2004

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="io">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedio</sitename>
    <dbname>iowiki</dbname>
    <base>https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specala</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Debato</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzanto</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzanto Debato</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedio</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedio Debato</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Arkivo</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Arkivo Debato</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Debato</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Shablono</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Shablono Debato</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Helpo</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Helpo Debato</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorio</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorio Debato</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>2004</title>
    <ns>0</ns>
    <id>836</id>
    <revision>
      <id>1125223</id>
      <parentid>1125040</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T00:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+naski, imaji</comment>
      <origin>1125223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18947" sha1="cw0swdk67r2m7qvzl9lbl2rku7af6wr" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La [[yaro]] '''2004''' (MMIV per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 4ma [[yaro]] di la triesma yarmilo, la 4ma yaro di la [[21ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 2000a]].

== Eventi ==
=== [[Kosmo]] ===
* [[4ma di januaro]] - Kosmosondilo ''[[Spirit]]'' decendas adsur [[Marso]].
* [[8ma di junio]] - [[Venuso]] preteriras inter [[Tero]] e [[Suno]].
* [[26ma di oktobro]] - [[Cassini-Huygens]] pasas cirkume 1.200 km di altitudo sur la surfaco di [[Titano]], la luno di [[Saturno]].

=== [[Mondo]] ===
* [[januaro]] - En norda misfero esas kolda: en [[Hong Kong]] atingesas koldeso-rekordo, cirkum [[Mediteraneo]] e [[Balkani]] falas nivo, en [[Nord-Amerika]] burasko mortigas homi, en [[Unionita Rejio]] esas &quot;Arktika vetero&quot;.

=== [[Europa]] ===
* [[11ma di marto]] - En [[Madrid]], [[Hispania]], extremisti islamana relatanta ad al-Kaida explozas lokala treni, mortigas 191 personi e vundas cirkume 2.000 plusa homi.
* [[1ma di mayo]] - [[Europana Uniono]] expansas su e recevas 10 nova membri: [[Chekia]], [[Chipro]], [[Estonia]], [[Hungaria]], [[Latvia]], [[Lituania]], [[Malta]], [[Polonia]], [[Slovakia]] e [[Slovenia]].
* [[9ma di mayo]] - Prezidanto di [[Chechenia]], [[Ahmed Kadirov]] mortas en bombo-explozo.
* de [[22ma di mayo]] til [[24ma di mayo]] - Sucesoza internaciona Ido-renkontro en Bagnoles de l'Orne, [[Francia]]. La raporto esas lektebla che [[Kuriero Internaciona]] n°2/2004.
* de [[16ma di julio]] til [[23ma di julio]] - Eventas Ido-konfero 2004, en [[Kiiv]], [[Ukraina]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.europa.idolinguo.com/Ukraina/Idorenkontro2004/|titulo=Raporto pri l'internaciona Ido-konfero 2004 dum la tempo inter la 16esma e 23esma di julio 2004 en l' Ukrainana chefurbo Kiiv |idiomo={{io}}|vidita ye=16ma di aprilo 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[22ma di agosto]] - Verko da [[Edvard Munch]] ''La Krio'' furtesas de arto-muzeo, en [[Oslo]], [[Norvegia]].
* [[24ma di agosto]] - En [[Rusia]] du avioni kolizionegas poka minuti pos flugeskar del [[aeroportuo]] Domodedovo. On suspektas ke la kauzo esis suocid ataki da Checheniana teroristi.
* [[2ma di novembro]] - Nederlandana filmifisto [[Theo van Gogh]] mortigesas en [[Amsterdam]].
* [[21ma di novembro]] - Duesma fazo di prezidantal elekto en [[Ukraina]]. Segun rezulto, [[Viktor Fyodorovich Yanukovich|Viktor Yanukovich]] vinkis, tamen suportanti dil opozanto [[Viktor Andriyovich Yushchenko|Viktor Yushchenko]] kontredicas ke l'elekti esis fraudoza. Yushchenkisti kunvenas en vasta demonstri.
* [[22ma di novembro]] - En [[Ukraina]] komencas la nomizita ''[[Oranjea revoluciono]]'', kun protesti en [[Kiiv]] kontre [[elektala fraudo]].
* [[27ma di novembro]] - Parlamento di Ukraina anulas la rezulto di prezidantal elekto.
* [[5ma di decembro]] - [[Ter-tremo]] dum la nokto de la 4ma til la 5ma decembro, en estal [[Francia]] e sudwestal [[Germania]] kun forteso 5.4 che la [[skalo di Richter]]. Nula viktimo e nula konstatita destrukturo.
* [[14ma di decembro]] - [[Viadukto di Millau]], en [[Francia]], la maxim alta ponto del mondo, inauguresas.
* [[26ma di decembro]] - En [[Ukraina]], prezidanto [[Viktor Andriyovich Yushchenko|Viktor Yushchenko]] (pro Ocidento) rielektesas, per 52 % de la voti, kontre ke [[Viktor Fyodorovich Yanukovich|Viktor Yanukovich]] (pro Rusia) recevas 44%.

=== [[Azia]] ===
* [[3ma di januaro]] - [[Aviono]] [[Boeing 737]] de ''Flash Airlines'' falas en [[Reda maro]] poka minuti pos flugeskar de [[Sharm el-Sheik]], [[Egiptia]]na urbo en [[Sinai|Sinai peninsulo]]. Tota 148 personi ennave mortas.
* [[10ma di februaro]] - [[Terorismo|Terorist-atako]] per bombo en [[automobilo]] produktas 50 morti en [[Baghdad]], [[Irak]].
* [[5ma di julio]] - En [[Indonezia]], eventas l'unesma elekto por prezidanto.
* [[1ma di septembro]] - [[Chechenia|Chechena]] teroristi prenas 1.000 o 1.500 gajo-homi, la maxim multa pueri, en skolo en [[Beslan]]. La teroristi demandas libereso por Checheniana rebeli en [[Ingushetia]] e la nedependo di Chechenia de [[Rusia]]. La kidnapo en skolo finos per explozi e kombato inter la teroristi e la specala korpi. Entote 335 personi mortos, di qui la duimo esos pueri.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/3/newsid_4652000/4652213.stm |titulo= 2004: Russian school siege ends in violence|vidita ye=9ma di agosto 2016|editero=BBC|idiomo= {{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[7ma di decembro]] - Unesma prezidanto di [[Afganistan]] pos [[Talibano|Talibana]] rejimo, [[Hamid Karzai]], juras.
* [[26ma di decembro]] - Eventas [[ter-tremo]] en [[Indiana oceano]] kun forteso 9.0 segun [[skalo di Richter]], e hipocentro (centro di la ter-tremo) en profundeso di 10 km nordweste de [[Sumatra]]. En cirkuma arei rivala, plu kam {{formatnum:200000}} homi mortos (en [[Indonezia]] {{formatnum:160000}}) pro [[ondego|ondegi]] ([[cunamio|cunamii]]).
* [[31ma di decembro]] - [[Taipei 101]], lor la maxim alta [[cieloskrapero]] de la mondo til [[2010]], inaugureskas en [[Taipei]], [[Taiwan]].

=== [[Afrika]] ===
* [[3ma di januaro]] - [[Aviono]] [[Boeing 737]] de kompanio ''Flash Airlines'' falas en [[Reda maro]] poka minuti pos flugeskar de [[Sharm el-Sheik]], [[Egiptia]]. Omna 148 personi ennave mortas.
* [[8ma di aprilo]] - [[Konflikto di Darfur]] : [[Sudan]]ana guvernerio e du rebela grupi signatas humanala pakto.
* [[16ma di mayo]] - Falias [[stato-stroko]] en [[Chad]] kontre prezidanto [[Idriss Déby Itno]].

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[12ma di februaro]] - [[San Francisco]], [[Kalifornia]], permisas mariaji inter samasexua individui.
* [[17ma di mayo]] - [[Usa]]na stato [[Massachusetts]] permisas mariaji inter samasexua individui.
* [[3ma di septembro]] - [[Uragano]] ''Frances'' frapas [[Florida]] e produktas 10 morti.

