category:Организмий классификаци| ]]
[[Category:Биологе систематика]]
8gg04tvp1pttan25bqg75u8pkyfq48o
Мохлой
0
14698
74889
73350
2026-07-20T19:50:20Z
~2026-40534-51
6399
/* */
74889
wikitext
text/x-wiki
{{Тайп
|Тайповый таксон = Силий
|Название = Мохлой
|Иллюстрирование =
|Раса = [[Европеоидная раса|Европеоидаш]]: [[Кавкасионский тип|Кавкасионаш]]
|Язык = [[ГӀалгӀай мотт]]
|Письменность = [[ГӀалгӀай йоазув]]
|Религия = [[Ислам]]
|Первые упоминания =
|Включают = 14 никъ{{переход|Наькъаш}}
|Предки =
|Современное расселение = * {{RUS}}:<br>
**{{Флагификация|ГӀалгӀайче}}; [[ТӀой-юрт]], [[Галашке]], [[Шолжа-Пхье]], [[МагӀалбик]], [[Наьсаре]], [[Магас]], [[Ӏаьлий-Юрт]], [[Экажакъонгий-Юрт]], [[СурхотӀе]], [[Эбарг-Юрт]]
**{{Флагификация|ХӀирийче}}; [[Мочкъий-Юрт]], [[Ахки-Юрт]]
**{{Флагификация|Нохчийче}}
|Историческое расселение = ГӀалгӀайче: [[Мохале]]
|Входит в шахар = [[Цхьорой]]
|Родовое село = [[Мохале]]
}}
'''Мохло́й''' — [[гӀалгӀай]] [[тайпа]] да, лоаман [[ГӀалгӀайче]] [[Мохале]] яха тайпан кхаьлл а йолаш.
== Наькъаш ==
Мохлой тайпанна юкъе долха наькъаш{{sfn|Дахкильгов|1991}}:
{| class="standard"
|[[Бузуртанаькъан]]
[[Аматхананаькъан]]
[[Дударанаькъан]]
Зайтанаькъан
Аьлданаькъан
Овсажанаькъан
Антошканаькъан
Хутенаькъан
Марзабиканаькъан
|}
== ЦӀихеза нах ==
# [[Бузуртананаькъан Бурсаг]] — имам Шамала наиб{{sfn|Дударов}}{{sfn|Дадаев|2009}}.
# [[Мохлой Яхьья]] (1933—2016) — бусалба дийша саг. ГӀалгӀай Мехка Ӏаламнаьха Совета тхьамада хиннав. 20 шера [[Шолжа шахьар]]а имам хиннав.
# [[Мохлой Жабраил]] — бусалба дийша саг. Шолжа-Пхьерча бусалба Ӏилман института кулгалхо.
# [[Дударанаькъан Ӏабдул-Мажит]] — бусалба дийша саг, теолог, тархьара Ӏилмай кандидат. ГӀалгӀай Мехка Ӏилман балхах дукха дика хӀамаш карагӀдийна ва.
# [[Дударанаькъан Баьтала Урусхан]] (1939—2021) — йоазонхо, оазархо.
== Белгалдаккхар ==
;Комментареш
{{белгалдаккхар|group=К.}}
;Хьасташ
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{публикация|книга
|автор = [[Дахкильгов Шукри Эльберд-Хаджиевич|Дахкильгов Ш. Э-Х.]]
|заглавие = Происхождение ингушских фамилий
|вид = [[Полевые работы|полев. исслед]]
|ответственный = Ред. А. А. Зязиков
|место = Грозный
|издательство = «[[Книга (издательство)|Книга]]»
|издание = репринтное издание
|год = 1991
|страниц = 108
|ref = Дахкильгов
}}
* {{публикация|книга
|автор = [[Дударов Абдул-Мажит Муратович|Дударов А-М. М.]]
|заглавие = Ингушское общество в эпоху Кавказской войны: наибы Шамиля из числа ингушей
|место = Санкт-Петербург
|издательство = «[[Книга (издательство)|Книга]]»
|издание = репринтное издание
|ref = Дударов
}}
* {{публикация|книга
|автор = [[Дадаев, Юсуп Усманович|Дадаев Ю. У.]]
