Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 847 1124887 1106229 2026-06-28T22:19:16Z Joao Xavier 110 +naski, imaji 1124887 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1989''' (MCMLXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta en [[sundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 989ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 89ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 10ma yaro di la [[yari 1980a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[26ma di agosto]] - [[Kosmoprobilo]] ''[[Voyager 2]]'' flugas preter [[Neptuno]]. ===[[Mondo]] === * [[14ma di februaro]] - L'unesma de la 24 artificala sateliti di [[GPS]] (''Global Positioning System'') sendesas ad orbito. * [[2ma di marto]] - 12 stati de [[Europana Komunitato]] interdiktas la produkto di [[freono|freoni]]. * [[25ma di septembro]] - [[Usa]] e [[Sovietia]] kontratas ke li demolisos 98% de lia kemial armi. * [[9ma di novembro]] - [[Kolda milito]] finas, kande [[Est-Germania]] apertas [[Murego di Berlin]] e permisas populani irar e vehar libere deeste adweste, ed inverse. * [[3ma di decembro]] - [[George Bush]] e [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] interrenkontras en [[Malta]]. Li deklaras ke kolda milito (forsan) esas pasonta.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/3/newsid_4119000/4119950.stm|titulo=1989: Malta summit ends Cold War|editero=BBC|vidita ye=3ma di decembro 2016}}</ref> ===[[Europa]] === * [[2ma di marto]] - 12 stati di [[Europana Komunitato]] interdiktas la produkti kun [[freono|freoni]]. * [[7ma di aprilo]] - [[Submara navo]] "Komsomolec" de [[Sovietia]] sinkas en la [[maro di Barents]] pos incendio en nave, e 42 ek la 69 kruani mortas.<ref name=Economist>{{Extera ligilo|titulo=A lot lost at sea |publikigita ye=15ma di aprilo 1989|editero=The Economist|url=https://web.archive.org/web/20160409143520/https://www.highbeam.com/doc/1G1-7518769.html}}</ref> * [[15ma di aprilo]] - [[Dizastro di Hillsborough]] ([[Britannia]]), 96 mortinti pro fulo en tro plena stadiono * [[4ma di junio]] - En [[Polonia]], [[Sindikato Solidareso]] vinkas l'unesma elekti libera pos la [[duesma mondomilito]]. * 4ma di junio - En [[Ufa]], [[Bashkortostan]], [[Sovietia]], du preterpasinta treni inflamas gaso likinta ek tubo, e 645 homi perisas. * [[7ma di junio]] - En [[Dania]], lego permisanta samasexua mariajo aprobesas.<ref>[http://users.cybercity.dk/~dko12530/s2.htm The Registered Partnership Act]</ref><ref>{{Extera ligilo|url=http://www.nytimes.com/1989/10/02/world/rights-for-gay-couples-in-denmark.html |titulo=Sheila Rule: Rights for Gay Couples in Denmark|editero=''New York Times''|publikigita ye=2ma di oktobro 1989|vidita ye=7ma di junio 2012}}</ref> * [[16ma di junio]] - En solena funero, [[Imre Nagy]] risepultesas en [[Budapest]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=1989: Hungary reburies fallen hero Imre Nagy|editero=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/16/newsid_4522000/4522407.stm|vidita ye=23ma di junio 2019}}</ref> * [[1ma di julio|1ma]] til la [[6ma di julio|6ma julio]] - [[Ido-konfero 1989|Ido-konfero]] eventas en [[Thalwil]], proxim [[Zürich]], [[Suisia]]. * [[23ma di agosto]] - Du milioni homi standas manuo en manuo sur voyo inter [[Tallinn]] e [[Vilnius]] en [[Baltiko]] por suportar la nedependo di [[Estonia]], [[Latvia]] e [[Lituania]]. * [[25ma di agosto]] - [[Tadeusz Mazowiecki]] divenas l'unesma ne-komunista chefministro di [[Polonia]]. * [[9ma di septembro]] - En [[Leipzig]], [[Est-Germania]], granda demonstro por demokratio. * [[10ma di septembro]] - [[Hungaria]] apertas sua westala frontiero por [[Est-Germania]]ni transirar weste. * [[18ma di oktobro]] - [[Erich Honecker]] renuncas a la chefeso di [[Est-Germania]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=1989: East Germany leader ousted|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/18/newsid_2450000/2450783.stm|vidita ye=9ma di agosto 2016|idiomo={{en}}|editero=BBC}}</ref> * [[23ma di oktobro]] - [[Hungaria]] abandonas la [[komunismo|komunista]] rejimo. * [[9ma di novembro]] - [[Kolda milito]] finas kande [[Est-Germania]] apertas la [[Murego di Berlin]] e permisas populani irar e vehar libere deeste adweste, ed inverse. * [[10ma di novembro]] - Chefo di komunista partiso di [[Bulgaria]], [[Todor Jivkov]], e chefministro [[Petre Mladenov]] renuncas. * [[14ma di novembro]] - Serioza inundado en [[Málaga]], [[Hispania]]. * [[17ma di novembro]] - "[[Velura revoluciono]]" komencas en [[Chekoslovakia]]. Policisti supresas demonstro en [[Praha]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/17/newsid_2540000/2540171.stm|titulo=1989: Police crush Prague protest rally|editero=BBC|vidita ye=20ma di oktobro 2018}}</ref> * [[20ma di novembro]] - Du milioni homi demonstras en [[Praha]]. * [[28ma di novembro]] - La komunista rejimo di Chekoslovakia imperas pri organizo di multa-partisal elekti. * [[1ma di decembro]] - La parlamento di [[Est-Germania]] abrogas la duktanta rolo di komunista partiso. * [[22ma di decembro]] - En [[Rumania]], la povo di [[Nicolae Ceausescu]] finas pos violentoza demonstri. * [[25ma di decembro]] - [[Nicolae Ceausescu|Nicolae]] ed Elena Ceausescu mortigesas. * [[29ma di decembro]] - En [[Chekoslovakia]], [[Václav Havel]] elektesas prezidanto per liber elekto. * [[31ma di decembro]] - [[Tadeusz Mazowiecki]] divenas l'unesma [[komunismo|ne-komunista]] chefo di Polonia pos 1944. ===[[Azia]] === * [[7ma di januaro]] - [[Akihito]] divenas imperiestro di [[Japonia]] pos [[Hirohito]]. * [[23ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] en la [[Republiko Socialista Sovietiana Tajikistan]] produktas 274 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/23/newsid_2506000/2506569.stm|titulo=1989: Many killed in Tajik earthquake|editero=BBC|vidita ye=2ma di novembro 2016}}</ref> * [[30ma di januaro]] - Ambasadeyo di [[Usa]] evakuesas en [[Kabul]], [[Afganistan]]. * [[14ma di februaro]] - Chefo di [[Iran]], ayatolo [[Ruhollah Khomeini]] incitas mortigar [[Salman Rushdie]], la skriptisto di "Satanika poemi". * [[15ma di februaro]] - Lasta Sovieta soldato foriras [[Afganistan]]. * [[24ma di februaro]] - Ayatolo [[Ruhollah Khomeini]] promisas 3 milioni dolari a mortigero di [[Salman Rushdie]]. * [[30ma di mayo]] - Chiniana studenti erektas en la [[placo Tianmen]], [[Beijing]], statuo dil "Deino di Demokratio". * [[3ma di junio]] - En [[Iran]], ayatolo [[Ruhollah Khomeini]] mortas. * 3ma di junio - Dum la nokto ca dio, komencas represo dil studento-movado en [[Tianmen-placo]], [[Beijing]]. * [[4ma di junio]] - En [[Popul-Republiko Chinia]], eventas masakro di demonstranti en [[Tianmen-placo]], [[Beijing]]. * [[22ma di novembro]] - Prezidanto di [[Libano]], [[René Moawad]], ocidesas per bombo-explozo. ===[[Afrika]] === * [[10ma di januaro]] - [[Kuba]]na trupi retreteskas ek [[Angola]]. * [[30ma di junio]] - [[Omar Hassan Al-Bashir]] komandas [[stato-stroko]] en [[Sudan]]. ===[[Nord-Amerika]] === * [[20ma di januaro]] - Prezidanteso di [[George Bush]] komencas. * [[24ma di marto]] - Petrolo-navo ''Exxon Valdez'' likas {{formatnum:240000}} bareli di [[petrolo]] che rivo di [[Alaska]]. * [[19ma di julio]] - En [[Sioux City, Iowa]] 111 personi mortas kande aviono [[Douglas DC-10]] de [[United Airlines]] kolizionas kontre sulo, tamen 185 plusa homi transvivas. * [[17ma di oktobro]] - [[Ter-tremo]] frapas [[San Francisco]] ed [[Oakland]] en [[Kalifornia]], e produktas 63 morti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1989: Earthquake hits San Francisco|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/17/newsid_2491000/2491211.stm|editero=BBC|vidita ye=23ma di junio 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[6ma di decembro]] - Kontre-feministo Marc Lépine mortigas 14 mulieri en ''École Polytechnique di [[Montreal]]''. ===[[Central Amerika]] === * [[1ma di junio]] - En [[Salvador]], [[Alfredo Cristiani]] divenas prezidanto. * [[21ma di oktobro]] - En [[Honduras]], aviono [[Boeing 727]] de kompanio TAN-SAHSA, veninta de [[San-Jose]], [[Kosta Rika]], e transportanta 138 pasajeri e 8 kruani, kolizionas kontre monto kande de lua proximigo al Aeroportuo Internaciona Tocontín, en [[Tegucigalpa]]. En la maxim mala avional acidento di Central Amerika, 138 de la 146 personi en nave mortas.<ref>{{Citez jurnalo od edituro|publikigita ye=22ma di oktobro 1989|editero=Times Wire Services|url=http://articles.latimes.com/1989-10-22/news/mn-1060_1_hits-mountain|titulo=Honduran 727 Hits Mountain; at Least 131 Die|publikigo=Los Angeles Times|idiomo={{en}}|issn=0458-3035}}</ref> * [[20ma di decembro]] - [[Usa]] invadas [[Panama]] por revokar [[Manuel Noriega]] de la povo. * [[24ma di decembro]] - Diktatoro di Panama, Manuel Noriega, pregas azilo che ambasadeyo di [[Vatikano]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[27ma di februaro|27]] til [[28ma di februaro]] - Populala revolto en [[Venezuela]], konocata kom ''El Caracazo'', kontre la politiki di [[Carlos Andrés Pérez]] por la ekonomio. * [[14ma di mayo]] - [[Carlos Saúl Menem]] vinkas prezidantal elekto en [[Arjentinia]]. * [[8ma di julio]] - [[Carlos Saúl Menem]] divenas prezidanto di Arjentinia. * [[14ma di decembro]] - En [[Chili]] eventas libera elekti pos 16 yari. * [[17ma di decembro]] - En [[Brazilia]] eventas prezidantal elekti pos 29 yari. ==[[Sporto]]== ==Naski == * [[1ma di januaro]] – [[Daniel Godson]], Polona kantisto [[Arkivo:Kōhei Uchimura Rio 2016.jpg|130px|thumb|[[Kōhei Uchimura]]]] * [[3ma di januaro]] - [[Kōhei Uchimura]], Japoniana gimnastikistulo * [[5ma di januaro]] - [[Viktoria Vladimirovna Boikova|Viktoria Boikova]], Rusa skermistino * [[6ma di januaro]] - [[Andy Carroll]], Angla futbalisto * [[9ma di januaro]] - [[Nina Dobrev]], Bulgara-Kanadana aktorino * [[10ma di januaro]] - [[Robin Hanzl]], Cheka hokeisto * [[12ma di januaro]] - [[Axel Witsel]], Belga futbalisto * [[16ma di januaro]] - [[Abdul-Aziz Abulapayevich Abdulvahabov|Abdul-Aziz Abdulvahabov]], Rusa MMA-luktisto [[Arkivo:Kiesza @ Hotel Cafe 07 12 2019 (48501263112) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Kiesza]]]] * 16ma di januaro - [[Kiesza]], Kanadana kantistino * [[17ma di januaro]] - [[Alexandr Viktorovich Sarnavski|Alexandr Sarnavski]], Rusa MMA-luktisto * [[1ma di februaro]] - [[Alfreð Finnbogason]], Islandana futbalisto * [[4ma di februaro]] - [[Nkosi Johnson]], Sudafrikana SIDA-aktivisto (m. [[2001]]) * [[4ma di februaro]] - [[Valentina Yevgenyevna Gunina|Valentina Gunina]], Rusa shakoludistino * [[5ma di februaro]] - [[Marina Anatolyevna Melnikova|Marina Melnikova]], Rusa tenisistino * [[8ma di februaro]] - [[Jan Berger (hokeisto)|Jan Berger]], Cheka hokeisto * [[10ma di februaro]] - [[Svetlana Alexeyevna Klyukina|Svetlana Klyukina]], Rusa gimnastikistino [[Arkivo:Corbin Bleu 2007, 1.jpg|thumb|130px|[[Corbin Bleu]]]] * [[21ma di februaro]] - [[Corbin Bleu]], Usan aktoro * [[24ma di februaro]] - [[Juha Metsola]], Finlandana hokeisto * [[27ma di februaro]] - [[Stephen Kiprotich]], Ugandan atletulo * [[1ma di marto]] - [[Dzmitriy Vasilievich Jirmont|Dzmitriy Jirmont]], Bielorusa tenisistulo * 1ma di marto - [[Carlos Vela]], Mexikiana futbalisto * [[2ma di marto]] - [[Toby Alderweireld]], Belga futbalisto * [[3ma di marto]] - [[Shuichi Gonda]], Japoniana futbalisto * [[4ma di marto]] - [[Erin Heatherton]], Usana manekinino [[Arkivo:Benjamin_Kiplagat_FBK_Games_2010.jpg|thumb|130px|[[Benjamin Kiplagat]]]] * 4ma di marto - [[Benjamin Kiplagat]], Ugandan atleto (m. 2023) * [[6ma di marto]] - [[Yana Alexandrovna Zvereva|Yana Zvereva]], Rusa skermistino * [[11ma di marto]] - [[Orlando Johnson]], Usana basketbalisto * [[16ma di marto]] - [[Theo Walcott]], Angla futbalisto * 16ma di marto - [[Gabriel Attal]], chefministro di Francia * [[17ma di marto]] - [[Shinji Kagawa]], Japoniana futbalisto * [[21ma di marto]] - [[Jordi Alba]], Hispana futbalisto * [[28ma di marto]] - [[Siarhiey Aliaxandravich Jihalka|Siarhiey Jihalka]], Bielorusa shakoludistulo [[Arkivo:Everton Ribeiro em entrevista.jpg|thumb|130px|[[Éverton Ribeiro]]]] * [[10ma di aprilo]] - [[Éverton Ribeiro]], Braziliana futbalisto * [[12ma di aprilo]] - [[Antonia Iacobescu]], Rumana kantistino * [[27ma di aprilo]] - [[Lars Bender]], Germana futbalisto * [[28ma di aprilo]] - [[Taylor Frey]], Usan aktoro * [[3ma di mayo]] - [[Katinka Hosszú]], Hungara natistino * [[6ma di mayo]] - [[Dominika Cibulková]], Slovakiana tenisistino * [[20ma di mayo]] - [[Jan Eberle]], Cheka hokeisto * [[30ma di mayo]] - [[Alexandra Dulgheru]], Rumana tenisistino [[Arkivo:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs. Germany 2012-09-11 - Marco Reus 01.JPG|130px|thumb|[[Marco Reus]]]] * [[31ma di mayo]] - [[Marco Reus]], Germana futbalisto * [[10ma di junio]] - [[Alexandra Stan]], Rumana kantistino * [[20ma di junio]] - [[Alexandr Sergeyevich Balandin|Alexandr Balandin]], Rusa gimnastikistulo * [[25ma di junio]] - [[Waleed Al-Husseini]], Palestinana blogisto * [[30ma di junio]] - [[Bruno Fratus]], Braziliana natisto * [[1ma di julio]] - [[Daniel Ricciardo]], Australian automobilisto [[Arkivo:Daniel Radcliffe in the Harry Potter and The Deathly Hallows Premiere 01.jpg|thumb|130px|[[Daniel Radcliffe]]]] * [[5ma di julio]] - [[Dejan Lovren]], Kroata futbalisto * 5ma di julio - [[Ixtiyor Navroʻzov]], Uzbekistana luktisto * [[19ma di julio]] - [[Vít Budínský]], Cheka hokeisto * [[23ma di julio]] - [[Daniel Radcliffe]], Britanian aktoro ([[Harry Potter]]) * [[31ma di julio]] - [[Viktoriya Fiodarawna Azaranka|Viktoriya Azaranka]], Bielorusa tenisistino * 31ma di julio - [[Zelda Williams]], Usan aktorino * [[1ma di agosto]] - [[Dmitri Sergeyevich Kagarlicki|Dmitri Kagarlicki]], Rusa hokeisto * [[2ma di agosto]] - [[Nacer Chadli]], Belga futbalisto * [[4ma di agosto]] - [[Alexandr Alexandrovich Buklov|Alexandr Buklov]], Rusa gimnastikistulo * [[6ma di agosto]] - [[Rudolf Červený (hokeisto)|Rudolf Červený]], Cheka hokeisto * [[14ma di agosto]] - [[Malvina Seferi]], Albanian-Italiana manekinino * [[17ma di agosto]] - [[Karina Lvovna Ambarcumova|Karina Ambarcumova]], Rusa shakoludistino [[Arkivo:Bebe Rexha live at Staples Center, Los Angeles 07.jpg|thumb|130px|[[Bebe Rexha]]]] * [[30ma di agosto]] - [[Bebe Rexha]], Usana kantistino * [[2ma di septembro]] - [[Alexandre Pato]], Braziliana futbalistulo * 2ma di septembro - [[Zedd]], Rusa-Germana muzikala produktisto, disk-jokeo e kompozisto * [[8ma di septembro]] - [[Avicii]], Sueda disk-jokeo (m. 2018) * [[10ma di septembro]] - [[Alexa Glatch]], Usana tenisistino [[Arkivo:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs. Germany 2012-09-11 - Thomas Müller 01.JPG|thumb|130px|[[Thomas Müller]]]] * [[13ma di septembro]] - [[Thomas Müller]], Germana futbalisto * [[21ma di septembro]] - [[Altanhuyagiyn Mörön]], Mongoliana futbalisto * [[22ma di septembro]] - [[Sabine Lisicki]], Germana tenisistino * [[1ma di oktobro]] - [[Sara Gijazi]], Egiptiana HBTI-aktivisto (m. 2020) * [[4ma di oktobro]] - [[Dakota Johnson]], Usan aktorino * [[12ma di oktobro]] - [[Paulo Henrique Ganso]], Braziliana futbalisto * [[13ma di oktobro]] - [[Alexandria Ocasio-Cortez]], Usana politikal aktivisto * [[28ma di oktobro]] - [[Camille Muffat]], Franca natistino (m. 2015) * [[14ma di novembro]] - [[Jake Livermore]], Angla futbalisto * [[15ma di novembro]] - [[Bahitdjan Akbaraliyev]], Kirgiziana futbalistulo * [[3ma di decembro]] - [[Azamat Baimatov]], Kirgiziana futbalistulo [[Arkivo:Taylor Swift at the Golden Globes 2024 (Enhanced, cropped).jpg|thumb|130px|[[Taylor Swift]]]] * [[13ma di decembro]] - [[Taylor Swift]], Usana kantistino * 13ma di decembro - [[Hellen Onsando Obiri]], Kenian atletino * [[18ma di decembro]] - [[Oxana Yuryevna Vasyakina|Oxana Vasyakina]], Rusa poetino, feministino e HBTI-aktivistino * [[26ma di decembro]] - [[Yohan Blake]], Jamaikan atletulo * [[27ma di decembro]] - [[Yekaterina Alexandrovna Lagno|Yekaterina Lagno]], Rusa shakoludistino * [[Tomasz Ćwiąkała]], Polona jurnalisto e komentisto pri sporto == Morti == [[Arkivo:昭和天皇.jpg|thumb|130px|[[Hirohito]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Hirohito]], imperiestro di Japonia (n. 1901) * [[11ma di januaro]] - [[José Luis Bustamante y Rivero]], prezidanto di Peru (n. 1894) * [[20ma di januaro]] - [[Józef Cyrankiewicz]], chefministro di Polonia (n. 1911) * [[22ma di januaro]] - [[Vladimir Sergeyevich Belov (muzikisto)|Vladimir Belov]], Sovietiana pianisto (n. 1906) * 22ma di januaro - [[Sándor Weöres]], Hungara poeto (n. 1913) * [[23ma di januaro]] - [[Salvador Dalí]], Katalunian artisto (n. 1904) * [[24ma di januaro]] - [[George Cukor]], Usana filmifisto (n. 1899) * [[3ma di februaro]] - [[John Cassavetes]], Usan aktoro (n. 1929) * [[4ma di februaro]] - [[Thorkild Hansen]], Dana skriptisto (n. 1927) * [[9ma di februaro]] - [[Osamu Tezuka]], Japoniana manga-artisto (n. 1928) * [[21ma di februaro]] - [[Sándor Márai]], Hungara skriptisto (n. 1900) [[Arkivo:Konrad_Lorenz.JPG|thumb|130px|[[Konrad Lorenz]]]] * [[27ma di februaro]] - [[Konrad Lorenz]], Austriana zoologiisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[5ma di marto]] - [[Richmond Barthé]], Usana skultisto (n. 1901) * [[9ma di marto]] - [[Robert Mapplethorpe]], Usan artisto, fotografisto (n. 1946) * [[8ma di aprilo]] - [[Esa Pakarinen]] (sr.), Finlandan aktoro (n. 1911) * [[12ma di aprilo]] - [[Sugar Ray Robinson]], Usana boxisto (n. 1921) * [[16ma di aprilo]] - [[Kaoru Ishikawa]], Japoniana kemiisto (n. 1915) * [[22ma di aprilo]] - [[Emilio Gino Segrè]], Italiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1905) [[Arkivo:Hamani_Diori_1968b.jpg|130px|thumb|[[Hamani Diori]]]] * [[23ma di aprilo]] - [[Hamani Diori]], prezidanto di Nijer (n. 1916) * [[24ma di aprilo]] - [[Édgar Sanabria]], prezidanto di Venezuela (n. 1911) * [[26ma di aprilo]] - [[Lucille Ball]], Usan aktorino di komedii (n. 1911) * [[28ma di aprilo]] - [[Esa Pakarinen]] (sr.), Finlandan aktoro (n. 1911) * [[30ma di aprilo]] - [[Sergio Leone]], Italiana filmifisto (n. 1929) * [[20ma di mayo]] - [[John Richard Hicks]], Angla ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1904) * [[3ma di junio]] - ayatolo [[Ruhollah Khomeini]], chefo di ''Shia''-Mohamedani de Iran (n. 1900) * [[9ma di junio]] - [[George Wells Beadle]], Usana genetikisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[22ma di junio]] - [[Martti Talvela]], Finlandan opero-kantisto (n. 1935) * [[30ma di junio]] - [[Hilmar Baunsgaard]], chefministro di Dania (n. 1920) * [[2ma di julio]] - [[Andrei Gromiko]], Sovietiana politikistulo (n. 1909) * [[6ma di julio]] - [[János Kádár]], Hungara politikistulo (n. 1912) * [[11ma di julio]] - [[Laurence Olivier]], Britanian aktoro (n. 1907) * [[16ma di julio]] - [[Herbert von Karajan]], Austriana orkestrestro (n. 1908) * [[19ma di julio]] - [[Kazimierz Sabbat]], Polona politikistulo (n. 1913) * [[22ma di julio]] - [[Martti Talvela]], Finlandana kantisto di opero (n. 1935) * [[2ma di agosto]] - [[Luiz Gonzaga]], Braziliana muzikistulo e kantisto (n. 1912) * [[12ma di agosto]] - [[William Bradford Shockley]], Usana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1910) * [[21ma di agosto]] - [[Raul Seixas]], Braziliana kantisto (n. 1945) [[Arkivo:Georges_Simenon_(1963)_without_hat_by_Erling_Mandelmann.jpg|thumb|130px|[[Georges Simenon]]]] * [[4ma di septembro]] - [[Georges Simenon]], Belga skriptisto (n. 1903) * [[14ma di septembro]] - [[Pérez Prado]], Kubana kompozisto (n. 1916) * [[22ma di septembro]] - [[Irving Berlin]], Usana kompozisto (n. 1888) * [[26ma di septembro]] - [[Kaj Franck]], Finlandana projetisto di mobli (n. 1911) * [[28ma di septembro]] - [[Ferdinand Marcos]], diktatoro di Filipini (n. 1917) * [[4ma di oktobro]] - [[Graham Chapman]], Britanian aktoro (n. 1940) * [[6ma di oktobro]] - [[Bette Davis]], Usan aktorino (n. 1908)<ref name=IMBD>[http://www.imdb.com/name/nm0000012/ Internet Movie Database]</ref> * [[26ma di oktobro]] - [[Charles J. Pedersen]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1904) * [[3ma di novembro]] - [[Timoci Bavadra]], chefministro di Fidji (n. 1934) * [[5ma di novembro]] - [[Vladimir Horowitz]], Rusa pianisto (n. 1903) * [[13ma di novembro]] - Princo [[Franz Joseph la 2ma di Liechtenstein]] (n. 1906) * [[18ma di novembro]] - [[Edvin Laine]], Finlandana filmifisto (n. 1905) * [[20ma di novembro]] - [[Božidar Jakac]], Sloveniana piktisto (n. 1899) * [[22ma di novembro]] - [[René Moawad]], prezidanto di Libano (n. 1925) * [[26ma di novembro]] - [[Ahmed Abdallah Abderemane]], prezidanto di Komori (n. 1919) * [[27ma di novembro]] - [[Carlos Arias Navarro]], chefministro di Hispania (n. 1908) [[Arkivo:Ahmadou_Ahidjo.jpg|thumb|130px|[[Ahmadou Ahidjo]]]] * [[30ma di novembro]] - [[Ahmadou Ahidjo]], prezidanto di Kamerun (n. 1924) * [[3ma di decembro]] - [[Fernando Martín]], Hispana basketbalisto (n. 1962) * 3ma di decembro - [[Sourou-Migan Apithy]], prezidanto di Dahome, la nuna Benin (n. 1913) * [[7ma di decembro]] - [[Hans Hartung]], Germana-Franca piktisto (n. 1904) * [[8ma di decembro]] - [[Mikola Andriyovich Livickiy|Mikola Livickiy]], Ukrainana politikisto en exilo (n. 1907) * [[12ma di decembro]] - [[Roger Moureaux]], Franca Idisto (n.?) * [[14ma di decembro]] - [[Andrei Dmitriyevich Saharov|Andrei Saharov]], Sovietiana fizikisto e politikal aktivisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1921) * [[16ma di decembro]] - [[Lee Van Cleef]], Usan aktoro (n. 1925) * 16ma di decembro - [[Silvana Mangano]], Italian aktorino (n. 1930) * [[22ma di decembro]] - [[Samuel Beckett]], Irlandana skriptisto, [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-laureato]] (n. 1906) * [[25ma di decembro]] - [[Nicolae Ceausescu]], chefo di Rumania, mortigita (n. 1918) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Norman Foster Ramsey, Jr]], [[Hans Georg Dehmelt]], [[Wolfgang Paul]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Sidney Altman]], [[Thomas Cech]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[John Michael Bishop]], [[Harold Elliot Varmus]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Camilo José Cela]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Tenzin Gyatso]] (14ma [[Dalai Lamao]]) * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Trygve Haavelmo]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] 8lsr2ki0ggpt9szrnvc9jg2qd1kb2x0 1124888 1124887 2026-06-28T22:43:57Z Joao Xavier 110 +eventi, referi, imaji 1124888 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1989''' (MCMLXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta en [[sundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 989ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 89ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 10ma yaro di la [[yari 1980a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[26ma di agosto]] - [[Kosmoprobilo]] ''[[Voyager 2]]'' flugas preter [[Neptuno]]. ===[[Mondo]] === * [[14ma di februaro]] - L'unesma de la 24 artificala sateliti di [[GPS]] (''Global Positioning System'') sendesas ad orbito. * [[2ma di marto]] - 12 stati de [[Europana Komunitato]] interdiktas la produkto di [[freono|freoni]]. * [[25ma di septembro]] - [[Usa]] e [[Sovietia]] kontratas ke li demolisos 98% de lia kemial armi. * [[9ma di novembro]] - [[Kolda milito]] finas, kande [[Est-Germania]] apertas [[Murego di Berlin]] e permisas populani irar e vehar libere deeste adweste, ed inverse. * [[3ma di decembro]] - [[George Bush]] e [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] interrenkontras en [[Malta]]. Li deklaras ke kolda milito (forsan) esas pasonta.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/3/newsid_4119000/4119950.stm|titulo=1989: Malta summit ends Cold War|editero=BBC|vidita ye=3ma di decembro 2016}}</ref> ===[[Europa]] === * [[2ma di marto]] - 12 stati di [[Europana Komunitato]] interdiktas la produkti kun [[freono|freoni]]. * [[7ma di aprilo]] - [[Submara navo]] "Komsomolec" de [[Sovietia]] sinkas en la [[maro di Barents]] pos incendio en nave, e 42 ek la 69 kruani mortas.<ref name=Economist>{{Extera ligilo|titulo=A lot lost at sea |publikigita ye=15ma di aprilo 1989|editero=The Economist|url=https://web.archive.org/web/20160409143520/https://www.highbeam.com/doc/1G1-7518769.html}}</ref> * [[15ma di aprilo]] - [[Dizastro di Hillsborough]] ([[Britannia]]), 96 mortinti pro fulo en tro plena stadiono * [[4ma di junio]] - En [[Polonia]], [[Sindikato Solidareso]] vinkas l'unesma elekti libera pos la [[duesma mondomilito]]. * 4ma di junio - En [[Ufa]], [[Bashkortostan]], [[Sovietia]], du preterpasinta treni inflamas gaso likinta ek tubo, e 645 homi perisas. * [[7ma di junio]] - En [[Dania]], lego permisanta samasexua mariajo aprobesas.<ref>[http://users.cybercity.dk/~dko12530/s2.htm The Registered Partnership Act]</ref><ref>{{Extera ligilo|url=http://www.nytimes.com/1989/10/02/world/rights-for-gay-couples-in-denmark.html |titulo=Sheila Rule: Rights for Gay Couples in Denmark|editero=''New York Times''|publikigita ye=2ma di oktobro 1989|vidita ye=7ma di junio 2012}}</ref> * [[16ma di junio]] - En solena funero, [[Imre Nagy]] risepultesas en [[Budapest]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=1989: Hungary reburies fallen hero Imre Nagy|editero=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/16/newsid_4522000/4522407.stm|vidita ye=23ma di junio 2019}}</ref> * [[1ma di julio|1ma]] til la [[6ma di julio|6ma julio]] - [[Ido-konfero 1989|Ido-konfero]] eventas en [[Thalwil]], proxim [[Zürich]], [[Suisia]]. * [[23ma di agosto]] - Du milioni homi standas manuo en manuo sur voyo inter [[Tallinn]] e [[Vilnius]] en [[Baltiko]] por suportar la nedependo di [[Estonia]], [[Latvia]] e [[Lituania]]. * [[25ma di agosto]] - [[Tadeusz Mazowiecki]] divenas l'unesma ne-komunista chefministro di [[Polonia]]. * [[9ma di septembro]] - En [[Leipzig]], [[Est-Germania]], granda demonstro por demokratio. * [[10ma di septembro]] - [[Hungaria]] apertas sua westala frontiero por [[Est-Germania]]ni transirar weste. * [[18ma di oktobro]] - [[Erich Honecker]] renuncas a la chefeso di [[Est-Germania]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=1989: East Germany leader ousted|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/18/newsid_2450000/2450783.stm|vidita ye=9ma di agosto 2016|idiomo={{en}}|editero=BBC}}</ref> * [[23ma di oktobro]] - [[Hungaria]] abandonas la [[komunismo|komunista]] rejimo. * [[9ma di novembro]] - [[Kolda milito]] finas kande [[Est-Germania]] apertas la [[Murego di Berlin]] e permisas populani irar e vehar libere deeste adweste, ed inverse. * [[10ma di novembro]] - Chefo di komunista partiso di [[Bulgaria]], [[Todor Jivkov]], e chefministro [[Petre Mladenov]] renuncas. * [[14ma di novembro]] - Serioza inundado en [[Málaga]], [[Hispania]]. * [[17ma di novembro]] - "[[Velura revoluciono]]" komencas en [[Chekoslovakia]]. Policisti supresas demonstro en [[Praha]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/17/newsid_2540000/2540171.stm|titulo=1989: Police crush Prague protest rally|editero=BBC|vidita ye=20ma di oktobro 2018}}</ref> * [[20ma di novembro]] - Du milioni homi demonstras en [[Praha]]. * [[28ma di novembro]] - La komunista rejimo di Chekoslovakia imperas pri organizo di multa-partisal elekti. * [[1ma di decembro]] - La parlamento di [[Est-Germania]] abrogas la duktanta rolo di komunista partiso. * [[22ma di decembro]] - En [[Rumania]], la povo di [[Nicolae Ceausescu]] finas pos violentoza demonstri. * [[25ma di decembro]] - [[Nicolae Ceausescu|Nicolae]] ed Elena Ceausescu mortigesas. * [[29ma di decembro]] - En [[Chekoslovakia]], [[Václav Havel]] elektesas prezidanto per liber elekto. * [[31ma di decembro]] - [[Tadeusz Mazowiecki]] divenas l'unesma [[komunismo|ne-komunista]] chefo di Polonia pos 1944. ===[[Azia]] === * [[7ma di januaro]] - [[Akihito]] divenas imperiestro di [[Japonia]] pos [[Hirohito]]. * [[23ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] en la [[Republiko Socialista Sovietiana Tajikistan]] produktas 274 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/23/newsid_2506000/2506569.stm|titulo=1989: Many killed in Tajik earthquake|editero=BBC|vidita ye=2ma di novembro 2016}}</ref> * [[30ma di januaro]] - Ambasadeyo di [[Usa]] evakuesas en [[Kabul]], [[Afganistan]]. * [[14ma di februaro]] - Chefo di [[Iran]], ayatolo [[Ruhollah Khomeini]] incitas mortigar [[Salman Rushdie]], la skriptisto di "Satanika poemi". * [[15ma di februaro]] - Lasta Sovieta soldato foriras [[Afganistan]]. * [[24ma di februaro]] - Ayatolo [[Ruhollah Khomeini]] promisas 3 milioni dolari a mortigero di [[Salman Rushdie]]. * [[30ma di mayo]] - Chiniana studenti erektas en la [[placo Tianmen]], [[Beijing]], statuo dil "Deino di Demokratio". * [[3ma di junio]] - En [[Iran]], ayatolo [[Ruhollah Khomeini]] mortas. * 3ma di junio - Dum la nokto ca dio, komencas represo dil studento-movado en [[Tianmen-placo]], [[Beijing]]. * [[4ma di junio]] - En [[Popul-Republiko Chinia]], eventas masakro di demonstranti en [[Tianmen-placo]], [[Beijing]]. * [[22ma di novembro]] - Prezidanto di [[Libano]], [[René Moawad]], ocidesas per bombo-explozo. ===[[Afrika]] === * [[10ma di januaro]] - [[Kuba]]na trupi retreteskas ek [[Angola]]. * [[30ma di junio]] - [[Omar Hassan Al-Bashir]] komandas [[stato-stroko]] en [[Sudan]]<ref>{{extera ligilo|titulo=Profile: Sudan's President Bashir|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3273569.stm|editero=BBC News|idiomo={{en}}|publikigita ye=25ma di novembro 2003}}</ref>. ===[[Nord-Amerika]] === * [[20ma di januaro]] - Prezidanteso di [[George Bush]] komencas. * [[24ma di marto]] - Petrolo-navo ''Exxon Valdez'' likas {{formatnum:240000}} bareli di [[petrolo]] che rivo di [[Alaska]]. * [[19ma di julio]] - En [[Sioux City, Iowa]] 111 personi mortas kande aviono [[Douglas DC-10]] de [[United Airlines]] kolizionas kontre sulo, tamen 185 plusa homi transvivas. * [[17ma di oktobro]] - [[Ter-tremo]] frapas [[San Francisco]] ed [[Oakland]] en [[Kalifornia]], e produktas 63 morti.<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/17/newsid_2491000/2491211.stm|titulo=1989: Earthquake hits San Francisco |editero=BBC |vidita ye=23ma di junio 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[6ma di decembro]] - Kontre-feministo Marc Lépine mortigas 14 mulieri en ''École Polytechnique di [[Montreal]]''. ===[[Central Amerika]] === * [[1ma di junio]] - En [[Salvador]], [[Alfredo Cristiani]] divenas prezidanto. * [[21ma di oktobro]] - En [[Honduras]], aviono [[Boeing 727]] de kompanio TAN-SAHSA, veninta de [[San-Jose]], [[Kosta Rika]], e transportanta 138 pasajeri e 8 kruani, kolizionas kontre monto kande de lua proximigo al Aeroportuo Internaciona Tocontín, en [[Tegucigalpa]]. En la maxim mala avional acidento di Central Amerika, 138 de la 146 personi en nave mortas.<ref>{{Citez jurnalo od edituro|publikigita ye=22ma di oktobro 1989|editero=Times Wire Services|url=http://articles.latimes.com/1989-10-22/news/mn-1060_1_hits-mountain|titulo=Honduran 727 Hits Mountain; at Least 131 Die|publikigo=Los Angeles Times|idiomo={{en}}|issn=0458-3035}}</ref> * [[20ma di decembro]] - [[Usa]] invadas [[Panama]] por revokar [[Manuel Noriega]] de la povo. * [[24ma di decembro]] - Diktatoro di Panama, Manuel Noriega, pregas azilo che ambasadeyo di [[Vatikano]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[27ma di februaro|27]] til [[28ma di februaro]] - Populala revolto en [[Venezuela]], konocata kom ''El Caracazo'', kontre la politiki di [[Carlos Andrés Pérez]] por la ekonomio. * [[14ma di mayo]] - [[Carlos Saúl Menem]] vinkas prezidantal elekto en [[Arjentinia]]. * [[8ma di julio]] - [[Carlos Saúl Menem]] divenas prezidanto di Arjentinia. * [[14ma di decembro]] - En [[Chili]] eventas libera elekti pos 16 yari. * [[17ma di decembro]] - En [[Brazilia]] eventas prezidantal elekti pos 29 yari. ==[[Sporto]]== * [[Alain Prost]] vinkas mondala championkonkurso pri [[Formulo 1]]. ==Naski == * [[1ma di januaro]] – [[Daniel Godson]], Polona kantisto [[Arkivo:Kōhei Uchimura Rio 2016.jpg|130px|thumb|[[Kōhei Uchimura]]]] * [[3ma di januaro]] - [[Kōhei Uchimura]], Japoniana gimnastikistulo * [[5ma di januaro]] - [[Viktoria Vladimirovna Boikova|Viktoria Boikova]], Rusa skermistino * [[6ma di januaro]] - [[Andy Carroll]], Angla futbalisto * [[9ma di januaro]] - [[Nina Dobrev]], Bulgara-Kanadana aktorino * [[10ma di januaro]] - [[Robin Hanzl]], Cheka hokeisto * [[12ma di januaro]] - [[Axel Witsel]], Belga futbalisto * [[16ma di januaro]] - [[Abdul-Aziz Abulapayevich Abdulvahabov|Abdul-Aziz Abdulvahabov]], Rusa MMA-luktisto [[Arkivo:Kiesza @ Hotel Cafe 07 12 2019 (48501263112) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Kiesza]]]] * 16ma di januaro - [[Kiesza]], Kanadana kantistino * [[17ma di januaro]] - [[Alexandr Viktorovich Sarnavski|Alexandr Sarnavski]], Rusa MMA-luktisto * [[1ma di februaro]] - [[Alfreð Finnbogason]], Islandana futbalisto * [[4ma di februaro]] - [[Nkosi Johnson]], Sudafrikana SIDA-aktivisto (m. [[2001]]) * [[4ma di februaro]] - [[Valentina Yevgenyevna Gunina|Valentina Gunina]], Rusa shakoludistino * [[5ma di februaro]] - [[Marina Anatolyevna Melnikova|Marina Melnikova]], Rusa tenisistino * [[8ma di februaro]] - [[Jan Berger (hokeisto)|Jan Berger]], Cheka hokeisto * [[10ma di februaro]] - [[Svetlana Alexeyevna Klyukina|Svetlana Klyukina]], Rusa gimnastikistino [[Arkivo:Corbin Bleu 2007, 1.jpg|thumb|130px|[[Corbin Bleu]]]] * [[21ma di februaro]] - [[Corbin Bleu]], Usan aktoro * [[24ma di februaro]] - [[Juha Metsola]], Finlandana hokeisto * [[27ma di februaro]] - [[Stephen Kiprotich]], Ugandan atletulo * [[1ma di marto]] - [[Dzmitriy Vasilievich Jirmont|Dzmitriy Jirmont]], Bielorusa tenisistulo * 1ma di marto - [[Carlos Vela]], Mexikiana futbalisto * [[2ma di marto]] - [[Toby Alderweireld]], Belga futbalisto * [[3ma di marto]] - [[Shuichi Gonda]], Japoniana futbalisto * [[4ma di marto]] - [[Erin Heatherton]], Usana manekinino [[Arkivo:Benjamin_Kiplagat_FBK_Games_2010.jpg|thumb|130px|[[Benjamin Kiplagat]]]] * 4ma di marto - [[Benjamin Kiplagat]], Ugandan atleto (m. 2023) * [[6ma di marto]] - [[Yana Alexandrovna Zvereva|Yana Zvereva]], Rusa skermistino * [[11ma di marto]] - [[Orlando Johnson]], Usana basketbalisto * [[16ma di marto]] - [[Theo Walcott]], Angla futbalisto * 16ma di marto - [[Gabriel Attal]], chefministro di Francia * [[17ma di marto]] - [[Shinji Kagawa]], Japoniana futbalisto * [[21ma di marto]] - [[Jordi Alba]], Hispana futbalisto * [[28ma di marto]] - [[Siarhiey Aliaxandravich Jihalka|Siarhiey Jihalka]], Bielorusa shakoludistulo [[Arkivo:Everton Ribeiro em entrevista.jpg|thumb|130px|[[Éverton Ribeiro]]]] * [[10ma di aprilo]] - [[Éverton Ribeiro]], Braziliana futbalisto * [[12ma di aprilo]] - [[Antonia Iacobescu]], Rumana kantistino * [[27ma di aprilo]] - [[Lars Bender]], Germana futbalisto * [[28ma di aprilo]] - [[Taylor Frey]], Usan aktoro * [[3ma di mayo]] - [[Katinka Hosszú]], Hungara natistino * [[6ma di mayo]] - [[Dominika Cibulková]], Slovakiana tenisistino * [[20ma di mayo]] - [[Jan Eberle]], Cheka hokeisto * [[30ma di mayo]] - [[Alexandra Dulgheru]], Rumana tenisistino [[Arkivo:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs. Germany 2012-09-11 - Marco Reus 01.JPG|130px|thumb|[[Marco Reus]]]] * [[31ma di mayo]] - [[Marco Reus]], Germana futbalisto * [[10ma di junio]] - [[Alexandra Stan]], Rumana kantistino * [[20ma di junio]] - [[Alexandr Sergeyevich Balandin|Alexandr Balandin]], Rusa gimnastikistulo * [[25ma di junio]] - [[Waleed Al-Husseini]], Palestinana blogisto * [[30ma di junio]] - [[Bruno Fratus]], Braziliana natisto * [[1ma di julio]] - [[Daniel Ricciardo]], Australian automobilisto [[Arkivo:Daniel Radcliffe in the Harry Potter and The Deathly Hallows Premiere 01.jpg|thumb|130px|[[Daniel Radcliffe]]]] * [[5ma di julio]] - [[Dejan Lovren]], Kroata futbalisto * 5ma di julio - [[Ixtiyor Navroʻzov]], Uzbekistana luktisto * [[19ma di julio]] - [[Vít Budínský]], Cheka hokeisto * [[23ma di julio]] - [[Daniel Radcliffe]], Britanian aktoro ([[Harry Potter]]) * [[31ma di julio]] - [[Viktoriya Fiodarawna Azaranka|Viktoriya Azaranka]], Bielorusa tenisistino * 31ma di julio - [[Zelda Williams]], Usan aktorino * [[1ma di agosto]] - [[Dmitri Sergeyevich Kagarlicki|Dmitri Kagarlicki]], Rusa hokeisto * [[2ma di agosto]] - [[Nacer Chadli]], Belga futbalisto * [[4ma di agosto]] - [[Alexandr Alexandrovich Buklov|Alexandr Buklov]], Rusa gimnastikistulo * [[6ma di agosto]] - [[Rudolf Červený (hokeisto)|Rudolf Červený]], Cheka hokeisto * [[14ma di agosto]] - [[Malvina Seferi]], Albanian-Italiana manekinino * [[17ma di agosto]] - [[Karina Lvovna Ambarcumova|Karina Ambarcumova]], Rusa shakoludistino [[Arkivo:Bebe Rexha live at Staples Center, Los Angeles 07.jpg|thumb|130px|[[Bebe Rexha]]]] * [[30ma di agosto]] - [[Bebe Rexha]], Usana kantistino * [[2ma di septembro]] - [[Alexandre Pato]], Braziliana futbalistulo * 2ma di septembro - [[Zedd]], Rusa-Germana muzikala produktisto, disk-jokeo e kompozisto * [[8ma di septembro]] - [[Avicii]], Sueda disk-jokeo (m. 2018) * [[10ma di septembro]] - [[Alexa Glatch]], Usana tenisistino [[Arkivo:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs. Germany 2012-09-11 - Thomas Müller 01.JPG|thumb|130px|[[Thomas Müller]]]] * [[13ma di septembro]] - [[Thomas Müller]], Germana futbalisto * [[21ma di septembro]] - [[Altanhuyagiyn Mörön]], Mongoliana futbalisto * [[22ma di septembro]] - [[Sabine Lisicki]], Germana tenisistino * [[1ma di oktobro]] - [[Sara Gijazi]], Egiptiana HBTI-aktivisto (m. 2020) * [[4ma di oktobro]] - [[Dakota Johnson]], Usan aktorino * [[12ma di oktobro]] - [[Paulo Henrique Ganso]], Braziliana futbalisto * [[13ma di oktobro]] - [[Alexandria Ocasio-Cortez]], Usana politikal aktivisto * [[28ma di oktobro]] - [[Camille Muffat]], Franca natistino (m. 2015) * [[14ma di novembro]] - [[Jake Livermore]], Angla futbalisto * [[15ma di novembro]] - [[Bahitdjan Akbaraliyev]], Kirgiziana futbalistulo * [[3ma di decembro]] - [[Azamat Baimatov]], Kirgiziana futbalistulo [[Arkivo:Taylor Swift Eras Tour (53079631118).jpg|thumb|130px|[[Taylor Swift]]]] * [[13ma di decembro]] - [[Taylor Swift]], Usana kantistino * 13ma di decembro - [[Hellen Onsando Obiri]], Kenian atletino * [[18ma di decembro]] - [[Oxana Yuryevna Vasyakina|Oxana Vasyakina]], Rusa poetino, feministino e HBTI-aktivistino * [[26ma di decembro]] - [[Yohan Blake]], Jamaikan atletulo * [[27ma di decembro]] - [[Yekaterina Alexandrovna Lagno|Yekaterina Lagno]], Rusa shakoludistino * [[Tomasz Ćwiąkała]], Polona jurnalisto e komentisto pri sporto == Morti == [[Arkivo:昭和天皇.jpg|thumb|130px|[[Hirohito]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Hirohito]], imperiestro di Japonia (n. 1901) * [[11ma di januaro]] - [[José Luis Bustamante y Rivero]], prezidanto di Peru (n. 1894) * [[20ma di januaro]] - [[Józef Cyrankiewicz]], chefministro di Polonia (n. 1911) * [[22ma di januaro]] - [[Vladimir Sergeyevich Belov (muzikisto)|Vladimir Belov]], Sovietiana pianisto (n. 1906) * 22ma di januaro - [[Sándor Weöres]], Hungara poeto (n. 1913) * [[23ma di januaro]] - [[Salvador Dalí]], Katalunian artisto (n. 1904) * [[24ma di januaro]] - [[George Cukor]], Usana filmifisto (n. 1899) * [[3ma di februaro]] - [[John Cassavetes]], Usan aktoro (n. 1929) * [[4ma di februaro]] - [[Thorkild Hansen]], Dana skriptisto (n. 1927) * [[9ma di februaro]] - [[Osamu Tezuka]], Japoniana manga-artisto (n. 1928) * [[21ma di februaro]] - [[Sándor Márai]], Hungara skriptisto (n. 1900) [[Arkivo:Konrad_Lorenz.JPG|thumb|130px|[[Konrad Lorenz]]]] * [[27ma di februaro]] - [[Konrad Lorenz]], Austriana zoologiisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[5ma di marto]] - [[Richmond Barthé]], Usana skultisto (n. 1901) * [[9ma di marto]] - [[Robert Mapplethorpe]], Usan artisto, fotografisto (n. 1946) * [[8ma di aprilo]] - [[Esa Pakarinen]] (sr.), Finlandan aktoro (n. 1911) * [[12ma di aprilo]] - [[Sugar Ray Robinson]], Usana boxisto (n. 1921) * [[16ma di aprilo]] - [[Kaoru Ishikawa]], Japoniana kemiisto (n. 1915) * [[22ma di aprilo]] - [[Emilio Gino Segrè]], Italiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1905) [[Arkivo:Hamani_Diori_1968b.jpg|130px|thumb|[[Hamani Diori]]]] * [[23ma di aprilo]] - [[Hamani Diori]], prezidanto di Nijer (n. 1916) * [[24ma di aprilo]] - [[Édgar Sanabria]], prezidanto di Venezuela (n. 1911) * [[26ma di aprilo]] - [[Lucille Ball]], Usan aktorino di komedii (n. 1911) * [[28ma di aprilo]] - [[Esa Pakarinen]] (sr.), Finlandan aktoro (n. 1911) * [[30ma di aprilo]] - [[Sergio Leone]], Italiana filmifisto (n. 1929) * [[20ma di mayo]] - [[John Richard Hicks]], Angla ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1904) * [[3ma di junio]] - ayatolo [[Ruhollah Khomeini]], chefo di ''Shia''-Mohamedani de Iran (n. 1900) * [[9ma di junio]] - [[George Wells Beadle]], Usana genetikisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[22ma di junio]] - [[Martti Talvela]], Finlandan opero-kantisto (n. 1935) * [[30ma di junio]] - [[Hilmar Baunsgaard]], chefministro di Dania (n. 1920) [[Arkivo:Andrei Gromyko at Conference on Security and Cooperation in Europe.jpg|thumb|130px|[[Andrei Gromiko]]]] * [[2ma di julio]] - [[Andrei Gromiko]], Sovietiana politikistulo (n. 1909) * [[6ma di julio]] - [[János Kádár]], Hungara politikistulo (n. 1912) * [[11ma di julio]] - [[Laurence Olivier]], Britanian aktoro (n. 1907) * [[16ma di julio]] - [[Herbert von Karajan]], Austriana orkestrestro (n. 1908) * [[19ma di julio]] - [[Kazimierz Sabbat]], Polona politikistulo (n. 1913) * [[22ma di julio]] - [[Martti Talvela]], Finlandana kantisto di opero (n. 1935) * [[2ma di agosto]] - [[Luiz Gonzaga]], Braziliana muzikistulo e kantisto (n. 1912) * [[12ma di agosto]] - [[William Bradford Shockley]], Usana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1910) * [[21ma di agosto]] - [[Raul Seixas]], Braziliana kantisto (n. 1945) [[Arkivo:Georges_Simenon_(1963)_without_hat_by_Erling_Mandelmann.jpg|thumb|130px|[[Georges Simenon]]]] * [[4ma di septembro]] - [[Georges Simenon]], Belga skriptisto (n. 1903) * [[14ma di septembro]] - [[Pérez Prado]], Kubana kompozisto (n. 1916) * [[22ma di septembro]] - [[Irving Berlin]], Usana kompozisto (n. 1888) * [[26ma di septembro]] - [[Kaj Franck]], Finlandana projetisto di mobli (n. 1911) * [[28ma di septembro]] - [[Ferdinand Marcos]], diktatoro di Filipini (n. 1917) * [[4ma di oktobro]] - [[Graham Chapman]], Britanian aktoro (n. 1940) * [[6ma di oktobro]] - [[Bette Davis]], Usan aktorino (n. 1908)<ref name=IMBD>[http://www.imdb.com/name/nm0000012/ Internet Movie Database]</ref> * [[26ma di oktobro]] - [[Charles J. Pedersen]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1904) * [[3ma di novembro]] - [[Timoci Bavadra]], chefministro di Fidji (n. 1934) [[Arkivo:Concertpianist Vladimir Horowitz in Concertgebouw in Amsterdam Horowitz na aflo, Bestanddeelnr 933-8218.jpg|thumb|130px|[[Vladimir Horowitz]]]] * [[5ma di novembro]] - [[Vladimir Horowitz]], Rusa pianisto (n. 1903) * [[13ma di novembro]] - Princo [[Franz Joseph la 2ma di Liechtenstein]] (n. 1906) * [[18ma di novembro]] - [[Edvin Laine]], Finlandana filmifisto (n. 1905) * [[20ma di novembro]] - [[Božidar Jakac]], Sloveniana piktisto (n. 1899) * [[22ma di novembro]] - [[René Moawad]], prezidanto di Libano (n. 1925) * [[26ma di novembro]] - [[Ahmed Abdallah Abderemane]], prezidanto di Komori (n. 1919) * [[27ma di novembro]] - [[Carlos Arias Navarro]], chefministro di Hispania (n. 1908) [[Arkivo:Ahmadou_Ahidjo.jpg|thumb|130px|[[Ahmadou Ahidjo]]]] * [[30ma di novembro]] - [[Ahmadou Ahidjo]], prezidanto di Kamerun (n. 1924) * [[3ma di decembro]] - [[Fernando Martín]], Hispana basketbalisto (n. 1962) * 3ma di decembro - [[Sourou-Migan Apithy]], prezidanto di Dahome, la nuna Benin (n. 1913) * [[7ma di decembro]] - [[Hans Hartung]], Germana-Franca piktisto (n. 1904) * [[8ma di decembro]] - [[Mikola Andriyovich Livickiy|Mikola Livickiy]], Ukrainana politikisto en exilo (n. 1907) * [[12ma di decembro]] - [[Roger Moureaux]], Franca Idisto (n.?) * [[14ma di decembro]] - [[Andrei Dmitriyevich