=== [[Central Amerika]] ===
* [[29ma di februaro]] - [[Stato-stroko]] en [[Haiti]] revokas prezidanto [[Jean-Bertrand Aristide]], qua departas ad exilo.
* [[13ma di agosto]] - [[Uragano]] ''Charley'' produktas 4 morti en [[Kuba]], 1 en [[Jamaika]] e 27 en [[Florida]].
* [[7ma di septembro]] - Uragano ''Ivan'' produktas 37 morti en [[Grenada]], 5 en [[Venezuela]] e 4 en [[Dominikana Republiko]].
* [[21ma di novembro]] - Eventas la maxim forta [[ter-tremo]] en la historio di [[Dominikia]], kun forteso 6,3 che [[skalo di Richter]]. Ol produktas 1 morto, 2 vunditi ed ondego.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|http://dpsninc.org/index.php/stories/31-earthquake-tsunami-of-november-21-2004 |titulo=Earthquake &amp; Tsunami of November 21, 2004|vidita ye=1ma di junio 2022|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;

=== [[Sud-Amerika]] ===
* [[27ma di marto]] - Forta [[ciklono]], qua nomizesos ''Catarina'', frapas la litoro di [[Santa Catarina]], [[Brazilia]].
* [[11ma di januaro]] - En [[Chili]], 4.000 pari kisas l'unu l'altru pro la rekordo inkluzonta en la [[Guinness Mondala Rekordi|Libro dil rekordi di Guinness]].
* [[31ma di oktobro]] - Unesmafoye prezidanto de sinistra, [[Tabaré Vázquez]] vinkas prezidantal elekto en [[Uruguay]].

==[[Sporto]]==
* [[10ma di aprilo]] - Mongoliana boxisto [[Dugarbaatarin Lhagva]] divenas mondala championo dil [[World Boxing Council|WBA]].
* [[15ma di mayo]] - [[FIFA]] anuncas ke [[Sudafrika]] gastigos la [[Mondala Kupo di Futbalo 2010]].
* [[13ma di agosto|13ma]] til la [[29ma di agosto]] - [[Olimpiala Ludi en Athina, 2004|Olimpiala Ludi]] eventas en [[Athina]], [[Grekia]].

== Naski ==
[[Arkivo:Lamine_Camara_France_v_Senegal_16_June_2026-239_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Lamine Camara]]]]
* [[1ma di januaro]] - [[Lamine Camara]], Senegalana futbalisto
* [[3ma di januaro]] - [[Habib Diarra]], Senegalana-Franciana futbalisto
* [[19ma di januaro]] - [[Sofia Raffaeli]], Itala gimnastikisto
* [[23ma di januaro]] - [[Julio César Enciso Espínola]], Paraguayana futbalisto
* [[7ma di februaro]] - [[Nathan Saliba]], Kanadana futbalisto
* [[16ma di februaro]] - [[Samuel Akere]], Nigeriana futbalisto
* [[26ma di februaro]] - [[Bïbisara Erxanqızı Asawbayeva|Bïbisara Asawbayeva]], Kazakstanana shakoludistino
* [[3ma di marto]] - [[Christopher Keith Brady]], Usana futbalisto
* [[11ma di marto]] - [[Barbora Palicová]], Cheka tenisistino
* [[13ma di marto]] - [[Coco Gauff]], Usana tenisistino
[[Arkivo:Denil Castillo Cote D'Ivoire v Ecuador 14 June 2026-92.jpg|thumb|130px|[[Denil Castillo]]]]
* [[24ma di marto]] - [[Denil Castillo]], Equadorana futbalisto
* [[30ma di marto]] - [[Joëlle Steur]], Germana tenisistino
* [[21ma di aprilo]] - [[Joel Ordóñez]], Equadorana futbalisto
* [[23ma di aprilo]] - [[Nahia Berecoechea]], Franca tenisistino
* [[7ma di mayo]] - [[Ashlyn Krueger]], Usana tenisistino
* [[12ma di mayo]] - [[Mateo Chávez]], Mexikiana futbalisto
* [[27ma di mayo]] - [[Antoine Alpha Mendy]], Senegalana futbalisto
* [[1ma di junio]] - [[Andreas Schjelderup]], Norvegiana futbalisto
* [[11ma di junio]] - [[Katrina Scott]], Usana tenisistino
* [[18ma di junio]] - [[Linda Klimovičová]], Cheka tenisistino
* [[21ma di junio]] - [[Yelena Anatolyevna Gerasimova|Yelena Gerasimova]], Rusa gimnastikistino
[[Arkivo:Transylvania Open 2024 - Ana Bogdan vs Erika Andreeva vs (6-4, 6-4) (53516512698) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Erika Alexandrovna Andreyeva|Erika Andreyeva]]]]
* [[24ma di junio]] - [[Erika Alexandrovna Andreyeva|Erika Andreyeva]], Rusa tenisistino
* [[28ma di junio]] - [[Dominika Šalková]], Cheka tenisistino
* [[30ma di julio]] - [[Rudik Yurikovich Makaryan|Rudik Makaryan]], Rusa shakoludistulo
* [[6ma di agosto]] - [[Diego Moreira]], Belga futbalisto
* [[9ma di agosto]] - [[Alex Freeman]], Usana futbalisto
* [[14ma di agosto]] - [[Yana Gennadyevna Vorona|Yana Vorona]], Rusa gimnastikistino
* [[17ma di agosto]] - [[Alexis Blokhina]], Usana tenisistino
* [[30ma di agosto]] - [[Rachel Gailis]], Usana tenisistino
* [[5ma di septembro]] - [[Robin Montgomery]], Usana tenisistino
[[Arkivo:João_Neves_USMNT_v_Portugal_Mar_31_2026-18_(cropped).jpg|thumb|130px|[[João Pedro Gonçalves Neves|João Neves]]]]
* [[27ma di septembro]] - [[João Pedro Gonçalves Neves]], Portugalana futbalisto
* [[5ma di oktobro]] - [[Reese Brantmeier]], Usana tenisistino
* [[16ma di oktobro]] - [[Mia Mack]], Germana tenisistino
* [[5ma di novembro]] - [[Yaimar Medina]], Equadorana futbalisto
* 5ma di novembro - [[Leya Rafisovna Garifullina|Leya Garifullina]], Rusa shakoludistino
* [[8ma di novembro]] - [[Eleana Yu]], Usana tenisistino
* [[16ma di novembro]] - [[Julie Štruplová]], Cheka tenisistino
* [[17ma di novembro]] - [[Linda Nosková]], Cheka tenisistino
* [[2ma di decembro]] - [[Robin Risser]], Franca futbalisto
* [[22ma di decembro]] - [[Dion Gallapeni]], Kosovana futbalisto
* [[29ma di decembro]] - [[El Hadji Malick Diouf]], Senegalana futbalisto