|заглавие = Наибы и мудиры Шамиля
|место = [[Махачкала]]
|издательство = ДИНЭМ
|год = 2009
|isbn = 5914460115
|ref = Дадаев
}}
oe8pbp2sdbovrv40ha5jhozpyv1b2c4
Янданаькъан
0
18646
74894
74344
2026-07-21T12:19:49Z
BlueWave04
5472
74894
wikitext
text/x-wiki
'''Янданаькъан''' ({{lang-ru|Яндиевы}}; [[Гуржий мотт|груз]]: Андишвили, Андиани) — [[ГӀалгӀай|гӀалгӀай]] [[тайпа]]. Цхьан хана [[Оарцхой]] яхача [[Тайпа|тайпанна]] юкъедоагӀаш хинна ваьр да. [[Аьрзи (пхьа)|Аьрзера]] Янд яхача сагагара дӀаболабеннаб тайпан никъ.
== Янди и Мамилги ==
Тайпан оаламашка дувцачох, Янд чIоагIа говза [[пхьар]] хиннав [[гӀалгӀай гӀалаш|гIалаш]] йотташ. Цо хьалъяь я Аьрзе дукхагIйола гIалаш. Янда даь-веший воI Мамилг яхаш хиннав. ЧIоагIа вIаший тайна бахаш хиннаб уж. Дилла цхьана лелаш цхьана гIалаш йотташ, [[чарахьал|аькхе]] ухаш хиннаб.
ХIанз Тирках IобоагIача наькъах гӀалгӀаша оалаш хиннад Кираникъ, аьле (хӀанз «[[Военно-Грузинская дорога|ТӀема-Гуржий никъ]]» оал цох). Из никъи цох хьакъаьста Аьрзегахьа бода никъи цхьана лорабеш хиннаб цар, дIай-хьай болхача нахагара [[йоал]] а йоаккхаш.
Юххера а Янда саг йоалаяьй. Да-нана доацаш из хилар бахьан долаш, из був воалача хана, цар доал деш хинна никъ цу Янд́а хьожабаь хиннаб. Мамилг раьза хиннавац цу наькъах дола ший дакъа дIахеца. Янд а юхавоалаш хиннавац. ДIа-хьа къовсам а баьнна дов ийккхад царна юккъе, вIаший етташ. Цигача вийна хиннав Янда воI. Нах юкъе а баьхка вежарий бартабугаш, Мамилг Аьрзера ваьнна дIаваха везаш хиннав. [[ЖӀайраха шахьар|ЖIайраха]] ва́ха хайнав из. Оарцхой оалача тайпах хиннача Яндахи Мамилгахи иштта хьахиннад ши гIалгIай тайпа: Янданаькъани Мамилганаькъани.{{sfn|Дахкильгов|2010|с=66-67}}
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{книга
| автор = [[Дахкильгов, Ибрагим Абдурахманович|Дахкильгов И. А.]]
| заглавие = Антология ингушского фольклора. Т. 7: Ингушские предания. — Вып. 1
| место = Нальчик
| издательство = Эль-Фа
| год = 2010
| страницы = 66—67
| ref = Дахкильгов
}}
== ТӀатовжамаш ==
[[ОагӀат:Янданаькъан]]
2re9z2wq0o1fo2az9gpnrr77qx9u3kz
74899
74894
2026-07-22T12:54:09Z
Тоадархо
5207
74899
wikitext
text/x-wiki
'''Янданаькъан''' ({{lang-ru|Яндиевы}}; {{lang-ka|Андишвили, Андиани}}) — [[ГӀалгӀай|гӀалгӀай]] [[тайпа]]. Цхьан хана [[Оарцхой]] яхача [[Тайпа|тайпанна]] юкъедоагӀаш хинна ваьр да. [[Аьрзи (пхьа)|Аьрзера]] Янд яхача сагагара дӀаболабеннаб тайпан никъ.
