Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 1032 1125008 1118032 2026-07-02T23:32:43Z Joao Xavier 110 +texto, imaji, referi 1125008 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1985''' (MCMLXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 985ma yaro di la duesma yarmilo, la 85ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 1980a]]. == Eventi == === [[Mondo]] === * [[1ma di januaro]] - On komencas uzar DNS-nomo-servo che [[Interreto]]. * [[23ma di junio]] - [[Boeing 747]] de ''Air India'' explozas super [[Atlantiko]] e produktas 329 morti. * [[13ma di julio]] - [[Live Aid]], serio de koncerti por karitatala skopo en London, Philapelphia ed altra loki * [[19ma di novembro]] - En [[Genève]] [[Ronald Reagan]] e [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] renkontras unesmafoye. === [[Europa]] === * [[19ma di februaro]] - Aviono [[Boeing 727]] de Iberia kolizionas kontre monto Oiz, en [[Hispania]], e produktas 148 morti. * [[11ma di marto]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] divenas chefo di [[Sovietia]]. * [[22ma di marto]] - En [[Wien]], internaciona konkordo pri la gardo dil [[ozono]]-strato signatesas; ol pose ratifikesos da 196 stati. Ca konkordo establisesis ye la konfero en Wien di ta yaro, qua eventis pos la deskovro di truo en la ozono-strato ye la suda polo; la truo esis kauzo di augmento di ultreviolea radiado atinganta [[Antarktika]]. Pro la konkordo, la produkto di ozono-diminutanta substanci diminutesos. * [[9ma di aprilo]] - Che Karolina kliniko en [[Stockholm]] igesas en [[Europa]] l'unesma transplantaco di [[artificala kordio]]. * [[23ma di aprilo|23ma]] til la [[24ma di aprilo]] - [[Erich Honecker]], chefo di [[Est-Germania]], vizitas [[Roma]]. * [[11ma di mayo]] - Fairo che [[futbalo|futbalo-stadio]] dil klubo ''Bradford City A.F.C.'' en Bradford, [[West Yorkshire]], [[Anglia]], produktas 56 morti e cirkume 256 plusa homi vundita.<ref>{{extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/11/newsid_2523000/2523561.stm|titulo=1985: Fans killed in Bradford stadium fire|editero=BBC|vidita ye=11ma di oktobro 2018}}</ref> * [[29ma di mayo]] - [[Dizastro di Heizel]] ([[Belgia]]), 39 mortinti pos interkombatanta futbal-suporteri * De la [[3ma di agosto|3ma]] til la [[8ma di agosto]] - Eventas [[Ido-konfero 1985|Ido-konfero]] en [[Antwerpen]], [[Belgia]]. * [[13ma di agosto]] - Eventas en [[London]] l'unesma transplantaco di [[kordio]] e [[pulmono]] de la historio.<ref>{{Extera ligilo|url= http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/13/newsid_2495000/2495213.stm|titulo=1985: Heart-lung transplant makes history|vidita ye=31ma di julio 2016|editero=BBC}}</ref> * [[11ma di septembro]] - Du treni kolizionas proxim Alcafache, [[Portugal]], produktanta cirkume 150 morti<ref>{{extera ligilo|titulo=Há 40 anos deu-se o acidente ferroviário mais grave de sempre em Portugal: terão morrido 150 pessoas em Alcafache|url=https://sapo.pt/artigo/ha-40-anos-deu-se-o-acidente-ferroviario-mais-grave-de-sempre-em-portugal-terao-morrido-150-pessoas-em-alcafache-68c2a29e4933765026d1dc1a|editero=Sapo.pt|idiomo={{pt}}|publikigita ye=11ma di septembro 2025}}</ref>. * [[7ma di oktobro]] - [[Palestina]]ni kaptas pasajero-navo ''Achille Lauro''. * [[10ma di oktobro]] - Milital aeroplani dil Usana navaro koaktas Egiptian aeroplano kun raptinti di navo ''Achille Lauro'' decendar aden militala bazo di Sigonella, [[Sicilia]]. * [[23ma di novembro]] - [[Aeroplano]] di ''EgyptAir'' kaptesas inter [[Athina]] e [[Kairo]] e decendas en [[Malta]]. Ibe, Egiptiana soldati atakas l'aeroplano, e 60 homi perisas. * [[27ma di decembro]] - [[Palestinana stato|Palestinana]] kombateri mortigas 20 homi en l'aeroportui di [[Roma]] e [[Wien]]. === [[Azia]] === * [[14ma di januaro]] - [[Israel]] decidas pokope retretar ek [[Libano]]. * 14ma di januaro - [[Hun Sen]] divenas chefministro di [[Kambodja]]. * [[16ma di februaro]] - [[Hezbollah]] fondesas. * [[8ma di marto]] - Automobilo plenigita per bombi explozas en [[Beirut]], [[Libano]] e produktas 45 morti e 175 plusa homi vundita.<ref>{{extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/8/newsid_2516000/2516407.stm |titulo=1985: Beirut car bomb kills dozens |editero=BBC|vidita ye=5ma di oktobro 2018}}</ref> * [[25ma di mayo]] - En [[Bangladesh]], tropikala [[ciklono]] produktas 10.000 morti. * [[9ma di junio]] - [[Thomas Sutherland]] kidnapesas en [[Libano]]. Ilu liberigesos en [[1991]]. * [[12ma di agosto]] - [[Aviono]] [[Boeing 747]] de [[Japan Airlines]] kolizionas kontre du protuberanci de la monto Takamagahara, che [[prefektio Gunma]], [[Japonia]]. Omna 15 membri de la kruo e 505 ek la 509 vehanti perisas. === [[Afrika]] === * En [[Etiopia]], famino duras. * [[Ocidentala Sahara]] aceptesas kom membro dil [[Afrikana Uniono]]. [[Maroko]] demisionas del organizuro protestigante l'acepteso. === [[Nord-Amerika]] === * [[31ma di mayo]] - 41 [[tornado|tornadi]] frapas [[Ohio]], [[Pensilvania]], [[Nova-York]] ed [[Ontario]], e produktas 76 morti. * [[20ma di julio]] - Hispana navo ''[[Nuestra Señora de Atocha]]'' deskovresas an rivo di [[Florida]]. La navo sinkis en [[1622]] kun oro ed arjento (valoro en 1985 esis 400 milion US-dolari). * [[1ma di septembro]] - Usana-Franca expediciono deskovras ''[[Titanic]]'' en lito di [[Atlantiko]]. * [[19ma di septembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.0 che [[skalo di Richter]] frapas [[Mexikia]] e produktas granda destruktado e {{formatnum:9500}} morti. * [[15ma di novembro]] - Teroristo [[Unabomber]] explozas bombo che [[universitato]] di [[Michigan]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[1ma di marto]] - Restauro di la [[demokratio]] en [[Uruguay]]. * [[3ma di marto]] - [[Ter-tremo]] frapas la regiono [[Valparaíso]], [[Chili]], e produktas 177 morti. * [[6ma di marto]] - [[Tancredo Neves]] nedirete elektesas prezidanto di [[Brazilia]] da Braziliana nacionala kongreso, kun 480 voti favoroza, kontre 180 voti por Paulo Maluf, lua opozanto. * [[14ma di marto]] - [[Tancredo Neves]] enternesas en [[hospitalo]] 1 dio ante la asumar povo en [[Brazilia]]. Lua vice-prezidanto, José Sarney, asumos la sequanta dio. * [[15ma di marto]] - [[José Sarney]], unesma civila prezidanto di [[Brazilia]] pos [[1964]], asumas la povo. * [[21ma di aprilo]] - [[Tancredo Neves]], [[Brazilia]]na prezidanto elektita dal Kongreso, mortas en [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]] pro [[septicemio]]. * [[6ma di junio]] - Tombeyo di [[Josef Mengele]] apertesas en [[Embu das Artes]], [[Brazilia]]. Il dronabis su en plajo che litoro dil [[Sao Paulo (stato)|stato São Paulo]] en [[1979]], e sepultabis sub la falsa nomo "Wolfgang Gerhard". * [[20ma di julio]] - Hispana navo ''[[Nuestra Señora de Atocha]]'' deskovresas an rivo di [[Florida]]. La navo sinkesis en [[1622]] kun oro ed arjento (valoro en 1985 esis 400 milion US-dolari). * [[28ma di julio]] - [[Alan García]] asumas la povo en [[Peru]] pos elekto. * [[6ma di novembro]] - En [[Bogotá]], [[Kolumbia]], sinistra partisani okupas la yuro-domo, e 115 homi mortigesas dum la siejo. * [[13ma di novembro]] - Erupto di [[volkano]] ''[[Nevado del Ruiz]]'' en [[Kolumbia]] efektigas enorma fango-glitado, qua enterigas granda parto dil urbo Armero e produktas {{formatnum:25000}} morti.<ref name=Naranjo1986>{{Citez jurnalo od edituro|autoro=Naranjo, J.L., Siggurdsson, H., Carey, S.N., Fritz, W. |publikigita ye=agosto 1986 |titulo=Eruption of the Nevado del Ruiz Volcano, Colombia, On 13 November 1985: Tephra Fall and Lahars |publikigo=Science |editero=American Association for the Advancement of Science|volumo=233 |issue=4767 |pagini=991–993 |idiomo={{en}}}}</ref> === [[Oceania]] === * [[4ma di februaro]] - [[Nova-Zelando]] abandonas organizuro [[ANZUS]]. * [[10ma di julio]] - Navo ''Rainbow Warrior'', del organizuro pri naturo-prezervo ''[[Greenpeace]]'' igesas sinkar en portuo di [[Auckland]], [[Nova Zelando]]. Pose revelesas ke l'explozo igesis da inquestanta servo di [[Francia]]. * [[6ma di agosto]] - Kontrato di Rarotonga, signatita da [[Usa]], [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] kreas zono libera de nuklear armi. Ol ratifikesos erste en [[1996]]. * [[26ma di oktobro]] - La proprieto di Uluru ("Ayer's Rock"), granda petra saliajo en la mezo di [[Australia]], donesas da la guvernerio di Australia a lokala aborijedi del etnio Pitjantjatjara. Kondiciono esis ke le Anangu, la tradicionala proprietanti di Uluru, lugus ol a la agenterio por nacionala parki e sovaja animali dum periodo di 99 yari, e ke ol esus kune administrata. ==[[Sporto]]== * [[8ma di agosto|8ma]] til la [[16ma di agosto]] - Eventas la 6ma Araba Ludi en [[Rabat]], [[Maroko]], kun la partopreno di {{formatnum:3442}} atleti de 17 nacioni. == Naski == * [[1ma di januaro]] - [[John M. Jumper|John Jumper]], Usana Nobel-laureato pri kemio en 2024 [[Arkivo:Lewis Hamilton Silverstone 2018.jpg|thumb|130px|[[Lewis Hamilton]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Lewis Hamilton]], Britanian automobilisto * [[13ma di januaro]] - [[Renal Ramilevich Ganeyev|Renal Ganeyev]], Rusa skermisto * 13ma di januaro - [[Milan Hluchý]], Cheka hokeisto * [[15ma di januaro]] - [[Batnasangiyn Gonchigdamba]], Mongoliana luktisto * [[19ma di januaro]] - [[Olga Nikolayevna Kaniskina|Olga Kaniskina]], Rusa atleto pri 20-kilometra marchado [[Arkivo:Doutzen_Kroes_2012_Shankbone_2.JPG|thumb|130px|[[Doutzen Kroes]]]] * [[23ma di januaro]] - [[Doutzen Kroes]], Nederlandana manekino * [[5ma di februaro]] - [[Cristiano Ronaldo]], Portugalana futbalisto * [[9ma di februaro]] - [[Vladimir Andreyevich Shklyarov|Vladimir Shklyarov]], Rusa balet-dansisto * [[22ma di februaro]] - [[Larissa Riquelme]], Paraguayana manekino * [[23ma di februaro]] - [[Emily Cox]], Austriana-Britanian aktoro * [[24ma di februaro]] - [[William Vitved Kvist]], Dana futbalisto * [[28ma di februaro]] - [[Jelena Janković]], Serbiana tenisisto * [[1ma di marto]] - [[Anton Sergeyevich Avdeyev|Anton Avdeyev]], Rusa kantisto ed aktoro * [[8ma di marto]] - [[Episkopo Zinovi (Majuga)|Zinovi (Majuga)]], episkopo e metropolito di Gruziana Ortodoxa Eklezio (n. 1896) * [[9ma di marto]] - [[Natalya Andreyevna Pogonina|Natalya Pogonina]], Rusa shakoludistino [[Arkivo:Stromae, Rock en Seine Festival 2022, Paris (52391597894).jpg|thumb|130px|[[Stromae]]]] * [[12ma di marto]] - [[Stromae]], Belga muzikisto * [[15ma di marto]] - [[Eva Amurri]], Usan aktorino * [[17ma di marto]] - [[Yulia Sergeyevna Biryukova|Yulia Biryukova]], Rusa skermisto * [[28ma di marto]] - [[Stan Wawrinka]], Suisa tenisisto * [[6ma di aprilo]] - [[Anna Mihailovna Avdeyeva|Anna Avdeyeva]], Rusa atleto pri globo-jetado * [[16ma di aprilo]] - [[Andreas Granqvist]], Sueda futbalisto * [[18ma di aprilo]] - [[Pürevdorjiyn Serdamba]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:Chris Paul dribbling 20131118 Clippers v Grizzles (cropped).jpg|thumb|130px|[[Chris Paul]]]] * [[6ma di mayo]] - [[Chris Paul]], Usana basketbalisto * [[7ma di mayo]] - [[Mihail Borisovich Ignatyev|Mihail Ignatyev]], Rusa biciklisto * [[17ma di mayo]] - [[Greg Van Avermaet]], Belga biciklisto * [[21ma di mayo]] - [[Lucie Hradecká]], Cheka tenisistino * [[29ma di mayo]] - [[Hernanes]], Braziliana futbalisto * [[2ma di junio]] - [[Magomed Idrisovich Ibragimov|Magomed Ibragimov]], Rusa e Uzbekistanana luktisto * [[3ma di junio]] - [[Enhbatin Badar-Uugan]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:Bar Refaeli during the prizegiving of Giro d'Italia 2018 - tappa 2a HAIFA-TEL AVIV.jpg|thumb|130px|[[Bar Refaeli]]]] * [[4ma di junio]] - [[Bar Refaeli]], Israelana manekinino * [[21ma di junio]] - [[Lana Del Rey]], Usana kantistino<ref>{{extera ligilo|autoro=Brian Hiatt |titulo=18 Things You Learn After Two Long Days With Lana Del Rey |url=http://www.rollingstone.com/music/news/18-things-you-learn-after-two-long-days-with-lana-del-rey-20140724|vidita ye=24ma di julio 2014|date=24ma di julio 2014 |editero=Rolling Stone|idiomo={{en}}}}</ref> * [[26ma di junio]] - [[Katrin Heß]], Germana aktorino * [[30ma di junio]] - [[Michael Phelps]], Usana natistulo * [[8ma di julio]] - [[Jiří Doležal (hokeisto, 1985)|Jiří Doležal]], Cheka hokeisto * [[9ma di julio]] - [[Alexei Borisovich Cheremisinov|Alexei Cheremisinov]], Rusa skermisto * [[10ma di julio]] - [[Mario Gómez]], Germana futbalisto * [[13ma di julio]] - [[Guillermo Ochoa]], Mexikiana futbalisto * [[19ma di julio]] - [[LaMarcus Aldridge]], Usana basketbalisto [[Arkivo:Zaksaite Salomeja.jpg|130px|thumb|[[Salomėja Zaksaitė]]]] * [[25ma di julio]] - [[Salomėja Zaksaitė]], Lituana shakoludisto * [[28ma di julio]] - [[Anton Sergeyevich Golocuckov|Anton Golocuckov]], Rusa gimnastikisto * [[9ma di agosto]] - [[Anna Kendrick]], Usana cinem-aktoro e kantisto * [[12ma di agosto]] - [[Osmany Juantorena]], Kubana volebalisto * [[17ma di agosto]] - [[Yū Aoi]], Japonian aktoro * [[30ma di agosto]] - [[Leisel Jones]], Australiana natisto * 30ma di agosto - [[Tianna Bartoletta]], Usan atletino * [[31ma di agosto]] - [[Mohamad bin Salman]], Saudi-Arabiana politikisto * [[2ma di septembro]] - [[Kaciarina Andreyewna Snicina|Kaciarina Snicina]], Bielorusa basketbalistino * [[3ma di septembro]] - [[Tatyana Nikolayevna Kotova|Tatyana Kotova]], Rusa manekino e kantisto [[Arkivo:¡Modric y James repasan la previa del Clásico! 06.jpg|thumb|130px|[[Luka Modrić]]]] * [[9ma di septembro]] - [[Luka Modrić]], Kroata futbalisto * [[17ma di septembro]] - [[Bayasgalangiyn Garidmagnai]], Mongoliana futbalisto * 17ma di septembro - [[Alexandr Mihailovich Ovechkin|Alexandr Ovechkin]], Rusa hokeisto * [[29ma di septembro]] - [[Elkouria Amidane]], Sahrawian aktivistino pri homala yuri * [[3ma di oktobro]] - [[Aliena Aladka]], Bielorusa manekino * [[6ma di oktobro]] - [[Pepa Rus]], Hispan aktoro * [[8ma di oktobro]] - [[Max Crumm]], Usan aktoro e kantisto [[Arkivo:Bruno Mars - 24K Magic Tour (37320927992).jpg|thumb|130px|[[Bruno Mars]]]] * 8ma di oktobro - [[Bruno Mars]], Usana kantisto * [[10ma di oktobro]] - [[Sandra Záhlavová]], Cheka tenisistino * [[11ma di oktobro]] - [[Michelle Trachtenberg]], Usan aktorino * [[23ma di oktobro]] - [[Masiela Lusha]], Usana skriptisto ed aktoro * [[16ma di novembro]] - [[Sanna Marin]], chefministro di Finlando * [[28ma di novembro]] - [[Yevgeni Vladimirovich Alexeyev|Yevgeni Alexeyev]], Rusa shakoludistulo * [[3ma di decembro]] - [[László Cseh]], Hungara natisto * 3ma di decembro - [[Alexandr Sergeyevich Pavlyuchenkov|Alexandr Pavlyuchenkov]], Rusa tenisistulo [[Arkivo:Dwight_Howard_pre-game_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Dwight Howard]]]] * [[8ma di decembro]] - [[Dwight Howard]], Usana basketbalisto * [[9ma di decembro]] - [[Ernesto Kazbekovich Inarkiev|Ernesto Inarkiev]], Rusa shakoludistulo * [[10ma di decembro]] - [[Roman Červenka]], Cheka hokeisto * [[20ma di decembro]] - [[Aibek Abdimomunov]], Kirgiziana boxisto * [[24ma di decembro]] - [[Natalya Kamilovna Ziganshina|Natalya Ziganshina]], Rusa gimnastikistino * [[25ma di decembro]] - [[Yuliya Anatoliyivna Sviridenko|Yuliya Sviridenko]], chefministro di Ukraina * [[28ma di decembro]] - [[Dan Amboyer]], Usan aktoro * [[30ma di decembro]] - [[Milan Gulaš]], Cheka hokeisto * [[Nazanin Ahmadi]], Iranan aktorino == Morti == * [[13ma di januaro]] - [[Adam Marczyński]], Polona piktisto (n. 1908) * [[19ma di januaro]] - [[Eric Voegelin]], Germana sociologo (n. 1901) * [[3ma di februaro]] - [[Frank Oppenheimer]], Usana fizikisto (n. 1912) * [[20ma di februaro]] - [[Veselko Tenžera]], Kroata skriptisto (n. 1942) [[Arkivo:TjallingKoopmans1967.jpg|thumb|130px|[[Tjalling Koopmans]]]] * [[26ma di februaro]] - [[Tjalling Koopmans]], Nederlandan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1910)<ref>{{extera ligilo|titulo=TJALLING C. KOOPMANS, NOBEL HONOR WINNER|url=https://www.nytimes.com/1985/03/02/nyregion/tjalling-c-koopmans-nobel-honor-winner.html|editero=The New York Times|idiomo={{en}}}}</ref> * [[10ma di marto]] - [[Konstantin Ustinovich Chernenko|Konstantin Chernenko]], Sovietiana politikisto (n. 1911) * [[24ma di mayo]] - [[Raoul Ubac]], Franca piktisto, skultisto e fotografisto (n. 1910) * [[28ma di marto]] - [[Marc Chagall]], Rusa piktisto (n. 1887)<ref>[https://www.nytimes.com/1985/03/29/arts/marc-chagall-is-dead-at-97-one-of-modern-art-s-giants.html MARC CHAGALL IS DEAD AT 97; ONE OF MODERN ART'S GIANTS]</ref> * [[6ma di aprilo]] - [[Gene Davis (piktisto)|Gene Davis]], Usana piktisto (n. 1920) * [[10ma di aprilo]] - [[Alfredo Duhalde Vásquez]], provizora prezidanto di Chili (n. 1898) * [[11ma di aprilo]] - [[Enver Hoxha]], Albaniana diktatoro (n. 1908) * [[21ma di aprilo]] - [[Tancredo Neves]], Braziliana politikisto, ex-chefministro ed elektita prezidanto di la lando (n. 1910) * [[12ma di mayo]] - [[Jean Dubuffet]], Franca piktisto (n. 1901) * [[18ma di mayo]] - [[Penn Nouth]], chefministro di Kambodja (n. 1906) * [[19ma di mayo]] - [[Tapio Wirkkala]], Finlandan akademiano, desegnisto (n. 1915) * [[19ma di junio]] - [[Ilka Gedő]], Hungara piktisto (n. 1921) * [[21ma di junio]] - [[Tage Erlander]], Sueda politikisto, ex-chefministro (n. 1901) [[Arkivo:Jan_de_Quay_1962.jpg|thumb|130px|[[Jan de Quay]]]] * [[4ma di julio]] - [[Jan de Quay]], chefministro di Nederlando (n. 1901) * [[8ma di julio]] - [[Simon Kuznets]], Rusa-Usana ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1901) * [[9ma di julio]] - Granda-dukino [[Charlotte di Luxemburgia]] (n. 1896) * [[16ma di julio]] - [[Heinrich Böll]], Germana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1917)<ref>{{extera ligilo|titulo=LeMO Biogafie Heinrich Böll |url=https://www.hdg.de/lemo/biografie/heinrich-boell.html|idiomo={{de}}|vidita ye=20ma di novembro 2023}}</ref> * [[27ma di julio]] - [[Michel Audiard]], Franca filmifisto ed skriptisto por cinemo (n. 1920) * [[6ma di agosto]] - [[Forbes Burnham]], prezidanto di Guyana (n. 1923) * 6ma di agosto - [[Ramón Ernesto Cruz Uclés]], prezidanto di Honduras (n. 1903) * [[31ma di agosto]] - [[Frank Macfarlane Burnet]], Australiana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1899) * [[6ma di septembro]] - [[Rodney Robert Porter]], Angliana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1917) * [[8ma di septembro]] - [[John Franklin Enders]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1887) * [[9ma di septembro]] - [[Paul John Flory]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1910) * [[13ma di septembro]] - Generalo [[Augusto Hamann Rademaker Grünewald]], membro dil uniono di militisti qua guvernis Brazilia en 1969 (n. 1905) [[Arkivo:Italo-Calvino.jpg|thumb|130px|[[Italo Calvino]]]] * [[19ma di septembro]] - [[Italo Calvino]], Italiana skriptisto (n. 1923) * [[22ma di septembro]] - [[Manuel José Leonardo Arce Leal]], Guatemalana skriptisto (n. 1935) * [[30ma di septembro]] - [[Simone Signoret]], Franc aktorino (n. 1921) * [[2ma di oktobro]] - [[Rock Hudson]], Usan aktoro (n. 1925)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Rock-Hudson |titulo=Rock Hudson{{!