== Morti ==
[[Arkivo:Voorzitter_Juva,_Bestanddeelnr_928-1087.jpg|thumb|130px|[[Mikko Juva]]]]
* [[1ma di januaro]] - [[Mikko Juva]], Finlandana politikisto ed arkiepiskopo (n. 1918)
* [[6ma di januaro]] - [[Pierre Charles]], chefministro di Dominika (n. 1954)
* [[9ma di januaro]] - [[Norberto Bobbio]], Italiana filozofo&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/folha/mundo/ult94u67732.shtml |titulo= Filósofo Norberto Bobbio morre na Itália aos 94 anos|publikigita ye=9ma di januaro 2004 |editero=Folha de S.Paulo|vidita ye=25ma di agosto 2019|idiomo= {{pt}}}}&lt;/ref&gt; (n. 1909)
* [[16ma di januaro]] - [[Kalevi Sorsa]], Finlandana politikisto (n. 1930)
* [[28ma di januaro]] - [[Eeva Joenpelto]], Finlandana skriptisto (n. 1921)
* [[14ma di februaro]] - [[Marco Pantani]], Italiana konkurso-biciklisto (n. 1970)
* [[17ma di februaro]] - [[José López Portillo]], prezidanto di Mexikia (n. 1920)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://historia-biografia.com/jose-lopez-portillo/|titulo=  Historia y biografía de José López Portillo|vidita ye= 12ma di aprilo 2020|idiomo={{es}}}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di februaro]] - [[Boris Trajkovski]], prezidanto di Norda Macedonia (n. 1956)
* [[29ma di februaro]] - [[Harold Bernard St. John]], chefministro di Barbados (n. 1931)
* [[4ma di marto]] - [[Claude Nougaro]], Franca kantisto (n. 1929)
* [[15ma di marto]] - [[John Pople]], Angla kemiisto, Nobel-laureato (n. 1925)
[[Arkivo:Queen_Juliana_of_the_Netherlands,_1961_studio_portrait_(by_Max_Koot)_–_Nationaal_Archief.jpg|thumb|130px|[[Juliana de Nederlando|Rejino Juliana]]]]
* [[20ma di marto]] - Rejino [[Juliana de Nederlando]] (n. 1909)
* [[28ma di marto]] - [[Peter Ustinov]], Angla aktoro (n. 1921)
* [[18ma di aprilo]] - [[Kamisese Mara]], ex-prezidanto e ex-chefministro di Fidji (n. 1920)
* [[5ma di mayo]] - [[Thea Beckman]], Nederlandana skriptisto (n. [[1923]])
* [[9ma di mayo]] - [[Brenda Fassie]], Sudafrikana kantistino (n. 1964)
* 9ma di mayo - [[Jan Hanzl]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1920)
* 9ma di mayo - [[Ahmat Abdulhamidovich Kadirov|Ahmat Kadirov]], prezidanto di Chechenia (n. 1951)
* [[26ma di mayo]] - [[Nikolai Stepanovich Chernih|Nikolai Chernih]], Rusa astronomo (n. 1931)
* [[27ma di mayo]] - [[Werner Tübke]], Germana piktisto (n. 1929)
[[Arkivo:Ronald_Reagan_1981_presidential_portrait.jpg|thumb|130px|[[Ronald Reagan]]]]
* [[5ma di junio]] - [[Ronald Reagan]], ex-aktoro e prezidanto di Usa (n. 1911)
* [[10ma di junio]] - [[Ray Charles]], Usana muzikisto (n. 1930)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Ray-Charles |titulo= Ray Charles{{!}}Biography &amp; Songs |editero=Encyclopaedia Britannica|vidita ye=1ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 10ma di junio - [[Xenofon Zolotas]], chefministro di Grekia (n. 1904)
* [[16ma di junio]] - [[Thanom Kittikachorn]], chefministro di Tailando (n. 1911)
* [[17ma di junio]] - [[Sara Lidman]], Sueda skriptisto (n. 1923)
* [[19ma di junio]] - [[Oscar Bento Ribas]], Angolana skriptisto (n. 1909)
* [[21ma di junio]] - [[Leonel Brizola]], Braziliana politikisto (n. 1922)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Biografia de Leonel Brizola - eBiografia |url=https://www.ebiografia.com/leonel_brizola/|vidita ye=11ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[25ma di junio]] - [[Carlos Alberto Lacoste]], prezidanto di Arjentinia (n. 1929)
* 25ma di junio - [[Fred Ramdat Misier]], prezidanto di Surinam (n. 1926)
[[Arkivo:Marlon_Brando_publicity_for_One-Eyed_Jacks.png|130px|thumb|[[Marlon Brando]]]]
* [[1ma di julio]] - [[Marlon Brando]], Usan aktoro (n. 1924)
* [[2ma di julio]] - [[Sophia de Mello Breyner Andresen]], Portugalana skriptisto (n. 1919)
* [[5ma di julio]] - [[Hugh Shearer]], chefministro di Jamaika (n. 1923)
* [[6ma di julio]] - [[Thomas Klestil]], prezidanto di Austria (n. 1932)
* [[10ma di julio]] - [[Maria de Lourdes Pintasilgo]], chefministro di Portugal (n. 1930)
* [[19ma di julio]] - [[Zenko Suzuki]], chefministro di Japonia (n. 1911)
* [[21ma di julio]] - [[Edward B. Lewis]], Usana genetikisto, Nobel-laureato (n. 1918)
* [[28ma di julio]] - [[Francis Crick]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Francis Crick, DNA pioneer and English gentleman, dies|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/francis-crick-dna-pioneer-and-english-gentleman-dies-7907236.html|vidita ye=25ma di agosto 2019|editero=The Independent|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt; (n. 1916)
* [[1ma di agosto]] - [[Philip Abelson]], Usana fizikisto (n. 1913)
* [[2ma di agosto]] - [[Henri Cartier-Bresson]], Franca fotografisto (n. 1908)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Henri-Cartier-Bresson|titulo=Henri Cartier-Bresson{{!}}French photographer|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 2ma di agosto - [[Heinrich Mark]], chefministro di Estonia en exilo (n. 1911)
* [[3ma di agosto]] - [[Henri Cartier-Bresson]], Franca fotografisto (n. 1908)
[[Arkivo:Rick James in Lifestyles of the Rich 1984.JPG|thumb|130px|[[Rick James]]]]
* [[6ma di agosto]] - [[Rick James]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1948)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.biography.com/musician/rick-james |titulo=Rick James - Singer - Biography|vidita ye=25ma di agosto 2019|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[12ma di agosto]] - [[Godfrey Newbold Hounsfield]], Britanian injenioro, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1912)
* [[14ma di agosto]] - [[Czesław Miłosz]], Polona skriptisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* [[15ma di agosto]] - [[Sune Bergström]], Sueda biokemiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1910)
* [[16ma di agosto]] - [[Ivan Hlinka]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1950)
* [[17ma di agosto]] - [[Kain Tapper]], Finlandana skultisto ed akademiano (n. 1930)
* [[21ma di agosto]] - [[Viktor Vasilyevich Avilov|Viktor Avilov]], Rusa aktoro (n. 1953)
* [[26ma di agosto]] - [[Laura Branigan]], Usana kantistino (n. 1952)
* [[8ma di septembro]] - [[Frank Thomas (animisto)|Frank Thomas]], Usan animisto e muzikisto (n. 1912)
* [[15ma di septembro]] - [[Johnny Ramone]], Usana gitaristo ([[The Ramones]]) (n. 1948)
* 15ma di septembro - [[Daouda Malam Wanké]], prezidanto di Nijer (n. 1946 ?)
* [[5ma di oktobro]] - [[Maurice Wilkins]], Britaniana ciencisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1916)
* [[8ma di oktobro]] - [[Jacques Derrida]], Franca filozofo (n. 1930)
* [[10ma di oktobro]] - [[Christopher Reeve]], Usan aktoro (n. 1952)
* [[29ma di oktobro]] - [[Edward Oliver LeBlanc]], chefministro di Dominika (n. 1923)
[[Arkivo:Yasser-arafat-1999-2.jpg|thumb|130px|[[Yasser Arafat]]]]
* [[11ma di novembro]] - [[Yasser Arafat]], prezidanto di [[Palestinana stato]] (n. 1929)
* [[13ma di novembro]] - [[Ol' Dirty Bastard]], Usana kantisto di ''rap'' e muzikala produktisto (n. 1968)
* [[19ma di novembro]] - [[John Robert Vane]], Britaniana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1927)
* [[11ma di decembro]] - [[Jozef Lenárt]], chefministro di Chekoslovakiana politikisto (n. 1923)
* [[19ma di decembro]] - [[Herbert C. Brown]], Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1912)
[[Arkivo:P. V. Narasimha Rao.JPG|thumb|130px|[[Pamulaparti Venkata Narasimha Rao|Narasimha Rao]]]]
* [[23ma di decembro]] - [[Pamulaparti Venkata Narasimha Rao]], chefministro di India (n. 1921)
* [[28ma di decembro]] - [[Susan Sontag]], Usana skriptisto (n. 1933)
* [[29ma di decembro]] - [[Julius Axelrod]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1912)
* [[30ma di decembro]] - [[Artie Shaw]], Usana jazo-muzikisto (n. 1910)
* [[31ma di decembro]] - [[Gerard Debreu]], Franca ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1921)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[David J. Gross]], [[Hugh David Politzer]], [[Frank Wilczek]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Aaron Ciechanover]], [[Avram Hershko]], [[Irwin Rose]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Linda B. Buck]], [[Richard Axel]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Elfriede Jelinek]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Wangari Maathai]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Finn E. Kydland]], [[Edward C. Prescott]]

== Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:yari 2000a]]</text>
      <sha1>cw0swdk67r2m7qvzl9lbl2rku7af6wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1971</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1072</id>
    <revision>
      <id>1125215</id>
      <parentid>1121706</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+texto, imaji, referi</comment>
      <origin>1125215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16055" sha1="o6ob6negydwqpcd1zc8f23oe6di38v9" xml:space="preserve">{{20ma yarcento}}
La [[yaro]] '''1971''' (MCMLXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 971ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 71ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 2ma yaro di la [[yari 1970a]].