== Янди и Мамилги ==
Тайпан оаламашка дувцачох, Янд чIоагIа говза [[пхьар]] хиннав [[гӀалгӀай гӀалаш|гIалаш]] йотташ. Цо хьалъяь я Аьрзе дукхагIйола гIалаш. Янда даь-веший воI Мамилг яхаш хиннав. ЧIоагIа вIаший тайна бахаш хиннаб уж. Дилла цхьана лелаш цхьана гIалаш йотташ, [[чарахьал|аькхе]] ухаш хиннаб.
ХIанз Тирках IобоагIача наькъах гӀалгӀаша оалаш хиннад Кираникъ, аьле (хӀанз «[[Военно-Грузинская дорога|ТӀема-Гуржий никъ]]» оал цох). Из никъи цох хьакъаьста Аьрзегахьа бода никъи цхьана лорабеш хиннаб цар, дIай-хьай болхача нахагара [[йоал]] а йоаккхаш.
Юххера а Янда саг йоалаяьй. Да-нана доацаш из хилар бахьан долаш, из був воалача хана, цар доал деш хинна никъ цу Янд́а хьожабаь хиннаб. Мамилг раьза хиннавац цу наькъах дола ший дакъа дIахеца. Янд а юхавоалаш хиннавац. ДIа-хьа къовсам а баьнна дов ийккхад царна юккъе, вIаший етташ. Цигача вийна хиннав Янда воI. Нах юкъе а баьхка вежарий бартабугаш, Мамилг Аьрзера ваьнна дIаваха везаш хиннав. [[ЖӀайраха шахьар|ЖIайраха]] ва́ха хайнав из. Оарцхой оалача тайпах хиннача Яндахи Мамилгахи иштта хьахиннад ши гIалгIай тайпа: Янданаькъани Мамилганаькъани{{sfn|Дахкильгов|2010|с=66-67}}.
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{книга
| автор = [[Дахкильгов, Ибрагим Абдурахманович|Дахкильгов И. А.]]
| заглавие = Антология ингушского фольклора. Т. 7: Ингушские предания. — Вып. 1
| место = Нальчик
| издательство = Эль-Фа
| год = 2010
| страницы = 66—67
| ref = Дахкильгов
}}
== ТӀатовжамаш ==
[[ОагӀат:Янданаькъан]]
nwc1sddmeg8ajkzvqiuqedixzmsigkb
Ло:Potd/2026-07-21
10
18926
74887
2026-07-20T18:21:36Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «STS-135 Atlantis' final tow back.jpg»
74887
wikitext
text/x-wiki
STS-135 Atlantis' final tow back.jpg
eqtwxi7sgwvf9mokxslkov24hoelvey
Ло:Motd/2026-07-21
10
18927
74888
2026-07-20T19:03:33Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «En-Apollo 11-article.ogg»
74888
wikitext
text/x-wiki
En-Apollo 11-article.ogg
asxju97q871nbohfsuqjxkos1asmcwk
Ло:Potd/2026-07-22
10
18928
74896
2026-07-21T15:10:54Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «St. Georg - Mundelfingen - High altar 04.jpg»
74896
wikitext
text/x-wiki
St. Georg - Mundelfingen - High altar 04.jpg
qyu4p5q2pktdqjuc1n2fonjqwo8r3zz
Ло:Motd/2026-07-22
10
18929
74897
2026-07-21T15:14:55Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Double encrier mécanique en métal - ID-0568-0448 - Musée Postes restantes - Mission Postale.webm»
74897
wikitext
text/x-wiki
Double encrier mécanique en métal - ID-0568-0448 - Musée Postes restantes - Mission Postale.webm
7nx60itmbhih1mg6ra6yhke9aqa7o73
ГӀорбани
0
18930
74900
2026-07-22T12:55:11Z
Тоадархо
5207
Керда оагIув: «{{НП+Россия | статус = юрт | русское название = ГӀорбани | оригинальное название = | герб = | флаг = | lat_deg = 42.887356 | lon_deg = 44.632063 | регион = Ингушетия | регион в таблице = ГӀалгӀайче | вид район...»