Saharov|Andrei Saharov]], Sovietiana fizikisto e politikal aktivisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1921) * [[16ma di decembro]] - [[Lee Van Cleef]], Usan aktoro (n. 1925) * 16ma di decembro - [[Silvana Mangano]], Italian aktorino (n. 1930) * [[22ma di decembro]] - [[Samuel Beckett]], Irlandana skriptisto, [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-laureato]] (n. 1906) * [[25ma di decembro]] - [[Nicolae Ceausescu]], chefo di Rumania, mortigita (n. 1918) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Norman Foster Ramsey, Jr]], [[Hans Georg Dehmelt]], [[Wolfgang Paul]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Sidney Altman]], [[Thomas Cech]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[John Michael Bishop]], [[Harold Elliot Varmus]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Camilo José Cela]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Tenzin Gyatso]] (14ma [[Dalai Lamao]]) * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Trygve Haavelmo]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] 5d70xhezf7t0n401wzjcy3resvwx8cl 0 855 1124871 1124582 2026-06-28T17:10:44Z Joao Xavier 110 +naski, imaji 1124871 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1991''' (MCMXCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 991ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 91ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 2ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[29ma di novembro]] - Galileo-probilo trovas ''951 Gaspra'' [[asteroido]]. === [[Mondo]] === * [[15ma di marto]] - Okupo-trupi de [[Soviet-Uniono]], [[Usa]], [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] oficale remisas de omna yuri en [[Germania]]. * [[17ma di septembro]] - Unesma oficala versiono di [[Linux]]-kerno aparas. * [[3ma di decembro]] - [[Egiptia]]no [[Boutros Boutros-Ghali]] elektesas chefo dil [[Unionita Nacioni]]. === [[Europa]] === * [[11ma di januaro]] - Sovietiana trupi invadas [[Vilnius]] pro preventor la separesko di [[Lituania]] de [[Soviet-Uniono]]. * [[13ma di januaro]] - Sovietiana trupi okupas televiziono-domo en [[Vilnius]], Lituania. * [[4ma di februaro]] - [[Islando]] agnoskas [[Lituania]]na nedependo, l'unesma lando qua facis lo, pos 1990. * [[9ma di februaro]] - [[Lituania|Lituani]] votas por nedependo. * [[15ma di februaro]] - [[Chekoslovakia]], [[Hungaria]] e [[Polonia]] kontratas en Visegrad pri kunlaboro dum lia transiri al [[ekonomio di merkato]]. * [[9ma di marto]] - Eventas demonstri kontre [[Slobodan Milosevic]] en la stradi di [[Beograd]]. Du homi mortas kande militala tanki represas la demonstro. * [[14ma di marto]] - En [[Unionita Rejio]] liberigesas sis membridi [[IRA]] pos 16-yara enkarcerigo, kande on perceptis ke la pruvili esis falsa. * [[15ma di marto]] - Okupo-trupi de [[Soviet-Uniono]], [[Usa]], [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] oficale remisas de omna yuri en [[Germania]]. * [[9ma di aprilo]] - [[Gruzia]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]]. * [[19ma di mayo]] - [[Kroatia]]ni votas por divenar nedependanta de [[Yugoslavia]]. * [[26ma di mayo]] - [[Zviad Gamsakhurdia]] elektesas prezidanto di [[Gruzia]]. * [[12ma di junio]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] elektesas per direta elekto prezidanto di federala [[Rusia]]. * [[25ma di junio]] - [[Kroatia]] e [[Slovenia]] deklaras su nedependanta de [[Yugoslavia]]. * [[1ma di julio]] - [[Pakto di Warszawa]] dissolvesas oficale. * [[7ma di julio]] - Pakto en Brion finas dekdia milito inter [[Slovenia]] e [[Yugoslavia]] e plutardigas la nedependo di Slovenia e [[Kroatia]] tri monati. * [[12ma di julio]] - [[Bulgaria]] adoptas lua nuna [[konstituco]]. * [[18ma di agosto]] - On anuncas ke prezidanto di [[Soviet-Uniono]] [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] maladeskis, quo komencis [[agostala stato-stroko]]. La prezidanto arestesas en [[Krimea]] ed ok rebeli nomizas viceprezidanto [[Gennadi Ivanovich Yanayev|Gennadi Yanayev]] kom chefo di la lando. * [[19ma di agosto]] - En [[Soviet-Uniono]], konservemi probas kaptar la povo, ma stato-stroko falias. * [[20ma di agosto]] - [[Estonia]] deklaras su itere nedependanta. * 20ma di agosto - En [[Moskva]], {{formatnum:100000}} homi demonstras pro [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]]. * [[21ma di agosto]] - [[Latvia]] deklaras su itere nedependanta. * 21ma di agosto - [[Stato-stroko]] falias en [[Moskva]], kande l'armeo montras suporto a [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]]. * [[24ma di agosto]] - [[Rusia]] ed [[Ukraina]] deklaras su nedependanta. [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] agnoskas nedependo di [[Estonia]] e [[Latvia]]. * [[27ma di agosto]] - Suvereneso di [[Republiko Socialista Sovietiana Moldova|RSS Moldova]] deklaresas da lua parlamento, signifikanta ke lokala legi esos plu efikiva kam olta di Soviet-Uniono. * 27ma di agosto - [[EU]] agnoskas la nedependo di Baltika landi. * [[29ma di agosto]] - [[Komunista Partiso di Soviet-Uniono]] dissolvesas. * [[6ma di septembro]] - [[Soviet-Uniono]] agnoskas la nedependo di Baltika landi. * 6ma di septembro - Leningrad itere nomesas [[Sankt-Peterburg]]. * [[8ma di septembro]] - [[Norda Makedonia]], lor nomizita "Republiko Macedonia", nedependanteskas. * [[8ma di oktobro]] - [[Kroatia]] votas por abandonar [[Yugoslavia]] e divenar nedependanta. * [[8ma di novembro]] - [[Kroatia]] ruptas diplomacala relati kun [[Yugoslavia]]. * [[18ma di novembro]] - En [[Kroatia]], [[Serbia|Serba]] trupi okupas [[Vukovar]] e masakras lua habitantaro. * [[27ma di novembro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] decidas sendar soldati por sekurigar paco en [[Yugoslavia]]. * [[1ma di decembro]] - [[Ukraina]]ni votas pri divenar nedependanta de [[Soviet-Uniono]]. * [[8ma di decembro]] - [[Rumania]] adoptas nova [[konstituco]]. * [[21ma di decembro]] - Dekeun ex-Sovietiana republiki formacas uniono konocata kom [[Komunitato di Nedependanta Stati]]. * [[25ma di decembro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] renuncas de prezidanteso di [[Soviet-Uniono]]. * [[26ma di decembro]] - [[Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono]] renkontras e decidas dissolvor Sovietia. * [[31ma di decembro]] - [[Soviet-Uniono]] finas existar. === [[Azia]] === * [[4ma di januaro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] kondamnas [[Israel]] por violentoza agi kontra la [[Palestina]]ni. * [[15ma di januaro]] - La lasta dio por [[Irak]] retretar ek [[Kuwait]]. Irak ne retretas. * [[16ma di januaro]] - Milito kontre [[Irak]] komencas. * [[23ma di februaro]] - Landala milito komencas dum la [[milito di Irak]], kande Usani transiras la limito de [[Saudi-Arabia]] a [[Kuwait]]. * 23ma di februaro - Sangoza [[stato-stroko]] revokas chefministro di [[Tailando]] [[Chatichai Choonhavan]] de la povo. * [[26ma di februaro]] - [[Saddam Hussein]] anuncas ke Irakana korpi retretos ek [[Kuwait]]. * [[27ma di februaro]] - [[Milito di Persiana Gulfo]] finas per armistico. * [[3ma di aprilo]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] imperas ke Irak desmuntos omna destruktego-armi e fuzei. * [[29ma di aprilo]] - [[Ciklono]] frapas litoro di [[Bangladesh]] e produktas {{formatnum:138866}} morti<ref name="NOAA">{{extera ligilo |titulo=The Worst Natural Disasters by Death Toll|publikigita ye=2008|url=https://web.archive.org/web/20200712092601/ftp://ftp.library.noaa.gov/noaa_documents.lib/NOAA_related_docs/death_toll_natural_disasters.pdf|publikigo=NOAA Backgrounder|vidita ye=3ma di oktobro 2018}}</ref>. Ol desaparas ye la sequanta dio. * [[21ma di mayo]] - Suocidanta teroristo Thenmuli Rajaratnam, alias [[Dhanu]], mortigas [[Rajiv Gandhi]], chefministro di [[India]], dum lua elekto-kampaniala voyo. Adminime 14 plusa homi mortigesas dum l'atako.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1991: Bomb kills India's former leader Rajiv Gandhi |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/21/newsid_2504000/2504739.stm |vidita ye=19ma di julio 2016|idiomo={{en}}|editero=BBC}}</ref> * [[7ma di junio]] - [[Volkano]] [[Monto Pinatubo|Pinatubo]] explozas en [[Filipini]] e genitas nubo di cindro alta di 7 kilometri. * [[30ma di agosto]] - [[Azerbaijan]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]]. * [[31ma di agosto]] - [[Kirgizistan]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]]. * [[9ma di septembro]] - [[Tajikistan]] deklaras nedependo de Soviet-Uniono. * [[23ma di septembro]] - [[Armenia]] nedependanteskas de Soviet-Uniono. * [[18ma di oktobro]] - [[Azerbaijan]] deklaras nedependo de Soviet-Uniono. * [[23ma di oktobro]] - [[Kambodja]] e [[Vietnam]] signatas pakto pri paco en [[Paris]]. La [[milito di Kambodja kontre Vietnam|milito inter la du landi]] finas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/Cambodia-20yearsonfromtheParisPeace.aspx |titulo=Cambodia - 20 years on from the Paris Peace Agreements|editero=OHCHR|publikigita ye=21ma di oktobro 2011|vidita ye=15ma di junio 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[14ma di novembro]] - Princo di [[Kambodja]] [[Norodom Sihanouk]] retrovenas a [[Phnom Penh]] pos 13-yara exilo. * [[16ma di decembro]] - [[Kazakstan]] divenas nedependanta de Soviet-Uniono.<ref>{{Extera ligilo|url=https://anydayguide.com/calendar/2745|titulo=Independence Day in Kazakhstan|vidita ye=3ma di novembro 2016}}</ref> * [[21ma di decembro]] - [[Sud-Osetia]] deklaras nedependo de [[Gruzia]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.geopolitics.ru/2014/01/nepriznannye-gosudarstva-yuzhnaya-osetiya/ |titulo=Непризнанные государства — Южная Осетия (Ne agnosktata stati - Sud-Osetia) |idiomo={{ru}}|vidita ye=19ma di julio 2016}}</ref> === [[Afrika]] === * [[27ma di januaro]] - Prezidanto [[Siad Barre]] fugas de [[Mogadishu]], [[Somalia]]. * [[17ma di junio]] - [[Sudafrika]] finas registragar homi segun raso en nasko-momento. * [[6ma di julio]] - [[Nelson Mandela]] divenas prezidanto di [[ANC]]. * [[12ma di decembro]] - La chef-urbo di [[Nigeria]] oficale transferesas de [[Lagos]] ad [[Abuja]]. === [[Nord-Amerika]] === * [[3ma di marto]] - [[Videokaseto]] konservas en rubando kande policisti en [[Los Angeles]], [[Usa]], sevicias negra viro Rodney King. === [[Central Amerika]] === * [[7ma di februaro]] - [[Jean-Bertrand Aristide]] asumas kom l'unesma demokratial elektita prezidanto di [[Haiti]]. * [[29ma di septembro]] - [[Stato-stroko]] en [[Haiti]] revokas prezidanto [[Jean-Bertrand Aristide]]. * [[1ma di decembro]] - [[Kanalo di Panama]] divenas parto di [[Panama]]. === [[Oceania]] === * [[12ma di novembro]] - Masakro di Santa Cruz: [[Indonezia]]na soldati pafas kontre [[Estal Timor]]ana studenti en [[Dili]], ocidanta 74 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.dn.pt/mundo/interior/familiares-choram-massacre-de-santa-cruz-ainda-sem-corpos-para-enterrar-5493208.html|titulo=Timor Leste - Famíliares choram massacre de Santa Cruz ainda sem corpos para enterrar |editero=Diário de Notícias|vidita ye=12ma di novembro 2016}}</ref> ==[[Sporto]]== * [[2ma di agosto|2ma]] til la [[18ma di agosto]] - Eventas la [[Tot-Amerika Ludi]] en [[Havana]], [[Kuba]]. == Naski == * [[1ma di januaro]] - [[Andrei Andreyevich Cherkasov|Andrei Cherkasov]], Rusa gimnastikistulo [[Arkivo:Eden Hazard 2017.jpg|thumb|130px|[[Eden Hazard]]]] * [[7ma di januaro]]- [[Eden Hazard]], Belga futbalisto * [[15ma di januaro]] - [[Darya Igorevna Klishina|Darya Klishina]], Rusa atletino * [[26ma di januaro]] - [[Alex Sandro Lobo Silva]], Braziliana futbalisto * [[28ma di januaro]] - [[Darya Sergeyevna Yelizarova|Darya Yelizarova]], Rusa gimnastikistino * [[10ma di februaro]] - [[Emma Roberts]], Usan aktorino e manekinino * [[11ma di februaro]] - [[Matthew Arias]], Usana cinematografisto, filmo-muntisto e muzikisto * [[14ma di februaro]] - [[Erkin Adilbek uulu]], Kirgiziana boxisto [[Arkivo:2022-08-17_European_Championships_2022_–_Road_Cycling_Women's_Time_Trial_by_Sandro_Halank–055.jpg|130px|thumb|[[Anna Kiesenhofer]]]] * 14ma di februaro - [[Anna Kiesenhofer]], Austriana biciklistino * [[19ma di februaro]] - [[Stanislav Olegovich Vovk|Stanislav Vovk]], Rusa tenisistulo * [[20ma di februaro]] - [[Valeria Dmitriyevna Savinih|Valeria Savinih]], Rusa tenisistino * [[22ma di februaro]] - [[Andrei Alexandrovich Kuznecov (tenisisto)|Andrei Kuznecov]], Rusa tenisistulo * [[1ma di marto]] - [[Marat Adjiniyazov]], Kirgiziana futbalistulo * [[2ma di marto]] - [[Jacob Josefson]], Sueda hokeisto * [[5ma di marto]] - [[Maxim Sergeyevich Matlakov|Maxim Matlakov]], Rusa shakoludistulo * [[11ma di marto]] - [[Dorjsürengiyn Sumyaa]], Mongoliana judoistino * [[19ma di marto]] - [[Garrett Clayton]], Usan aktoro e kantisto * [[21ma di marto]] - [[Antoine Griezmann]], Franca futbalisto * [[4ma di aprilo]] - [[Asia Muhammad]], Usana tenisistino [[Arkivo:UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Thiago Alcantara 13.jpg|thumb|130px|[[Thiago Alcântara]]]] * [[11ma di aprilo]] - [[Thiago Alcântara]], Hispana futbalisto * [[14ma di aprilo]] - [[Constance Jablonski]], Franca manekinino * [[15ma di aprilo]] - [[Anastasiya Iharauna Vinnikava|Anastasiya Vinnikava]], Bielorusa kantistino * [[20ma di aprilo]] - [[Lucas Rijneveld]], Nederlandana skriptisto * [[22ma di aprilo]] - [[Yekaterina Alexandrovna Kramarenko|Yekaterina Kramarenko]], Rusa gimnastikistino * [[13ma di mayo]] - [[Jake Borelli]], Usan aktoro [[Arkivo:MJK_67923_Lena_Meyer-Landrut_(Berlinale_2020).jpg|thumb|130px|<small>[[Lena Meyer-Landrut]]</small>]] * [[23ma di mayo]] - [[Lena Meyer-Landrut]], Germana kantistino * [[28ma di mayo]] - [[Danielle Lao]], Usana tenisistino * 28ma di mayo - [[Andrei Aliaxandravich Vasiliewski|Andrei Vasiliewski]], Bielorusa tenisistulo * [[4ma di junio]] - [[Olga Alexandrovna Girya|Olga Girya]], Rusa shakoludistino * 4ma di junio - [[Lorenzo Insigne]], Italiana futbalisto * [[14ma di junio]] - [[Erick Barrondo]], Guatemalan atleto * [[18ma di junio]] - [[Ondřej Havlíček]], Cheka hokeisto * [[28ma di junio]] - [[Kevin De Bruyne]], Belga futbalisto * [[3ma di julio]] - [[Anastasia Sergeyevna Pavlyuchenkova|Anastasia Pavlyuchenkova]], Rusa tenisistino, olimpiala championino de Tokyo 2020 * [[9ma di julio]] - [[Mitchel Musso]], Usan aktoro e kantisto [[Arkivo:James_Rodriguez_2018.jpg|thumb|130px|[[James Rodrígues]]]] * [[12ma di julio]] - [[James Rodríguez]], Kolumbiana futbalisto * [[15ma di julio]] - [[Danilo Luiz da Silva]], Braziliana futbalisto * [[16ma di julio]] - [[Andros Townsend]], Angla futbalisto * [[27ma di julio]] - [[Violetta Vitalyevna Kolobova|Violetta Kolobova]], Rusa skermistino * [[28ma di julio]] - [[Batmönhiyn Erhembayar]], Mongoliana futbalisto * [[29ma di julio]] - [[Baranovski]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto * [[12ma di agosto]] - [[Michal Bulíř]], Cheka hokeisto * [[21ma di agosto]] - [[Leandro Bacuna]], Kuracaoana futbalisto * 21ma di agosto - [[Anna Alexandrovna Morgina|Anna Morgina]], Rusa tenisistino * [[7ma di septembro]] - [[Irina Fedotova (HBTI-aktivisto)|Irina Fedotova]], Rusa HBTI-aktivistino pri homeosexuala mariajo * [[13ma di septembro]] - [[Xenia Dmitriyevna Afanasyeva|Xenia Afanasyeva]], Rusa gimnastikistino * [[21ma di septembro]] - [[Baatarsühiyn Chinzorig]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:Simona Halep (19134002992).jpg|130px|thumb|[[Simona Halep]]]] * [[27ma di septembro]] - [[Simona Halep]], Rumana tenisistino * [[30ma di septembro]] - [[Mona Lizak]], Polona kantistulo * [[2ma di oktobro]] - [[Roberto Firmino]], Braziliana futbalisto * [[10ma di oktobro]] - [[Xherdan Shaqiri]], Suisa futbalisto * [[20ma di oktobro]] - [[Debinha]], Braziliana futbalistino * [[1ma di novembro]] - [[Jiang Yuyuan]], Chiniana gimnastikistino * [[5ma di novembro]] - [[Urmat Abdukaimov]], Kirgiziana futbalistulo [[Arkivo:Almaz_Ayana_Beijing_2015.jpg|thumb|130px|[[Almaz Ayana]]]] * [[21ma di novembro]] - [[Almaz Ayana]], Etiopian atletino * [[23ma di novembro]] - [[Christian Cueva]], Peruana futbalisto * [[1ma di decembro]] - [[Sun Yang]], Chiniana natisto * [[6ma di decembro]] - [[CoCo Vandeweghe]], Usana tenisistino * [[12ma di decembro]] - [[Yelena Vladimirovna Kokareva|Yelena Kokareva]], Rusa gimnastikistino * [[13ma di decembro]] - [[Dave Leduc]], Burmana boxisto == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Reuben Tam]], Usana piktisto (n. 1916) * [[8ma di januaro]] - [[Steve Clark]], Britaniana gitaristo ([[Def Leppard]]) (n. 1960) * [[11ma di januaro]] - [[Carl David Anderson]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1905) * [[13ma di januaro]] - [[Tage Carlberg]], Sueda Idisto (n. 1902) [[Arkivo:Olav_V_of_Norway.jpg|thumb|130px|[[Olav la 5ma di Norvegia]]]] * [[17ma di januaro]] - [[Olav la 5ma di Norvegia|Olav la 5ma]], rejulo di Norvegia (n. 1903) * [[30ma di januaro]] - [[John Bardeen]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[4ma di februaro]] - [[Juozas Baltušis]], Lituana-Sovietiana skriptisto (n. 1909) * [[6ma di februaro]] - [[Salvador Luria]], Italiana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1912) * [[21ma di februaro]] - [[Margot Fonteyn]], Britaniana dansisto (n. 1919) * [[2ma di marto]] - [[Serge Gainsbourg]], Franca kantisto (n. 1928) * [[12ma di marto]] - [[Ragnar Granit]], Finlandana neurociencisto, Nobel-laureato (n. 1900) * 12ma di marto - [[William Heinesen]], Faerana skriptisto (n. 1900) * [[24ma di marto]] - [[Albert Järvinen]], Finlandana ''rock''-gitaristo (n. 1950) * [[2ma di aprilo]] - [[Hannes Alfvén]], Sueda fizikisto, Nobel-laureato (n. 1908) * [[3ma di aprilo]] - [[Graham Greene]], Britaniana skriptisto (n. 1904) * [[20ma di aprilo]] - [[Yumjaagiyn Cedenbal‏‎]], prezidanto di Mongolia (n. 1916) [[Arkivo:Cesare_Merzagora.jpg|thumb|130px|[[Cesare Merzagora]]]] * [[1ma di mayo]] - [[Cesare Merzagora]], Italiana politikisto, provizora prezidanto (n. 1898) * [[16ma di mayo]] - [[Willem Jacob Visser]], membro di Nederlandana societo por [[Interlingua]] (n. 1915) * [[13ma di mayo]] - [[Abderrahmane Farès]], chefo di stato di Aljeria (n. 1911) * [[21ma di mayo]] - [[Rajiv Gandhi]], chefministro di India (n. 1944) * [[23ma di mayo]] - [[Jean Van Houtte]], chefministro di Belgia (n. 1907) * [[6ma di junio]] - [[Stan Getz]], Usana jazo-saxofonisto (n. 1927) * [[15ma di junio]] - [[William Arthur Lewis]], Santalucian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1915) * [[24ma di junio]] - [[Rufino Tamayo]], Mexikiana piktisto (n. 1899) * [[6ma di julio]] - [[Anton Yugov]], chefministro di Bulgaria (n. 1904) * [[16ma di julio]] - [[Robert Motherwell]], Usana piktisto (n. 1915) [[Arkivo:Isaac Bashevis Singer (Gotfryd).jpg|thumb|130px|[[Isaac Bashevis Singer|Isaac B. Singer]]]] * [[24ma di julio]] - [[Isaac Bashevis Singer]], Polona-Usana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1902) * 24ma di julio - [[Tadeusz Kwaśniak]], Polona serial-ocidero (n. 1951) * [[3ma di agosto]] - [[Ali Sabri]], chefministro di Egiptia (n. 1920) * [[5ma di agosto]] - [[Soichiro Honda]], Japoniana entraprezisto (n. 1906) * [[6ma di agosto]] - [[Shapur Bakhtiar]], chefministro di Iran (n. 1914) * [[12ma di agosto]] - [[Andrzej Łuczeńczyk]], Polona skriptisto (n. 1945) * [[30ma di agosto]] - [[Jean Tinguely]], Suisa piktisto (n. 1925) [[Arkivo:Alfonso_Garcia_Robles_1981.jpg|thumb|130px|<small>[[Alfonso García Robles]]</small>]] * [[2ma di septembro]] - [[Alfonso García Robles]], Mexikiana diplomacisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[3ma di septembro]] - [[Frank Capra]], Usana filmifisto (n. 1897) * [[5ma di septembro]] - [[Louis-Marie Pouka]], Kamerunana poeto (n. 1910) * [[7ma di septembro]] - [[Edwin Mattison McMillan]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1907) * [[25ma di septembro]] - [[Klaus Barbie]], Germana naziisto (n. 1913) * [[26ma di septembro]] - [[Billy Vaughn]], Usana orkestrestro (n. 1919) * [[28ma di septembro]] - [[Miles Davis]], Usana jazo-muzikisto e kompozisto (n. 1926) * [[7ma di oktobro]] - [[Natalia Ginzburg]], Italiana skriptisto (n. 1916) * [[13ma di oktobro]] - [[Daniel Oduber Quirós]], prezidanto di Kosta Rika (n. 1921) [[Arkivo:Gene Roddenberry (square crop).jpg|130px|thumb|[[Gene Roddenberry]]]] * [[24ma di oktobro]] - [[Gene Roddenberry]], kreinto di ''[[Star Trek]]'' (n. 1921) * [[29ma di oktobro]] - [[Mario Scelba]], chefministro di Italia (n. 1901) * [[5ma di novembro]] - [[Fred MacMurray]], Usan aktoro (n. 1908) * [[6ma di novembro]] - [[Gene Tierney]], Usan aktorino (n. 1920) * [[9ma di novembro]] - [[Yves Montand]], Franca cinem-aktoro e kantisto (n. 1921) * [[18ma di novembro]] - [[Gustáv Husák]], prezidanto di Chekoslovakia (n. 1913) * [[23ma di novembro]] - [[Klaus Kinski]], German aktoro (n. 1926) [[Arkivo:Freddie_Mercury_performing_in_New_Haven,_CT,_November_1977_cropped.jpg|thumb|130px|[[Freddie Mercury]]]] * [[24ma di novembro]] - [[Freddie Mercury]], Britaniana kantisto ([[Queen]]) (n. 1946) * 24ma di novembro - [[Eric Carr]], Usana muzikisto ([[Kiss]]) (n. 1950) * [[1ma di decembro]] - [[George Joseph Stigler]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[6ma di decembro]] - [[John Richard Nicholas Stone]], Britanian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1913) * [[9ma di decembro]] - [[Berenice Abbott]], Usana fotografistino (n. 1898) * [[26ma di decembro]] - [[Roland Bierge]], Franca piktisto (n. 1922) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Pierre-Gilles de Gennes]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Richard R. Ernst]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Erwin Neher]], [[Bert Sakmann]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Nadine Gordimer]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Aung San Suu Kyi]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Ronald Coase]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] lq352cwif5m57i0uro59oj7ytey4nty 0 1314 1124880 1124568 2026-06-28T20:35:41Z Joao Xavier 110 +naski 1124880 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1995''' (MCMXCV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[sundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 995ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 95ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[9ma di januaro]] - [[Valeri Vladimirovich Polyakov|Valeri Polyakov]] atingas 366 dii en kosmo, quo esas nova rekordo. * [[14ma di marto]] - [[Norman Thagard]] esas unesma [[Usa]]n astronauto qua flugas aden kosmo per Rusa fuzeo. * [[22ma di marto]] - [[Valeri Vladimirovich Polyakov|Valeri Polyakov]] tervenas de [[Mir]] pos 438-dia flugo rekordala. * [[29ma di junio]] - [[Spaco-paromo Atlantis]], de Usa, sucese atachas su a [[Rusia|Rusa]] kosmo-staciono ''Mir''.<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/29/newsid_2521000/2521213.stm|titulo=1995: US shuttle docks with Russian space station|editero=BBC|vidita ye=14ma di oktobro 2018}}</ref> * [[23ma di julio]] - [[Kometo Hale-Bopp]] deskovresas. * [[1ma di novembro]] - [[NASA]] perdas kontakto kun probilo [[Pioneer 11]]. === [[Mondo]] === * [[1ma di januaro]] - [[Mondal organizuro pri komerco]] remplasas [[GATT]]. * [[11ma di mayo]] - En [[New York]], plua kam 170 stati decidas prolongar senkondicione l'abnego dil developo di nuklear armi por nefinita tempo. * [[23ma di mayo]] - On publikigas programigo-linguo [[Java (komputerala linguo)|Java]]. * [[27ma di novembro]] - Hispana [[Javier Solana]] inauguras konfero di 27 landi en [[Barcelona]]. La skopo esas krear libera-komercal areo che [[Mediteraneo]], diminutar influo [[Usa]]na en l'areo, e kombatar kontre fundamentalismo. * [[30ma di novembro]] - [[Javier Solana]] surprizante divenas kandidato a posteno di chefo di [[NATO]], ma 52 Usana parlamentani opozas lo. === [[Europa]] === * [[1ma di januaro]] - [[Finlando]], [[Suedia]] ed [[Austria]] unionas su ad [[Europana Uniono]]. * [[18ma di januaro]] - En sudala [[Francia]], [[Vallon-Pont-d'Arc]], on deskovras pikturi en groto, evanta de 17.000 til 20.000 yari ante nun. * [[26ma di februaro]] - La maxim anciena koloko-banko di [[Unionita Rejio]], ''Barings PLC'', bankrotas, pro ke la kurtajero perdis 1,4 miliardi dolari en borso di [[Tokyo]]. * [[1ma di marto]] - En [[Polonia]], chefministro [[Waldemar Pawlak]] renuncas. Ex-komunista [[Jozef Oleksy]] sucedas ilu. * [[26ma di marto]] - [[Schengen-konvenciono]], qua eliminis transfrontiera kontrolo di personi efikeskas en diversa [[Europa]]na landi. * [[17ma di mayo]] - En [[Francia]], [[Jacques Chirac]] divenas prezidanto. * [[28ma di mayo]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.6 che [[skalo di Richter]] frapas Neftegorsk, Agideyia, [[Rusia]]. Du triimo de la habitanti (2.000) perisas. * [[2ma di junio]] - Milital aeroplano F-16 Usana pafesas infre en [[Bosnia e Herzegovina]]. * [[15ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.2 che [[skalo di Richter]] frapas urbo Aigio, en [[Grekia]], efektigas granda destruktado e produktas multa morti. * [[21ma di novembro]] - Pos pakto signatita en [[Dayton, Ohio]], l'[[interna milito]] en [[Bosnia e Herzegovina]] finas.<ref>{{Extera ligilo |titulo=1995: Balkan leaders agree to peace|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/21/newsid_2549000/2549809.stm |editero=BBC|vidita ye=19ma di oktobro 2016}}</ref> * [[14ma di decembro]] - Prezidanti di [[Bosnia e Herzegovina]], [[Kroatia]] e [[Serbia]] subskribas paco-pakto en [[Paris]]. * [[15ma di decembro]] - [[Europana Uniono]] decidas en [[Madrid]] uzeskor [[Euro]]-valuto depos la [[1ma di januaro]] [[1999]]. === [[Azia]] === * [[6ma di januaro]] - En [[Manila]], [[Filipini]], eventas fairo en lojeyo. Policisti trovas ibe bombifeyo e komputero, qua kontenas projeti di [[al-Kaida]] por kaptor 11 aeroplani ye la 21ma di januaro. * [[17ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.2 che [[skalo di Richter]] frapas [[Kobe]], [[Japonia]], e produktas 5.000 morti. * [[20ma di marto]] - Che [[metropoliteno]]* di [[Tokyo]] membri di sekto ''Aum Shinrikyo'' lasas [[sarino]]-gaso, qua mortigas 12 homi e traumatizas 5.500. * [[14ma di mayo]] - [[Dalai Lamao]] deklaras ke lor sis-evanta Gedhun Choekyi Nyiman Panche esas la 11ma riinkarnaco di Lamao. * [[julio]] - [[Irak]] anuncas ke ol finos kunlaboro kun armo-serchisti di [[UN]], se komercala blokado ne dissolvesas ante la fino di [[agosto]]. * [[9ma di julio]] - [[Interna milito en Sri-Lanka]]: [[Sri-Lanka]]n aer-armeo bombardas urbeto Navaly, norde de la lando, e mortigas 125 civili. * De [[21ma di julio|21ma]] til la [[26ma di julio]] - [[Popul-Republiko Chinia]] pafas pavorigante fuzei an rivo di [[Taiwan]] pos la vizito dil prezidanto [[Lee Teng-hui]] ad [[Usa]]. * [[4ma di novembro]] - Chefministro di [[Israel]] [[Ichak Rabin]] mortigesas en [[Tel Aviv]]. * [[7ma di novembro]] - [[Tifono]] ''Angela'' devasts [[Filipini]] e [[Vietnam]], e produktas 882 morti. === [[Afrika]] === * [[3ma di marto]] - Paco-trupi di [[UN]] retretas ek [[Somalia]]. * [[10ma di novembro]] - En [[Nigeria]], medio-aktivisto [[Ken Saro-Wiwa]] ed ok altri Ogoniani linchesas. * [[21ma di novembro]] - Eventas granda [[ter-tremo]] de nordal Afrika til [[Israel]]. === [[Nord-Amerika]] === * [[31ma di januaro]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] atribuas presto di 20 miliardi dolari por [[Mexikia]] por stabilizor l'ekonomio. * [[15ma di februaro]] - [[FBI]] arestas Kevin Mitnick, qua invadis multa deki de informatikoprogrami. * [[19ma di aprilo]] - [[Oklahoma bombardi|Atento per bombo]] da [[Timothy McVeigh]] en [[Oklahoma-urbo]] produktas 168 morti. * [[27ma di mayo]] - En Charlotteville, [[Virginia]], Usan aktoro [[Christopher Reeve]] ("La Superhomo") falas desur kavalo e paralizas. * [[16ma di oktobro]] - Asemblajo nomizita ''Million Man March'' eventas en [[Washington DC]], ed unionas de 400 mil til 1,5 milion Afro-Amerikani, por vokar l'atenco di Demokrata e Republikana partisi pri la granda [[chomeso]] inter Usana negri. * [[30ma di oktobro]] - [[Kebekia]]na separatisti falias lor elekto pri separeso de [[Kanada]]. * [[22ma di novembro]] - ''Toy Story'', unesma animo-cinematografuro kreita da [[komputero]], lansesas en [[Usa]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[1ma di januaro]] - [[Mercosur]], kontrato inter [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Uruguay]] e [[Paraguay]] pri libera komerco, efikeskas. * 1ma di januaro - [[Fernando Henrique Cardoso]] divenas prezidanto di Brazilia. * [[14ma di mayo]] - [[Carlos Saúl Menem]] rielektesas prezidanto di Arjentinia. === [[Oceania]] === * [[13ma di junio]] - Prezidanto di [[Francia]] anuncas ke Francia prolongos nukleara probi en [[Pacifiko]]. ==[[Sporto]]== * [[28ma di januaro]] - Boxisto [[Konstantin Borisovich Czyu|Konstantin Czyu]] divenas championo dil [[International Boxing Federation]] (IBF) en kategorio ad 63,5 kg. * [[12ma di marto|12ma]] til la [[26ma di marto]] - Eventas la 20ma [[Tot-Amerika Ludi]] en [[Mar del Plata]], [[Arjentinia]]. == Naski == [[Arkivo:Jisoo_for_Marie_Claire_Korea_X_Dior_on_21092022_(8).png|thumb|130px|[[Kim Ji-soo]]]] * [[3ma di januaro]] - [[Kim Ji-soo]], Sud-Koreana kantistino * [[6ma di januaro]] - [[Michaela DePrince]], Sierraleonan-Usana dansistino (m. 2024) * [[7ma di januaro]] - [[Yulïya Antonovna Pwtïnceva|Yulïya Pwtïnceva]], Kazakstanana tenisistino * [[11ma di januaro]] - [[Alejandro Romero]], ''Kaku'', Paraguayana futbalisto * [[16ma di januaro]] - [[Takumi Minamino]], Japoniana futbalisto * [[26ma di januaro]] - [[Muslim Mikailovich Magomedov|Muslim Magomedov]], Rusa MMA-luktisto * [[30ma di januaro]] - [[Viktoria Alexandrovna Komova|Viktoria Komova]], Rusa gimnastikistino [[Arkivo:20150512 ESC 2015 Nina Sublatti 4972.jpg|thumb|130px|[[Nina Sublatti]]]] * [[31ma di januaro]] - [[Nina Sublatti]], Gruziana kantistino * [[16ma di februaro]] - [[Vladimir Vasilyevich Fedoseyev|Vladimir Fedoseyev]], Rusa shakoludistulo * [[17ma di februaro]] - [[Madison Keys]], Usana tenisistino * [[18ma di februaro]] - [[Samantha Crawford]], Usana tenisistino * 18ma di februaro - [[Konstantin Konstantinovich Okulov|Konstantin Okulov]], Rusa hokeisto * [[28ma di februaro]] - [[Katharina Hering]], Germana tenisistino * [[6ma di marto]] - [[Peyman Keshavarzi]], Iranana futbalisto * [[8ma di marto]] - [[Jamie Loeb]], Usana tenisistino * [[17ma di marto]] - [[Anastasia Vasilyevna Martyusheva|Anastasia Martyusheva]], Rusa artala sketistino * [[29ma di marto]] - [[Álvaro David Montero]], Kolumbiana futbalisto * [[15ma di aprilo]] - [[Yulia Andreyevna Inshina|Yulia Inshina]], Rusa e Azerbaijana gimnastikistino * [[16ma di aprilo]] - [[Maegan Manasse]], Usana tenisistino * [[28ma di aprilo]] - [[Nadine Jarosch]], Germana gimnastikistino * [[3ma di mayo]] - [[Celeste Buckingham]], Slovaka kantistino * [[10ma di mayo]] - [[Aya Nakamura]], Maliana-Franciana kantistino * [[11ma di mayo]] - [[Sachia Vickery]], Usana tenisistino * [[12ma di mayo]] - [[Irina Pavlovna Hromachyova|Irina Hromachyova]], Rusa tenisistino * 12ma di mayo - [[Tamara Korpatsch]], Germana tenisistino * [[14ma di mayo]] - [[Kelly Gale]], Sueda manekinino * [[18ma di mayo]] - [[Manas Abdrasul uulu]], Kirgiziana futbalistulo * [[28ma di mayo]] - [[Lukas Gage]], Usan aktoro * [[5ma di junio]] - [[Troye Sivan]], Australian aktoro, kantisto e manekino * [[16ma di junio]] - [[Joseph Schooling]], Singapurana natistulo * [[19ma di junio]] - [[Raphael Veiga]], Braziliana futbalisto * [[30ma di junio]] - [[Allie Kiick]], Usana tenisistino [[Arkivo:P.V. Sindhu.png|130px|thumb|[[Pusarla Venkata Sindhu]]]] * [[5ma di julio]] - [[Pusarla Venkata Sindhu]], Indiana badmintonistino * [[14ma di julio]] - [[Serge Gnabry]], Germana futbalisto * [[18ma di julio]] - [[Gabi Portilho]], Braziliana futbalistino * [[31ma di julio]] - [[Taylor Ng]], Usana tenisistino * [[8ma di agosto]] - [[Ganboldin Gandelger]], Mongoliana futbalisto * [[14ma di agosto]] - [[Léolia Jeanjean]], Franca tenisistino * [[22ma di agosto]] - [[Dua Lipa]], Britaniana kantistino * [[4ma di septembro]] - [[Oliwer Kaski]], Finlandana hokeisto * [[5ma di septembro]] - [[Sebastian Gorčík]], Cheka hokeisto * [[12ma di septembro]] - [[Steven Gardiner]], Bahaman atleto pri 400-metra kurado * 12ma di septembro - [[Leonie Tepe]], Germana aktorino * [[15ma di septembro]] - [[David Raya]], Hispana futbalisto * [[20ma di septembro]] - [[Álex Grimaldo]], Hispana futbalisto * [[22ma di septembro]] - [[Aleksandra Prijović]], Serbiana kantistino * [[29ma di septembro]] - [[Alice Matteucci]], Italiana tenisistino * [[9ma di oktobro]] - [[Charlotte Klasen]], Germana tenisistino * [[2ma di novembro]] - [[Rafael Vitti]], Brazilian aktoro * [[30ma di novembro]] - [[Victoria Duval]], Usana tenisistino * [[9ma di decembro]] - [[Natalia Siedliska]], Germana tenisistino * [[14ma di decembro]] - [[Yulia Yuryevna Belokobilskaya|Yulia Belokobilskaya]], Rusa gimnastikistino * [[18ma di decembro]] - [[Barbora Krejčíková]], Cheka tenisistino * [[30ma di decembro]] - [[Ollie Watkins]], Angla futbalisto * [[31ma di decembro]] - [[Gabby Douglas]], Usana gimnastikistino == Morti == * [[1ma di januaro]] - [[Eugene Wigner]], Hungara-Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1902) [[Arkivo:Official portrait of Major General Siad Barre.jpg|thumb|130px|[[Siad Barre]]]] * [[2ma di januaro]] - [[Siad Barre]], diktatoro di Somalia (n. 1919) * [[9ma di januaro]] - [[Souphanouvong]], unesma prezidanto di Laos (n. 1909) * [[17ma di januaro]] - [[Miguel Torga]], Portugalana skriptisto (n. 1907) * [[18ma di januaro]] - [[Adolf Butenandt]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[2ma di februaro]] - [[Donald Pleasence]], Britanian aktoro (n. 1919) * [[3ma di februaro]] - [[Nicolás Lindley López]], militisto e prezidanto di Peru (n. 1908) * [[4ma di februaro]] - [[Patricia Highsmith]], Usana skriptisto (n. 1921) * [[9ma di februaro]] - [[David Wayne]], Usan aktoro (n. 1914) * [[14ma di februaro]] - [[U Nu]], ex-chefministro di Myanmar (n. 1907) * [[25ma di februaro]] - [[Rudolf Hausner]], Austriana piktisto, desegnisto e skultisto (n. 1914) * [[1ma di marto]] - [[Georges J. F. Köhler]], Germana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1946) * [[3ma di marto]] - [[Howard W. Hunter]], Usana reguliero e politikisto, prezidanto di Mormon-eklezio (n. 1907) * [[14ma di marto]] - [[William Alfred Fowler]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1911) [[Arkivo:YoungAlfven.jpg|thumb|130px|[[Hannes Alfvén]]]] * [[2ma di aprilo]] - [[Hannes Alfvén]], Sueda fizikisto, Nobel-laureato (n. 1908) * [[3ma di aprilo]] - [[Gracita Morales]], Hispan aktorino (n. 1938) * [[6ma di aprilo]] - [[Ioannis Alevras]], prezidanto di Grekia (n. 1912) * 6ma di aprilo - [[Vieno Johannes Sukselainen]], chefministro di Finlando (n. 1906) * [[10ma di aprilo]] - [[Morarji Desai]], chefministro di India (n. 1896) * [[12ma di aprilo]] - [[Ezra Clark Stillman]], Usana linguisto, prezidinto di IALA (n. 1907) * [[18ma di aprilo]] - [[Arturo Frondizi]], prezidanto di Arjentinia (n. 1908) * [[25ma di aprilo]] - [[Ginger Rogers]], Usan aktorino, dansisto (n. 1911) * [[3ma di mayo]] - [[Nicolás Lindley López]], militisto e prezidanto di Peru (n. 1908) * [[5ma di mayo]] - [[Mihail Moiseyevich Botvinnik|Mihail Botvinnik]], Rusa shakoludo-championo (n. 1911) * [[12ma di mayo]] - [[Karl Vennberg]], Sueda poeto (n. 1910) * [[14ma di mayo]] - [[Christian B. Anfinsen]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1916) * [[18ma di mayo]] - [[Henri Laborit]], Franca biologiisto e filozofo (n. 1914) * [[21ma di mayo]] - [[Annie M. G. Schmidt]], Nederlandana skriptisto (n. [[1911]]) * [[24ma di mayo]] - [[Harold Wilson]], Britaniana politikisto, chefministro du foyi (n. 1916) * [[8ma di junio]] - [[Juan Carlos Onganía]], prezidanto di Arjentinia (n. 1914) [[Arkivo:Jonas Salk candid.jpg|thumb|130px|[[Jonas Salk]]]] * [[23ma di junio]] - [[Jonas Salk]], Usana mediko, inventinto di [[poliomielito]]-vacino (n. 1914) * [[25ma di junio]] - [[Ernest Walton]], Irlandana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[30ma di junio]] - [[Sicco Mansholt]], prezidanto di Europana Komisitaro (n. 1908) * [[29ma di junio]] - [[Lana Turner]], Usan aktorino (n. 1921) * [[4ma di julio]] - [[Eva Gabor]], Hungara aktorino (n. 1919) * [[5ma di julio]] - [[Takeo Fukuda]], chefministro di Japonia (m. 1905) * [[17ma di julio]] - [[Juan Manuel Fangio]], Arjentinian automobilisto (n. 1911) [[Arkivo:Jerry-Garcia-01cropped.jpg|thumb|130px|[[Jerry Garcia]]]] * [[9ma di agosto]] - [[Jerry Garcia]], Usana muzikisto ([[Grateful Dead]]) (n. 1942) * [[21ma di agosto]] - [[Subrahmanyan Chandrasekhar]], Indiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1910) * [[30ma di agosto]] - [[Sterling Morrison]], Usana muzikisto e kompozisto ([[Velvet Underground]]) (n. 1942) * 30ma di agosto - [[Lev Abramovich Polugayevski|Lev Polugayevski]], Rusa shakoludisto (n. 1934) * [[4ma di septembro]] - [[Paulo Gracindo]], Brazilian aktoro (n. 1911) * [[9ma di septembro]] - [[Marina Núñez del Prado]], Boliviana skultistino (n. 1908)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Biografía de artistas latinoamericanos - Marina Núñez del Prado|url=https://www.artexpertswebsite.com/es/artistas/prado.php|editero=Art Experts|vidita ye=11ma di januaro 2019}}</ref> * [[9ma di oktobro]] - [[Alec Douglas-Home]], Britaniana politikisto, chefministro (n. 1903) * 9ma di oktobro - [[Kukrit Pramoj]], chefministro di Tailando (n. 1911) * [[24ma di oktobro]] - [[Émile Jonassaint]], prezidanto di Haiti (n. 1913) * [[26ma di oktobro]] - [[Wilhelm Freddie]], Dana piktisto (n. 1909) * [[31ma di oktobro]] - [[Bill Rowling]], chefministro di Nova-Zelando (n. 1927) [[Arkivo:Ci-Club8.jpg|thumb|130px|[[Ichak Rabin]]]] * [[4ma di novembro]] - [[Ichak Rabin]], chefministro di Israel, mortigita (n. 1922) * 4ma di novembro - [[Gilles Deleuze]], Franca filozofo (n. 1925) * [[13ma di novembro]] – [[Irja Klemola]], astronomino ed esperantistino (m. 1898) * [[18ma di decembro]] - [[Konrad Zuse]], Germana injenioro, konstruktisto dil unesma komputero funcioninta (n. 1910) * [[22ma di decembro]] - [[James Meade]], Angla ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1907) * [[25ma di decembro]] - [[Dean Martin]], Usan aktoro (n. 1917) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Martin L. Perl]], [[Frederick Reines]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Paul J. Crutzen]], [[Mario J. Molina]], [[Frank Sherwood Rowland]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Edward Bok Lewis]], [[Christiane Nüsslein-Volhard]], [[Eric F. Wieschaus]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Seamus Heaney]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Joseph Rotblat]], [[Pugwash-konfero pri Cienci e Mondal Aferi]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert Emerson Lucas, Jr.]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] iung5htk1byeiz4hv8jkk0oe9pi2e0s 0 1317 1124859 1104355 2026-06-28T13:54:45Z Mistico Dois 28402 1124859 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La yaro '''1905''' (MCMV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[sundio]] segun [[Gregoriala kalendario]], ed ordinara yaro komencinta ye [[saturdio]] segun [[Juliala kalendario]]. Ol esis la 905ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 5ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 1900a]]. Kande 1905 komencis, Gregoriala kalendario esis 13 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923. == Eventi == === [[Europa]] === * [[22ma di januaro]] - En [[Sankt Petersburg]], [[Rusa imperio]], komencas la [[Rusa revoluciono di 1905|Revoluciono di 1905]], qua koaktos imperiestro [[Nikolaus la 2ma di Rusia|Nikolaus la 2ma]] aceptar l'adopto di [[konstitucala monarkio]]. Delegitaro kun {{formatnum:30000}} laboristi duktata da paroko [[Georgi Gapon]] donas a caro Nikolaus la 2ma peticiono pri sociala e politikala novigi. Soldati mortigas plua kam mil demonstranti ("Sangoza sundio"). Generala [[striko]] kunvokesas, e dum la fino di januaro, plu kam 400 mil laboristi esis en striko. En [[Finlando]], unesma "rusifiko"-ero finas. * [[26ma di januaro]] - En [[Wien]], eventas unesma pleado di ''Pelleas und Melisande'' op. 5 da [[Arnold Schönberg]]. * [[13ma di agosto]] - Habitanti de [[Norvegia]] aprobas separo de [[Suedia]] per 99% yes-voti. * [[26ma di oktobro]] - Uniono [[Suedia-Norvegia]] cesas existar. * [[18ma di novembro]] - Princo Carl divenas la rejo [[Haakon la 7ma di Norvegia]]. [[Norvegia]] dissolvas l'uniono kun [[Suedia]]. * [[21ma di novembro]] - La famoza formulo E = mc² de Germana [[Albert Einstein]] publikigesas. Ilu prizentas [[specala relativeso|“specala” relativeso-teorio]], qua revolucionos la [[fiziko]]. Tamen la diserturo ne aprobesas che [[Universitato di Bern]], e judikesas kom nesignifikanta e bizara. * [[28ma di novembro]] - Partiso [[Sinn Féin]], pro-nedependo, fondesas en [[Irlando]]. === [[Afrika]] === * Imperiestro di [[Germana imperio|Germania]] [[Wilhelm la 2ma di Germania|Wilhelm la 2ma]] vizitas [[Tanjer]]. Lo efektigas disputo inter [[Germania]] e [[Francia]]. * En [[Tanzania]], German Estal Afrika, naskas revolto konocata kom ''majimaji''. === [[Azia]] === * [[1ma di januaro]] - [[Rusa imperio|Rusi]] kapitulacas avan [[Japonian imperio|Japoniani]] en [[Port Arthur]], en la [[milito Rusa-Japoniana]]. * [[Marto]] - [[Unionita Rejio]] agnoskas la nedependo di [[Afganistan]]. * [[4ma di aprilo]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas Kangra, [[India]] e produktas 19.000 morti. * [[27ma di mayo|27ma]] til la [[28ma di mayo]] - [[Milito Rusa-Japoniana]]: che [[Batalio di Cushima]], Baltika navaro sendita da [[Rusa imperio|Rusa]] caro [[Nikolaus la 2ma di Rusia|Nikolaus la 2ma]] por kombatar [[Japonia]]ni destruktesas da Japoniana floto komandata da [[Heihachiro Togo]]. * [[17ma di novembro]] - [[Japonia]] subordinigas [[Korea]] kom [[protektorato]]. === [[Nord-Amerika]] === * [[Kanada]] agregas la provinci di [[Alberta]] e [[Saskatchewan]], weste de la lando. === [[Central Amerika]] === * [[21ma di januaro]] - [[Dominikana Republiko]] signatas kontrato qua permisas [[Usa]] kontrolar lua [[dogano|dogani]] til 1941. === [[Oceania]] === * [[Unionita Rejio]] transferas l'administro di [[Nova-Guinea]] ad [[Australia]]. Ol rinomizesas [[Papua-Nova-Guinea]]. == Naski == [[Arkivo:Takeo_Fukuda_19761224.jpg|130px|thumb|[[Takeo Fukuda]]]] * [[14ma di januaro]] - [[Takeo Fukuda]], chefministro di Japonia (m. 1995) * [[21ma di januaro]] - [[Christian Dior]], Franca modisto (m. 1957) * [[29ma di januaro]] - [[Barnett Newman]], Usana piktisto (m. 1970) * [[1ma di februaro]] - [[Emilio Gino Segrè]], Italiana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1989) * [[2ma di februaro]] - [[Ayn Rand]], Usana skriptisto e filozofino (m. 1982) * [[4ma di februaro]] - [[Andrés Rivero Agüero]], chefministro di Kuba (m. 1996) * [[6ma di februaro]] - [[Ayn Rand]], Rusa-Usana filozofino ed skriptistino (m. 1982) * 6ma di februaro - [[Władysław Gomułka]], chefo di Polonia dum komunista periodo (m. 1982) [[Arkivo:Ulf_von_Euler.jpg|130px|thumb|[[Ulf von Euler]]]] * [[7ma di februaro]] - [[Ulf von Euler]], Sueda biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1983) * [[8ma di februaro]] - [[Czesław Rzepiński]], Polona piktisto (m. 1995) * [[2ma di marto]] - [[Roberto Francisco Chiari Remón]], prezidanto di Panama (m. 1981) * [[19ma di marto]] - [[Albert Speer]], Germana militisto (m. 1981)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Albert-Speer |titulo=Albert Speer{{!