}}Biography|vidita ye=20ma di novembro 2023|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[5ma di oktobro]] - [[Abdus Sattar]], prezidanto di Bangladesh (n. 1906) * [[9ma di oktobro]] - [[Emílio Garrastazu Médici]], prezidanto di Brazilia (n. 1905) * [[10ma di oktobro]] - [[Yul Brynner]], Usan aktoro (n. 1920) * 10ma di oktobro - [[Orson Welles]], Usana filmifisto (n. 1915) * oktobro - [[Henry Billings]], Usan artisto (n. 1901) * [[5ma di novembro]] - [[Spencer W. Kimball]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1895) * [[17ma di novembro]] - [[Avgust Černigoj]], Slovena-Yugoslaviana piktisto (n. 1898) * 17ma di novembro - [[Lon Nol]], militisto e politikisto di Kambodja (n. 1913) [[Arkivo:BigJoeTurnerLampPhotosCigarette.jpg|thumb|130px|[[Big Joe Turner]]]] * [[24ma di novembro]] - [[Big Joe Turner]], Usana ''blues''-kantisto (n. 1911) * [[12ma di decembro]] - [[Ian Stewart (muzikisto)|Ian Stewart]], Britaniana pianisto (n. 1938) * 12ma di decembro - [[Anne Baxter]], Usan aktorino (n. 1923) * [[15ma di decembro]] - [[Seewoosagur Ramgoolam]], chefministro di Maurico (n. 1900) * [[26ma di decembro]] - [[Dian Fossey]], Usana biologino (n. 1932) * [[31ma di decembro]] - [[Ğabït Maxmutulı Müsirepov|Ğabït Müsirepov]], Kazakstanana skriptisto (n. 1902) * 31ma di decembro - [[Ricky Nelson]], Usana kantisto (n. 1940) * [[Charles Sebree]], Usana piktisto (n. 1914) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Klaus von Klitzing]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Herbert A. Hauptman]], [[Jerome Karle]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Michael S. Brown]], [[Joseph L. Goldstein]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Claude Simon]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Internaciona Asociuro di Mediki por Prevento di Nukleara Milito]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Franco Modigliani]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] ivm6jb7tm1faopee832an6mi4mdg42b 1125009 1125008 2026-07-02T23:43:49Z Joao Xavier 110 +naski 1125009 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1985''' (MCMLXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 985ma yaro di la duesma yarmilo, la 85ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 1980a]]. == Eventi == === [[Mondo]] === * [[1ma di januaro]] - On komencas uzar DNS-nomo-servo che [[Interreto]]. * [[23ma di junio]] - [[Boeing 747]] de ''Air India'' explozas super [[Atlantiko]] e produktas 329 morti. * [[13ma di julio]] - [[Live Aid]], serio de koncerti por karitatala skopo en London, Philapelphia ed altra loki * [[19ma di novembro]] - En [[Genève]] [[Ronald Reagan]] e [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] renkontras unesmafoye. === [[Europa]] === * [[19ma di februaro]] - Aviono [[Boeing 727]] de Iberia kolizionas kontre monto Oiz, en [[Hispania]], e produktas 148 morti. * [[11ma di marto]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] divenas chefo di [[Sovietia]]. * [[22ma di marto]] - En [[Wien]], internaciona konkordo pri la gardo dil [[ozono]]-strato signatesas; ol pose ratifikesos da 196 stati. Ca konkordo establisesis ye la konfero en Wien di ta yaro, qua eventis pos la deskovro di truo en la ozono-strato ye la suda polo; la truo esis kauzo di augmento di ultreviolea radiado atinganta [[Antarktika]]. Pro la konkordo, la produkto di ozono-diminutanta substanci diminutesos. * [[9ma di aprilo]] - Che Karolina kliniko en [[Stockholm]] igesas en [[Europa]] l'unesma transplantaco di [[artificala kordio]]. * [[23ma di aprilo|23ma]] til la [[24ma di aprilo]] - [[Erich Honecker]], chefo di [[Est-Germania]], vizitas [[Roma]]. * [[11ma di mayo]] - Fairo che [[futbalo|futbalo-stadio]] dil klubo ''Bradford City A.F.C.'' en Bradford, [[West Yorkshire]], [[Anglia]], produktas 56 morti e cirkume 256 plusa homi vundita.<ref>{{extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/11/newsid_2523000/2523561.stm|titulo=1985: Fans killed in Bradford stadium fire|editero=BBC|vidita ye=11ma di oktobro 2018}}</ref> * [[29ma di mayo]] - [[Dizastro di Heizel]] ([[Belgia]]), 39 mortinti pos interkombatanta futbal-suporteri * De la [[3ma di agosto|3ma]] til la [[8ma di agosto]] - Eventas [[Ido-konfero 1985|Ido-konfero]] en [[Antwerpen]], [[Belgia]]. * [[13ma di agosto]] - Eventas en [[London]] l'unesma transplantaco di [[kordio]] e [[pulmono]] de la historio.<ref>{{Extera ligilo|url= http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/13/newsid_2495000/2495213.stm|titulo=1985: Heart-lung transplant makes history|vidita ye=31ma di julio 2016|editero=BBC}}</ref> * [[11ma di septembro]] - Du treni kolizionas proxim Alcafache, [[Portugal]], produktanta cirkume 150 morti<ref>{{extera ligilo|titulo=Há 40 anos deu-se o acidente ferroviário mais grave de sempre em Portugal: terão morrido 150 pessoas em Alcafache|url=https://sapo.pt/artigo/ha-40-anos-deu-se-o-acidente-ferroviario-mais-grave-de-sempre-em-portugal-terao-morrido-150-pessoas-em-alcafache-68c2a29e4933765026d1dc1a|editero=Sapo.pt|idiomo={{pt}}|publikigita ye=11ma di septembro 2025}}</ref>. * [[7ma di oktobro]] - [[Palestina]]ni kaptas pasajero-navo ''Achille Lauro''. * [[10ma di oktobro]] - Milital aeroplani dil Usana navaro koaktas Egiptian aeroplano kun raptinti di navo ''Achille Lauro'' decendar aden militala bazo di Sigonella, [[Sicilia]]. * [[23ma di novembro]] - [[Aeroplano]] di ''EgyptAir'' kaptesas inter [[Athina]] e [[Kairo]] e decendas en [[Malta]]. Ibe, Egiptiana soldati atakas l'aeroplano, e 60 homi perisas. * [[27ma di decembro]] - [[Palestinana stato|Palestinana]] kombateri mortigas 20 homi en l'aeroportui di [[Roma]] e [[Wien]]. === [[Azia]] === * [[14ma di januaro]] - [[Israel]] decidas pokope retretar ek [[Libano]]. * 14ma di januaro - [[Hun Sen]] divenas chefministro di [[Kambodja]]. * [[16ma di februaro]] - [[Hezbollah]] fondesas. * [[8ma di marto]] - Automobilo plenigita per bombi explozas en [[Beirut]], [[Libano]] e produktas 45 morti e 175 plusa homi vundita.<ref>{{extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/8/newsid_2516000/2516407.stm |titulo=1985: Beirut car bomb kills dozens |editero=BBC|vidita ye=5ma di oktobro 2018}}</ref> * [[25ma di mayo]] - En [[Bangladesh]], tropikala [[ciklono]] produktas 10.000 morti. * [[9ma di junio]] - [[Thomas Sutherland]] kidnapesas en [[Libano]]. Ilu liberigesos en [[1991]]. * [[12ma di agosto]] - [[Aviono]] [[Boeing 747]] de [[Japan Airlines]] kolizionas kontre du protuberanci de la monto Takamagahara, che [[prefektio Gunma]], [[Japonia]]. Omna 15 membri de la kruo e 505 ek la 509 vehanti perisas. === [[Afrika]] === * En [[Etiopia]], famino duras. * [[Ocidentala Sahara]] aceptesas kom membro dil [[Afrikana Uniono]]. [[Maroko]] demisionas del organizuro protestigante l'acepteso. === [[Nord-Amerika]] === * [[31ma di mayo]] - 41 [[tornado|tornadi]] frapas [[Ohio]], [[Pensilvania]], [[Nova-York]] ed [[Ontario]], e produktas 76 morti. * [[20ma di julio]] - Hispana navo ''[[Nuestra Señora de Atocha]]'' deskovresas an rivo di [[Florida]]. La navo sinkis en [[1622]] kun oro ed arjento (valoro en 1985 esis 400 milion US-dolari). * [[1ma di septembro]] - Usana-Franca expediciono deskovras ''[[Titanic]]'' en lito di [[Atlantiko]]. * [[19ma di septembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.0 che [[skalo di Richter]] frapas [[Mexikia]] e produktas granda destruktado e {{formatnum:9500}} morti. * [[15ma di novembro]] - Teroristo [[Unabomber]] explozas bombo che [[universitato]] di [[Michigan]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[1ma di marto]] - Restauro di la [[demokratio]] en [[Uruguay]]. * [[3ma di marto]] - [[Ter-tremo]] frapas la regiono [[Valparaíso]], [[Chili]], e produktas 177 morti. * [[6ma di marto]] - [[Tancredo Neves]] nedirete elektesas prezidanto di [[Brazilia]] da Braziliana nacionala kongreso, kun 480 voti favoroza, kontre 180 voti por Paulo Maluf, lua opozanto. * [[14ma di marto]] - [[Tancredo Neves]] enternesas en [[hospitalo]] 1 dio ante la asumar povo en [[Brazilia]]. Lua vice-prezidanto, José Sarney, asumos la sequanta dio. * [[15ma di marto]] - [[José Sarney]], unesma civila prezidanto di [[Brazilia]] pos [[1964]], asumas la povo. * [[21ma di aprilo]] - [[Tancredo Neves]], [[Brazilia]]na prezidanto elektita dal Kongreso, mortas en [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]] pro [[septicemio]]. * [[6ma di junio]] - Tombeyo di [[Josef Mengele]] apertesas en [[Embu das Artes]], [[Brazilia]]. Il dronabis su en plajo che litoro dil [[Sao Paulo (stato)|stato São Paulo]] en [[1979]], e sepultabis sub la falsa nomo "Wolfgang Gerhard". * [[20ma di julio]] - Hispana navo ''[[Nuestra Señora de Atocha]]'' deskovresas an rivo di [[Florida]]. La navo sinkesis en [[1622]] kun oro ed arjento (valoro en 1985 esis 400 milion US-dolari). * [[28ma di julio]] - [[Alan García]] asumas la povo en [[Peru]] pos elekto. * [[6ma di novembro]] - En [[Bogotá]], [[Kolumbia]], sinistra partisani okupas la yuro-domo, e 115 homi mortigesas dum la siejo. * [[13ma di novembro]] - Erupto di [[volkano]] ''[[Nevado del Ruiz]]'' en [[Kolumbia]] efektigas enorma fango-glitado, qua enterigas granda parto dil urbo Armero e produktas {{formatnum:25000}} morti.<ref name=Naranjo1986>{{Citez jurnalo od edituro|autoro=Naranjo, J.L., Siggurdsson, H., Carey, S.N., Fritz, W. |publikigita ye=agosto 1986 |titulo=Eruption of the Nevado del Ruiz Volcano, Colombia, On 13 November 1985: Tephra Fall and Lahars |publikigo=Science |editero=American Association for the Advancement of Science|volumo=233 |issue=4767 |pagini=991–993 |idiomo={{en}}}}</ref> === [[Oceania]] === * [[4ma di februaro]] - [[Nova-Zelando]] abandonas organizuro [[ANZUS]]. * [[10ma di julio]] - Navo ''Rainbow Warrior'', del organizuro pri naturo-prezervo ''[[Greenpeace]]'' igesas sinkar en portuo di [[Auckland]], [[Nova Zelando]]. Pose revelesas ke l'explozo igesis da inquestanta servo di [[Francia]]. * [[6ma di agosto]] - Kontrato di Rarotonga, signatita da [[Usa]], [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] kreas zono libera de nuklear armi. Ol ratifikesos erste en [[1996]]. * [[26ma di oktobro]] - La proprieto di Uluru ("Ayer's Rock"), granda petra saliajo en la mezo di [[Australia]], donesas da la guvernerio di Australia a lokala aborijedi del etnio Pitjantjatjara. Kondiciono esis ke le Anangu, la tradicionala proprietanti di Uluru, lugus ol a la agenterio por nacionala parki e sovaja animali dum periodo di 99 yari, e ke ol esus kune administrata. ==[[Sporto]]== * [[8ma di agosto|8ma]] til la [[16ma di agosto]] - Eventas la 6ma Araba Ludi en [[Rabat]], [[Maroko]], kun la partopreno di {{formatnum:3442}} atleti de 17 nacioni. == Naski == * [[1ma di januaro]] - [[John M. Jumper|John Jumper]], Usana Nobel-laureato pri kemio en 2024 [[Arkivo:Lewis Hamilton Silverstone 2018.jpg|thumb|130px|[[Lewis Hamilton]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Lewis Hamilton]], Britanian automobilisto * [[13ma di januaro]] - [[Renal Ramilevich Ganeyev|Renal Ganeyev]], Rusa skermisto * 13ma di januaro - [[Milan Hluchý]], Cheka hokeisto * [[15ma di januaro]] - [[Batnasangiyn Gonchigdamba]], Mongoliana luktisto * [[19ma di januaro]] - [[Olga Nikolayevna Kaniskina|Olga Kaniskina]], Rusa atleto pri 20-kilometra marchado [[Arkivo:Doutzen_Kroes_2012_Shankbone_2.JPG|thumb|130px|[[Doutzen Kroes]]]] * [[23ma di januaro]] - [[Doutzen Kroes]], Nederlandana manekino * [[5ma di februaro]] - [[Cristiano Ronaldo]], Portugalana futbalisto * [[9ma di februaro]] - [[Vladimir Andreyevich Shklyarov|Vladimir Shklyarov]], Rusa balet-dansisto * [[22ma di februaro]] - [[Larissa Riquelme]], Paraguayana manekino * [[23ma di februaro]] - [[Emily Cox]], Austriana-Britanian aktoro * [[24ma di februaro]] - [[William Vitved Kvist]], Dana futbalisto * [[28ma di februaro]] - [[Jelena Janković]], Serbiana tenisisto * [[1ma di marto]] - [[Anton Sergeyevich Avdeyev|Anton Avdeyev]], Rusa kantisto ed aktoro * [[8ma di marto]] - [[Episkopo Zinovi (Majuga)|Zinovi (Majuga)]], episkopo e metropolito di Gruziana Ortodoxa Eklezio (n. 1896) * [[9ma di marto]] - [[Natalya Andreyevna Pogonina|Natalya Pogonina]], Rusa shakoludistino [[Arkivo:Stromae, Rock en Seine Festival 2022, Paris (52391597894).jpg|thumb|130px|[[Stromae]]]] * [[12ma di marto]] - [[Stromae]], Belga muzikisto * [[15ma di marto]] - [[Eva Amurri]], Usan aktorino * [[17ma di marto]] - [[Yulia Sergeyevna Biryukova|Yulia Biryukova]], Rusa skermisto * [[28ma di marto]] - [[Stan Wawrinka]], Suisa tenisisto * [[6ma di aprilo]] - [[Anna Mihailovna Avdeyeva|Anna Avdeyeva]], Rusa atleto pri globo-jetado * [[16ma di aprilo]] - [[Andreas Granqvist]], Sueda futbalisto * [[18ma di aprilo]] - [[Pürevdorjiyn Serdamba]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:Chris Paul dribbling 20131118 Clippers v Grizzles (cropped).jpg|thumb|130px|[[Chris Paul]]]] * [[6ma di mayo]] - [[Chris Paul]], Usana basketbalisto * [[7ma di mayo]] - [[Mihail Borisovich Ignatyev|Mihail Ignatyev]], Rusa biciklisto * [[17ma di mayo]] - [[Greg Van Avermaet]], Belga biciklisto * [[21ma di mayo]] - [[Lucie Hradecká]], Cheka tenisistino * [[29ma di mayo]] - [[Hernanes]], Braziliana futbalisto * [[2ma di junio]] - [[Magomed Idrisovich Ibragimov|Magomed Ibragimov]], Rusa e Uzbekistanana luktisto * [[3ma di junio]] - [[Enhbatin Badar-Uugan]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:Bar Refaeli during the prizegiving of Giro d'Italia 2018 - tappa 2a HAIFA-TEL AVIV.jpg|thumb|130px|[[Bar Refaeli]]]] * [[4ma di junio]] - [[Bar Refaeli]], Israelana manekinino * [[21ma di junio]] - [[Lana Del Rey]], Usana kantistino<ref>{{extera ligilo|autoro=Brian Hiatt |titulo=18 Things You Learn After Two Long Days With Lana Del Rey |url=http://www.rollingstone.com/music/news/18-things-you-learn-after-two-long-days-with-lana-del-rey-20140724|vidita ye=24ma di julio 2014|date=24ma di julio 2014 |editero=Rolling Stone|idiomo={{en}}}}</ref> * [[26ma di junio]] - [[Katrin Heß]], Germana aktorino * [[30ma di junio]] - [[Michael Phelps]], Usana natistulo * [[8ma di julio]] - [[Jiří Doležal (hokeisto, 1985)|Jiří Doležal]], Cheka hokeisto * [[9ma di julio]] - [[Alexei Borisovich Cheremisinov|Alexei Cheremisinov]], Rusa skermisto * [[10ma di julio]] - [[Mario Gómez]], Germana futbalisto * [[13ma di julio]] - [[Guillermo Ochoa]], Mexikiana futbalisto * [[19ma di julio]] - [[LaMarcus Aldridge]], Usana basketbalisto [[Arkivo:Zaksaite Salomeja.jpg|130px|thumb|[[Salomėja Zaksaitė]]]] * [[25ma di julio]] - [[Salomėja Zaksaitė]], Lituana shakoludisto * [[28ma di julio]] - [[Anton Sergeyevich Golocuckov|Anton Golocuckov]], Rusa gimnastikisto * [[9ma di agosto]] - [[Anna Kendrick]], Usana cinem-aktoro e kantisto * [[12ma di agosto]] - [[Osmany Juantorena]], Kubana volebalisto * [[17ma di agosto]] - [[Yū Aoi]], Japonian aktoro * [[30ma di agosto]] - [[Leisel Jones]], Australiana natisto * 30ma di agosto - [[Tianna Bartoletta]], Usan atletino * [[31ma di agosto]] - [[Mohamad bin Salman]], Saudi-Arabiana politikisto * [[2ma di septembro]] - [[Kaciarina Andreyewna Snicina|Kaciarina Snicina]], Bielorusa basketbalistino * [[3ma di septembro]] - [[Tatyana Nikolayevna Kotova|Tatyana Kotova]], Rusa manekino e kantisto [[Arkivo:¡Modric y James repasan la previa del Clásico! 