== Eventi ==
* Dijitala [[horlojo]] inventesas.

=== [[Kosmo]] ===
* [[5ma di februaro]] - [[Apollo 14]] venas adsur [[Luno]].
* [[19ma di aprilo]] - [[Soviet-Uniono]] sendas ''[[Salyut 1]]'', unesma kosmala staciono de la historio, a [[Tero|Terala]] orbito.
* [[30ma di mayo]] - [[Usa]] lansas kosmosondilo [[Mariner 9]] por explorar [[Marso]], [[Venuso]] e [[Merkuro]].
* [[6ma di junio]] - Sovietia lansas [[kosmonavo]] ''[[Soyuz 11]]''.
* [[30ma di junio]] - Kosmonauti [[Sovietia]]na Georgi Dobrovolsky, Vladislav Volkov e Viktor Patsayev mortas kande eventas deskompreso che la kabino di ''[[Soyuz 11]]'', dum retroveno a la [[Tero]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=1971: Space mission ends in tragedy|editero=BBC |vidita ye=14ma di oktobro 2018|idiomo={{en}}|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/30/newsid_2523000/2523365.stm}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di julio]] - Usana [[kosmoprobilo]] [[Apollo 15]] lansesas, kun l'astronauti David Scott, James Irwin ed Alfred Worden. Ye la [[1ma di agosto]] li trovas roki evante de la formaco di la [[Luno]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=1971: Apollo 15 finds rock from birth of Moon|editero=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/1/newsid_4101000/4101579.stm |vidita ye=24ma di junio 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di agosto]] - Astronauti de [[kosmoprobilo]] [[Apollo 15]] trovas roki evante de la formaco di la [[Luno]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/1/newsid_4101000/4101579.stm |titulo=1971: Apollo 15 finds rock from birth of Moon|editero=BBC|vidita ye=24ma di junio 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[11ma di septembro]] - ''[[Luna 18]]'' kolizionas kontre Lunala sulo.
* [[2ma di decembro]] - Modulo ''[[Mars 3]]'' arivas en [[Marso]] e transmisas informi dum 20 sekundi.

=== [[Mondo]] ===
* [[20ma di decembro]] - Organizuro [[Médecins Sans Frontières]] fondesas.
* [[22ma di decembro]] - [[Kurt Waldheim]] divenas chefa sekretario dil [[Unionita Nacioni]].

=== [[Europa]] ===
* [[6ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 5.2, ed intenseso VIII til IX che skalo Mercalli frapas [[Tuscania]] e parto di [[Lazio]], produktanta 33 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://storing.ingv.it/cfti/cfti5/quake.php?36932IT|titulo=Catalogo dei forti terremoti in Italia (461 a.C.-1997) e nell’area Mediterranea (760 a.C.-1500): terremoto del 6 febbraio 1971|idiomo={{it}}|editero=Instituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia|yaro=2018|vidita ye=5ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[15ma di februaro]] - En [[Unionita Rejio]], nova decimala monetaro-sistemo introduktesas. Ol remplasas la sistemo qua durabis dum plura yarcenti, en qua la pundo havis 20 ''shilling'', e singla ''shilling'' havis 12 ''pence''. En la nova sistemo la sama [[pundo]] havas 100 nova ''pence''. La ideo pri decimala monetaro existis en la [[19ma yarcento|dek-e-nonesma yarcento]]; la ''florin'', qua esis dekimo di pundo, introduktesis en 1849 kom unesma pazo vers nova sistemo, ma la projeto ne esis sustenata. En 1961, specala komitato esis establisata por explorar la propozo, ed ol donis raporto en 1963; la sistemo adoptenda esis anuncata en 1966. Kelka nova moneto-peci (5p e 10p) esis introduktata en 1968, ed altra (0,5p, 1p e 2p) en 1971.
* [[14ma di junio]] - [[Norvegia]] komencas explotar [[petrolo]] en [[Norda Maro]].
* [[16ma di julio]] - [[Francisco Franco]] indikas [[Juan Carlos la 1ma]] kom lua sucedanto en guvernerio di [[Hispania]].
* [[23ma di julio]] - Dizastro [[fervoyo|fervoyala]] en [[Suisia]] produktas 23 morti 30 km norde de [[Basel]].
* [[15ma di oktobro]] - [[Finlandia-edifico]] da [[Alvar Aalto]] kompleteskas en [[Helsinki]].

=== [[Azia]] ===
* [[26ma di marto]] - [[Bangladesh]] deklaras nedependo de [[Pakistan]].
* [[6ma di junio]] - [[Milito di Vietnam]]: Komencas la batalio di Long Khanh, inter [[Australia]]na trupi e la komunista trupi en [[Vietnam]].
* [[14ma di agosto]] - [[Bahrain]] deklaras nedependo de [[Unionita Rejio]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Bahrain ends special pact|publikigita ye=15ma di agosto 1971|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19710815-1.2.11.aspx|editero=The Straits Times}}&lt;/ref&gt;
* [[15ma di agosto]] - [[Bahrain]] nedependanteskas de [[Unionita Rejio]].
* [[3ma di septembro]] - [[Katar]] nedependanteskas de Unionita Rejio.
* [[2ma di decembro]] - [[Unionita Araba Emirii]] nedependanteskas de [[Unionita Rejio]].
* [[6ma di decembro]] - [[India]] e [[Pakistan]] agnoskas la nedependo di [[Bangladesh]].
* [[16ma di decembro]] - [[India]]na trupi eniras [[Dhaka]], [[Bangladesh]].
* 16ma di decembro - [[Unionita Rejio]] agnoskas la nedependo di [[Bahrain]].

=== [[Afrika]] ===
* [[25ma di januaro]] - en [[Uganda]], [[Idi Amin Dada]] revokas lora prezidanto [[Milton Obote]] e kaptas la povo.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |titulo=1971: Idi Amin ousts Uganda president |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/25/newsid_2506000/2506423.stm|editero=BBC (On This Day) |vidita ye=27ma di januaro 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[6ma di julio]] - En [[Malawi]], [[Hastings Kamuzu Banda]] divenas dumviva prezidanto.
* [[Nigeria]] membreskas [[ONEP]].

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[2ma di januaro]] - En [[Usa]], negesas [[tabako]]-reklami en [[televiziono]].
* [[4ma di septembro]] - [[Boeing 727]] di Alaska Airlines (Flugo 1866) kolizionegas proxim [[Juneau]], [[Alaska]], e produktas 111 morti.
* [[1ma di oktobro]] - Apertesas [[Disney-lando]] en [[Orlando]], [[Florida]].

=== [[Sud-Amerika]] ===
* [[18ma di marto]] - Terkrulado en [[Peru]] atingas lago Yanahuani e produktas 200 morti.
* [[19ma di agosto|19ma]] til la [[21ma di agosto]] - [[Stato-stroko]] en [[Bolivia]]: kolonelo [[Hugo Banzer Suárez]] kaptas la povo.
* [[10ma di novembro]] til la [[3ma di decembro]] - [[Fidel Castro]] vizitas [[Chili]].