}}biography|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=29ma di oktobro 2022}}</ref> * [[25ma di marto]] - [[Pote Sarasin]], chefministro di Tailando (m. 2000) * [[1ma di aprilo]] - [[Gaston Eyskens]], chefministro di Belgia (m. 1988) * [[2ma di aprilo]] - [[Serge Lifar]], Franciana dansisto e dans-artisto pri baleto (m. 1986) * [[18ma di aprilo]] - [[George Herbert Hitchings]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1998) * [[26ma di aprilo]] - [[Raúl Leoni Otero]], prezidanto di Venezuela (m. 1972) * 26ma di aprilo - [[Jean Vigo]], Franca filmifisto (m. 1934) * [[11ma di mayo]] - [[Augusto Hamann Rademaker Grünewald]], Braziliana militisto, membro del uniono di militisti qua guvernis en 1969 (m. 1985) * [[12ma di mayo]] - [[Leonard Bahr]], Usana piktisto (m. 1990) * [[15ma di mayo]] - [[Joseph Cotten]], Usana cinem-aktoro (m. 1994) * [[16ma di mayo]] - [[Henry Fonda]], Usan aktoro (m. 1982) * [[24ma di mayo]] - [[Mihail Alexandrovich Sholohov|Mihail Sholohov]], Sovietiana skriptisto, Nobel-laureato (m. 1984) [[Arkivo:Senipramoj_Cropped.jpg|thumb|130px|[[Seni Pramoj]]]] * [[26ma di mayo]] - [[Seni Pramoj]], chefministro di Tailando (m. 1997) * [[21ma di junio]] - [[Jean-Paul Sartre]], Franca skriptisto e filozofo, Nobel-laureato pri literaturo (ne-aceptis la premio) (m. 1980) * [[6ma di julio]] - [[Juan O'Gorman]], Mexikiana piktisto (m. 1982) * [[10ma di julio]] - [[Lev Abramovich Kassil|Lev Kassil]], Rusa skriptisto (m. 1970) * [[13ma di julio]] - [[Edvin Laine]], Finlandana filmifisto (m. 1989) * [[15ma di julio]] - [[Chaudhry Muhammad Ali]], chefministro di Pakistan (m. 1980) * [[25ma di julio]] - [[Elias Canetti]], Bulgara-Angla skriptisto, Nobel-laureato (m. 1994) * [[29ma di julio]] - [[Dag Hammarskjöld]], chef-sekretario dil [[Unionita Nacioni]] de 1953 til 1961 (m. 1961) * [[5ma di agosto]] - [[Wassily Leontief]], Rusa ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 1999) * [[15ma di agosto]] - [[Joachim Mrugowsky]], Germana mediko e militisto (m. 1948) * [[20ma di agosto]] - [[Mikio Naruse]], Japoniana filmifisto (m. 1969) * [[22ma di agosto]] - [[John Lyng]], chefministro di Norvegia (m. 1978) * [[24ma di agosto]] - [[Siaka Stevens]], prezidanto di Sierra Leone (m. 1988) * [[1ma di septembro]] - [[Chau Sen Cocsal Chhum]], chefministro di Kambodja<ref>https://books.google.com/books?id=bnJuAAAAMAAJ&q=Chau+Sen+Cocsal+Chhum+1905&dq=Chau+Sen+Cocsal+Chhum+1905&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwil3_7bqJHUAhXQKiwKHfulCVYQ6AEIHDAA</ref><ref>https://www.rulers.org/indexc2.html</ref><ref>http://www.edc.com.kh/aboutus.php</ref> (m. 2009) * [[3ma di septembro]] - [[Carl David Anderson]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1991) * 3ma di septembro - [[Eric Larson]], Usan animisto (m. 1988) * [[5ma di septembro]] - [[Arthur Koestler]], Austriana skriptisto (m. 1983) * [[9ma di septembro]] - [[Chau Sen Cocsal Chhum]], chefministro di Kambodja (m. 2009) [[Arkivo:Greta_Garbo_-_1939.jpg|thumb|130px|[[Greta Garbo]]]] * [[18ma di septembro]] - Greta Gustafsson alias [[Greta Garbo]], Sueda aktorino (m. 1990) * [[24ma di septembro]] - [[Severo Ochoa]], Hispana-Usana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1993) * [[28ma di septembro]] - [[Max Schmeling]], Germana boxisto (m. 2005) * [[30ma di septembro]] - [[Nevill Francis Mott]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1996) * [[9ma di oktobro]] - [[Boris Kobe]], Sloveniana piktisto (m. 1981) * [[14ma di oktobro]] - [[Pentti Haanpää]], Finlandana skriptisto (m. 1955) * [[18ma di oktobro]] - [[Félix Houphouët-Boigny]], prezidanto di Ivora Rivo (m. 1993) * [[23ma di oktobro]] - [[Felix Bloch]], Suisa fizikisto, Nobel-laureato (m. 1983) * 23ma di oktobro - [[Yen Chia-kan]], chefministro e prezidanto di Republiko Chinia (m. 1993) * [[1ma di novembro]] - [[Paul-Émile Borduas]], Kanadana piktisto (m. 1960) * [[3ma di novembro]] - [[Lois Mailou Jones]], Usana piktistino (m. 1998) * [[7ma di novembro]] - [[Aurélio de Lira Tavares]], Braziliana militisto (m. 1998) * [[8ma di novembro]] - [[Marco Aurelio Robles]], prezidanto di Panama (m. 1990) [[Arkivo:Tommy_dorsey_playing_trombone.jpg|thumb|130px|[[Tommy Dorsey]]]] * [[19ma di novembro]] - [[Tommy Dorsey]], Usana muzikisto (m. 1956) * [[4ma di decembro]] - [[Emílio Garrastazu Médici]], prezidanto di Brazilia (m. 1985) * [[11ma di decembro]] - [[Erskine Hamilton Childers]], prezidanto di Republiko Irlando (m. 1974) * [[16ma di decembro]] - [[Piet Hein (ciencisto)|Piet Hein]], Dana matematikisto, inventisto e poeto (m. 1996) * [[17ma di decembro]] - [[Érico Veríssimo]], Braziliana skriptisto (m. 1975) * [[31ma di decembro]] - [[Guy Mollet]], chefministro di Francia (m. 1975) * [[Dattathreya Ramachandra Kaprekar|Dattathreya Kaprekar]], Indiana matematikisto (m. 1986) * [[Emil Lindenfeld]], Hungara-Usana piktisto (m. 1986) * [[Jigme Wangchuck]], rejo di Bhutan (m. 1952) == Morti == * [[1ma di februaro]] - [[Oswald Achenbach]], Germana piktisto (n. 1827) * [[5ma di februaro]] - [[Lizardo Montero Flores]], prezidanto di Peru (n. 1832) * [[9ma di februaro]] - [[Adolph von Menzel]], Germana piktisto (n. 1815) * [[12ma di marto]] - [[Rudolf Ritter von Alt]], Austriana piktisto (n. 1812) [[Arkivo:Jules Verne (cropped).png|thumb|130px|[[Jules Verne]]]] * [[24ma di marto]] - [[Jules Verne]], Franca skriptisto (n. 1828) * [[29ma di mayo]] - [[Francisco Silvela y de Le Vielleuze]], chefministro di Hispania (n. 1843) * [[13ma di junio]] - [[Theodoros Diligiannis]], chefministro di Grekia (n. 1824) * [[21ma di junio]] - [[Juan Lindolfo Cuestas]], prezidanto di Uruguay (n. 1837) * [[15ma di julio]] - [[Raimundo Fernández Villaverde]], chefministro di Hispania (n. 1848) * [[23ma di julio]] - [[Jean-Jacques Henner]], Franca piktisto (n. 1829) * [[18ma di agosto]] - [[Albert Edelfelt]], Finlandana piktisto (n. 1854) * [[19ma di agosto]] - [[William-Adolphe Bouguereau]], Franca piktisto (n. 1825) * [[14ma di septembro]] - [[Pierre Savorgnan de Brazza]], Italian-Franciana explorero (n. 1852) * [[21ma di septembro]] - [[Francisco García-Calderón Landa]], Peruana militestro e politikistulo, prvovizora prezidanto di Peru (n. 1834) * [[7ma di oktobro]] - [[Pedro Américo]], Braziliana piktisto (n. 1843) * [[17ma di novembro]] - Grandaduko [[Adolf de Luxemburgia]] (n. 1817) * [[decembro]] - [[Todor Ivanchov]], chefministro di Bulgaria (n. 1858) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Philipp Eduard Anton von Lenard]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Adolf von Baeyer]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Robert Koch]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Henryk Sienkiewicz]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Bertha Felicitas Sophie von Suttner]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1900a]] b8d5vvjxntzb6uoam2vtixiputslgqb 0 1400 1124893 1101430 2026-06-29T01:31:28Z Joao Xavier 110 +texto, imajo 1124893 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1987''' (MCMLXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta en [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 987ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 87ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 8ma yaro di la [[yari 1980a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[23ma di februaro]] - [[Supernovo]] ''1987a'' remarkesas. Ol esas videbla per nuda okuli. (Antea supernovo videsis en 1604). ===[[Mondo]] === * [[12ma di junio]] - Prezidanto di Usa [[Ronald Reagan]] pregas ke chefo di [[Soviet-Uniono]] [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] faligez la [[Murego di Berlin]]. * [[19ma di oktobro]] - Akciono-kursi krakas cirkume 30% omnaloke en tota mondo. * [[16ma di septembro]] - On subskribas en [[Montreal]], [[Kanada]], deklaro pri diminuto di [[ozono]]-destuktanta materiaji. * [[7ma di decembro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] e [[Ronald Reagan]] renkontras unesmafoye en [[Washington DC]]. ===[[Europa]] === * [[6ma di marto]] - Paromo ''MS Herald of Free Enterprise'' kulbutas proxim Zeebruge, [[Belgia]]. To produktas 193 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/6/newsid_2515000/2515923.stm|titulo=1987: Hundreds trapped as car ferry capsizes|vidita ye=11ma di septembro 2016|editero=BBC}}</ref> * [[28ma di mayo]] - Germano [[Mathias Rust]] flugas tra aerala surveyo di [[Soviet-Uniono]] til [[Reda Placo]] en [[Moskva]]. Ilu libereskos la [[3ma di agosto]] [[1988]]. * [[11ma di junio]] - [[Margaret Thatcher]] divenas triesmafoye chefministro di [[Unionita Rejio]]. * [[28ma di julio]] - Varmesko produktas 600 morti en [[Athina]], [[Grekia]]. * [[16ma di oktobro]] - Venti kun forteso di [[uragano]] frapas la sudo di [[Anglia]] e produktas 18 morti.<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/16/newsid_2533000/2533219.stm|titulo=1987: Hurricane winds batter southern England|editero=BBC|vidita ye=11ma di septembro 2016}}</ref> * [[1ma di decembro]] - La konstrukto di tunelo sub [[Angla Kanalo]] komencas. ===[[Azia]] === * [[11ma di februaro]] - [[Filipini]] adoptas nova [[konstituco]]. * [[17ma di mayo]] - [[Milito Iran-Irak]]: Irakana milital aeroplano pafas du fuzei ''Exocet'' kontre Usana militonavo ''USS Stark''. L'explozo produktas 37 morti e 21 plusa 21 homi vundita. * [[29ma di novembro]] - Aviono [[Boeing 707]] de la kompanio ''Korean Air'' explozas super la frontiero [[Myanmar]]-[[Tailando]] e produktas 155 morti. * [[9ma di decembro]] - Revolto da [[Palestina]]ni komencas en kampeyo di refujinti en Jabalya. ===[[Afrika]] === * [[12ma di junio]] - [[Jean-Bédel Bokassa]], ex-imperiestro di Centrafrika judiciesas e kondamnesas a [[mortopuniso]]. * [[3ma di septembro]] - Militisti kaptas la povo en [[Burundi]] e revokas prezidanto [[Jean-Baptiste Bagaza]]. * [[7ma di novembro]] - [[Zine El Abidine Ben Ali]] asumas la prezidanteso di [[Tunizia]]. Ilu restos en povo til 2011. ===[[Nord-Amerika]] === * [[20ma di februaro]] - En [[Salt Lake City]], [[Usa]], [[Ted Kaczynski]], konocata kom ''[[Unabomber]]'', explozas bombo en butiko di [[komputero|komputeri]]. * [[11ma di mayo]] - Unesmafoye translacesas kune kordio e pulmono en [[Baltimore]], [[Maryland]]. * [[18ma di novembro]] - La [[parlamento]] di [[Usa]] konstatas ke prezidanto [[Ronald Reagan]] esas kulpinta en l'[[afero Iran-Contra]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[1ma di januaro]] - [[Bolivia]] itere adoptas [[Boliviano (pekunio)|Boliviano]] kom monetaro. * [[16ma di januaro]] - Sequanti di [[Equador]]ana generalo Frank Vargas Pazzos kidnapas prezidanto [[León Febres Cordero]] e demandas la liberigo dil generalo. * [[5ma di marto]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun fortesi 6.1 e 6.9 che [[skalo di Richter]] frapas la nordo di [[Equador]], e produktas entote 1000 morti e cirkume 4000 plusa homi desaparinta.<ref name="mass">{{Extera ligilo|url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=1857|skriptisto=Schuster, Robert L. |titulo=The March 5, 1987, Equador Earthquakes: Mass Wasting and Socioeconomic Effects|publikigita ye=1991|idiomo={{en}}}}</ref> * [[13ma di septembro]] - En [[Goiânia]], [[Brazilia]], du eskombro-kolektisti apertas kapsulo kun [[Cesio|cesio-137]] qua uzabis en anciena aparato di [[radiaco X]], e kontaminas su ed altra personi di lia familii e vicini. Quar personi mortas (la du kolektisti e la filiino e la spozino de un ek la du) e plusa 245 homi kontaminesas per radiaco.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Acidente com o Césio-137 |url=http://brasilescola.uol.com.br/quimica/acidente-cesio137.htm|editero=Brasil Escola|vidita ye=13ma di septembro 2016}}</ref> * [[30ma di septembro]] - [[Surinam]] adoptas lua nuna [[konstituco]]. ===[[Oceania]] === * [[20ma di julio]] - Segun lego aprobita ca dio, [[Maori-linguo]] divenas oficala en [[Nova-Zelando]]. * [[1ma di agosto]] - Efikeskas lego aprobita ye la 20ma di julio ca yaro, segun quo [[Maori-linguo]] divenas oficala en [[Nova-Zelando]]. * [[10ma di oktobro]] - [[Fidji]] divenas [[republiko]]. ==[[Sporto]]== * [[8ma di agosto|8ma]] til la [[23ma di agosto]] - Eventas la 10ma [[Tot-Amerika Ludi]] en [[Indianapolis]], [[Indiana]], [[Usa]]. ==Naski == [[Arkivo:Sirusho_pic.jpg|thumb|130px|[[Sirusho]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Sirusho]], Armeniana kantistino * [[10ma di januaro]] - [[César Cielo Filho]], Braziliana natisto * [[13ma di januaro]] - [[Artyom Novikov]], chefministro di Kirgizistan * [[23ma di januaro]] - [[Teodora Andreeva]], artala nomo "Andrea", Bulgara kantistino * [[24ma di januaro]] - [[Luis Suárez]], Uruguayana futbalisto * [[25ma di januaro]] - [[Maria Yuryevna Kirilenko|Maria Kirilenko]], Rusa tenisistino * [[2ma di februaro]] - [[Gerard Piqué]], Hispana futbalisto [[Arkivo:PrepartyES - Elvana Gjata 03 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Elvana Gjata]]]] * [[3ma di februaro]] - [[Elvana Gjata]], Albaniana kantistino, kompozistino ed aktorino * [[7ma di februaro]] - [[Kerli Kõiv]], Estoniana kantistino e kompozistino * [[8ma di februaro]] - [[Carolina Kostner]], Italian artala sketistino * 8ma di februaro - [[Nina Valeryevna Kuharchuk|Nina Kuharchuk]], Rusa tenisistino * [[14ma di februaro]] - [[Edinson Cavani]], Uruguayana futbalisto * [[20ma di februaro]] - [[Martin Hanzal]], Cheka hokeisto * [[21ma di februaro]] - [[Ellen Page]], Kanadan aktorino * [[27ma di februaro]] - [[Zorigtbaatarin Enhzorig]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:Kesha_Planes_Fire_%26_Rescue_premiere_July_2014_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Kesha]]]] * [[1ma di marto]] - [[Kesha]], Usana kantistino * 1ma di marto - [[Anne Schäfer (tenisistino)|Anne Schäfer]], Germana tenisistino * [[5ma di marto]] - [[Jakub Černý]], Cheka hokeisto * [[12ma di marto]] - [[Vadim Alexandrovich Shipachyov|Vadim Shipachyov]], Rusa hokeisto * [[26ma di marto]] - [[Larisa Viktorovna Korobeinikova|Larisa Korobeinikova]], Rusa skermistino * [[27ma di marto]] - [[Polina Sergeyevna Gagarina|Polina Gagarina]], Rusa kantistino e kompozistino * 27ma di marto - [[Byambin Tüvshinbat]], Mongoliana boxisto * [[4ma di aprilo]] - [[Sami Khedira]], Germana futbalisto * [[11ma di aprilo]] - [[Joss Stone]], Britaniana kantistino * [[18ma di aprilo]] - [[Rosie Huntington-Whiteley]], Angla aktorino e manekinino [[Arkivo:Sharapova_at_the_Mutua_Madrid_Open_2015.jpg|thumb|130px|[[Maria Sharapova]]]] * [[19ma di aprilo]] - [[Maria Yuryevna Sharapova|Maria Sharapova]], Rusa tenisistino * [[22ma di aprilo]] - [[David Luiz]], Braziliana futbalisto * [[28ma di aprilo]] - [[Samantha Akkineni]], Indian aktorino * [[29ma di aprilo]] - [[Joanna Maranhão]], Braziliana natistino * [[4ma di mayo]] - [[Cesc Fàbregas]], Hispana futbalisto * [[15ma di mayo]] - [[Thaísa Menezes]], Braziliana volebalistino * [[22ma di mayo]] - [[Novak Đoković]], Serbiana tenisistulo * [[24ma di mayo]] - [[Déborah François]], Belga aktorino * [[29ma di mayo]] - [[Fernando Rodrigues Jr.]], Braziliana kombatisto pri MMA * [[15ma di junio]] - [[Mikalai Andreyevich Fidzirka|Mikalai Fidzirka]], Bieolorusa tenisistulo * [[21ma di junio]] - [[Abed Abest]], Iranan aktoro, cinematografisto e cenaristo * 21ma di junio - [[Olena Tokar]], Ukrainana soprano * [[23ma di junio]] - [[Martin Heřman]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Lionel_Messi_NE_Revolution_Inter_Miami_7.9.25-178_(cropped_2).jpg|thumb|130px|[[Lionel Messi]]]] * [[24ma di junio]] - [[Lionel Messi]], Arjentiniana futbalisto * [[1ma di julio]] - [[Yevgeni Yuryevich Tomashevski|Yevgeni Tomashevski]], Rusa shakoludistulo * [[3ma di julio]] - [[Sebastian Vettel]], German automobilisto di [[Formulo 1]] * [[11ma di julio]] - [[DJ Layla]], Moldovana kantistino e disk-jokeo * [[21ma di julio]] - [[Antonina Vladimirovna Krivoshapka|Antonina Krivoshapka]], Rusa atletino pri 400-metra kurado * [[22ma di julio]] - [[Anton Anatolyevich Zaicev|Anton Zaicev]], Rusa tenisistulo * [[4ma di agosto]] - [[Aleksa Bečić]], Montenegrana politikisto * [[8ma di agosto]] - [[Tatjana Maria]], Germana tenisistino * [[11ma di agosto]] - [[Robertlandy Simón]], Kubana volebalisto * [[15ma di agosto]] - [[Maria Konstantinovna Pevchih|Maria Pevchih]], Rusa jurnalistino ed aktivistino [[Arkivo:Cătălina Ponor Rio 2016.jpg|thumb|130px|[[Cătălina Ponor]]]] * [[20ma di agosto]] - [[Cătălina Ponor]], Rumana gimnastikistino * [[22ma di agosto]] - [[Mischa Zverev]], Germana tenisistulo * [[25ma di agosto]] - [[Liu Yifei]], Chinian aktorino * [[28ma di agosto]] - [[Roman Ablakimov]], Kirgiziana futbalistulo * [[31ma di agosto]] - [[Yekaterina Vladimirovna Dyachenko|Yekaterina Dyachenko]], Rusa skermistino * [[14ma di septembro]] - [[Aliaxandr Ivanavich Buri|Aliaxandr Buri]], Bieolorusa tenisistulo * [[16ma di septembro]] - Anthony Padilla, Usana komikisto, membro di komikala grupo de Interreto [[Smosh]] * [[22ma di septembro]] - [[Bojan Šaranov]], Serbiana futbalisto * [[25ma di septembro]] - [[Yelena Gennadyevna Kostyuchenko|Yelena Kostyuchenko]], Rusa skriptistino, jurnalistino e aktivistino pri HBTI * [[28ma di septembro]] - [[Hilary Duff]], Usan aktorino e kantistino * [[30ma di septembro]] - [[Flora Duffy]], Bermudan atletino * [[7ma di oktobro]] - [[Sergei Igorevich Kamenski|Sergei Kamenski]], Rusa sporta pafistulo * [[15ma di oktobro]] - [[Andrei Bahdanovich]], Bieolorusa kanoisto, Olimpiala championo * 15ma di oktobro - [[Siarhiey Aliaxandravich Bietaw|Siarhiey Bietaw]], Bieolorusa tenisistulo [[Arkivo:Zac Efron on the red carpet of the Baywatch in Miami 02.png|thumb|130px|[[Zac Efron]]]] * [[18ma di oktobro]] - [[Zac Efron]], Usan aktoro * [[22ma di oktobro]] - [[Tiki Gelana]], Etiopian atletino * [[27ma di oktobro]] - [[Michal Bárta (hokeisto)|Michal Bárta]], Cheka hokeisto * [[6ma di novembro]] - [[Ana Ivanović]], Serbiana tenisistino * 6ma di novembro - [[Niccolò Campriani]], Italiana sporta pafisto * [[15ma di novembro]] - [[Tahir Avchiyev]], Kirgiziana futbalistulo * [[27ma di novembro]] - [[Lena Belkina]], Ukrainana kantistino * [[30ma di novembro]] - Ian Hecox, membro di la dueto komikala [[Smosh]] * [[10ma di decembro]] - [[Gonzalo Higuaín]], Arjentiniana futbalisto * [[13ma di decembro]] - [[Weverton Pereira da Silva]], Braziliana futbalisto * [[15ma di decembro]] - [[Dashdavaagiyn Amartüvshin]], Mongoliana judoisto * [[19ma di decembro]] - [[Karim Benzema]], Franca futbalisto ==Morti == [[Arkivo:Galo_Plaza_Lasso_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Galo Plaza Lasso]]]] * [[28ma di januaro]] - [[Galo Plaza Lasso]], prezidanto di Equador (n. 1906) * [[2ma di februaro]] - [[Alistair MacLean]], Skota skriptisto (n. 1922) * [[22ma di februaro]] - [[Andy Warhol]], Usan artisto ed skriptisto (n. 1928) * [[2ma di marto]] - [[Randolph Scott]], Usan aktoro (n. 1898) * [[3ma di marto]] - [[Danny Kaye]], Usan aktoro, komikisto (n. 1911) * [[19ma di marto]] - [[Louis de Broglie]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1892) * [[11ma di aprilo]] - [[Primo Levi]], Italiana kemiisto e skriptisto, transvivinto di holokausto (n. 1919) [[Arkivo:Rita_Hayworth_-_1940.JPG|thumb|130px|[[Rita Hayworth]]]] * [[13ma di aprilo]] - [[Tadeusz Brzozowski]], Polona piktisto (n. 1918) * [[19ma di aprilo]] - [[Milt Kahl]], Usan animisto (n. 1909) * [[14ma di mayo]] - [[Rita Hayworth]], Usan aktorino (n. 1918) * [[17ma di mayo]] - [[Gunnar Myrdal]], Sueda ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1898) * [[27ma di mayo]] - [[John Howard Northrop]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1891) * [[29ma di mayo]] - [[Choudhary Charan Singh]], chefministro di India (n. 1902) * [[1ma di junio]] - [[Rashid Karami]], chefministro di Libano (n. 1921) * [[2ma di junio]] - [[Andrés Segovia]], Usana gitaristo (n. 1893) * [[13ma di junio]] - [[Geraldine Page]], Usan aktorino (n. 1924) [[Arkivo:Astaire,_Fred_-_Never_Get_Rich.jpg|thumb|130px|[[Fred Astaire]]]] * [[22ma di junio]] - [[Fred Astaire]], Usan aktoro e dansisto (n. 1899) * [[18ma di julio]] - [[Gilberto Freyre]], Braziliana skriptisto ed antropologo (n. 1900) * [[1ma di agosto]] - [[Pola Negri]], Polona aktorino (n. 1897) * 1ma di agosto - [[Boris Konstantinovich Aaronov|Boris Aaronov]], Ukrainan Idisto (n. 1907) * [[5ma di agosto]] - [[Anatoli Papanov]], Rusa-Sovietiana cinem-aktoro (n. 1922) * [[7ma di agosto]] - [[Nobusuke Kishi]], chefministro di Japonia (n. 1896) * 7ma di agosto - [[Camille Chamoun]], prezidanto di Libano (n. 1900) * [[17ma di agosto]] - [[Rudolf Hess]], Germana nacional-socialist oficiro (n. 1894) * 17ma di agosto - [[Carlos Drummond de Andrade]], Braziliana poeto (n. 1902) * [[26ma di agosto]] - [[Georg Wittig]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1897) * [[28ma di agosto]] - [[John Huston]], Usan aktoro (n. 1906) * [[29ma di agosto]] - [[Lee Marvin]], Usan aktoro (n. 1924) * [[2ma di septembro]] - [[Alfredo Oscar Saint-Jean]], prezidanto di Arjentinia (n. 1926) * [[9ma di septembro]] - [[Einar Gerhardsen]], chefministro di Norvegia (n. 1897) [[Arkivo:BushDoctor1978.jpg|thumb|130px|[[Peter Tosh]]]] * [[11ma di septembro]] - [[Peter Tosh]], Jamaikana kantisto e kompozisto (n. 1944) * [[18ma di septembro]] - [[Américo Thomaz]], prezidanto di Portugal (n. 1894) * [[19ma di septembro]] - [[Einar Gerhardsen]], chefministro di Norvegia (n. 1897) * [[23ma di septembro]] - [[Bob Fosse]], Usana dramatisto (n. 1927) * [[29ma di septembro]] - [[Henry Ford la 2ma]], Usan industriestro (n. 1917) * [[2ma di oktobro]] - [[Peter Medawar]], Britaniana ciencisto, Nobel-laureato (n. 1915) * [[3ma di oktobro]] - [[Jean Anouilh]], Franca skriptisto (n. 1910) * [[8ma di oktobro]] - [[Konstantinos Tsatsos]], prezidanto di Grekia (n. 1899) [[Arkivo:William_P_Murphy.jpg|thumb|130px|[[William Parry Murphy|William P. Murphy]]]] * [[9ma di oktobro]] - [[William Parry Murphy]], Usana mediko, Nobel-laureato (n. 1892) * 9ma di oktobro - [[Ella Eronen]], Finlandan aktoro (n. 1900) * [[12ma di oktobro]] - [[Fahri Korutürk]], diplomacisto e prezidanto di Turkia (n. 1903) * [[13ma di oktobro]] - [[Kishore Kumar]], Indiana kantisto ed aktoro (n. 1929) * 13ma di oktobro - [[Walter Brattain]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1902) * [[15ma di oktobro]] - [[Thomas Sankara]], prezidanto di Burkina Faso (n. 1949) * [[20ma di oktobro]] - [[Andrei Kolmogorov]], Rusa matematikisto (n. 1903) * [[1ma di novembro]] - [[René Lévesque]], Kanadana politikisto (n. 1922) * [[10ma di novembro]] - [[Seyni Kountché]], prezidanto di Nijer (n. 1931) * [[12ma di novembro]] - [[Cornelis Vreeswijk]], Sueda kantisto, trubaduro (n. 1937) * [[2ma di decembro]] - [[Luis Federico Leloir]], Arjentiniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1906) * [[17ma di decembro]] - [[Marguerite Yourcenar]], Franca skriptisto (n. 1903) * [[24ma di decembro]] - [[Joop den Uyl]], chefministro di Nederlando (n. 1919) * [[26ma di decembro]] - [[Riko Debenjak]], Sloveniana piktisto (n. 1908) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[J. Georg Bednorz]], [[Karl Alexander Müller]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Donald James Cram]], [[Jean-Marie Lehn]], [[Charles J. Pedersen]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Susumu Tonegawa]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Iosif Alexandrovich Brodski|Iosif Brodski]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Óscar Arias]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert Solow]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] api3wnzqzvffpbs0bisxgc99y4qti65 0 1463 1124874 1124585 2026-06-28T17:44:57Z Joao Xavier 110 +naski, imaji 1124874 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1994''' (MCMXCIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[saturdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 994ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 94ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[16ma di julio|16ma]] til la [[22ma di julio]] - Parti ek granda [[kometo]] ''Shoemaker-Levy 9'' kolizionas kontre [[Jupitero]]. ===[[Mondo]] === * [[15ma di agosto]] - Teroristo "[[Shakalo (teroristo)|Shakalo]]" alias Ilich Ramirez Sanchez arestesas en [[Sudan]]. Ilu havis kontakti exemple kun Germana terorista grupo [[Baader-Meinhof]]. ===[[Europa]] === * [[6ma di februaro]] - En [[Finlando]], [[Martti Ahtisaari]] elektesas prezidanto per 53,9 % ek la voti. * [[12ma di februaro]] - “La Krio” da [[Edvard Munch]] furtesas en Nacionala Galerio, en [[Oslo]]. La pikturo obtenesas retroe en [[mayo]]. * [[4ma di marto]] - [[Austria]], [[Suedia]] e [[Finlando]] kontratas pri membresko en [[Europana Uniono]]. * [[Marto]] - En [[Italia]] le dextra vinkas elekti. Un ek la vinkinti esas [[Silvio Berlusconi]]. * [[6ma di mayo]] - Rejino [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio]] e Franca prezidanto [[François Mitterrand]] inauguras la [[Tunelo sub l'Angla kanalo|tunelo]] sub [[Angla Kanalo]] inter [[Unionita Rejio]] e [[Francia]]. * [[21ma di julio]] - [[Tony Blair]] divenas prezidanto di Laborista-partiso. * [[29ma di agosto]] - Lasta Sovietiana trupi foriras [[Estonia]] e [[Latvia]]. * [[28ma di septembro]] - Pasajero-navo "[[Estonia (navo)|Estonia]]" sinkas en [[Baltika Maro]], e 852 homi dronas su. * [[9ma di oktobro]] - En [[Austria]], extremista-dextra "Libereso-partiso" sucesas en elekti, ma socialdemokrati e kristdemokrati prenos povo. * [[16ma di oktobro]] - En [[Finlando]], 56.9 % votas yes pri membreso en [[Europana Uniono]]. * [[13ma di novembro]] - En [[Suedia]] 52,2% votas yes pri membreso en [[Europana Uniono]]. * [[14ma di novembro]] - Reguloza treno-trafiko inter [[London]] e [[Paris]] komencas tra la [[Tunelo sub l'Angla kanalo]]. * [[28ma di novembro]] - Per 52,2% ek la valida voti, plebicito pri membresko che [[Europana Uniono]] [[Norvegia]] rezultas la vinko dil "no".<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/28/newsid_4208000/4208314.stm |titulo=1994: Norway votes 'no' to Europe |vidita ye=22ma di januaro 2009 |editero=BBC |publikigita ye=28ma di novembro 1994}}</ref> * [[30ma di novembro]] - Fairo che krozonavo ''MS Achille Lauro'' proxim la litoro di [[Somalia]], produktas 4 morti e plusa 8 homi vuntida. * [[11ma di decembro]] - [[Rusia|Rusa]] trupi atakas [[Chechenia]] por supresar volo di Checheni pri nedependo. ===[[Azia]] === * [[2ma di mayo]] - [[Ciklono]] en [[Bangladesh]] produktas 400 morti. * [[8ma di julio]] - [[Kim Il Sung]] mortas en [[Nord-Korea]]. Lua filiulo [[Kim Jong Il]] asumas la povo. * [[25ma di julio]] - [[Israel]] e [[Jordania]] deklaras en [[Washington DC]], ke militala stando depos 1948 inter li finos. * [[6ma di septembro]] - [[Tajikistan]] adoptas lua nuna [[konstituco]]. * [[26ma di oktobro]] - [[Israel]] e [[Jordania]] paktas pri paco. ===[[Afrika]] === * [[1ma di marto]] - [[Sudafrika]] transferas la suvereneso sur [[Walvis Bay]] a [[Namibia]]. * [[6ma di aprilo]] - Aeroplano di prezidanto di [[Ruanda]], Habyarimanaja, pafesas infre super [[Kigali]]. * [[7ma di aprilo]] - Le [[populo Hutu|Hutu]] komencas masakrar le [[populo Tutsi|Tutsi]] en [[Ruanda]]. * [[27ma di aprilo]] - En [[Sudafrika]], eventas l'unesma demokratial elekto, ube negra civitani anke povas votar.<ref>{{Extera ligilo|titulo=South Africa’s first democratic elections |url=http://www.sahistory.org.za/dated-event/south-africas-first-democratic-elections |editero=South African History Online|vidita ye=26ma di aprilo 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[9ma di mayo]] - En [[Sudafrika]], [[Nelson Mandela]] divenas unesma negra prezidanto. * [[3ma di julio]] - En l'unesma libera votado por prezidanto en [[Guinea-Bisau]], [[João Bernardo Vieira]] vinkas l'unesma balotado. * [[agosto]] - [[Ter-tremo]] en [[Aljeria]] produktas 171 morti. * [[28ma di decembro]] - En [[Centrafrika]] aprobesas nova [[konstituco]]. ===[[Nord-Amerika]] === * [[1ma di januaro]] - [[Kontrato pri libera-komerco di Nord-Amerika]], nomizita [[NAFTA]], efikeskas inter [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. * [[17ma di januaro]] - Eventas violentoza [[ter-tremo]] en [[Los Angeles]], qua efektigas granda destruktado. Cirkume {{formatnum:3000}} personi vundesas e {{formatnum:20000}} plusa homi perdas sua hemi. * [[februaro]] - En [[Usa]], koldego e nivo produktas 140 morti. * [[12ma di junio]] - Nicole Brown Simpson e lua amikulo Ronald Goldman mortigesas en [[Los Angeles]]. La ludisto di Usan-futbalo [[O. J. Simpson]] akuzesas pri l'ago. * [[19ma di decembro]] - Valoro di [[Mexikiana peso]] krakas relate [[dolaro di Usa]] (de relato 3 : 1 til 10 : 1). [[Usa]] salvas [[Mexikia]] donante presto di 50 miliardi dolari. ===[[Central Amerika]] === * [[19ma di septembro]] - [[Usa]] duktas milital operaco en [[Haiti]] por suplantar militisti per demokratiale elektita prezidanto [[Jean-Bertrand Aristide]]. * [[15ma di oktobro]] - Jean-Bertrand Aristide retrosendesas a la povo en [[Haiti]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[2ma di julio]] - Kolumbiana futbalisto [[Andrés Escobar]] asasinesas pos arivo a hemlando, pro ke il nochizis un punto kontre lia esquado, en ludo dum la [[Mondala Kupo di Futbalo]]. * [[18ma di julio]] - Atako per bombo a sideyo di AMIA (mutual asociuro [[Israel]]-[[Arjentinia]]) en [[Buenos Aires]] produktas 84 morti. * [[3ma di oktobro]] - En [[Brazilia]], [[Fernando Henrique Cardoso]] vinkas prezidantal elekto. ===[[Oceania]] === * [[15ma di agosto|15ma]] til la [[25ma di agosto]] - Trupi de [[Papua-Nova-Guinea]] okupas portuo, aeroportuo e la chef-urbo di [[Bougainville]]. * [[1ma di oktobro]] - [[Palau]] nedependanteskas. ==[[Sporto]]== * [[30ma di januaro]] - En la lasta partio di [[teniso]]-konkurso ''Australian Open'', Usano [[Pete Sampras]] vinkas lua samlandano [[Todd Martin]] per 6–7^(4–7), 4–6, 4–6. * [[17ma di junio]] til la [[17ma di julio]] - Eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[Usa]]. En la lasta partio, [[Brazilia]] vinkas [[Italia]] per maxima puniso, e divenas championo 5esma foye en la historio. * [[18ma di agosto|18ma]] til la [[28ma di agosto]] - Eventas la 15ma Ludi di la Commonwealth (Britaniana komunitato) en [[Victoria, British Columbia]], [[Kanada]], kun la partopreno di {{formatnum:2557}} atleti de 63 nacioni. ==Naski == * [[9ma di januaro]] - [[Radek Faksa]], Cheka hokeisto * [[11ma di januaro]] - [[Darya Stanislavovna Voit|Darya Voit]], Rusa shakoludistino * [[1ma di februaro]] - [[Anna-Lena Friedsam]], Germana tenisistino * [[19ma di februaro]] - [[Svetlana Olegovna Tripapina|Svetlana Tripapina]], Rusa skermistino [[Arkivo:Dakota Fanning Very Good Girls Premiere.jpg|thumb|130px|[[Dakota Fanning]]]] * [[23ma di februaro]] - [[Dakota Fanning]], Usan aktorino * [[24ma di februaro]] - [[Ilia Uladzimiravich Ivashka|Ilia Ivashka]], Bielorusa tenisistulo * 24ma di februaro - [[Jessica Pegula]], Usana tenisistino * [[1ma di marto]] - [[Justin Bieber]], Kanadana kantisto * [[7ma di marto]] - [[Chase Kalisz]], Usana natisto * 7ma di marto - [[Jordan Pickford]], Angla futbalisto [[Arkivo:Georgia Taylor-Brown (GBR).jpg|thumb|130px|<small>[[Georgia Taylor-Brown]]</small>]] * [[15ma di marto]] - [[Georgia Taylor-Brown]], Britanian atletino * [[16ma di marto]] - [[Tomáš Harkabus]], Cheka hokeisto * [[22ma di marto]] - [[Douglas dos Santos Justino de Melo]], Braziliana futbalisto * 22ma di marto - [[Aliaxandra Aliaxandrawna Sasnovich|Aliaxandra Sasnovich]], Bielorusa tenisistino * [[11ma di aprilo]] - [[Duncan Laurence]], Nederlandana kantisto * [[22ma di aprilo]] - [[Yulia Zakirovna Karimova|Yulia Karimova]], Rusa sporta pafistino * [[25ma di aprilo]] - [[Brice Samba]], Franca futbalisto * [[30ma di aprilo]] - [[Štěpán Csamangó]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Musso_Udinese.png|thumb|130px|[[Juan Musso]]]] * [[6ma di mayo]] - [[Juan Musso]], Arjentiniana futbalisto * 6ma di mayo - [[Mateo Kovačić]], Kroatiana futbalisto * 6ma di mayo - [[Noah Galvin]], Usan aktoro e kantisto * 6ma di mayo - [[Grace Min]], Usana tenisistino * [[14ma di mayo]] - [[Pernille Blume]], Dana natistino * [[15ma di mayo]] - [[Lara Stalder]], Suisa hokeisto * [[16ma di mayo]] - [[Mihail Olegovich Grigorenko|Mihail Grigorenko]], Rusa hokeisto * [[17ma di mayo]] - [[Nicolas Hlava]], Cheka hokeisto * [[25ma di mayo]] - [[Aly Raisman]], Usana gimnastikisto * [[28ma di mayo]] - [[John Stones]], Angla futbalisto * [[31ma di mayo]] - [[Martin Bartoň]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Giorgian_De_Arrascaeta_20171114_AUT_URU_4546_(cropped).jpg|thumb|130px|<small>[[Giorgian de Arrascaeta]]</small>]] * [[1ma di junio]] - [[Giorgian de Arrascaeta]], Uruguayana futbalisto * [[2ma di junio]] - [[Franciszek Boberek]], Polona voc-aktoro * [[15ma di junio]] - [[Lee Kiefer]], Usana skermistino * [[16ma di junio]] - [[Fismoll]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto * [[17ma di junio]] - [[Alihan Huseinovich Suleimanov|Alihan Suleimanov]], Rusa MMA-luktisto * [[1ma di julio]] - [[Chloé Paquet]], Franca tenisistino * [[13ma di julio]] - [[Mariya Uladzimirawna Papova|Mariya Papova]], Bielorusa basketbalistino * [[16ma di julio]] - [[Caroline Roméo]], Franca tenisistino * [[25ma di julio]] - [[Natalija Stevanović]], Serbiana tenisistino * [[29ma di julio]] - [[Michał Grobelny]], Polona kantisto [[Arkivo:Saikhom_Mirabai_Chanu.jpg|thumb|130px|[[Saikhom Mirabai Chanu|Mirabai Chanu]]]] * [[8ma di agosto]] - [[Saikhom Mirabai Chanu]], Indiana halterlevisto * [[15ma di agosto]] - [[Kosuke Hagino]], Japoniana natistulo * [[16ma di agosto]] - [[Jesika Malečková]], Cheka tenisistino * [[19ma di agosto]] - [[Nafissatou Thiam]], Belga atletino * [[30ma di agosto]] - [[Nikita Andreyevich Tryamkin|Nikita Tryamkin]], Rusa hokeisto * [[1ma di septembro]] - [[Margarita Melikovna Betova|Margarita Betova]], Rusa tenisistino * [[13ma di septembro]] - [[Anna Karolína Schmiedlová|Anna Schmiedlová]], Slovakiana tenisistino * [[17ma di septembro]] - [[Stephanie Wagner (tenisistino)|Stephanie Wagner]], Germana tenisistino * [[20ma di septembro]] - [[Polina Alexeyevna Leikina|Polina Leikina]], Rusa tenisistino [[Arkivo:FWC 2018 - Round of 16 - COL v ENG - Photo 103 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Yerry Mina]]]] * [[23ma di septembro]] - [[Yerry Mina]], Kolumbiana futbalisto * [[29ma di septembro]] - [[Halsey]], Usana kantistino * [[10ma di oktobro]] - [[Ilya Andreyevich Miheyev|Ilya Miheyev]], Rusa hokeisto * 10ma di oktobro - [[Tereza Smitková]], Cheka tenisistino * [[19ma di oktobro]] - [[Samra Rahimli]], Azerbaijanana kantistino * [[23ma di oktobro]] - [[Magomedrasul Abdullagadjiyevich Gasanov|Magomedrasul Gasanov]], Rusa MMA-luktisto * [[24ma di oktobro]] - [[Audrey Albié]], Franca tenisistino * 24ma di oktobro - [[Tereza Martincová]], Cheka tenisistino * [[28ma di oktobro]] - [[Szymon Chodyniecki]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto * 28ma di oktobro - [[Amy Zhu]], Usana tenisistino * [[31ma di oktobro]] - [[Tamara Čurović]], Serbiana tenisistino * [[9ma di novembro]] - [[Marine Partaud]], Franca tenisistino * [[10ma di novembro]] - [[Andre De Grasse]], Kanadan atletulo * [[15ma di novembro]] - [[Yekaterina Yevgenyevna Alexandrova|Yekaterina Alexandrova]], Rusa tenisistino * [[3ma di decembro]] - [[Bernarda Pera]], Usana tenisistino * [[4ma di decembro]] - [[Leandro Trossard]], Belga futbalisto * [[28ma di decembro]] - [[Anna Yuryevna Dementyeva|Anna Dementyeva]], Rusa gimnastikistino ==Morti == * [[1ma di januaro]] - [[Cesar Romero]], Kuban-Usana cinem-aktoro (n. 1907) * [[7ma di januaro]] - [[Phoumi Vongvichit]], prezidanto di Laos (n. 1909) * [[17ma di januaro]] - [[Chung Il-kwon]], chefministro di Sud-Korea (n. 1917) [[Arkivo:Tellysavalas.jpg|thumb|130px|[[Telly Savalas]]]] * [[22ma di januaro]] - [[Telly Savalas]], Usan aktoro (n. 1924) * [[29ma di januaro]] - [[Yevgeni Pavlovich Leonov]], Rus aktoro (n. 1926) * [[2ma di februaro]] - [[Marija Gimbutas]], Lituanian-Usan arkeologiistino (n. 1921) * [[6ma di februaro]] - [[Joseph Cotten]], Usan aktoro (n. 1905) * [[7ma di februaro]] - [[Witold Lutosławski]], Polona kompozistulo (n. 1913) * [[9ma di februaro]] - [[Howard Martin Temin]], Usana genetikisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1934) * [[11ma di februaro]] - [[Paul Feyerabend]], filozofo (n. 1924) * [[12ma di februaro]] - [[Donald Judd]], Usan artisto, minimalisto en piktado (n. 1928) [[Arkivo:CharlesBukowski-1.jpg|thumb|130px|[[Charles Bukowski]]]] * [[9ma di marto]] - [[Charles Bukowski]], Usana skriptisto e poeto (n. 1920) * [[13ma di marto]] - [[Jacques Doucet]], Franca piktisto (n. 1924) * [[22ma di marto]] - [[Walter Lantz]], Usana kartunisto, animisto, cenaristo, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1899) * [[28ma di marto]] - [[Eugène Ionesco]], Rumana skriptisto por teatro (n. 1909) * [[31ma di marto]] - [[Léon Degrelle]], Belga politikisto, fondinto di fashista movado nomizita "rexismo" (n. 1906) * [[1ma di aprilo]] - [[Robert Doisneau]], Franca fotografisto (n. 1912) * [[5ma di aprilo]] - [[Kurt Cobain]], Usana muzikisto ([[Nirvana]]) (n. 1967) * [[6ma di aprilo]] - [[Juvénal Habyarimana]], prezidanto di Ruanda (n. 1937) * 6ma di aprilo - [[Cyprien Ntaryamira]], prezidanto di Burundi (n. 1956) * [[7ma di aprilo]] - [[Golo Mann]], Germana skriptisto e historiisto (n. 1909) * [[17ma di aprilo]] - [[Roger Wolcott Sperry]], Usana neuropsikologiisto, Nobel-laureato (n. 1913) [[Arkivo:Nixon edited transcripts.jpg|thumb|130px|[[Richard Nixon]]]] * [[22ma di aprilo]] - [[Richard Nixon]], 37ma prezidanto di Usa (n. 1913) * [[1ma di mayo]] - [[Ayrton Senna]], Brazilian automobilisto (n. 1960) * [[5ma di mayo]] - [[Mário Quintana]], Braziliana skriptisto e tradukisto (n. 1906) * [[8ma di mayo]] - [[George Peppard]], Usana cinem-aktoro (n. 1928) * [[10ma di mayo]] - [[John Wayne Gacy]], Usana serial-asasinero (mortigita) (n. 1942) * 10ma di mayo - [[Lucebert]], Nederlandana piktisto (n. 1924) * [[19ma di mayo]] - [[Jacqueline Kennedy Onassis]], ex-spozino di [[John F. Kennedy]] ed [[Aristoteles Onassis]] (n. 1929) [[Arkivo:Giovanni Goria.jpg|thumb|130px|[[Giovanni Goria]]]] * [[21ma di mayo]] - [[Giovanni Goria]], chefministro di Italia (n. 1943) * [[29ma di mayo]] - [[Erich Honecker]], ex-chefo di Est-Germania (n. 1912) * [[30ma di mayo]] - [[Ezra Taft Benson]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1899) * [[4ma di junio]] - [[Roberto Burle Marx]], Brazilian arkitekto (n. 1909) * [[9ma di junio]] - [[Jan Tinbergen]], Nederlandan ekonomikisto, Nobel-laureato pri ekonomiko (n. 1903) * [[14ma di junio]] - [[Henry Mancini]], Usana kompozisto, pianisto e maestro (n. 1924) * [[22ma di junio]] - [[Otto Bradfisch]], Germana ekonomikisto e kolonelo di SS (n. 1903) * [[2ma di julio]] - [[Andrés Escobar]], Kolumbiana futbalisto (n. 1967) [[Arkivo:Kim Il Sung (5063684310).jpg|thumb|130px|[[Kim Il Sung]]]] * [[8ma di julio]] - [[Kim Il Sung]], chefo di Nord-Korea (n. 1912) * 8ma di julio - [[Dick Sargent]], Usan aktoro (n. 1930) * [[16ma di julio]] - [[Julian Schwinger]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918) * [[20ma di julio]] - [[Paul Delvaux]], Belga piktisto (n. 1897) * [[29ma di julio]] - [[Dorothy Crowfoot Hodgkin]], Britaniana kemiistino, Nobel-laureato (n. 1910) * [[4ma di agosto]] - [[Giovanni Spadolini]], chefministro di Italia (n. 1925) * [[11ma di agosto]] - [[Peter Cushing]], Angla aktoro (n. 1913) [[Arkivo:Elias_Canetti_2.jpg|thumb|130px|[[Elias Canetti]]]] * [[14ma di agosto]] - [[Elias Canetti]], Bulgara-Germana skriptisto (n. 1905) * [[18ma di agosto]] - [[Richard Laurence Millington Synge]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1914) * [[19ma di agosto]] - [[Linus Pauling]], Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio en 1954 e pri paco en 1962 (n. 1901) * [[6ma di septembro]] - [[Paul Xuereb]], prezidanto di Malta (n. 1923) * [[8ma di septembro]] - [[Sonia Martínez]], Hispana prizentistino di televiziono (n. 1963) * [[11ma di septembro]] - [[Jessica Tandy]], Britanian-Usana cinem-aktorino (n. 1909) * [[15ma di septembro]] - [[Moana Pozzi]], Italian aktorino en pornografiala cinematografuri (n. 1961) * [[17ma di septembro]] - [[Karl Popper]], Britaniana filozofo (n. 1902)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Karl Popper Biography|editero=The Famous People |url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/karl-popper-235.php|vidita ye=6ma di junio 2021}}</ref> * [[27ma di septembro]] - [[Carlos Lleras Restrepo]], prezidanto di Kolumbia (n. 1908) * [[30ma di septembro]] - [[André Michel Lwoff]], Franca mikrobiologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1902)<ref>{{Extera ligilo |titulo=André Lwoff - Jewish Virtual Library|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Lwoff.html|vidita ye=14ma di septembro 2016}}</ref> * 30ma di septembro - [[Roberto Eduardo Viola]], prezidanto di Arjentinia (n. 1924) * [[3ma di oktobro]] - [[Heinz Rühmann]], Germana cinem-aktoro e filmifisto (n. 1902) * [[7ma di oktobro]] - [[Niels Kaj Jerne]], Dana-Angliana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[16ma di oktobro]] - [[Raúl Juliá]], Portorikan aktoro (n. 1940) [[Arkivo:Burt_Lancaster.jpg|thumb|130px|[[Burt Lancaster]]]] * [[20ma di oktobro]] - [[Burt Lancaster]], Usan aktoro (n. 1913) * [[24ma di oktobro]] - [[Raúl Juliá]], Porto-Rikan aktoro (n. 1940) * [[4ma di novembro]] - [[Sam Francis]], Usana piktisto (n. 1923) * [[10ma di novembro]] - [[Carmen McRae]], Usana kantistino di jazo (n. 1920) * [[18ma di novembro]] - [[Cab Calloway]], Usana kantisto e muzikistulo (n. 1907) * [[25ma di novembro]] - [[Vladimir Grigoryevich Zak|Vladimir Zak]], Ukrainana ludisto e entrenero pri shakoludo (n. 1913) * [[8ma di decembro]] - [[Tom Jobim]], Braziliana kompozisto e muzikisto (n. 1927) * [[13ma di decembro]] - [[Antoine Pinay]], chefministro di Francia (n. 1891) * [[25ma di decembro]] - [[Zail Singh]], prezidanto di India (n. 1916) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Bertram N. Brockhouse]], [[Clifford Glenwood Shull]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[George Andrew Olah]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Medicino]]: [[Alfred Goodman Gilman]], [[Martin Rodbell]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Kenzaburo Oe]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Yasser Arafat]], [[Shimon Peres]], [[Ichak Rabin]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Reinhard Selten]], [[John Forbes Nash]], [[John Harsanyi]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] lgkb0mdjwxewbucb7n08pma02hxi3hg 0 1728 1124857 1106172 2026-06-28T13:52:52Z Mistico Dois 28402 1124857 wikitext text/x-wiki {{Julio}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''23ma di julio''' esas la 204ma [[dio]] di la yaro (205ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 161 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * Dio di la Amikeso, en [[Bolivia]]<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.eabolivia.com/blogs/14495-dia-de-la-amistad-en-bolivia.html|titulo=Día de la Amistad en Bolivia|vidita ye=23ma di julio 2016|idiomo={{es}}}}</ref> == Eventi == * [[1840]] - Provinco [[Kanada]] kreesas. * [[1894]] - [[Japonia]]na trupi siejas rejala palaco en [[Seoul]] e revokas lora rejulo di [[Korea]]. * [[1903]] - [[Ford Motor Company]] vendas lua unesma [[automobilo]]. * [[1944]] - Sovietian armeo liberigas la [[koncentreyo]] di [[Majdanek]] en [[Polonia]]. * [[1952]] - En [[Egiptia]], rejo [[Faruk di Egiptia|Faruk]] revokesas de trono. * [[1971]] - Dizastro [[fervoyo|fervoyala]] en [[Suisia]] produktas 23 morti 30 km norde de [[Basel]]. * [[1972]] - Belga [[Eddy Merckx]] vinkas quaresma-foye la ''[[Tour de France]]''. * [[1992]] - [[Abkhazia]] deklaras su nedependanta de [[Gruzia]]. * [[1995]] - [[Kometo Hale-Bopp]] deskovresas. * [[2004]] - Ido-konfero 2004 en [[Kiiv]], [[Ukraina]], finas. * [[2005]] - En [[Sharm el-Sheik]], [[Sinai]], [[Egiptia]], bombi explozas, e 88 homi perisas. * [[2012]] - En [[Irak]], samatempe ataki per bombi mortigas adminime 116 personi e vundas 299 plusa homi. * [[2012]] - [[Ido-konfero 2012|Ido-konfero]] en [[Dessau]], [[Germania]] komencas. * [[2014]] - [[Aviono]] [[ATR 72]] de ''TransAsia Airways'' falas en l'[[insuli Penghu]], [[Republiko Chinia]], e 47 personi mortas. * [[2016]] - En [[Afganistan]] adminime 80 personi mortas e 231 plusa homi vundesas pro atento per bombo en [[Kabul]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2016/07/1794688-explosao-mata-ao-menos-dez-pessoas-durante-manifestacao-em-cabul.shtml|titulo=Ataque reivindicado pelo Estado Islâmico mata ao menos 80 em Cabul|vidita ye=23ma di julio 2016|editero=Folha de S.Paulo|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2021]] - Pos ajorno pro pandemio di [[COVID-19]], l'[[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020]], komencas. == Naski == * [[1607]] - [[Wenceslaus Hollar]], Cheka graburisto (m. 1677) * [[1649]] - [[Papo Klemens la 11ma]] (m. 1721) * [[1777]] - [[Philipp Otto Runge]], Germana piktisto (m. 1810) * [[1785]] - [[Francisco Antonio Pinto]], prezidanto di Chili (m. 1858) * [[1851]] - [[Peder Severin Krøyer]], Dana piktisto (m. 1909) * [[1858]] - [[Şäkärim Qudaýberdiulı]], Kazakstanana poeto e filozofiisto (m. 1931) * [[1864]] - [[Apolinario Mabini]], chefministro di Filipini (m. 1903) * [[1888]] - [[Raymond Chandler]], Usana skriptisto (m. 1959) * [[1892]] - [[Haile Selassie]], imperiestro di Etiopia (m. 1975) * [[1899]] - [[Gustav Heinemann]], prezidanto di West-Germania (m. 1976) * [[1905]] - [[Jean-Jacques Henner]], Franca piktisto (m. 1905) * [[1906]] - [[Vladimir Prelog]], Kroatiana kemiisto, Nobel-laureato (m. 1998) * [[1920]] - [[Amália Rodrigues]], Portugalana kantistino (m. 1999) * [[1923]] - [[Morris Halle]], Latvian-Usana [[linguistiko|linguistikisto]] (m. 2018) * [[1923]] - [[Thea Beckman]], Nederlandana skriptisto (m. [[2004]]) * [[1925]] - [[Quett Joni Masire]], prezidanto di Botswana (m. 2017) * 1925 - [[Tajuddin Ahmad]], chefministro di Bangladesh (m. 1975) * 1925 - [[Oliver Smithies]], Britaniana genetikisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (m. 2017) * [[1938]] - [[Frans Weisz]], Nederlandana cinematografisto (m. 2025) * [[1941]] - [[Sergio Mattarella]], prezidanto di Italia * [[1944]] - [[Mandy Miller]], Britanian aktorino e kantistino * [[1953]] - [[Najib Tun Razak]], chefministro di Malaizia * [[1957]] - [[Theo van Gogh]], Nederlandana filmifisto (m. 2004) * [[1961]] - [[Woody Harrelson]], Usan aktoro * [[1967]] - [[Philip Seymour Hoffman]], Usan aktoro (m. 2014) * [[1970]] - [[Saulius Skvernelis]], chefministro di Lituania * [[1978]] - [[Loghman Khaledi]], Iranana cinematografisto, cenaristo, filmo-produktisto e muntisto * [[1979]] - [[Marek Bobakowski]], Polona jurnalisto e skriptisto pri sporto * [[1981]] - [[Dmïtrïý Vasïlʹyevïç Karpov|Dmïtrïý Karpov]], Kazakstanan atleto pri dekatlo * [[1983]] - [[Petr Haluza]], Chekiana hokeisto * [[1989]] - [[Daniel Radcliffe]], Britanian aktoro di [[Harry Potter]] * [[1998]] - [[Raveena Kingsley]], Usana tenisistino * [[2002]] - [[Séléna Janicijevic]], Franciana tenisistino == Morti == * [[1862]] - [[José María Bocanegra]], prezidanto di Mexikia (n. 1787) * [[1757]] - [[Domenico Scarlatti]],Italiana kompozisto (n. 1685) * [[1885]] - [[Ulysses S. Grant]], generalo e prezidanto di Usa (n. 1822) * [[1916]] - [[William Ramsay]], Skota kemiisto, Nobel-laureato (n. 1852) * [[1919]] - [[Spiridon Lambros]], chefministro di Grekia (n. 1851) * [[1923]] - [[Pancho Villa]], Mexikiana revolucionero (n. 1878) * 1923 - [[Charles Dupuy]], chefministro e provizora prezidanto di Francia (n. 1851) * [[1925]] - [[Alberto Valenzuela Llanos]], Chiliana skriptisto (n. 1869) * [[1926]] - [[Viktor Mihailovich Vasnecov|Viktor Vasnecov]], Rusa piktisto (n. 1848) * [[1932]] - [[Alberto Santos-Dumont]], Braziliana pioniro di [[aviono|aviacado]] (n. 1873) * [[1951]] - [[Philippe Pétain]], Franca marshalo, prezidanto di Francia dum l'invado da [[Naziista Germania]] e pose di la [[Francia di Vichy]] (n. 1856) * [[1955]] - [[Cordell Hull]], Usana politikisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1871) * [[1957]] - [[Giuseppe Tomasi di Lampedusa]], Italiana skriptisto (n. 1896) * [[1963]] - [[Alexandr Mihailovich Gerasimov|Alexandr Gerasimov]], Rusa piktisto (n. 1881) * [[1966]] - [[Montgomery Clift]], Usan aktoro (n. 1920) * [[1968]] - [[Henry Hallett Dale]], Britaniana fiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1875) * [[1971]] - [[Van Heflin]], Usan aktoro, pro kordio-paroxismo (n. 1910) * 1971 - [[William Tubman]], prezidanto di Liberia (n. 1895) * [[1976]] - [[Martin Wickramasinghe]], Sri-Lankana skriptisto (n. 1890) * [[1999]] - Rejulo [[Hassan la 2ma di Maroko]] (n. 1929) * [[2002]] - [[Olof Lagercrantz]], Sueda skriptisto (n. 1911) * [[2003]] - [[Anni Polva]], Finlandana skriptistino (n. 1915) * [[2007]] - [[Ernst Otto Fischer]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1918) * 2007 - [[Mohammed Zahir Shah]], rejulo di Afganistan (n. 1914) * [[2011]] - [[Amy Winehouse]], Britaniana kantistino (n. 1983) * [[2013]] - [[Djalma Santos]], Braziliana futbalisto (n. 1929) * 2013 - [[Dominguinhos]], Braziliana kompozisto, kantisto e muzikisto (n. 1941) * [[2014]] - [[Ariano Suassuna]], Braziliana skriptisto (n. 1927) * [[2021]] - [[Steven Weinberg]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1933)<ref>[https://web.archive.org/web/20210724162849/https://english.mathrubhumi.com/technology/tech-news/nobel-laureate-steven-weinberg-passes-away-1.5854636 Nobel laureate Steven Weinberg passes away]</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Julio]] bzsju8yyu1wsmve6cvgjd628gy8qeol 1124858 1124857 2026-06-28T13:53:41Z Mistico Dois 28402 1124858 wikitext text/x-wiki {{Julio}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''23ma di julio''' esas la 204ma [[dio]] di la yaro (205ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 161 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * Dio di la Amikeso, en [[Bolivia]]<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.eabolivia.com/blogs/14495-dia-de-la-amistad-en-bolivia.html|titulo=Día de la Amistad en Bolivia|vidita ye=23ma di julio 2016|idiomo={{es}}}}</ref> == Eventi == * [[1840]] - Provinco [[Kanada]] kreesas. * [[1894]] - [[Japonia]]na trupi siejas rejala palaco en [[Seoul]] e revokas lora rejulo di [[Korea]]. * [[1903]] - [[Ford Motor Company]] vendas lua unesma [[automobilo]]. * [[1944]] - Sovietian armeo liberigas la [[koncentreyo]] di [[Majdanek]] en [[Polonia]]. * [[1952]] - En [[Egiptia]], rejo [[Faruk di Egiptia|Faruk]] revokesas de trono. * [[1971]] - Dizastro [[fervoyo|fervoyala]] en [[Suisia]] produktas 23 morti 30 km norde de [[Basel]]. * [[1972]] - Belga [[Eddy Merckx]] vinkas quaresma-foye la ''[[Tour de France]]''. * [[1992]] - [[Abkhazia]] deklaras su nedependanta de [[Gruzia]]. * [[1995]] - [[Kometo Hale-Bopp]] deskovresas. * [[2004]] - Ido-konfero 2004 en [[Kiiv]], [[Ukraina]], finas. * [[2005]] - En [[Sharm el-Sheik]], [[Sinai]], [[Egiptia]], bombi explozas, e 88 homi perisas. * [[2012]] - En [[Irak]], samatempe ataki per bombi mortigas adminime 116 personi e vundas 299 plusa homi. * [[2012]] - [[Ido-konfero 2012|Ido-konfero]] en [[Dessau]], [[Germania]] komencas. * [[2014]] - [[Aviono]] [[ATR 72]] de ''TransAsia Airways'' falas en l'[[insuli Penghu]], [[Republiko Chinia]], e 47 personi mortas. * [[2016]] - En [[Afganistan]] adminime 80 personi mortas e 231 plusa homi vundesas pro atento per bombo en [[Kabul]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2016/07/1794688-explosao-mata-ao-menos-dez-pessoas-durante-manifestacao-em-cabul.shtml|titulo=Ataque reivindicado pelo Estado Islâmico mata ao menos 80 em Cabul|vidita ye=23ma di julio 2016|editero=Folha de S.Paulo|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2021]] - Pos ajorno pro pandemio di [[COVID-19]], l'[[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020]], komencas. == Naski == * [[1607]] - [[Wenceslaus Hollar]], Cheka graburisto (m. 1677) * [[1649]] - [[Papo Klemens la 11ma]] (m. 1721) * [[1777]] - [[Philipp Otto Runge]], Germana piktisto (m. 1810) * [[1785]] - [[Francisco Antonio Pinto]], prezidanto di Chili (m. 1858) * [[1851]] - [[Peder Severin Krøyer]], Dana piktisto (m. 1909) * [[1858]] - [[Şäkärim Qudaýberdiulı]], Kazakstanana poeto e filozofiisto (m. 1931) * [[1864]] - [[Apolinario Mabini]], chefministro di Filipini (m. 1903) * [[1888]] - [[Raymond Chandler]], Usana skriptisto (m. 1959) * [[1892]] - [[Haile Selassie]], imperiestro di Etiopia (m. 1975) * [[1899]] - [[Gustav Heinemann]], prezidanto di West-Germania (m. 1976) * [[1906]] - [[Vladimir Prelog]], Kroatiana kemiisto, Nobel-laureato (m. 1998) * [[1920]] - [[Amália Rodrigues]], Portugalana kantistino (m. 1999) * [[1923]] - [[Morris Halle]], Latvian-Usana [[linguistiko|linguistikisto]] (m. 2018) * [[1923]] - [[Thea Beckman]], Nederlandana skriptisto (m. [[2004]]) * [[1925]] - [[Quett Joni Masire]], prezidanto di Botswana (m. 2017) * 1925 - [[Tajuddin Ahmad]], chefministro di Bangladesh (m. 1975) * 1925 - [[Oliver Smithies]], Britaniana genetikisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (m. 2017) * [[1938]] - [[Frans Weisz]], Nederlandana cinematografisto (m. 2025) * [[1941]] - [[Sergio Mattarella]], prezidanto di Italia * [[1944]] - [[Mandy Miller]], Britanian aktorino e kantistino * [[1953]] - [[Najib Tun Razak]], chefministro di Malaizia * [[1957]] - [[Theo van Gogh]], Nederlandana filmifisto (m. 2004) * [[1961]] - [[Woody Harrelson]], Usan aktoro * [[1967]] - [[Philip Seymour Hoffman]], Usan aktoro (m. 2014) * [[1970]] - [[Saulius Skvernelis]], chefministro di Lituania * [[1978]] - [[Loghman Khaledi]], Iranana cinematografisto, cenaristo, filmo-produktisto e muntisto * [[1979]] - [[Marek Bobakowski]], Polona jurnalisto e skriptisto pri sporto * [[1981]] - [[Dmïtrïý Vasïlʹyevïç Karpov|Dmïtrïý Karpov]], Kazakstanan atleto pri dekatlo * [[1983]] - [[Petr Haluza]], Chekiana hokeisto * [[1989]] - [[Daniel Radcliffe]], Britanian aktoro di [[Harry Potter]] * [[1998]] - [[Raveena Kingsley]], Usana tenisistino * [[2002]] - [[Séléna Janicijevic]], Franciana tenisistino == Morti == * [[1862]] - [[José María Bocanegra]], prezidanto di Mexikia (n. 1787) * [[1757]] - [[Domenico Scarlatti]],Italiana kompozisto (n. 1685) * [[1885]] - [[Ulysses S. Grant]], generalo e prezidanto di Usa (n. 1822) * [[1905]] - [[Jean-Jacques Henner]], Franca piktisto (n. 1829) * [[1916]] - [[William Ramsay]], Skota kemiisto, Nobel-laureato (n. 1852) * [[1919]] - [[Spiridon Lambros]], chefministro di Grekia (n. 1851) * [[1923]] - [[Pancho Villa]], Mexikiana revolucionero (n. 1878) * 1923 - [[Charles Dupuy]], chefministro e provizora prezidanto di Francia (n. 1851) * [[1925]] - [[Alberto Valenzuela Llanos]], Chiliana skriptisto (n. 1869) * [[1926]] - [[Viktor Mihailovich Vasnecov|Viktor Vasnecov]], Rusa piktisto (n. 1848) * [[1932]] - [[Alberto Santos-Dumont]], Braziliana pioniro di [[aviono|aviacado]] (n. 1873) * [[1951]] - [[Philippe Pétain]], Franca marshalo, prezidanto di Francia dum l'invado da [[Naziista Germania]] e pose di la [[Francia di Vichy]] (n. 1856) * [[1955]] - [[Cordell Hull]], Usana politikisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1871) * [[1957]] - [[Giuseppe Tomasi di Lampedusa]], Italiana skriptisto (n. 1896) * [[1963]] - [[Alexandr Mihailovich Gerasimov|Alexandr Gerasimov]], Rusa piktisto (n. 1881) * [[1966]] - [[Montgomery Clift]], Usan aktoro (n. 1920) * [[1968]] - [[Henry Hallett Dale]], Britaniana fiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1875) * [[1971]] - [[Van Heflin]], Usan aktoro, pro kordio-paroxismo (n. 1910) * 1971 - [[William Tubman]], prezidanto di Liberia (n. 1895) * [[1976]] - [[Martin Wickramasinghe]], Sri-Lankana skriptisto (n. 1890) * [[1999]] - Rejulo [[Hassan la 2ma di Maroko]] (n. 1929) * [[2002]] - [[Olof Lagercrantz]], Sueda skriptisto (n. 1911) * [[2003]] - [[Anni Polva]], Finlandana skriptistino (n. 1915) * [[2007]] - [[Ernst Otto Fischer]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1918) * 2007 - [[Mohammed Zahir Shah]], rejulo di Afganistan (n. 1914) * [[2011]] - [[Amy Winehouse]], Britaniana kantistino (n. 1983) * [[2013]] - [[Djalma Santos]], Braziliana futbalisto (n. 1929) * 2013 - [[Dominguinhos]], Braziliana kompozisto, kantisto e muzikisto (n. 1941) * [[2014]] - [[Ariano Suassuna]], Braziliana skriptisto (n. 1927) * [[2021]] - [[Steven Weinberg]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1933)<ref>[https://web.archive.org/web/20210724162849/https://english.mathrubhumi.com/technology/tech-news/nobel-laureate-steven-weinberg-passes-away-1.5854636 Nobel laureate Steven Weinberg passes away]</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Julio]] 94zau4w5bk7etw2ohxc2n0h9p5vbre8 0 1782 1124855 1105955 2026-06-28T13:50:42Z Mistico Dois 28402 1124855 wikitext text/x-wiki {{Marto}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''5ma di marto''' esas la 64ma dio di la yaro (65ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 301 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == == Eventi == * [[363]] - Imperiestro [[Flavius Claudius Julianus]] departas de Antiokia kun 90.000 soldadi vers [[Mezopotamia]]. En aprilo ilu trairas [[Eufrati]]. * [[1919]] - La nuna ferovoyala staciono di [[Helsinki]], projetita da [[Eliel Saarinen]], inauguresas pos 15-yara laboro. * [[1946]] - En Fulton, [[Missouri]], [[Usa]], [[Winston Churchill]] parolas unesmafoye pri "[[fera kurteno]]" separanta Ocidento ed Oriento. * [[1979]] - En [[Brazilia]], l'unesma lineo di [[urbala fervoyo]] di [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] inauguresas. * [[1987]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun fortesi 6.1 e 6.9 che [[skalo di Richter]] frapas la nordo di [[Equador]], e produktas entote 1000 morti e cirkume 4000 plusa homi desaparinta.<ref name="mass">{{Extera ligilo|url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=1857|autoro= Schuster, Robert L. |titulo=The March 5, 1987, Equador Earthquakes: Mass Wasting and Socioeconomic Effects|publikigita ye=1991|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1984]] - En [[India]], [[Indira Gandhi]] imperas atakar [[Ora Templo]] di le Sikh en [[Amritsar]]. * [[1998]] - [[NASA]] anuncas ke kosmonavo ''Clementine'' trovis en [[Luno]] sat [[aquo]] por fuzeala fuelifo e suporto di homala lojado. * [[2006]] - Eventas prezidantal elekto en [[Benin]], e [[Thomas Yayi Boni]] elektesas. * [[2014]] - Prezidanto [[Nicolás Maduro]] de [[Venezuela]] ruptas diplomacala relati kun [[Panama]]. * [[2016]] - [[Filipini]] konfiskas navo ''Jin Teng'' de [[Nord-Korea]] pro l'adopto di sancioni kontre la lando pos recenta nukleara probi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.abc.net.au/news/2016-03-05/philippines-impounds-north-korean-ship-under-un-sanctions/7223828 |titulo=Philippines impounds North Korean ship under new UN sanctions |editero=ABC News Australia |vidita ye=5ma di marto 2016}}</ref> * [[2018]] - Reprezenteri de [[Sud-Korea]] renkontras [[Kim Jong-un]] en [[Pyongyang]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.publico.pt/2018/03/05/mundo/noticia/kim-jongun-encontrase-com-representantes-da-coreia-do-sul-em-pyongyang-1805411|titulo=Num encontro histórico, Kim recebeu representantes da Coreia do Sul|editero=Público |publikigita ye=5ma di marto 2018}}</ref> * [[2019]] - En [[Berlin]], mediki informas pri la duesma kazo konocata ube la simptomi di [[HIV]] desaparis en ula malado. == Naski == * [[1133]] - Rejulo [[Henry la 2ma di Anglia]] (m. 1189) * [[1326]] - Rejulo [[Lajos la 1ma di Hungaria|Lajos la 1ma]] di Hungaria e Polonia (m. 1382) * [[1512]] - [[Gerardus Mercator]], Belga kartografo (m. 1594) * [[1571]] - [[Gerardus Mercator]], Germana mapisto (m. 1594) * [[1696]] - [[Giovanni Battista Tiepolo]], Italiana piktisto (m. 1770) * [[1711]] - [[Carl Gustaf Pilo]], Sueda piktisto (m. 1793) * [[1829]] - [[Jean-Jacques Henner]], Franca piktisto (m. 1905) * [[1862]] - [[Siegbert Tarrasch]], Germaniana shakoludisto (m. 1934) * [[1868]] - [[Panagis Tsaldaris]], chefministro di Grekia (m. 1936) * [[1871]] - [[Rosa Luxemburg]], Germana komunistino (m. 1919) * [[1876]] - [[Tiburcio Carías Andino]], prezidanto di Honduras (m. 1969) * [[1887]] - [[Heitor Villa-Lobos]], Braziliana kompozistulo (m. 1959)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ebiografia.com/heitor_villa_lobos/ |titulo=Biografia de Heitor Villa-Lobos|editero=e-Biografia|vidita ye=18ma di marto 2023|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1898]] - [[Zhou Enlai]], chefministro di Popul-Republiko Chinia (m. 1976) * [[1904]] - [[Alexei Nikolayevich Kosigin|Alexei Kosigin]], Sovietiana politikisto (m. 1980) * [[1918]] - [[James Tobin]], Usana ekonomikistulo, Nobel-laureato (m. 2002) * [[1920]] - [[Juan José Torres González]], prezidanto di Bolivia (m. 1976) * [[1922]] - [[Pier Paolo Pasolini]], Italiana skriptisto e filmifisto (m. 1975) * [[1934]] - [[Daniel Kahneman]], Israelan-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[1936]] - [[Canaan Banana]], unesma prezidanto di Zimbabwe (m. 2003) * [[1937]] - [[Olusegun Obasanjo]], prezidanto di Nigeria * [[1942]] - [[Felipe González Márquez]], chefministro di Hispania * [[1953]] - [[Katarina Frostenson]], Sueda skriptistino e poetino * [[1956]] - [[Teena Marie]], Usana kantistino (m. 2010) * [[1957]] - [[Mark Edward Smith]], Britaniana kantisto e kompozisto ([[The Fall]]) (m. 2018) * [[1958]] - [[Andy Gibb]], Britanian-Australiana kantisto (m. 1988) * [[1959]] - [[Vazgen Sargsyan]], chefministro di Armenia (m. 1999) * [[1964]] - [[Andrzej Krzywy]], Polona kantistulo * [[1968]] - [[György Gordon Bajnai]], chefministro di Hungaria * 1968 - [[Ambrose Dlamini]], chefministro di Eswatini (m. 2020) * [[1970]] - [[Milan Antoš]], Chekoslovakiana e Cheka hokeisto * 1970 - [[John Frusciante]], Usana muzikistulo ([[Red Hot Chili Peppers]]) * 1970 - [[Aleksandar Vučić]], chefministro e prezidanto di Serbia * [[1974]] - [[Eva Mendes]], Usana cinem-aktorino, manekinino e kantistino * [[1987]] - [[Jakub Černý]], Cheka hokeisto * [[1991]] - [[Maxim Sergeyevich Matlakov|Maxim Matlakov]], Rusa shakoludistulo * [[1993]] - [[Yaraslaw Iharavich Shila|Yaraslaw Shila]], Bielorusa tenisistulo * [[1998]] - [[Vladislav Mihailovich Artemyev|Vladislav Artemyev]], Rusa shakoludistulo == Morti == * [[254]] - [[Papo Lucius la 1ma]] (naskodio nekonocata) * [[1815]] - [[Franz Anton Mesmer]], Austriana mediko (n. 1734) * [[1827]] - [[Alessandro Volta]], Italiana fizikisto (n. 1745) * 1827 - [[Pierre-Simon Laplace]], Franca matematikistulo (n. 1749) * [[1900]] - [[Władysław Malecki]], Polona piktisto (n. 1836) * [[1932]] - [[Peder Kolstad]], chefministro di Norvegia (n. 1878) * [[1950]] - [[Edgar Lee Masters]], Usana skriptisto (n. 1868) * [[1953]] - [[Iosif Vissarionovich Stalin|Iosif Stalin]], diktatoro di Sovietia (n. 1878) * 1953 - [[Sergei Sergeyevich Prokofyev|Sergei Prokofyev]], Rusa pianisto e kompozisto (n. 1891)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Prokofiev - Coleção Folha de Música Clássica|url=https://musicaclassica.folha.com.br/cds/23/biografia.html|editero=Folha de São Paulo|vidita ye=8ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1955]] - [[Antanas Merkys]], chefministro di Lituania (n. 1887) * [[1966]] - [[Anna Andreyevna Ahmatova|Anna Ahmatova]], Rusa poetino (n. 1889) * [[1967]] - [[Mohammad Mossadegh]], chefministro di Iran (n. 1882) * [[1982]] - [[John Belushi]], Usan aktoro (n. 1949) * [[1989o]] - [[Richmond Barthé]], Usana skultisto (n. 1901) * [[1996]] - [[Khondaker Mostaq Ahmad]], prezidanto di Bangladesh (n. 1918) * [[2013]] - [[Hugo Chávez]], prezidanto di Venezuela (n. 1954) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Marto]] oe6d52d9iy931x8sac9ondex52mwumk 0 2144 1124863 1108776 2026-06-28T16:14:52Z Joao Xavier 110 +eventi, naski, imaji 1124863 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1990''' (MCMXC per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 990ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 90ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 1ma yaro di la [[yari 1990a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[24ma di aprilo]] - [[Spaco-paromo Discovery]] instalas [[kosmala teleskopo Hubble|kosmala teleskopo ''Hubble'']] sur orbito. * [[10ma di agosto]] - [[Kosmonavo]] ''Magellan'' komencas mapigar [[Venuso]]. Ol mapigos cirkume 99% de la surfaco dil [[planeto]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/10/newsid_4640000/4640339.stm |titulo=1990: Magellan starts mapping Venus |editero=BBC|idiomo={{en}}|vidita ye=21ma di julio 2016}}</ref> ===[[Mondo]] === * [[15ma di oktobro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] premiizesas per [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Nobel-premio pri paco]]. * [[11ma di novembro]] - Decido dal [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] donas fristo til la 15ma di januaro 1991 por ke [[Irak]] retretez ek [[Kuwait]]. * [[13ma di novembro]] - [[Tim Berners-Lee]] kreas l'unesma konocata pagino di [[interreto]]. ===[[Europa]] === * [[1ma di januaro]] - [[Polonia]] abandonas [[socialismo]]. * [[7ma di januaro]] - Inklinanta turmo di [[Pisa]] klozesas pro danjereso. * [[11ma di januaro]] - En [[Lituania]], {{formatnum:200000}} homi demonstras e demandas nedependo. * [[31ma di januaro]] - [[Kapitalismo]] expansas a [[Sovietia]]: unesma ''[[McDonald's]]'' apertesas en [[Moskva]]. * [[7ma di februaro]] - Centrala Komitato di Komunista Partiso di Sovietia finas la povo-monopolo. * [[11ma di marto]] - [[Lituania]] deklaras su itere nedependanta de Sovietia. * [[15ma di marto]] - [[Sovietia]] anuncas ke la deklaro di nedependo [[Lituania|Lituana]] esas nelegala. * [[8ma di aprilo]] - Eventas plurapartisal elekti che [[Yugoslavia]], l'unesma demokratial elekti en la lando pos 1938. * [[4ma di mayo]] - [[Latvia]] rideklaras su nedependanta, pos [[Sovietia|Sovietian]] okupo en [[1940]]. * [[20ma di mayo]] - En [[Rumania]], eventas l'unesma elekti pos fino di [[komunismo]]. [[Ion Iliescu]] elektesas prezidanto. * [[29ma di mayo]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] elektesas prezidanto di Sovietiana [[Rusia]]. * [[30ma di junio]] - [[Est-Germania]] e [[West-Germania]] unionas lia ekonomii. * [[26ma di julio|26ma]] til [[28ma di julio]] - Eventas [[Ido-Konferi|Ido-renkontro]] en [[Waldkappel]], [[Germania]]. * [[24ma di agosto]] - [[Armenia]] deklaras nedependo de [[Sovietia]]. * [[2ma di septembro]] - [[Transdnistria]] deklaras lua nedependo de [[Republiko Socialista Sovietiana Moldova|RSS Moldova]]. * [[12ma di septembro]] - [[Usa]], [[Unionita Rejio]], [[Francia]] e [[Sovietia]] plus la du [[Germania]] paktas pri paco en [[Moskva]]. Tale l'okupo di Germania finas e Germania povas unionar. * [[3ma di oktobro]] - [[Germania]] riunigas pos [[Kolda Milito]]. * [[8ma di novembro]] - [[Mary Therese Robinson]] divenas l'unesma muliero elektita prezidanto di [[Republiko Irlando]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=1990: Ireland elects first woman president|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/8/newsid_2515000/2515545.stm|vidita ye=8ma di novembro 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> El komencos lua guvernisteso ye la [[3ma di decembro]] sam yaro. * [[14ma di novembro]] - [[Germania]] e [[Polonia]] kontratas pri la limito alonge [[fluvio Oder|Oder]]-[[fluvio Neisse|Neisse]]. * [[15ma di novembro]] - Popul-Republiko Bulgaria finas, e [[Bulgaria]] abandonas strukturo di singla partiso de [[komunismo|komunista]] periodo. * [[22ma di novembro]] - [[Margaret Thatcher]] renuncas de posteno di chefministro. * [[27ma di novembro]] - [[John Major]] sucedas [[Margaret Thatcher]] kom chefministro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1990: Tories choose Major for Number 10|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/27/newsid_2528000/2528847.stm |editero=BBC|vidita ye=29ma di oktobro 2016}}</ref> * [[1ma di decembro]] - L'exkavisti di [[Tunelo sub l'Angla kanalo]] interrenkontras sub la lito dil [[Angla Kanalo|Kanalo]]. * [[2ma di decembro]] - [[Helmut Kohl]] elektesas kancelero di [[Germania]] pos riunigo. L'antea esis [[Adolf Hitler]]. * [[3ma di decembro]] - [[Mary Therese Robinson]] divenas prezidanto di [[Republiko Irlando]]. * [[9ma di decembro]] - [[Slobodan Milošević]] divenas prezidanto di Federala Republiko Serbia, en [[Yugoslavia]]. * [[22ma di decembro]] - [[Konstituco]] di [[Kroatia]] aprobesas da la parlamento. * [[26ma di decembro]] - [[Slovenia]] deklaras su nedependanta de Yugoslavia. ===[[Azia]] === * [[20ma di januaro]] - [[Reda Armeo]] mortigas civitani en [[Baku]], [[Azerbaijan]]. * [[9ma di marto]] - [[Komunismo|Komunista]] guvernerio renuncas en [[Mongolia]]. Elekti eventos en julio sam yaro, ed opozanti vinkos parlamentala majoritato. * [[22ma di mayo]] - [[Sud-Yemen]] unionas kun [[Yemena Araba Republiko]] por formacar la nuna [[Yemen]]. * [[21ma di junio]] - Ter-tremo kun forteso 7.4 che [[skalo di Richter]] frapas urbi Rudbar, Manjil e Rasht, en [[Iran]], produktas 40.000 morti e poslasas 500.000 homi sen domo. * [[16ma di julio]] - [[Ter-tremo]] en [[Filipini]] produktas 1.600 morti. * [[2ma di agosto]] - [[Irak]] invadas [[Kuwait]], e [[milito dil Gulfo]] komencas.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1990: Iraq invades Kuwait |editero=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/2/newsid_2526000/2526937.stm |vidita ye=24ma di julio 2016}}</ref> * [[6ma di agosto]] - [[Unionita Nacioni]] imperas embargo ad [[Irak]]. * [[8ma di agosto]] - Policisti mortigas 17 [[Palestina]]ni e lezas plua kam 100 plusa homi en [[Ierusalem]]. * [[20ma di septembro]] - [[Sud-Osetia]] deklaras nedependo de [[Gruzia]]. * [[4ma di oktobro]] - En [[Filipini]], rebeli atakas du armeala garnizoni en [[Mindanao]], ante kapitulacar ye la [[6ma di oktobro]]. * [[27ma di novembro]] - [[Askar Akayev]] elektesas prezidanto di [[Kirgizistan]]. * [[29ma di novembro]] - Decido da [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] posibligas uzo di forco, se [[Irak]] ne retretos ek [[Kuwait]] e liberigos kidnapita exterlandani. ===[[Afrika]] === * [[2ma di februaro]] - prezidanto di [[Sudafrika]], [[Frederik Willem de Klerk|F. W. de Klerk]] legaligas partiso [[ANC]] e promisas liberigar [[Nelson Mandela]]. * [[11ma di februaro]] - [[Nelson Mandela]] ekvenas karcero di Victor Verster en [[Kaburbo]] pos 27-yara enkarcerigo. * [[21ma di marto]] - Pos 75-yar okupo da [[Sudafrika]], [[Namibia]] divenas nedependanta. * [[22ma di mayo]] - En [[Gabon]] permisesas plura partisi.<ref>[https://web.archive.org/web/20080222062530/http://www.etat.sciencespobordeaux.fr/chronologie/gabon.html Gabon : repères événementiels]</ref> * [[5ma di julio]] - Tumulti eventas en [[Kenia]] kontre pova monopolo dal partiso ''Kenya African National Union'' - KANU. * [[9ma di septembro]] - Prezidanto di [[Liberia]] [[Samuel Kanyon Doe]] kaptesas e mortigesas da rebelo chefo [[Prince Yormie Johnson]]. ===[[Central Amerika]] === * [[3ma di januaro]] - Prezidanto di [[Panama]] [[Manuel Noriega]] kapitulacas ad [[Usa]]ni. * [[26ma di februaro]] - [[Sandinismo|Sandinisti]] perdas elekti en [[Nikaragua]]. [[Violeta Chamorro]] elektesas kun 55% de la voti. * [[16ma di decembro]] - En [[Haiti]], [[Jean-Bertrand Aristide]] divenas prezidanto e 30-yara diktatoreso militistala finas. ===[[Sud-Amerika]] === * [[11ma di marto]] - [[Patricio Aylwin]] divenas prezidanto di [[Chili]], l'unesma elektita prezidanto pos la diktatoreso di [[Augusto Pinochet]]. * [[15ma di marto]] - [[Fernando Collor de Mello]] asumas kom elektita prezidanto di [[Brazilia]], l'unesma elektita prezidanto pos [[Jânio Quadros]], en 1961. * [[Julio]] - En [[Trinidad e Tobago]] [[islamo|Islamana]] radikala grupo ''Jamaat al Muslimeen'' probas revokar la guvernerio. Chefministro [[Arthur Napoleon Raymond Robinson]] mantenesas kom gajo-homo dum ke tumulti eventas en [[Port-of-Spain]]. Pos negocii, Yasin Abu Bakr, chefo dil grupo, kapitulacas a la autoritati. * [[28ma di julio]] - [[Alberto Fujimori]] divenas prezidanto di [[Peru]]. ===[[Oceania]] === * [[25ma di julio]] - [[Fidji]] adoptas nova [[konstituco]] qua augmentas la dominaco di Fidjiani en la politikala sistemo, e diskriminacas altra rasala grupi, note l'Indo-Fidjiani. * [[22ma di decembro]] - [[Marshall Insuli]] nedependanteskas. ==[[Sporto]]== * [[8ma di junio]] til la [[8ma di julio]] - Eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[Italia]]. En la lasta partio, [[West-Germania]] vinkas [[Arjentinia]] per 1x0, e divenas championo. * [[22ma di septembro]] til la [[7ma di oktobro]] - La 11ma Aziana Ludi, plursporta konkurso kun la partopreno di {{formatnum:6122}} atleti de 31 nacioni, eventas en [[Beijing]], [[Popul-Republiko Chinia]]. ==Naski == [[Arkivo:Toni Kroos - CdR - RM v ATL.jpg|thumb|130px|[[Toni Kroos]]]] * [[4ma di januaro]] - [[Toni Kroos]], Germana futbalisto * [[6ma di januaro]] - [[João de Lucca]], Braziliana natisto * [[12ma di januaro]] - [[Sergei Alexandrovich Karyakin|Sergei Karyakin]], Rusa shakoludistulo * [[22ma di januaro]] - [[Alizé Cornet]], Franca tenisistino * [[24ma di januaro]] - [[Zuzana Zlochová]], Slovakiana tenisistino [[Arkivo:Niviaq_Korneliussen.jpg|thumb|130px|<small>[[Niviaq Korneliussen]]</small>]] * [[27ma di januaro]] - [[Niviaq Korneliussen]], Grenlandana skriptistino * [[31ma di januaro]] - [[Tursunali Rustamov]], Kirgiziana futbalistulo * [[3ma di februaro]] - [[Sean Kingston]], Jamaikan-Usana kantisto * [[4ma di februaro]] - [[Ekaterini Stefanidi]], Greka atletino * [[5ma di februaro]] - [[Dmitri Vladimirovich Andreikin|Dmitri Andreikin]], Rusa shakoludistulo * [[9ma di februaro]] - [[Camille Winbush]], Usan aktorino * [[13ma di februaro]] - [[Alfiah Rahdini]], Indoneziana skultisto * 13ma di februaro - [[Mamadou Sakho]], Franca futbalisto * [[14ma di februaro]] - [[Bogdan Alexandrovich Kiselevich|Bogdan Kiselevich]], Rusa hokeisto * [[27ma di februaro]] - [[Kim Young-gwon]], Sud-Koreana futbalisto * [[8ma di marto]] - [[Petra Kvitová]], Cheka tenisistino * 8ma di marto - [[Rémy Cabella]], Franca futbalisto * [[10ma di marto]] - [[Inna Vasilyevna Deriglazova|Inna Deriglazova]], Rusa skermistino * [[14ma di marto]] - [[Sasha Clements]], Kanadan aktorino * 14ma di marto - [[Mönhbatin Uranceceg]], Mongoliana judoistino * [[20ma di marto]] - [[Marcos Rojo]], Arjentiniana futbalisto * [[26ma di marto]] - [[Sarah Menezes]], Braziliana judoistino * [[29ma di marto]] - [[Mirlan Murzayev]], Kirgiziana futbalistulo * [[30ma di marto]] - [[Cassie Scerbo]], Usan aktorino * [[3ma di aprilo]] - [[Batsaihani Ariunbold]], Mongoliana futbalisto * 3ma di aprilo - [[Madison Brengle]], Usana tenisistino * [[9ma di aprilo]] - [[Kristen Stewart]], Usan aktorino * [[16ma di aprilo]] - [[Arthur Zanetti]], Braziliana gimnastikisto * [[18ma di aprilo]] - [[Anna van der Breggen]], Nederlandana biciklistino * [[3ma di mayo]] - [[Soronzonboldin Batceceg]], Mongoliana luktistino * 3ma di mayo - [[Teemu Hartikainen]], Finlandana hokeisto [[Arkivo:Pedros Cup 2015 Łódź, Ana Šimić 01.jpg|thumb|130px|[[Ana Šimić]]]] * [[5ma di mayo]] - [[Ana Šimić]], Kroatian atletino * [[9ma di mayo]] - [[Célia Xakriabá]] Braziliana politikisto * [[9ma di mayo]] - [[Yevgeni Yevgenyevich Donskoi|Yevgeni Donskoi]], Rusa tenisistulo * [[15ma di mayo]] - [[Ján Kuciak]], Slovaka ĵurnalisto (m. 2018) * [[16ma di mayo]] - [[Viktor Mayer]], Kirgiziana futbalistulo * [[18ma di mayo]] - [[Yuya Osako]], Japoniana futbalisto * [[23ma di mayo]] - [[Kristína Kučová]], Slovakiana tenisistino * [[6ma di junio]] - [[Ryan Higa]], Usana komediisto * [[3ma di julio]] - [[Alison Riske-Amritraj]], Usana tenisistino * [[6ma di julio]] - [[Jeremy Suarez]], Usan aktoro * [[11ma di julio]] - [[Mona Barthel]], Germana tenisistino * 11ma di julio - [[Caroline Wozniacki]], Dana tenisistino * [[12ma di julio]] - [[Olha Serhiyivna Kulchinska|Olha Kulchinska]], Ukrainana kantisto * [[14ma di julio]] - [[Uladzimir Iharavich Ihnacik|Uladzimir Ihnacik]], Bielorusa tenisistulo * 14ma di julio - [[Yan Alexandrovich Nepomnyashchi|Yan Nepomnyashchi]], Rusa shakoludistulo * [[17ma di julio]] – [[Michał Gielniak]], Polona kantisto * [[21ma di julio]] - [[Jan Buchtele]], Cheka hokeisto * [[24ma di julio]] - [[Daveigh Chase]], Usan aktorino * [[2ma di agosto]] - [[Vitalia Anatolyevna Dyachenko|Vitalia Dyachenko]], Rusa tenisistino * [[3ma di agosto]] - [[Nadejda Sergeyevna Ivanova|Nadejda Ivanova]], Rusa gimnastikistino * [[9ma di agosto]] - [[Ilya Georgiyevich Belyayev|Ilya Belyayev]], Rusa tenisistulo * [[12ma di agosto]] - [[Mario Balotelli]], Italiana futbalisto * 12ma di agosto - [[Miroslav Forman]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Jennifer Lawrence Tulane University 2018 (02).jpg|thumb|130px|[[Jennifer Lawrence]]]] * [[15ma di agosto]] - [[Jennifer Lawrence]], Usan aktorino * 15ma di agosto - [[Nyusha]], Rusa kantistino * [[27ma di agosto]] - [[Tori Bowie]], Usan atletino * [[8ma di septembro]] - [[Emin Nadirovich Garibov|Emin Garibov]], Rusa gimnastikistulo * [[19ma di septembro]] - [[Mário Figueira Fernandes]], Rusa futbalisto * [[29ma di septembro]] - [[Tomáš Doležal (hokeisto)|Tomáš Doležal]], Cheka hokeisto * [[7ma di oktobro]] - [[Darya Vyacheslavovna Charochkina|Darya Charochkina]], Rusa shakoludistino [[Arkivo:Amarna Miller 2.jpg|thumb|130px|[[Amarna Miller]]]] * [[29ma di oktobro]] - [[Amarna Miller]], Hispan aktorino * [[16ma di novembro]] - [[Yara Puebla]], Hispan aktorino * [[20ma di novembro]] - [[Edward Pasquale]], Kanadana hokeisto * [[30ma di novembro]] - [[Magnus Carlsen]], Norvegiana shakoludisto * [[7ma di decembro]] - [[Martin Dočekal]], Cheka hokeisto * 7ma di decembro - [[Urszula Radwańska]], Polona tenisistino * [[14ma di decembro]] - [[Nacagsürengiyn Zolboo]], Mongoliana luktisto * [[17ma di decembro]] - [[Igor Herbut]], Polona kantisto * [[26ma di decembro]] - [[Denis Dmitriyevich Cherishev|Denis Cherishev]], Rusa futbalisto * [[28ma di decembro]] - [[Sadio Diallo]], Guineana futbalisto * [[30ma di decembro]] - [[Magnus Carlsen]], Norvegiana shakoludisto ==Morti == * [[4ma di januaro]] - [[Alberto Lleras Camargo]], prezidanto di Kolumbia (n. 1906) * [[6ma di januaro]] - [[Pavel Alexeyevich Cherenkov|Pavel Cherenkov]], Sovietiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1904) * [[9ma di januaro]] - [[Bazilio Olara-Okello]], militisto e prezidanto di Uganda (n. 1929) * [[19ma di januaro]] – [[Alexandr Aronovich Pecherski|Alexandr Pecherski]], Sovietiana oficiro, kunorganizanto di amasal eskapo de externeyo Sobibor (n. 1909) * 19ma di januaro - [[Herbert Wehner]], Germana politikisto (n. 1906) * [[20ma di januaro]] - Princo [[Naruhiko Higashikuni]], chefministro di Japonia (n. 1887) * [[22ma di januaro]] - [[Mariano Rumor]], chefministro di Italia (n. 1915) [[Arkivo:Eiganotomo-avagardner-dec1953.jpg|thumb|130px|[[Ava Gardner]]]] * [[25ma di januaro]] - [[Ava Gardner]], Usan aktorino (n. 1922)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.imdb.com/name/nm0001257/|titulo=Ava Gardner - IMDb|vidita ye=16ma di oktobro 2018}}</ref> * 25ma di januaro - [[Dámaso Alonso]], Hispana skriptisto e filologo (n. 1898) * [[26ma di januaro]] - [[Higashikuni Naruhiko]], chefministro di Japonia (n. 1887) * [[16ma di februaro]] - [[Keith Haring]], Usan artisto (n. 1958) * [[23ma di februaro]] - [[José Napoleón Duarte]], prezidanto di Salvador (n. 1925) * [[24ma di februaro]] - [[Sandro Pertini]], ex-prezidanto di Italia (n. 1896) [[Arkivo:Sarah_Vaughan_-_William_P._Gottlieb_-_No._1.jpg|thumb|130px|[[Sarah Vaughan]]]] * [[3ma di aprilo]] - [[Sarah Vaughan]], Usana kantistino di jazo (n. 1924) * [[11ma di aprilo]] - [[Ivar Lo-Johansson]], Sueda skriptisto (n. 1901)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Ivar-Lo-Johansson|titulo=Ivar Lo-Johansson {{!}} Swedish Novelist, Poet, Playwright|idiomo={{en}}|editero=Encyclopaedia Britannica}}</ref> * 11ma di aprilo - [[Xenofon Zolotas]], Greka ekonomikisto, chefministro di Grekia (n. 1904) * [[15ma di aprilo]] - [[Greta Garbo]], Sueda aktorino (n. 1905)<ref>{{extera ligilo|titulo=Greta Garbo|url=https://www.britannica.com/biography/Greta-Garbo|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[19ma di aprilo]] - [[Marco Aurelio Robles]], prezidanto di Panama (n. 1905) * [[23ma di aprilo]] - [[Paulette Goddard]], Usan aktorino (n. 1910) * [[25ma di aprilo]] - [[Dexter Gordon]], Usana jazo-muzikisto (n. 1923) * [[8ma di mayo]] - [[Luigi Nono]], Italiana kompozisto (n. 1924) * [[16ma di mayo]] - [[Sammy Davis Junior]], Usana komikisto, aktoro e muzikisto (n. 1925)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Sammy Davis Jr. |url=https://www.imdb.com/name/nm0002035/?ref_=fn_al_nm_1|vidita ye=16ma di oktobro 2018}}</ref> * [[8ma di junio]] - [[José Figueres Ferrer]], prezidanto di Kosta Rika (n. 1906) * [[21ma di junio]] - [[Margaret J. Winkler]], Usan animistino, produktistino e distributantino pri animi (n. 1895) * [[22ma di junio]] - [[Ilya Mihailovich Frank|Ilya Frank]], Rusa fizikisto, Nobel-laureato (n. 1908) * [[24ma di junio]] - [[Germán Suárez Flamerich]], prezidanto di Venezuela (n. 1907) * [[26ma di junio]] - [[Anni Blomqvist]], Finlandana skriptisto (n. 1909) * [[7ma di julio]] - [[Cazuza]], Braziliana poeto, kantisto e kompozistulo (n. 1958) * [[18ma di julio]] - [[Yun Bo-seon]], prezidanto di [[Sud-Korea]] (n. 1897) * [[22ma di julio]] - [[Manuel Puig]], Arjentiniana skriptisto (n. 1932) * [[24ma di julio]] - [[Arno Arthur Wachmann|Arno Wachmann]], German astronomo (n. 1902) [[Arkivo:Kreisky-Koechler-Vienna-1980_Crop.jpg|thumb|130px|[[Bruno Kreisky]]]] * [[29ma di julio]] - [[Bruno Kreisky]], kancelero di Austria (n. 1911) * [[18ma di agosto]] - [[Burrhus Frederic Skinner]], Usana psikologo (n. 1904) * [[27ma di agosto]] - [[Stevie Ray Vaughan]], Usana muzikistulo (n. 1954) * [[9ma di septembro]] - [[Samuel Kanyon Doe]], prezidanto di Liberia (n. 1951) * [[26ma di septembro]] - [[Alberto Moravia]], Italiana novelisto (n. 1907) * [[30ma di septembro]] - [[Patrick White]], Australiana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1912) * [[7ma di oktobro]] - [[Grim Natwick]], Usan artisto, kartunisto, animisto e cinematografisto pri animi (n. 1890) * [[8ma di oktobro]] - [[Juan José Arévalo]], prezidanto di Guatemala (n. 1904) * [[13ma di oktobro]] - [[Lê Đức Thọ]], Vietnamana generalo e politikisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1911) [[Arkivo:Holland Festival dirigent Leonard Bernstein zal het met het Concertgebouworkes, Bestanddeelnr 933-3401.jpg|thumb|130px|[[Leonard Bernstein]]]] * [[14ma di oktobro]] - [[Leonard Bernstein]], Usana kompozistulo e muzikistulo (n. 1918) * [[22ma di oktobro]] - [[Louis Althusser]], Franc-Aljeriana Marxista filozofo (n. 1918) * [[27ma di oktobro]] - [[Ugo Tognazzi]], Italian aktoro (n. 1922) * 27ma di oktobro - [[Jacques Demy]], Franca filmifisto (n. 1931) * 27ma di oktobro - [[Xavier Cugat]], Kubana muzikisto (n. 1900) * 27ma di oktobro - [[Lída Baarová]], Cheka aktorino (n. 1914) * [[11ma di novembro]] - [[Yiannis Ricos]], Greka skriptisto e poeto (n. 1909) * [[17ma di novembro]] - [[Robert Hofstadter]], Usana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1915) * [[25ma di novembro]] - [[Mikko Niskanen]], Finlandan aktoro e filmifisto (n. 1929) [[Arkivo:Aaron Copland in 1962.jpg|thumb|130px|[[Aaron Copland]]]] * [[2ma di decembro]] - [[Aaron Copland]], Usana kompozisto (n. 1900) * [[6ma di decembro]] - [[Tunku Abdul Rahman]], chefministro di Malaizia (n. 1903) * [[14ma di decembro]] - [[Friedrich Dürrenmatt]], Suisa skriptisto e piktisto (n. 1921) * [[18ma di decembro]] - [[Paul Tortelier]], Franca violoncelisto (n. 1914) * [[19ma di decembro]] - [[Gabrijel Stupica]], Sloveniana piktisto (n. 1913) * [[28ma di decembro]] - [[Ed van der Elsken]], Nederlandana fotografisto e filmifisto (n. 1925) * [[29ma di decembro]] - [[Goree Carter]], Usana kantisto, muzikisito e kompozisto (n. 1930) * [[31ma di decembro]] - [[Vasili Grigoryevich Lazarev|Vasili Lazarev]], Sovietiana kosmonauto (n. 1928) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Jerome Isaac Friedman]], [[Henry Way Kendall]], [[Richard Edward Taylor]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Elias James Corey]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Joseph Edward Murray]], [[Edward Donnall Thomas]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Octavio Paz]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Harry Markowitz]], [[Merton Miller]], [[William Forsyth Sharpe|William Sharpe]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] 7vsb2qxv1j7olcim1kf6jw6hqfqgnwc 0 2159 1124867 1124581 2026-06-28T16:34:13Z Joao Xavier 110 +naski 1124867 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1992''' (MCMXCII per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 992ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 92ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 3ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * L'unesma [[exoplaneto]] deskovresas. * [[25ma di marto]] - Kosmonauto [[Sergei Krikalev]] tervenas pos 10-monata flugo per kosmala staciono [[Mir]]. Il departis de [[Sovietia]] e retrovenis a [[Rusia]]. * [[16ma di mayo]] - [[Spaco-paromo]] ''Endeavour'' flugas unesmafoye. === [[Mondo]] === * [[31ma di januaro]] - [[Rusia]] remplasas [[Sovietia]] kom permananta membro dil [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]]. * [[2ma di marto]] - [[Armenia]], [[Azerbaijan]], [[Kazakstan]], [[Kirgizistan]], [[Moldova]], [[San Marino]], [[Tajikistan]], [[Turkmenistan]] ed [[Uzbekistan]] membreskas l'[[Unionita Nacioni]]. === [[Europa]] === * [[januaro]] - [[Li Peng]], chefministro di [[Popul-Republiko Chinia]], vizitas [[Italia]]. * [[13ma di januaro]] - [[Mário Soares]] rielektesas prezidanto di [[Portugal]]. * [[15ma di januaro]] - [[Slovenia]] e [[Kroatia]] divenas oficale nedependanta de [[Yugoslavia]]. * [[26ma di januaro]] - Balistika fuzei de [[Rusia]] ne pluse apuntas ad [[Usa]]. * [[7ma di februaro]] - [[Kontrato di Maastricht]] subskribesas en [[Nederlando]]. Ol altrigos l'[[Europana Ekonomiala Komunitato]] a l'[[Europana Uniono]]. * [[1ma di marto]] - En [[Bosnia e Herzegovina]], [[islamo|mohamedani]] e Kroati votas por nedependo. [[Interna milito]] komencas. * [[12ma di aprilo]] - Apertesas [[Disney-lando]] en [[Paris]], [[Francia]]. * [[27ma di aprilo]] - [[Montenegro]] e [[Serbia]] fondas la stumpala [[Yugoslavia]]. * [[30ma di mayo]] - [[Bosnia e Herzegovina]] divenas membro di [[Unionita Nacioni]]. * [[2ma di junio]] - En plebicito, 50,7% de [[Dania|Dani]] refuzas [[kontrato di Maastrich]]. * [[20ma di julio]] - En [[Chekoslovakia]] prezidanto [[Václav Havel]] renuncas. * [[23ma di julio]] - [[Abkhazia]] deklaras su nedependanta de [[Gruzia]]. * [[31ma di julio]] - [[Gruzia]] membreskas [[Unionita Nacioni]]. * [[16ma di septembro]] - Dum tale nomizita "nigra merkurdio", valuto-sistemo [[Europa]]la krakas. * [[6ma di oktobro]] - [[Lennart Meri]] divenas prezidanto di [[Estonia]]. * [[25ma di oktobro]] - [[Lituania]] aprobas lua nuna [[konstituco]]. * [[11ma di novembro]] - [[Anglikan eklezio]] permisas femina pastori. * [[20ma di novembro]] - Proxim [[London]], parto de la [[kastelo di Windsor]] kun artala trezori perisas en fairo. * [[23ma di novembro]] - En Mölln, [[Germania]], tri [[Turkia|Turka]] mulieri, di qui un infanta, perisas dum incendio, qua komencis pos atento kontre lojeyo por inmigranti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2016/11/23/1992-atentado-incendiario-em-molln.htm|titulo=1992: Atentado incendiário em Mölln|autoro=DW |editero=UOL |vidita ye=23ma di novembro 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[25ma di novembro]] - [[Chekoslovakia]] decidas dividar su a [[Chekia]] e [[Slovakia]] ye la 1ma di januaro 1993. * 25ma di novembro - [[Norvegia]]na guvernerio propozas membreskar [[Europana Uniono]], ma ca ideo repulsesos per plebicito en 1994. * 25ma di novembro - [[Algirdas Brazauskas]] divenas prezidanto di [[Lituania]]. === [[Azia]] === * [[6ma di januaro]] - Akuzata pri [[korupto]] e violaco di [[homala yuri]], [[Gruzia]]na prezidanto [[Zviad Gamsakhurdia]] revokesas de la povo. * [[13ma di januaro]] - [[Japonia]] demandas pardono de [[Korea]] pro kruelega agi dum la [[duesma mondomilito]]. * [[13ma di marto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Turkia]] e produktas 500 morti. * [[22ma di marto]] - Elekti en [[Tailando]]. * [[15ma di aprilo]] - Nova [[konstituco]] en [[Vietnam]] permisas [[libera merkato]]. * [[23ma di julio]] - [[Abkhazia]] deklaras lua nedependo de [[Gruzia]]. === [[Afrika]] === * [[22ma di januaro]] - Revoltanti okupas en [[Kinshasa]], [[Zaire]], radio-brodkasteyo e demandas la revoko di la rejimo. * [[22ma di februaro]] - [[Papo Ioannes Paulus la 2ma]] vizitas insulo [[Gorée]], en [[Senegal]], e deklaras ke [[sklaveso]] esis "ne-agnoskata holokausto". * [[9ma di marto]] - [[Burundi]] adoptas nova [[konstituco]]. * [[17ma di marto]] - En [[Sudafrika]] plebicito aprobas, per 68.7% yes-voti, la fino dil [[apartheid]]. Nur blanki votis en la plebicito.