74900
wikitext
text/x-wiki
{{НП+Россия
| статус = юрт
| русское название = ГӀорбани
| оригинальное название =
| герб =
| флаг =
| lat_deg = 42.887356
| lon_deg = 44.632063
| регион = Ингушетия
| регион в таблице = ГӀалгӀайче
| вид района = Муниципальни шахьар
| район = Джейрахский район
| район в таблице = ЖӀайраха шахьар
| вид поселения = Юрта хьисапе моттиг
| поселение = Сельское поселение Джейрах
| поселение в таблице = Юрта хьисапе моттиг ЖӀайрах{{!}}ЖӀайрах
| C в регион = слева
| глава =
| дата основания =
| прежние имена =
| статус с =
| площадь =
| высота центра НП =
| население = {{ Население | Горбани (Ингушетия) | тс }}
| год переписи = {{ Население | Горбани (Ингушетия) | г }}
| плотность =
| агломерация =
| национальный состав = [[гӀалгӀай]]
| конфессиональный состав = бусалба
| этнохороним =
| часовой пояс =
| почтовый индекс = 386430
| почтовые индексы =
| телефонный код =
| цифровой идентификатор = 26205820003
| цифровой идентификатор 2 = 26620420111
| категория в Commons =
| сайт =
| описание флага =
}}
'''ГӀорбани'''{{Дехьавалар|ЦӀи}} ({{lang-ru|Горбани}}{{Дехьавалар|ЦӀи}}) — [[гӀалгӀай]] [[Юкъера бӀаьшераш|юкъерча бӀаьшерий заман]] [[кхаьлл]]. [[ГӀалгӀайче|ГӀалгӀай Мехка]] [[ЖӀайраха шахьар]]е улл.
Административни лоархӀаш хилча ГӀорбани ше «юрт» статус йолаш, ''«[[юрта хьисапе моттиг ЖӀайрах]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш я{{Дехьавалар|Статус}}.
== ЦӀи ==
ГӀалгӀай меттала укх кхаьллах «ГӀорбани» оал. Эрсий меттала — «Горбани»<ref name="Закон РИ № 5-РЗ"/>.
== Статус ==
[[Россе Федераци|Россе Федерацен]] а [[ГӀалгӀай Республика]] а [[Моттигера шедоалдар|моттигерча шедоалдарах]] лаьца долча законашка диллача, ГӀорбани статусах ''«[[село]]»'' я, ''«[[сельское поселение Джейрах]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш а я. Из «село» яха маӀан долаш гӀалгӀай меттала гӀалгӀашта юкъе эггара чӀоагӀагӀа даьржа лела дош да — «[[юрт]]» яхар (кӀезигагӀа — «[[эйла]]»). Цудухьа административни хьакъехьа гӀалгӀай меттала а оалаш хилча, ГӀорбани ше «юрт» статус йолаш, ''«[[юрта хьисапе моттиг ЖӀайрах]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш йолга лоархӀ<ref name="Закон РИ № 5-РЗ">{{cite web|url=http://docs.cntd.ru/document/895201294|title=Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа»|publisher=Электронный фонд правовых и нормативно-технических документов|accessdate=2026-07-22|language=ru}}</ref>.
Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «[[пхьа]]» е «[[кхала]]» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.
== Географи ==
ГӀалгӀай Мехка зӀилбухерча оагӀорахьа [[ЖӀайраха шахьар]]е лоам улл ГӀорбани, [[ГӀалме шахьар]]а доазон йисте, [[Маьтлоам]]а кӀал, [[Тийрк]]а аьтта берда тӀа. [[ЖӀайрах]]агара малхбузехьа 2 километр гаьна улл из, новкъа гӀолла доацаш, нийсса Ӏодусташ хилча<ref>{{cite web|url=https://gazetaingush.ru/news/zhitel-ingushetii-podnyal-vopros-ustanovki-posta-mvd-pri-vezde-v-dzheyrahskiy-rayon-so-storony|title=Житель Ингушетии поднял вопрос установки поста МВД при въезде в Джейрахский район со стороны селения Горбани|author=Цороев И.|publisher=Ингушетия (газета)|date=2021-06-30|accessdate=2026-07-22|language=ru}}</ref>
ГӀорбанена гарга яда кхаьллаш я [[Балте]]и, [[Тамариани]]и, [[Чими]]и, [[ЖӀайрах]]и.