==[[Sporto]]==
* [[30ma di julio]] til la [[13ma di agosto]] - Eventas la 6ma [[Tot-Amerika Ludi]] en [[Cali]], [[Kolumbia]], kun la partopreno di {{formatnum:2935}} atleti de 32 nacioni.

== Naski ==
* [[1ma di januaro]] - [[Bobby Holík]], Cheka hokeisto
* [[6ma di januaro]] - [[Andrzej Piaseczny]], Polona kantistulo
[[Arkivo:Jeremy Renner Cannes 2013.jpg|thumb|130px|[[Jeremy Renner]]]]
* [[7ma di januaro]] - [[Jeremy Renner]], Usan aktoro
* [[11ma di januaro]] - [[Mary J. Blige]], Usana kantistino
* [[18ma di januaro]] - [[Christian Fittipaldi]], Brazilian automobilisto
* [[22ma di januaro]] - [[Rogério Ceni]], Braziliana futbalisto
* [[27ma di januaro]] - [[Lil Jon]], Usana kantisto e disk-jokeo
[[Arkivo:BLM-NL-Utrecht-Myrthe-Minnaert-4-crop.jpg|thumb|130px|[[Sylvana Simons]]]]
* [[31ma di januaro]] - [[Sylvana Simons]], Nederlandana politikisto
* [[5ma di februaro]] - [[Peyman Moaadi]], Iranana cinem-aktoro
* [[20ma di februaro]] - [[Jari Litmanen]], Finlandana futbalisto
* [[22ma di februaro]] - [[Arnon Grunberg]], Nederlandana skriptisto
* 22ma di februaro - [[Tümencecegiyn Üitümen]], Mongoliana boxisto
* [[26ma di februaro]] - [[Erykah Badu]], Usana kantistino
* [[27ma di februaro]] - [[Zaal Udumashvili]], Gruziana politikisto
* [[19ma di marto]] - [[Ceyen-Oidovin Davaaceren]], Mongoliana boxisto
* [[27ma di marto]] - [[David Coulthard]], automobilisto di [[Formulo 1]]
* [[1ma di aprilo]] - [[Sergei Aslanovich Beshukov|Sergei Beshukov]], Rusa shakoludistulo (m. 2024)
[[Arkivo:Jacques_Villeneuve_2008_NASCAR_Rookie.jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[Jacques Villeneuve]]&lt;/small&gt;]]
* [[9ma di aprilo]] - [[Jacques Villeneuve]], Kanadan automobilisto
* [[12ma di aprilo]] - [[Fernando Meligeni]], Braziliana tenisisro
* [[16ma di aprilo]] - [[Natallia Maratawna Zvierava|Natallia Zvierava]], Bielorusa tenisistino
* [[27ma di aprilo]] - [[Episkopo Luka (Volchkov)|Luka]], episkopo di Rusa Ortodoxa Eklezio
* [[6ma di mayo]] - [[Chris Shiflett]], Usana gitaristo ([[Foo Fighters]])
* [[10ma di mayo]] - [[Katja Woywood]], German aktorino
* [[16ma di mayo]] - [[Marcin Rozynek]], Polona kantistulo
* [[25ma di mayo]] - [[Stefano Baldini]], Italian atleto
* [[1ma di junio]] - [[Ghil'ad Zuckermann]], Israelana linguisto
* [[4ma di junio]] - [[Joseph Kabila]], prezidanto di Demokratial Republiko Kongo
* [[5ma di junio]] - [[Mark Wahlberg]], Usan aktoro
* [[7ma di junio]] - [[PJ DeBoy]], Usan aktoro
* [[11ma di junio]] - [[Natalya Vladimirovna Sindeyeva|Natalya Sindeyeva]], Rusa jurnalistino ed entraprezistino
[[Arkivo:2pac edit cropped further.jpg|thumb|130px|[[Tupac Shakur]]]]
* [[16ma di junio]] - [[Tupac Shakur]], Usana kantisto ed aktoro (m. 1996)
* [[17ma di junio]] - [[Paulina Rubio]], Mexikiana kantisto, kompozisto e televiziono-prizentisto
* [[27ma di junio]] - Princo [[Dipendra de Nepal]] (m. 2001)
* [[28ma di junio]] - [[Fabien Barthez]], Franca futbalisto
* 28ma di junio - [[Elon Musk]], Sudafrikana injenioro ed injenioro
* [[1ma di julio]] - [[Missy Elliott]], Usana kantisto
* [[21ma di julio]] - [[Charlotte Gainsbourg]], Franc aktoro
* [[25ma di julio]] - [[Farid Ghehiouèche]], Franciana pacifistulo ed aktivistulo
* [[5ma di agosto]] - [[Valdis Dombrovskis]], chefministro di Latvia
[[Arkivo:Pete Sampras Champions Shootout 3.jpg|thumb|130px|[[Pete Sampras]]]]
* [[12ma di agosto]] - [[Pete Sampras]], Usana tenisisto
* [[29ma di agosto]] - [[Carla Gugino]], Usana cinem-aktoro
* [[4ma di septembro]] - [[Bas van de Goor]], Usana volebalisto
* [[6ma di septembro]] - [[Dolores O'Riordan]], Irlandana kantistino ([[The Cranberries]]) (m. 2018)
* [[18ma di septembro]] - [[Anna Yuryevna Netrebko|Anna Netrebko]], Rusa kantistino
* 18ma di septembro - [[Lance Armstrong]], Usana biciklisto
* [[20ma di septembro]] - [[Henrik Larsson]], Sueda futbalisto
* [[5ma di oktobro]] - [[Erdenocogtin Cogtjargal]], Mongoliana boxisto
* 5ma di oktobro - [[Sandagsürengiyn Erdenebat]], Mongoliana boxisto
* [[6ma di oktobro]] - [[Choijiljavin Ceveenpürev]], Mongoliana boxisto
[[Arkivo:DisclaimerBFILFF101024 (20 of 113) (54062030536) (square).jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[Sacha Baron Cohen]]&lt;/small&gt;]]
* [[13ma di oktobro]] - [[Sacha Baron Cohen]], Britanian aktoro e komediisto
* [[14ma di oktobro]] - [[Jyrki Katainen]], chefministro di Finlando
* [[20ma di oktobro]] - [[Snoop Dogg]], Usana [[rap]]-kantisto
* [[23ma di oktobro]] - [[Bohuslav Sobotka]], chefministro di Chekia
* [[29ma di oktobro]] - [[Winona Ryder]], Usan aktorino
* [[30ma di oktobro]] - [[Peter New]], Kanadana cinem-aktoro e skriptisto por cinemo
* [[5ma di novembro]] - [[Sergei Yevgenyevich Berezin|Sergei Berezin]], Rusa hokeisto
[[Arkivo:Mario Abdo Benítez 2023 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Mario Abdo Benítez]]]]
* [[10ma di novembro]] - [[Mario Abdo Benítez]], prezidanto di Paraguay
* [[16ma di novembro]] - [[Alexandr Vladimirovich Popov (natisto)|Alexandr Popov]], Rusa natisto
* [[17ma di novembro]] - [[Michael Adams (shakoludisto)|Michael Adams]], Angla shakoludisto
* [[23ma di novembro]] - [[Chris Hardwick]], Usan aktoro
* [[26ma di novembro]] - [[Sergei Kopenkin]], Kirgiziana boxisto
* [[18ma di decembro]] - [[Arantxa Sánchez Vicario]], Hispana tenisistino
* [[24ma di decembro]] - [[Ricky Martin]], [[Porto-Riko|Portorikana]] kantisto
* [[26ma di decembro]] - [[Martin Filip]], Chekoslovakiana e Cheka hokeisto
* 26ma di decembro - [[Jared Leto]], Usan aktoro, filmifisto e membro di [[rock]] grupo ''[[30 Seconds to Mars]]''
* [[27ma di decembro]] - [[Artur Andrus]], Polona jurnalisto, aktoro, prizentisto, kantisto e skriptisto