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Apartheid: há 20 anos, plebiscito dava início à reforma da Constituição na África do Sul|url=http://www.redebrasilatual.com.br/mundo/2012/03/apartheid-ha-20-anos-plebiscito-dava-inicio-a-uma-nova-constituicao-na-africa-do-sul|vidita ye=24ma di julio 2016 |idiomo={{pt}}|editero=Rede Brasil Atual}}</ref> * [[3ma di decembro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] decidas sendar paco-trupi a [[Somalia]], duktata da [[Usa]]ni. === [[Nord-Amerika]] === * [[6ma di januaro]] - [[Usa]] suspensas tempale l'implanti di mamala protezi pro inquesti pri lua sekureso kontre riski di rupto, o liko di [[silikono]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/6/newsid_2477000/2477901.stm |titulo=1992: US halts breast implants|vidita ye=24ma di julio 2016|editero=BBC}}</ref> * [[29ma di aprilo]] - Policisti en [[Los Angeles]], qui seviciis negra Rodney King, judiciesas nekulpante. Severega revolti naskas en multa loki en [[Usa]]. * [[10ma di julio]] - En [[Miami, Florida]], ex-prezidanto di [[Panama]] [[Manuel Noriega]] judiciesas e kondamnesas a 40-yara enkarcerigo pro narkotiko-komerco ed extorso. * [[3ma di novembro]] - [[Bill Clinton]] vinkas [[George Bush]] en elekto por prezidanteso. ===[[Central Amerika]]=== * [[16ma di januaro]] - Pacala pakto inter la rejimo di [[Salvador]] e la gerileri* subskribesas en [[México]]. ===[[Sud-Amerika]]=== * [[17ma di marto]] - En [[Buenos Aires]], explozo di bombo en automobilo avan ambasadeyo di [[Israel]] produktas 29 morti e 242 vunditi. * [[3ma di junio|3ma]] til la [[14ma di junio]] - Konfero pri Ambiento e Developado dil Unionita Nacioni eventas en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]]. * [[20ma di junio]] - [[Paraguay]] promulgas lua nuna [[konstituco]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Paraguay/para1992.html |titulo=Paraguay: Constitución de 1992|idiomo={{es}}}}</ref> * [[29ma di septembro]] - Chambro di deputati di [[Brazilia]] aprobas akuzo kontre prezidanto [[Fernando Collor de Mello]]. * [[2ma di oktobro]] - [[Fernando Collor de Mello]] renuncas la prezidanteso di Brazilia. * [[29ma di decembro]] - Prezidanto di [[Brazilia]] [[Fernando Collor de Mello]] revokesas de la povo pro akuzi pri fraudo kontre Braziliana fisko, e perdas sua politikala yuri dum 8 yari. ===[[Sporto]]=== * [[25ma di julio]] til la [[9ma di agosto]] - Eventas la [[Olimpiala Ludi en Barcelona, 1992|Somerala Olimpiala Ludi]] en [[Barcelona]], [[Hispania]]. * [[3ma di septembro|3ma]] til la [[14ma di septembro]] - Eventas [[Paralimpiala Ludi]] en [[Barcelona]], [[Hispania]]. * [[15ma di septembro|15ma]] til la [[22ma di septembro - Eventas [[Paralimpiala Ludi]] en [[Madrid]], Hispania. == Naski == * [[14ma di januaro]] - [[Alexandr Gennadyevich Jurbin|Alexandr Jurbin]], Rusa tenisistulo * [[25ma di januaro]] - [[Galbadrahin Otgonceceg]], Mongoliana e Kazakstanana judoistino [[Arkivo:20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Neymar 850 1705.jpg|thumb|130px|[[Neymar]]]] * [[5ma di februaro]] - [[Neymar]], Braziliana futbalisto * [[11ma di februaro]] - [[Taylor Lautner]], Usan aktoro * [[15ma di februaro]] – [[Kuba Jurzyk]], Polona kantisto * [[23ma di februaro]] - [[David Sagitovich Belyavski|David Belyavski]], Rusa gimnastikistulo * [[3ma di marto]] - [[Mönhbatin Myagmarjargal]], Mongoliana boxistino * [[21ma di marto]] - [[Karolína Hrdličková]], Cheka tenisistino * [[23ma di marto]] - [[Kyrie Irving]], Usana basketbalisto * [[30ma di marto]] - [[Anastasia Mihailovna Bodnaruk|Anastasia Bodnaruk]], Rusa shakoludistino * [[12ma di aprilo]] - [[Chad le Clos]], Sudafrikana natisto * [[14ma di aprilo]] - [[Arek Kłusowski]], Polona kantistulo * 14ma di aprilo - [[Tory Nyhaug]], Kanadana biciklisto * [[16ma di aprilo]] - [[Nikita Yuryevich Glazkov|Nikita Glazkov]], Rusa skermistulo [[Arkivo:Rafaela_Silva.jpg|thumb|130px|<small>[[Rafaela Lopes Silva]]</small>]] * [[24ma di aprilo]] - [[Rafaela Lopes Silva]], Braziliana judoistino * [[4ma di mayo]] - [[Tomáš Filippi]], Cheka hokeisto * [[10ma di mayo]] - [[Charice]], Filipinana kantistino * [[11ma di mayo]] - [[Thibaut Courtois]], Belga futbalisto * [[20ma di mayo]] - [[Gerónimo Rulli]], Arjentiniana futbalisto * [[30ma di mayo]] - [[Daniel Filip]], Cheka hokeisto * [[5ma di junio]] - [[David Dvořák]], Cheka MMA-kombatanto * [[9ma di junio]] - [[Yannick Agnel]], Franca natisto * [[14ma di junio]] - [[Daryl Sabara]], Usan aktoro * [[15ma di junio]] - [[Mohamed Salah]], Egiptiana futbalisto * [[21ma di junio]] - [[Nikita Alexeyevich Ignatyev|Nikita Ignatyev]], Rusa gimnastikistulo * [[23ma di junio]] - [[Nyambayarin Tögscogt]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:AUT_vs._SUI_2015-11-17_(103).jpg|thumb|130px|[[David Alaba]]]] * [[24ma di junio]] - [[David Alaba]], Austriana futbalisto * 24ma di junio - [[Isaac Kiese Thelin]], Sueda futbalisto * [[28ma di junio]] - [[Elaine Thompson-Herah]], Jamaikan atletino * [[29ma di junio]] - [[Pardis Ahmadieh]], Iranan aktorino * [[3ma di julio]] - [[Sarah-Rebecca Sekulic]], Germana tenisistino * [[5ma di julio]] - [[Chiara Scholl]], Usana tenisistino * [[8ma di julio]] - [[Nikita Andreyevich Gusev|Nikita Gusev]], Rusa hokeisto * 8ma di julio - [[Son Heung-min]], Sud-Koreana futbalisto * [[15ma di julio]] - [[Wayde van Niekerk]], Sudafrikana atleto [[Arkivo:Selena Gomez 2.jpg|thumb|130px|[[Selena Gomez]]]] * [[22ma di julio]] - [[Selena Gomez]], Usana kantistino * [[2ma di agosto]] - [[Charli XCX]], Usana kantisto * [[3ma di agosto]] - [[Denis Mihailovich Ablyazin|Denis Ablyazin]], Rusa gimnastikistulo * [[4ma di agosto]] - [[Timur Marselevich Safin|Timur Safin]], Rusa skermistulo * [[5ma di agosto]] - [[Harhüügiyn Enh-Amar]], Mongoliana boxisto * [[13ma di agosto]] - [[Erdenebatin Behbayar]], Mongoliana luktisto [[Arkivo:Demi Lovato Future Now Tour 2 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Demi Lovato]]]] * [[20ma di agosto]] - [[Demi Lovato]], Usana kantistino ed aktorino * [[31ma di agosto]] - [[Nicolás Tagliafico]], Arjentiniana futbalisto * [[1ma di septembro]] - [[Kirani James]], Grenadan atleto pri 400-metra kurado * [[7ma di septembro]] - [[Martin Hinteregger]], Austriana futbalisto * [[30ma di septembro]] - [[Viktor Mihailovich Baluda|Viktor Baluda]], Rusiana tenisistulo * [[12ma di oktobro]] - [[Valeri Kichin]], Kirgiziana futbalistulo * [[13ma di oktobro]] - [[Shelby Rogers]], Usana tenisistino * [[14ma di oktobro]] - [[Jiří Procházka (MMA-kombatanto)|Jiří Procházka]], Cheka MMA-luktisto * [[15ma di oktobro]] - [[Ncuti Gatwa]], Ruandana-Skotiana aktoro * [[16ma di oktobro]] - [[Viktorija Golubic]], Suisa tenisistino * [[19ma di oktobro]] - [[Kateřina Mrázová (hokeisto)|Kateřina Mrázová]], Cheka hokeistino * [[20ma di oktobro]] - [[Xenia Andreyevna Semyonova|Xenia Semyonova]], Rusa gimnastikistino [[Arkivo:DingLiren24.jpg|thumb|130px|[[Dīng Lìrén]]]] * [[24ma di oktobro]] - [[Dīng Lìrén]], shakoludo-championo di 2023 * [[27ma di oktobro]] - [[Alexei Dmitriyevich Vatutin|Alexei Vatutin]], Rusa tenisistulo * [[11ma di novembro]] - [[Yahor Aliaksieyevich Hierasimaw|Yahor Hierasimaw]], Bielorusa tenisistulo * [[16ma di novembro]] - [[Kalisbek Akimaliyev]], Kirgiziana futbalistulo * [[23ma di novembro]] - [[Miley Cyrus]], Usana kantistino * [[24ma di decembro]] - [[Jakub Flek]], Cheka hokeisto == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Judith Anderson]], Australian aktorino (n. 1897) * [[16ma di februaro]] - [[Janio Quadros]], prezidanto di Brazilia (n. 1917) * [[20ma di februaro]] - [[Alfred Joseph Casson]], Kanadana piktisto (n. 1898) [[Arkivo:Menachem_Begin_2.jpg|thumb|130px|[[Menachem Begin]]]] * [[9ma di marto]] - [[Menachem Begin]], chefministro di Israel, Nobel-laureato pri paco (n. 1913) * [[16ma di marto]] - [[Maria Helena Vieira da Silva]], Portugalana piktistino (n. 1908) * [[21ma di marto]] - [[Jerzy Stajuda]], Polona piktisto ed arto-kritikisto (n. 1936) * [[23ma di marto]] - [[Friedrich Hayek]], Britanian ekonomikisto, filozofo, Nobel-laureato en 1974 (n. 1899) * [[3ma di aprilo]] - [[Aaron Bohrod]], Usana piktisto (n. 1907) * [[4ma di aprilo]] - [[Samuel Reshevsky]], Usana shakoludisto (n. 1911) * [[6ma di aprilo]] - [[Isaac Asimov]], Rusa-Usana skriptisto (n. 1920) * [[8ma di aprilo]] - [[Daniel Bovet]], Suisa farmakologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Meedicino (n. 1907) * [[10ma di aprilo]] - [[Peter Dennis Mitchell]], Britaniana kemiistulo, Nobel-laureato (n. 1920) * [[11ma di aprilo]] - [[Alejandro Obregón]], Kolumbiana piktisto (n. 1920) * [[21ma di aprilo]] - [[Väinö Linna]], Finlandana skriptisto (n. 1920) * [[23ma di aprilo]] - [[Satyajit Ray]], Indiana filmifisto (n. 1921) * 23ma di aprilo - [[Tanka Prasad Acharya]], chefministro di Nepal (n. 1912) * [[28ma di aprilo]] - [[Francis Bacon (piktisto)|Francis Bacon]], Britaniana piktisto (n. 1909) [[Arkivo:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|thumb|130px|[[Marlene Dietrich]]]] * [[6ma di mayo]] - [[Marlene Dietrich]], German-Usan aktorino, kantistino (n. 1901) * [[23ma di mayo]] - [[Atahualpa Yupanqui]], Arjentiniana kompozisto, kantisto, muzikisto e skriptisto (n. 1908) * 23ma di mayo - [[Giovanni Falcone]], Italiana judiciisto (n. 1939) * [[27ma di mayo]] - [[Delilah Pierce]], Usana piktisto (n. 1904) * [[30ma di mayo]] - [[Karl Carstens]], prezidanto di Germania (n. 1914) * [[13ma di junio]] - [[Pumpuang Duangjan]], Tailandana kantistino (n. 1961) * [[15ma di junio]] - [[Brett Whiteley]], Australian artisto (n. 1939) * [[21ma di junio]] - [[Li Xiannian]], prezidanto di Popul-Republiko Chinia (n. 1909) * [[27ma di junio]] - [[Mihails Tāls|Mihail Tal]], Sovietiana shakoludo-championo (n. 1936) * [[29ma di junio]] - [[Muhammad Boudiaf]], prezidanto di Aljeria (n. 1919) * [[4ma di julio]] - [[Ástor Piazzolla]], Arjentiniana muzikisto (n. 1921) * [[6ma di julio]] - [[Marsha P. Johnson]], Afrikan-usana transexual aktivisto e sexuala laboristo (n. 1945) * [[15ma di julio]] - [[Hammer DeRoburt]], prezidanto di Nauru (n. 1922) * [[22ma di julio]] - [[David Wojnarowicz]], Usana piktisto (n. 1954) * [[23ma di julio]] - [[Suleiman Frangieh]], prezidanto di Libano (n. 1910) * [[5ma di agosto]] - [[Robert Muldoon]], chefministro di Nova-Zelando (n. 1921) [[Arkivo:John_Cage_and_Michael_Bach_in_Assissi_1992.jpg|thumb|130px|[[John Cage]] (sinistre)]] * [[12ma di agosto]] - [[John Cage]], Usana kompozisto (n. 1912) * [[2ma di septembro]] - [[Barbara McClintock]], Usana genetikisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino en 1983 (n. 1902) * [[12ma di septembro]] - [[Anthony Perkins]], Usan aktoro (n. 1932) * [[29ma di septembro]] - [[Paul Jabara]], Usan aktoro, kantisto e kompozisto (n. 1948) * [[8ma di oktobro]] - [[Willy Brandt]], Germana politikisto (n. 1913) * [[11ma di oktobro]] - [[Theo Wolvecamp]], Nederlandana piktisto (n. 1925) * [[25ma di oktobro]] - [[Adelino da Palma Carlos]], chefministro di Portugal (n. 1905) * [[5ma di novembro]] - [[Jan Oort]], Nederlandan astronomo (n. 1900) * [[7ma di novembro]] - [[Alexander Dubček]], Chekoslovakiana politikisto (n. 1921) * [[15ma di decembro]] - [[Sven Delblanc]], Sueda skriptisto (n. 1931) * [[21ma di novembro]] - [[Kaysone Phomvihane]], prezidanto di Laos (n. 1920) * [[23ma di novembro]] - [[Mohamed Benhima]], chefministro di Maroko (n. 1909) * [[25ma di novembro]] - [[Joseph Arthur Ankrah]], prezidanto di Ghana (n. 1915) * [[28ma di novembro]] - [[Sidney Nolan]], Australiana piktisto (n. 1917) * [[30ma di novembro]] - [[Peter Blume]], Usana piktisto e skultisto (n. 1906) * [[3ma di decembro]] - [[Nureddin al-Atassi]], prezidanto di Siria (n. 1929) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Georges Charpak]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Rudolph A. Marcus]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Edmond Henri Fischer]] e [[Edwin Gerhard Krebs|Edwin G. Krebs]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Derek Walcott]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Rigoberta Menchú]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Gary Becker]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] 6sxs2yu3zksndxjzj04pwgepp2s1s2m 1124891 1124867 2026-06-28T23:11:19Z Joao Xavier 110 +naski, imaji 1124891 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1992''' (MCMXCII per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 992ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 92ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 3ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * L'unesma [[exoplaneto]] deskovresas. * [[25ma di marto]] - Kosmonauto [[Sergei Krikalev]] tervenas pos 10-monata flugo per kosmala staciono [[Mir]]. Il departis de [[Sovietia]] e retrovenis a [[Rusia]]. * [[16ma di mayo]] - [[Spaco-paromo]] ''Endeavour'' flugas unesmafoye. === [[Mondo]] === * [[31ma di januaro]] - [[Rusia]] remplasas [[Sovietia]] kom permananta membro dil [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]]. * [[2ma di marto]] - [[Armenia]], [[Azerbaijan]], [[Kazakstan]], [[Kirgizistan]], [[Moldova]], [[San Marino]], [[Tajikistan]], [[Turkmenistan]] ed [[Uzbekistan]] membreskas l'[[Unionita Nacioni]]. === [[Europa]] === * [[januaro]] - [[Li Peng]], chefministro di [[Popul-Republiko Chinia]], vizitas [[Italia]]. * [[13ma di januaro]] - [[Mário Soares]] rielektesas prezidanto di [[Portugal]]. * [[15ma di januaro]] - [[Slovenia]] e [[Kroatia]] divenas oficale nedependanta de [[Yugoslavia]]. * [[26ma di januaro]] - Balistika fuzei de [[Rusia]] ne pluse apuntas ad [[Usa]]. * [[7ma di februaro]] - [[Kontrato di Maastricht]] subskribesas en [[Nederlando]]. Ol altrigos l'[[Europana Ekonomiala Komunitato]] a l'[[Europana Uniono]]. * [[1ma di marto]] - En [[Bosnia e Herzegovina]], [[islamo|mohamedani]] e Kroati votas por nedependo. [[Interna milito]] komencas. * [[12ma di aprilo]] - Apertesas [[Disney-lando]] en [[Paris]], [[Francia]]. * [[27ma di aprilo]] - [[Montenegro]] e [[Serbia]] fondas la stumpala [[Yugoslavia]]. * [[30ma di mayo]] - [[Bosnia e Herzegovina]] divenas membro di [[Unionita Nacioni]]. * [[2ma di junio]] - En plebicito, 50,7% de [[Dania|Dani]] refuzas [[kontrato di Maastrich]]. * [[20ma di julio]] - En [[Chekoslovakia]] prezidanto [[Václav Havel]] renuncas. * [[23ma di julio]] - [[Abkhazia]] deklaras su nedependanta de [[Gruzia]]. * [[31ma di julio]] - [[Gruzia]] membreskas [[Unionita Nacioni]]. * [[16ma di septembro]] - Dum tale nomizita "nigra merkurdio", valuto-sistemo [[Europa]]la krakas. * [[6ma di oktobro]] - [[Lennart Meri]] divenas prezidanto di [[Estonia]]. * [[25ma di oktobro]] - [[Lituania]] aprobas lua nuna [[konstituco]]. * [[11ma di novembro]] - [[Anglikan eklezio]] permisas femina pastori. * [[20ma di novembro]] - Proxim [[London]], parto de la [[kastelo di Windsor]] kun artala trezori perisas en fairo. * [[23ma di novembro]] - En Mölln, [[Germania]], tri [[Turkia|Turka]] mulieri, di qui un infanta, perisas dum incendio, qua komencis pos atento kontre lojeyo por inmigranti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2016/11/23/1992-atentado-incendiario-em-molln.htm|titulo=1992: Atentado incendiário em Mölln|autoro=DW |editero=UOL |vidita ye=23ma di novembro 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[25ma di novembro]] - [[Chekoslovakia]] decidas dividar su a [[Chekia]] e [[Slovakia]] ye la 1ma di januaro 1993. * 25ma di novembro - [[Norvegia]]na guvernerio propozas membreskar [[Europana Uniono]], ma ca ideo repulsesos per plebicito en 1994. * 25ma di novembro - [[Algirdas Brazauskas]] divenas prezidanto di [[Lituania]]. === [[Azia]] === * [[6ma di januaro]] - Akuzata pri [[korupto]] e violaco di [[homala yuri]], [[Gruzia]]na prezidanto [[Zviad Gamsakhurdia]] revokesas de la povo. * [[13ma di januaro]] - [[Japonia]] demandas pardono de [[Korea]] pro kruelega agi dum la [[duesma mondomilito]]. * [[13ma di marto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Turkia]] e produktas 500 morti. * [[22ma di marto]] - Elekti en [[Tailando]]. * [[15ma di aprilo]] - Nova [[konstituco]] en [[Vietnam]] permisas [[libera merkato]]. * [[23ma di julio]] - [[Abkhazia]] deklaras lua nedependo de [[Gruzia]]. === [[Afrika]] === * [[22ma di januaro]] - Revoltanti okupas en [[Kinshasa]], [[Zaire]], radio-brodkasteyo e demandas la revoko di la rejimo. * [[22ma di februaro]] - [[Papo Ioannes Paulus la 2ma]] vizitas insulo [[Gorée]], en [[Senegal]], e deklaras ke [[sklaveso]] esis "ne-agnoskata holokausto". * [[9ma di marto]] - [[Burundi]] adoptas nova [[konstituco]]. * [[17ma di marto]] - En [[Sudafrika]] plebicito aprobas, per 68.7% yes-voti, la fino dil [[apartheid]]. Nur blanki votis en la plebicito.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Apartheid: há 20 anos, plebiscito dava início à reforma da Constituição na África do Sul|url=http://www.redebrasilatual.com.br/mundo/2012/03/apartheid-ha-20-anos-plebiscito-dava-inicio-a-uma-nova-constituicao-na-africa-do-sul|vidita ye=24ma di julio 2016 |idiomo={{pt}}|editero=Rede Brasil Atual}}</ref> * [[3ma di decembro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] decidas sendar paco-trupi a [[Somalia]], duktata da [[Usa]]ni. === [[Nord-Amerika]] === * [[6ma di januaro]] - [[Usa]] suspensas tempale l'implanti di mamala protezi pro inquesti pri lua sekureso kontre riski di rupto, o liko di [[silikono]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/6/newsid_2477000/2477901.stm |titulo=1992: US halts breast implants|vidita ye=24ma di julio 2016|editero=BBC}}</ref> * [[29ma di aprilo]] - Policisti en [[Los Angeles]], qui seviciis negra Rodney King, judiciesas nekulpante. Severega revolti naskas en multa loki en [[Usa]]. * [[10ma di julio]] - En [[Miami, Florida]], ex-prezidanto di [[Panama]] [[Manuel Noriega]] judiciesas e kondamnesas a 40-yara enkarcerigo pro narkotiko-komerco ed extorso. * [[3ma di novembro]] - [[Bill Clinton]] vinkas [[George Bush]] en elekto por prezidanteso. ===[[Central Amerika]]=== * [[16ma di januaro]] - Pacala pakto inter la rejimo di [[Salvador]] e la gerileri* subskribesas en [[México]]. ===[[Sud-Amerika]]=== * [[17ma di marto]] - En [[Buenos Aires]], explozo di bombo en automobilo avan ambasadeyo di [[Israel]] produktas 29 morti e 242 vunditi. * [[3ma di junio|3ma]] til la [[14ma di junio]] - Konfero pri Ambiento e Developado dil Unionita Nacioni eventas en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]]. * [[20ma di junio]] - [[Paraguay]] promulgas lua nuna [[konstituco]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Paraguay/para1992.html |titulo=Paraguay: Constitución de 1992|idiomo={{es}}}}</ref> * [[29ma di septembro]] - Chambro di deputati di [[Brazilia]] aprobas akuzo kontre prezidanto [[Fernando Collor de Mello]]. * [[2ma di oktobro]] - [[Fernando Collor de Mello]] renuncas la prezidanteso di Brazilia. * [[29ma di decembro]] - Prezidanto di [[Brazilia]] [[Fernando Collor de Mello]] revokesas de la povo pro akuzi pri fraudo kontre Braziliana fisko, e perdas sua politikala yuri dum 8 yari. ==[[Sporto]]== * [[25ma di julio]] til la [[9ma di agosto]] - Eventas la [[Olimpiala Ludi en Barcelona, 1992|Somerala Olimpiala Ludi]] en [[Barcelona]], [[Hispania]]. * [[3ma di septembro|3ma]] til la [[14ma di septembro]] - Eventas [[Paralimpiala Ludi]] en [[Barcelona]], [[Hispania]]. * [[15ma di septembro|15ma]] til la [[22ma di septembro - Eventas [[Paralimpiala Ludi]] en [[Madrid]], Hispania. == Naski == * [[14ma di januaro]] - [[Alexandr Gennadyevich Jurbin|Alexandr Jurbin]], Rusa tenisistulo * [[25ma di januaro]] - [[Galbadrahin Otgonceceg]], Mongoliana e Kazakstanana judoistino [[Arkivo:20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Neymar 850 1705.jpg|thumb|130px|[[Neymar]]]] * [[5ma di februaro]] - [[Neymar]], Braziliana futbalisto * [[11ma di februaro]] - [[Taylor Lautner]], Usan aktoro * [[15ma di februaro]] – [[Kuba Jurzyk]], Polona kantisto * [[23ma di februaro]] - [[David Sagitovich Belyavski|David Belyavski]], Rusa gimnastikistulo * [[3ma di marto]] - [[Mönhbatin Myagmarjargal]], Mongoliana boxistino * [[21ma di marto]] - [[Karolína Hrdličková]], Cheka tenisistino * [[23ma di marto]] - [[Kyrie Irving]], Usana basketbalisto * [[30ma di marto]] - [[Anastasia Mihailovna Bodnaruk|Anastasia Bodnaruk]], Rusa shakoludistino * [[12ma di aprilo]] - [[Chad le Clos]], Sudafrikana natisto * [[14ma di aprilo]] - [[Arek Kłusowski]], Polona kantistulo * 14ma di aprilo - [[Tory Nyhaug]], Kanadana biciklisto * [[16ma di aprilo]] - [[Nikita Yuryevich Glazkov|Nikita Glazkov]], Rusa skermistulo [[Arkivo:Rafaela_Silva.jpg|thumb|130px|<small>[[Rafaela Lopes Silva]]</small>]] * [[24ma di aprilo]] - [[Rafaela Lopes Silva]], Braziliana judoistino * [[4ma di mayo]] - [[Tomáš Filippi]], Cheka hokeisto * [[9ma di mayo]] - [[Daniel Burn]], Angla futbalisto * [[10ma di mayo]] - [[Charice]], Filipinana kantistino * [[11ma di mayo]] - [[Thibaut Courtois]], Belga futbalisto * [[20ma di mayo]] - [[Gerónimo Rulli]], Arjentiniana futbalisto * [[30ma di mayo]] - [[Daniel Filip]], Cheka hokeisto * [[5ma di junio]] - [[David Dvořák]], Cheka MMA-kombatanto * [[9ma di junio]] - [[Yannick Agnel]], Franca natisto * [[14ma di junio]] - [[Daryl Sabara]], Usan aktoro [[Arkivo:Mohamed_Salah_2018.jpg|thumb|130px|[[Mohamed Salah]]]] * [[15ma di junio]] - [[Mohamed Salah]], Egiptiana futbalisto * [[21ma di junio]] - [[Nikita Alexeyevich Ignatyev|Nikita Ignatyev]], Rusa gimnastikistulo * [[23ma di junio]] - [[Nyambayarin Tögscogt]], Mongoliana boxisto * [[24ma di junio]] - [[David Alaba]], Austriana futbalisto * 24ma di junio - [[Isaac Kiese Thelin]], Sueda futbalisto * [[28ma di junio]] - [[Elaine Thompson-Herah]], Jamaikan atletino * [[29ma di junio]] - [[Pardis Ahmadieh]], Iranan aktorino * [[3ma di julio]] - [[Sarah-Rebecca Sekulic]], Germana tenisistino * [[5ma di julio]] - [[Chiara Scholl]], Usana tenisistino * [[8ma di julio]] - [[Nikita Andreyevich Gusev|Nikita Gusev]], Rusa hokeisto * 8ma di julio - [[Son Heung-min]], Sud-Koreana futbalisto * [[15ma di julio]] - [[Wayde van Niekerk]], Sudafrikana atleto [[Arkivo:Selena Gomez 2.jpg|thumb|130px|[[Selena Gomez]]]] * [[22ma di julio]] - [[Selena Gomez]], Usana kantistino * [[2ma di agosto]] - [[Charli XCX]], Usana kantisto * [[3ma di agosto]] - [[Denis Mihailovich Ablyazin|Denis Ablyazin]], Rusa gimnastikistulo * [[4ma di agosto]] - [[Timur Marselevich Safin|Timur Safin]], Rusa skermistulo * [[5ma di agosto]] - [[Harhüügiyn Enh-Amar]], Mongoliana boxisto * [[13ma di agosto]] - [[Erdenebatin Behbayar]], Mongoliana luktisto [[Arkivo:Demi Lovato Future Now Tour 2 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Demi Lovato]]]] * [[20ma di agosto]] - [[Demi Lovato]], Usana kantistino ed aktorino * [[31ma di agosto]] - [[Nicolás Tagliafico]], Arjentiniana futbalisto * [[1ma di septembro]] - [[Kirani James]], Grenadan atleto pri 400-metra kurado * [[7ma di septembro]] - [[Martin Hinteregger]], Austriana futbalisto * [[30ma di septembro]] - [[Viktor Mihailovich Baluda|Viktor Baluda]], Rusiana tenisistulo * [[12ma di oktobro]] - [[Valeri Kichin]], Kirgiziana futbalistulo * [[13ma di oktobro]] - [[Shelby Rogers]], Usana tenisistino * [[14ma di oktobro]] - [[Jiří Procházka (MMA-kombatanto)|Jiří Procházka]], Cheka MMA-luktisto * [[15ma di oktobro]] - [[Ncuti Gatwa]], Ruandana-Skotiana aktoro * [[16ma di oktobro]] - [[Viktorija Golubic]], Suisa tenisistino * [[19ma di oktobro]] - [[Kateřina Mrázová (hokeisto)|Kateřina Mrázová]], Cheka hokeistino * [[20ma di oktobro]] - [[Xenia Andreyevna Semyonova|Xenia Semyonova]], Rusa gimnastikistino [[Arkivo:DingLiren24.jpg|thumb|130px|[[Dīng Lìrén]]]] * [[24ma di oktobro]] - [[Dīng Lìrén]], shakoludo-championo di 2023 * [[27ma di oktobro]] - [[Alexei Dmitriyevich Vatutin|Alexei Vatutin]], Rusa tenisistulo * [[11ma di novembro]] - [[Yahor Aliaksieyevich Hierasimaw|Yahor Hierasimaw]], Bielorusa tenisistulo * [[16ma di novembro]] - [[Kalisbek Akimaliyev]], Kirgiziana futbalistulo * [[23ma di novembro]] - [[Miley Cyrus]], Usana kantistino * [[24ma di decembro]] - [[Jakub Flek]], Cheka hokeisto == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Judith Anderson]], Australian aktorino (n. 1897) * [[16ma di februaro]] - [[Janio Quadros]], prezidanto di Brazilia (n. 1917) * [[20ma di februaro]] - [[Alfred Joseph Casson]], Kanadana piktisto (n. 1898) [[Arkivo:Menachem_Begin_2.jpg|thumb|130px|[[Menachem Begin]]]] * [[9ma di marto]] - [[Menachem Begin]], chefministro di Israel, Nobel-laureato pri paco (n. 1913) * [[16ma di marto]] - [[Maria Helena Vieira da Silva]], Portugalana piktistino (n. 1908) * [[21ma di marto]] - [[Jerzy Stajuda]], Polona piktisto ed arto-kritikisto (n. 1936) * [[23ma di marto]] - [[Friedrich Hayek]], Britanian ekonomikisto, filozofo, Nobel-laureato en 1974 (n. 1899) * [[3ma di aprilo]] - [[Aaron Bohrod]], Usana piktisto (n. 1907) * [[4ma di aprilo]] - [[Samuel Reshevsky]], Usana shakoludisto (n. 1911) * [[6ma di aprilo]] - [[Isaac Asimov]], Rusa-Usana skriptisto (n. 1920) [[Arkivo:Daniel Bovet nobel.jpg|thumb|130px|[[Daniel Bovet]]]] * [[8ma di aprilo]] - [[Daniel Bovet]], Suisa farmakologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Meedicino (n. 1907) * [[10ma di aprilo]] - [[Peter Dennis Mitchell]], Britaniana kemiistulo, Nobel-laureato (n. 1920) * [[11ma di aprilo]] - [[Alejandro Obregón]], Kolumbiana piktisto (n. 1920) * [[21ma di aprilo]] - [[Väinö Linna]], Finlandana skriptisto (n. 1920) * [[23ma di aprilo]] - [[Satyajit Ray]], Indiana filmifisto (n. 1921) * 23ma di aprilo - [[Tanka Prasad Acharya]], chefministro di Nepal (n. 1912) * [[28ma di aprilo]] - [[Francis Bacon (piktisto)|Francis Bacon]], Britaniana piktisto (n. 1909) [[Arkivo:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|thumb|130px|[[Marlene Dietrich]]]] * [[6ma di mayo]] - [[Marlene Dietrich]], German-Usan aktorino, kantistino (n. 1901) * [[23ma di mayo]] - [[Atahualpa Yupanqui]], Arjentiniana kompozisto, kantisto, muzikisto e skriptisto (n. 1908) * 23ma di mayo - [[Giovanni Falcone]], Italiana judiciisto (n. 1939) * [[27ma di mayo]] - [[Delilah Pierce]], Usana piktisto (n. 1904) * [[30ma di mayo]] - [[Karl Carstens]], prezidanto di Germania (n. 1914) * [[13ma di junio]] - [[Pumpuang Duangjan]], Tailandana kantistino (n. 1961) * [[15ma di junio]] - [[Brett Whiteley]], Australian artisto (n. 1939) * [[21ma di junio]] - [[Li Xiannian]], prezidanto di Popul-Republiko Chinia (n. 1909) * [[27ma di junio]] - [[Mihails Tāls|Mihail Tal]], Sovietiana shakoludo-championo (n. 1936) * [[29ma di junio]] - [[Muhammad Boudiaf]], prezidanto di Aljeria (n. 1919) * [[4ma di julio]] - [[Ástor Piazzolla]], Arjentiniana muzikisto (n. 1921) * [[6ma di julio]] - [[Marsha P. Johnson]], Afrikan-usana transexual aktivisto e sexuala laboristo (n. 1945) * [[15ma di julio]] - [[Hammer DeRoburt]], prezidanto di Nauru (n. 1922) * [[22ma di julio]] - [[David Wojnarowicz]], Usana piktisto (n. 1954) * [[23ma di julio]] - [[Suleiman Frangieh]], prezidanto di Libano (n. 1910) * [[5ma di agosto]] - [[Robert Muldoon]], chefministro di Nova-Zelando (n. 1921) [[Arkivo:John_Cage_and_Michael_Bach_in_Assissi_1992.jpg|thumb|130px|[[John Cage]] (sinistre)]] * [[12ma di agosto]] - [[John Cage]], Usana kompozisto (n. 1912) * [[2ma di septembro]] - [[Barbara McClintock]], Usana genetikisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino en 1983 (n. 1902) * [[12ma di septembro]] - [[Anthony Perkins]], Usan aktoro (n. 1932) * [[29ma di septembro]] - [[Paul Jabara]], Usan aktoro, kantisto e kompozisto (n. 1948) * [[8ma di oktobro]] - [[Willy Brandt]], Germana politikisto (n. 1913) * [[11ma di oktobro]] - [[Theo Wolvecamp]], Nederlandana piktisto (n. 1925) * [[25ma di oktobro]] - [[Adelino da Palma Carlos]], chefministro di Portugal (n. 1905) * [[5ma di novembro]] - [[Jan Oort]], Nederlandan astronomo (n. 1900) * [[7ma di novembro]] - [[Alexander Dubček]], Chekoslovakiana politikisto (n. 1921) * [[15ma di decembro]] - [[Sven Delblanc]], Sueda skriptisto (n. 1931) * [[21ma di novembro]] - [[Kaysone Phomvihane]], prezidanto di Laos (n. 1920) * [[23ma di novembro]] - [[Mohamed Benhima]], chefministro di Maroko (n. 1909) * [[25ma di novembro]] - [[Joseph Arthur Ankrah]], prezidanto di Ghana (n. 1915) * [[28ma di novembro]] - [[Sidney Nolan]], Australiana piktisto (n. 1917) * [[30ma di novembro]] - [[Peter Blume]], Usana piktisto e skultisto (n. 1906) * [[3ma di decembro]] - [[Nureddin al-Atassi]], prezidanto di Siria (n. 1929) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Georges Charpak]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Rudolph A. Marcus]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Edmond Henri Fischer]] e [[Edwin Gerhard Krebs|Edwin G. Krebs]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Derek Walcott]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Rigoberta Menchú]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Gary Becker]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] gl64t4xs2gupgbuc2f8taeunye47oq2 0 2947 1124879 1124573 2026-06-28T20:09:07Z Joao Xavier 110 +naski 1124879 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1999''' (MCMXCIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 999ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 99ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 10ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[29ma di mayo]] - [[Spaco-paromo Discovery]] unionas unesmafoye kun [[Staciono Kosmala Internaciona]]. * [[31ma di julio]] - ''[[Lunar Prospector]]'' direktesas aden kratero ye la suda polo di la luno, finigante la misiono. * [[oktobro]] - [[NASA]] perdas kontakto kun [[kosmoprobilo]] ''Mars Climate Orbiter''. * [[3ma di decembro]] - NASA perdas kontakto kun kosmoprobilo ''Mars Polar Lander'' kelka momenti ante envenar a [[Marso|Marsal]] atmosfero. === [[Mondo]] === * [[27ma di februaro]] - Colin Prescot ed Andy Elson flugas per varmeg-aerala balono dum 233 hori e 55 minuti kande li probis flugar cirkum la [[mondo]]. * [[1ma di marto]] - Pakto pri abnego dil uzo dil landala torpedi efikeskas. * [[21ma di marto]] - [[Bertrand Piccard]] e Brian Jones sucedas cirkumflugar la mondo per varmeg-aerala balono. La voyajo komencis ye la 3ma di marto. * [[26ma di marto]] - Komputero-viruso "Melissa" destruktas en reto. * [[29ma di marto]] - Industrial indexilo ''Dow Jones'' unesmafoye supervenas 10.000. * [[11ma di agosto]] - Eventas total eklipso sunala, videbla en [[Europa]] ed [[Azia]]. * [[12ma di oktobro]] - La habitantaro dil mondo supereskas sis miliardi (segun kalkulo di [[Unionita Nacioni]]). * [[30ma di novembro]] - En [[Seattle]], [[Washington (stato)|Washington]], [[Usa]], demonstro di anti-globalisti surprizas policisti ed apertal evento di granda kunveno abrogesas. La protesto duras til la [[3ma di decembro]]. === [[Europa]] === * [[1ma di januaro]] - [[Euro]] komencas uzesar en bankala sistemo. * [[27ma di januaro]] - En [[Pokka]], [[Laponia]] mezuresas -51,5 [[Celsius|°C]], qua esas la nova koldeso-rekordo en [[Finlando]]. * [[10ma di februaro]] - Avalanchi che [[Genève]] en Franca [[Alpi]] mortigas 10 homi. * [[16ma di februaro]] - Omnaloke en Europa [[Kurdo|Kurdi]] atakas ambasadi di [[Turkia]] e kidnapas homi pro l'aresto di [[Abdullah Öcalan]]. * [[23ma di februaro]] - Avalancho destruktas vilajo Galtür, en [[Austria]], e produktas 31 morti. * [[12ma di marto]] - [[Hungaria]], [[Polonia]] e [[Chekia]] unionas su a [[NATO]]. * [[24ma di marto]] - [[NATO]] atakas [[Yugoslavia]] per aerala bombardo. * 24ma di marto - Fairego mortigas 39 homi en la [[tunelo sub la Monto Blanka]]. La [[tunelo]] klozesos dum preske tri yari. * [[5ma di aprilo]] - En [[Nederlando]], du [[Libia]]ni, akuzita pri bombal atako en [[1988]] super [[Lockerbie]], [[Skotia]], adportesas a tribunalo. * [[7ma di aprilo]] - [[Serbia]]na korpi baras la limito di [[Kosovo]] por preventar fugo di Albani. * [[6ma di mayo]] - [[Wals]] e [[Skotia]] elektas deputati a nacionala kunveno e parlamento; Skotia unesmafoye pos l'uniono en [[1707]]. * [[7ma di mayo]] - Aeroplani di [[NATO]] bombardas [[Popul-Republiko Chinia|Chinian]] ambasadeyo en [[Beograd]]. Tri mortas e 20 lezas su. * [[13ma di mayo]] - En [[Italia]], [[Carlo Azeglio Ciampi]] elektesas prezidanto. * [[27ma di mayo]] - Internaciona tribunalo en Haag akuzas prezidanto di [[Yugoslavia]] [[Slobodan Milošević]] e quar altra politikisti de la lando pro militala krimini e krimini kontra homaro koncernante eventi en [[Kosovo]]. * [[28ma di mayo]] - En [[Milano]], "La lasta komuniajo" da [[Leonardo da Vinci]] expozesas pos 22-yara restauro. * [[9ma di junio]] - [[Yugoslavia]] e [[NATO]] ligas pri paco. * [[10ma di junio]] - [[Serbia]]na trupi retretas ek [[Kosovo]]. * [[12ma di junio]] - Paco-trupi di [[UN]] envenas Kosovo. * [[7ma di agosto]] til la [[9ma di agosto]] - Eventas [[Ido-renkontro 1999|Ido-renkontro]] en Waldkappel, [[Germania]]. * [[9ma di agosto]] - En [[Rusia]], [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] desemployas quaresmafoye sua rejimo. * [[19ma di agosto]] - En [[Beograd]], multa mili de demonstranti demandas renunco di [[Slobodan Milošević]]. * [[2ma di decembro]] - En [[Nord-Irlando]] [[Unionita Rejio]] donas povo a Nord-Irlandana komitato exekutanta segun pacala pakto. * [[21ma di decembro]] - En [[Zaragoza]], Hispana, policisti trovas en automobilo 950 kg de explozivi ed ye la [[22ma di decembro]] plusa 750 kg. [[ETA]] konfesas ke ol intencis explozigar edifico ''Torre Picasso''. * [[26ma di decembro]] - Tempesto ''Lothar'' mortigas 137 personi en [[Francia]], [[Suisia]] e [[Germania]]. * [[31ma di decembro]] - En [[Rusia]], prezidanto [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] renuncas e nominas chefministro [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] kom provizora prezidanto. ===[[Azia]] === * [[7ma di februaro]] - En [[Jordania]], [[Abdullah la 2ma di Jordania|Abdullah la 2ma]] divenas regnanto segun impero da lua patro, rejo [[Hussein di Jordania|Hussein]]. * [[23ma di februaro]] - En [[Turkia]], [[Ankara]], [[Abdullah Öcalan]] akuzesas pro stato-trahizo. * [[30ma di aprilo]] - [[Kambodja]] unionas su ad [[ASEAN]]. * [[17ma di mayo]] - En [[Israel]], [[Ehud Barak]] elektesas chefministro. * [[9ma di julio]] - [[Sangay Ngedup]] divenas chefministro di [[Bhutan]]. [[Arkivo:Izmit_eart2.jpg|thumb|130px|[[Ter-tremo]] en [[İzmit]], [[Turkia]].]] * [[17ma di agosto]] - En [[İzmit]], nordwesta [[Turkia]] [[ter-tremo]] kun forteso 7.5 che [[skalo di Richter]] produktas {{formatnum:17000}} morti e 50 mil plusa homi vundita. * [[21ma di septembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.7 che [[skalo di Richter]] frapas [[Taiwan]] e produktas plu kam {{formatnum:2400}} morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.history.com/topics/1999-taiwan-earthquake|titulo=1999 Taiwan earthquake - facts & summary |editero=History.com |vidita ye=11ma di septembro 2016}}</ref> * [[12ma di oktobro]] - En [[Pakistan]], generalo [[Pervez Musharraf]] kaptas la povo suplantante chefministro [[Nawaz Sharif]]. * [[18ma di oktobro]] - [[Indonezia]] abolisas dekreto de 1978 qua anexis [[Estal Timor]] kom provinco. * [[29ma di oktobro]] - [[Ciklono]] frapas [[India]]na stato [[Odisha]] e produktas cirkume {{formatnum:9887}} morti, segun oficala statistiki.<ref name="IMD">{{Extera ligilo|url=http://www.rsmcnewdelhi.imd.gov.in/images/pdf/archive/rsmc/1999.pdf|titulo=Report on Cyclonic Disturbances Over North Indian Ocean During 1999|editero=RSMC-Tropical Cyclones New Delhi - India Meteorological Department|vidita ye=1ma di januaro 2017 |pages=50-64|format=PDF|publikigita ye=Februaro 2000}}</ref> * [[20ma di novembro]] - [[Popul-Republiko Chinia]] sendas aden kosmo senkrua ''Shenzhou''-fuzeo. * [[20ma di decembro]] - [[Portugal]] retrodonas [[Makao]] a [[Popul-Republiko Chinia]]. * [[26ma di decembro]] - [[Ciklono]] ''Lothar'' trairas [[Francia]], [[Belgia]], [[Luxemburgia]] e la sudo di [[Germania]], produktas 110 morti ed efektigas plua kam 15-miliard Euri en domaji. * [[27ma di decembro]] - [[Ciklono]] ''Martin'' frapas [[Hispania]], [[Francia]], [[Suisia]] ed [[Italia]] per venti qui atingas 200 kilometri po horo, 1 dio pos ciklono ''Lothar'', produktanta 30 morti ed efektiganta 6 miliard Euri en domaji. ===[[Afrika]] === * [[27ma di februaro]] - En [[Nigeria]], [[Olusegun Obasanjo]] elektesas prezidanto. L'antea elekto demokratal eventis en 1983. * [[1ma di marto]] - En [[Zambia]], [[Lusaka]], bombo destruktas l'ambasado di [[Angola]]. * 1ma di marto - En [[Uganda]], le [[populo Hutu|Hutu]] mortigas ok turisti. * [[9ma di aprilo]] - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], prezidanto di Nijer, mortigesas. * [[7ma di mayo]] - Militala povo-kapto en [[Guinea-Bissau]] revokas prezidanto [[João Bernardo Vieira]]. * [[29ma di mayo]] - [[Olusegun Obasanjo]] divenas l'unesma civila prezidanto di [[Nigeria]] pos 16-yara militistala diktatoreso. * [[14ma di junio]] - [[Thabo Mbeki]] elektesas prezidanto di [[Sudafrika]]. * [[23ma di julio]] - [[Muhammad la 6ma di Maroko|Muhammad la 6ma]] divenas rejulo di [[Maroko]] pos la morto di ilua patro, [[Hassan la 2ma di Maroko|Hassan la 2ma]]. ===[[Nord-Amerika]] === * [[21ma di januaro]] - Rivo-surveyisti di [[Usa]] konfiskas 4,3 tuni de [[kokaino]] en la [[bayo di Mexikia]], proxim [[Houston]]. * [[12ma di februaro]] - [[Usa]]na parlamento refuzas omna des-oficiganta akuzi a prezidanto [[Bill Clinton]]. * [[1ma di aprilo]] - [[Nunavut]], [[Kanada]], hemolando di Inuiti (Eskimoi), divenas la triesma teritorio. * [[20ma di aprilo]] - Che fakultato ''Columbine High School'' proxim [[Denver]], [[Kolorado]], du studenti [[Masakro di Columbine|pafas multafoye kontre studenti e docisti]], e mortigas 12 studenti ed 1 docisto ante suocidar. * [[16ma di julio]] - L'[[aeroplano]] guvernata da [[John F. Kennedy yun.]] falas aden maro che [[Massachusetts]]. * [[13ma di oktobro]] - La senato di [[Usa]] repulsas CTBT-kontrato neganta nukleara probi. * [[14ma di decembro]] - Aljeriano Ahmed Ressam arestesas en Port Angeles, [[Washington (stato)|Washington]], [[Usa]], proxim la frontiero kun [[Kanada]], kande frontierala policisti trovas explozivi en lua automobilo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Millenium Plot - Ahmed Ressan's Millenium Plot|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/trail/inside/cron.html|editero=PBS|vidita ye=30ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Ressam judiciesos pro projetar explozo che internaciona aeroportuo di [[Los Angeles]]. ===[[Central Amerika]] === * [[2ma di mayo]] - [[Mireya Moscoso]] divenas l'unesma [[muliero]] prezidanto di [[Panama]]. * [[3ma di decembro]] - Tori Murden remas tra [[Atlantiko]] kom unesma muliero. La voyajo komencis 81 dii antee en [[Kanarii]] ed el remas til [[Guadelupa]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[25ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.2 che [[skalo di Richter]] frapas [[Kolumbia]] e produktas {{formatnum:1000}} morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/25/newsid_2506000/2506407.stm|titulo=1999: Colombia quake leaves hundreds dead|editero=BBC|vidita ye=30ma di julio 2021}}</ref> * [[2ma di februaro]] - [[Hugo Chávez Frías]] asumas la prezidanteso di [[Venezuela]]. * [[23ma di marto]] - Vice-prezidanto di [[Paraguay]] [[Luis María Argaña]] mortigesas. * [[16ma di decembro]] - [[Venezuela]] chanjas lua kompleta nomo a Bolivariana Republiko Venezuela. ===[[Oceania]] === * [[30ma di agosto]] - En [[plebicito]], plu kam 75% de la votanti en [[Estal Timor]] votas favorebla pri nedependanteskar de [[Indonezia]]. * [[6ma di novembro]] - Australiani decidas per votado ke la chefo di guvernerio di [[Australia]] esos Britaniana rejo. * [[14ma di decembro]] - [[Kiribati]], [[Nauru]] e [[Tonga]] membreskas [[Unionita Nacioni]]. ==[[Sporto]]== * [[27ma di junio]] - Mongoliana boxisto [[Dugarbaatarin Lhagva]] divenas mondala championo dil [[World Boxing Council|WBA]]. * [[23ma di julio]] til la [[8ma di agosto]] - En [[Winnipeg]], [[Kanada]], eventas la 13ma [[Tot-Amerika Ludi]], kun la partopreno di {{formatnum:5083}} atleti. * [[7ma di agosto]] til la [[15ma di agosto]] - En [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei]], eventas la 20ma Sud-Estal Aziana Ludi. * [[21ma di agosto]] - Boxisto [[Konstantin Borisovich Czyu|Konstantin Czyu]] divenas championo dil [[World Boxing Council]] (WBC) en kategorio ad 63,5 kg. ==Naski == [[Arkivo:Yuto_Horigome_(JAP)_2022.jpg|thumb|130px|[[Yuto Horigome]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Yuto Horigome]], Japoniana planko-sketisto, Olimpiala championo * [[11ma di januaro]] - [[Christian Nodal]], Mexikiana kantisto e kompozisto * [[14ma di januaro]] - [[Thabang Matuludi]], Sudafrikana futbalisto * [[19ma di januaro]] - [[Samuel Kozlovský]], Slovaka futbalisto * [[21ma di januaro]] - [[Anastasia Sergeyevna Dmitriyeva|Anastasia Dmitriyeva]], Rusa gimnastikistino * [[31ma di januaro]] - [[Artyom Olegovich Dubrivni|Artyom Dubrivni]], Rusa tenisistulo * [[3ma di marto]] - [[Sphephelo Sithole]], Sudafrikana futbalisto * [[21ma di marto]] - [[Jaroslav Dvořák (hokeisto, 1999)|Jaroslav Dvořák]], Cheka hokeisto * [[27ma di marto]] - [[Natasha Calis]], Kanadan aktorino * [[4ma di aprilo]] - [[Sheku Kanneh-Mason]], Britaniana violoncelisto [[Arkivo:Sabrina_Carpenter_-_O2_Arena_2025_-_086_(cropped_2_-_color_adjusted).jpg|thumb|130px|[[Sabrina Carpenter]]]] * [[11ma di mayo]] - [[Sabrina Carpenter]], Usana kantistino ed aktorino * [[8ma di mayo]] - [[Rebeca Andrade]], Braziliana gimnastikistino * [[15ma di mayo]] - [[Anastasia Dmitriyevna Gasanova|Anastasia Gasanova]], Rusa tenisistino * [[27ma di mayo]] - [[Matheus Cunha]], Braziliana futbalisto * [[28ma di mayo]] - [[Cameron Boyce]], Usana aktorino (m. 2019) * [[17ma di junio]] - [[Elena Andreyevna Rıbakïna|Elena Rıbakïna]], Kazakstanana tenisistino * [[28ma di junio]] - [[Markéta Šimková]], Cheka tenisistino [[Arkivo:Peruth Chemutai (UGA) 2016.jpg|thumb|130px|[[Peruth Chemutai]]]] * [[10ma di julio]] - [[Peruth Chemutai]], Ugandana atletino pri 3000-metra obstaklo-kurado * [[15ma di julio]] - [[Emma Léné]], Franca tenisistino * [[21ma di julio]] - [[Maria Mateas]], Usana tenisistino * [[22ma di julio]] - [[Sofia Sewing]], Usana tenisistino * [[30ma di julio]] - [[Joey King]], Usan aktoro * [[12ma di agosto]] - [[Jule Niemeier]], Germana tenisistino * [[7ma di septembro]] - [[Michelle Creber]], Kanadan aktorino e kantistino * [[9ma di septembro]] - [[Amina Vladikovna Anshba|Amina Anshba]], Rusa tenisistino * 9ma di septembro - [[Tonio Teklić]], Kroata futbalisto * [[21ma di septembro]] - [[Mahsa Amini]], Kurda-Iranana studentino (m. 2022) * [[28ma di septembro]] - [[Kayla Day]], Usana tenisistino [[Arkivo:Flavia_Saraiva_-_Mesacast_BBB_2026.png|thumb|130px|[[Flávia Saraiva]]]] * [[30ma di septembro]] - [[Flávia Saraiva]], Braziliana gimnastikistino * [[13ma di oktobro]] - [[Lara Schmidt (tenisistino)|Lara Schmidt]], Germana tenisistino * [[26ma di oktobro]] - [[Ashley Lahey]], Usana tenisistino * [[27ma di novembro]] - [[Ecaterina Visnevscaia]], Rusa-Moldovana tenisistino * [[1ma di decembro]] - [[Sofya Andreyevna Juk|Sofya Juk]], Rusa tenisistino * [[2ma di decembro]] - [[Kelvin Kiptum]], Kenian atleto (m. 2024) ==Morti == * [[8ma di januaro]] - [[Peter Seeberg]], Dana skriptisto (n. 1925) * [[9ma di januaro]] - [[Mien Ruys]], Nederlandana peizajisto (n. 1904) * [[11ma di januaro]] - [[Fabrizio De André]], Italiana kantisto (n. 1940) * [[14ma di januaro]] - [[Aldo van Eyck]], Nederlandan arkitekto (n. 1918) * [[5ma di februaro]] - [[Wassily Leontief]], Rusa ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1905) [[Arkivo:Hussein_of_Jordan_1997.jpg|thumb|130px|<small>[[Hussein di Jordania]].