=== Сахьата оаса ===
ГӀорбани, еррига ГӀалгӀай Республика мо, МСК ([[Москвера ха|москверча хан]]) [[Сахьатий зона|сахьатий зоне]] уллаш я. [[Россе Федераце лела ха|Лелаш йолча ханнеи]] [[Всемирное координированное время|UTC]] ханнеи юкъе +3:00 (кхо сахьат) башхало я<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_114656/b2707989c276b5a188e63bc41e7bcbcc18723de8/|title=Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5|lang=ru|date=2011-06-03|accessdate=2026-07-22|language=ru}}</ref>.
== Бахархой ==
{{Население|Горбани (Ингушетия)}}
== Инфраструктура ==
ГӀорбане доазона тӀа хӀанз болх беш йоаца цӀихеза Кавдоломит яха предприяти я, иштта, аьта жагӀеи асфальтобетона ийна хӀамеи хьаеш «Диабаз» яхаш организаци а я. Цул совгӀа 2022-ча шера индустриальни парк йилла лаьрхӀалга проект а чӀоагӀъяь хиннай цу хана<ref>{{cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/14451441|title=Индустриальный парк за 750 млн рублей откроется в горах Ингушетии в 2027 году|publisher=ТАСС|date=2022-04-22|accessdate=2026-07-22|language=ru}}</ref>. 2024-ча шера ГӀорбанена тӀагӀолла ГӀалгӀай Мехка кӀома хаттар этта хиннад [[ХӀирийче]]н Ӏаьдало цун доазув [[Маьтлоам]]а кхыча доазонашца ший проекта юкъедахьар бахьан долаш, цул тӀехьагӀа дижад из<ref>{{статья|автор=Газдиев А.|заглавие=Столовая гора (Мят-Лоам): культурное наследие и духовность ингушского народа|ссылка=https://serdalo.ru/stolovaya-gora-myat-loam-kulturnoe-nasledie-i-duxovnost-ingusskogo-naroda|язык=ru|издание=Сердало|тип=газета|год=2024|месяц=09|число=14|accessdate=2026-07-22}}</ref>. 2026-ча шера 10,3 гектар доазув долаш хургйола индустриальни парк йоттар дӀадоладаьд ГӀорбане<ref>{{статья | автор = Султыгов Я. | заглавие = В горной части Ингушетии началось строительство индустриального парка | ссылка = https://serdalo.ru/v-gornoi-casti-ingusetii-nacalos-stroitelstvo-industrialnogo-parka | язык = ru | издание = Сердало | тип = газета | год = 2026 | месяц = 04 | число = 27 | accessdate = 2026-07-22}}</ref>.
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{книга
| автор = Агиров Т. А.
| заглавие = Горная Ингушетия. Путеводитель по Джейрахскому району и предгорьям
| язык = ru
| место = М.
| издательство = Перо
| год = 2021
| страниц = 416
| isbn = 978-5-00189-087-4
| ref = Агиров
}}
* {{публикация|книга
|заглавие = Ономастикон Ингушетии
|вид = [[Справочное издание|справ.-энцикл. изд]].
|ответственный = Сост. [[Коазой Дауда Нурдин|Н. Д. Кодзоев]], [[Киева Зуфира Хаджибикаровна|З. Х. Киева]]. Реценз.: д.п.н., проф. [[Жеребило Татьяна Васильевна|Т. В. Жеребило]], к. филол. н., [[Костоева Фатима Магомедовна|Ф. М. Костоева]], Ред.: [[Ноакъастхой Ӏаьлий Хаваж|Х. А. Накостоев]], [[Хайрова Роза Резвановна|Р. Р. Хайрова]]; Консультант: [[Хайров Байали Абукарович|Б. А. Хайров]]; [[Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева]]
|место = М.