== Morti ==
[[Arkivo:Gabrielle_Chanel_en_marinière.jpg|thumb|130px|[[Coco Chanel]].]]
* [[10ma di januaro]] - [[Coco Chanel]], Franca modisto (n. 1883)
* [[27ma di januaro]] - [[Jacobo Arbenz]], prezidanto di Guatemalana (n. 1913)
* [[5ma di februaro]] - [[Mátyás Rákosi]], chefministro di Hungaria (n. 1892)
* [[25ma di februaro]] - [[Theodor Svedberg]], Sueda kemiisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1884)
* [[26ma di februaro]] - [[Fernandel]], Franca aktoro (n. 1903)
* [[8ma di marto]] - [[Harold Clayton Lloyd]], Usana cinem-aktoro (n. 1893)
* [[13ma di marto]] - [[Rockwell Kent]], Usana piktisto (n. 1882)
* [[25ma di marto]] - [[Anne Savage]], Kanadana piktistino (n. 1896)
* [[6ma di aprilo]] - [[Igor Fyodorovich Stravinski|Igor Stravinski]], Rusa kompozisto (n. 1882)
* [[12ma di aprilo]] - [[Igor Yevgenyevich Tamm|Igor Tamm]], Sovietiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1895)
* [[15ma di aprilo]] - [[Friedebert Tuglas]], Estoniana skriptisto (n. 1886)
* [[21ma di aprilo]] - [[François Duvalier]], konocata kom ''Papa Doc'', diktatoro di Haiti (n. 1904)
* [[11ma di mayo]] - [[Seán Lemass]], chefministro di Republiko Irlando (n. 1899)
[[Arkivo:Lukács György.jpg|thumb|130px|[[Georg Lukács]]]]
* [[4ma di junio]] - [[Georg Lukács]], Hungara filozofo (n. 1885)
* [[14ma di junio]] - [[Carlos Polistico Garcia]], prezidanto di Filipini (n. 1896)
* [[15ma di junio]] - [[Wendell Meredith Stanley]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1904)
* [[18ma di junio]] - [[Paul Karrer]], Suisa kemiisto, Nobel-laureato (n. 1889)
* [[25ma di junio]] - [[John Boyd Orr]], Skota fizikisto e biologiisto, Nobel-laureato pri fiziko (n. 1880)
* [[1ma di julio]] - [[William Lawrence Bragg]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1890)
* [[3ma di julio]] - [[Jim Morrison]], Usana ''rock''-muzikisto (n. 1943)
* [[6ma di julio]] - [[Louis Armstrong]], Usana muzikisto (n. 1901)
* [[7ma di julio]] - [[Ub Iwerks]], Usan animisto, kartunisto, efekt-specalisto, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1901)
* [[10ma di julio]] - [[Ahmed Bahnini]], chefministro di Maroko (n. 1909)
* [[21ma di julio]] - [[Yrjö Väisälä]], Finlandana fizikisto ed astronomo (n. 1891)
* [[23ma di julio]] - [[Van Heflin]], Usan aktoro (n. 1910)
* 23ma di julio - [[William Tubman]], prezidanto di Liberia (n. 1895)
[[Arkivo:Hrušćov1.JPG|thumb|130px|[[Nikita Sergeyevich Hrushchyov|Nikita Hrushchyov]]]]
* [[11ma di septembro]] - [[Nikita Sergeyevich Hrushchyov|Nikita Hrushchyov]], ex-chefo di Sovietia (n. 1894)
* [[20ma di septembro]] - [[Giorgos Seferis]], Greka skriptisto, Nobel-laureato (n. 1900)
* [[21ma di septembro]] - [[Bernardo Houssay]], Arjentiniana mediko e biologiisto, Nobel-laureato (n. 1887)
* [[8ma di oktobro]] - [[Ramón Villeda Morales]], prezidanto di Honduras (n. 1908)
* [[12ma di oktobro]] - [[Gene Vincent]], Usana rock-kantisto (n. 1935)
* [[25ma di oktobro]] - [[Paul Terry (kartunisto)|Paul Terry]], Usana kartunisto, animisto, cenaristo, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1887)
* [[29ma di oktobro]] - [[Arne Tiselius]], Sueda kemiisto, Nobel-laureato en 1948 (n. 1902)
* [[3ma di novembro]] - [[Thawi Bunyaket]], chefministro di Tailando (n. 1904)
* [[4ma di novembro]] - [[Guillermo León Valencia]], prezidanto di Kolumbia (n. 1909)
* [[9ma di decembro]] - [[Ralph Bunche]], Usana diplomacisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1904)
* [[30ma di decembro]] - [[Jo Cals]], chefministro di Nederlando (n. 1914)
* [[Eric Ahlström]], Sueda Interlinguisto (n. 1902)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Interlingua e su promotion durante 50 annos|autoro=Ingvar Stenström |url=https://books.google.com.br/books?id=k-tlAgAAQBAJ&amp;pg=PA21&amp;lpg=PA21&amp;dq=Eric+Ahlstr%C3%B6m+Interlingua&amp;source=bl&amp;ots=_SPADg6C-M&amp;sig=2LhCkT6E7AuXG_Sp3Plh2WbZOKc&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjbvLvw2tzUAhXGiZAKHWTxADMQ6AEINDAD#v=onepage&amp;q=Eric%20Ahlstr%C3%B6m%20Interlingua&amp;f=false }}&lt;/ref&gt;

==Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Dennis Gabor]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Gerhard Herzberg]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Earl Wilbur Sutherland Jr.]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Pablo Neruda]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Willy Brandt]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Simon Kuznets]]

==Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Yari 1970a]]</text>
      <sha1>o6ob6negydwqpcd1zc8f23oe6di38v9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2003</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1278</id>
    <revision>
      <id>1125222</id>
      <parentid>1125038</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T23:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+naski, imaji</comment>
      <origin>1125222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17473" sha1="eab72hsrqy9wtyp9cxpfj0rzjx0gwti" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La [[yaro]] '''2003''' (MMIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 3ma [[yaro]] di la triesma yarmilo, la 3ma yaro di la [[21ma yarcento]], e la 4ma yaro di la [[yari 2000a]].

== Eventi ==
=== [[Kosmo]] ===
* [[23ma di januaro]] - La lasta signalifi di la kosmosondilo [[Pioneer 10]] recevesas.
* [[1ma di februaro]] - [[Spaco-paromo]] ''Columbia'' explozas che l'[[atmosfero]] e produktas la morto di 7 [[astronauto|astronauti]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=2003: Columbia shuttle disintegrates killing seven|editero=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/1/newsid_3416000/3416589.stm|vidita ye=2ma di oktobro 2018}}&lt;/ref&gt;
* [[7ma di mayo]] - [[Tero]], [[Merkuro]] e [[Suno]] esas en la sama lineo.
* [[2ma di junio]] - ''[[Mars Express]]'' lansesis.
* [[15ma di oktobro]] - [[Popul-Republiko Chinia]] sendas unesma astronauto aden la [[kosmo]].
* [[9ma di novembro]] - [[Luno|Lunal]] eklipso en [[norda misfero]].
* [[14ma di novembro]] - Planeteto [[Sednao]] deskovresas.
* [[24ma di novembro]] - Eventas [[Suno|sunal]] [[eklipso]] en norda misfero.

=== [[Mondo]] ===
* printempo che norda misfero - [[Sars-pulmonito]] deskovresas en [[Chinia]] ed expansas a [[Kanada]] ed [[Europa]]. De la maladi, 3% til 4 %, o min kam 1.000 homi, mortas.
* 28 landi en la mondo jucidiis sua populani a morto.
* On vendis {{formatnum:14217912}} [[automobilo|automobili]] en Europa.