</small>]] * [[7ma di februaro]] - Rejulo [[Hussein di Jordania]] (n. 1935) * [[15ma di februaro]] - [[Henry Way Kendall]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1926) * [[21ma di februaro]] - [[Gertrude B. Elion]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1918) * 21ma di februaro - [[Walter Lini]], chefministro di Vanuatu (n. 1942) * [[25ma di februaro]] - [[Glenn T. Seaborg]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1912) * [[2ma di marto]] - [[Dusty Springfield]], Britaniana kantisto (n. 1939) * [[3ma di marto]] - [[Gerhard Herzberg]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1904) * [[6ma di marto]] - [[Isa ibn Salman Al Khalifah]], sultano di Oman (n. 1933) * [[7ma di marto]] - [[Stanley Kubrick]], Usana filmifisto (n. 1928) * [[8ma di marto]] - [[Joe DiMaggio]], bas-balo stelo, spozo di [[Marilyn Monroe]] (274 dii) (n. 1914) [[Arkivo:Bioy.png|thumb|130px|[[Adolfo Bioy Casares]]]] * 8ma di marto - [[Adolfo Bioy Casares]], Arjentiniana skriptisto (n. 1914) * [[12ma di marto]] - Sir [[Yehudi Menuhin]], Usana-Britaniana violinisto (n. 1916) * [[23ma di marto]] - [[Luis Maria Argaña]], vice-prezidanto di Paraguay, asasinita (n. 1932) * [[9ma di aprilo]] - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], prezidanto di Nijer (n. 1949) * [[13ma di aprilo]] - [[Willi Stoph]], chefministro di Est-Germania (n. 1914) * [[24ma di aprilo]] - [[Arthur Merric Bloomfield Boyd]], Australiana piktisto (n. 1920) * [[26ma di aprilo]] - [[Man Mohan Adhikari]], chefministro di Nepal (n. 1920) * [[28ma di aprilo]] - [[Arthur Leonard Schawlow]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1920) * [[31ma di mayo]] - [[Auguste Le Breton]], Franca skriptisto (n. 1913) * [[11ma di junio]] - [[DeForest Kelley]], Usan aktoro (n. 1920) * [[17ma di junio]] - [[Paul-Émile de Souza]], prezidanto di Benin (n. 1930) * [[27ma di junio]] - [[Georgios Papadopulos]], diktatoro di Grekia (n. 1919) * [[6ma di julio]] - [[Joaquín Rodrigo]], Hispana kompozisto (n. 1901) [[Arkivo:Bert_Fields_and_Mario_Puzo.jpg|thumb|130px|[[Mario Puzo]]]] * [[2ma di julio]] - [[Mario Puzo]], Usana skriptisto (n. 1920) * [[8ma di julio]] - [[Pete Conrad]], Usan astronauto (n. 1930) * [[16ma di julio]] - [[John F. Kennedy yun.]], filiulo di Usana prezidanto [[John F. Kennedy]] (n. 1960) * [[23ma di julio]] - Rejulo [[Hassan la 2ma di Maroko]] (n. 1929) * [[26ma di julio]] - [[Trygve Haavelmo]], ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1911) * 26ma di julio - [[Phaedon Gizikis]], prezidanto di Grekia (n. 1917) * [[11ma di agosto]] - [[Hendrick Chin A Sen]], prezidanto di Surinam (n. 1934) * [[28ma di agosto]] - Dom [[Hélder Câmara]], Brazilian episkopo e aktivisto pri [[homala yuri]] (n. 1909)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Dom Hélder Câmara|editero=InfoEscola|url=https://www.infoescola.com/biografias/dom-helder-camara/|vidita ye=30ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[20ma di septembro]] - [[Raisa Maximovna Gorbachyova|Raisa Gorbachyova]], spozino di [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] (n. 1932) * [[3ma di oktobro]] - [[Akio Morita]], Japonian entraprezisto (n. 1921) * [[4ma di oktobro]] - [[Bernard Buffet]], Franca piktisto (n. 1928) * [[6ma di oktobro]] - [[Amália Rodrigues]], Portugalana kantistino (n. 1920) * [[9ma di oktobro]] - [[João Cabral de Melo Neto]], Braziliana skriptisto (n. 1920) * [[14ma di oktobro]] - [[Julius Nyerere]], prezidanto di Tanzania (n. 1922) * [[20ma di oktobro]] - [[Jack Lynch]], chefministro di Irlando (n. 1917) * [[25ma di oktobro]] - [[Samson Kisekka]], chefministro di Uganda (n. 1912) * 25ma di oktobro - [[Victor Saúde Maria]], chefministro di Guinea-Bissau (n. 1939) * [[27ma di oktobro]] - [[Vazgen Sargsyan]], chefministro di Armenia (n. 1959) * 27ma di oktobro - [[Alphonse Matejka]], Suisa Idisto ed Interlinguisto (n. 1902) * [[28ma di oktobro]] - [[Rafael Alberti]], Hispana skriptisto (n. 1902) * [[12ma di novembro]] - [[Mohammad Mohammadullah]], prezidanto di Bangladesh (n. 1921) * [[16ma di novembro]] - [[Daniel Nathans]], Usana mikrobiologiisto, Nobel-laureato (n. 1928) [[Arkivo:Amintore_Fanfani.JPG|thumb|130px|[[Amintore Fanfani]]]] * [[20ma di novembro]] - [[Amintore Fanfani]], Italiana politikisto (n. 1908) * [[10ma di decembro]] - [[Franjo Tuđman]], prezidanto di Kroatia (n. 1922) * [[12ma di decembro]] - [[Joseph Heller]], Usana skriptisto (n. 1923) * [[19ma di decembro]] - [[Desmond Llewelyn]], Britanian aktoro (n. 1914) * [[24ma di decembro]] - [[João Baptista Figueiredo]], prezidanto di Brazilia (n. 1918) * 24ma di decembro - [[Maurice Couve de Murville]], chefministro di Francia (n. 1907) * 24ma di decembro - [[Tito Guízar]], Mexikian aktoro (n. 1908) * [[26ma di decembro]] - [[Curtis Mayfield]], Usana kompozisto, kantisto e muzikisto (n. 1942) * 26ma di decembro - [[Shankar Dayal Sharma]], prezidanto di India (n. 1918) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Gerardus 't Hooft]], [[Martinus J.G. Veltman]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Ahmed Zewail]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Günter Blobel]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Günter Grass]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Mediki Sen Frontieri]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert A. Mundell]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] o6wgyqqhunpm79my2fq88toyahsg8yr 0 3125 1124856 990309 2026-06-28T13:51:53Z Mistico Dois 28402 1124856 wikitext text/x-wiki {{19ma yarcento}} La yaro '''1829''' (MDCCCXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]], ed ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Juliala kalendario]]. Ol esis la 829ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 29ma yaro di la [[19ma yarcento]], e la 10ma yaro di la [[yari 1820a]]. Kande 1829 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923. == Eventi == === [[Europa]] === * [[31ma di marto]] - [[Papo Pius la 8ma|Pius la 8ma]] divenas papo. * [[12ma di septembro]] - [[Rusa imperio]] ed [[Otoman imperio]] signatas kontrato che Adrianopolis, e la [[milito pri nedependo Greka]] finas. * [[Friedrich Wöhler]] sintezas [[ureo]]. === [[Azia]] === * En [[India]], vidvino-kombusto (''suttee''), anciena kustumo [[Hinduismo|Hindua]], interdiktesas per lego. Segun kustumo, vidvino devis jetar su aden rogo sequante mortinta spozo. === [[Nord-Amerika]] === * [[26ma di februaro]] - Germane naskinta [[Levi Strauss]] ganas [[patento]] por lua laboro-pantalono persistanta. === [[Sud-Amerika]] === * [[27ma di februaro]] - [[Granda Kolumbia]] vinkas [[Peru]] en la batalio di Tarqui. * [[6ma di decembro]] - [[Juan Manuel de Rosas]] divenas guberniestro di la [[Provinco Buenos Aires]], en [[Arjentinia]]. == Naski == * [[10ma di januaro]] - [[Epaminondas Deligiorgis]], chefministro di Grekia (m. 1879) [[Arkivo:King_Oscar_II_of_Sweden_in_uniform.png|130px|thumb|[[Oskar la 2ma di Suedia|Oskar la 2ma]]]] * [[21ma di januaro]] - Rejulo [[Oskar la 2ma di Suedia]] (m. 1907) * [[28ma di februaro]] - [[Antonio Guzmán Blanco]], prezidanto di Venezuela (m. 1899) * [[5ma di marto]] - [[Jean-Jacques Henner]], Franca piktisto (m. 1905) * [[1ma di mayo]] - [[José Martiniano de Alencar]], jurnalisto e skriptisto de [[Romantikismo|Romantika movado]] en Brazilia (m. 1877) * [[26ma di julio]] - [[Auguste Marie François Beernaert]], yuristo e chefministro di Belgia, Nobel-laureato pri paco (m. 1912) * [[7ma di septembro]] - [[Friedrich August Kekulé von Stradonitz]], Germana kemiisto (m. 1896) * [[22ma di septembro]] - [[Tự Đức]], imperiestro di Vietnam (m. 1883) * [[5ma di oktobro]] - [[Chester Arthur]], prezidanto di Usa (m. 1886) * [[20ma di oktobro]] - Rejulo [[Surendra di Nepal]] (m. 1881) == Morti == [[Arkivo:Pope_Leo_XII.PNG|thumb|130px|[[Papo Leo la 12ma|Leo la 12ma]]]] * [[10ma di februaro]] - [[Papo Leo la 12ma]] (n. 1760) * [[6ma di aprilo]] - [[Niels Henrik Abel]], norvegiana matematikisto (n. 1802) * [[29ma di mayo]] - [[Humphry Davy]], Britaniana kemiisto (n. 1778) * [[18ma di decembro]] - [[Jean-Baptiste de Lamarck]], Franca biologiisto (n. 1744) [[Kategorio:Yari 1820a]] kvqw9sx9n3znm91bvcslesfzvmmnsvh 0 3233 1124865 1121892 2026-06-28T16:25:50Z Joao Xavier 110 1124865 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1993''' (MCMXCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 993ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 93ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 4ma yaro di la [[yari 1990a]]. ==Eventi== ===[[Mondo]]=== * [[3ma di januaro]] - En [[Moskva]], [[George Bush]] e [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] subskribas duesma START-pakto. * [[14ma di januaro]] - Traktato interdiktante [[kemial armo|kemial armi]] subskribesas pos 24-yara negocii en [[Paris]]. * [[17ma di julio]] - ''Slackware'', la maxim anciena [[Linux]]-versiono qua duras existar, lansesas. * [[30ma di decembro]] - [[Israel]] e [[Vatikano]] ligas diplomacala relati. ===[[Europa]]=== * [[1ma di januaro]] - [[Chekoslovakia]] dividas su pacoze. [[Chekia]] e [[Slovakia]] divenas nedependanta. * [[26ma di januaro]] - [[Václav Havel]] elektesas prezidanto di [[Chekia]]. * [[15ma di februaro]] - [[Michal Kováč]] elektesas prezidanto di [[Slovakia]]. * [[14ma di marto]] - [[Andora]] aprobas sua [[konstituco]], e divenas [[konstitucala monarkio]] kun [[chefministro]]. * [[28ma di marto]] - En [[Francia]], [[Édouard Balladur]] divenas chefministro. * [[8ma di aprilo]] - [[Norda Macedonia]] membreskas [[Unionita Nacioni]], kun la nomo "Anciena Yugoslaviana Republiko Macedonia". * [[9ma di agosto]] - [[Albert la 2ma di Belgia|Albert la 2ma]] divenas rejo di [[Belgia]] pos la morto di [[Baudouin di Belgia|Baudouin]]. * [[1ma di novembro]] - [[Kontrato di Maastricht]] efikeskas, ed [[Europana Uniono]] naskas. * [[9ma di novembro]] - En [[Mostar]], [[Bosnia e Herzegovina]], ponto qua esas simbolo di uniono (''Stari Most'') krulas per municioni de Serba tanki. ===[[Azia]]=== * [[12ma di marto]] - En [[Bombay]] ([[Mumbai]]), [[India]], 15 bombal ataki ocidas adminime 250 homi.<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/12/newsid_4272000/4272943.stm|titulo=1993: Bombay hit by devastating bombs|editero=BBC|vidita ye=30ma di oktobro 2016}}</ref> * 12ma di marto - [[Nord-Korea]] ne longe praktikas abnego di la developo di nukleara fuzei. * [[6ma di junio]] - En [[Mongolia]], unesmafoye eventas direta elekto por prezidanto. * [[9ma di junio]] - Princo di [[Japonia]] [[Naruhito]] mariajas ne-nobela Masako Owada. * [[27ma di junio]] - [[Bill Clinton]] imperas atakar [[Irak]] per fuzei pro probar mortigo di [[George Bush]] dum lua vizito en [[Kuwait]]. * [[2ma di julio]] - [[Norodom Ranariddh]] divenas chefministro di [[Kambodja]]. * [[12ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Hokkaido]], [[Japonia]], e efektigas ondego, quo perisigas 202 homi en insulo Okushiri. * [[13ma di septembro]] - [[Yasser Arafat]] (chefo di [[PLO]]) e [[Ichak Rabin]] (chefministro di [[Israel]]) salutas unu l'altru per manui en [[Washington DC]], pos subskribo di pacala pakto. * [[24ma di septembro]] - [[Norodom Sihanouk]] divenas itere rejulo di [[Kambodja]]. * [[30ma di septembro]] - [[Ter-tremo]] en Latur, [[India]] destruktas 52 vilaji e produktas {{formatnum:10000}} morti.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/maharashtras-deadliest-earthquake-265569-2015-09-30 |titulo=Maharashtra's deadliest earthquake: Some facts you must know about the Latur earthquake |vidita ye= 20ma di oktobro 2021 |editero=India Today |publikigita ye=30ma di septembro 2015 |idiomo={{en}}}}</ref> ===[[Afrika]]=== * [[27ma di marto]] - [[Mahamane Ousmane]] elektesas prezidanto di [[Nijer]]. * [[23ma di aprilo]] - La habitantaro di [[Eritrea]] votas pri nedependo de [[Etiopia]]. * [[24ma di mayo]] - [[Eritrea]] nedependanteskas. * [[3ma di oktobro]] - Vasta kombato en [[Mogadishu]], [[Somalia]], inter Usana paco-trupi e lokala militestri produktas la morti di 18 Usani e 350 Somaliani. ===[[Nord-Amerika]]=== * [[20ma di januaro]] - [[Bill Clinton]] komencas lua mandato kom prezidanto di Usa. * [[13ma di februaro]] - Eventas grandega nivo-burasko en estala rivo di kontinento. En [[Usa]], 184 homi mortas. * [[26ma di februaro]] - En [[New York]], bombal atako che ''[[World Trade Center]]'' mortigas sis homi e vundas plu kam mil plusa homi.<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|url=https://books.google.com/books?id=6W1IdJD3Mv0C|autoro=Barbara A. Nadel|titulo=Building Security: Handbook for Architectural Planning and Design|isbn=978-0-07-150121-7|publikigita ye=27ma di aprilo 2004|editero=McGraw Hill Professional}}</ref> * [[28ma di februaro]] til la [[19ma di aprilo]] - En Waco, [[Texas]] la polico siejas farmeyo qua funcionis kom sideyo por la sekto «Branch Davidians» ("Davidiani"). La chefo di la sekto, David Koresh, qua afirmis esar [[Iesu Kristo]], e 132 de lua sequanti - multa ek li armizita kun automatala pafili - refuzas kapitulacar e pafas kontre la policisti e l'agenti di FBI. Pos 51 dii la polico invadas la loko e 82 Davidiani mortis, kontre 4 policisti. * [[aprilo]] til [[oktobro]] - Granda [[inundado|inundadi]] eventas en la baseni di [[Fluvio Mississippi|Mississippi]] e [[rivero Missouri|Missouri]], centre de [[Usa]], produktanta 50 morti<ref>Larson, Lee W., [https://web.archive.org/web/20120126102203/http://www.nwrfc.noaa.gov/floods/papers/oh_2/great.htm The great flood of 1993]</ref> ed efektiganta 15 miliardi [[dolaro di Usa|dolari]] en domaji. ===[[Central-Amerika]]=== * [[6ma di junio]] - [[Ramiro de León Carpio]] divenas prezidanto di Guatemala. ===[[Sud-Amerika]]=== * [[21ma di aprilo]] - Supra korto di [[Bolivia]] kondamnas l'ex-diktatoro [[Luis García Meza]] a 30-yara enkarcerigo pro mortigi, fraudo, e violaco di Boliviana [[konstituco]]. * [[19ma di mayo]] - En [[Brazilia]], [[Fernando Henrique Cardoso]] divenas ministro pri Ekonomial aferi dil prezidanto [[Itamar Franco]]. ==[[Sporto]]== * [[Ultimate Fighting Championship]], organizuro di mixita milital arti, fondesas. * [[30ma di oktobro]] - Kirgiziana boxisto [[Orzubek Nazarov]] divenas championo dil [[World Boxing Association]] (WBA) en lejer-kategorio. ==Naski== * [[1ma di januaro]] - [[Milan Doudera]], Cheka hokeisto * 1ma di januaro - [[Sifan Hassan]], Nederlandan atletino [[Arkivo:20150514 ESC 2015 Aminata 5583.jpg|thumb|130px|[[Aminata Savadogo]]]] * [[9ma di januaro]] - [[Aminata Savadogo]], Latviana kantistino * [[13ma di januaro]] - [[Fyodor Andreyevich Chervyakov|Fyodor Chervyakov]], Rusa tenisistulo * 13ma di januaro - [[Adelina Rustemovna Zagidullina|Adelina Zagidullina]], Rusa skermistino * [[14ma di januaro]] - [[Maria Alexandrovna Lasickene|Maria Lasickene]], Rusa atletino pri alt-saltado * [[26ma di januaro]] - [[Miguel Borja]], Kolumbiana futbalisto * [[31ma di januaro]] - [[Sanan Vyacheslavovich Syugirov|Sanan Syugirov]], Rusa shakoludistulo * [[3ma di februaro]] - [[Getter Jaani]], Estoniana kantistino * [[19ma di februaro]] - [[David Březina (hokeisto)|David Březina]], Cheka hokeisto * [[23ma di februaro]] - [[Kasumi Ishikawa]], Japoniana tablotenisistino * [[5ma di marto]] - [[Yaraslaw Iharavich Shila|Yaraslaw Shila]], Bielorusa tenisistulo * [[10ma di marto]] - [[Nadia Murad]], Irakana politikal aktivistino, Nobel-laureato pri paco * [[13ma di marto]] - [[Cole Doman]], Usan aktoro * [[15ma di marto]] - [[Aleksandra Krunić]], Serbiana tenisistino [[Arkivo:FRA-ARG (11).jpg|thumb|130px|[[Paul Pogba]]]] * 15ma di marto - [[Paul Pogba]], Franca futbalisto * [[20ma di marto]] - [[Sloane Stephens]], Usana tenisistino * [[23ma di marto]] - [[Dmitrij Jaškin]], Cheka hokeisto * [[28ma di marto]] - [[Nikita Danilovich Nesterov|Nikita Nesterov]], Rusa hokeisto * [[29ma di marto]] - [[Ganhuyagiyn Gan-Erdene]], Mongoliana boxisto * [[30ma di marto]] - [[Anitta]], Braziliana kantistino * 30ma di marto - [[Emina Bektas]], Usana tenisistino * [[9ma di aprilo]] - [[David Musil]], Cheka hokeisto * [[12ma di aprilo]] - [[Robin Anderson (tenisistino)|Robin Anderson]], Usana tenisistino * [[14ma di aprilo]] - [[Abubakar Romanovich Vagayev|Abubakar Vagayev]], Rusa MMA-luktisto * 14ma di aprilo - [[Alihan Said-Ahmedovich Vahayev|Alihan Vahayev]], Rusa MMA-luktisto * [[6ma di mayo]] - [[Gustavo Gómez]], Paraguayana futbalisto * [[13ma di mayo]] - [[Romelu Lukaku]], Belga futbalisto * [[14ma di mayo]] - [[Kristina Mladenovic]], Franca tenisistino [[Arkivo:Miranda Cosgrove NYC Signing 262011.jpg|thumb|130px|[[Miranda Cosgrove]]]] * 14ma di mayo - [[Miranda Cosgrove]], Usan aktorino e kantistino * [[23ma di mayo]] - [[Yulia Vladimirovna Cvetkova|Yulia Cvetkova]], Rusa artistino, feministino e HBTI-aktivistino * 23ma di mayo - [[Dawid Podsiadło]], Polona kantistulo * [[6ma di junio]] - [[Frida Gustavsson]], Sueda manekinino * [[13ma di junio]] - [[Kairat Jirgalbek uulu]], Kirgiziana futbalistulo * [[17ma di junio]] - [[Nikita Igorevich Kucherov|Nikita Kucherov]], Rusa hokeisto * [[24ma di junio]] - [[Maxim Iharavich Dubarenka|Maxim Dubarenka]], Bielorusa tenisistulo [[Arkivo:T- Mobile - Meditation (With Ariana Grande) 02.png|thumb|130px|[[Ariana Grande]]]] * [[26ma di junio]] - [[Ariana Grande]], Usana kantistino, kompozistino ed aktorino<ref name=allmusicbio>{{Extera ligilo|titulo=Ariana Grande Biography|url=http://www.allmusic.com/artist/ariana-grande-mn0002264745/biography|nomo=Matt|surnomo=Collar |editero=AllMusic |vidita ye=22ma di mayo 2010}}</ref> * [[27ma di junio]] - [[Gabriela Gunčíková]], Cheka kantistino * [[8ma di julio]] - [[Petr Beránek (hokeisto)|Petr Beránek]], Cheka hokeisto * [[12ma di julio]] - [[Lukas Lerager]], Dana futbalisto * [[17ma di julio]] - [[Darren Dietz]], Kanadana e Kazakstana hokeisto * [[26ma di julio]] - [[Taylor Momsen]], Usana kantistino e kompozistino * [[28ma di julio]] - [[Harry Kane]], Angla futbalisto * [[31ma di julio]] - [[Wilfredo León]], Kubana-Polona volebalisto * [[6ma di agosto]] - [[Yekaterina Yuryevna Yashina|Yekaterina Yashina]], Rusa tenisistino [[Arkivo:Sarah Sjöström 2013-10-22 001.jpg|thumb|130px|[[Sarah Sjöström]]]] * [[17ma di agosto]] - [[Sarah Sjöström]], Sueda natistino * 17ma di agosto - [[Rodrigo Caio]], Braziliana futbalisto * [[26ma di agosto]] - [[Keke Palmer|Laura "Keke" Palmer]], Usan aktorino * [[29ma di agosto]] - [[Lucas Cruikshank]], Usana persono de Interreto ed aktoro * 29ma di agosto - [[Liam Payne]], Britaniana kantisto ([[One Direction]]) (m. 2024) * [[31ma di agosto]] - [[Wilfredo León]], Kubana-Poloniana volebalisto * [[7ma di septembro]] – [[Dominik Dudek]], Polona kantisto * [[14ma di septembro]] - [[Arkadiusz Borzdyński]], Polona kantisto, kompozisto, kansonifisto ed aktoro * [[27ma di septembro]] - [[Mónica Puig]], Portorikana tenisistino * [[5ma di oktobro]] - [[Martin Frk]], Cheka hokeisto * [[8ma di oktobro]] - [[Garbiñe Muguruza]], Venezuelana tenisistino * [[9ma di oktobro]] - [[Lauren Davis]], Usana tenisistino * [[11ma di oktobro]] - [[Brandon Flynn]], Usan aktoro * [[16ma di oktobro]] - [[Caroline Garcia]], Franciana tenisistino * [[29ma di oktobro]] - [[Michael Copper]] (anke [[Michael Kittrell]]), Usana interreto-personajo * [[14ma di novembro]] - [[Samuel Umtiti]], Franca futbalisto * 14ma di novembro - [[Elisabeth Seitz]], Germana gimnastikistino * [[15ma di novembro]] - [[Anna Klasen]], Germana tenisistino * [[13ma di decembro]] - [[Danielle Collins]], Usana tenisistino * [[15ma di decembro]] - [[Alina Eremia]], Rumana kantistino ed aktorino * [[16ma di decembro]] - [[Thiago Braz da Silva]], Brazilian atleto * [[20ma di decembro]] - [[Yana Karapetovna Yegoryan|Yana Yegoryan]], Rusa skermistino ==Morti== [[Arkivo:Dizzy_Gillespie_playing_horn_1955.jpg|thumb|130px|[[Dizzy Gillespie]]]] * [[6ma di januaro]] - [[Dizzy Gillespie]], Usana jazo-muzikisto (n. 1917) * 6ma di januaro - [[Rudolf Nureyev]], Sovietiana dansistulo (n. 1938) * 6ma di januaro - [[Richard Mortensen]], Dana piktisto (n. 1910) * [[12ma di januaro]] - [[Józef Czapski]], Polona piktisto (n. 1896) * [[13ma di januaro]] - [[René Pleven]], chefministro di Francia (n. 1901) * [[20ma di januaro]] - [[Audrey Hepburn]], Belga aktorino (n. 1929) * [[22ma di januaro]] - [[Kobo Abe]], Japoniana skriptisto (n. 1924) * [[23ma di januaro]] - [[Yevgeni Mihailovich Vinokurov|Yevgeni Vinokurov]], Rusa romanisto e poeto (n. 1925) * [[26ma di januaro]] - [[Robert Jacobsen]], Dana skultisto e piktisto (n. 1912) * [[30ma di januaro]] - [[Svyatoslav Nikolayevich Rerih|Svyatoslav Rerih]], Rusa piktistulo (n. 1904) * [[5ma di februaro]] - [[Joseph L. Mankiewicz]], Usana cinematografisto, cenaristo e filmo-produktisto (n. 1909) * [[11ma di februaro]] - [[Robert W. Holley]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1922) * [[19ma di februaro]] - [[Peter S. Pezzati]], Usana piktisto (n. 1902) * [[3ma di marto]] - [[Albert Sabin]], deskovrinto di la vacino kontre [[poliomielito]] (n. 1906) * [[8ma di marto]] - [[Billy Eckstine]], Usana muzikisto (n. 1914) * [[20ma di marto]] - [[Polykarp Kusch]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[30ma di marto]] - [[Richard Diebenkorn]], Usana piktisto (n. 1922) * [[17ma di aprilo]] - [[Turgut Özal]], prezidanto e chefministro di Turkia (n. 1927) [[Arkivo:Mario Moreno - Cantinflas-2.jpg|thumb|130px|[[Cantinflas]]]] * [[20ma di aprilo]] - [[Cantinflas]], Mexikian aktoro (n. 1911) * [[1ma di mayo]] - [[Pierre Bérégovoy]], ex-chefministro di Francia, suocidita (n. 1925) * 1ma di mayo - [[Ranasinghe Premadasa]], chefa ministro e prezidanto di Sri-Lanka (n. 1924) * [[30ma di mayo]] - [[Henry Heerup]], Dana piktisto e skultisto (n. 1907) * [[19ma di junio]] - [[William Golding]], Britaniana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[31ma di julio]] - Rejulo [[Baudouin di Belgia]] (n. 1930) * [[1ma di agosto]] - [[Alfred Manessier]], Franca piktisto (n. 1911) * [[26ma di agosto]] - [[Reima Pietilä]], Finlandan arkitekto (n. 1923) * [[5ma di septembro]] - [[Baek Du-jin]], chefministro di Sud-Korea (n. 1908) * [[15ma di septembro]] - [[Maurice Yaméogo]], prezidanto di Burkina Faso (n. 1921) [[Arkivo:Lt._General_James_Doolittle,_head_and_shoulders.jpg|thumb|130px|[[Jimmy Doolittle]]]] * [[27ma di septembro]] - [[Jimmy Doolittle]], Usana generalo (n. 1896) * [[30ma di septembro]] - [[Maurice Bourgès-Maunoury]], chefministro di Francia (n. 1914) * [[21ma di oktobro]] - [[Melchior Ndadaye]], prezidanto di Burundi (n. 1953) * [[25ma di oktobro]] - [[Vincent Price]], Usan aktoro (n. 1911) * [[31ma di oktobro]] - [[Federico Fellini]], Italiana filmifisto (n. 1920) * 31ma di oktobro - [[River Phoenix]], Usan aktoro (n. 1970) * [[1ma di novembro]] - [[Severo Ochoa]], Hispana ciencisto, Nobel-laureato (n. 1905) * [[19ma di novembro]] - [[Leonid Gaidai]], Sovietiana cinematografisto (n. 1923) * [[22ma di novembro]] - [[Anthony Burgess]], Britaniana skriptisto (n. 1917) * [[2ma di decembro]] - [[Pablo Escobar]], Kolumbiana narkotiko-komercestro (n. 1940) * [[4ma di decembro]] - [[Frank Zappa]], Usana muzikisto e kompozisto (n. 1940) * [[7ma di decembro]] - [[Wolfgang Paul]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1913) * 7ma di decembro - [[Félix Houphouët-Boigny]], prezidanto di Ivora Rivo (n. 1905) * [[12ma di decembro]] - [[József Antall]], chefministro di Hungaria (n. 1932) * [[16ma di decembro]] - [[Kakuei Tanaka]], chefministro di Japonia (n. 1918) * [[24ma di decembro]] - [[Yen Chia-kan]], prezidanto di Republiko Chinia (n. 1905) * [[27ma di decembro]] - [[Michel Bouts]], Franca skriptisto, pedagogo ed Idisto (n. 1902) * [[31ma di decembro]] - [[Zviad Gamsakhurdia]], prezidanto di Gruzia (n. 1939) * [[Tömöriyn Artag]], Mongoliana luktisto (n. 1943) ==Nobel-premiiziti== * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Russell Alan Hulse]], [[Joseph Hooton Taylor Jr.]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Kary Banks Mullis]], [[Michael Smith]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Richard John Roberts]], [[Phillip Allen Sharp]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Toni Morrison]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Nelson Mandela]] e [[Frederik Willem de Klerk]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert Fogel]], [[Douglass North]] ==Referi== {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] oshi9zbq4z87od3qo1nphfj87136gaa 0 3234 1124882 1124571 2026-06-28T21:11:04Z Joao Xavier 110 +naski, imaji 1124882 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1996''' (MCMXCVI per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 996ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 96ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 7ma yaro di la [[yari 1990a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[6ma di agosto]] - [[NASA]] anuncas ke [[aerolito]] ALH 84001, probable ek [[Marso]], kontenas traiti di primitiva vivo. * [[19ma di septembro]] - Usana [[Spaco-paromo Atlantis]] atachas su a Rusa kosmo-staciono ''[[Mir]]''. * [[7ma di novembro]] - [[NASA]] sendas probilo ''[[Mars Global Surveyor]]''. ===[[Mondo]] === * [[10ma di februaro]] - [[Komputero]] (Deep Blue -programaro di [[IBM]]) vinkas unesmafoye [[Garri Kasparov]], mondala [[shakoludo]]-championo. Kasparov vinkas la ludaro 4-2. * [[26ma di marto]] - [[Internaciona Monetala Fonduro]] atribuas presto di 10,2 miliard dolari a [[Rusia]] por novigor l'ekonomio. * [[13ma di decembro]] - [[Kofi Annan]] elektesas chefo di [[Unionita Nacioni]]. ===[[Europa]] === * [[2ma di januaro]] - L'unesma konvoyo di Usana soldati por garantiar la paco en [[Bosnia e Herzegovina]] arivas an la nordo di la lando.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/2/newsid_2547000/2547285.stm|titulo=1996: US peacekeepers pour into Bosnia |vidita ye=29ma di oktobro 2016|editero=BBC}}</ref> * [[10ma di januaro]] - [[Slovenia]] adheras a [[grupo di Visegrád]]. * [[14ma di januaro]] - En [[Portugal]], [[Jorge Sampaio]] elektesas prezidanto. * [[22ma di januaro]] - En [[Grekia]], chefministro [[Andreas Papandreou]] renuncas, e [[Costas Simitis]] sucedos lu. * [[29ma di januaro]] - Prezidanto [[Jacques Chirac]] de [[Francia]] anuncas fino di nukleara probi di la lando.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: France halts nuclear testing|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/29/newsid_4665000/4665676.stm |editero=BBC|vidita ye=2ma di oktobro 2018}}</ref> * 29ma di januaro - En [[Venezia]], famoza opero-domo "La Fenice" perisas en fairo. * [[3ma di marto]] - [[José María Aznar]] elektesas chefministro di [[Hispania]]. * [[21ma di marto]] - En [[Suedia]], [[Göran Persson]] sucedas [[Ingvar Carlsson]] kom chefministro. * [[5ma di mayo]] - [[José María Aznar]] divenas chefministro di [[Hispania]]. * [[27ma di mayo]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]], prezidanto di [[Rusia]], renkontras revoltinti de [[Chechenia]]. Li kontratas pri armistico. * [[1ma di junio]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] elektesas duesma-foye kom prezidanto di [[Rusia]]. * [[10ma di junio]] - Kontrato pri paco en [[Nord-Irlando]] komencas sen [[Sinn Fein]]. * [[8ma di septembro]] - Paco en [[Chechenia]]. ===[[Azia]] === * [[5ma di januaro]] - [[Yahya Ayyash]] de [[Hamas]] mortas, kande bombo instalita da [[Israel]] explozas en lua [[posh-telefonilo]]. * [[11ma di januaro]] - [[Ryutaro Hashimoto]] divenas chefministro di [[Japonia]]. * [[20ma di januaro]] - [[Yaser Arafat]] elektesas prezidanto di [[Palestina]]na guvernerio. * [[31ma di januaro]] - Kamiono plenigita per bombi lansesas kontre la centrala banko en [[Colombo]], [[Sri-Lanka]]. L'explozo produktas entote 91 morti e cirkume 1400 plusa homi vundesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/31/newsid_4083000/4083095.stm|titulo=1996: Fifty dead in Sri Lanka suicide bombing|editero=BBC |vidita ye=31ma di januaro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> * [[februaro]] - Hussein Kamel, bofilio di [[Saddam Hussein]], retrovenas ad [[Irak]]. Pos kelka dii ilu, lua fratulo, patro, fratino e filii di fratino mortigesos. * [[23ma di marto]] - En [[Taiwan]] eventas unesmafoye direta prezidantala elekto. [[Lee Teng-hui]] itere elektesas. * [[18ma di aprilo]] - Masakro en Qana: plua kam 100 [[Libano|Libanana]] civili mortas, kande [[Israel]] pafas kontre Fijiana paco-trupi di [[UN]]. * [[13ma di mayo]] - [[Tondro]] e tornado produktas 600 morti en [[Bangladesh]]. * [[23ma di mayo]] - Sueda Göran Kropp klimas adsur [[Monto Everest]] sen oxigenuyo. Ilu vehis per [[biciklo]] de [[Suedia]] a [[Nepal]]. * [[25ma di junio]] - En [[Saudi-Arabia]], 19 Usana soldati ed un lokalo mortigesas e 372 vundesas en explozo che Khobar-turmodomo. * [[31ma di agosto]] - [[Irak]]ana korpi atakas en nordo e konquestas [[Arbil]] de [[Kurdistan|Kurdi]]. * [[septembro]] - [[Al-Jazira]] komencas brokastar en [[Katar]]. * [[27ma di septembro]] - En [[Afganistan]] [[Talibano]]-trupi konquestas [[Kabul]]. prezidanto [[Burhanuddin Rabban]] fugas, e ex-prezidanto [[Mohammad Najibullah]] mortigesos. * [[9ma di decembro|9ma]] til la [[13ma di decembro]] - Unesma asemblo di [[Mondal organizuro pri komerco|MOK]] en [[Singapur]]. * [[12ma di decembro]] - [[Uday Hussein]] vundas su serioze dum atento. * [[27ma di decembro]] - [[Talibano|Talibani]] konquestas aerodromo di Bagram, proxim [[Kabul]]. ===[[Afrika]] === * [[27ma di januaro]] - En [[Nijer]], kolonelo [[Ibrahim Bare Mainassara]] revokas prezidanto [[Mahamane Ousmane]], demokratale elektita. * [[8ma di mayo]] - [[Sudafrika]] promulgas nova [[konstituco]] qua eliminas [[apartheid]] definitive. * [[5ma di junio]] - [[Gabon]] abandonas [[ONEP]]. * [[23ma di novembro]] - Aviono [[Boeing 767]] de ''Ethiopian Airways'' qua esis fluganta de [[Addis Ababa]] ad [[Abidjan]] (flugo ET961) kidnapesas dum flugo da tri [[Etiopia]]ni. L'aviono falas en [[Indiana Oceano]] pos finar lua kombustivo proxim [[Komori]], e 125 de la 175 personi ennave perisas.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: Hijacked jet crashes into sea|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/23/newsid_2547000/2547715.stm |vidita ye=22ma di oktobro 2016|editero=BBC}}</ref> ===[[Nord-Amerika]] === * [[7ma di januaro]] - Granda nivo-burasko frapas estal [[Usa]]. Plu kam cent homi mortas. * [[14ma di marto]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] dekretas 100 milion dolari por anti-teror agado. * [[3ma di aprilo]] - Theodore Kaczynski, alias [[Unabomber]], arestesas en [[Montana]]. * [[17ma di julio]] - Aviono [[Boeing 747]] de ''TWA Airlines'' explozas pos departar del [[aeroportuo]] ''JFK'', en [[New York]]. Omna 230 personi en nave mortas. * [[19ma di julio]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] inauguras l'[[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]], [[Georgia (Usa)|Georgia]]. * [[27ma di julio]] - Bombo explozas dum l'[[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi en Atlanta]], [[Georgia]]: du homi perisas e 111 vundesas. * [[5ma di novembro]] - [[Bill Clinton]] vinkas [[Bob Dole]] en elekto prezidantala. ===[[Central-Amerika]] === * [[7ma di januaro]] - En [[Guatemala]], [[Álvaro Arzú Irigoyen]] elektesas prezidanto. * [[6ma di februaro]] - Aviono [[Boeing 757]] de la kompanio ''Borgenair'' falas che [[Atlantiko]] proxim [[Dominikana Republiko]], e produktas 189 morti. * [[7ma di februaro]] - En [[Haiti]], [[René Préval]] sucedas [[Jean-Bertrand Aristide]] kom prezidanto, l'unesma pacala sucedo en Haitiana historio. * [[29ma di decembro]] - Rejimo di [[Guatemala]] e revolteri paktas pri paco, e 36-yara [[interna milito]] finas. ===[[Sud-Amerika]] === * [[17ma di aprilo]] - Che Eldorado dos Carajás, [[Brazilia]], eventas konflikto inter rurani sen proprieti e granda farmisti. Dek-e-non rurani mortigesas.<ref name=Diplomatique>{{extera ligilo|url=http://www.monde-diplomatique.fr/1997/09/REVELLI/9097.html |titulo=La résistance des « sans-terre » du Brésil |autoro=Philippe Revelli|editero=Le Monde diplomatique|idiomo={{fr}}}}</ref><ref>{{extera ligilo|titulo=Massacre de Eldorado do Carajás completa 25 anos e segue como símbolo de impunidade no campo|url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2021/04/massacre-de-eldorado-do-carajas-completa-25-anos-e-segue-como-simbolo-de-impunidade-no-campo.shtml|editero=Folha de S.Paulo|vidita ye=4ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Ye la [[18ma di decembro]] dil sama yaro prezidanto [[Fernando Henrique Cardoso]] posibligas distributar 1.000 km² de tereni a 3.600 familii sen proprieti por kultivar.<ref name=Diplomatique/> * [[11ma di junio]] - Che urbo [[Osasco]], [[Brazilia]], explozo di gaso che komercala centro ''Osasco Plaza Shopping'' produktas 44 morti e 100 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: explosão no Osasco Plaza Shopping mata mais de 40 pessoas|url=https://cbn.globoradio.globo.com/institucional/historia/aniversario/cbn-25-anos/boletins/2016/06/07/1996-EXPLOSAO-NO-OSASCO-PLAZA-SHOPPING-MATA-MAIS-DE-40-PESSOAS.htm|editero=CBN|publikigita ye=7ma di junio 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di septembro]] - En [[Kolumbia]], gerilera grupo Revolucionala Popul-armeo di Kolumbia ([[FARC]]) atakas militala bazo en Guaviare. Dum tri-semana milito mortos 130 Kolumbiani. * [[31ma di oktobro]] - Aviono [[Fokker 100]] del aearala kompanio TAM falas sur kelka domi en [[Sao Paulo (urbo)|l'urbo di Sao Paulo]], [[Brazilia]]. L'acidento produktas 99 morti. ===[[Oceania]] === * [[29ma di januaro]] - Prezidanto [[Jacques Chirac]] anuncas ke [[Francia]] finos nukleara probi en [[Pacifiko]]. * [[11ma di marto]] - [[John Winston Howard]] divenas chefministro di Australia. ===[Sporto]]== * [[8ma di julio]] - 15-yara evanta tenisisto [[Martina Hingis]] vinkas en [[Wimbledon]] en duo-ludo. * [[19ma di julio]] til la [[4ma di agosto]] - Eventas [[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Someral Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]], [[Usa]]. * [[15ma di agosto]] til la [[25ma di agosto]] - Eventas [[Paralimpiala Ludi]] en Atlanta, kun la partopreno di {{formatnum:3259}} atleti. == Naski == [[Arkivo:Dawid_Kwiatkowski,_Polsat_Superhit_Festival_2023_09_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Dawid Kwiatkowski]]]] * [[1ma di januaro]] - [[Dawid Kwiatkowski]], Polona kantistulo * [[5ma di januaro]] - [[Erdenebatin Bajarragchaa]], Mongoliana e Azerbaijanana judoistino * [[11ma di januaro]] - [[Leroy Sané]], Germana futbalisto * [[16ma di januaro]] - [[Anastasia Nikolayevna Grishina|Anastasia Grishina]], Rusa gimnastikistino * 16ma di januaro - [[Jennie Kim]], Sud-Koreana kantistino<ref>{{Extera ligilo|url=https://mnews.joins.com/article/22892780|titulo=The Reason Koreans Say "Whoa" by Hearing "Jennie Was Born in Cheongdam-dong"|publikigita ye=17ma di agosto 2018|editero=JoongAng Ilbo|idiomo={{kr}}|vidita ye=21ma di junio 2019}}</ref> * [[19ma di januaro]] - [[Alina Alexandrovna Bivol|Alina Bivol]], Rusa shakoludistino * [[11ma di februaro]] - [[Daniil Sergeyevich Medvedev|Daniil Medvedev]], Rusa tenisistulo * 11ma di februaro - [[Jonathan Tah]], Germana futbalisto * [[14ma di februaro]] - [[Lucas François Bernard Hernandez]], Franca futbalisto * [[15ma di februaro]] - [[Yekaterina Vladimirovna Makarova|Yekaterina Makarova]], Rusa tenisistino * [[27ma di februaro]] - [[Imran Rizvanovich Bukuyev|Imran Bukuyev]], Rusa MMA-luktisto [[Arkivo:Ye Shiwen (CHN) 2014.jpg|thumb|130px|[[Ye Shiwen]]]] * [[1ma di marto]] - [[Ye Shiwen]], Chiniana natistino * [[4ma di marto]] - [[Antonio Sanabria]], Paraguayana futbalisto * [[13ma di marto]] - [[Estelle Cascino]], Franca tenisistino * [[18ma di marto]] - [[Odiljon Abdurahmanov]], Kirgiziana futbalistulo * [[2ma di aprilo]] - [[Matheus Santana]], Braziliana natistulo * [[3ma di aprilo]] - [[Fabián Ruiz]], Hispana futbalisto * [[12ma di aprilo]] - [[Tomáš Andres]], Cheka hokeisto * [[16ma di aprilo]] - [[Taylor Townsend]], Usana tenisistino * [[17ma di aprilo]] - [[Dee Dee Davis]], Usana televizion-aktorino * [[18ma di aprilo]] - [[Daniil Dmitriyevich Dubov|Daniil Dubov]], Rusa shakoludistulo [[Arkivo:Artur_Dalaloyan_2021.jpg|thumb|130px|[[Artur Grachyevich Dalaloyan|Artur Dalaloyan]]]] * [[26ma di aprilo]] - [[Artur Grachyevich Dalaloyan|Artur Dalaloyan]], Rusa gimnastikistulo * [[1ma di mayo]] - [[William Nylander (hokeisto)|William Nylander]], Sueda hokeisto * [[10ma di mayo]] - [[Kateřina Siniaková]], Cheka tenisistino * [[14ma di mayo]] - [[Dejana Radanović]], Serbiana tenisistino * 14ma di mayo - [[Martin Garrix]], Nederlandana disk-jokeo * [[16ma di mayo]] - [[Louisa Chirico]], Usana tenisistino * [[21ma di mayo]] - [[Karen Abgarovich Hachanov|Karen Hachanov]], Rusa tenisistulo * [[22ma di mayo]] - [[Adrián Cubas]], Arjentiniana futbalisto * [[25ma di mayo]] - [[Darya Yuryevna Lodikova|Darya Lodikova]], Rusa tenisistino * [[22ma di junio]] - [[Rodri Hernández]], Hispana futbalisto * 22ma di junio - [[Mikel Merino]], Hispana futbalisto [[Arkivo:Waldemar_Anton_(2025).jpg|thumb|130px|[[Waldemar Anton]]]] * [[20ma di julio]] - [[Waldemar Anton]], Germana futbalisto * [[30ma di julio]] - [[Nina Stojanović]], Serbiana tenisistino * [[21ma di agosto]] - [[Jasmine Camacho-Quinn]], Porto-Rikana atletino pri 100-metra hurd-kurado * 21ma di agosto - [[Karolína Muchová]], Cheka tenisistino * [[1ma di septembro]] - [[Jiří Černoch]], Cheka hokeisto * [[4ma di septembro]] - [[Eleonora Olegovna Afanasyeva|Eleonora Afanasyeva]], Rusa gimnastikistino * [[5ma di septembro]] - [[Jamsaran Ayurovich Cidipov|Jamsaran Cidipov]], Rusa shakoludistulo * [[20ma di septembro]] - [[Azim Azarov]], Kirgiziana futbalistulo * [[26ma di septembro]] - [[Jessika Ponchet]], Franca tenisistino [[Arkivo:Alexander_nuebel.jpg|thumb|130px|[[Alexander Nübel]]]] * [[30ma di septembro]] - [[Alexander Nübel]], Germana futbalisto * [[1ma di oktobro]] - [[Vitalina Igorevna Bacarashkina|Vitalina Bacarashkina]], Rusa sporta pafistino * [[4ma di oktobro]] - [[Jasmin Jebawy]], Germana tenisistino * [[6ma di oktobro]] - [[Viktoria Roshchina]], Ukrainana jurnalisto (m. 2024) * [[11ma di oktobro]] - [[Dasha Ivanova]], Usana tenisistino * [[16ma di oktobro]] - [[Erdenebatin Cendbaatar]], Mongoliana boxisto * [[19ma di oktobro]] - [[Rebecca Šramková]], Slovakiana tenisistino * [[24ma di oktobro]] - [[Océane Dodin]], Franca tenisistino * [[27ma di oktobro]] - [[Nadiem Amiri]], Germana futbalisto [[Arkivo:Emi Mernes en 2020.png|thumb|130px|[[Emilia Mernes]]]] * [[29ma di oktobro]] - [[Emilia Mernes]], Arjentiniana kantistino * [[31ma di oktobro]] - [[Dïnara Ramazanqızı Sädwaqasova|Dïnara Sädwaqasova]], Kazakstanana shakoludistino * [[7ma di novembro]] - [[Maxim Konstantinovich Chigayev|Maxim Chigayev]], Rusa shakoludistulo * 7ma di novembro - [[Lorde]], Nova-Zelandana kantistino * [[16ma di novembro]] - [[Mackenyu]], Usana-Japonian aktoro * [[22ma di novembro]] - [[Madison Davenport]], Usan aktorino * [[13ma di decembro]] - [[Varvara Alexandrovna Flink|Varvara Flink]], Rusa tenisistino * [[26ma di decembro]] - [[Omar Alderete]], Paraguayana futbalisto * [[29ma di decembro]] - [[Dylan Minnette]], Usan aktoro e muzikisto ==Morti == * [[5ma di januaro]] - [[Yahya Ayyash]], membro di Hamas (n. 1966) [[Arkivo:Reagan_Mitterrand_1984_(cropped).jpg|thumb|130px|[[François Mitterrand]]]] * [[8ma di januaro]] - [[François Mitterrand]], prezidanto di Francia (n. 1916) * [[15ma di januaro]] - [[Moshoeshoe la 2ma]], rejulo di Lesotho (n. 1938) * [[28ma di januaro]] - [[Jerry Siegel]], Usana desegnisto, kreinto di "Superman" (n. 1914) * 28ma di januaro - [[Iosif Alexandrovich Brodski|Iosif Brodski]], Rusa skriptisto, Nobel-laureato (n. 1940) * [[2ma di februaro]] - [[Shamus Culhane]], Usan animisto, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1908) * [[2ma di februaro]] - [[Gene Kelly]], Usan aktoro (n. 1912)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Gene-Kelly|titulo=Gene Kelly{{!}}Biography, Movies|editero=Encyclopaedia Britannica|vidita ye=23ma di julio 2023|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di februaro]] - [[Kebby Musokotwane]], chefministro di Zambia (n. 1946) * [[17ma di februaro]] - [[Hervé Bazin]], Franca skriptisto (n. 1911) * [[20ma di februaro]] - [[Toru Takemitsu]], Japoniana kompozisto (n. 1930) * [[3ma di marto]] - [[Marguerite Duras]], Franca skriptisto (n. 1914) * [[5ma di marto]] - [[Khondaker Mostaq Ahmad]], prezidanto di Bangladesh (n. 1918) [[Arkivo:Alberto Terrile.1994.Krzysztof Kieslowsky.jpg|thumb|130px|[[Krzysztof Kieślowski]]]] * [[13ma di marto]] - [[Krzysztof Kieślowski]], Polona filmifisto (n. 1941) * 13ma di marto - [[Lucio Fulci]], Italiana filmifisto ed aktoro (n. 1927) * [[17ma di marto]] - [[René Clément]], Franca filmifisto (n. 1913) * [[18ma di marto]] - [[Odysseas Elytis]], Greka skriptisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[6ma di aprilo]] - [[Greer Garson]], Britanian-Usan aktorino (n. 1904) * [[17ma di aprilo]] - [[Piet Hein (ciencisto)|Piet Hein]], Dana matematikisto, inventero e poeto (n. 1905) * [[18ma di aprilo]] - [[Bernard Edwards]], Usana muzikisto, kompozisto e muzikala produktisto ([[Chic]]) (n. 1952) * [[21ma di aprilo]] - [[Dzhokhar Dudaiev]], prezidanto di Chechenia (n. 1944) * [[30ma di aprilo]] - [[Julio César Méndez Montenegro]], prezidanto di Guatemala (n. 1915) * [[11ma di mayo]] - [[Nnamdi Azikiwe]], prezidanto di Nigeria (n. 1904) [[Arkivo:Timothy-Leary-Los-Angeles-1989.jpg|thumb|130px|[[Timothy Leary]]]] * [[31ma di mayo]] - [[Timothy Leary]], Usana skriptisto, psikologo (n. 1920) * [[1ma di junio]] - [[Neelam Sanjiva Reddy]], prezidanto di India (n. 1913) * [[3ma di junio]] - [[Tito Okello]], prezidanto di Uganda (n. 1914) * [[6ma di junio]] - [[George Davis Snell]], Usana genetikisto, Nobel-laureato (n. 1903) * 6ma di junio - [[Kusuo Kitamura]], Japoniana natisto (n. 1917)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.olympic.org/kusuo-kitamura|titulo=Kusuo KITAMURA - Olympic Swimming|vidita ye=22ma di septembro 2019}}</ref> * [[9ma di junio]] - [[Rafaela Aparicio]], Hispan aktorino (n. 1906) * [[15ma di junio]] - [[Ella Fitzgerald]], Usana jazo-kantistino (n. 1917) * [[17ma di junio]] - [[Thomas Kuhn]], Usana filozofo (n. 1922) * [[20ma di junio]] - [[Walter Guevara Arze]], prezidanto di Bolivia (n. 1912) * [[23ma di junio]] - [[Andreas Papandreou]], Greka politikisto (n. 1919) * [[1ma di agosto]] - [[Tadeusz Reichstein]], Polona ciencisto, Nobel-laureato (n. 1897) * [[2ma di agosto]] - [[Michel Debré]], chefministro di Francia (n. 1912) * [[6ma di agosto]] - [[Hernán Siles Zuazo]], prezidanto di Bolivia (n. 1914) * [[8ma di agosto]] - [[Nevill Francis Mott]], Britaniana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1905) * [[13ma di agosto]] - [[António de Spínola]], prezidanto di Portugal (n. 1910) * [[26ma di agosto]] - [[Alejandro Agustín Lanusse]], prezidanto di Arjentinia (n. 1918) [[Arkivo:Ernesto Geisel 1978.jpg|thumb|130px|[[Ernesto Geisel]]]] * [[12ma di septembro]] - [[Ernesto Geisel]], prezidanto di Brazilia (n. 1907) * [[13ma di septembro]] - [[Tupac Shakur]], Usana ''rap''-artisto (n. 1971) * [[17ma di septembro]] - [[Spiro Agnew]], Usana politikisto, vice-prezidanto de 1969 til 1973 (n. 1918) * [[26ma di septembro]] - [[Geoffrey Wilkinson]], Angla kemiisto, Nobel-laureato (n. 1921) * [[28ma di septembro]] - [[Mohammad Najibullah]], prezidanto di Afganistan (n. 1947) * [[2ma di oktobro]] - [[Andrey Lukanov]], chefministro di Bulgaria (n. 1938) * [[11ma di oktobro]] - [[Renato Russo]], Braziliana kantisto e kompozistulo ([[Legião Urbana]]) (n. 1960) * 11ma di oktobro - [[William Vickrey]], Kanadan-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1914) * [[1ma di novembro]] - [[Junius Richard Jayewardene]], chefa ministro e prezidanto di Sri-Lanka (n. 1906) * 1ma di novembro - [[Maati Bouabid]], chefministro di Maroko (n. 1927) * [[3ma di novembro]] - [[Jean-Bédel Bokassa]], diktatoro ed imperiestro di Centrafrika (n. 1921) * [[8ma di novembro]] - [[Andrés Rivero Agüero]], chefministro di Kuba (n. 1905) [[Arkivo:Abdus_Salam_1987.jpg|thumb|130px|[[Abdus Salam]]]] * [[21ma di novembro]] - [[Abdus Salam]], Pakistanana fizikisto, Nobel-laureato pri fiziko (n. 1926) * [[29ma di novembro]] - [[Dan Flavin]], Usana skultisto (n. 1933) * [[30ma di novembro]] - [[Tiny Tim]], Usana muzikisto (n. 1932) * [[3ma di decembro]] - [[Babrak Karmal]], prezidanto di Afganistan (n. 1929) * [[9ma di decembro]] - [[Alain Poher]], Franca politikistulo (n. 1909)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Alain-Emile-Louis-Marie-Poher|titulo=Alain-Émile-Louis-Marie Poher|editero=Britannica.com|vidita ye=10ma di decembro 2018}}</ref> * [[17ma di decembro]] - [[Stanko Todorov]], Bulgara politikisto (n. 1920) * [[19ma di decembro]] - [[Marcello Mastroianni]], Italian aktoro (n. 1924)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Marcello-Mastroianni|titulo=Marcello Mastroianni|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=23ma di julio 2023}}</ref> * 19ma di decembro - [[Amata Kabua]], prezidanto di Insuli Marshall (n. 1928) * [[20ma di decembro]] - [[Carl Sagan]], Usan astronomo, skriptisto (n. 1934) * [[Hellmut Röhnisch]], Germana-Suedian atleto ed Idisto (n. 1914) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Robert Coleman Richardson]], [[Douglas Dean Osheroff]], [[David Morris Lee]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Robert Curl]], [[Harold Walter Kroto]], [[Richard Errett Smalley]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Peter Charles Doherty]], [[Rolf M. Zinkernagel]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Wisława Szymborska]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Carlos Filipe Ximenes Belo]] e [[José Ramos Horta]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[James Mirrlees]], [[William Vickrey]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] pejbt32fmggkp1o9qiss2mep91mrrop 1124883 1124882 2026-06-28T21:11:27Z Joao Xavier 110 1124883 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1996''' (MCMXCVI per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 996ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 96ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 7ma yaro di la [[yari 1990a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[6ma di agosto]] - [[NASA]] anuncas ke [[aerolito]] ALH 84001, probable ek [[Marso]], kontenas traiti di primitiva vivo. * [[19ma di septembro]] - Usana [[Spaco-paromo Atlantis]] atachas su a Rusa kosmo-staciono ''[[Mir]]''. * [[7ma di novembro]] - [[NASA]] sendas probilo ''[[Mars Global Surveyor]]''. ===[[Mondo]] === * [[10ma di februaro]] - [[Komputero]] (Deep Blue -programaro di [[IBM]]) vinkas unesmafoye [[Garri Kasparov]], mondala [[shakoludo]]-championo. Kasparov vinkas la ludaro 4-2. * [[26ma di marto]] - [[Internaciona Monetala Fonduro]] atribuas presto di 10,2 miliard dolari a [[Rusia]] por novigor l'ekonomio. * [[13ma di decembro]] - [[Kofi Annan]] elektesas chefo di [[Unionita Nacioni]]. ===[[Europa]] === * [[2ma di januaro]] - L'unesma konvoyo di Usana soldati por garantiar la paco en [[Bosnia e Herzegovina]] arivas an la nordo di la lando.