06.jpg|thumb|130px|[[Luka Modrić]]]] * [[9ma di septembro]] - [[Luka Modrić]], Kroata futbalisto * [[17ma di septembro]] - [[Bayasgalangiyn Garidmagnai]], Mongoliana futbalisto * 17ma di septembro - [[Alexandr Mihailovich Ovechkin|Alexandr Ovechkin]], Rusa hokeisto * [[29ma di septembro]] - [[Elkouria Amidane]], Sahrawian aktivistino pri homala yuri * [[3ma di oktobro]] - [[Aliena Aladka]], Bielorusa manekino * [[6ma di oktobro]] - [[Pepa Rus]], Hispan aktoro * [[8ma di oktobro]] - [[Max Crumm]], Usan aktoro e kantisto [[Arkivo:Bruno Mars - 24K Magic Tour (37320927992).jpg|thumb|130px|[[Bruno Mars]]]] * 8ma di oktobro - [[Bruno Mars]], Usana kantisto * [[10ma di oktobro]] - [[Sandra Záhlavová]], Cheka tenisistino * [[11ma di oktobro]] - [[Michelle Trachtenberg]], Usan aktorino * [[23ma di oktobro]] - [[Masiela Lusha]], Usana skriptisto ed aktoro * [[24ma di oktobro]] - [[Wayne Rooney]], Angla futbalisto e futbal-entrenisto * [[25ma di oktobro]] - [[Ciara Harris]], Usana kantisto e manekino * [[16ma di novembro]] - [[Sanna Marin]], chefministro di Finlando * [[28ma di novembro]] - [[Yevgeni Vladimirovich Alexeyev|Yevgeni Alexeyev]], Rusa shakoludistulo * [[3ma di decembro]] - [[László Cseh]], Hungara natisto * 3ma di decembro - [[Alexandr Sergeyevich Pavlyuchenkov|Alexandr Pavlyuchenkov]], Rusa tenisistulo [[Arkivo:Dwight_Howard_pre-game_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Dwight Howard]]]] * [[8ma di decembro]] - [[Dwight Howard]], Usana basketbalisto * [[9ma di decembro]] - [[Ernesto Kazbekovich Inarkiev|Ernesto Inarkiev]], Rusa shakoludistulo * [[10ma di decembro]] - [[Roman Červenka]], Cheka hokeisto * [[20ma di decembro]] - [[Aibek Abdimomunov]], Kirgiziana boxisto * [[24ma di decembro]] - [[Natalya Kamilovna Ziganshina|Natalya Ziganshina]], Rusa gimnastikistino * [[25ma di decembro]] - [[Yuliya Anatoliyivna Sviridenko|Yuliya Sviridenko]], chefministro di Ukraina * [[28ma di decembro]] - [[Dan Amboyer]], Usan aktoro * [[30ma di decembro]] - [[Milan Gulaš]], Cheka hokeisto * [[Nazanin Ahmadi]], Iranan aktorino == Morti == * [[13ma di januaro]] - [[Adam Marczyński]], Polona piktisto (n. 1908) * [[19ma di januaro]] - [[Eric Voegelin]], Germana sociologo (n. 1901) * [[3ma di februaro]] - [[Frank Oppenheimer]], Usana fizikisto (n. 1912) * [[20ma di februaro]] - [[Veselko Tenžera]], Kroata skriptisto (n. 1942) [[Arkivo:TjallingKoopmans1967.jpg|thumb|130px|[[Tjalling Koopmans]]]] * [[26ma di februaro]] - [[Tjalling Koopmans]], Nederlandan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1910)<ref>{{extera ligilo|titulo=TJALLING C. KOOPMANS, NOBEL HONOR WINNER|url=https://www.nytimes.com/1985/03/02/nyregion/tjalling-c-koopmans-nobel-honor-winner.html|editero=The New York Times|idiomo={{en}}}}</ref> * [[10ma di marto]] - [[Konstantin Ustinovich Chernenko|Konstantin Chernenko]], Sovietiana politikisto (n. 1911) * [[24ma di mayo]] - [[Raoul Ubac]], Franca piktisto, skultisto e fotografisto (n. 1910) * [[28ma di marto]] - [[Marc Chagall]], Rusa piktisto (n. 1887)<ref>[https://www.nytimes.com/1985/03/29/arts/marc-chagall-is-dead-at-97-one-of-modern-art-s-giants.html MARC CHAGALL IS DEAD AT 97; ONE OF MODERN ART'S GIANTS]</ref> * [[6ma di aprilo]] - [[Gene Davis (piktisto)|Gene Davis]], Usana piktisto (n. 1920) * [[10ma di aprilo]] - [[Alfredo Duhalde Vásquez]], provizora prezidanto di Chili (n. 1898) * [[11ma di aprilo]] - [[Enver Hoxha]], Albaniana diktatoro (n. 1908) * [[21ma di aprilo]] - [[Tancredo Neves]], Braziliana politikisto, ex-chefministro ed elektita prezidanto di la lando (n. 1910) * [[12ma di mayo]] - [[Jean Dubuffet]], Franca piktisto (n. 1901) * [[18ma di mayo]] - [[Penn Nouth]], chefministro di Kambodja (n. 1906) * [[19ma di mayo]] - [[Tapio Wirkkala]], Finlandan akademiano, desegnisto (n. 1915) * [[19ma di junio]] - [[Ilka Gedő]], Hungara piktisto (n. 1921) * [[21ma di junio]] - [[Tage Erlander]], Sueda politikisto, ex-chefministro (n. 1901) [[Arkivo:Jan_de_Quay_1962.jpg|thumb|130px|[[Jan de Quay]]]] * [[4ma di julio]] - [[Jan de Quay]], chefministro di Nederlando (n. 1901) * [[8ma di julio]] - [[Simon Kuznets]], Rusa-Usana ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1901) * [[9ma di julio]] - Granda-dukino [[Charlotte di Luxemburgia]] (n. 1896) * [[16ma di julio]] - [[Heinrich Böll]], Germana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1917)<ref>{{extera ligilo|titulo=LeMO Biogafie Heinrich Böll |url=https://www.hdg.de/lemo/biografie/heinrich-boell.html|idiomo={{de}}|vidita ye=20ma di novembro 2023}}</ref> * [[27ma di julio]] - [[Michel Audiard]], Franca filmifisto ed skriptisto por cinemo (n. 1920) * [[6ma di agosto]] - [[Forbes Burnham]], prezidanto di Guyana (n. 1923) * 6ma di agosto - [[Ramón Ernesto Cruz Uclés]], prezidanto di Honduras (n. 1903) * [[31ma di agosto]] - [[Frank Macfarlane Burnet]], Australiana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1899) * [[6ma di septembro]] - [[Rodney Robert Porter]], Angliana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1917) * [[8ma di septembro]] - [[John Franklin Enders]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1887) * [[9ma di septembro]] - [[Paul John Flory]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1910) * [[13ma di septembro]] - Generalo [[Augusto Hamann Rademaker Grünewald]], membro dil uniono di militisti qua guvernis Brazilia en 1969 (n. 1905) [[Arkivo:Italo-Calvino.jpg|thumb|130px|[[Italo Calvino]]]] * [[19ma di septembro]] - [[Italo Calvino]], Italiana skriptisto (n. 1923) * [[22ma di septembro]] - [[Manuel José Leonardo Arce Leal]], Guatemalana skriptisto (n. 1935) * [[30ma di septembro]] - [[Simone Signoret]], Franc aktorino (n. 1921) * [[2ma di oktobro]] - [[Rock Hudson]], Usan aktoro (n. 1925)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Rock-Hudson |titulo=Rock Hudson{{!}}Biography|vidita ye=20ma di novembro 2023|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[5ma di oktobro]] - [[Abdus Sattar]], prezidanto di Bangladesh (n. 1906) * [[9ma di oktobro]] - [[Emílio Garrastazu Médici]], prezidanto di Brazilia (n. 1905) * [[10ma di oktobro]] - [[Yul Brynner]], Usan aktoro (n. 1920) * 10ma di oktobro - [[Orson Welles]], Usana filmifisto (n. 1915) * oktobro - [[Henry Billings]], Usan artisto (n. 1901) * [[5ma di novembro]] - [[Spencer W. Kimball]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1895) * [[17ma di novembro]] - [[Avgust Černigoj]], Slovena-Yugoslaviana piktisto (n. 1898) * 17ma di novembro - [[Lon Nol]], militisto e politikisto di Kambodja (n. 1913) [[Arkivo:BigJoeTurnerLampPhotosCigarette.jpg|thumb|130px|[[Big Joe Turner]]]] * [[24ma di novembro]] - [[Big Joe Turner]], Usana ''blues''-kantisto (n. 1911) * [[12ma di decembro]] - [[Ian Stewart (muzikisto)|Ian Stewart]], Britaniana pianisto (n. 1938) * 12ma di decembro - [[Anne Baxter]], Usan aktorino (n. 1923) * [[15ma di decembro]] - [[Seewoosagur Ramgoolam]], chefministro di Maurico (n. 1900) * [[26ma di decembro]] - [[Dian Fossey]], Usana biologino (n. 1932) * [[31ma di decembro]] - [[Ğabït Maxmutulı Müsirepov|Ğabït Müsirepov]], Kazakstanana skriptisto (n. 1902) * 31ma di decembro - [[Ricky Nelson]], Usana kantisto (n. 1940) * [[Charles Sebree]], Usana piktisto (n. 1914) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Klaus von Klitzing]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Herbert A. Hauptman]], [[Jerome Karle]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Michael S. Brown]], [[Joseph L. Goldstein]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Claude Simon]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Internaciona Asociuro di Mediki por Prevento di Nukleara Milito]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Franco Modigliani]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] k3p93oankqn6bkur38s9fux4wqz1rq1 0 1306 1124989 1107749 2026-07-02T12:31:20Z Idisto 28999 /* Naski */ Inform-adjunto 1124989 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La yaro '''1913''' (MCMXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]], ed ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Juliala kalendario]]. Ol esis la 913ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 13ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 4ma yaro di la [[yari 1910a]]. Kande 1913 komencis, Gregoriala kalendario esis 13 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923. == Eventi == === [[Europa]] === * [[2ma di januaro]] - [[Otoman imperio]] abdikas de lua teritorii en [[Europa]] ecepte la stretajo, e propozas la nedependo di [[Albania]]. * [[17ma di januaro]] - [[Raymond Poincaré]] elektesas prezidanto di [[Francia]]. Il asumas la prezidanteso ye la [[18ma di februaro]] sam yaro. * [[29ma di mayo]] - En [[Paris]] eventas l'unesma pleado di ''Le Sacre du printemps'' da [[Igor Fyodorovich Stravinski|Igor Stravinski]]. * [[12ma di julio]] - [[Duesma Balkana milito]]: [[Serbia]]ni komencas siejo di Vidin, [[Bulgaria]]. * [[10ma di agosto]] - Duesma Balkana milito finas per pakto signatita en [[București]]. Bulgaria cedas parti ek Macedonia a [[Serbia]] e [[Grekia]], e sudala Dobrudja a [[Rumania]]. === [[Azia]] === * [[11ma di januaro]] - [[Tibet]] proklamas lua nedependo. * [[Republiko Chinia (1912-1949)|Republiko Chinia]] agnoskas la nedependo di Exter-Mongolia ([[Mandjuria]]). * Indiana poeto Tagore premiizesas per [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-premio]]. * Movado di yuna Turki kaptas la povo en [[Turkia]]. === [[Afrika]] === * [[18ma di julio]] - Armeo komandata da [[Francisco Franco]] bombardas [[Tetuan]], en [[Maroko]]. * [[Sudafrika]] separas 87% de la lando por la blanki. Afrikani perdas lia lando e mustas engajar su kom servanti di blanki od en mineyi o farmeyi. On imperas ke Afrikana viri darfas omnatempe havar pasoporto. === [[Nord-Amerika]] === * [[2ma di februaro]] - En [[New-York]], [[Usa]], apertesas nova [[ferovoyo|fervoyala staciono]], ''Grand Central Terminal''. * [[9ma di februaro]] - Ne-ordinara manifestado di [[meteoro|meteori]] observesis en Kanada e plura navi en la Atlantiko. * [[19ma di februaro]] - [[Pedro Lascuráin Paredes]] divenas prezidanto di [[Mexikia]] dum 45 minuti. To esas la maxim kurta prezidantala mandato de la historio. * [[22ma di februaro]] - En [[Mexikia]], prezidanto [[Francisco Ignacio Madero]] e vice-prezidanto José María Pino Suárez mortigesas.<ref name="Madero">{{Extera ligilo|url=https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/698/Francisco%20I.%20Madero|titulo=Biografía de Francisco I. Madero. Quién es, vida, historia, bio...|vidita ye=1ma di agosto 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[23ma di marto]] - [[Venustiano Carranza]] deklaras en [[Guadalupe, Mexikia]], ke ne agnoskas l'autoritato dil generalo [[Victoriano Huerta]] kom prezidanto di la republiko. * [[29ma di aprilo]] - Gideon Sundback ganas patento por [[zipilo]] en Usa. * [[Woodrow Wilson]] elektesas prezidanto di Usa. * [[21ma di decembro]] - L'unesma vortala intersekuro publikigesas en "New York World". La skriptisto esis Arthur Wynne. === [[Sud-Amerika]] === * [[1ma di decembro]] - [[Buenos Aires]] inauguras lua unesma lineo di [[metropoliteno]]*. === [[Oceania]] === * [[Insuli Wallis]] divenas [[protektorato]] di [[Francia]]. == Naski == * [[6ma di januaro]] - [[Edward Gierek]], Polona politikisto (m. 2001) [[Arkivo:Nixon edited transcripts.jpg|thumb|130px|[[Richard Nixon]]]] * [[9ma di januaro]] - [[Richard Nixon]], prezidanto di Usa (m. 1994) * [[10ma di januaro]] - [[Gustáv Husák]], Cheka politikisto (m. 1991) * 10ma di januaro - [[Mehmet Shehu]], chefministro di Albania (m. 1981) * [[23ma di januaro]] - [[Jean-Michel Atlan]], Franca piktisto (m. 1960) * [[25ma di januaro]] - [[Witold Lutosławski]], Polona kompozisto e muzikisto (m. 1994) * [[4ma di februaro]] - [[Rosa Parks]], Afrikan-Usan aktivisto por civilala yuri e sutisto (m. 2005) * [[11ma di februaro]] - [[Vladimir Grigoryevich Zak|Vladimir Zak]], Ukrainana ludisto e entrenero pri shakoludo (m. 1994) * [[14ma di februaro]] - [[Jimmy Hoffa]], Usana sindikatano (oficale deklarita mortinta en 1982) * [[18ma di februaro]] - [[Auguste Le Breton]], Franca skriptisto (m. 1999) * [[27ma di februaro]] - [[Kazimierz Sabbat]], Polona politikisto (m. 1989) * [[1ma di marto]] - [[Ólafur Jóhannesson]], chefministro di Islando (m. 1984) * [[3ma di marto]] - [[Margaret Bonds]], Usana kompozisto (m. [[1972]]) * [[13ma di marto]] - [[Sergei Vladimirovich Mihalkov|Sergei Mihalkov]], Rusa skriptisto (m. 2009) * [[14ma di marto]] - [[Osvaldo Moles]], Braziliana jurnalisto (m. 1967) * [[18ma di marto]] - [[René Clément]], Franca filmifisto (m. 1996) * [[21ma di marto]] - [[Gabrijel Stupica]], Sloveniana piktisto (m. 1990) * [[23ma di marto]] - [[Abidin Dino]], Turka piktisto (m. 1993) [[Arkivo:Dr. Censu Tabone.jpg|thumb|130px|[[Ċensu Tabone]]]] * [[30ma di marto]] - [[Marc Davis (animisto)|Marc Davis]], Usan artisto ed animisto (m. 2000) * 30ma di marto - [[Ċensu Tabone]], prezidanto di Malta (m. 2012) * [[3ma di aprilo]] - [[Per Borten]], chefministro di Norvegia (m. 2005) * [[5ma di aprilo]] - [[Nicolas Grunitzky]], prezidanto di Togo (m. 1969) * [[8ma di aprilo]] - [[Sourou-Migan Apithy]], prezidanto di Benin (m. 1989) * [[27ma di aprilo]] - [[Philip Abelson]], Usana fizikisto (m. 2004) * [[13ma di mayo]] - [[William Richard Tolbert, Jr.]], prezidanto di Liberia (m. 1980) * [[18ma di mayo]] - [[Charles Trenet]], Franca kantisto e kompozisto (m. 2001) * [[19ma di mayo]] - [[Neelam Sanjiva Reddy]], prezidanto di India (m. 1996) * [[20ma di mayo]] - [[Émile Jonassaint]], chefministro di Haiti (m. 1995) * [[26ma di mayo]] - [[Peter Cushing]], Angla aktoro (m. 1994) * [[10ma di junio]] - [[Benjamin Shapira]], Israelana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1993) * [[20ma di junio]] - [[Ángel Botello]], Hispana-Portorikana piktisto (m. 1986) * [[22ma di junio]] - [[Sándor Weöres]], Hungara poeto (m. 1989) * [[26ma di junio]] - [[Aimé Césaire]], Franca poeto (m. 2008) * [[27ma di junio]] - [[Philip Guston]], Kanadan-Usana piktisto (m. 1980) * [[30ma di junio]] - [[Alfonso López Michelsen]], prezidanto di Kolumbia (m. 2007) * [[11ma di julio]] - [[Cordwainer Smith]], Usana skriptisto (m. 1966) * [[12ma di julio]] - [[Willis E. Lamb]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 2008) [[Arkivo:Gerald Ford speaking into microphones, 9 Aug 1974.jpg|thumb|130px|[[Gerald Ford]]]] * [[14ma di julio]] - [[Gerald Ford]], Usana prezidanto (m. 2006) * [[29ma di julio]] - [[Erich Priebke]], Germana milito-kriminero (m. 2013) * [[8ma di agosto]] - [[Marij Pregelj]], Sloveniana piktisto (m. 1967) * [[10ma di agosto]] - [[Wolfgang Paul]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1993) * [[13ma di agosto]] - Arkiepiskopo [[Makarios la 3ma]], unesma prezidanto di Chipro (m. 1977) [[Arkivo:Begin Camp David.jpg|thumb|130px|[[Menachem Begin]]]] * [[16ma di agosto]] - [[Menachem Begin]], chefministro di Israel (m. 1992) * 16ma di agosto - [[Isidore Dyen]], Usana linguisto (m. 2008) * [[18ma di agosto]] - [[Jimmy Preston]], Usana saxofonisto (m. 1984) * [[20ma di agosto]] - [[Roger Wolcott Sperry]], Usana neurobiologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (m. 1994) * [[30ma di agosto]] - [[John Richard Nicholas Stone]], Britanian ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 1991) * [[4ma di septembro]] - [[Stanford Moore]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1982) * [[12ma di septembro]] - [[Jesse Owens]], Usan atleto (m. 1980) * [[14ma di septembro]] - [[Jacobo Árbenz Guzmán]], prezidanto di Guatemala (m. 1971) * [[16ma di septembro]] - [[Félicien Marceau]], Franca skriptisto (m. 2012) * [[23ma di septembro]] - [[Carl-Henning Pedersen]], Dana piktisto (m. 2007) * [[25ma di septembro]] - [[Maria Tănase]], Rumaniana kantisto (m. [[1963]]) * [[27ma di septembro]] - [[Albert Ellis]], Usana psikologo (m. 2007) * [[1ma di oktobro]] - [[Pierre Wemaëre]], Franca piktisto (m. 2010) * [[3ma di oktobro]] - [[Aale Tynni]], Finlandana poetino e tradukistino (m. 1997) * [[4ma di oktobro]] - [[Martial Célestin]], chefministro di Haiti (m. 2011) * 4ma di oktobro - [[Noel Counihan]], Australiana piktisto (m. 1986) [[Arkivo:Claude Simon 1967.jpg|thumb|130px|[[Claude Simon]]]] * [[10ma di oktobro]] - [[Claude Simon]], Franca skriptisto, Nobel-laureato (m. 2005) * [[12ma di oktobro]] - [[Pierre de Schryder]], Franciana rezistanto (m. 1956) * [[19ma di oktobro]] - [[Haxhi Lleshi]], prezidanto di Albania (m. 1998) * 19ma di oktobro - [[Vinícius de Moraes]], Braziliana poeto e kompozisto (m. 1980) * [[22ma di oktobro]] - [[Bảo Đại]], imperiestro di Vietnam (m. 1997) * [[25ma di oktobro]] - [[Klaus Barbie]], Nacional-socialista militisto (m. 1991) * [[2ma di novembro]] - [[Burt Lancaster]], Usan aktoro (m. 1994) * [[5ma di novembro]] - [[Vivien Leigh]], Usan aktorino (m. 1967) * [[7ma di novembro]] - [[Albert Camus]], Franca filozofo e skriptisto, Nobel-laureato (m. 1960) * [[10ma di novembro]] - [[Sun Yun-suan]], chefministro di Republiko Chinia (m. 2006) * [[13ma di novembro]] - [[Lon Nol]], chefministro di Kambodja (m. 1985) * [[21ma di novembro]] - [[Tomie Ohtake]], Braziliana piktistino e skultistino (m. 2015) * [[22ma di novembro]] - [[Benjamin Britten]], Angla kompozisto (m. 1976) * [[30ma di novembro]] - [[Robert Castelló]], Hispana [[Esperanto|Esperantisto]] ed [[Ido|Idisto]] (m. 1988) * [[18ma di decembro]] - [[Willy Brandt]], Germana kancelero, Nobel-laureato pri paco (m. 1992) * [[23ma di decembro]] - [[Jean-Michel Atlan]], Franca piktisto (m. 1960) * [[29ma di decembro]] - [[Pierre Werner]], chefministro di Luxemburgia (m. 2002) * Emiro [[Sabah la 3ma Al-Salim Al-Saba]] di Kuwait (m. 1977) == Morti == [[Arkivo:D. Segismundo Moret e Prendergast - Diario Illustrado (4Jan1886).png|thumb|130px|[[Segismundo Moret y Prendergast|Segismundo Moret]]]] * [[28ma di januaro]] - [[Segismundo Moret y Prendergast]], chefministro di Hispania (n. 1833) * [[9ma di februaro]] - [[Manuel Enrique Araujo]], prezidanto di Salvador (n. 1865) * [[22ma di februaro]] - [[Francisco Ignacio Madero]], prezidanto di Mexikia (n. 1873)<ref name="Madero"/> * 22ma di februaro - [[Ferdinand de Saussure]], Suisa linguisto (n. 1857) * [[10ma di marto]] - [[Harriet Tubman]], Usana skriptisto ed abolisisto (n.1823) * [[21ma di marto]] - [[Manuel Bonilla]], prezidanto di Honduras (n. 1849) * [[20ma di mayo]] - [[Henry Flager]], Usan entraprezisto (n. 1830) * [[26ma di mayo]] - [[Gábor Bálint]], Hungara linguisto, pioniro di Esperanto ed Ido (n. 1844) * [[29ma di mayo]] - [[Segismundo Moret y Prendergast]], chefministro di Hispania (n. 1833) * [[23ma di junio]] - [[Nicolás de Piérola Villena]], prezidanto di Peru (n. 1839) [[Arkivo:Campos_Sales.jpg|thumb|130px|[[Manoel Ferraz de Campos Salles|Campos Salles]]]] * [[28ma di junio]] - [[Manoel Ferraz de Campos Salles]], prezidanto di Brazilia (n. 1841)<ref>{{Extera ligilo|titulo= Manuel Ferraz de Campos Sales |url=http://acervo.estadao.com.br/noticias/personalidades,campos-sales,572,0.htm|autoro=Acervo Estadão|publikigita ye=26ma di novembro 2016|editero=Estadão |idiomo={{pt}}}}</ref> * [[10ma di julio]] - [[Mikoláš Aleš]], Cheka piktisto (n. 1852) * [[19ma di julio]] - [[Clímaco Calderón]], prezidanto di Kolumbia (n. 1852) * [[29ma di julio]] - [[Tobias Michael Carel Asser]], Nederlandana yuristo, Nobel-laureato pri paco (n. 1838) * [[9ma di septembro]] - [[Paul de Smet de Naeyer]], chefministro di Belgia (n. 1844) * [[28ma di septembro]] - [[Alfred East]], Angla piktisto (n. 1844) * [[29ma di septembro]] - [[Rudolf Diesel]] German injenioro ed inventisto (n. 1858) * [[5ma di oktobro]] - [[Hans von Bartels]], Germana piktisto (n. 1856) * [[10ma di oktobro]] - [[Katsura Taro]], chefministro di Japonia (n. 1848) * [[7ma di novembro]] - [[Alfred Russel Wallace]], Britaniana biologiisto (n. 1823)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Biografia de Wallace{{!