=== [[Europa]] ===
* [[16ma di aprilo]] - En [[Athina]], [[Grekia]], signatesas kontrato pri la eniro di 10 nova membri en [[Europana Uniono]]: [[Malta]], [[Chipro]], [[Slovenia]], [[Slovakia]], [[Hungaria]], [[Polonia]], [[Latvia]], [[Estonia]], [[Lituania]] e [[Chekia]], ye la [[1ma di mayo]] [[2004]].
* [[17ma di aprilo]] - [[Anneli Jäätteenmäki]] divenas l'unesma chefministrino di [[Finlando]].
* [[Junio]] - En [[Genève]], [[Suisia]], eventas konflikto inter demonstranti anti-globalismo e policisti dum la kunveno di [[G8|G8-landi]], qua eventas dop la limito en [[Francia]], [[Evian]].
* [[24ma di junio]] - En [[Finlando]], [[Matti Vanhanen]] nominesas chefministro.
* En Europa dum la somero c. 20.000 homi mortis pro varmego.
* [[15ma di julio]] - Olimpiala komitato selektas [[London]] por gastigar l'[[Olimpiala Ludi en London, 2012|Olimpiala Ludi en 2012]].
* [[20ma di julio]] - Plu kam sis monati durinta erupto finas en Stromboli (che [[Eolia-insuli]]).
* [[3ma di agosto]] - [[Anglikan eklezio]] ordinacas lua unesma [[geyo|geya]] episkopo, Canon Gene Robinson.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=2003: Anglican church approves gay bishop |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/3/newsid_3909000/3909559.stm |vidita ye=20ma di julio 2016|idiomo={{en}}|editero=BBC}}&lt;/ref&gt;
* de la [[8ma di agosto|8ma]] til la [[12ma di agosto]] - [[Ido-konfero 2003]], en [[Grossbothen]], [[Germania]]&lt;ref&gt;[http://www.europa.idolinguo.com/Germania/Idokonfero2003/ido.htm Raporto]&lt;/ref&gt;.
* [[10ma di septembro]] - [[Anna Lindh]], ministrino di exteral aferi di [[Suedia]], poniardagesas da Mijailo Mijailovic. El mortos la sequanta dio.
* [[14ma di septembro]] - [[Estonia]] aprobas en plebicito integrigar su a l'[[Europana Uniono]].
* [[24ma di oktobro]] - Eventas la lasta komercala flugo dil aviono ''[[Concorde]]''.
* [[15ma di novembro]] - Du bombi en automobili explozas en [[Istanbul]], [[Turkia]], proxim du [[sinagogo|sinagogi]]. Altra bombo explozos ye la [[20ma di novembro]] proxim l'ambasado di Unionita Rejio e la banko HSBC. En [[decembro]], polico arestas adheranto di [[al-Kaida]] pro l'explozi.

=== [[Azia]] ===
* [[Israel]] konstruktas murego pro protektor Juda kolonii de terorismo da Palestinani en okupita arei. [[UN]] ed [[EU]] konsideras ke la murego esas nelegala.
* [[20ma di marto]] - [[Usa]] e lua federiti atakas [[Irak]] por suplantar la prezidanto [[Saddam Hussein]].
* [[9ma di aprilo]] - [[Bagdad]] konquestesas da Usana trupi. En la centro di Bagdad, Usana soldati faligas granda statuo di [[Saddam Hussein]].
* [[1ma di mayo]] - Prezidanto di [[Usa]] [[George W. Bush]] anuncas fino di [[milito di Irak]]. Tamen la partizano-milito kontre Usa e lua federiti duras.
* [[22ma di julio]] - Pos tri-hora pafado, [[Usa]]na soldati mortigas [[Udai Hussein|Udai]] e Qusay Hussein, filii de [[Saddam Husein]].
* [[agosto]] - En [[Bagdad]], [[Irak]], Usani bombardas la domo dil [[Unionita Nacioni]] e produktas 20 morti inkluzite specala reprezentero di UN, Braziliana [[Sérgio Vieira de Mello]].
* [[31ma di oktobro]] - [[Mahathir Mohamad]], chefministro di [[Malaizia]], renuncas pos 22 yari en povo.
* [[15ma di novembro]] - Du bombi en automobili explozas en [[Istanbul]], [[Turkia]], proxim du [[sinagogo|sinagogi]]. Altra bombo explozos ye la [[20ma di novembro]] proxim l'ambasadeyo di [[Unionita Rejio]] e lokala sideyo dil Banko HSBC. En [[decembro]] turka polico arestos adheranto di [[al-Kaida]] pro l'explozi.
* [[13ma di decembro]] - En [[Irak]] Usana soldati trovas su-celinta [[Saddam Hussein]] proxim [[Tikrit]], en la vilajo Ad Dawri.
* [[14ma di decembro]] - Falias atento kontre [[Pervez Musharraf]], prezidanto di [[Pakistan]].
* [[26ma di decembro]] - [[Ter-tremo]] en Bam, [[Iran]], produktas plu kam {{formatnum:26000}} morti e plu kam 30 mil plusa homi vundita.

=== [[Afrika]] ===
* [[6ma di marto]] - Aviono [[Boeing 737]] de Air Algérie aplastas proxim Tamanrasset, [[Aljeria]] pos flugeskar, e produktas 102 morti.
* [[21ma di mayo]] - [[Ter-tremo]] frapas la nordo di [[Aljeria]] e produktas plu kam {{formatnum:2000}} morti.
* [[19ma di julio]] - En [[Liberia]], trupi loyala a prezidanto [[Charles Ghankay Taylor]] kombatas kontre rebela trupi en [[Monrovia]].
* [[11ma di agosto]] - Prezidanto di [[Liberia]], Charles Ghankay Taylor renuncas pos kombati inter revoltanti ed armeo dum la yaro. [[UN]] sendos paco-trupi ma violento prolongigos.

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[15ma di februaro]] - Protesti kontre la [[milito di Irak]] eventas en multa Usana urbi.
* [[14ma di agosto]] - Vasta interrupto di elektrifo en nord-esta [[Usa]] ed esta [[Kanada]] en areo di 50 milioni homi. L' interrupto duros de du til kin dii.
* [[19ma di septembro]] - [[Uragano]] ''Isabel'' frapas [[Washington DC]], produktas 15 morti ed efektigas US$ 500 milion dolari en domaji.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/19/newsid_3658000/3658214.stm|titulo=2003: Washington DC swept by hurricane|vidita ye=11ma di septembro 2016|editero=BBC}}&lt;/ref&gt;

=== [[Sud-Amerika]] ===
* [[1ma di januaro]] - [[Luiz Inácio Lula da Silva]] divenas prezidanto di Brazilia.
* [[25ma di mayo]] - [[Néstor Kirchner]] divenas prezidanto di Arjentinia.
* [[15ma di agosto]] - [[Nicanor Duarte Frutos]] divenas prezidanto di Paraguay.
* [[18ma di oktobro]] - Prezidanto di [[Bolivia]] [[Gonzalo Sánchez de Lozada]] koaktesas renuncar pos intensa protesti kontre lua ideo pri posibligar l'exportaco di [[naturala gaso]] po chipa preco a [[Kalifornia]] e [[Mexikia]], tra la teritorio di [[Chili]].

==[[Sporto]]==
* [[1a di agosto|1ma]] til la [[17ma di agosto]] - La 14ma [[Tot-Amerika Ludi]] eventas en [[Santo Domingo]], [[Dominikana Republiko]].