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/2/newsid_2547000/2547285.stm|titulo=1996: US peacekeepers pour into Bosnia |vidita ye=29ma di oktobro 2016|editero=BBC}}</ref> * [[10ma di januaro]] - [[Slovenia]] adheras a [[grupo di Visegrád]]. * [[14ma di januaro]] - En [[Portugal]], [[Jorge Sampaio]] elektesas prezidanto. * [[22ma di januaro]] - En [[Grekia]], chefministro [[Andreas Papandreou]] renuncas, e [[Costas Simitis]] sucedos lu. * [[29ma di januaro]] - Prezidanto [[Jacques Chirac]] de [[Francia]] anuncas fino di nukleara probi di la lando.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: France halts nuclear testing|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/29/newsid_4665000/4665676.stm |editero=BBC|vidita ye=2ma di oktobro 2018}}</ref> * 29ma di januaro - En [[Venezia]], famoza opero-domo "La Fenice" perisas en fairo. * [[3ma di marto]] - [[José María Aznar]] elektesas chefministro di [[Hispania]]. * [[21ma di marto]] - En [[Suedia]], [[Göran Persson]] sucedas [[Ingvar Carlsson]] kom chefministro. * [[5ma di mayo]] - [[José María Aznar]] divenas chefministro di [[Hispania]]. * [[27ma di mayo]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]], prezidanto di [[Rusia]], renkontras revoltinti de [[Chechenia]]. Li kontratas pri armistico. * [[1ma di junio]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] elektesas duesma-foye kom prezidanto di [[Rusia]]. * [[10ma di junio]] - Kontrato pri paco en [[Nord-Irlando]] komencas sen [[Sinn Fein]]. * [[8ma di septembro]] - Paco en [[Chechenia]]. ===[[Azia]] === * [[5ma di januaro]] - [[Yahya Ayyash]] de [[Hamas]] mortas, kande bombo instalita da [[Israel]] explozas en lua [[posh-telefonilo]]. * [[11ma di januaro]] - [[Ryutaro Hashimoto]] divenas chefministro di [[Japonia]]. * [[20ma di januaro]] - [[Yaser Arafat]] elektesas prezidanto di [[Palestina]]na guvernerio. * [[31ma di januaro]] - Kamiono plenigita per bombi lansesas kontre la centrala banko en [[Colombo]], [[Sri-Lanka]]. L'explozo produktas entote 91 morti e cirkume 1400 plusa homi vundesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/31/newsid_4083000/4083095.stm|titulo=1996: Fifty dead in Sri Lanka suicide bombing|editero=BBC |vidita ye=31ma di januaro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> * [[februaro]] - Hussein Kamel, bofilio di [[Saddam Hussein]], retrovenas ad [[Irak]]. Pos kelka dii ilu, lua fratulo, patro, fratino e filii di fratino mortigesos. * [[23ma di marto]] - En [[Taiwan]] eventas unesmafoye direta prezidantala elekto. [[Lee Teng-hui]] itere elektesas. * [[18ma di aprilo]] - Masakro en Qana: plua kam 100 [[Libano|Libanana]] civili mortas, kande [[Israel]] pafas kontre Fijiana paco-trupi di [[UN]]. * [[13ma di mayo]] - [[Tondro]] e tornado produktas 600 morti en [[Bangladesh]]. * [[23ma di mayo]] - Sueda Göran Kropp klimas adsur [[Monto Everest]] sen oxigenuyo. Ilu vehis per [[biciklo]] de [[Suedia]] a [[Nepal]]. * [[25ma di junio]] - En [[Saudi-Arabia]], 19 Usana soldati ed un lokalo mortigesas e 372 vundesas en explozo che Khobar-turmodomo. * [[31ma di agosto]] - [[Irak]]ana korpi atakas en nordo e konquestas [[Arbil]] de [[Kurdistan|Kurdi]]. * [[septembro]] - [[Al-Jazira]] komencas brokastar en [[Katar]]. * [[27ma di septembro]] - En [[Afganistan]] [[Talibano]]-trupi konquestas [[Kabul]]. prezidanto [[Burhanuddin Rabban]] fugas, e ex-prezidanto [[Mohammad Najibullah]] mortigesos. * [[9ma di decembro|9ma]] til la [[13ma di decembro]] - Unesma asemblo di [[Mondal organizuro pri komerco|MOK]] en [[Singapur]]. * [[12ma di decembro]] - [[Uday Hussein]] vundas su serioze dum atento. * [[27ma di decembro]] - [[Talibano|Talibani]] konquestas aerodromo di Bagram, proxim [[Kabul]]. ===[[Afrika]] === * [[27ma di januaro]] - En [[Nijer]], kolonelo [[Ibrahim Bare Mainassara]] revokas prezidanto [[Mahamane Ousmane]], demokratale elektita. * [[8ma di mayo]] - [[Sudafrika]] promulgas nova [[konstituco]] qua eliminas [[apartheid]] definitive. * [[5ma di junio]] - [[Gabon]] abandonas [[ONEP]]. * [[23ma di novembro]] - Aviono [[Boeing 767]] de ''Ethiopian Airways'' qua esis fluganta de [[Addis Ababa]] ad [[Abidjan]] (flugo ET961) kidnapesas dum flugo da tri [[Etiopia]]ni. L'aviono falas en [[Indiana Oceano]] pos finar lua kombustivo proxim [[Komori]], e 125 de la 175 personi ennave perisas.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: Hijacked jet crashes into sea|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/23/newsid_2547000/2547715.stm |vidita ye=22ma di oktobro 2016|editero=BBC}}</ref> ===[[Nord-Amerika]] === * [[7ma di januaro]] - Granda nivo-burasko frapas estal [[Usa]]. Plu kam cent homi mortas. * [[14ma di marto]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] dekretas 100 milion dolari por anti-teror agado. * [[3ma di aprilo]] - Theodore Kaczynski, alias [[Unabomber]], arestesas en [[Montana]]. * [[17ma di julio]] - Aviono [[Boeing 747]] de ''TWA Airlines'' explozas pos departar del [[aeroportuo]] ''JFK'', en [[New York]]. Omna 230 personi en nave mortas. * [[19ma di julio]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] inauguras l'[[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]], [[Georgia (Usa)|Georgia]]. * [[27ma di julio]] - Bombo explozas dum l'[[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi en Atlanta]], [[Georgia]]: du homi perisas e 111 vundesas. * [[5ma di novembro]] - [[Bill Clinton]] vinkas [[Bob Dole]] en elekto prezidantala. ===[[Central-Amerika]] === * [[7ma di januaro]] - En [[Guatemala]], [[Álvaro Arzú Irigoyen]] elektesas prezidanto. * [[6ma di februaro]] - Aviono [[Boeing 757]] de la kompanio ''Borgenair'' falas che [[Atlantiko]] proxim [[Dominikana Republiko]], e produktas 189 morti. * [[7ma di februaro]] - En [[Haiti]], [[René Préval]] sucedas [[Jean-Bertrand Aristide]] kom prezidanto, l'unesma pacala sucedo en Haitiana historio. * [[29ma di decembro]] - Rejimo di [[Guatemala]] e revolteri paktas pri paco, e 36-yara [[interna milito]] finas. ===[[Sud-Amerika]] === * [[17ma di aprilo]] - Che Eldorado dos Carajás, [[Brazilia]], eventas konflikto inter rurani sen proprieti e granda farmisti. Dek-e-non rurani mortigesas.<ref name=Diplomatique>{{extera ligilo|url=http://www.monde-diplomatique.fr/1997/09/REVELLI/9097.html |titulo=La résistance des « sans-terre » du Brésil |autoro=Philippe Revelli|editero=Le Monde diplomatique|idiomo={{fr}}}}</ref><ref>{{extera ligilo|titulo=Massacre de Eldorado do Carajás completa 25 anos e segue como símbolo de impunidade no campo|url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2021/04/massacre-de-eldorado-do-carajas-completa-25-anos-e-segue-como-simbolo-de-impunidade-no-campo.shtml|editero=Folha de S.Paulo|vidita ye=4ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Ye la [[18ma di decembro]] dil sama yaro prezidanto [[Fernando Henrique Cardoso]] posibligas distributar 1.000 km² de tereni a 3.600 familii sen proprieti por kultivar.<ref name=Diplomatique/> * [[11ma di junio]] - Che urbo [[Osasco]], [[Brazilia]], explozo di gaso che komercala centro ''Osasco Plaza Shopping'' produktas 44 morti e 100 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: explosão no Osasco Plaza Shopping mata mais de 40 pessoas|url=https://cbn.globoradio.globo.com/institucional/historia/aniversario/cbn-25-anos/boletins/2016/06/07/1996-EXPLOSAO-NO-OSASCO-PLAZA-SHOPPING-MATA-MAIS-DE-40-PESSOAS.htm|editero=CBN|publikigita ye=7ma di junio 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di septembro]] - En [[Kolumbia]], gerilera grupo Revolucionala Popul-armeo di Kolumbia ([[FARC]]) atakas militala bazo en Guaviare. Dum tri-semana milito mortos 130 Kolumbiani. * [[31ma di oktobro]] - Aviono [[Fokker 100]] del aearala kompanio TAM falas sur kelka domi en [[Sao Paulo (urbo)|l'urbo di Sao Paulo]], [[Brazilia]]. L'acidento produktas 99 morti. ===[[Oceania]] === * [[29ma di januaro]] - Prezidanto [[Jacques Chirac]] anuncas ke [[Francia]] finos nukleara probi en [[Pacifiko]]. * [[11ma di marto]] - [[John Winston Howard]] divenas chefministro di Australia. ==[[Sporto]]== * [[8ma di julio]] - 15-yara evanta tenisisto [[Martina Hingis]] vinkas en [[Wimbledon]] en duo-ludo. * [[19ma di julio]] til la [[4ma di agosto]] - Eventas [[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Someral Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]], [[Usa]]. * [[15ma di agosto]] til la [[25ma di agosto]] - Eventas [[Paralimpiala Ludi]] en Atlanta, kun la partopreno di {{formatnum:3259}} atleti. == Naski == [[Arkivo:Dawid_Kwiatkowski,_Polsat_Superhit_Festival_2023_09_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Dawid Kwiatkowski]]]] * [[1ma di januaro]] - [[Dawid Kwiatkowski]], Polona kantistulo * [[5ma di januaro]] - [[Erdenebatin Bajarragchaa]], Mongoliana e Azerbaijanana judoistino * [[11ma di januaro]] - [[Leroy Sané]], Germana futbalisto * [[16ma di januaro]] - [[Anastasia Nikolayevna Grishina|Anastasia Grishina]], Rusa gimnastikistino * 16ma di januaro - [[Jennie Kim]], Sud-Koreana kantistino<ref>{{Extera ligilo|url=https://mnews.joins.com/article/22892780|titulo=The Reason Koreans Say "Whoa" by Hearing "Jennie Was Born in Cheongdam-dong"|publikigita ye=17ma di agosto 2018|editero=JoongAng Ilbo|idiomo={{kr}}|vidita ye=21ma di junio 2019}}</ref> * [[19ma di januaro]] - [[Alina Alexandrovna Bivol|Alina Bivol]], Rusa shakoludistino * [[11ma di februaro]] - [[Daniil Sergeyevich Medvedev|Daniil Medvedev]], Rusa tenisistulo * 11ma di februaro - [[Jonathan Tah]], Germana futbalisto * [[14ma di februaro]] - [[Lucas François Bernard Hernandez]], Franca futbalisto * [[15ma di februaro]] - [[Yekaterina Vladimirovna Makarova|Yekaterina Makarova]], Rusa tenisistino * [[27ma di februaro]] - [[Imran Rizvanovich Bukuyev|Imran Bukuyev]], Rusa MMA-luktisto [[Arkivo:Ye Shiwen (CHN) 2014.jpg|thumb|130px|[[Ye Shiwen]]]] * [[1ma di marto]] - [[Ye Shiwen]], Chiniana natistino * [[4ma di marto]] - [[Antonio Sanabria]], Paraguayana futbalisto * [[13ma di marto]] - [[Estelle Cascino]], Franca tenisistino * [[18ma di marto]] - [[Odiljon Abdurahmanov]], Kirgiziana futbalistulo * [[2ma di aprilo]] - [[Matheus Santana]], Braziliana natistulo * [[3ma di aprilo]] - [[Fabián Ruiz]], Hispana futbalisto * [[12ma di aprilo]] - [[Tomáš Andres]], Cheka hokeisto * [[16ma di aprilo]] - [[Taylor Townsend]], Usana tenisistino * [[17ma di aprilo]] - [[Dee Dee Davis]], Usana televizion-aktorino * [[18ma di aprilo]] - [[Daniil Dmitriyevich Dubov|Daniil Dubov]], Rusa shakoludistulo [[Arkivo:Artur_Dalaloyan_2021.jpg|thumb|130px|[[Artur Grachyevich Dalaloyan|Artur Dalaloyan]]]] * [[26ma di aprilo]] - [[Artur Grachyevich Dalaloyan|Artur Dalaloyan]], Rusa gimnastikistulo * [[1ma di mayo]] - [[William Nylander (hokeisto)|William Nylander]], Sueda hokeisto * [[10ma di mayo]] - [[Kateřina Siniaková]], Cheka tenisistino * [[14ma di mayo]] - [[Dejana Radanović]], Serbiana tenisistino * 14ma di mayo - [[Martin Garrix]], Nederlandana disk-jokeo * [[16ma di mayo]] - [[Louisa Chirico]], Usana tenisistino * [[21ma di mayo]] - [[Karen Abgarovich Hachanov|Karen Hachanov]], Rusa tenisistulo * [[22ma di mayo]] - [[Adrián Cubas]], Arjentiniana futbalisto * [[25ma di mayo]] - [[Darya Yuryevna Lodikova|Darya Lodikova]], Rusa tenisistino * [[22ma di junio]] - [[Rodri Hernández]], Hispana futbalisto * 22ma di junio - [[Mikel Merino]], Hispana futbalisto [[Arkivo:Waldemar_Anton_(2025).jpg|thumb|130px|[[Waldemar Anton]]]] * [[20ma di julio]] - [[Waldemar Anton]], Germana futbalisto * [[30ma di julio]] - [[Nina Stojanović]], Serbiana tenisistino * [[21ma di agosto]] - [[Jasmine Camacho-Quinn]], Porto-Rikana atletino pri 100-metra hurd-kurado * 21ma di agosto - [[Karolína Muchová]], Cheka tenisistino * [[1ma di septembro]] - [[Jiří Černoch]], Cheka hokeisto * [[4ma di septembro]] - [[Eleonora Olegovna Afanasyeva|Eleonora Afanasyeva]], Rusa gimnastikistino * [[5ma di septembro]] - [[Jamsaran Ayurovich Cidipov|Jamsaran Cidipov]], Rusa shakoludistulo * [[20ma di septembro]] - [[Azim Azarov]], Kirgiziana futbalistulo * [[26ma di septembro]] - [[Jessika Ponchet]], Franca tenisistino [[Arkivo:Alexander_nuebel.jpg|thumb|130px|[[Alexander Nübel]]]] * [[30ma di septembro]] - [[Alexander Nübel]], Germana futbalisto * [[1ma di oktobro]] - [[Vitalina Igorevna Bacarashkina|Vitalina Bacarashkina]], Rusa sporta pafistino * [[4ma di oktobro]] - [[Jasmin Jebawy]], Germana tenisistino * [[6ma di oktobro]] - [[Viktoria Roshchina]], Ukrainana jurnalisto (m. 2024) * [[11ma di oktobro]] - [[Dasha Ivanova]], Usana tenisistino * [[16ma di oktobro]] - [[Erdenebatin Cendbaatar]], Mongoliana boxisto * [[19ma di oktobro]] - [[Rebecca Šramková]], Slovakiana tenisistino * [[24ma di oktobro]] - [[Océane Dodin]], Franca tenisistino * [[27ma di oktobro]] - [[Nadiem Amiri]], Germana futbalisto [[Arkivo:Emi Mernes en 2020.png|thumb|130px|[[Emilia Mernes]]]] * [[29ma di oktobro]] - [[Emilia Mernes]], Arjentiniana kantistino * [[31ma di oktobro]] - [[Dïnara Ramazanqızı Sädwaqasova|Dïnara Sädwaqasova]], Kazakstanana shakoludistino * [[7ma di novembro]] - [[Maxim Konstantinovich Chigayev|Maxim Chigayev]], Rusa shakoludistulo * 7ma di novembro - [[Lorde]], Nova-Zelandana kantistino * [[16ma di novembro]] - [[Mackenyu]], Usana-Japonian aktoro * [[22ma di novembro]] - [[Madison Davenport]], Usan aktorino * [[13ma di decembro]] - [[Varvara Alexandrovna Flink|Varvara Flink]], Rusa tenisistino * [[26ma di decembro]] - [[Omar Alderete]], Paraguayana futbalisto * [[29ma di decembro]] - [[Dylan Minnette]], Usan aktoro e muzikisto ==Morti == * [[5ma di januaro]] - [[Yahya Ayyash]], membro di Hamas (n. 1966) [[Arkivo:Reagan_Mitterrand_1984_(cropped).jpg|thumb|130px|[[François Mitterrand]]]] * [[8ma di januaro]] - [[François Mitterrand]], prezidanto di Francia (n. 1916) * [[15ma di januaro]] - [[Moshoeshoe la 2ma]], rejulo di Lesotho (n. 1938) * [[28ma di januaro]] - [[Jerry Siegel]], Usana desegnisto, kreinto di "Superman" (n. 1914) * 28ma di januaro - [[Iosif Alexandrovich Brodski|Iosif Brodski]], Rusa skriptisto, Nobel-laureato (n. 1940) * [[2ma di februaro]] - [[Shamus Culhane]], Usan animisto, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1908) * [[2ma di februaro]] - [[Gene Kelly]], Usan aktoro (n. 1912)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Gene-Kelly|titulo=Gene Kelly{{!}}Biography, Movies|editero=Encyclopaedia Britannica|vidita ye=23ma di julio 2023|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di februaro]] - [[Kebby Musokotwane]], chefministro di Zambia (n. 1946) * [[17ma di februaro]] - [[Hervé Bazin]], Franca skriptisto (n. 1911) * [[20ma di februaro]] - [[Toru Takemitsu]], Japoniana kompozisto (n. 1930) * [[3ma di marto]] - [[Marguerite Duras]], Franca skriptisto (n. 1914) * [[5ma di marto]] - [[Khondaker Mostaq Ahmad]], prezidanto di Bangladesh (n. 1918) [[Arkivo:Alberto Terrile.1994.Krzysztof Kieslowsky.jpg|thumb|130px|[[Krzysztof Kieślowski]]]] * [[13ma di marto]] - [[Krzysztof Kieślowski]], Polona filmifisto (n. 1941) * 13ma di marto - [[Lucio Fulci]], Italiana filmifisto ed aktoro (n. 1927) * [[17ma di marto]] - [[René Clément]], Franca filmifisto (n. 1913) * [[18ma di marto]] - [[Odysseas Elytis]], Greka skriptisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[6ma di aprilo]] - [[Greer Garson]], Britanian-Usan aktorino (n. 1904) * [[17ma di aprilo]] - [[Piet Hein (ciencisto)|Piet Hein]], Dana matematikisto, inventero e poeto (n. 1905) * [[18ma di aprilo]] - [[Bernard Edwards]], Usana muzikisto, kompozisto e muzikala produktisto ([[Chic]]) (n. 1952) * [[21ma di aprilo]] - [[Dzhokhar Dudaiev]], prezidanto di Chechenia (n. 1944) * [[30ma di aprilo]] - [[Julio César Méndez Montenegro]], prezidanto di Guatemala (n. 1915) * [[11ma di mayo]] - [[Nnamdi Azikiwe]], prezidanto di Nigeria (n. 1904) [[Arkivo:Timothy-Leary-Los-Angeles-1989.jpg|thumb|130px|[[Timothy Leary]]]] * [[31ma di mayo]] - [[Timothy Leary]], Usana skriptisto, psikologo (n. 1920) * [[1ma di junio]] - [[Neelam Sanjiva Reddy]], prezidanto di India (n. 1913) * [[3ma di junio]] - [[Tito Okello]], prezidanto di Uganda (n. 1914) * [[6ma di junio]] - [[George Davis Snell]], Usana genetikisto, Nobel-laureato (n. 1903) * 6ma di junio - [[Kusuo Kitamura]], Japoniana natisto (n. 1917)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.olympic.org/kusuo-kitamura|titulo=Kusuo KITAMURA - Olympic Swimming|vidita ye=22ma di septembro 2019}}</ref> * [[9ma di junio]] - [[Rafaela Aparicio]], Hispan aktorino (n. 1906) * [[15ma di junio]] - [[Ella Fitzgerald]], Usana jazo-kantistino (n. 1917) * [[17ma di junio]] - [[Thomas Kuhn]], Usana filozofo (n. 1922) * [[20ma di junio]] - [[Walter Guevara Arze]], prezidanto di Bolivia (n. 1912) * [[23ma di junio]] - [[Andreas Papandreou]], Greka politikisto (n. 1919) * [[1ma di agosto]] - [[Tadeusz Reichstein]], Polona ciencisto, Nobel-laureato (n. 1897) * [[2ma di agosto]] - [[Michel Debré]], chefministro di Francia (n. 1912) * [[6ma di agosto]] - [[Hernán Siles Zuazo]], prezidanto di Bolivia (n. 1914) * [[8ma di agosto]] - [[Nevill Francis Mott]], Britaniana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1905) * [[13ma di agosto]] - [[António de Spínola]], prezidanto di Portugal (n. 1910) * [[26ma di agosto]] - [[Alejandro Agustín Lanusse]], prezidanto di Arjentinia (n. 1918) [[Arkivo:Ernesto Geisel 1978.jpg|thumb|130px|[[Ernesto Geisel]]]] * [[12ma di septembro]] - [[Ernesto Geisel]], prezidanto di Brazilia (n. 1907) * [[13ma di septembro]] - [[Tupac Shakur]], Usana ''rap''-artisto (n. 1971) * [[17ma di septembro]] - [[Spiro Agnew]], Usana politikisto, vice-prezidanto de 1969 til 1973 (n. 1918) * [[26ma di septembro]] - [[Geoffrey Wilkinson]], Angla kemiisto, Nobel-laureato (n. 1921) * [[28ma di septembro]] - [[Mohammad Najibullah]], prezidanto di Afganistan (n. 1947) * [[2ma di oktobro]] - [[Andrey Lukanov]], chefministro di Bulgaria (n. 1938) * [[11ma di oktobro]] - [[Renato Russo]], Braziliana kantisto e kompozistulo ([[Legião Urbana]]) (n. 1960) * 11ma di oktobro - [[William Vickrey]], Kanadan-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1914) * [[1ma di novembro]] - [[Junius Richard Jayewardene]], chefa ministro e prezidanto di Sri-Lanka (n. 1906) * 1ma di novembro - [[Maati Bouabid]], chefministro di Maroko (n. 1927) * [[3ma di novembro]] - [[Jean-Bédel Bokassa]], diktatoro ed imperiestro di Centrafrika (n. 1921) * [[8ma di novembro]] - [[Andrés Rivero Agüero]], chefministro di Kuba (n. 1905) [[Arkivo:Abdus_Salam_1987.jpg|thumb|130px|[[Abdus Salam]]]] * [[21ma di novembro]] - [[Abdus Salam]], Pakistanana fizikisto, Nobel-laureato pri fiziko (n. 1926) * [[29ma di novembro]] - [[Dan Flavin]], Usana skultisto (n. 1933) * [[30ma di novembro]] - [[Tiny Tim]], Usana muzikisto (n. 1932) * [[3ma di decembro]] - [[Babrak Karmal]], prezidanto di Afganistan (n. 1929) * [[9ma di decembro]] - [[Alain Poher]], Franca politikistulo (n. 1909)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Alain-Emile-Louis-Marie-Poher|titulo=Alain-Émile-Louis-Marie Poher|editero=Britannica.com|vidita ye=10ma di decembro 2018}}</ref> * [[17ma di decembro]] - [[Stanko Todorov]], Bulgara politikisto (n. 1920) * [[19ma di decembro]] - [[Marcello Mastroianni]], Italian aktoro (n. 1924)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Marcello-Mastroianni|titulo=Marcello Mastroianni|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=23ma di julio 2023}}</ref> * 19ma di decembro - [[Amata Kabua]], prezidanto di Insuli Marshall (n. 1928) * [[20ma di decembro]] - [[Carl Sagan]], Usan astronomo, skriptisto (n. 1934) * [[Hellmut Röhnisch]], Germana-Suedian atleto ed Idisto (n. 1914) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Robert Coleman Richardson]], [[Douglas Dean Osheroff]], [[David Morris Lee]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Robert Curl]], [[Harold Walter Kroto]], [[Richard Errett Smalley]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Peter Charles Doherty]], [[Rolf M. Zinkernagel]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Wisława Szymborska]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Carlos Filipe Ximenes Belo]] e [[José Ramos Horta]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[James Mirrlees]], [[William Vickrey]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] 5gy36v14w0y7pm55os48bhczaqenx3j 0 3235 1124868 1124836 2026-06-28T16:44:09Z Joao Xavier 110 +naski 1124868 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1998''' (MCMXCVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 998ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 98ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 9ma yaro di la [[yari 1990a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[7ma di januaro]] - [[Usa]] sendas ''Lunar Spector'' ad orbito cirkum [[Luno]]. Ol trovos traito de [[aquo]]. * [[8ma di januaro]] - Kosmologisti anuncas ke l'expanso dil [[universo]] rapideskas. * [[2ma di marto]] - Galileo-probilo trovas maro sub glaciala surfaco di [[Europa (satelito)|Europa]], satelito di [[Jupitero]]. * [[5ma di marto]] - [[NASA]] anuncas ke Clementine-probilo trovis en [[Luno]] sate [[aquo]] por fuzeala fuelifo e suporto di homala koloniigo. * [[5ma di junio]] - [[Japonia]] divenas membro di "kosmala" stati, kande ol sendas probilo a [[Marso]]. * [[20ma di novembro]] - [[Staciono Kosmala Internaciona]] komencas konstruktesar. ===[[Mondo]] === * [[23ma di februaro]] - [[Osama bin Laden]] deklaras ''[[Jihad|jihad]]'' (milito) kontra Judi e "kruco-militeri". * [[2ma di septembro]] - La tribunalo di [[UN]] punisas Jean-Paul Akayesu, ex-urbestro di urbeto en [[Ruanda]], pro [[gentocido]]. L'antea judicio pri gentocido deklamesis en [[1948]]. * [[4ma di septembro]] - Lawrence "Larry" Page e [[Sergey Mikhaylovich Brin]], studenti che [[universitato]] Stanford, fondas [[Google]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.oficinadanet.com.br/post/14208-a-historia-do-google|titulo=A história do Google|editero=Oficina da Net|vidita ye=30ma di agosto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1ma di novembro]] - Europana Tribunalo pri [[Homala yuri]] fondesas. ===[[Europa]] === * [[2ma di januaro]] - En [[Rusia]] uzeskas nova rublo pro ke l'[[inflaciono]] diminutas. * [[12ma di januaro]] - 19 Europala stati abnegas la klonado di homo. * [[3ma di februaro]] - Pilotisto di [[Usa]]n aer-armeo acidentale kolizionas sua aviono kontre metal-filego di acensilo por skiageri en Cavalese, [[Italia]], ruptante ol. L'acidento rezultas 20 morti. * [[28ma di februaro]] - Polico di [[Serbia]] komencas agadi por exterminor "teroristi" en [[Kosovo]]. To esas komenco di la [[milito di Kosovo]]. * [[10ma di aprilo]] - [[Unionita Rejio]], [[Republiko Irlando]] e la maxim importanta partisi di [[Nord-Irlando]] paktas en [[Belfast]] pri paco. * [[25ma di aprilo]] - En [[Hispania]], [[Andaluzia]], l'eskombreyo dil [[mineyo]] di Los Frailes krakas. L'eskombro (5 milion m3 de tre venenoza metali) minacas la [[ekologio|ekologiala]] sistemo di [[nacionala parko di Doñana]]. La eskombral aquo duktesas aden fluvio [[Guadalquivir]]. * [[3ma di junio]] - En [[Germania]], Eschede, roto di [[treno di granda rapideso]] krakas kande ol voyajis a 200 km/h. En l'acidento 101 homi mortas. * [[14ma di junio]] - Ponto di [[Granda Belt]] en [[Dania]] inauguresas por trafiko. * 12ma di julio - En Ballymoney, [[Nord-Irlando]], tri pueri mortas kom rezulto de incendio premeditita en lia domo, pro atako da "unionisti" (grupo favorebla a l'uniono di Nord-Irlando kun [[Britania]]) kontre [[katolikismo|katolika]] familio.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1998: Children die in Drumcree protests|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/12/newsid_2500000/2500503.stm|editero=BBC|vidita ye=24ma di septembro 2016}}</ref> * [[17ma di julio]] - En [[Sankt Petersburg]] sepultesas la restaji dil caro [[Nikolai la 2ma di Rusia|Nikolai la 2ma]] en bastiono di Petrus-Paulus 80 yari pos lua mortigo. * [[31ma di julio]] til [[3ma di agosto]] - Eventas [[Ido-konfero 1998|Ido-konfero]] en [[Białobrzegi]], [[Polonia]]. * [[15ma di agosto]] - En [[Nord-Irlando]], Omagh, [[IRA]] explozigas bombo. L'ago esas maxim sangoza dum terorista milito en Irlando: 29 homi mortigesas e 200 vundesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/15/newsid_2496000/2496009.stm |titulo=1998: Dozens die in Omagh bombing|vidita ye=1ma di agosto 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1ma di septembro]] - Prezidanti [[Bill Clinton]] e [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] negocias en [[Moskva]] pri ekonomiala krizo di [[Rusia]]. ===[[Azia]] === * [[28ma di januaro]] - Armizita partizani kidnapas 400 pueri e docisti en [[Manila]], [[Filipini]]. * [[februaro]] - Parlamento di [[Usa]] imperas prezidanto [[Bill Clinton]] igor "necesa akti" por represor armala programo di [[Irak]]. * [[4ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] en nordest [[Afganistan]] produktas {{formatnum:5000}} morti. * [[7ma di februaro|7ma]] til la [[22ma di februaro]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Nagano]], [[Japonia]]. * [[20ma di februaro]] - Prezidanto di [[Irak]], [[Saddam Hussein]], negocias kun [[Kofi Annan]] de [[UN]] e permisas ke armal inspektisti rivenez ad Irak. * [[10ma di marto]] - Usana korpi vacinizesos kontra spleno-pesto che [[Persiana gulfo]]. * [[5ma di aprilo]] - En [[Japonia]] inauguresas la ponto Akashi-Kaikyo, qua konektas insuli di [[Shikoku]] e [[Honshu]]. * [[6ma di aprilo]] - [[Pakistan]] probas fuzeo, qua povas atingar omna importanta loki di [[India]]. * [[11ma di mayo]] - [[India]] probas nuklear armi en dezerto Rajasthan. * [[13ma di mayo]] - [[Usa]] e [[Japonia]] imperas komercala punisi por [[India]] pro nukleara probi igita. * [[21ma di mayo]] - En [[Indonezia]] generalo [[Suharto]] renuncas pos 32-yara regno e sucedigesas da [[Jusuf Habibie]]. * [[28ma di mayo]] - [[Pakistan]] probas nuklear armi respondante ad [[India]]. Anke a Pakistan esas imperita komercala punisi. * [[30ma di mayo]] - [[Ter-tremo]] en nord [[Afganistan]] produktas {{formatnum:5000}} morti. * [[9ma di julio]] - En [[Afganistan]], Talibani imperas, ke l'Afgani devas neuzar [[televiziono]] e video-kaseti, nam li esas kontre [[Islamo|Mohamedana]] moralo. * [[20ma di julio]] - [[Lyonpo Jigme Thinley]] divenas chefministro di Bhutan. * [[5ma di agosto]] - [[Irak]] finas omna laboro kun armal inspektisti di [[UN]]. * [[20ma di agosto]] - En [[Afganistan]] [[Usa]] sendas fuzei a militala kampi di [[Al-Kaida]] fondita da [[Osama bin Laden]]. * [[5ma di septembro]] - [[Kim Jong-il]] divenas supra chefo di [[Nord-Korea]]. * [[13ma di novembro]] - [[Bill Clinton]] imperas atakor [[Irak]] per aeroplani. Lasta-instante, Irak promisas kunlaborar kun l'armal inspektisti di [[UN]]. * [[20ma di novembro]] - Tribunalo di [[Talibano|Talibani]] deklaras ke [[Osama bin Laden]] ne esas kulpinto pri bombo-explozi en [[Kenia]] e [[Tanzania]] en agosto. * [[16ma di decembro]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] imperas ke [[Usa]] ed [[Unionita Rejio]] atakos [[Irak]] aerale. L'armal inspektisti di [[UN]] ekvenas Irak. * [[19ma di decembro]] - Vice-prezidanto di [[Irak]] [[Taha Yassin Ramadan]] deklaras ke kunlaboro kun [[UN]] finas ed anke l'armal inspekti finas. * [[26ma di decembro]] - [[Irak]] anuncas, ke ol pafos ad Usana e Britanian aeroplani, se li invadus super Irak. * [[29ma di decembro]] - [[Reda Kmer]] exkuzesas pri [[gentocido]] da li en [[Kambodja]] dum la [[yari 1970a]], kande plu kam 1 milion Kambodjani perisis. ===[[Afrika]] === * [[7ma di agosto]] - Bombi explozas en l'ambasadeyi di [[Usa]] en [[Dar-es-Salaam]], [[Tanzania]], e [[Nairobi]], [[Kenia]], e produktas entote 230 morti - di qui 207 Keniana civitani - e 4.500 vunditi. Quar membri de [[Al-Kaida]] akuzesis pri l'atako.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/7/newsid_3131000/3131709.stm |titulo=1998: US embassies in Africa bombed|vidita ye=7ma di agosto 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> * [[20ma di agosto]] - En [[Sudan]], [[Khartoum]], [[Usa]] atakas posibla armifeyo kemiala di [[al-Kaida]]. La medikamentifeyo di al-Shifa destruktesas. * [[29ma di oktobro]] - En [[Sudafrika]] la Vereso-Komitato publikigas lua raporto pri eventi dum ''apartheid''. Omna partopreninti di rasala konflikti judikesas kom kulpinta pro krimini. ===[[Nord-Amerika]] === * [[januaro]] - Nivala buraskego atakas esta rivo di [[Usa]]. On opinionas, ke ''El-Ninyo'' efektigis olu. * [[4ma di januaro|4ma]] til la [[10ma di januaro]] - En Kanada [[Glaciopluvego en Nord-Amerika en januaro 1998|eventas granda glacio-pluvo]]. Multega arbori domajesas, 28 personi mortas, elektrala linei basigesas e plu kam mil elektrala piloni destruktesas. * [[22ma di januaro]] - "[[Unabomber]]" [[Theodore Kaczynski]] judiciesas en karcero dumvive. * [[26ma di januaro]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] negas ke il mantenis sexuala relato kun praktikantino [[Monica Lewinsky]] en la [[Blanka Domo]]. * [[28ma di januaro]] - [[Ford]] Motor Company anuncas ke ol kompros [[Volvo]] po 6,45 miliardi dolari. * [[29ma di januaro]] - En Birmingham, [[Alabama]], bombo explozas che abortigo-kliniko. Un mortas e multa lezis su. * [[27ma di marto]] - En [[Usa]], ''Viagra'' aceptesas kom medikamento kontra impotenteso virala. * [[7ma di mayo]] - [[Mercedes-Benz]] kompras [[Chrysler]]. La maxim granda fuziono en historio kreas DaimlerChrysler. * [[17ma di agosto]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] konfesas, ke il havis "ne-apta interago korpala" kun praktikanto [[Monica Lewinsky]]. * [[20ma di agosto]] - Supra Korto di [[Kanada]] imperas ke [[Kebekia]] ne darfas separeskor de Kanada sen permiso da rejimo unionala. * [[29ma di septembro]] - La parlamento di [[Usa]] dekretas lego "Liberigala lego Irakana", qua deklaras, ke Usa volas desaparigor [[Saddam Hussein]] de povo. ===[[Central Amerika]] === * [[2ma di februaro]] - [[Miguel Ángel Rodríguez]] vinkas prezidantal elekto en [[Kosta Rika]]. * [[30ma di oktobro]] - En [[Honduras]], [[ciklono]] ''Mitch'' produktas {{formatnum:5500}} morti. ===[[Sud-Amerika]] === * [[6ma di decembro]] - [[Hugo Chávez|Hugo Chávez Frías]] vinkas prezidantal elekto en [[Venezuela]]. ===[[Oceania]] === * [[5ma di mayo]] - [[Francia]] signatas pakto en [[Noumea]] por transferar povo a lokala habitanti de [[Nova-Kaledonia]]. * [[17ma di julio]] - [[Ter-tremo|Ter-tremi]] en marala lito efektigas ondego, qua destruktas 10 vilaji en [[Papua-Nova-Guinea]] e produktas 1.500 morti. ==[[Sporto]]== * [[10ma di junio]] til la [[12ma di julio]] - [[Mondala Kupo di Futbalo]] eventas en [[Francia]]. En la lasta partio, Francia vinkas [[Brazilia]] per 3X0 e divenas championo unesmafoye en la historio. * [[5ma di septembro]] - Japoniana boxisto [[Takanori Hatakeyama]] divenas mondala championo dil [[World Boxing Council|WBA]]. ==Naski == [[Arkivo:DOH90246_4x400m_men_final_josé_zambrano.jpg|thumb|130px|[[Anthony Zambrano]]]] * [[17ma di januaro]] - [[Anthony Zambrano]], Kolumbian atleto pri 400-metra kurado * [[27ma di januaro]] - [[Wit Apostolakis-Gluziński]], Polona voc-aktoro * [[19ma di februaro]] - [[Katharina Gerlach (tenisistino)|Katharina Gerlach]], Germana tenisistino * [[23ma di februaro]] - [[Mönhcedeviyn Ichinhorloo]], Mongoliana e Azerbaijanana judoistino * [[25ma di februaro]] - [[Hanna Chang]], Usana tenisistino * [[26ma di februaro]] - [[Makenna Jones]], Usana tenisistino * [[5ma di marto]] - [[Vladislav Mihailovich Artemyev|Vladislav Artemyev]], Rusa shakoludistulo * [[24ma di marto]] - [[Miro Muheim]], Suisa futbalisto * [[6ma di aprilo]] - [[Nahuel Molina]], Arjentiniana futbalisto * 6ma di aprilo - [[Nicolás Iván González]], Arjentiniana futbalisto [[Arkivo:Peyton_List_2020.jpg|thumb|130px|[[Peyton Roi List]]]] * 6ma di aprilo - [[Peyton Roi List]], Usan aktorino * [[19ma di aprilo]] - [[Jessie Aney]], Usana tenisistino * 19ma di aprilo - [[Katarina Jokić]], Serbiana tenisistino * [[1ma di mayo]] - [[Katarina Kozarov]], Serbiana tenisistino * [[3ma di mayo]] - [[Sydney Brodt]], Usana hokeistino * [[4ma di mayo]] - [[Tomáš Havránek (hokeisto)|Tomáš Havránek]], Cheka hokeisto * [[5ma di mayo]] - [[Arina Siarhieyewna Sabalienka|Arina Sabalienka]], Bielorusa tenisistino * [[11ma di mayo]] - [[Viktória Kužmová]], Slovakiana tenisistino * [[20ma di mayo]] - [[Anna Gabric]], Germana tenisistino * [[26ma di mayo]] - [[Alexandra Yuryevna Semyonova|Alexandra Semyonova]], Rusa gimnastikistino * [[2ma di junio]] - [[Tereza Mihalíková]], Slovakiana tenisistino * 2ma di junio - [[Viktória Morvayová]], Slovakiana tenisistino [[Arkivo:Julia_Lipnitskaia_at_the_2014_European_Championships_-_Awarding_ceremony.jpg|thumb|130px|[[Yulia Vyacheslavovna Lipnickaya|Yulia Lipnickaya]]]] * [[5ma di junio]] - [[Yulia Vyacheslavovna Lipnickaya|Yulia Lipnickaya]], Rusa artala sketistino * [[9ma di junio]] - [[Linda Ševčíková]], Cheka tenisistino * [[13ma di junio]] - [[Peter Therkildsen]], Dana futbalisto * [[19ma di junio]] - [[Suzu Hirose]], Japonian aktorino e manekinino * [[23ma di junio]] - [[Josip Brekalo]], Kroatiana futbalisto * [[29ma di junio]] - [[Eberechi Eze]], Angla futbalisto * [[7ma di julio]] - [[Alexa Graham]], Usana tenisistino * [[8ma di julio]] - [[Darya Sergeyevna Spiridonova|Darya Spiridonova]], Rusa gimnastikistino * [[21ma di julio]] - [[Marie Bouzková]], Cheka tenisistino * [[23ma di julio]] - [[Raveena Kingsley]], Usana tenisistino * [[23ma di agosto]] - [[Lena Papadakis]], Germana tenisistino * [[5ma di septembro]] - [[Caroline Dolehide]], Usana tenisistino * [[10ma di septembro]] - [[Anna Vladimirovna Blinkova|Anna Blinkova]], Rusa tenisistino * [[28ma di septembro]] - [[Alexandra Yuryevna Goryachkina|Alexandra Goryachkina]], Rusa shakoludistino * [[29ma di septembro]] - [[Viera Valieriewna Lapko|Viera Lapko]], Bielorusa tenisistino [[Arkivo:Exequiel_Palacios,_2022-07-31,_Saisoneröffnung_Bayer_04,_Leverkusen_(1).jpg|thumb|130px|[[Exequiel Palacios]]]] * [[5ma di oktobro]] - [[Exequiel Palacios]], Arjentiniana futbalisto * [[8ma di oktobro]] - [[Alistair Johnston]], Kanadana futbalisto * [[11ma di oktobro]] - [[Tessah Andrianjafitrimo]], Franca tenisistino * [[24ma di oktobro]] - [[Viktoria Sergeyevna Kuzmina|Viktoria Kuzmina]], Rusa gimnastikistino * [[11ma di novembro]] - [[Lyudmila Dmitriyevna Samsonova|Lyudmila Samsonova]], Rusa tenisistino * [[14ma di novembro]] - [[Sofia Kenin]], Usana tenisistino * [[23ma di novembro]] - [[Roger Ibañez]], Braziliana futbalisto * [[26ma di novembro]] - [[Olga Alexeyevna Nikitina|Olga Nikitina]], Rusa skermistino * [[1ma di decembro]] - [[Marta Valeryevna Martyanova|Marta Martyanova]], Rusa skermistino * [[2ma di decembro]] - [[Anna Nikolayevna Kalinskaya|Anna Kalinskaya]], Rusa tenisistino * [[13ma di decembro]] - [[Osman Bukari]], Ghanana futbalisto * [[14ma di decembro]] - [[Michaela Bayerlová]], Cheka tenisistino * [[20ma di decembro]] - [[Kylian Mbappé]], Franca futbalisto * [[24ma di decembro]] - [[Alexis Mac Allister]], Arjentiniana futbalisto * 24ma di decembro - [[Tyler DiChiara]], Usan aktoro ==Morti == * [[1ma di januaro]] - [[Haxhi Lleshi]], prezidanto di Albania (n. 1913) * 1ma di januaro - [[Josep Rovira Soler]], Kataluniana piktisto (n. 1900) * [[5ma di januaro]] - [[Sonny Bono]], Usana kantisto, aktoro e parlamentano (n. 1935) [[Arkivo:Vladimir_Prelog_ETH-Bib_Portr_00214.jpg|thumb|130px|[[Vladimir Prelog]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Vladimir Prelog]], Kroata kemiisto, Nobel-laureato (n. 1906) * [[9ma di januaro]] - [[Kenichi Fukui]], Japoniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1918) * [[15ma di januaro]] - [[Junior Wells]], Usana muzikisto, kantisto e kompozisto (n. 1934) * 15ma di januaro - [[Gulzarilal Nanda]], chefministro di India (n. 1898) * [[19ma di januaro]] - [[Carl Perkins]], Usana muzikisto (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Carl Perkins - American musician and songwriter |url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Perkins |editero=britannica.com |vidita ye=9ma di novembro 2019}}</ref> * [[23ma di januaro]] - [[Hilla Limann]], prezidanto di Ghana (n. 1934) * [[6ma di februaro]] - [[Nazim al-Kudsi]], prezidanto di Siria (n. 1906) [[Arkivo:Halld%C3%B3r_Kiljan_Laxness_1955.jpg|thumb|130px|[[Halldór Laxness]]]] * [[8ma di februaro]] - [[Halldór Laxness]], Islandana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1902) * [[17ma di februaro]] - [[Ernst Jünger]], Germana skriptisto (n. 1895) * [[26ma di februaro]] - [[Theodore Schultz]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1902) * [[27ma di februaro]] - [[George Herbert Hitchings]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1905) * [[marto]] - [[Théodore Sindikubwabo]], prezidanto di Ruanda (n. 1928) * [[3ma di marto]] - [[Edward Victor Luckhoo]], prezidanto di Guyana (n. 1912) * [[8ma di marto]] - [[Peter Nilson]], Sueda skriptisto ed astronomo (n. 1937) * [[15ma di marto]] - [[Benjamin Spock]], mediko, skriptisto, olimpiala vinkanto (n. 1903) * 15ma di marto - [[Tim Maia]], Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1942)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ebiografia.com/tim_maia/ |titulo=Biografia de Tim Maia|editero=eBiografia|idiomo={{pt}}|vidita ye=8ma di febrauro 2023}}</ref> * [[16ma di marto]] - [[Derek Harold Richard Barton]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1918) * [[10ma di aprilo]] - [[Francis Durbridge]], Britaniana skriptisto pri detektivi (n. 1912) * [[15ma di aprilo]] - [[Pol Pot]], ex-diktatoro di Kambodja (n. 1925)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Pol-Pot |titulo=Pol Pot{{!}}Biography|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di aprilo]] - [[Linda McCartney]], Usana muzikisto, spozino di [[Paul McCartney]] (n. 1941) * [[19ma di aprilo]] - [[Octavio Paz]], Mexikiana skriptisto e diplomacisto, Nobel-laureato pri Literaturo (n. 1914) * [[21ma di aprilo]] - [[Jean-François Lyotard]], Franca filozofo (n. 1924) * 21ma di aprilo - [[Egill Jacobsen]], Dana piktisto (n. 1910) * [[23ma di aprilo]] - [[Konstantinos Karamanlis]], Greka politikisto, chefministro e prezidanto di Grekia (n. 1907) * [[2ma di mayo]] - [[Hide]] (Hideto Matsumoto), Japoniana muzikisto, membro di rock-grupo [[X Japan]] (n. 1964) * [[6ma di mayo]] - [[Chatichai Choonhavan]], chefministro di Tailando (n. 1920) * [[7ma di mayo]] - [[Allan McLeod Cormack]], Sudafrikana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1924)<ref>{{extera ligilo|titulo=Allan M. Cormack |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1979/cormack/facts/|editero=Nobelprize.org|idiomo={{en}}}}</ref> [[Arkivo:Frank_Sinatra_laughing.jpg|130px|thumb|[[Frank Sinatra]]]] * [[14ma di mayo]] - [[Frank Sinatra]], Usana kantisto (n. 1915)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Frank-Sinatra|titulo=Frank Sinatra{{!}}Biography, Songs, Films & Facts|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=8ma di februaro 2023}}</ref> * [[15ma di mayo]] - [[Naim Talu]], chefministro di Turkia (n. 1919) * [[19ma di mayo]] - [[Sosuke Uno]], chefministro di Japonia (n. 1922)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Uno-Sosuke|titulo=Uno Sōsuke{{!}}Prime Minister of Japan|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[8ma di junio]] - [[Sani Abacha]], prezidanto di Nigeria (n. 1943) * [[13ma di junio]] - [[Lucio Costa]], Brazilian arkitekto (n. 1902) * [[16ma di junio]] - [[Mahbub ul Haq]], Pakistanana ekonomikisto (n. 1934) * [[23ma di junio]] - [[Maureen O'Sullivan]], Irlandan aktorino, ''Jane'' de ''[[Tarzan]]'' (n. 1911) * [[13ma di julio]] - [[Konstantinos Kollias]], militisto e chefministro di Grekia (n. 1901) * [[14ma di julio]] - [[Dick McDonald]], Usana komercisto, fondinto di McDonald's (n. 1909) * [[16ma di julio]] - [[Mahbub ul Haq]], Pakistanan ekonomikisto (n. 1934) [[Arkivo:Alan-shepard.jpg|130px|thumb|[[Alan Shepard]]]] * [[21ma di julio]] - [[Alan Shepard]], Usan astronauto, unesma Usano en kosmo en 1961 (n. 1923) * [[22ma di julio]] - [[Antonio Saura|Antonio Saura Atarés]], Hispana piktisto (n. 1930) * [[27ma di julio]] - [[Kazimierz Mikulski]], Polona piktisto (n. 1918) * [[29ma di julio]] - [[Jorge Pacheco Areco]], prezidanto di Uruguay (n. 1920) * [[1ma di agosto]] - [[France Mihelič]], Sloveniana piktisto (n. 1907) * [[3ma di agosto]] - [[Alfred Schnittke]], Rusa kompozisto (n. 1934) * [[5ma di agosto]] - [[Todor Zhivkov]], chefo di stato e chefministro di Bulgaria (n. 1911) * [[26ma di agosto]] - [[Frederick Reines]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918) * 26ma di agosto - [[Robert Castelló]], Andoran Idisto (n. 1914) [[Arkivo:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Akira Kurosawa]]]] * [[6ma di septembro]] - [[Akira Kurosawa]], Japoniana filmifisto (n. 1910) * [[14ma di septembro]] - [[Yang Shangkun]], prezidanto di Popul-Republiko Chinia (n. 1907) * [[21ma di septembro]] - [[Florence Griffith Joyner]], Usan atletino (n. 1959) * [[26ma di septembro]] - [[Betty Carter]], Usana jazo-kantistino (n. 1930)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Betty Carter{{!