}}The Alfred Russel Wallace Website|url=http://wallacefund.info/content/biografia-de-wallace|vidita ye=1ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di novembro]] – [[Adolphe Nicolas (mediko)|Adolphe Nicolas]], Franca mediko e Volapükisto (n. 1833) * [[11ma di decembro]] - [[Jacob Brønnum Scavenius Estrup]], chefministro di Dania (n. 1825) * [[12ma di decembro]] - Imperiestro [[Menelik la 2ma di Etiopia]] (n. 1844) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Heike Kamerlingh Onnes]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Alfred Werner]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Charles Richet]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Rabindranath Tagore]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Henri La Fontaine]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1910a]] oegdl3b7pwntmdjg0m3kp91b4283dse 1124990 1124989 2026-07-02T12:33:52Z Idisto 28999 /* Naski */ Inform-korektigo 1124990 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La yaro '''1913''' (MCMXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]], ed ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Juliala kalendario]]. Ol esis la 913ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 13ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 4ma yaro di la [[yari 1910a]]. Kande 1913 komencis, Gregoriala kalendario esis 13 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923. == Eventi == === [[Europa]] === * [[2ma di januaro]] - [[Otoman imperio]] abdikas de lua teritorii en [[Europa]] ecepte la stretajo, e propozas la nedependo di [[Albania]]. * [[17ma di januaro]] - [[Raymond Poincaré]] elektesas prezidanto di [[Francia]]. Il asumas la prezidanteso ye la [[18ma di februaro]] sam yaro. * [[29ma di mayo]] - En [[Paris]] eventas l'unesma pleado di ''Le Sacre du printemps'' da [[Igor Fyodorovich Stravinski|Igor Stravinski]]. * [[12ma di julio]] - [[Duesma Balkana milito]]: [[Serbia]]ni komencas siejo di Vidin, [[Bulgaria]]. * [[10ma di agosto]] - Duesma Balkana milito finas per pakto signatita en [[București]]. Bulgaria cedas parti ek Macedonia a [[Serbia]] e [[Grekia]], e sudala Dobrudja a [[Rumania]]. === [[Azia]] === * [[11ma di januaro]] - [[Tibet]] proklamas lua nedependo. * [[Republiko Chinia (1912-1949)|Republiko Chinia]] agnoskas la nedependo di Exter-Mongolia ([[Mandjuria]]). * Indiana poeto Tagore premiizesas per [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-premio]]. * Movado di yuna Turki kaptas la povo en [[Turkia]]. === [[Afrika]] === * [[18ma di julio]] - Armeo komandata da [[Francisco Franco]] bombardas [[Tetuan]], en [[Maroko]]. * [[Sudafrika]] separas 87% de la lando por la blanki. Afrikani perdas lia lando e mustas engajar su kom servanti di blanki od en mineyi o farmeyi. On imperas ke Afrikana viri darfas omnatempe havar pasoporto. === [[Nord-Amerika]] === * [[2ma di februaro]] - En [[New-York]], [[Usa]], apertesas nova [[ferovoyo|fervoyala staciono]], ''Grand Central Terminal''. * [[9ma di februaro]] - Ne-ordinara manifestado di [[meteoro|meteori]] observesis en Kanada e plura navi en la Atlantiko. * [[19ma di februaro]] - [[Pedro Lascuráin Paredes]] divenas prezidanto di [[Mexikia]] dum 45 minuti. To esas la maxim kurta prezidantala mandato de la historio. * [[22ma di februaro]] - En [[Mexikia]], prezidanto [[Francisco Ignacio Madero]] e vice-prezidanto José María Pino Suárez mortigesas.<ref name="Madero">{{Extera ligilo|url=https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/698/Francisco%20I.%20Madero|titulo=Biografía de Francisco I. Madero. Quién es, vida, historia, bio...|vidita ye=1ma di agosto 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[23ma di marto]] - [[Venustiano Carranza]] deklaras en [[Guadalupe, Mexikia]], ke ne agnoskas l'autoritato dil generalo [[Victoriano Huerta]] kom prezidanto di la republiko. * [[29ma di aprilo]] - Gideon Sundback ganas patento por [[zipilo]] en Usa. * [[Woodrow Wilson]] elektesas prezidanto di Usa. * [[21ma di decembro]] - L'unesma vortala intersekuro publikigesas en "New York World". La skriptisto esis Arthur Wynne. === [[Sud-Amerika]] === * [[1ma di decembro]] - [[Buenos Aires]] inauguras lua unesma lineo di [[metropoliteno]]*. === [[Oceania]] === * [[Insuli Wallis]] divenas [[protektorato]] di [[Francia]]. == Naski == * [[6ma di januaro]] - [[Edward Gierek]], Polona politikisto (m. 2001) [[Arkivo:Nixon edited transcripts.jpg|thumb|130px|[[Richard Nixon]]]] * [[9ma di januaro]] - [[Richard Nixon]], prezidanto di Usa (m. 1994) * [[10ma di januaro]] - [[Gustáv Husák]], Cheka politikisto (m. 1991) * 10ma di januaro - [[Mehmet Shehu]], chefministro di Albania (m. 1981) * [[23ma di januaro]] - [[Jean-Michel Atlan]], Franca piktisto (m. 1960) * [[25ma di januaro]] - [[Witold Lutosławski]], Polona kompozisto e muzikisto (m. 1994) * [[4ma di februaro]] - [[Rosa Parks]], Afrikan-Usan aktivisto por civilala yuri e sutisto (m. 2005) * [[11ma di februaro]] - [[Vladimir Grigoryevich Zak|Vladimir Zak]], Ukrainana ludisto e entrenero pri shakoludo (m. 1994) * [[14ma di februaro]] - [[Jimmy Hoffa]], Usana sindikatano (oficale deklarita mortinta en 1982) * [[18ma di februaro]] - [[Auguste Le Breton]], Franca skriptisto (m. 1999) * [[27ma di februaro]] - [[Kazimierz Sabbat]], Polona politikisto (m. 1989) * [[1ma di marto]] - [[Ólafur Jóhannesson]], chefministro di Islando (m. 1984) * [[3ma di marto]] - [[Margaret Bonds]], Usana kompozisto (m. [[1972]]) * [[13ma di marto]] - [[Sergei Vladimirovich Mihalkov|Sergei Mihalkov]], Rusa skriptisto (m. 2009) * [[14ma di marto]] - [[Osvaldo Moles]], Braziliana jurnalisto (m. 1967) * [[18ma di marto]] - [[René Clément]], Franca filmifisto (m. 1996) * [[21ma di marto]] - [[Gabrijel Stupica]], Sloveniana piktisto (m. 1990) * [[23ma di marto]] - [[Abidin Dino]], Turka piktisto (m. 1993) [[Arkivo:Dr. Censu Tabone.jpg|thumb|130px|[[Ċensu Tabone]]]] * [[30ma di marto]] - [[Marc Davis (animisto)|Marc Davis]], Usan artisto ed animisto (m. 2000) * 30ma di marto - [[Ċensu Tabone]], prezidanto di Malta (m. 2012) * [[3ma di aprilo]] - [[Per Borten]], chefministro di Norvegia (m. 2005) * [[5ma di aprilo]] - [[Nicolas Grunitzky]], prezidanto di Togo (m. 1969) * [[8ma di aprilo]] - [[Sourou-Migan Apithy]], prezidanto di Benin (m. 1989) * [[27ma di aprilo]] - [[Philip Abelson]], Usana fizikisto (m. 2004) * [[13ma di mayo]] - [[William Richard Tolbert, Jr.]], prezidanto di Liberia (m. 1980) * [[18ma di mayo]] - [[Charles Trenet]], Franca kantisto e kompozisto (m. 2001) * [[19ma di mayo]] - [[Neelam Sanjiva Reddy]], prezidanto di India (m. 1996) * [[20ma di mayo]] - [[Émile Jonassaint]], chefministro di Haiti (m. 1995) * [[26ma di mayo]] - [[Peter Cushing]], Angla aktoro (m. 1994) * [[10ma di junio]] - [[Benjamin Shapira]], Israelana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1993) * [[20ma di junio]] - [[Ángel Botello]], Hispana-Portorikana piktisto (m. 1986) * [[22ma di junio]] - [[Sándor Weöres]], Hungara poeto (m. 1989) * [[26ma di junio]] - [[Aimé Césaire]], Franca poeto (m. 2008) * [[27ma di junio]] - [[Philip Guston]], Kanadan-Usana piktisto (m. 1980) * [[30ma di junio]] - [[Alfonso López Michelsen]], prezidanto di Kolumbia (m. 2007) * [[11ma di julio]] - [[Cordwainer Smith]], Usana skriptisto (m. 1966) * [[12ma di julio]] - [[Willis E. Lamb]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 2008) [[Arkivo:Gerald Ford speaking into microphones, 9 Aug 1974.jpg|thumb|130px|[[Gerald Ford]]]] * [[14ma di julio]] - [[Gerald Ford]], Usana prezidanto (m. 2006) * [[29ma di julio]] - [[Erich Priebke]], Germana milito-kriminero (m. 2013) * [[8ma di agosto]] - [[Marij Pregelj]], Sloveniana piktisto (m. 1967) * [[10ma di agosto]] - [[Wolfgang Paul]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1993) * [[13ma di agosto]] - Arkiepiskopo [[Makarios la 3ma]], unesma prezidanto di Chipro (m. 1977) [[Arkivo:Begin Camp David.jpg|thumb|130px|[[Menachem Begin]]]] * [[16ma di agosto]] - [[Menachem Begin]], chefministro di Israel (m. 1992) * 16ma di agosto - [[Isidore Dyen]], Usana linguisto (m. 2008) * [[18ma di agosto]] - [[Jimmy Preston]], Usana saxofonisto (m. 1984) * [[20ma di agosto]] - [[Roger Wolcott Sperry]], Usana neurobiologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (m. 1994) * [[30ma di agosto]] - [[John Richard Nicholas Stone]], Britanian ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 1991) * [[4ma di septembro]] - [[Stanford Moore]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1982) * [[12ma di septembro]] - [[Jesse Owens]], Usan atleto (m. 1980) * [[14ma di septembro]] - [[Jacobo Árbenz Guzmán]], prezidanto di Guatemala (m. 1971) * [[16ma di septembro]] - [[Félicien Marceau]], Franca skriptisto (m. 2012) * [[23ma di septembro]] - [[Carl-Henning Pedersen]], Dana piktisto (m. 2007) * [[25ma di septembro]] - [[Maria Tănase]], Rumaniana kantisto (m. [[1963]]) * [[27ma di septembro]] - [[Albert Ellis]], Usana psikologo (m. 2007) * [[1ma di oktobro]] - [[Pierre Wemaëre]], Franca piktisto (m. 2010) * [[3ma di oktobro]] - [[Aale Tynni]], Finlandana poetino e tradukistino (m. 1997) * [[4ma di oktobro]] - [[Martial Célestin]], chefministro di Haiti (m. 2011) * 4ma di oktobro - [[Noel Counihan]], Australiana piktisto (m. 1986) [[Arkivo:Claude Simon 1967.jpg|thumb|130px|[[Claude Simon]]]] * [[10ma di oktobro]] - [[Claude Simon]], Franca skriptisto, Nobel-laureato (m. 2005) * [[12ma di oktobro]] - [[Pierre de Schryder]], Franciana rezistanto (m. 1953) * [[19ma di oktobro]] - [[Haxhi Lleshi]], prezidanto di Albania (m. 1998) * 19ma di oktobro - [[Vinícius de Moraes]], Braziliana poeto e kompozisto (m. 1980) * [[22ma di oktobro]] - [[Bảo Đại]], imperiestro di Vietnam (m. 1997) * [[25ma di oktobro]] - [[Klaus Barbie]], Nacional-socialista militisto (m. 1991) * [[2ma di novembro]] - [[Burt Lancaster]], Usan aktoro (m. 1994) * [[5ma di novembro]] - [[Vivien Leigh]], Usan aktorino (m. 1967) * [[7ma di novembro]] - [[Albert Camus]], Franca filozofo e skriptisto, Nobel-laureato (m. 1960) * [[10ma di novembro]] - [[Sun Yun-suan]], chefministro di Republiko Chinia (m. 2006) * [[13ma di novembro]] - [[Lon Nol]], chefministro di Kambodja (m. 1985) * [[21ma di novembro]] - [[Tomie Ohtake]], Braziliana piktistino e skultistino (m. 2015) * [[22ma di novembro]] - [[Benjamin Britten]], Angla kompozisto (m. 1976) * [[30ma di novembro]] - [[Robert Castelló]], Hispana [[Esperanto|Esperantisto]] ed [[Ido|Idisto]] (m. 1988) * [[18ma di decembro]] - [[Willy Brandt]], Germana kancelero, Nobel-laureato pri paco (m. 1992) * [[23ma di decembro]] - [[Jean-Michel Atlan]], Franca piktisto (m. 1960) * [[29ma di decembro]] - [[Pierre Werner]], chefministro di Luxemburgia (m. 2002) * Emiro [[Sabah la 3ma Al-Salim Al-Saba]] di Kuwait (m. 1977) == Morti == [[Arkivo:D. Segismundo Moret e Prendergast - Diario Illustrado (4Jan1886).png|thumb|130px|[[Segismundo Moret y Prendergast|Segismundo Moret]]]] * [[28ma di januaro]] - [[Segismundo Moret y Prendergast]], chefministro di Hispania (n. 1833) * [[9ma di februaro]] - [[Manuel Enrique Araujo]], prezidanto di Salvador (n. 1865) * [[22ma di februaro]] - [[Francisco Ignacio Madero]], prezidanto di Mexikia (n. 1873)<ref name="Madero"/> * 22ma di februaro - [[Ferdinand de Saussure]], Suisa linguisto (n. 1857) * [[10ma di marto]] - [[Harriet Tubman]], Usana skriptisto ed abolisisto (n.1823) * [[21ma di marto]] - [[Manuel Bonilla]], prezidanto di Honduras (n. 1849) * [[20ma di mayo]] - [[Henry Flager]], Usan entraprezisto (n. 1830) * [[26ma di mayo]] - [[Gábor Bálint]], Hungara linguisto, pioniro di Esperanto ed Ido (n. 1844) * [[29ma di mayo]] - [[Segismundo Moret y Prendergast]], chefministro di Hispania (n. 1833) * [[23ma di junio]] - [[Nicolás de Piérola Villena]], prezidanto di Peru (n. 1839) [[Arkivo:Campos_Sales.jpg|thumb|130px|[[Manoel Ferraz de Campos Salles|Campos Salles]]]] * [[28ma di junio]] - [[Manoel Ferraz de Campos Salles]], prezidanto di Brazilia (n. 1841)<ref>{{Extera ligilo|titulo= Manuel Ferraz de Campos Sales |url=http://acervo.estadao.com.br/noticias/personalidades,campos-sales,572,0.htm|autoro=Acervo Estadão|publikigita ye=26ma di novembro 2016|editero=Estadão |idiomo={{pt}}}}</ref> * [[10ma di julio]] - [[Mikoláš Aleš]], Cheka piktisto (n. 1852) * [[19ma di julio]] - [[Clímaco Calderón]], prezidanto di Kolumbia (n. 1852) * [[29ma di julio]] - [[Tobias Michael Carel Asser]], Nederlandana yuristo, Nobel-laureato pri paco (n. 1838) * [[9ma di septembro]] - [[Paul de Smet de Naeyer]], chefministro di Belgia (n. 1844) * [[28ma di septembro]] - [[Alfred East]], Angla piktisto (n. 1844) * [[29ma di septembro]] - [[Rudolf Diesel]] German injenioro ed inventisto (n. 1858) * [[5ma di oktobro]] - [[Hans von Bartels]], Germana piktisto (n. 1856) * [[10ma di oktobro]] - [[Katsura Taro]], chefministro di Japonia (n. 1848) * [[7ma di novembro]] - [[Alfred Russel Wallace]], Britaniana biologiisto (n. 1823)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Biografia de Wallace{{!}}The Alfred Russel Wallace Website|url=http://wallacefund.info/content/biografia-de-wallace|vidita ye=1ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di novembro]] – [[Adolphe Nicolas (mediko)|Adolphe Nicolas]], Franca mediko e Volapükisto (n. 1833) * [[11ma di decembro]] - [[Jacob Brønnum Scavenius Estrup]], chefministro di Dania (n. 1825) * [[12ma di decembro]] - Imperiestro [[Menelik la 2ma di Etiopia]] (n. 1844) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Heike Kamerlingh Onnes]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Alfred Werner]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Charles Richet]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Rabindranath Tagore]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Henri La Fontaine]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1910a]] ei4fae4n79su8ytf18ztmfcu78g5mnx 0 1960 1124991 1095138 2026-07-02T12:44:07Z Idisto 28999 /* Naski */ Inform-adjunto 1124991 wikitext text/x-wiki {{Oktobro}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''12ma di oktobro''' esas la 285ma [[dio]] di la yaro (286ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 80 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * Dio di la Deskovro di [[Amerika]]. En maxim multa Amerikana landi ta dio nomesas ''Día de la Raza'' ("Dio di la Raso"). * Dio di Nia Siorino Aparecida, patrono-santino di [[Brazilia]]. Dio di Nia Siorino de Pillar, en [[Hispania]]. * Ank en Brazilia esas la Dio di la Pueri. == Eventi == [[Arkivo:Desembarco_de_Colón_de_Dióscoro_Puebla.jpg|thumb|250px|[[Cristoforo Colombo]] desembarkas en [[Amerika]].]] * [[1492]] - [[Cristoforo Colombo]] vidas lando en Mikra [[Antili]]. Ilu nomizas la loko ''San Salvador''. * [[1748]] - [[Milito pri l'Orelo di Jenkins]]: Britaniana navala esquado siejas [[Hispana imperio|Hispana]] eskadro proxim [[Havana]]. * [[1849]] - [[Manizales]], en [[Kolumbia]] fondesas. * [[1884]] - Augusto Lasserre fondas urbo [[Ushuaia]], en la sudo di [[Arjentinia]]. * [[1928]] - [[Hipólito Yrigoyen]] divenas prezidanto di [[Arjentinia]]. * [[1931]] - [[Statuo]] [[Kristo Redemtero]] inauguresas en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]].<ref>{{Extera ligilo |url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2016/10/12/rio-comemora-85-anos-do-cristo-redentor.htm |titulo=Rio comemora 85 anos do Cristo Redentor|editero=UOL|vidita ye=12ma di oktobro 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1957]] - [[Lester B. Pearson]], futura chefministro di [[Kanada]] recevas la [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Nobel-premio pri paco]]. * [[1960]] - [[Nikita Sergeyevich Hrushchyov|Nikita Hrushchyov]] protestas en generala kunveno di [[Unionita Nacioni]] frapante tablo per lua shuo, pro ke l'agadi di [[Sovietia]] en Estal [[Europa]] esas kritikata. * [[1968]] - [[Equatorala Guinea]] nedependanteskas de [[Hispania]]. * 1968 - Komencas l'[[Olimpiala Ludi en México, 1968|Olimpiala Ludi en México]]. * [[1983]] - Ex-chefministro di [[Japonia]], [[Kakuei Tanaka]], enkarcerigesas pro recevar 2 milion dolari kom suborno da [[Lockheed]]. * [[1984]] - En hotelo di [[London]] chefministro [[Margaret Thatcher]] eskapas ocido lor bombal atako da [[IRA]].<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/12/newsid_2531000/2531583.stm|titulo=1984: Tory Cabinet in Brighton bomb blast |vidita ye= 21ma di septembro 2016|editero= BBC}}</ref> * [[1999]] - La habitantaro di la [[Tero]] superiras sis miliardi (segun kalkulo da [[Unionita Nacioni]]). * [[2000]] - En [[Yemen]], [[Aden]], Usana navo militala destruktesas kande batelo kun explozivi kolizionas kontre ol. L'explozo ocidas 17 soldati e vundas 39. * 2000 - Eventas la centesma flugo per [[spaco-paromo Discovery]]. * [[2002]] - Explozo di du bombi en noktala klubi en [[Kuta]] e [[Bali]], [[Indonezia]], produktas 202 morti. * [[2005]] - [[Popul-Republiko Chinia]] lansas [[Shenzhou 6]], lua duesma voyajo homala aden spaco. * [[2017]] - [[Usa]] ed [[Israel]] anuncas ke li ekiros [[UNESKO]] ye la 31ma di decembro 2017.<ref>{{Extera ligilo|titulo=EUA anunciam que vão deixar Unesco em dezembro|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2017/10/1926552-eua-anunciam-que-vao-deixar-unesco-em-dezembro.shtml|editero= Folha de S.Paulo|vidita ye= 12ma di oktobro 2017|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2019]] - Dum protesti kontre prezidanto [[Lenín Moreno]] en [[Quito]], [[Equador]], demonstranti atakas televiziono-brodkastero ''Teleamazonas'' e jurnalo ''El Comercio''.