|издательство = ТПК «Центробланк»
|год = 2021
|страниц = 120
|isbn = 978-5-91303-022-1
|тираж = 500
|ref = Ономастикон Ингушетии
}}
== ТӀатовжамаш ==
{{Населённые пункты Джейрахского района}}
[[ОагӀат:ЖӀайраха шахьара нах баха моттигаш]]
8x0xsz5yr96cpl4dzqxebd67qwf5h30
Ло:Potd/2026-07-23
10
18931
74901
2026-07-22T17:15:28Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «024 Male green kingfisher in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg»
74901
wikitext
text/x-wiki
024 Male green kingfisher in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg
h03tdp1h2iy22zh5z5auoonn8yn6abk
Ло:Motd/2026-07-23
10
18932
74902
2026-07-22T17:18:36Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «(20260125 095550362) Potsdam church bell chimes.webm»
74902
wikitext
text/x-wiki
(20260125 095550362) Potsdam church bell chimes.webm
4yj34ddmwiqu7yyuybv4dck6obwhope
ГӀул
0
18933
74903
2026-07-22T20:10:19Z
Тоадархо
5207
Керда оагIув: «{{НП+Россия | статус = юрт | русское название = ГӀул | оригинальное название = | герб = | флаг = | lat_deg = 42.79899 | lon_deg = 44.79073 | регион = Ингушетия | регион в таблице = ГӀалгӀайче | вид района...»
74903
wikitext
text/x-wiki
{{НП+Россия
| статус = юрт
| русское название = ГӀул
| оригинальное название =
| герб =
| флаг =
| lat_deg = 42.79899
| lon_deg = 44.79073
| регион = Ингушетия
| регион в таблице = ГӀалгӀайче
| вид района = Муниципальни шахьар
| район = Джейрахский район
| район в таблице = ЖӀайраха шахьар
| вид поселения = Юрта хьисапе моттиг
| поселение = Сельское поселение Гули
| поселение в таблице = Юрта хьисапе моттиг Хьули{{!}}Хьули
| C в регион = слева
| глава =
| дата основания = [[XVI бӀаьшу]]{{sfn|«Открытый Кавказ»|2014|c=}}
| прежние имена =
| статус с =
| площадь =
| высота центра НП =
| население = {{ Население | Гул (село) | тс }}
| год переписи = {{ Население | Гул (село) | г }}
| плотность =
| агломерация =
| национальный состав = [[гӀалгӀай]]
| конфессиональный состав = бусалба
| этнохороним =
| часовой пояс =
| почтовый индекс =
| почтовые индексы =
| телефонный код =
| цифровой идентификатор = 26205805030
| цифровой идентификатор 2 =
| категория в Commons =
| сайт =
| описание флага =
}}
'''ГӀул'''{{Дехьавалар|ЦӀи}} ({{lang-ru|Гул}}{{Дехьавалар|ЦӀи}}) — [[гӀалгӀай]] [[Юкъера бӀаьшераш|юкъерча бӀаьшерий заман]] [[кхаьлл]] я. [[ГӀалгӀайче|ГӀалгӀай Мехка]] [[ЖӀайраха шахьар]]е улл.
Административни лоархӀаш хилча ГӀул ше «юрт» статус йолаш, ''«[[юрта хьисапе моттиг Хьули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш я{{Дехьавалар|Статус}}.
== ЦӀи ==
ГӀалгӀай меттала укх кхаьллах «ГӀул» оал{{sfn|Ономастикон Ингушетии|2021|с=41}}. Эрсий меттала — «Гул»<ref name="Закон РИ № 5-РЗ"/>{{sfn|Ономастикон Ингушетии|2021|с=41}}{{sfn|Агиров|2021|с=138}}. Укх цӀерах хьахиннай цигара хьадаьннача [[ГӀулой]] яхача тайпан цӀи а.
== Статус ==
[[Россе Федераци|Россе Федерацен]] а [[ГӀалгӀай Республика]] а [[Моттигера шедоалдар|моттигерча шедоалдарах]] лаьца долча законашка диллача, ГӀул статусах ''«[[село]]»'' я, ''«[[сельское поселение Гули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш а я. Из «село» яха маӀан долаш гӀалгӀай меттала гӀалгӀашта юкъе эггара чӀоагӀагӀа даьржа лела дош да — «[[юрт]]» яхар (кӀезигагӀа — «[[эйла]]»). Цудухьа административни хьакъехьа гӀалгӀай меттала а оалаш хилча, ГӀул ше «юрт» статус йолаш, ''«[[юрта хьисапе моттиг Хьули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш йолга лоархӀ<ref name="Закон РИ № 5-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/895201294 Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа»]</ref>.
Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «[[пхьа]]» е «[[кхала]]» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.
== Географи ==
ГӀалгӀай Мехка зӀилбухерча оагӀорахьа [[ЖӀайраха шахьар]]е лоам улл ГӀул, [[ГӀулойхин чӀож]]е, [[Харсакорт]]и [[Оргункорт]]и яхача лоамашта кӀал. [[ЖӀайрах]]агара малхбоалехьа 36 километр гаьна улл из, новкъа гӀолла доацаш нийсса Ӏодусташ хилча. ГӀула гарга яда кхаьллаш я: [[Вици]], [[Герашке]], Харсакерта дехьа яд: [[Меши]], [[Терта]],
=== Сахьата оаса ===
ГӀул, еррига ГӀалгӀай Республика мо, МСК ([[Москвера ха|москверча хан]]) [[Сахьатий зона|сахьатий зоне]] уллаш я. [[Россе Федераце лела ха|Лелаш йолча ханнеи]] [[Всемирное координированное время|UTC]] ханнеи юкъе +3:00 (кхо сахьат) башхало я<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_114656/b2707989c276b5a188e63bc41e7bcbcc18723de8/|title=Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5|lang=ru|date=2011-06-03}}</ref>.
== Бахархой ==
{{Население| Гул (село)}}
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{книга
| автор = Агиров Т. А.
| заглавие = Горная Ингушетия. Путеводитель по Джейрахскому району и предгорьям
| язык = ru
| место = М.
| издательство = Перо
| год = 2021
| страниц = 416
| isbn = 978-5-00189-087-4
| ref = Агиров
}}
* {{публикация|книга
|заглавие = Ономастикон Ингушетии
|вид = [[Справочное издание|справ.-энцикл. изд]].
|ответственный = Сост. [[Коазой Дауда Нурдин|Н. Д. Кодзоев]], [[Киева Зуфира Хаджибикаровна|З. Х. Киева]]. Реценз.: д.п.н., проф. [[Жеребило Татьяна Васильевна|Т. В. Жеребило]], к. филол. н., [[Костоева Фатима Магомедовна|Ф. М. Костоева]], Ред.: [[Ноакъастхой Ӏаьлий Хаваж|Х. А. Накостоев]], [[Хайрова Роза Резвановна|Р. Р. Хайрова]]; Консультант: [[Хайров Байали Абукарович|Б. А. Хайров]]; [[Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева]]
|место = М.
|издательство = ТПК «Центробланк»
|год = 2021
|страниц = 120
|isbn = 978-5-91303-022-1
|тираж = 500
|ref = Ономастикон Ингушетии
}}
== ТӀатовжамаш ==
{{Населённые пункты Джейрахского района}}
[[ОагӀат:ЖӀайраха шахьара нах баха моттигаш]]
6lohlicbuub238fofqy1dcinw2coppa
Тетрицкали
0
18934
74904
2026-07-22T21:06:55Z
Тоадархо
5207
Керда оагIув: «.»
74904
wikitext
text/x-wiki
.
6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb
74905
74904
2026-07-22T21:11:56Z
Тоадархо
5207
[[Ахкахий]] яхача оагӀонгахьа дӀасалостам
74905
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ахкахий]]
ri9nk983hmtajsx8yu4c04cue661b15
Ахкахий
0
18935
74906
2026-07-22T21:12:29Z
Тоадархо
5207
Керда оагIув: «'''Ахкахий''' ({{lang-ru|Тетрицкали}}) — лоам дода хий да.»
74906
wikitext
text/x-wiki
'''Ахкахий''' ({{lang-ru|Тетрицкали}}) — лоам дода хий да.
d5pc1pb4uzq0qswdy7fdngfo70rptjl