}} Biography |url=https://www.allmusic.com/artist/betty-carter-mn0000048908/biography|editero=Allmusic|vidita ye=10ma di novembro 2018}}</ref> * [[24ma di oktobro]] - [[Rafael Alonso]], Hispan aktoro (n. 1920) * [[30ma di oktobro]] - [[Jože Tisnikar]], Sloveniana piktisto (n. 1928) * [[5ma di novembro]] - [[Momoko Kōchi]], Japonian aktorino (n. 1932) * [[6ma di novembro]] - [[Mohamed Taki Abdoulkarim]], prezidanto di Komori (n. 1936) [[Arkivo:Aankomst_Jean_Marais_op_Schiphol,_Bestanddeelnr_917-6465_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Jean Marais]]]] * [[8ma di novembro]] - [[Jean Marais]], Franca cinem-aktoro (n. 1913) * [[17ma di novembro]] - [[Yefim Petrovich Geller|Yefim Geller]], Rusa shakoludisto (n. 1925) * [[7ma di decembro]] - [[Martin Rodbell]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1925) * [[20ma di decembro]] - [[Alan Lloyd Hodgkin]], Britaniana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1914) * [[Andreas Juste]], Belga advokato ed Idisto (n. 1918) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Robert B. Laughlin]], [[Horst L. Störmer]], [[Daniel Chee Tsui]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Walter Kohn]], [[John Pople]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Robert F. Furchgott]], [[Louis J. Ignarro]], [[Ferid Murad]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[José Saramago]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[John Hume]], [[David Trimble]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Amartya Sen]] ==Referi == {{Reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] n5bfgfuni0y8v99xc3blqvjm8y719w4 0 11101 1124848 1043545 2026-06-28T13:24:32Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1124848 wikitext text/x-wiki '''Pomeroy''' esas urbo en la komtio Calhoun, [[Iowa]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, ol havis 710 habitanti. == Geografio == [[Arkivo:IAMap-doton-Pomeroy.PNG|right|Loko di Pomeroy, Iowa]] Pomeroy jacas a {{coor d|42.55|N|94.68|W|}}. Segun l'[[Usana Kontado Ministerio]], l'urbo havas entote 5.3 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 2.0 [[quadrata milio|mi²]], di qui 5.3 km² (2.0 mi²) esas lando e nulo esas aquo. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 710 homi, 314 hemanari, e 184 familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 134.4/km² (347.4/mi²). Esis 356 domi kun mezvalora denseso di 67.4/km² (174.2/mi²). Segun raso, esis 99.58% Blanki, 0.00% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.14% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.14% de altra rasi, e 0.14% de du o plura rasi, e 0.28% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 314 hemanari, di qui 25.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 50.0% esis mariajita e habitis kune; en 7.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 41.4% esis ne-familii. En 39.8% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 22.0% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.12 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 2.86 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 21.5% evante min kam 18 yari, 5.8% de 18 til 24 yari, 20.4% de 25 til 44 yari, 23.2% de 45 til 64 yari, e 29.0% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 47 yari. Po singla 100 mulieri esis 81.1 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 77.4 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en l'urbo esis $24,531, e la mezvalora revenuo po familio esis $34,028. La mezvalora revenuo por la viri esis $27,083 kontre $22,083 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por la urbo esis $15,702. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 11.5% de la habitantaro e 9.8% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 17.5% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.7% vivis sub la povreso-lineo. == Extera ligili == * [https://web.archive.org/web/20051023180229/http://www.kaleidoscopefactory.com/ The Kaleidoscope Factory, kompanio en Pomeroy] [[Kategorio:Urbi en Iowa]] feo36pyy2oetektptl55m60kvh72vaa 0 13066 1124862 1124847 2026-06-28T16:10:48Z Forstbirdo 3024 1124862 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Eibe.jpg|right|250px]] '''Taxuso''' ([[Latina|Latine]] : ''Taxus'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] o [[arbusto|arbusti]] konifera de la [[Familio (biologio)|familio]] [[Taxacei]] (Latine: ''Taxaceae'') kun toxika reda [[bero|beri]]. Lia [[ligno]] uzesas por konstruktar [[arko|arki]]. Esas agnoskata 13 [[speco|speci]] di taxusi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30068472-2|titulo=Genero Taxuso|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di junio 2026}}</ref> ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == + [https://species.wikimedia.org/wiki/Taxus ''Taxus' en "Wikispecies" * [https://www.conifers.org/ta/Taxus.php ''Taxus'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Taxus ''Taxus'' en "Plants of the World Online''] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Generi]] [[Kategorio:Taxacei]] 2etwhsrdy1roslbenmohaamcbdzm1ea 1124864 1124862 2026-06-28T16:20:11Z Forstbirdo 3024 1124864 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Eibe.jpg|right|250px]] '''Taxuso''' ([[Latina|Latine]] : ''Taxus'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] o [[arbusto|arbusti]] konifera de la [[Familio (biologio)|familio]] [[Taxacei]] (Latine: ''Taxaceae'') kun toxika reda [[bero|beri]]. Lia [[ligno]] uzesas por konstruktar [[arko|arki]]. Esas agnoskata 13 [[speco|speci]] di taxusi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30068472-2|titulo=Genero Taxuso|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di junio 2026}}</ref>: ''Taxus baccata'', ''T. brevifolia'', ''T. calcicola'', ''T. canadensis'', ''T. chinensis'', ''T. contorta'', ''T. cuspidata'', ''T. floridana'', ''T. florinii'', ''T. globosa'', ''T. mairei'', ''T. qinlingensis'' e ''T. wallichiana'' ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Taxus ''Taxus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/ta/Taxus.php ''Taxus'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Taxus ''Taxus'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Generi]] [[Kategorio:Taxacei]] 5pw4byxyq82jjndx3uh7v7gqmsl60s3 1124866 1124864 2026-06-28T16:31:00Z Forstbirdo 3024 1124866 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Taxus species.png|eta|Loki ube naturale povas existar taxusi]] '''Taxuso''' ([[Latina|Latine]] : ''Taxus'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] o [[arbusto|arbusti]] konifera de la [[Familio (biologio)|familio]] [[Taxacei]] (Latine: ''Taxaceae'') kun toxika reda [[bero|beri]]. Lia [[ligno]] uzesas por konstruktar [[arko|arki]]. Esas agnoskata 13 [[speco|speci]] di taxusi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30068472-2|titulo=Genero Taxuso|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di junio 2026}}</ref>: ''Taxus baccata'', ''T. brevifolia'', ''T. calcicola'', ''T. canadensis'', ''T. chinensis'', ''T. contorta'', ''T. cuspidata'', ''T. floridana'', ''T. florinii'', ''T. globosa'', ''T. mairei'', ''T. qinlingensis'' e ''T. wallichiana'' ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Taxus ''Taxus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/ta/Taxus.php ''Taxus'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Taxus ''Taxus'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Generi]] [[Kategorio:Taxacei]] aa7y3s7lmerg1cg0p3k2kqflqa70t91 1124869 1124866 2026-06-28T16:47:23Z Forstbirdo 3024 1124869 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Taxus species.png|eta|Loki ube naturale povas existar taxusi]] '''Taxuso''' ([[Latina|Latine]] : ''Taxus'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] o [[arbusto|arbusti]] konifera de la [[Familio (biologio)|familio]] [[Taxacei]] (Latine: ''Taxaceae'') kun toxika reda [[bero|beri]]. Lia [[ligno]] uzesas por konstruktar [[arko|arki]]. Esas agnoskata 13 [[speco|speci]] di taxusi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30068472-2|titulo=Genero Taxuso|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di junio 2026}}</ref>: ''Taxus baccata'', ''T. brevifolia'', ''T. calcicola'', ''T. canadensis'', ''T. chinensis'', ''T. contorta'', ''T. cuspidata'', ''T. floridana'', ''T. florinii'', ''T. globosa'', ''T. mairei'', ''T. qinlingensis'' e ''T. wallichiana'' ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Taxus ''Taxus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/ta/Taxus.php ''Taxus'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Taxus ''Taxus'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Generi]] [[Kategorio:Taxacei]] [[Kategorio:Taxuso]] 2fw7fpwr2isiwaurha1lw4kstv6f0o0 0 19886 1124849 977910 2026-06-28T13:42:48Z Mistico Dois 28402 1124849 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = {{PAGENAME}} | Imajo = [[Arkivo:Boudin.jpeg|180px]] | Profesiono = [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando = {{FRA}} | Naskodio = [[12ma di julio]] [[1824]] | Nask-urbo = [[Honfleur]], [[Normandia]], [[Francia]] | Mort-dio = [[8ma di agosto]] [[1898]] | Mort-urbo = Deauville, [[Francia]] }} '''Eugène Boudin''' ([[1824]] til [[1898]]) esis [[Francia|Franca]] piktisto, pioniro di [[Impresionismo]]. [[Arkivo:Eugene boudin b1275 le bassin deauville wm small.jpg|thumb|left|220px|''Le bassin de deauville'']] {{commonscat|Eugène Boudin}} {{DEFAULTSORT:Boudin, Eugene}} [[Kategorio:Franciana piktisti]] od90mk5n9xvjtpyzcbpcow81yj38oka 10 21792 1124875 1073790 2026-06-28T17:50:41Z Joao Xavier 110 1124875 wikitext text/x-wiki {|style="background-color:#f8f8f8;border:2px solid lavender;padding:5px" cellpadding="3" cellspacing="0" align="right" width="300" |- |valign="top" bgcolor="lavender" colspan="3" style="color:black;font-size:100%" align="center" | '''{{{Nomo|{{PAGENAME}}}}}''' |- {{#if:{{{Imajo|}}}| {{!}} colspan="3" align="center" {{!}} {{{Imajo|[[Arkivo:Ne havas libera imajo.svg{{!}}180px]]}}}}} |- {{#if:{{{ExplikoImajo|}}}| {{!}} colspan="3" align="center" style="font-size:80%" {{!}} {{{ExplikoImajo}}}|}} |-style="font-size:90%" |valign="top"|{{#if:{{{Profesiono|}}}|'''Profesiono:'''|}} |valign="top" colspan="2"|{{#if:{{{Profesiono|}}}|{{{Profesiono}}}|}} |-style="font-size:90%" |valign="top"|{{#if:{{{Okupeso|}}}|'''Okupo:'''|}} |valign="top" colspan="2"|{{#if:{{{Okupeso|}}}|{{{Okupeso}}}|}} |-style="font-size:90%" |valign="top"|{{#if:{{{Almamater|}}}|'''[[Alma Mater]]:'''|}} |valign="top" colspan="2"|{{#if:{{{Almamater|}}}|{{{Almamater}}}|}} |-style="font-size:90%" |valign="top"|{{#if:{{{Shablono_lando|}}}|'''Lando:'''|}} |valign="top" colspan="2"|{{#if:{{{Shablono_lando|}}}|{{{Shablono_lando}}}|}} |-style="font-size:90%" |- style="display:{{#if:{{#invoke:Wikidata|getDateValue|P569|FETCH_WIKIDATA|dmy}}|normal|none}};" |valign="top" style="font-size:90%" | '''Naskodato:''' |valign="top" style="font-size:90%" colspan="2" | {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P569|FETCH_WIKIDATA|dmy}} |- |valign="top" style="font-size:90%"|{{#if:{{{Nask-urbo|}}}|'''Nasko-loko:'''|}} |valign="top" style="font-size:90%" colspan="2"|{{#if:{{{Nask-urbo|}}}|{{{Nask-urbo}}}|}} |- style="display:{{#if:{{#invoke:Wikidata|getDateValue|P570|FETCH_WIKIDATA|dmy}}|normal|none}};" |valign="top" style="font-size:90%" | '''Mortodato:''' |valign="top" style="font-size:90%" colspan="2" | {{#invoke:Wikidata|getDateValue|P570|FETCH_WIKIDATA|dmy}} |- |valign="top" style="font-size:90%"|{{#if:{{{Mort-urbo|}}}|'''Morto-loko:'''|}} |valign="top" style="font-size:90%" colspan="2"|{{#if:{{{Mort-urbo|}}}|{{{Mort-urbo}}}|}} |- {{#if:{{#invoke:Wikidata|getValue|P856|FETCH_WIKIDATA}}| {{!}}valign="top" style="font-size:90%"{{!}} '''Retoloko:''' {{!}}valign="top" style="font-size:90%"{{!}} {{#invoke:Wikidata|getValue|P856|FETCH_WIKIDATA}}}} |- |valign="top" style="font-size:90%"|{{#if:{{{Premii|}}}|'''Premii qui recevis:'''|}} |valign="top" style="font-size:90%" colspan="2"|{{#if:{{{Premii|}}}|{{{Premii}}}|}} |- |}<noinclude>{{documentation}} [[Kategorio:Shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 6knll505n4unkl55vxo747grux2x1ix 0 24165 1124899 1124664 2026-06-29T11:05:08Z Forstbirdo 3024 1124899 wikitext text/x-wiki [[File:Abies amerika.png|thumb|250px|upright=2|Loki ube naturale existas speci di abieti en [[Amerika]]]] [[File:Abies eurasien.png|thumb|250px|upright=2|Loki ube naturale existas speci di abieti en [[Eurazia]]]] '''Abieto''' ([[Latina|Latine]] : ''Abies''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). ''Abieti'' esas konifera [[arboro|arbori]] [[rezino|rezinifera]], di qui la [[folio|folii]] nula-sezone divenas flavatra e sika. Esas 49 di [[speco|speci]] di abieti: * ''Abies alba'', ''A. nebrodensis'', ''A. borisii-regis'', ''A. cephalonica'', ''A. nordmanniana'' (''A. nordmanniana'' subsp. ''equi-trojani''), ''A. pinsapo'' (''A. pinsapo'' var. ''marocana''), ''A. numidica'', ''A. cilicica'' * ''A. fraseri'', ''A. balsamea'' (''A. balsamea'' var. ''phanerolepis''), ''A. lasiocarpa'' (''A. lasiocarpa'' var. ''arizonica'', ''A. lasiocarpa'' var. ''bifolia''), ''A. sibirica'' (''A. sibirica'' var. ''semenovii''), ''A. sachalinensis'', ''A. koreana'', ''A. nephrolepis'', ''A. veitchii'' (''A. veitchii'' var. ''sikokiana'') * ''A. grandis'' (''A. grandis'' var. ''grandis'', ''A. grandis'' var. ''idahoensis''), ''A. concolor'' (''A. concolor'' subsp. ''concolor'', ''A. concolor'' subsp. ''lowiana''), ''A. durangensis'' (''A. durangensis'' var. ''coahuilensis''), ''A. flinckii'', ''A. guatemalensis'' (''A. guatemalensis'' var. ''guatemalensis'', ''A. guatemalensis'' var. ''jaliscana''), ''A. vejarii'' * ''A. kawakamii'', ''A. homolepis'', ''A. recurvata'' (''Abies recurvata'' var. ''ernestii''), ''A. firma'', ''A. beshanzuensis'', ''A. holophylla'', ''A. chensiensis'' (''A. chensiensis'' subsp. ''salouenensis''), ''A. pindrow'', ''A. ziyuanensis'' * ''A. amabilis'', ''A. mariesii'' * ''A. delavayi'' (''A. delavayi'' var. ''nukiangensis'', ''A. delavayi'' var. ''motuoensis'', ''A. delavayi'' subsp. ''fansipanensis''), ''A. fabri'' (''A. fabri'' subsp. ''minensis''), ''A. forrestii'', ''A. densa'', ''A. spectabilis'', ''A. fargesii'', ''A. fanjingshanensis'', ''A. yuanbaoshanensis'', ''A. squamata'' * ''A. religiosa'', ''A. hickelii'' (''A. hickelii'' var. ''oaxacana'') * ''A. procera'', ''A. magnifica'' (''A. magnifica'' var. ''shastensis'') * ''A. bracteata'' == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Abies ''Abies'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Abies.php ''Abies'' en "The Gymnopsperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Abies ''Abies'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{Wikivortaro}} [[Kategorio:Abieto]] [[Kategorio:Konifera generi]] [[Kategorio:Pinacei]] t2n232uj8t7ralfxfrfqihnxcrlek7w 0 24932 1124900 1124678 2026-06-29T11:06:16Z Forstbirdo 3024 1124900 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Cedrus map.png|thumb|upright=2|Loki ube naturale existas cedri]] '''Cedro''' ([[Latina|Latine]]: ''Cedrus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). ''Cedri'' esas granda koniferi di qui la [[ligno]] odoras ed esas poke putriva. Esas quar [[Speco|speci]] di cedri<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331120-2|titulo=Genero cedro|idiomo={{en}}|vidita ye=26ma di junio 2026}}</ref> : ''Cedrus atlantica'' (o Atlas-cedro), ''C. brevifolia'' (o chiprana cedro), ''C. libani'' (o Libano-cedro) e ''C. deodara'' (o Himalaya-cedro). ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cedrus ''Cedrus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Cedrus.php ''Cedrus'' en "The Gymnopsperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331120-2 ''Cedrus'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cedro]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Konifera generi]] [[Kategorio:Pinacei]] to2timhdx30nt1ps1ddefjrsf2afu55 0 27773 1124895 1124734 2026-06-29T08:47:36Z Forstbirdo 3024 1124895 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Cupressus species.png|eta|Loki ube naturale povas existar cipresi : videz verda koloro]] '''Cipreso''' ([[Latina]] : ''Cupressus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latina: ''Cupressaceae''). Cipresi esas arbori [[rezino|rezinala]], di qui la [[folio|foliaro]] obskura selektesas por [[plantaco|plantacar]] en [[tombeyo|tombeyi]], apud [[tombo|tombi]]. Esas agnoskata 16 [[speco|speci]] di cipresi <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30002843-2|titulo=Genero cipreso|idiomo={{en}}|vidita ye=26ma di junio 2026}}</ref>: ''Cupressus atlantica'', ''C. austrotibetica'', ''C. bhutanica'', ''C. cashmeriana'', ''C. chengiana'', ''C. corneyana'', ''C. duclouxiana'', ''C. dupreziana'', ''C. fallax'', ''C. funebris'', ''C. gansuensis'', ''C. majestica'', ''C. rushforthii'', ''C. sempervirens'', ''C. tonkinensis'', ''C. torulosa'' e ''C. × wangii'' == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressus ''Cupressus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressus.php ''Cupressus'' en "The Gymnosperm Database" * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressus ''Cupressus'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipreso]] [[Kategorio:Generi]] [[Kategorio:Cipresinei]] 1vn8wme09cyneh3d0ru18tyzs60qjl8 1124896 1124895 2026-06-29T08:48:14Z Forstbirdo 3024 1124896 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Cupressus species.png|eta|Loki ube naturale povas existar cipresi : videz verda koloro]] '''Cipreso''' ([[Latina]] : ''Cupressus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latina: ''Cupressaceae''). Cipresi esas arbori [[rezino|rezinala]], di qui la [[folio|foliaro]] obskura selektesas por [[plantaco|plantacar]] en [[tombeyo|tombeyi]], apud [[tombo|tombi]]. Esas agnoskata 16 [[speco|speci]] di cipresi <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30002843-2|titulo=Genero cipreso|idiomo={{en}}|vidita ye=26ma di junio 2026}}</ref>: ''Cupressus atlantica'', ''C. austrotibetica'', ''C. bhutanica'', ''C. cashmeriana'', ''C. chengiana'', ''C. corneyana'', ''C. duclouxiana'', ''C. dupreziana'', ''C. fallax'', ''C. funebris'', ''C. gansuensis'', ''C. majestica'', ''C. rushforthii'', ''C. sempervirens'', ''C. tonkinensis'', ''C. torulosa'' e ''C. × wangii'' == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressus ''Cupressus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressus.php ''Cupressus'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressus ''Cupressus'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipreso]] [[Kategorio:Generi]] [[Kategorio:Cipresinei]] 8muhlub7qcz4jjt88v0k0gqbzknc4li 1124901 1124896 2026-06-29T11:07:01Z Forstbirdo 3024 1124901 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Cupressus species.png|eta|Loki ube naturale povas existar cipresi : videz verda koloro]] '''Cipreso''' ([[Latina]] : ''Cupressus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latina: ''Cupressaceae''). Cipresi esas arbori [[rezino|rezinala]], di qui la [[folio|foliaro]] obskura selektesas por [[plantaco|plantacar]] en [[tombeyo|tombeyi]], apud [[tombo|tombi]]. Esas agnoskata 16 [[speco|speci]] di cipresi <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30002843-2|titulo=Genero cipreso|idiomo={{en}}|vidita ye=26ma di junio 2026}}</ref>: ''Cupressus atlantica'', ''C. austrotibetica'', ''C. bhutanica'', ''C. cashmeriana'', ''C. chengiana'', ''C. corneyana'', ''C. duclouxiana'', ''C. dupreziana'', ''C. fallax'', ''C. funebris'', ''C. gansuensis'', ''C. majestica'', ''C. rushforthii'', ''C. sempervirens'', ''C. tonkinensis'', ''C. torulosa'' e ''C. × wangii'' == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressus ''Cupressus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressus.php ''Cupressus'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressus ''Cupressus'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipreso]] [[Kategorio:Konifera generi]] [[Kategorio:Cipresinei]] jd4v8afxsl3xuc0rsf1ngnjy1ymn046 0 28201 1124872 1023491 2026-06-28T17:11:00Z Joao Xavier 110 1124872 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Lena Meyer-Landrut | Imajo= [[Arkivo:Lena Oslo3 cropped.jpg|180px]] | Profesiono= [[muziko|kantistino]] | Shablono_lando= {{GER}} | Naskodio= [[23 di mayo]] [[1991]] | Nask-urbo= [[Hannover]], [[Germania]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Lena Meyer-Landrut''' (n. ye la [[23ma di mayo]] [[1991]]) esas yuna germana kantistino. Ye la [[12ma di marto]] [[2010]] Lena Meyer-Landrut ganis la germana qualifiko por la muzikala konkurso ''[[Eurovision Song Contest]]'' ''(Euroviziono Kanto Konkurso)'' 2010. El vinkis la konkurso en [[Oslo]] ye la 29 di mayo [[2010]] kantante la kanto ''Satellite'' (''Satelito'') en l'angla linguo. Esis la duesma foyo ke Germania ganis ica konkurso. Lua unesma amba albumi ''My cassette player'' (2010) e ''Good News'' (2011) esis granda sucesi en Germania. Anke en la yaro 2011 Lena Meyer-Landrut reprezentis Germania che la Eurovision Song Contest in [[Düsseldorf]]. El kantis la kanto ''Taken by a stranger'' (''Facinata per stranjero'') e finis ye la 10-esma rango. == Biografio == La patro di Lena abandonis la familio kande el evis du yari. Ja en l'evo di 5 yari Lena Meyer-Landrut lernis [[dansado]] e [[baleto]]. El ne havis sat pekunio por profesionala muzikala instrukto. El deskovresis quala kantistino per la famoza germana moderatoro [[Stefan Raab]] en la germana [[televiziono]] dum la talento-konkurso "''Unser Star für Oslo''" (''Nia stelo por Oslo''). Lena Meyer-Landruth finis sucesoze ye la junio 2011 la skolo en Hannover. Elua muzikala idoli esas [[Clueso]], [[Adele]], [[Kate Nash]], [[Vanessa Carlton]] e la germana grupo ''[[Wir sind Helden]]'' (''Ni esas heroi''). Lena Meyer-Landrut esas la nepotino di la germana diplomacisto [[Andreas Meyer-Landrut]]. == Extera ligili == {{commonscat}} * [http://www.lena-meyer-landrut.de/ Oficala ret-situo di Lena Meyer-Landrut] * [http://www.ipernity.com/blog/93650/236637/ La texto di la kanto "Satelito" en Ido] * [http://www.ipernity.com/blog/93650/325118 La texto di la kanto "Facinata per stranjero" en Ido] {{DEFAULTSORT:Meyer-Landrut, Lena}} [[Kategorio:Germaniana muzikisti]] mlzbc3x62hlq2nmn9ioq6pk9apv9gc7 0 28529 1124903 1124735 2026-06-29T11:08:55Z Forstbirdo 3024 1124903 wikitext text/x-wiki '''Junipero''' ([[Latina|Latine]] : ''Juniperus''), esas [[genero]] di [[arbusto|arbusti]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''). La juniperi havas [[bero|beri]] qui esas [[aromato]]za. [[File:Range of Juniperus species.png|thumb|Loki ube naturale povas existar juniperi]] Esas agnoskata 70 [[speco|speci]] di juniperi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60436243-2|titulo=Genero junipero|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>: ''Juniperus × ambigens'', ''J. angosturana'', ''J. arizonica'', ''J. ashei'', ''J. barbadensis'', ''J. bermudiana'', ''J. blancoi'', ''J. brevifolia'', ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Juniperus ''Juniperus'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Juniperus ''Juniperus'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Junipero]] [[Kategorio:Konifera generi]] [[Kategorio:Cipresinei]] nvax4blhwihe2xv4sr6cibmws4wrthq 1124904 1124903 2026-06-29T11:12:03Z Forstbirdo 3024 1124904 wikitext text/x-wiki '''Junipero''' ([[Latina|Latine]] : ''Juniperus''), esas [[genero]] di [[arbusto|arbusti]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''). La juniperi havas [[bero|beri]] qui esas [[aromato]]za. [[File:Range of Juniperus species.png|thumb|Loki ube naturale povas existar juniperi]] Esas agnoskata 70 [[speco|speci]] di juniperi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60436243-2|titulo=Genero junipero|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>: ''Juniperus × ambigens'', ''J. angosturana'', ''J. arizonica'', ''J. ashei'', ''J. barbadensis'', ''J. bermudiana'', ''J. blancoi'', ''J. brevifolia'', ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Juniperus ''Juniperus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Juniperus.php ''Juniperus'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Juniperus ''Juniperus'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Junipero]] [[Kategorio:Konifera generi]] [[Kategorio:Cipresinei]] 2w085h4ttqrhdeanl1f511xcmhrm3gs 0 36264 1124881 962292 2026-06-28T20:47:21Z Joao Xavier 110 +imajo 1124881 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Ye Shiwen | Imajo= [[Arkivo:Ye Shiwen (CHN) 2014.jpg|180px]] | Profesiono= [[natado|natisto]] | Shablono_lando= {{CHN}} | Naskodio= [[1 di marto]] [[1996]] | Nask-urbo= Hangzhou, [[Zhejiang]], [[Popul-Republiko Chinia|PR Chinia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Ye Shiwen''' (n. en [[1996]]) esas [[Chinia]]na [[natado|natistino]] qua ganis ora medalio en l'[[Olimpiala Ludi en London, 2012]] por 400-metra [[natado]] mixita por [[muliero|mulieri]]. {{DEFAULTSORT:Ye Shiwen}} [[Kategorio:Chiniana sportisti]] [[Kategorio:Natisti]] lzr7nf85v71vk2l43yh9l98u4ywlud4 0 43340 1124861 884582 2026-06-28T15:28:11Z Joao Xavier 110 aktualigo di informi 1124861 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Sean Kingston | Imajo = [[Arkivo:Remix_Press_Conference_Sean_Kingston.jpg|180px]] | Profesiono= [[Muziko|Kantisto]], kompozisto | Shablono_lando= {{USA}} | Naskodio = [[3ma di februaro]] [[1990]] | Nask-urbo = [[Miami]], [[Florida]], [[Usa]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Sean Kingston''' (n. '''Kisean Anderson''' ye la [[3ma di februaro]] [[1990]]) esas [[Usa]]na ex-kantistulo di [[hip hop]] e [[reggae|reggae fusion]]. En 2025 il enkarcerigesis, pos kondamno pri [[fraudo]]. {{DEFAULTSORT:Kingston, Sean}} [[Kategorio:Usana kantisti]] [[Kategorio:Usana kompozisti]] 9kph6lj19kfsbp95nd6kov4makkinbi 0 47980 1124890 1020084 2026-06-28T23:02:47Z Joao Xavier 110 +imajo 1124890 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Mohamed Salah Ghaly | Imajo = [[Arkivo:Mohamed_Salah_2018.jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|Futbalisto]] | Shablono_lando= {{EGY}} | Naskodio = [[15ma di junio]] [[1992]] | Nask-urbo = Nagrig, [[Egiptia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Mohamed Salah Ghaly''' (n. ye la [[15ma di junio]] [[1992]]) esas [[Egiptia]]na [[Futbalo|futbalisto]]. Ilu ludas por l'[[Anglia|Angla]] futbalo-klubo ''Liverpool F.C.'' e por la nacionala esquado Egiptiana. {{DEFAULTSORT:Salah, Mohamed}} [[Kategorio:Egiptiana futbalisti]] 32abueim8w03gfcj7qh8wmlwkyjhvn5 0 48064 1124886 1086904 2026-06-28T22:02:59Z Joao Xavier 110 1124886 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Marco Reus | Imajo = [[Arkivo:20180602_FIFA_Friendly_Match_Austria_vs._Germany_Marco_Reus_850_0626.jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|Futbalisto]] | Shablono_lando= {{DEU}} | Naskodio = [[31ma di mayo]] [[1989]] | Nask-urbo = [[Dortmund]], [[West-Germania]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Marco Reus''' (n. ye la [[31ma di mayo]] [[1989]]) esas Germana [[Futbalo|futbalisto]]. Ilu nun ludas por futbalo-esquado [[Borussia Dortmund]], ed anke ludis por la nacionala futbalo-esquado di Germania. {{DEFAULTSORT:Reus, Marco}} [[Kategorio:Germaniana futbalisti]] kzhmkla0n36pkel2qswtkarfm618nuc 0 48092 1124876 936981 2026-06-28T17:50:57Z Joao Xavier 110 aktualigo di informi 1124876 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Yerry Fernando Mina González | Imajo = [[Arkivo:FWC_2018_-_Round_of_16_-_COL_v_ENG_-_Photo_103_(cropped).jpg|180px]] | ExplikoImajo = Mina kun Kolumbiana nacional esquado, 2018. | Profesiono= [[Futbalo|Futbalisto]] | Shablono_lando= {{COL}} | Naskodio = [[23ma di septembro]] [[1994]] | Nask-urbo = Guachené, [[Kolumbia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Yerry Fernando Mina González''' (n. ye la [[23ma di septembro]] [[1994]]) esas Kolumbiana [[Futbalo|futbalisto]]. Inter altri, ilu ludis por Braziliana esquado ''[[Sociedade Esportiva Palmeiras]]'' de 2016 til 2017, Hispana esquado ''FC Barcelona'' en 2018, Italiana esquado ''Cagliari Calcio'' de 2024 til nun, ed anke por la nacionala futbalo-esquado di [[Kolumbia]]. {{DEFAULTSORT:Mina, Yerry}} [[Kategorio:Kolumbiana futbalisti]] jmokdyt6k6ai6j4l3tzpv41k2jj8907 0 51887 1124892 1041141 2026-06-28T23:28:13Z Dostojewskij 16047 Arkivo:Eastern Front 1941-06 to 1941-09.png 1124892 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Eastern Front 1941-06 to 1941-09.png|thumb|Operaco Barbarossa]] '''Operaco Barbarossa''' esis la kodexo-nomo por l'invado di [[Sovietia]] da trupi del [[Axo Roma-Berlin-Tokio]], qua komencis ye la [[22ma di junio]] [[1941]], dum la [[duesma mondomilito]]. La skopo di [[Naziista Germania]] esis konquestar Sovietia e ripopulizar lua teritorio per Germani. Ultre to, segun la projeto ''Generalplan Ost'', altra ideo esis uzar parto ek la kaptiti kom [[sklaveso|laborala sklavi]] por milito-esforco Germana, e konquestar la jaceyi di [[petrolo]] existanta en [[Kaukazia]] e tereni apta por [[agrokultivo]]. Sovieta lokizas maxim parto di lua forci en sudo. Germani Jatakas en nordo. Ye 1942 Sovieta lokizas maxim parto di lua forci avan [[Moskva]]. Germani atakas en sudo. {{klado}} [[Kategorio:Batalii ed operaci di la Duesma mondomilito]] rfw91cs2i3kwjx0r7021ywolqhvjp4v 0 59186 1124877 999223 2026-06-28T20:07:33Z Joao Xavier 110 +texto 1124877 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Peruth Chemutai | Imajo = [[Arkivo:Bydgoszcz 2016 IAAF World U20 Championships, 3000m steeplechase women final14 22-07-2016.jpg|180px]] | Shablono_lando = {{UGA}} | Profesiono = [[Atletismo|atleto]]] | Naskodio = [[10ma di julio]] [[1999]] | Nask-urbo = [[distrikt Bukwo]], [[Uganda]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Peruth Chemutai''' (n. ye la [[10ma di julio]] [[1999]]) esas [[Uganda]]n [[Atletismo|atletino]] pri 3000-metra obstaklo-kurado, ganinto dil ora medalio dum [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020|Olimpiala Ludi en Tokyo]] (2020). El anke ganis arjenta medalio dum mondala championkonkurso juniorala (U20) en [[Tampere]] (2018). {{DEFAULTSORT:Chemutai, Peruth}} [[Kategorio:Ugandan atleti]] [[Kategorio:Ugandana medaliisti olimpiala]] 5yb49ogq8hyv976a1wrd9o1uluvpvwp 1124878 1124877 2026-06-28T20:08:00Z Joao Xavier 110 1124878 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Peruth Chemutai | Imajo = [[Arkivo:Bydgoszcz 2016 IAAF World U20 Championships, 3000m steeplechase women final14 22-07-2016.jpg|180px]] | Shablono_lando = {{UGA}} | Profesiono = [[Atletismo|atleto]] | Naskodio = [[10ma di julio]] [[1999]] | Nask-urbo = [[distrikt Bukwo]], [[Uganda]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Peruth Chemutai''' (n. ye la [[10ma di julio]] [[1999]]) esas [[Uganda]]n [[Atletismo|atletino]] pri 3000-metra obstaklo-kurado, ganinto dil ora medalio dum [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020|Olimpiala Ludi en Tokyo]] (2020). El anke ganis arjenta medalio dum mondala championkonkurso juniorala (U20) en [[Tampere]] (2018). {{DEFAULTSORT:Chemutai, Peruth}} [[Kategorio:Ugandan atleti]] [[Kategorio:Ugandana medaliisti olimpiala]] mqfg8hb7icfwmn4ug8ucapho9mayoi5 0 99395 1124873 1096233 2026-06-28T17:15:39Z Joao Xavier 110 1124873 wikitext text/x-wiki {{Biografio |Nomo = Noah Galvin |Imajo = [[Arkivo:NoahGalvin-byPhilipRomano.jpg|180px]] |Profesiono = [[aktoro]], [[Kansono|kantisto]] |Shablono_lando = {{USA}} |Naskodio = [[6ma di mayo]] [[1994]] |Nask-urbo = [[Katonah (Nova-York)|Katonah]], [[Nova-York|stato Nova-York]], [[Usa]] |Mortodio = |Mort-urbo = }} '''Noah Galvin''' (n. ye la [[6ma di mayo]] [[1994]]) esas [[Usa]]n [[aktoro]] e [[Kansono|kantisto]]. {{DEFAULTSORT:Galvin, Noah}} [[Kategorio:Usan aktori dil 21ma yarcento]] [[Kategorio:Usana kantisti]] o2xz8lkyfucz6dlnzbx2p56f22sae5s 0 116398 1124902 1124803 2026-06-29T11:07:49Z Forstbirdo 3024 1124902 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range Tsuga species.png|eta|Loki ube naturale existas cugi : videz verda koloro]] '''Cugo''' ([[Latina|Latine]] : ''Tsuga''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Esas agnoskita 10 [[speco|speci]] di cugi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11721-1|titulo=Genero cugo|idiomo={{en}}|vidita ye=26ma di junio 2026}}</ref>: ;ek [[Nord-Amerika]]: ''Tsuga canadensis'', ''T. caroliniana'', ''T. heterophylla'' e ''T. mertensiana'' ;ek [[Estal Azia]] ''T. chinensis'' , ''T. diversifolia'', ''T. dumosa'', ''T. forrestii'', ''T. sieboldii'' e ''T. ulleungensis'' ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Tsuga ''Tsuga'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Tsuga.php ''Tsuga'' en "The Gymnopsperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Tsuga ''Tsuga'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] [[Kategorio:Cugo]] [[Kategorio:Konifera generi]] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:gardenokultivado]] k892b7epnqudtak1mfds2xiw5wqgbq9 0 116792 1124897 1124801 2026-06-29T10:42:12Z Forstbirdo 3024 1124897 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Taxodium distichum range map.svg|eta|Loki ube naturale povas existar taxodiumi]] '''Taxodiumo''' ([[Latina|Latine]] : ''Taxodium''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''). Taxodiumi esas [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, ne sempre verda. La nura nun existanta [[speco]] agnoskita esas ''Taxodium distichum''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30006506-2|titulo=Genero Taxodiumo|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Taxodium ''Taxodium'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Taxodium.php ''Taxodium'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Taxodium ''Taxodium'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] [[Kategorio:Taxodiumo]] [[Kategorio:Generi]] [[Kategorio:Cipresinei]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] gfy1s0jmrlzz2doxod2u4vkaeo6frl0 0 116797 1124850 2026-06-28T13:43:40Z Mistico Dois 28402 Pagino kreesis kun ''''Jean-Jacques Henner''' ([[5ma di marzo]] de [[1829]] til la [[23ma di julio]] de [[1905]]) esis [[Francia|Franca]] piktisto. {{commonscat|Jean-Jacques Henner}} {{DEFAULTSORT:Henner, Jean-Jacques}} [[Kategorio:Franciana piktisti]]' 1124850 wikitext text/x-wiki '''Jean-Jacques Henner''' ([[5ma di marzo]] de [[1829]] til la [[23ma di julio]] de [[1905]]) esis [[Francia|Franca]] piktisto. {{commonscat|Jean-Jacques Henner}} {{DEFAULTSORT:Henner, Jean-Jacques}} [[Kategorio:Franciana piktisti]] jz0w2xpvt6l8l8pq88pbhz510iwz4t7 1124851 1124850 2026-06-28T13:44:19Z Mistico Dois 28402 1124851 wikitext text/x-wiki '''Jean-Jacques Henner''' ([[5ma di marto]] de [[1829]] til la [[23ma di julio]] de [[1905]]) esis [[Francia|Franca]] piktisto. {{commonscat|Jean-Jacques Henner}} {{DEFAULTSORT:Henner, Jean-Jacques}} [[Kategorio:Franciana piktisti]] l0ot3ur1wbl8arofn5q4xsvvrdb2tm7 1124852 1124851 2026-06-28T13:47:16Z Mistico Dois 28402 1124852 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = {{PAGENAME}} | Imajo = [[Arkivo:|180px]] | Profesiono = [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando = {{FRA}} | Naskodio = [[5ma di marto]] de [[1829]] | Nask-urbo = [[Francia]] | Mort-dio = [[23ma di julio]] de [[1905]] | Mort-urbo = [[Francia]] }} '''Jean-Jacques Henner''' ([[5ma di marto]] de [[1829]] til la [[23ma di julio]] de [[1905]]) esis [[Francia|Franca]] piktisto. {{commonscat|Jean-Jacques Henner}} {{DEFAULTSORT:Henner, Jean-Jacques}} [[Kategorio:Franciana piktisti]] c7ydhatoilc9czl75prpngwznivhrpb 1124853 1124852 2026-06-28T13:49:16Z Mistico Dois 28402 1124853 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = {{PAGENAME}} | Imajo = [[Arkivo:|180px]] | Profesiono = [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando = {{FRA}} | Naskodio = [[5ma di marto]] de [[1829]] | Nask-urbo = Bernwiller, [[Francia]] | Mort-dio = [[23ma di julio]] de [[1905]] | Mort-urbo = [[Paris]], [[Francia]] }} '''Jean-Jacques Henner''' ([[5ma di marto]] de [[1829]] til la [[23ma di julio]] de [[1905]]) esis [[Francia|Franca]] piktisto. {{commonscat|Jean-Jacques Henner}} {{DEFAULTSORT:Henner, Jean-Jacques}} [[Kategorio:Franciana piktisti]] 51hfezkmol739yshlzuoma483wqdh7l 1124854 1124853 2026-06-28T13:50:02Z Mistico Dois 28402 1124854 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = {{PAGENAME}} | Imajo = [[Arkivo:Jean-Jacques Henner photo.jpg|180px]] | Profesiono = [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando = {{FRA}} | Naskodio = [[5ma di marto]] de [[1829]] | Nask-urbo = Bernwiller, [[Francia]] | Mort-dio = [[23ma di julio]] de [[1905]] | Mort-urbo = [[Paris]], [[Francia]] }} '''Jean-Jacques Henner''' ([[5ma di marto]] de [[1829]] til la [[23ma di julio]] de [[1905]]) esis [[Francia|Franca]] piktisto. {{commonscat|Jean-Jacques Henner}} {{DEFAULTSORT:Henner, Jean-Jacques}} [[Kategorio:Franciana piktisti]] 0k5hb57bf936q94058cyhkijptljpyx 0 116798 1124860 2026-06-28T15:16:42Z Joao Xavier 110 Pagino kreesis kun '{{Biografio |Nomo = Vítor Machado Ferreira, ''Vitinha'' |Imajo = [[Arkivo:Vitinha_USMNT_v_Portugal_Mar_31_2026-50_(cropped).jpg|180px]] |Profesiono =[[futbalo|futbalisto]] |Shablono_lando= {{PRT}} |Nask-urbo = Vila das Aves, [[Portugal]] |Mort-urbo = }} '''Vítor Machado Ferreira''', konocata kom '''Vitinha''', n. ye la [[13ma di februaro]] [[2000]], esas Portugalana [[futbalo|futbalisto]], qua ludas kom defensisto por [[Francia|Franca]] klubo ''Paris Sai...' 1124860 wikitext text/x-wiki {{Biografio |Nomo = Vítor Machado Ferreira, ''Vitinha'' |Imajo = [[Arkivo:Vitinha_USMNT_v_Portugal_Mar_31_2026-50_(cropped).jpg|180px]] |Profesiono =[[futbalo|futbalisto]] |Shablono_lando= {{PRT}} |Nask-urbo = Vila das Aves, [[Portugal]] |Mort-urbo = }} '''Vítor Machado Ferreira''', konocata kom '''Vitinha''', n. ye la [[13ma di februaro]] [[2000]], esas Portugalana [[futbalo|futbalisto]], qua ludas kom defensisto por [[Francia|Franca]] klubo ''Paris Saint-Germain FC'', e por la nacionala futbalo-esquado di [[Portugal]]. {{DEFAULTSORT:Vitinha}} [[Kategorio:Portugalana futbalisti]] 4s7kimjcweo5t7pnet4k2et7wuhdech 14 116799 1124870 2026-06-28T16:48:50Z Forstbirdo 3024 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Taxacei]]' 1124870 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Taxacei]] dzl75ephfbg90jqzf6fbzhdepsi7744 0 116800 1124884 2026-06-28T21:15:20Z Joao Xavier 110 Pagino kreesis kun '{{Biografio |Nomo = Waldemar Anton |Imajo = [[Arkivo:Waldemar_Anton_(2025).jpg|180px]] |Profesiono =[[futbalo|futbalisto]] |Shablono_lando= {{DEU}} |Nask-urbo = Olmaliq, [[Uzbekistan]] |Mort-urbo = }} '''Waldemar Anton''', n. ye la [[20ma di julio]] [[1996]], esas [[Germania|Germana]] [[futbalo|futbalisto]], qua ludas por futbalo-klubo [[Borussia Dortmund]] e por la nacionala futbalo-esquado di Germania. {{DEFAULTSORT:Anton, Waldemar}} Kategorio:Germani...' 1124884 wikitext text/x-wiki {{Biografio |Nomo = Waldemar Anton |Imajo = [[Arkivo:Waldemar_Anton_(2025).jpg|180px]] |Profesiono =[[futbalo|futbalisto]] |Shablono_lando= {{DEU}} |Nask-urbo = Olmaliq, [[Uzbekistan]] |Mort-urbo = }} '''Waldemar Anton''', n. ye la [[20ma di julio]] [[1996]], esas [[Germania|Germana]] [[futbalo|futbalisto]], qua ludas por futbalo-klubo [[Borussia Dortmund]] e por la nacionala futbalo-esquado di Germania. {{DEFAULTSORT:Anton, Waldemar}} [[Kategorio:Germaniana futbalisti]] 70f4s3b95moof4v4g4yxjisnv7h21sm 0 116801 1124885 2026-06-28T21:19:28Z Joao Xavier 110 Pagino kreesis kun '{{Biografio |Nomo = Alexander Nübel |Imajo = [[Arkivo:Alexander_nuebel.jpg|180px]] |Profesiono =[[futbalo|futbalisto]] |Shablono_lando= {{DEU}} |Nask-urbo = [[Paderborn]], [[Nordrheno-Vestfalia]], [[Germania]] |Mort-urbo = }} '''Alexander Nübel''', n. ye la [[30ma di septembro]] [[1996]], esas [[Germania|Germana]] [[futbalo|futbalisto]], qua ludas por Germana futbalo-klubo [[FC Bayern München]] e por la nacionala futbalo-esquado di Germania. {{DEFAULTS...' 1124885 wikitext text/x-wiki {{Biografio |Nomo = Alexander Nübel |Imajo = [[Arkivo:Alexander_nuebel.jpg|180px]] |Profesiono =[[futbalo|futbalisto]] |Shablono_lando= {{DEU}} |Nask-urbo = [[Paderborn]], [[Nordrheno-Vestfalia]], [[Germania]] |Mort-urbo = }} '''Alexander Nübel''', n. ye la [[30ma di septembro]] [[1996]], esas [[Germania|Germana]] [[futbalo|futbalisto]], qua ludas por Germana futbalo-klubo [[FC Bayern München]] e por la nacionala futbalo-esquado di Germania. {{DEFAULTSORT:Nübel, Alexander}} [[Kategorio:Germaniana futbalisti]] itxd8l30ioxuveqpn0u84dai5zkwklj 0 116802 1124889 2026-06-28T22:54:45Z Joao Xavier 110 Pagino kreesis kun '{{Biografio |Nomo = Thomas Müller |Imajo = [[Arkivo:FC_Red_Bull_Salzburg_gegen_Bayern_München_(2025-01-06_Testspiel)_19.jpg|180px]] |Profesiono =[[futbalo|futbalisto]] |Shablono_lando= {{DEU}} |Nask-urbo = Weilheim in Oberbayern, [[Bavaria]], [[West-Germania]] |Mort-urbo = }} '''Thomas Müller''', n. ye la [[13ma di septembro]] [[1989]], esas [[Germania|Germana]] [[futbalo|futbalisto]], qua ludis por [[FC Bayern München]] de 2008 til 2025, e nun ludas p...' 1124889 wikitext text/x-wiki {{Biografio |Nomo = Thomas Müller |Imajo = [[Arkivo:FC_Red_Bull_Salzburg_gegen_Bayern_München_(2025-01-06_Testspiel)_19.jpg|180px]] |Profesiono =[[futbalo|futbalisto]] |Shablono_lando= {{DEU}} |Nask-urbo = Weilheim in Oberbayern, [[Bavaria]], [[West-Germania]] |Mort-urbo = }} '''Thomas Müller''', n. ye la [[13ma di septembro]] [[1989]], esas [[Germania|Germana]] [[futbalo|futbalisto]], qua ludis por [[FC Bayern München]] de 2008 til 2025, e nun ludas por [[Kanada]]na esquado ''Vancouver Whitecaps FC''. Il anke ludis por la nacionala futbalo-esquado di Germania de la [[Mondala Kupo di Futbalo 2010]] til la championkonkurso UEFA Euro 2024. Ye la 1ma di oktobro 2025 ilu divenis la maxim sucesoza futbalisto Germana, kun 35 trofei en lua kariero. {{DEFAULTSORT:Müller, Thomas}} [[Kategorio:Germaniana futbalisti]] 4e5ktpcvt7pw70ksfpn6io98o8hkxw1 0 116803 1124894 2026-06-29T01:52:32Z Joao Xavier 110 Pagino kreesis kun '{{Biografio |Nomo = Cătălina Ponor |Imajo = [[Arkivo:Campionatul_National_de_Gimnastica_(1-3_iulie_2016)_(27571571523).jpg|180px]] |Profesiono =[[gimnastiko|gimnastikistino]] |Shablono_lando= {{ROU}} |Nask-urbo = [[Constanța]], [[Rumania]] |Mort-urbo = }} '''Cătălina Ponor''', n. ye la [[20ma di agosto]] [[1987]], esas [[Rumania|Rumana]] [[gimnastiko|gimnastikistino]]. En 2004, dum l'[[Olimpiala Ludi en Athina, 2004|Olimpiala Ludi]] en [[Athina]], el...' 1124894 wikitext text/x-wiki {{Biografio |Nomo = Cătălina Ponor |Imajo = [[Arkivo:Campionatul_National_de_Gimnastica_(1-3_iulie_2016)_(27571571523).jpg|180px]] |Profesiono =[[gimnastiko|gimnastikistino]] |Shablono_lando= {{ROU}} |Nask-urbo = [[Constanța]], [[Rumania]] |Mort-urbo = }} '''Cătălina Ponor''', n. ye la [[20ma di agosto]] [[1987]], esas [[Rumania|Rumana]] [[gimnastiko|gimnastikistino]]. En 2004, dum l'[[Olimpiala Ludi en Athina, 2004|Olimpiala Ludi]] en [[Athina]], el ganis 3 ora medalii pri gimnastiko. {{DEFAULTSORT:Ponor, Cătălina}} [[Kategorio:Rumaniana gimnastikisti]] gr4fx3j2otb3idj2d5gu5e9p75umk82 14 116804 1124898 2026-06-29T11:01:35Z Forstbirdo 3024 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Generi]]' 1124898 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Generi]] a8kt6usvk8abc2xgqtz6ms8osbpmg6v