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Manifestantes atacam emissora de TV e jornal em Quito |editero= UOL |url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2019/10/12/manifestantes-atacam-emissora-de-tv-e-jornal-em-quito.htm|publikigita ye=12ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> == Naski == * [[1537]] - Rejulo [[Edward la 6ma di Anglia]] (m. 1553) * [[1745]] - [[Félix María Samaniego]], Hispana skriptisto (m. 1801) * [[1774]] - [[Luis Eduardo Pérez]], prezidanto di Uruguay (m. 1841) * [[1798]] - [[Pedro la 1ma di Brazilia e la 4ma di Portugal|Pedro la 1ma]], imperiestro di Brazilia, e pose rejulo di Portugal sub la titulo Pedro la 4ma (m. 1834) * [[1801]] - [[Friedrich Frey-Herosé]], prezidanto di Suisia (m. 1873) * [[1865]] - [[Arthur Harden]], Angla kemiisto, Nobel-laureato (m. 1940) * 1865 - [[Manuel Enrique Araujo]], prezidanto di Salvador (m. 1913) * [[1866]] - [[James Ramsay MacDonald]], chefministro di Unionita Rejio (m. 1937) * [[1872]] - [[Ralph Vaughan Williams]], Britaniana kompozisto (m. 1958) * [[1884]] - [[Louis Alibert]], Franca linguisto qua studiis [[Ocitaniana linguo]] (m. 1959) * [[1889]] - [[Joseph Laniel]], chefministro di Francia (m. 1975) * [[1891]] - [[Fumimaro Konoe]], chefministro di Japonia (m. 1945) * [[1896]] - [[Eugenio Montale]], Italiana poeto, Nobel-laureato pri literaturo (m. 1981) * [[1906]] - [[Vieno Johannes Sukselainen]], chefministro di Finlando (m. 1980) * [[1913]] - [[Pierre de Schryder]], Franciana rezistanto (m. 1953) * [[1935]] - [[Luciano Pavarotti]], Italiana tenoro (m. 2007) * [[1939]] - [[Franjo Gregurić]], chefministro di Kroatia * 1939 - [[Sushil Koirala]], chefministro di Nepal (m. 2016) * [[1950]] - [[Chen Shui-bian]], prezidanto di Republiko Chinia * [[1956]] - [[Trần Đại Quang]], militisto e prezidanto di Vietnam * [[1962]] - [[Branko Crvenkovski]], prezidanto di Norda Makedonia * 1962 - [[Aminata Touré]], chefministrino di Senegal * 1962 - [[Bashkim Fino]], chefministro di Albania (m. 2021) * [[1967]] - [[Saara Kuugongelwa]], chefministro di Namibia * [[1970]] - [[Miroslav Barus]], Chekoslovakiana e Cheka hokeisto * [[1979]] - [[Natalya Alexandrovna Ivanova|Natalya Ivanova]], Rusa gimnastikistino * [[1986]] - [[Tanner Cohen]], Usan aktoro e kantisto * [[1989]] - [[Paulo Henrique Ganso]], Braziliana futbalisto * [[1992]] - [[Valeri Kichin]], Kirgiziana futbalistulo == Morti == * [[638]] - [[Papo Honorius la 1ma]] (naskodio nekonocata) * [[642]] - [[Papo Ioannes la 4ma]] (n. 580?) * [[1320]] - Imperiestro [[Mikael la 9ma Palaiologos]] di Bizanco (n. 1277) * [[1492]] - [[Piero della Francesca]], Italiana piktisto e matematikisto (n. 1414, 1416 o 1417) * [[1590]] - [[Kanō Eitoku]], Japoniana piktisto (n. 1543) * [[1812]] - [[Juan José Castelli]], Arjentiniana jurnalisto e politikisto (n. 1764) * [[1850]] - [[Pedro de Sousa Holstein]], chefministro di Portugal (n. 1781) * [[1923]] - [[Diego Manuel Chamorro Bolaños]], prezidanto di Nikaragua (n. 1861) * [[1924]] - [[Anatole France]], Franca skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo (n. 1844) * [[1940]] - [[Tom Mix]], Usan aktoro (n. 1880) * [[1944]] - [[Ramón S. Castillo]], prezidanto di Arjentinia (n. 1873) * [[1953]] - [[Hjalmar Hammarskjöld]], chefministro di Suedia dum l'unesma mondomilito (n. 1862) * [[1957]] - [[Arie de Jong]], linguisto e Volapükologo (n. 1865) * [[1965]] - [[Paul Hermann Müller]], Suisa kemiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1899) * 1965 - [[Samir Al-Rifai]], chefministro di Jordania (n. 1901) * [[1969]] - [[Serge Poliakoff]], Rusa-Franciana piktisto (n. 1900) * [[1971]] - [[Gene Vincent]], Usana rock-pioniro (n. 1935) * [[1980]] - [[Alberto Demicheli]], prezidanto di Uruguay (n. 1896) * [[1987]] - [[Fahri Korutürk]], diplomacisto e prezidanto di Turkia (n. 1903) * [[2002]] - [[Ray Conniff]], Usana kompozisto ed orkestrestro (n. 1916) * [[2020]] - [[Litokwa Tomeing]], prezidanto dil Insuli Marshall (n. 1939)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Nicaragua envía condolencias a Islas Marshall por tránsito a otro plano de vida de expresidente Iroij Litokwa Tomeing - LVDS|publikigita ye=15ma di oktobro 2020|idiomo={{es}} |editero=La Voz del Sandinismo|url=https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2020-10-15/nicaragua-envia-condolencias-a-las-islas-marshall-por-transito-a-otro-plano-de-vida-de-expresidente-iroij-litokwa-tomeing/}}</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Oktobro]] ea8rxc9q8ws7btlc9ute89v699pna3m 0 3232 1125013 1116926 2026-07-03T02:22:08Z Joao Xavier 110 +naski, imaji 1125013 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1988''' (MCMLXXXVIII per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 988ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 88ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 9ma yaro di la [[yari 1980a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[29ma di septembro]] - Unesma flugo per [[spaco-paromo]] di NASA pos l'explozo di ''Challenger''. * [[15ma di novembro]] - [[Sovietia]] sendas [[spaco-paromo]] ''Buran'' per portanta fuzeo ''Energia''. === [[Europa]] === * [[24ma di mayo]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] exkomunikesas ek Supra Konsilistaro di [[Sovietia]]. * [[3ma di agosto]] - Germano [[Mathias Rust]], qua flugabis tra aerala surveyo di [[Sovietia]] til la [[Reda Placo]] en [[Moskva]], liberigesas. * [[11ma di septembro]] - En [[Estonia]], {{formatnum:300000}} personi protestas por nedependo. * [[1ma di oktobro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] divenas prezidanto di [[Sovietia]]. * [[9ma di oktobro]] - [[Republiko Socialista Sovietiana Latvia]] demandas nedependo de Sovietia.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1988: Latvia cries freedom from Moscow|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/9/newsid_2535000/2535987.stm |editero=BBC |vidita ye=7ma di decembro 2016}}</ref> * [[16ma di novembro]] - [[Republiko Socialista Sovietiana Estonia]] deklaras sua suvereneso. Ol deklaros sua nedependo en 1991. * [[17ma di novembro]] - [[Nederlando]] unionas kom duesma stato en la [[interreto]]. * [[7ma di decembro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] anuncas ke l'armeo di [[Sovietia]] diminutesos per {{formatnum:500000}} soldati. * [[12ma di decembro]] - Koliziono inter tri treni en Clapham, proxim [[London]], produktas 35 morti e plusa 100 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1988: 35 dead in Clapham rail collision|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/12/newsid_2547000/2547561.stm|editero=BBC|vidita ye=3ma di novembro 2016}}</ref> * [[21ma di decembro]] - [[Aeroplano]] de la kompanio ''Pan Am'' explozas super [[Atento di Lockerbie|Lockerbie]], [[Skotia]]. L'explozo produktas 259 morti che l'aeroplano, e plusa 11 morti sur la tero. [[Libia]] akuzesas pro l'atento. === [[Azia]] === * [[Osama bin Laden]], [[Saudi-Arabia|Saudiana]] milioniero, fondas [[Al-Kaida]] en [[Afganistan]]. * [[16ma di marto]] - Eventas gazal atako kontre [[Kurdistan|Kurdi]] en Halabja, norde de [[Irak]]. * [[15ma di mayo]] - [[Milito en Afganistan]]: Sovietiana trupi komencas retretar ek [[Afganistan]]. * [[17ma di agosto]] - Prezidanto di [[Pakistan]] [[Mohammad Zia ul-Haq]] ed ambasadisto di Usa Arnold Raphel perisas en aeroplano-acidento. * [[20ma di agosto]] - [[Iran]] ed [[Irak]] kontratas pri armistico. * [[16ma di novembro]] - En [[Pakistan]], [[Benazir Bhutto]] elektesas chefministro per libera elekto. * [[2ma di decembro]] - Violentoza [[ciklono]] kun venti di plu kam 150km/h frapas [[Bangladesh]] e produktas mili de morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/2/newsid_2518000/2518233.stm|titulo=1988: Bangladesh cyclone 'worst for 20 years'|vidita ye=2ma di decembro 2016|editero=BBC}}</ref> * [[7ma di decembro]] - [[Ter-tremo]] en Spitak, [[Armenia]], mortigas oficale {{formatnum:25000}} personi. Probable plusa 60.000 homi mortas, 15.000 vundesas e {{formatnum:400000}} perdas hemo. === [[Nord-Amerika]] === * [[8ma di novembro]] - [[George Bush]] vinkas Michael Dukakis en prezidantala elekto en [[Usa]]. * [[1ma di decembro]] - [[Carlos Salinas de Gortari]] divenas prezidanto di [[Mexikia]] malgre l'akuzi di fraudo. === [[Central Amerika]] === * [[11ma di marto]] - Usa adoptas ekonomiala sancioni kontre [[Panama]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Statement on Economic Sanctions Against Panama|idiomo={{en}}|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1988/031188a.htm}}</ref> * [[24ma di marto]] - Armistico en [[Nikaragua]]. * [[12ma di septembro|12ma]] til la [[14ma di septembro]] - [[Uragano]] ''Gilbert'' efektigas granda destruktado en [[Jamaika]]. * Yarala [[inflaciono]] atingas {{formatnum:36000}}% en [[Nikaragua]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[5ma di januaro]] - Eventas armeala sedicio en [[Arjentinia]] kontre l'administrado di [[Raúl Alfonsín]]. * [[17ma di marto]] - [[Aviono]] [[Boeing 727]] de [[Kolumbia]]na kompanio Avianca kolizionas proxim la frontiero kun [[Venezuela]], e produktas 143 morti. * [[5ma di oktobro]] - Per 54% no-voti, [[Chili]]ani refuzas prolonguro dil mandato di [[Augusto Pinochet]]. * 5ma di oktobro - [[Brazilia]] adoptas lua nuna [[konstituco]]. ==[[Sporto]]== * [[17ma di septembro]] til la [[2ma di oktobro]] - Eventas l'[[Olimpiala Ludi en Seoul, 1988|Olimpiala Ludi]] en [[Seoul]], [[Sud-Korea]]. == Naski == [[Arkivo:Jonny_Evans.JPG|thumb|130px|[[Jonathan Evans]]]] * [[2ma di januaro]] - [[Jonathan Evans]], Irlandana futbalisto * [[5ma di januaro]] - [[Alba Ribas]], Hispan aktorino * [[16ma di januaro]] - [[Nicklas Bendtner]], Dana futbalisto * 16ma di januaro - [[Li Xiaoxia]], Chiniana tablotenisistino * [[18ma di januaro]] - [[Angelique Kerber]], Germana tenisisto * [[28ma di januaro]] - [[Dorjnyambuugiyn Otgondalai]], Mongoliana boxisto * [[3ma di februaro]] - [[Kamil Glik]], Polona futbalisto * [[12ma di februaro]] - [[Nicolás Otamendi]], Arjentiniana futbalisto [[Arkivo:Angel di Maria-Portugal vs. Argentina.jpg|thumb|130px|[[Ángel Di María]]]] * [[14ma di februaro]] - [[Ángel Di María]], Arjentiniana futbalisto * [[15ma di februaro]] - [[Rui Patrício]], Portugalana futbalisto * [[16ma di februaro]] - [[Valeri Yuryevich Rudnev|Valeri Rudnev]], Rusa tenisistulo * [[17ma di februaro]] - [[Michael Frolík]], Cheka hokeisto * [[20ma di februaro]] - [[Rihanna]], Barbadana kantistino * [[29ma di februaro]] - [[Benedikt Höwedes]], Germana futbalisto * [[4ma di marto]] - [[Laura Siegemund]], Germaniana tenisistino * [[6ma di marto]] - [[Simon Mignolet]], Belga futbalisto * [[10ma di marto]] - [[Ivan Rakitić]], Kroata futbalisto * [[11ma di marto]] - [[Fábio Coentrão]], Portugalana futbalisto [[Arkivo:Sebastian Brendel (cropped).jpg|thumb|130px|[[Sebastian Brendel]]]] * [[12ma di marto]] - [[Sebastian Brendel]], Germana kanoisto * [[20ma di marto]] - [[Maxim Agapov]], Kirgiziana futbalistulo * [[22ma di marto]] - [[Zbyněk Hampl]], Cheka hokeisto * [[27ma di marto]] - [[Atsuto Uchida]], Japoniana futbalisto * [[29ma di marto]] - [[Tacciana Aliaxandrawna Lihtarovich|Tacciana Lihtarovich]], Bielorusa basketbalistino * 29ma di marto - [[Gatito Fernández]], Paraguayana futbalisto * [[1ma di aprilo]] - [[Sandra Afrika]], Serbiana kantistino * [[13ma di aprilo]] - [[Diana Alexeyevna Yakovleva|Diana Yakovleva]], Rusa skermistino * [[26ma di aprilo]] - [[Rutger Bregman]], Nederlandana historiisto e skribisto [[Arkivo:JuanMata DCTraining.jpg|thumb|130px|[[Juan Mata]]]] * [[28ma di aprilo]] - [[Juan Mata]], Hispana futbalisto * [[7ma di mayo]] - [[Maria Sergeyevna Jarkova|Maria Jarkova]], Rusa tenisistino * 7ma di mayo - [[Pavel Vladislavovich Suhov|Pavel Suhov]], Rusa skermistulo * [[12ma di mayo]] - [[Marcelo Vieira da Silva Júnior]], Braziliana futbalisto * 12ma di mayo - [[Viktor Vasilyevich Tihonov (hokeisto, 1988)|Viktor Tihonov]], Rusa hokeisto * [[18ma di mayo]] - [[Kamilla Yusufovna Gafurzyanova|Kamilla Gafurzyanova]], Rusa skermistino * [[19ma di mayo]] - [[Mandana Karimi]], Iranana cinem-aktorino * [[24ma di mayo]] - [[Artyom Alexeyevich Anisimov|Artyom Anisimov]], Rusa hokeisto * [[25ma di mayo]] - [[Cameron van der Burgh]], Sudafrikana natistulo [[Arkivo:FWC 2018 - Round of 16 - COL v ENG - Photo 100 - Juan Cuadrado (cropped).jpg|thumb|130px|[[Juan Cuadrado]]]] * [[26ma di mayo]] - [[Juan Cuadrado]], Kolumbiana futbalisto * [[1ma di junio]] - [[Chicharito Hernández]], Mexikiana futbalisto * [[2ma di junio]] - [[Sergio Agüero]], Arjentiniana futbalisto * [[3ma di junio]] - [[Myagmardulamin Nandinceceg]], Mongoliana boxistino * [[6ma di junio]] - [[Gideon Glick]], Usan aktoro * 6ma di junio - [[Alexei Alexandrovich Rogonov|Alexei Rogonov]], Rusa artala sketistulo * [[7ma di junio]] - [[Yekaterina Valeryevna Makarova|Yekaterina Makarova]], Rusa tenisistino * [[7ma di julio]] - [[Maria Yevgenyevna Kryuchkova|Maria Kryuchkova]], Rusa gimnastikistino (m. 2015) * [[9ma di julio]] - [[Nikolai Nikolayevich Chadayev|Nikolai Chadayev]], Rusa shakoludistulo [[Arkivo:NE Revolution Inter Miami 7.9.25-056 (Sergio Busquets).jpg|thumb|130px|[[Sergio Busquets]]]] * [[16ma di julio]] - [[Sergio Busquets]], Hispana futbalisto * [[19ma di julio]] - [[Shane Dawson]], Usana komediisto de YouTube * [[21ma di julio]] - [[Sadaf Taherian]], Iranan aktorino e manekinino * [[31ma di julio]] - [[Charlie Carver]], Usan aktoro * [[9ma di agosto]] - [[Willian Borges da Silva]], ''Willian'', Braziliana futbalisto * [[21ma di agosto]] - [[Robert Lewandowski]], Polona futbalisto * [[31ma di agosto]] - [[David Ospina]], Kolumbiana futbalisto [[Arkivo:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs. Germany 2012-09-11 - Jérôme Boateng 03.JPG|thumb|130px|[[Jérôme Boateng]]]] * [[3ma di septembro]] - [[Jérôme Boateng]], Germana futbalisto * [[12ma di septembro]] - [[Norjmoogiyn Cedenbal]], Mongoliana futbalisto * [[19ma di septembro]] - [[Kaciarina Uladzimirawna Damankova-Zinharevich|Kaciarina Damankova-Zinharevich]], Bielorusa manekinino * [[2ma di oktobro]] - [[Ana María Polvorosa]], Hispan aktorino * [[3ma di oktobro]] - [[Alicia Vikander]], Sueda aktorino * [[10ma di oktobro]] - [[Jodie Devos]], Belga opero-kantistino (m. 2024) * [[25ma di oktobro]] - [[Robson Conceição]], Braziliana boxisto [[Arkivo:Camila,_Grand_Prix_Łódź,_Poland.jpg|thumb|130px|[[Camila Brait]]]] * [[28ma di oktobro]] - [[Camila Brait]], Braziliana volebalistino * [[29ma di oktobro]] - [[Dmitri Alexandrovich Muserski|Dmitri Muserski]], Rusa voleibalisto * [[6ma di novembro]] - [[Emma Stone]], Usan aktorino * [[7ma di novembro]] - [[Reid Ewing]], Usan aktoro e muzikisto * [[21ma di novembro]] - [[Patrícia Mamona]], Portugalan atletino * [[4ma di decembro]] - [[Faruh Abitov]], Kirgiziana futbalistulo * [[14ma di decembro]] - [[Vanessa Hudgens]], Usana kantistino ed aktorino * [[17ma di decembro]] - [[Yann Sommer]], Suisa futbalisto * [[18ma di decembro]] - [[Brianne Theisen-Eaton]], Kanadan atletino * [[27ma di decembro]] - [[Hayley Williams]], Usana kantistino ([[Paramore]]) * [[Vi Hart]], Usan artisto di Youtube == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Gaston Eyskens]], chefministro di Belgia (n. 1905) * 3ma di januaro - [[Rose Ausländer]], Germana poetino (n. 1901) [[Arkivo:Vladimir Prelog crop.jpg|thumb|130px|[[Vladimir Prelog]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Vladimir Prelog]], Suisiana-Kroatiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1906) * [[11ma di januaro]] - [[Isidor Isaac Rabi]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1898) * [[13ma di januaro]] - [[Chiang Ching-kuo]], prezidanto di la [[Republiko Chinia]] (n. 1910) * [[15ma di januaro]] - [[Seán MacBride]], ex-chefo di [[IRA]], Nobel-laureato pri paco (n. 1904) * [[17ma di januaro]] - [[Artur Cendrowski]], Polona jurnalisto e propagisto pri sporto (n. 1925) * [[15ma di februaro]] - [[Richard Feynman]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918) * [[19ma di februaro]] - [[André Frédéric Cournand]], Franca mediko, Nobel-laureato (n. 1895) * [[25ma di februaro]] - [[Kurt Mahler]], Germana-Australiana matematikisto (n. 1903) [[Arkivo:Bundesarchiv B 145 Bild-F028914-0014, Ludwigshafen, CDU-Kongress, Kurt Georg Kiesinger.jpg|thumb|130px|[[Kurt Georg Kiesinger|Kurt G. Kiesinger]]]] * [[7ma di marto]] - [[Divine]], Usana aktoro e kantisto (n. [[1945]]) * [[9ma di marto]] - [[Kurt Georg Kiesinger]], Germana kancelero (n. 1904) * [[10ma di marto]] - [[Andy Gibb]], Britaniana kantisto (n. 1958) * [[12ma di marto]] - [[Romare Bearden]], Usana piktisto e kompozisto (n. 1911) * [[30ma di marto]] - [[Edgar Faure]], chefministro di Francia (n. 1908) * [[31ma di marto]] - [[William McMahon]], chefministro di Australia (n. 1908) * [[17ma di aprilo]] - [[Louise Nevelson]], Usana skultistino (n. 1899) * [[22ma di aprilo]] - [[Ulrich Leman]], Germana piktisto (n. 1885) [[Arkivo:Chet Baker (1955 portrait).jpg|thumb|130px|[[Chet Baker]]]] * [[13ma di mayo]] - [[Chet Baker]], Usana [[jazo]]-muzikisto (n. 1929) * [[14ma di mayo]] - [[Willem Drees]], chefministro di Nederlando (n. 1886) * [[25ma di mayo]] - [[Ernst Ruska]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1906) * [[28ma di mayo]] - [[Alfredo Volpi]], Braziliana piktisto (n. 1896) * [[29ma di mayo]] - [[Siaka Stevens]], prezidanto di Sierra Leone (n. 1905) * [[10ma di junio]] - [[Henryk Stażewski]], Polona piktisto (n. 1894) * [[11ma di junio]] - [[Giuseppe Saragat]], prezidanto di Italia (n. 1898) * [[18ma di julio]] - [[Nico (kantisto)|Nico]], Germana kantistino, aktorino e manekinino (n. 1938) * [[27ma di junio]] - [[Aparicio Méndez]], prezidanto di Uruguay (n. 1904) * [[30ma di julio]] - [[Ólafur Jóhann Sigurðsson]], Islandana skriptisto (n. 1918) *[[2ma di agosto]] - [[Raymond Carver]], [[Usa|usana]] skribisto di kurta rakonti e [[Poezio|poeto]] (n. 1938) [[Arkivo:A. Arias President of Panama (cropped).jpg|thumb|130px|[[Arnulfo Arias Madrid|Arnulfo Arias]]]] * [[10ma di agosto]] - [[Arnulfo Arias Madrid]], prezidanto di Panama (n. 1901)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Arnulfo Arias - biografía |url=https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/4177/Arnulfo%20Arias|vidita ye=30ma di decembro 2017}}</ref> * [[12ma di agosto]] - [[Jean-Michel Basquiat]], Usan artisto (n. 1960) * [[14ma di agosto]] - [[Enzo Ferrari]], Italian automobilo-konstruktisto (n. 1898) * [[17ma di agosto]] - [[Franklin Delano Roosevelt yun.]], Usana politikisto (n. 1914) * [[17ma di agosto]] - [[Muhammad Zia-ul-Haq]], prezidanto di Pakistan (n. 1924) * [[25ma di agosto]] - [[Françoise Dolto]], Franca psikanalistino e pediatriino (n. 1908) * [[1ma di septembro]] - [[Luis Walter Álvarez]], Usana fizikisto, Nobel-laureato en 1968 (n. 1911) * [[18ma di septembro]] - [[Lyyli Heinänen]], Fin astronomino ed Esperantistino (n. 1902) * [[30ma di septembro]] - [[Trường Chinh]], prezidanto di Vietnam (n. 1907) * [[3ma di oktobro]] - [[Franz-Josef Strauss]], Germana politikisto (n. 1915) [[Arkivo:Felix Wankel 1960s.jpg|thumb|130px|[[Felix Wankel]]]] * [[9ma di oktobro]] - [[Felix Wankel]], Germana motoro-konstruktisto (n. 1902) * [[25ma di oktobro]] - [[Eric Larson]], Usan animisto (n. 1905) * [[4ma di novembro]] - [[Takeo Miki]], chefministro di Japonia (n. 1907) * [[27ma di novembro]] - [[John Carradine]], Usan aktoro (n. 1906) * 27ma di novembro - [[Takieddin el-Solh]], chefministro di Libano (n. 1908) * [[6ma di decembro]] - [[Roy Orbison]], Usana muzikisto (n. 1936) * [[16ma di decembro]] - [[Sylvester James|Sylvester]], Usana kantisto (n. 1948) * [[21ma di decembro]] - [[Nikolaas Tinbergen]], Nederlandan ornitologo, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1907) * [[30ma di decembro]] - [[Isamu Noguchi]], Usana-Japoniana piktisto (n. 1904) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Leon M. Lederman]], [[Melvin Schwartz]], [[Jack Steinberger]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Johann Deisenhofer]], [[Robert Huber]], [[Hartmut Michel]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[James W. Black]], [[Gertrude B. Elion]], [[George H. Hitchings]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Naguib Mahfouz]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Paco-trupi dil Unionita Nacioni]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Maurice Allais]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] l1zhm28torh6wpdjgrg27pexewlep0f 0 17267 1124992 963346 2026-07-02T12:47:41Z Idisto 28999 /* Extera ligili */ Kategorio 1124992 wikitext text/x-wiki '''Martin Lavallée''' divenis Esperantisto ye 1987, [[Ido|Idisto]] ye 1997, e hodie progresigas [[Interlingua]]. Esas membro di [[ortodoxa Bahaa Kredo]]. Il esas [[Kanada|kanadano]] e habitas la [[Franca linguo|france]]-parolanto provinco [[Kebekia]]. == Extera ligili == * [http://www.angelfire.com/or/esperantotekstaro/index.html Reto-pagino] {{DEFAULTSORT:Lavallée]]}} [[Kategorio:Idisti|Lavallée, Martin]] [[Kategorio:Baha'isti]] 7ksd5tvgwnu9mccjivlb62xqcghu0jj 0 21826 1125010 1124583 2026-07-03T01:29:55Z Joao Xavier 110 +naski, imaji 1125010 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1986''' (MCMLXXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 986ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 86ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 7ma yaro di la [[yari 1980a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[24ma di januaro]] - [[Kosmoprobilo]] ''[[Voyager 2]]'' preterflugas [[Urano]]. * [[28ma di januaro]] - [[Spaco-paromo Challenger|Spaco-paromo ''Challenger'']] explozas, e 7 [[Usa]]n astronauti mortigesas. * [[20ma di februaro]] - [[Sovietia]] sendas a kosmo unesma parto di kosmala staciono ''[[Mir]]''.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1986: Soviets launch space station Mir|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/20/newsid_4713000/4713752.stm |editero=BBC|vidita ye=19ma di oktobro 2016}}</ref> * [[8ma di marto]] - Japoniana [[kosmoprobilo]] ''Suisei'' flugas preter [[kometo Halley]]. ===[[Mondo]] === * [[3ma di aprilo]] - [[IBM]] prizentas unesma portebla [[komputero]]. * [[11ma di oktobro]] - [[Ronald Reagan]] e [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] kunvenas en [[Rekyavik]], [[Islando]]. La kunveno finas sen irga rezulto pri nukleara fuzei. * [[23ma di decembro]] - ''Rutan Voyager'', aeroplano di [[Dick Rutan]], parflugas cirkum la mondo sen terveno o plenigo di petrolo-tanko. ===[[Europa]] === * [[1ma di januaro]] - [[Hispania]] e [[Portugal]] membreskas [[Europana Uniono]]. * 1ma di januaro - [[Nederlando]] kreas provinco [[Flevoland]] en regioni drenita del anciena [[Zuiderzee]]. * [[20ma di januaro]] - [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] anuncas, ke li konstruktos [[Tunelo sub Angla Kanalo|tunelo]] sub la stretajo. * [[26ma di aprilo]] - Reaktoro del atom-energiifeyo di [[Chornobil-katastrofo|Chornobil]] ([[Ukraina]]) explozas. Cirkume 30 homi mortos pro radiaco dum la sequanta semani.<ref name=Chornobil/> * [[28ma di aprilo]] - Erste nun la novajo-firmo [[TASS]] di [[Soviet-Uniono]] anucas pri la nuklear avario en [[Katastrofo di Chornobil|Chornobil]], [[Ukraina]], qua eventis du dii antee.<ref name=Chornobil>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/28/newsid_2500000/2500975.stm|titulo=1986: Soviets admit nuclear accident|editero=BBC|vidita ye=19ma di oktobro 2016|idiomo={{en}}}}</ref> * [[26ma di mayo]] - Che [[Europana Ekonomiala Komunitato]] unesmafoye uzeskas la [[standardo]] di Europa. * [[8ma di julio]] - En [[Austria]], [[Kurt Waldheim]] elektesas prezidanto. * [[14ma di septembro]] - En [[Polonia]], on amnestias politikala karcerani, inter li, multa homi de [[sindikato Solidareso]]. * [[19ma di novembro]] - [[Soviet-Uniono]] posibligas disidento [[Andrei Dmitriyevich Saharov|Andrei Saharov]] retroirar a [[Moskva]]. ===[[Azia]] === * [[25ma di februaro]] - [[Corazon Aquino]] elektesas prezidantino di [[Filipini]], e [[Ferdinand Marcos]] fugas pos 20-yara regno. * [[1ma di aprilo]] - En [[Kathmandu]], Komunista Partiso di [[Nepal]] lansas ataki kontre policeyi en sercho por provokar populala rebeleso. * [[15ma di oktobro]] - [[Sovietia]] retretas {{formatnum:8000}} soldati ek [[Afganistan]]. * [[3ma di novembro]] - [[Libano|Libanana]] revuo ''Ash-Shiraa'' revelas ke [[Usa]] vendis armi ad [[Iran]] kambie liberigo di sep kaptiti Usana en [[Libano]].<ref name="Iran-Contra">{{Extera ligilo|surnomo=Cave|nomo=George|titulo=Why Secret 1986 U.S.-Iran "Arms for Hostages" Negotiations Failed | editero= Washington Report on Middle Eastern Affairs|url=http://www.wrmea.com/backissues/0994/9409008.htm}}</ref> ===[[Afrika]] === * [[29ma di januaro]] - [[Yoweri Museveni]] divenas prezidanto di [[Uganda]]. * [[15ma di aprilo]] - [[Usa]]n avioni atakas [[Tripoli]], chef-urbo di [[Libia]]. * [[25ma di aprilo]] - [[Mswati la 3ma de Eswatini|Mswati la 3ma]] divenas rejulo di [[Eswatini]]. * [[21ma di agosto]] - Del [[Lago Nyos]], en [[Kamerun]], venas granda quanto di [[karbobioxo]], qua efektigos la morto di 1700 homi. * [[7ma di septembro]] - [[Desmond Tutu]] divenas l'unesma negra arkiepiskopo di [[Anglikanismo|Anglikan eklezio]] en [[Sudafrika]]. * [[19ma di oktobro]] - [[Samora Machel]], prezidanto di [[Mozambik]], mortas en avional acidento. ===[[Nord-Amerika]] === * [[31ma di marto]] - Fairo e koliziono di aviono [[Boeing 727]] de ''Mexicana de Aviación'' kontre montaro [[Sierra Madre Oriental]] produktas 166 morti. * [[31ma di mayo]] til [[29ma di junio]] - Duesmafoye en la yarcento eventas [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[Mexikia]]. * [[28ma di oktobro]] - [[Statuo di la Libereso]] che [[New-York]] riapertesas pos kompleta restauro, dum lua cent-yara aniversario. * [[11ma di novembro]] - Libanana revuo ''Ash-Shiraa'' revelas ke [[Usa]] vendis armi ad [[Iran]] kambie liberigo di sep kaptiti Usana en [[Libano]].<ref name="Iran-Contra"/> * [[25ma di novembro]] - [[Usa]]na ministro pri Judicial Aferi Edwin Meese revelas ke pekunio obetenita kun vendo di armi ad [[Iran]] sendesis a ''Contra''-partizani en [[Nikaragua]]. ===[[Central Amerika]] === * [[14ma di januaro]] - [[Marco Vinicio Cerezo Arévalo]] divenas prezidanto di [[Guatemala]]. * [[7ma di februaro]] - Diktatoro di [[Haiti]], [[Jean-Claude Duvalier]], fugas. * [[11ma di oktobro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Salvador]] e mortigas 1.500 homi. ===[[Sud-Amerika]] === * [[1ma di januaro]] - [[Aruba]] separesas de [[Nederlandan Antili]], ganante granda autonomeso. * [[1ma di marto]] - En [[Brazilia]], [[José Sarney]] anuncas ''plano Cruzado'', ekonomiala programo por kontrolar [[inflaciono]]. ===[[Oceania]] === * [[21ma di oktobro]] - [[Insuli Marshall]] divenas nedependanta de [[Usa]]. * [[3ma di novembro]] - [[Federita Stati Mikronezia]] nedependanteskas de [[Usa]]. * 3ma di novembro - [[Norda Mariani]] unionas politikale kun [[Usa]], qua grantas Usana civitaneso a Norda-Marianani. ===[[Sporto]]=== * [[31ma di mayo]] til la [[29ma di junio]] - Duesmafoye en la historio eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[México]], [[Mexikia]]. [[Arjentinia]] divenas championo duesmafoye. ==Naski == * [[3ma di januaro]] - [[Zdeněk Bahenský]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Deepika Padukone - SLAMtheTour 20Sep2014 (468) (15138734689).jpg|thumb|130px|[[Deepika Padukone]]]] * [[5ma di januaro]] - [[Deepika Padukone]], Indian aktorino * [[14ma di januaro]] - [[Yohan Cabaye]], Franca futbalisto * [[15ma di januaro]] - [[Maria Vasilyevna Abakumova|Maria Abakumova]], Rusa atletino pri javelino-jetado * [[16ma di januaro]] - [[Paula Pareto]], Arjentiniana judoistino * [[22ma di januaro]] - [[Kenia Carcaces]], Kubana volebalistino [[Arkivo:Thiago_Pereira_PanAm_2015.jpg|thumb|130px|[[Thiago Pereira]]]] * [[26ma di januaro]] - [[Thiago Pereira]], Braziliana natisto * [[30ma di januaro]] - [[Stanislav Balán]], Cheka hokeisto * [[5ma di februaro]] - [[Alina Artts]], Rusa kantistino, aktorino e televiziono-prizentistino * [[8ma di februaro]] - [[Natasha Farinéa]], Braziliana volebalistino * [[10ma di februaro]] - [[Radamel Falcao]], Kolumbiana futbalisto * [[14ma di februaro]] - [[Djamel Abdoun]], Franca-Aljeriana futbalisto * [[16ma di februaro]] - [[Diego Godín]], Uruguayana futbalisto * 16ma di februaro - [[Jessica von Bredow-Werndl]], Germana kavalo-dresisto [[Arkivo:Marta Brazil 2.jpg|thumb|130px|[[Marta Vieira da Silva|Marta]]]] * [[19ma di februaro]] - [[Marta Vieira da Silva]], ''Marta'', Braziliana futbalistino * [[23ma di februaro]] - [[Dmitri Nikolayevich Barkalov|Dmitri Barkalov]], Rusa gimnastikistulo * [[2ma di marto]] - [[Michal Birner]], Cheka hokeisto * [[3ma di marto]] - [[Daniel Tagoe]], Ghanana e Kirgiziana futbalistulo * [[4ma di marto]] - [[Pablo Zeballos]], Paraguayana futbalisto * [[18ma di marto]] - [[Bia Figueiredo]], Brazilian automobilistino * [[23ma di marto]] - [[Denis Sergeyevich Dmitriyev|Denis Dmitriyev]], Rusa ciklisto * [[24ma di marto]] - [[Nathalia Dill]], Brazilian aktorino * [[27ma di marto]] - [[Manuel Neuer]], Germana futbalisto [[Arkivo:Lady Gaga interview 2016.jpg|thumb|130px|[[Lady Gaga]]]] * [[28ma di marto]] - [[Lady Gaga]], Usana kantistino, kompozistino ed aktorino * 28ma di marto - [[Barbora Strýcová]], Cheka tenisistino * [[29ma di marto]] - [[Yuri Alvear]], Kolumbiana judoistino * [[30ma di marto]] - [[Sergio Ramos García]], Hispana futbalisto * [[8ma di aprilo]] - [[Antonín Dušek (hokeisto)|Antonín Dušek]], Cheka hokeisto * [[11ma di aprilo]] - [[Tatyana Anatolyevna Kosinceva|Tatyana Kosinceva]], Rusa shakoludistino * [[20ma di aprilo]] - [[Renat Maratovich Davletgildeyev|Renat Davletgildeyev]], Rusa jurnalisto e HBTI-aktivisto * [[23ma di aprilo]] - [[Aida Vladimirovna Shanayeva|Aida Shanayeva]], Rusa skermistino [[Arkivo:Dinara Safina 2009.jpg|thumb|130px|[[Dinara Mubinovna Safina|Dinara Safina]]]] * [[27ma di aprilo]] - [[Dinara Mubinovna Safina|Dinara Safina]], Rusa tenisistino * [[1ma di mayo]] - [[Jesse Klaver]], Nederlandana politikisto * [[2ma di mayo]] - [[Mateusz Krautwurst]], Polona kantistulo * [[11ma di mayo]] - [[Ganzorigiyn Mandahnaran]], Mongoliana luktisto * [[12ma di mayo]] - [[Im Dong-hyun]], Sud-Korean arkisto * 12ma di mayo - [[Ivan Anatolyevich Nedelko|Ivan Nedelko]], Rusa tenisistulo * [[13ma di mayo]] - [[Alexander Rybak]], Norvegiana kantisto, muzikisto ed aktoro * [[16ma di mayo]] - [[Megan Fox]], Usan aktorino * [[25ma di mayo]] - [[Geraint Thomas]], Walsana biciklisto [[Arkivo:Rafael Nadal (17968726664).jpg|thumb|130px|[[Rafael Nadal]]]] * [[3ma di junio]] - [[Rafael Nadal]], Hispana tenisistulo * 3ma di junio - [[Vozinha]], Kaboverdana futbalisto * [[11ma di junio]] - [[Shia LaBeouf]], Usan aktoro * [[11ma di junio]] - [[Sébastien Lecornu]], Franca politikisto, chefministro * [[13ma di junio]] - [[Måns Zelmerlöw]], Sueda kantisto * [[16ma di junio]] - [[Fernando Muslera]], Uruguayana futbalisto [[Arkivo:Ginastas_olímpicos_brasileiros_treinam_para_as_Olimpíadas_(27675350313).jpg|thumb|130px|[[Diego Hypólito]]]] * [[19ma di junio]] - [[Diego Hypólito]], Braziliana gimnastikisto * [[20ma di junio]] - [[Mat Robinson]], Kanadana hokeisto * [[25ma di junio]] - [[Megan Burns]], Britaniana muzikistino ed aktorino * [[1ma di julio]] - [[Agnez Mo]], Indoneziana kantistino * [[2ma di julio]] - [[Lindsay Lohan]], Usan aktorino * [[3ma di julio]] - [[Yulia Igorevna Stepanova|Yulia Stepanova]], Rusa atletino pri 800-metra kurado [[Arkivo:Olatoiv.jpg|thumb|130px|[[Ola Toivonen]]]] * 3ma di julio - [[Ola Toivonen]], Sueda futbalisto * [[5ma di julio]] - [[Piermario Morosini]], Italiana futbalisto (m. 2012) * 5ma di julio - [[Alexandr Valeryevich Radulov|Alexandr Radulov]], Rusa hokeisto * [[6ma di julio]] - [[Luigi Di Maio]], Italiana politikisto * [[12ma di julio]] - [[Simone Laudehr]], Germana futbalistino * [[20ma di julio]] - [[Volha Bahatirevich]], Bielorusa manekinino * 20ma di julio - [[Sainjargalin Nyam-Ochir]], Mongoliana judoisto * [[27ma di julio]] - [[Jure Borišek]], Sloveniana shakoludistulo * [[29ma di julio]] - [[Anahita Afshar]], Iranan aktorino * 29ma di julio - [[Anton Sergeyevich Belov|Anton Belov]], Rusa hokeisto * [[1ma di agosto]] - [[Yelena Sergeyevna Vesnina|Yelena Vesnina]], Rusa tenisistino * [[5ma di agosto]] - [[Marina Yevgenyevna Guseva|Marina Guseva]], Rusa shakoludistino * [[8ma di agosto]] - [[Mihail Sergeyevich Ledovskih|Mihail Ledovskih]], Rusa tenisistulo * [[10ma di agosto]] - [[Andrea Sestini Hlaváčková|Andrea Hlaváčková]], Cheka tenisistino [[Arkivo:Usain Bolt 16082009 Berlin.JPG|thumb|130px|[[Usain Bolt]]]] * [[21ma di agosto]] - [[Usain Bolt]], Jamaikan atleto * [[26ma di agosto]] - [[Kerstin Thiele]], Germana judoistino * [[27ma di agosto]] - [[Sebastian Kurz]], kancelero di Austria * [[5ma di septembro]] - [[Kamelia]], Rumana kantistino * [[6ma di septembro]] - [[Andreea D]], Rumana kantistino * [[12ma di septembro]] - [[Emmy Rossum]], Usana aktorino * [[23ma di septembro]] - [[Mansur Mustafayevich Isayev|Mansur Isayev]], Rusa judoisto * [[12ma di oktobro]] - [[Tanner Cohen]], Usan aktoro e kantisto [[Arkivo:Inna-mtv4.jpg|thumb|130px|[[Inna]]]] * [[16ma di oktobro]] - [[Inna]], Rumana kantistino e dansistino * 16ma di oktobro - [[Nikolai Yuryevich Kavkazski|Nikolai Kavkazski]], Rusa politikisto ed aktivisto pri HBTI e reformo di drogala politiko * [[28ma di oktobro]] - [[Nikolai Anatolyevich Kovalyov|Nikolai Kovalyov]], Rusa skermistulo * [[5ma di novembro]] - [[Kasper Schmeichel]], Dana futbalisto * [[10ma di novembro]] - [[Samuel Wanjiru]], Kenian atleto (m. 2011) * [[15ma di novembro]] - [[Miloslav Čermák]], Cheka hokeisto * [[21ma di novembro]] - [[Xavi Torres]], Hispana futbalisto * [[8ma di decembro]] - [[Lukáš Endál]], Cheka hokeisto * [[13ma di decembro]] - [[Mikael Lustig]], Sueda futbalisto * [[18ma di decembro]] - [[Adenízia da Silva]], Braziliana volebalistino * [[27ma di decembro]] - [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]], Jamaikan atletino * [[Mehdi Fard Ghaderi]], Iranana cinematografisto, cenaristo e filmo-produktisto * [[Grzegorz Musiatowicz]], Polona serial ocidero ==Morti == [[Arkivo:Rulfo por Lyon.jpg|thumb|130px|[[Juan Rulfo]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Juan Rulfo]], Mexikiana skriptisto e fotografo (n. 1917) * [[10ma di januaro]] - [[Jaroslav Seifert]], Cheka poeto, Nobel-laureato en 1984 (n. 1901) * [[24ma di januaro]] - [[Lafayette Ronald Hubbard]], skriptisto pri [[ciencala fiktivajo]], fondinto dil religio [[cientologio]] (n. 1911) * [[28ma di januaro]] - La kruo di [[spaco-paromo]] ''Challenger'': Greg Jarvis, [[Christa McAuliffe]], Ronald McNair, Ellison Onizuka, Judit Resnick, Francis R. Scobee, Michael J. Smith. * [[1ma di februaro]] - [[Alva Myrdal]], Sueda politikisto, diplomacisto ed skriptisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1902) * [[25ma di februaro]] - [[Valto Pernu]], Finlandana fotografisto (n. 1909) * [[28ma di februaro]] - [[Olof Palme]], chefministro di Suedia (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.imdb.com/name/nm0658072/bio|titulo=Olof Palme - Biography - IMDb|vidita ye=14ma di oktobro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> * [[10ma di marto]] - [[Magnus Colcord Heurlin]], Sueda-Usana piktisto (n. 1895) * [[30ma di marto]] - [[James Cagney]], Usan aktoro (n. 1899) * [[7ma di aprilo]] - [[Leonid Vitalyevich Kantorovich|Leonid Kantorovich]], Rusa ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1912) [[Arkivo:Simone de Beauvoir2.png|thumb|130px|[[Simone de Beauvoir]]]] * [[14ma di aprilo]] - [[Simone de Beauvoir]], Franca skriptistino (n. 1908) * [[15ma di aprilo]] - [[Jean Genet]], Franca skriptisto (n. 1910) * [[29ma di aprilo]] - [[Raúl Prebisch]], Arjentinian ekonomikisto (n. 1901) * [[9ma di mayo]] - [[Tenzing Norgay]], Nepalana ''sherpa'' (n. 1914) * [[31ma di mayo]] - [[James Rainwater]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1917) * [[13ma di junio]] - [[Benny Goodman]], Usana jazo-muzikisto, klarinetisto (n. 1909) * [[14ma di junio]] - [[Jorge Luis Borges]], Arjentiniana skriptisto (n. 1899) * [[16ma di junio]] - [[Maurice Duruflé]], Franca kompozisto ed orgenisto (n. 1902) * [[15ma di julio]] - [[Alice Morris Sturges]], Usana linguisto (n. 1911) * [[24ma di julio]] - [[Fritz Albert Lipmann]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1899) * [[25ma di julio]] - [[Vincente Minnelli]], Usana filmifisto (n. 1903) * [[26ma di julio]] - [[Dominique Mbonyumutwa]], prezidanto di Ruanda (n. 1921) * [[28ma di julio]] - [[Edmund Kolanowski]], Polona serial ocidero (n. 1947) * [[2ma di agosto]] - [[Roy Cohn]], Usana yuristo (n. 1927) * [[31ma di agosto]] - [[Urho Kekkonen]], prezidanto di Finlando (n. 1900) * 31ma di agosto - [[Henry Moore]], Britaniana skultisto (n. 1898) * 31ma di agosto - [[Jorge Alessandri Rodríguez]], prezidanto di Chili (n. 1896) * [[7ma di septembro]] - [[Omar Ali Saifuddin la 3ma]], sultano di Brunei (n. 1914) * [[11ma di septembro]] - [[Panagiotis Kanellopulos]], chefministro di Grekia (n. 1902) * [[25ma di septembro]] - [[Nikolai Nikolayevich Semyonov]], Sovietiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1896) [[Arkivo:Samora Moises Machel detail DF-SC-88-01383.jpg|thumb|130px|[[Samora Machel]]]] * [[19ma di oktobro]] - [[Samora Machel]], prezidanto di Mozambik (n. 1933) * [[22ma di oktobro]] - [[Albert Szent-Györgyi]], Hungara fiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1893) * [[23ma di oktobro]] - [[Edward Adelbert Doisy]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1893) * [[25ma di oktobro]] - [[Forrest Tucker]], Usan aktoro (n. 1919) * [[31ma di oktobro]] - [[Robert Sanderson Mulliken]], Usana fizikisto e kemiisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1896) * [[8ma di novembro]] - [[Vyacheslav Mihailovich Molotov|Vyacheslav Molotov]], ministro dil exterlandal aferi di [[Soviet-Uniono]] dum [[duesma mondomilito]] (n. 1890) [[Arkivo:Cary Grant in Every Girl Should Be Married trailer.jpg|thumb|130px|[[Cary Grant]]]] * [[29ma di novembro]] - [[Cary Grant]], Britanian-Usan aktoro (n. 1904) * [[2ma di decembro]] - [[Desi Arnaz]], Kubana-Usan aktoro (n. 1917) * [[9ma di decembro]] - [[Antonio Cardile]], Italiana piktisto (n. 1914) * [[11ma di novembro]] - [[Ángel Botello]], Hispana piktisto (n. 1913) * [[15ma di decembro]] - [[Serge Lifar]], Franca dansisto e dans-artisto pri baleto (n. 1905) * [[27ma di decembro]] - [[Snorri Hjartarson]], Islandana skriptisto (n. 1906) * [[28ma di decembro]] - [[Andrei Tarkovski]], Sovietiana filmifisto (n. 1932) * [[29ma di decembro]] - [[Harold Macmillan]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1894)<ref>{{Extera ligilo|titulo=1986: Harold Macmillan dies|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/29/newsid_2547000/2547307.stm|editero=BBC| vidita ye=19ma di oktobro 2016}}</ref> * [[Dattathreya Ramachandra Kaprekar|Dattathreya Kaprekar]], Indiana matematikisto (n. 1905) * [[Franck Lavaud]], prezidanto di Haiti (n. 1903) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Ernst Ruska]], [[Gerd Binnig]], [[Heinrich Rohrer]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Dudley R. Herschbach]], [[Yuan T. Lee]], [[John C. Polanyi]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Stanley Cohen]], [[Rita Levi-Montalcini]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Wole Soyinka]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Elie Wiesel]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[James M. Buchanan|James Buchanan Jr]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] gjg8hshgf51yeqsruyquct89behale3 1125011 1125010 2026-07-03T01:40:37Z Joao Xavier 110 +naski 1125011 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1986''' (MCMLXXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 986ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 86ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 7ma yaro di la [[yari 1980a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[24ma di januaro]] - [[Kosmoprobilo]] ''[[Voyager 2]]'' preterflugas [[Urano]]. * [[28ma di januaro]] - [[Spaco-paromo Challenger|Spaco-paromo ''Challenger'']] explozas, e 7 [[Usa]]n astronauti mortigesas. * [[20ma di februaro]] - [[Sovietia]] sendas a kosmo unesma parto di kosmala staciono ''[[Mir]]''.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1986: Soviets launch space station Mir|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/20/newsid_4713000/4713752.stm |editero=BBC|vidita ye=19ma di oktobro 2016}}</ref> * [[8ma di marto]] - Japoniana [[kosmoprobilo]] ''Suisei'' flugas preter [[kometo Halley]]. ===[[Mondo]] === * [[3ma di aprilo]] - [[IBM]] prizentas unesma portebla [[komputero]]. * [[11ma di oktobro]] - [[Ronald Reagan]] e [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] kunvenas en [[Rekyavik]], [[Islando]]. La kunveno finas sen irga rezulto pri nukleara fuzei. * [[23ma di decembro]] - ''Rutan Voyager'', aeroplano di [[Dick Rutan]], parflugas cirkum la mondo sen terveno o plenigo di petrolo-tanko. ===[[Europa]] === * [[1ma di januaro]] - [[Hispania]] e [[Portugal]] membreskas [[Europana Uniono]]. * 1ma di januaro - [[Nederlando]] kreas provinco [[Flevoland]] en regioni drenita del anciena [[Zuiderzee]]. * [[20ma di januaro]] - [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] anuncas, ke li konstruktos [[Tunelo sub Angla Kanalo|tunelo]] sub la stretajo. * [[26ma di aprilo]] - Reaktoro del atom-energiifeyo di [[Chornobil-katastrofo|Chornobil]] ([[Ukraina]]) explozas. Cirkume 30 homi mortos pro radiaco dum la sequanta semani.<ref name=Chornobil/> * [[28ma di aprilo]] - Erste nun la novajo-firmo [[TASS]] di [[Soviet-Uniono]] anucas pri la nuklear avario en [[Katastrofo di Chornobil|Chornobil]], [[Ukraina]], qua eventis du dii antee.<ref name=Chornobil>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/28/newsid_2500000/2500975.stm|titulo=1986: Soviets admit nuclear accident|editero=BBC|vidita ye=19ma di oktobro 2016|idiomo={{en}}}}</ref> * [[26ma di mayo]] - Che [[Europana Ekonomiala Komunitato]] unesmafoye uzeskas la [[standardo]] di Europa. * [[8ma di julio]] - En [[Austria]], [[Kurt Waldheim]] elektesas prezidanto. * [[14ma di septembro]] - En [[Polonia]], on amnestias politikala karcerani, inter li, multa homi de [[sindikato Solidareso]]. * [[19ma di novembro]] - [[Soviet-Uniono]] posibligas disidento [[Andrei Dmitriyevich Saharov|Andrei Saharov]] retroirar a [[Moskva]]. ===[[Azia]] === * [[25ma di februaro]] - [[Corazon Aquino]] elektesas prezidantino di [[Filipini]], e [[Ferdinand Marcos]] fugas pos 20-yara regno. * [[1ma di aprilo]] - En [[Kathmandu]], Komunista Partiso di [[Nepal]] lansas ataki kontre policeyi en sercho por provokar populala rebeleso. * [[15ma di oktobro]] - [[Sovietia]] retretas {{formatnum:8000}} soldati ek [[Afganistan]]. * [[3ma di novembro]] - [[Libano|Libanana]] revuo ''Ash-Shiraa'' revelas ke [[Usa]] vendis armi ad [[Iran]] kambie liberigo di sep kaptiti Usana en [[Libano]].<ref name="Iran-Contra">{{Extera ligilo|surnomo=Cave|nomo=George|titulo=Why Secret 1986 U.S.-Iran "Arms for Hostages" Negotiations Failed | editero= Washington Report on Middle Eastern Affairs|url=http://www.wrmea.com/backissues/0994/9409008.htm}}</ref> ===[[Afrika]] === * [[29ma di januaro]] - [[Yoweri Museveni]] divenas prezidanto di [[Uganda]]. * [[15ma di aprilo]] - [[Usa]]n avioni atakas [[Tripoli]], chef-urbo di [[Libia]]. * [[25ma di aprilo]] - [[Mswati la 3ma de Eswatini|Mswati la 3ma]] divenas rejulo di [[Eswatini]]. * [[21ma di agosto]] - Del [[Lago Nyos]], en [[Kamerun]], venas granda quanto di [[karbobioxo]], qua efektigos la morto di 1700 homi. * [[7ma di septembro]] - [[Desmond Tutu]] divenas l'unesma negra arkiepiskopo di [[Anglikanismo|Anglikan eklezio]] en [[Sudafrika]]. * [[19ma di oktobro]] - [[Samora Machel]], prezidanto di [[Mozambik]], mortas en avional acidento. ===[[Nord-Amerika]] === * [[31ma di marto]] - Fairo e koliziono di aviono [[Boeing 727]] de ''Mexicana de Aviación'' kontre montaro [[Sierra Madre Oriental]] produktas 166 morti. * [[31ma di mayo]] til [[29ma di junio]] - Duesmafoye en la yarcento eventas [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[Mexikia]]. * [[28ma di oktobro]] - [[Statuo di la Libereso]] che [[New-York]] riapertesas pos kompleta restauro, dum lua cent-yara aniversario. * [[11ma di novembro]] - Libanana revuo ''Ash-Shiraa'' revelas ke [[Usa]] vendis armi ad [[Iran]] kambie liberigo di sep kaptiti Usana en [[Libano]].<ref name="Iran-Contra"/> * [[25ma di novembro]] - [[Usa]]na ministro pri Judicial Aferi Edwin Meese revelas ke pekunio obetenita kun vendo di armi ad [[Iran]] sendesis a ''Contra''-partizani en [[Nikaragua]]. ===[[Central Amerika]] === * [[14ma di januaro]] - [[Marco Vinicio Cerezo Arévalo]] divenas prezidanto di [[Guatemala]]. * [[7ma di februaro]] - Diktatoro di [[Haiti]], [[Jean-Claude Duvalier]], fugas. * [[11ma di oktobro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Salvador]] e mortigas 1.500 homi. ===[[Sud-Amerika]] === * [[1ma di januaro]] - [[Aruba]] separesas de [[Nederlandan Antili]], ganante granda autonomeso. * [[1ma di marto]] - En [[Brazilia]], [[José Sarney]] anuncas ''plano Cruzado'', ekonomiala programo por kontrolar [[inflaciono]]. ===[[Oceania]] === * [[21ma di oktobro]] - [[Insuli Marshall]] divenas nedependanta de [[Usa]]. * [[3ma di novembro]] - [[Federita Stati Mikronezia]] nedependanteskas de [[Usa]]. * 3ma di novembro - [[Norda Mariani]] unionas politikale kun [[Usa]], qua grantas Usana civitaneso a Norda-Marianani. ==[[Sporto]]== * [[31ma di mayo]] til la [[29ma di junio]] - Duesmafoye en la historio eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[México]], [[Mexikia]]. [[Arjentinia]] divenas championo duesmafoye. ==Naski == * [[3ma di januaro]] - [[Zdeněk Bahenský]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Deepika Padukone - SLAMtheTour 20Sep2014 (468) (15138734689).jpg|thumb|130px|[[Deepika Padukone]]]] * [[5ma di januaro]] - [[Deepika Padukone]], Indian aktorino * [[14ma di januaro]] - [[Yohan Cabaye]], Franca futbalisto * [[15ma di januaro]] - [[Maria Vasilyevna Abakumova|Maria Abakumova]], Rusa atletino pri javelino-jetado * [[16ma di januaro]] - [[Paula Pareto]], Arjentiniana judoistino * [[22ma di januaro]] - [[Kenia Carcaces]], Kubana volebalistino [[Arkivo:Thiago_Pereira_PanAm_2015.jpg|thumb|130px|[[Thiago Pereira]]]] * [[26ma di januaro]] - [[Thiago Pereira]], Braziliana natisto * [[30ma di januaro]] - [[Stanislav Balán]], Cheka hokeisto * [[5ma di februaro]] - [[Alina Artts]], Rusa kantistino, aktorino e televiziono-prizentistino * [[8ma di februaro]] - [[Natasha Farinéa]], Braziliana volebalistino * [[10ma di februaro]] - [[Radamel Falcao]], Kolumbiana futbalisto * [[14ma di februaro]] - [[Djamel Abdoun]], Franca-Aljeriana futbalisto * [[16ma di februaro]] - [[Diego Godín]], Uruguayana futbalisto * 16ma di februaro - [[Jessica von Bredow-Werndl]], Germana kavalo-dresisto [[Arkivo:Marta Brazil 2.jpg|thumb|130px|[[Marta Vieira da Silva|Marta]]]] * [[19ma di februaro]] - [[Marta Vieira da Silva]], ''Marta'', Braziliana futbalistino * [[23ma di februaro]] - [[Dmitri Nikolayevich Barkalov|Dmitri Barkalov]], Rusa gimnastikistulo * [[2ma di marto]] - [[Michal Birner]], Cheka hokeisto * [[3ma di marto]] - [[Daniel Tagoe]], Ghanana e Kirgiziana futbalistulo * [[4ma di marto]] - [[Pablo Zeballos]], Paraguayana futbalisto * [[18ma di marto]] - [[Bia Figueiredo]], Brazilian automobilistino * [[23ma di marto]] - [[Denis Sergeyevich Dmitriyev|Denis Dmitriyev]], Rusa ciklisto * [[24ma di marto]] - [[Nathalia Dill]], Brazilian aktorino * [[27ma di marto]] - [[Manuel Neuer]], Germana futbalisto [[Arkivo:Lady Gaga interview 2016.jpg|thumb|130px|[[Lady Gaga]]]] * [[28ma di marto]] - [[Lady Gaga]], Usana kantistino, kompozistino ed aktorino * 28ma di marto - [[Barbora Strýcová]], Cheka tenisistino * [[29ma di marto]] - [[Yuri Alvear]], Kolumbiana judoistino * [[30ma di marto]] - [[Sergio Ramos García]], Hispana futbalisto * [[8ma di aprilo]] - [[Antonín Dušek (hokeisto)|Antonín Dušek]], Cheka hokeisto * [[11ma di aprilo]] - [[Tatyana Anatolyevna Kosinceva|Tatyana Kosinceva]], Rusa shakoludistino * [[20ma di aprilo]] - [[Renat Maratovich Davletgildeyev|Renat Davletgildeyev]], Rusa jurnalisto e HBTI-aktivisto * [[23ma di aprilo]] - [[Aida Vladimirovna Shanayeva|Aida Shanayeva]], Rusa skermistino [[Arkivo:Dinara Safina 2009.jpg|thumb|130px|[[Dinara Mubinovna Safina|Dinara Safina]]]] * [[27ma di aprilo]] - [[Dinara Mubinovna Safina|Dinara Safina]], Rusa tenisistino * [[1ma di mayo]] - [[Jesse Klaver]], Nederlandana politikisto * [[2ma di mayo]] - [[Mateusz Krautwurst]], Polona kantistulo * [[11ma di mayo]] - [[Ganzorigiyn Mandahnaran]], Mongoliana luktisto * [[12ma di mayo]] - [[Im Dong-hyun]], Sud-Korean arkisto * 12ma di mayo - [[Ivan Anatolyevich Nedelko|Ivan Nedelko]], Rusa tenisistulo * [[13ma di mayo]] - [[Alexander Rybak]], Norvegiana kantisto, muzikisto ed aktoro * [[16ma di mayo]] - [[Megan Fox]], Usan aktorino * [[25ma di mayo]] - [[Geraint Thomas]], Walsana biciklisto [[Arkivo:Rafael Nadal (17968726664).jpg|thumb|130px|[[Rafael Nadal]]]] * [[3ma di junio]] - [[Rafael Nadal]], Hispana tenisistulo * 3ma di junio - [[Vozinha]], Kaboverdana futbalisto * [[11ma di junio]] - [[Shia LaBeouf]], Usan aktoro * [[11ma di junio]] - [[Sébastien Lecornu]], Franca politikisto, chefministro * [[13ma di junio]] - [[Måns Zelmerlöw]], Sueda kantisto * [[16ma di junio]] - [[Fernando Muslera]], Uruguayana futbalisto [[Arkivo:Ginastas_olímpicos_brasileiros_treinam_para_as_Olimpíadas_(27675350313).jpg|thumb|130px|[[Diego Hypólito]]]] * [[19ma di junio]] - [[Diego Hypólito]], Braziliana gimnastikisto * [[20ma di junio]] - [[Mat Robinson]], Kanadana hokeisto * [[25ma di junio]] - [[Megan Burns]], Britaniana muzikistino ed aktorino * [[1ma di julio]] - [[Agnez Mo]], Indoneziana kantistino * [[2ma di julio]] - [[Lindsay Lohan]], Usan aktorino * [[3ma di julio]] - [[Yulia Igorevna Stepanova|Yulia Stepanova]], Rusa atletino pri 800-metra kurado [[Arkivo:Olatoiv.jpg|thumb|130px|[[Ola Toivonen]]]] * 3ma di julio - [[Ola Toivonen]], Sueda futbalisto * [[5ma di julio]] - [[Piermario Morosini]], Italiana futbalisto (m. 2012) * 5ma di julio - [[Alexandr Valeryevich Radulov|Alexandr Radulov]], Rusa hokeisto * [[6ma di julio]] - [[Luigi Di Maio]], Italiana politikisto * [[12ma di julio]] - [[Simone Laudehr]], Germana futbalistino * [[20ma di julio]] - [[Volha Bahatirevich]], Bielorusa manekinino * 20ma di julio - [[Sainjargalin Nyam-Ochir]], Mongoliana judoisto * [[27ma di julio]] - [[Jure Borišek]], Sloveniana shakoludistulo * [[29ma di julio]] - [[Anahita Afshar]], Iranan aktorino * 29ma di julio - [[Anton Sergeyevich Belov|Anton Belov]], Rusa hokeisto * [[1ma di agosto]] - [[Yelena Sergeyevna Vesnina|Yelena Vesnina]], Rusa tenisistino * [[5ma di agosto]] - [[Marina Yevgenyevna Guseva|Marina Guseva]], Rusa shakoludistino * [[8ma di agosto]] - [[Mihail Sergeyevich Ledovskih|Mihail Ledovskih]], Rusa tenisistulo * [[10ma di agosto]] - [[Andrea Sestini Hlaváčková|Andrea Hlaváčková]], Cheka tenisistino [[Arkivo:Usain Bolt 16082009 Berlin.JPG|thumb|130px|[[Usain Bolt]]]] * [[21ma di agosto]] - [[Usain Bolt]], Jamaikan atleto * [[26ma di agosto]] - [[Kerstin Thiele]], Germana judoistino * [[27ma di agosto]] - [[Sebastian Kurz]], kancelero di Austria * [[5ma di septembro]] - [[Kamelia]], Rumana kantistino * [[6ma di septembro]] - [[Andreea D]], Rumana kantistino * [[12ma di septembro]] - [[Emmy Rossum]], Usana aktorino * [[23ma di septembro]] - [[Mansur Mustafayevich Isayev|Mansur Isayev]], Rusa judoisto * [[12ma di oktobro]] - [[Tanner Cohen]], Usan aktoro e kantisto [[Arkivo:Inna-mtv4.jpg|thumb|130px|[[Inna]]]] * [[16ma di oktobro]] - [[Inna]], Rumana kantistino e dansistino * 16ma di oktobro - [[Nikolai Yuryevich Kavkazski|Nikolai Kavkazski]], Rusa politikisto ed aktivisto pri HBTI e reformo di drogala politiko * [[28ma di oktobro]] - [[Nikolai Anatolyevich Kovalyov|Nikolai Kovalyov]], Rusa skermistulo * [[5ma di novembro]] - [[Kasper Schmeichel]], Dana futbalisto * [[10ma di novembro]] - [[Samuel Wanjiru]], Kenian atleto (m. 2011) * [[15ma di novembro]] - [[Miloslav Čermák]], Cheka hokeisto * [[21ma di novembro]] - [[Xavi Torres]], Hispana futbalisto * [[8ma di decembro]] - [[Lukáš Endál]], Cheka hokeisto * [[13ma di decembro]] - [[Mikael Lustig]], Sueda futbalisto * [[15ma di decembro]] - [[Keylor Navas]], Kostarikana futbalisto * [[16ma di decembro]] - [[Jason Burnett]], Kanadana gimnastikisto * [[17ma di decembro]] - [[Simon Harris]], chefministro di Republiko Irlando * [[18ma di decembro]] - [[Adenízia da Silva]], Braziliana volebalistino * [[26ma di decembro]] - [[Hugo Lloris]], Franca futbalisto * [[27ma di decembro]] - [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]], Jamaikan atletino * [[Mehdi Fard Ghaderi]], Iranana cinematografisto, cenaristo e filmo-produktisto * [[Grzegorz Musiatowicz]], Polona serial ocidero ==Morti == [[Arkivo:Rulfo por Lyon.jpg|thumb|130px|[[Juan Rulfo]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Juan Rulfo]], Mexikiana skriptisto e fotografo (n. 1917) * [[10ma di januaro]] - [[Jaroslav Seifert]], Cheka poeto, Nobel-laureato en 1984 (n. 1901) * [[24ma di januaro]] - [[Lafayette Ronald Hubbard]], skriptisto pri [[ciencala fiktivajo]], fondinto dil religio [[cientologio]] (n. 1911) * [[28ma di januaro]] - La kruo di [[spaco-paromo]] ''Challenger'': Greg Jarvis, [[Christa McAuliffe]], Ronald McNair, Ellison Onizuka, Judit Resnick, Francis R. Scobee, Michael J. Smith. * [[1ma di februaro]] - [[Alva Myrdal]], Sueda politikisto, diplomacisto ed skriptisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1902) * [[25ma di februaro]] - [[Valto Pernu]], Finlandana fotografisto (n. 1909) * [[28ma di februaro]] - [[Olof Palme]], chefministro di Suedia (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.imdb.com/name/nm0658072/bio|titulo=Olof Palme - Biography - IMDb|vidita ye=14ma di oktobro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> * [[10ma di marto]] - [[Magnus Colcord Heurlin]], Sueda-Usana piktisto (n. 1895) * [[30ma di marto]] - [[James Cagney]], Usan aktoro (n. 1899) * [[7ma di aprilo]] - [[Leonid Vitalyevich Kantorovich|Leonid Kantorovich]], Rusa ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1912) [[Arkivo:Simone de Beauvoir2.png|thumb|130px|[[Simone de Beauvoir]]]] * [[14ma di aprilo]] - [[Simone de Beauvoir]], Franca skriptistino (n. 1908) * [[15ma di aprilo]] - [[Jean Genet]], Franca skriptisto (n. 1910) * [[29ma di aprilo]] - [[Raúl Prebisch]], Arjentinian ekonomikisto (n. 1901) * [[9ma di mayo]] - [[Tenzing Norgay]], Nepalana ''sherpa'' (n. 1914) * [[31ma di mayo]] - [[James Rainwater]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1917) * [[13ma di junio]] - [[Benny Goodman]], Usana jazo-muzikisto, klarinetisto (n. 1909) * [[14ma di junio]] - [[Jorge Luis Borges]], Arjentiniana skriptisto (n. 1899) * [[16ma di junio]] - [[Maurice Duruflé]], Franca kompozisto ed orgenisto (n. 1902) * [[15ma di julio]] - [[Alice Morris Sturges]], Usana linguisto (n. 1911) * [[24ma di julio]] - [[Fritz Albert Lipmann]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1899) * [[25ma di julio]] - [[Vincente Minnelli]], Usana filmifisto (n. 1903) * [[26ma di julio]] - [[Dominique Mbonyumutwa]], prezidanto di Ruanda (n. 1921) * [[28ma di julio]] - [[Edmund Kolanowski]], Polona serial ocidero (n. 1947) * [[2ma di agosto]] - [[Roy Cohn]], Usana yuristo (n. 1927) * [[31ma di agosto]] - [[Urho Kekkonen]], prezidanto di Finlando (n. 1900) * 31ma di agosto - [[Henry Moore]], Britaniana skultisto (n. 1898) * 31ma di agosto - [[Jorge Alessandri Rodríguez]], prezidanto di Chili (n. 1896) * [[7ma di septembro]] - [[Omar Ali Saifuddin la 3ma]], sultano di Brunei (n. 1914) * [[11ma di septembro]] - [[Panagiotis Kanellopulos]], chefministro di Grekia (n. 1902) * [[25ma di septembro]] - [[Nikolai Nikolayevich Semyonov]], Sovietiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1896) [[Arkivo:Samora Moises Machel detail DF-SC-88-01383.jpg|thumb|130px|[[Samora Machel]]]] * [[19ma di oktobro]] - [[Samora Machel]], prezidanto di Mozambik (n. 1933) * [[22ma di oktobro]] - [[Albert Szent-Györgyi]], Hungara fiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1893) * [[23ma di oktobro]] - [[Edward Adelbert Doisy]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1893) * [[25ma di oktobro]] - [[Forrest Tucker]], Usan aktoro (n. 1919) * [[31ma di oktobro]] - [[Robert Sanderson Mulliken]], Usana fizikisto e kemiisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1896) * [[8ma di novembro]] - [[Vyacheslav Mihailovich Molotov|Vyacheslav Molotov]], ministro dil exterlandal aferi di [[Soviet-Uniono]] dum [[duesma mondomilito]] (n. 1890) [[Arkivo:Cary Grant in Every Girl Should Be Married trailer.jpg|thumb|130px|[[Cary Grant]]]] * [[29ma di novembro]] - [[Cary Grant]], Britanian-Usan aktoro (n. 1904) * [[2ma di decembro]] - [[Desi Arnaz]], Kubana-Usan aktoro (n. 1917) * [[9ma di decembro]] - [[Antonio Cardile]], Italiana piktisto (n. 1914) * [[11ma di novembro]] - [[Ángel Botello]], Hispana piktisto (n. 1913) * 15ma di decembro - [[Serge Lifar]], Franca dansisto e dans-artisto pri baleto (n. 1905) * [[27ma di decembro]] - [[Snorri Hjartarson]], Islandana skriptisto (n. 1906) * [[28ma di decembro]] - [[Andrei Tarkovski]], Sovietiana filmifisto (n. 1932) * [[29ma di decembro]] - [[Harold Macmillan]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1894)<ref>{{Extera ligilo|titulo=1986: Harold Macmillan dies|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/29/newsid_2547000/2547307.stm|editero=BBC| vidita ye=19ma di oktobro 2016}}</ref> * [[Dattathreya Ramachandra Kaprekar|Dattathreya Kaprekar]], Indiana matematikisto (n. 1905) * [[Franck Lavaud]], prezidanto di Haiti (n. 1903) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Ernst Ruska]], [[Gerd Binnig]], [[Heinrich Rohrer]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Dudley R. Herschbach]], [[Yuan T. Lee]], [[John C. Polanyi]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Stanley Cohen]], [[Rita Levi-Montalcini]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Wole Soyinka]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Elie Wiesel]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[James M. Buchanan|James Buchanan Jr]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] 4h31vgqp1cd3twk60ucvvk5jtzj6afu 0 31245 1124993 867151 2026-07-02T15:51:51Z Forstbirdo 3024 1124993 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri. [[Kategorio:Ornamental arbori]] jybibm6ixp6ycp5cswgttu4snegvg2x 1124994 1124993 2026-07-02T15:57:19Z Forstbirdo 3024 1124994 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri. == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Ornamental arbori]] hhfxmdn90alijg1zmzn0ekb41w2lc7k 1124995 1124994 2026-07-02T16:03:51Z Forstbirdo 3024 1124995 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Ornamental arbori]] o1uymxmhp077vqvkgh63xhhlo2bnw2s 1124997 1124995 2026-07-02T16:08:50Z Forstbirdo 3024 1124997 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequia gigantea''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Ornamental arbori]] i5kp0u3gguoc6f33315jc4i4w9snkun 1124998 1124997 2026-07-02T16:12:18Z Forstbirdo 3024 1124998 wikitext text/x-wiki '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequoia sempervirens''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Ornamental arbori]] e1bwk538uoiwdatlxej13r1o1wehmfs 1124999 1124998 2026-07-02T16:15:42Z Forstbirdo 3024 1124999 wikitext text/x-wiki '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequoia sempervirens''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Ornamental arbori]] lkcd2ztpw7atowkz8548mpk1y6tbkij 1125000 1124999 2026-07-02T17:59:07Z Forstbirdo 3024 1125000 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Sequoia sempervirens Distribution.png|eta|Loki ube naterale povas existar sequoyi (videz verda koloro)]] '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequoia sempervirens''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Ornamental arbori]] gp37eq0cbqdrjqogfxzb2zv4cgwp8ts 1125005 1125000 2026-07-02T18:29:03Z Forstbirdo 3024 1125005 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Sequoia sempervirens Distribution.png|eta|Loki ube naterale povas existar sequoyi (videz verda koloro)]] '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequoia sempervirens''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Ornamental arbori]] [[Kategorio:Cipresinei]] mxj4ttiwh2gnxjn36o2lsb7prg382kp 1125006 1125005 2026-07-02T18:32:16Z Forstbirdo 3024 1125006 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Sequoia sempervirens Distribution.png|eta|Loki ube naterale povas existar sequoyi (videz verda koloro)]] '''Sequoyo''' esas [[genero]] de [[gimnospermi|konifero]] taxodinea, qua kreskas en [[Kalifornia]] - arboro imensa di qua ula sorto esas alta ye 140 metri. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequoia sempervirens''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Ornamental arbori]] [[Kategorio:Cipresinei]] [[Kategorio:Konifera generi]] qh4ntu2dw5jruqhfkk3xl23ilozmn7g 1125014 1125006 2026-07-03T09:39:56Z Forstbirdo 3024 1125014 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Sequoia sempervirens Distribution.png|eta|Loki ube naterale povas existar sequoyi (videz verda koloro)]] '''Sequoyo''' ([[Latina|Latine]] : ''Sequoia'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[gimnospermi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''), qua kreskas en [[Kalifornia]] - arbori imensa di qui ula sorto esas alta ye 140 metri. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequoia sempervirens''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Ornamental arbori]] [[Kategorio:Cipresinei]] [[Kategorio:Konifera generi]] be0rmea0l844tocljprf9kgwqvi8agq 1125015 1125014 2026-07-03T09:40:34Z Forstbirdo 3024 1125015 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Sequoia sempervirens Distribution.png|eta|Loki ube naturale povas existar sequoyi (videz verda koloro)]] '''Sequoyo''' ([[Latina|Latine]] : ''Sequoia'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[gimnospermi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''), qua kreskas en [[Kalifornia]] - arbori imensa di qui ula sorto esas alta ye 140 metri. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequoia sempervirens''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Ornamental arbori]] [[Kategorio:Cipresinei]] [[Kategorio:Konifera generi]] hqwtpajzj4f0c5iqbotx73uv9fteu6k 1125019 1125015 2026-07-03T10:55:39Z Forstbirdo 3024 1125019 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Sequoia sempervirens Distribution.png|eta|Loki ube naturale povas existar sequoyi (videz verda koloro)]] '''Sequoyo''' ([[Latina|Latine]] : ''Sequoia'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[gimnospermi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''), qua kreskas en [[Kalifornia]] - arbori imensa. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Sequoia sempervirens''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331126-2|titulo=Genero Sequoyo|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Sequoia ''Sequoia'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Ornamental arbori]] [[Kategorio:Cipresinei]] [[Kategorio:Konifera generi]] jbe172pfm3vy88ac1lflv2syyom3aqo 0 48605 1125012 981524 2026-07-03T02:02:32Z Joao Xavier 110 aktualigo di informi 1125012 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Juan Cuadrado | Imajo = [[Arkivo:Juan Cuadrado 2019 (cropped).jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|Futbalisto]] | Shablono_lando= {{COL}} | Naskodio = [[26ma di mayo]] [[1988]] | Nask-urbo = Necoclí, [[Kolumbia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Juan Guillermo Cuadrado Bello''' (n. ye la [[26ma di mayo]] [[1988]]) esas Kolumbiana [[Futbalo|futbalisto]], qua nun ludas por Italiana esquado ''Pisa SC''. Ilu anke ludis por ''Juventus F.C.'' de 2017 til 2023, e por la nacionala futbalo-esquado di [[Kolumbia]] de 2010 til 2023. {{DEFAULTSORT:Cuadrado Bello, Juan}} [[Kategorio:Kolumbiana futbalisti]] k4okxo1wbkuq755h8pqzmx24016xyuh 0 55326 1125016 1124804 2026-07-03T10:00:29Z Forstbirdo 3024 1125016 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Gymnospermae.jpg|eta|Gimnospermi]] '''Gimnospermi''' (de la Greka:, nuda semini) esas [[semino]]-planti ([[Fanerogamo|fanerogami]]) kun nekovrit [[ovulo|ovuli]], tale ke [[poleno]]-greni povas enirar che la [[mikropilo]]. Quale omna semino-planti la  gimnospermi seminifas, ma kontraste al [[angiospermi]] la gimnospermi ne havas [[pistilo]] od [[ovario]] e konseque anke ne ‘vera’ frukti. == Extera ligili == * [https://www.conifers.org/zz/gymnosperms.php Gimnospermi en "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Gimnospermi]] 4kywlematol382efntol4jvwn53rx73 0 113757 1125007 1124981 2026-07-02T20:27:26Z Idisto 28999 /* */ Ligilo 1125007 wikitext text/x-wiki [[File:Manouchian portrait crop.jpg|eta|Misak Manushian (yari 1930, tondita fotografuro)]] '''Misak Manushian''' (l'[[Armeniana linguo|Armeniana]]: Միսաք Մանուշյան; en la [[Franciana]]: Missak Manouchian; n. [[Hısn-ı Mansur]], la [[1ma di septembro]] [[1906]] – m. [[Mont Valérien]], la [[21 di februaro]] [[1944]]), esis poeto de origino [[Armenia|Armenian]] e membro di la [[Franciana rezisto]]. Il mariajesis a Mélinée Manushian. {{DEFAULTSORT:Manushian, Misak}} [[Kategorio:Franciana poeti]] [[Kategorio:Armeniana poeti]] [[Kategorio:Armeniani]] [[Kategorio:Armeniana komunisti]] [[Kategorio:Transvivinti dil Armeniana gentocido]] [[Kategorio:Franciana rezistanti dum la duesma mondomilito]] sowkkgxa116fitf1hmbz8yjgkkkng1e 0 116441 1125001 1124763 2026-07-02T18:14:17Z Forstbirdo 3024 1125001 wikitext text/x-wiki '''Cipresinei''' ([[Latina]]: ''Cupressaceae'') esas [[Familio (biologio)|familio]] ek la [[Ordo (biologio)|ordo]] de la [[cipresali]]. Ica familio havas 30 agnoskita [[genero|generi]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126767-1|titulo=Familio Cipresinei en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>: ''Athrotaxis'', ''Austrocedrus'', ''Callitris'', ''Callitropsis'', ''Calocedrus'', ''Chamaecyparis'', ''Cryptomeria'', ''Cunninghamia'', ''Cupressus'' (o [[cipreso]]), ''Diselma'', ''Fitzroya'', ''Fokienia'', ''Glyptostrobus'', ''Hesperocyparis'', ''Juniperus'' (o [[junipero]]), ''Libocedrus'', ''Metasequoia'', ''Microbiota'', ''Papuacedrus'', ''Pilgerodendron'', ''Platycladus'', ''[[Sequoyo|Sequoia]]'', ''Sequoiadendron'', ''Taiwania'', ''Taxodium'', ''Tetraclinis'', ''Thuja'' (o [[tuyo]]), ''Thujopsis'', ''Widdringtonia'' e ''Xanthocyparis''. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressaceae.php ''Cupressaceae'' en "The Gymnosperm Data Base"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipresali]] 69wdhgej21xld3t7iuwzi1tcvv254bw 1125002 1125001 2026-07-02T18:16:22Z Forstbirdo 3024 1125002 wikitext text/x-wiki '''Cipresinei''' ([[Latina]]: ''Cupressaceae'') esas [[Familio (biologio)|familio]] ek la [[Ordo (biologio)|ordo]] de la [[cipresali]]. Ica familio havas 30 agnoskita [[genero|generi]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126767-1|titulo=Familio Cipresinei en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>: ''Athrotaxis'', ''Austrocedrus'', ''Callitris'', ''Callitropsis'', ''Calocedrus'', ''Chamaecyparis'', ''Cryptomeria'', ''Cunninghamia'', ''Cupressus'' (o [[cipreso]]), ''Diselma'', ''Fitzroya'', ''Fokienia'', ''Glyptostrobus'', ''Hesperocyparis'', ''Juniperus'' (o [[junipero]]), ''Libocedrus'', ''Metasequoia'', ''Microbiota'', ''Papuacedrus'', ''Pilgerodendron'', ''Platycladus'', ''Sequoia'' (o [[sequoyo]]), ''Sequoiadendron'', ''Taiwania'', ''Taxodium'', ''Tetraclinis'', ''Thuja'' (o [[tuyo]]), ''Thujopsis'', ''Widdringtonia'' e ''Xanthocyparis''. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressaceae.php ''Cupressaceae'' en "The Gymnosperm Data Base"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipresali]] gz3mrgr0wcjs7e1rcwdunnogvbzfvr4 1125003 1125002 2026-07-02T18:17:46Z Forstbirdo 3024 1125003 wikitext text/x-wiki '''Cipresinei''' ([[Latina]]: ''Cupressaceae'') esas [[Familio (biologio)|familio]] ek la [[Ordo (biologio)|ordo]] de la [[cipresali]]. Ica familio havas 30 agnoskita [[genero|generi]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126767-1|titulo=Familio Cipresinei en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>: ''Athrotaxis'', ''Austrocedrus'', ''Callitris'', ''Callitropsis'', ''Calocedrus'', ''Chamaecyparis'' (o [[kamecipariso]]), ''Cryptomeria'', ''Cunninghamia'', ''Cupressus'' (o [[cipreso]]), ''Diselma'', ''Fitzroya'', ''Fokienia'', ''Glyptostrobus'', ''Hesperocyparis'', ''Juniperus'' (o [[junipero]]), ''Libocedrus'', ''Metasequoia'', ''Microbiota'', ''Papuacedrus'', ''Pilgerodendron'', ''Platycladus'', ''Sequoia'' (o [[sequoyo]]), ''Sequoiadendron'', ''Taiwania'', ''Taxodium'', ''Tetraclinis'', ''Thuja'' (o [[tuyo]]), ''Thujopsis'', ''Widdringtonia'' e ''Xanthocyparis''. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressaceae.php ''Cupressaceae'' en "The Gymnosperm Data Base"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipresali]] cnxlwca075lvpxk9jvhltlyq9ufisdv 1125004 1125003 2026-07-02T18:19:59Z Forstbirdo 3024 1125004 wikitext text/x-wiki '''Cipresinei''' ([[Latina]]: ''Cupressaceae'') esas [[Familio (biologio)|familio]] ek la [[Ordo (biologio)|ordo]] de la [[cipresali]]. Ica familio havas 30 agnoskita [[genero|generi]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126767-1|titulo=Familio Cipresinei en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>: ''Athrotaxis'', ''Austrocedrus'', ''Callitris'', ''Callitropsis'', ''Calocedrus'', ''Chamaecyparis'' (o [[kamecipariso]]), ''Cryptomeria'', ''Cunninghamia'', ''Cupressus'' (o [[cipreso]]), ''Diselma'', ''Fitzroya'', ''Fokienia'', ''Glyptostrobus'', ''Hesperocyparis'', ''Juniperus'' (o [[junipero]]), ''Libocedrus'', ''Metasequoia'', ''Microbiota'', ''Papuacedrus'', ''Pilgerodendron'', ''Platycladus'', ''Sequoia'' (o [[sequoyo]]), ''Sequoiadendron'', ''Taiwania'', ''Taxodium'' (o [[taxodiumo]]), ''Tetraclinis'', ''Thuja'' (o [[tuyo]]), ''Thujopsis'', ''Widdringtonia'' e ''Xanthocyparis''. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressaceae.php ''Cupressaceae'' en "The Gymnosperm Data Base"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipresali]] jm8p2tlupp65iy3dc9owev5b535ch4o 1125021 1125004 2026-07-03T10:58:08Z Forstbirdo 3024 1125021 wikitext text/x-wiki '''Cipresinei''' ([[Latina]]: ''Cupressaceae'') esas [[Familio (biologio)|familio]] ek la [[Ordo (biologio)|ordo]] de la [[cipresali]]. Ica familio havas 30 agnoskita [[genero|generi]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126767-1|titulo=Familio Cipresinei en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>: ''Athrotaxis'', ''Austrocedrus'', ''Callitris'', ''Callitropsis'', ''Calocedrus'', ''Chamaecyparis'' (o [[kamecipariso]]), ''Cryptomeria'', ''Cunninghamia'', ''Cupressus'' (o [[cipreso]]), ''Diselma'', ''Fitzroya'', ''Fokienia'', ''Glyptostrobus'', ''Hesperocyparis'', ''Juniperus'' (o [[junipero]]), ''Libocedrus'', ''Metasequoia'', ''Microbiota'', ''Papuacedrus'', ''Pilgerodendron'', ''Platycladus'', ''Sequoia'' (o [[sequoyo]]), ''Sequoiadendron'' (o [[sequoyadendro]], ''Taiwania'', ''Taxodium'' (o [[taxodiumo]]), ''Tetraclinis'', ''Thuja'' (o [[tuyo]]), ''Thujopsis'', ''Widdringtonia'' e ''Xanthocyparis''. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressaceae.php ''Cupressaceae'' en "The Gymnosperm Data Base"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipresali]] pt2yxnyjp9atlk6bp6auh3k9uztg519 1125022 1125021 2026-07-03T10:58:40Z Forstbirdo 3024 1125022 wikitext text/x-wiki '''Cipresinei''' ([[Latina]]: ''Cupressaceae'') esas [[Familio (biologio)|familio]] ek la [[Ordo (biologio)|ordo]] de la [[cipresali]]. Ica familio havas 30 agnoskita [[genero|generi]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126767-1|titulo=Familio Cipresinei en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref>: ''Athrotaxis'', ''Austrocedrus'', ''Callitris'', ''Callitropsis'', ''Calocedrus'', ''Chamaecyparis'' (o [[kamecipariso]]), ''Cryptomeria'', ''Cunninghamia'', ''Cupressus'' (o [[cipreso]]), ''Diselma'', ''Fitzroya'', ''Fokienia'', ''Glyptostrobus'', ''Hesperocyparis'', ''Juniperus'' (o [[junipero]]), ''Libocedrus'', ''Metasequoia'', ''Microbiota'', ''Papuacedrus'', ''Pilgerodendron'', ''Platycladus'', ''Sequoia'' (o [[sequoyo]]), ''Sequoiadendron'' (o [[sequoyadendro]]), ''Taiwania'', ''Taxodium'' (o [[taxodiumo]]), ''Tetraclinis'', ''Thuja'' (o [[tuyo]]), ''Thujopsis'', ''Widdringtonia'' e ''Xanthocyparis''. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Cupressaceae.php ''Cupressaceae'' en "The Gymnosperm Data Base"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressaceae ''Cupressaceae'' en "Plants of the World Online" (Kew Gardens)] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Cipresali]] ezbul2khh1h5iv5b8v1afqlg2lig1xb 0 116607 1124996 1124924 2026-07-02T16:06:33Z Forstbirdo 3024 1124996 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Pseudolarix amabilis.png|eta|Loki ube naturale povas existar Pseudolarici]] '''Pseudolarico''' ([[Latina]] : ''Pseudolarix''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''). Pseudolarici esas [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, ne sempre verda. La nura nun existanta [[speco]] esas ''Pseudolarix amabilis''<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331125-2|titulo=Genero Pseudolarico|idiomo={{en}}|vidita ye=29ma di junio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pseudolarix ''Pseudolarix'' en "Wikispecies"] * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=210001826 ''Pseudolarix amabilis'' en "The Flora of China"] * [https://www.conifers.org/pi/Pseudolarix.php ''Pseudolarix'' "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=pseudolarix ''Pseudolarix'' en "Plants of the World Online"] [[Kategorio:Pseudolarico]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Konifera generi]] [[Kategorio:Pinacei]] 1tgdybh14k8om5y3bg7fvxetn5vtok6 0 116818 1125017 2026-07-03T10:50:58Z Forstbirdo 3024 Pagino kreesis kun ''''Sequoyadendro''' ([[Latina|Latine]] : ''Sequoiadendrum'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[gimnospermi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''), qua kreskas en [[Kalifornia]] - arbori imensa di qui ula sorto esas alta ye 140 metri.' 1125017 wikitext text/x-wiki '''Sequoyadendro''' ([[Latina|Latine]] : ''Sequoiadendrum'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[gimnospermi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''), qua kreskas en [[Kalifornia]] - arbori imensa di qui ula sorto esas alta ye 140 metri. jqp6jenh63omt4l6mz728mid58uynn3 1125018 1125017 2026-07-03T10:54:27Z Forstbirdo 3024 1125018 wikitext text/x-wiki '''Sequoyadendro''' ([[Latina|Latine]] : ''Sequoiadendron'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[gimnospermi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''), qua kreskas en [[Kalifornia]] - arbori imensa di qui ula sorto esas alta ye 140 metri. fxbu4pd4o40awz9yw7wj9klsxx8w5bj 1125020 1125018 2026-07-03T10:56:39Z Forstbirdo 3024 1125020 wikitext text/x-wiki '''Sequoyadendro''' ([[Latina|Latine]] : ''Sequoiadendron'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[gimnospermi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Cipresinei]] (Latine: ''Cupressaceae''), qua kreskas en [[Kalifornia]] - arbori imensa di qui ula sorto esas alta ye 140 metri. == Extera ligili == [[Kategorio:Ornamental arbori]] [[Kategorio:Cipresinei]] [[Kategorio:Konifera generi]] pb9ebivp99vvn7qj32cqzhvpsvl5exn