== Naski ==
[[Arkivo:Greta_Thunberg_in_November_in_Stockholm_(cropped)(2).jpg|thumb|130px|[[Greta Thunberg]]]]
* [[3ma di januaro]] - [[Greta Thunberg]], sueda aktivisto
* [[13ma di januaro]] - [[Oxana Olegovna Selehmetyeva|Oxana Selehmetyeva]], Rusa tenisistino
* [[28ma di januaro]] - [[Xenia Yevgenyevna Alyoshina|Xenia Alyoshina]], Rusa tenisistino
* [[29ma di januaro]] - [[Jarell Quansah]], Angla futbalisto
* [[31ma di januaro]] - [[Julia Middendorf]], Germana tenisistino
* [[4ma di marto]] - [[Flavie Brugnone]], Franca tenisistino
* [[27ma di marto]] - [[Diego Alexander Gómez Amarilla]], Paraguayana futbalisto
* [[8ma di aprilo]] - [[Bianca Behúlová]], Slovaka tenisistino
* [[16ma di aprilo]] - [[Nicole Rivkin]], Germana tenisistino
* [[20ma di aprilo]] - [[Armando González Alba]], Mexikiana futbalisto
* [[3ma di mayo]] - [[Elsa Jacquemot]], Franca tenisistino
[[Arkivo:Henrik_Falchener_25_Viking_FK_UECL_20250813_(5).jpg|thumb|130px|[[Henrik Falchener]]]]
* [[8ma di mayo]] - [[Henrik Falchener]], Norvegiana futbalisto
* [[14ma di mayo]] - [[Alan Minda]], Equadorana futbalisto
* [[16ma di mayo]] - [[Loïs Boisson]], Franca tenisistino
* [[19ma di mayo]] - [[Malo Gusto]], Franca futbalisto
* [[30ma di mayo]] - [[Lucie Nguyen Tan]], Franca tenisistino
* [[2ma di junio]] - [[Luca Jaquez]], Suisa futbalisto
* [[4ma di junio]] - [[Polina Eduardovna Kudermetova|Polina Kudermetova]], Rusa tenisistino
* [[10ma di junio]] - [[Nathan Ngoy]], Belga futbalisto
* [[13ma di junio]] - [[Radka Zelníčková]], Slovaka tenisistino
* [[17ma di junio]] - [[Madison Sieg]], Usana tenisistino
[[Arkivo:Brian_Gutierrez.png|thumb|130px|[[Brian Gutiérrez]]]]
* 17ma di junio - [[Brian Gutiérrez]], Mexikiana futbalisto
* [[19ma di junio]] - [[Nilson Angulo]], Equadorana futbalisto
* [[24ma di junio]] - [[Mara Guth]], Germana tenisistino
* [[29ma di junio]] - [[Jude Bellingham]], Angla futbalisto
* [[12ma di julio]] - [[Oscar Bobb]], Norvegiana futbalisto
* [[21ma di julio]] - [[Anthony Valencia]], Equadorana futbalisto
* [[23ma di julio]] - [[Gustavo Puerta]], Kolumbiana futbalisto
* [[27ma di julio]] - [[Elvina Kalieva]], Usana tenisistino
* [[29ma di julio]] - [[Renato Veiga]], Portugalana futbalisto
* [[31ma di julio]] - [[Aurèle Amenda]], Suisa futbalisto
* [[4ma di agosto]] - [[Anastasia Nikolayevna Agafonova|Anastasia Agafonova]], Rusa gimnastikistino
* [[10ma di agosto]] - [[Yana Kaladzinskaya]], Bielorusa tenisistino
* [[17ma di agosto]] - [[Nastasja Schunk]], Germana tenisistino
* [[9ma di septembro]] - [[Niko Sigur]], Kanadana futbalisto
* [[25ma di septembro]] - [[Kriscina Dzmitruk]], Bielorusa tenisistino
* [[5ma di oktobro]] - [[Ignacy Błażejowski]], Polona kantisto, kompozisto e kansonifisto
* [[6ma di oktobro]] - [[Yasin Ayari]], Sueda futbalisto
* [[20ma di oktobro]] - [[Carney Chukwuemeka]], Austriana futbalisto
* [[22ma di oktobro]] - [[Nina Radovanovic]], Franca tenisistino
* [[24ma di oktobro]] - [[Zeno Debast]], Belga futbalisto
* [[1ma di novembro]] - [[Xenia Anatolyevna Klimenko|Xenia Klimenko]], Rusa gimnastikistino
* [[18ma di novembro]] - [[Maria Glebovna Timofeyeva|Maria Timofeyeva]], Rusa tenisistino
* [[27ma di novembro]] - [[Owen Goodman]], Kanadana futbalisto
* [[2ma di decembro]] - [[Noma Noha Akugue|Noma Akugue]], Germana tenisistino
* [[10ma di decembro]] - [[Darya Igorevna Belousova|Darya Belousova]], Rusa gimnastikistino

== Morti ==
* [[5ma di januaro]] - [[Roy Jenkins]], prezidanto di Europana Komisitaro (n. 1920)
* [[12ma di januaro]] - [[Maurice Gibb]], Britaniana muzikisto ([[Bee Gees]])&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo= Maurice Gibb, talented but tormented Bee Gee, dies |url=https://www.theguardian.com/world/2003/jan/13/arts.artsnews|editero=The Guardian|vidita ye= 15ma di agosto 2017|publikigita ye=13ma di januaro 2003}}&lt;/ref&gt; (n. 1949)
* 12ma di januaro - [[Leopoldo Fortunato Galtieri]], Arjentiniana diktatoro&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Falleció Leopoldo Fortunato Galtieri|url=http://www.lanacion.com.ar/465655-fallecio-leopoldo-fortunato-galtieri|editero=La Nación|publikigita ye=12ma di januaro 2003|vidita ye=15ma di agosto 2017|idiomo={{es}}}}&lt;/ref&gt; (n. 1926)
* [[27ma di januaro]] - [[Henryk Jablonski]], prezidanto di Polonia (n. 1909)
* [[1ma di februaro]] - [[Mongo Santamaría]], Kubana muzikistulo (n. 1922)
* [[6ma di februaro]] - [[José Craveirinha]], Mozambikana poeto&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.cmjornal.pt/cultura/detalhe/morreu-jose-craveirinha|titulo=MORREU JOSÉ CRAVEIRINHA|editero=Correio da Manhã|publikigita ye=6ma di februaro 2003|vidita ye=25ma di agosto 2019 |idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt; (n. 1922)
[[Arkivo:SottoilsolediRoma-1948-Sordi.png|thumb|130px|[[Alberto Sordi]]]]
* [[25ma di februaro]] - [[Alberto Sordi]], Italian aktoro (n. 1920)
* [[28ma di februaro]] - [[Fidel Sánchez Hernández]], prezidanto di Salvador (n. 1917)
* [[9ma di marto]] - [[Bernard Dowiyogo]], prezidanto di Nauru (n. 1946)
* [[12ma di marto]] - [[Zoran Ðindic]], chefministro di Serbia (n. 1952)
* [[30ma di marto]] - [[Valentin Pavlov]], chefministro di Sovietia (n. 1937)
* 30ma di marto - [[Michael Jeter]], Usan aktoro (n. 1952)
* [[20ma di aprilo]] - [[Bernard Katz]], Germana biofizikisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1911)
[[Arkivo:Nina Simone14.JPG|thumb|130px|[[Nina Simone]]]]
* [[21ma di aprilo]] - [[Nina Simone]], Usana kantistino (n. 1933)
* [[26ma di aprilo]] - [[Yun Hyon-seok]], Sud-Korean aktivisto (n. 1984)
* [[15ma di mayo]] - [[Constantin Dăscălescu]], chefministro di Rumania (n. 1923)
* [[23ma di mayo]] - [[Jean Yanne]], Franc aktorino (n. 1933)
* [[28ma di mayo]] - [[Ilya Prigogine]], Rusa kemiisto e fizikisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1917)
* [[12ma di junio]] - [[Gregory Peck]], Usan aktoro (n. 1916)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.nytimes.com/2003/06/13/movies/gregory-peck-is-dead-at-87-film-roles-had-moral-fiber.html|editero=The New York Times|titulo= Gregory Peck Is Dead at 87; Film Roles Had Moral Fiber |publikigita ye=13ma di junio 2003|vidita ye=15ma di agosto 2017|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di junio]] - [[Malik Meraj Khalid]], chefministro di Pakistan (n. 1916)
* [[27ma di junio]] - [[Walter Hugo Khouri]], Braziliana filmifisto (n. 1929)
[[Arkivo:KatharineHepburninStageDoorCanteen.jpg|thumb|130px|[[Katharine Hepburn]]]]
* [[29ma di junio]] - [[Katharine Hepburn]], Usan aktorino (n. 1907)
* [[1ma di julio]] - [[Herbie Mann]], Usana jazo-flutisto (n. 1930)
* [[4ma di julio]] - [[Barry White]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1944)
* [[6ma di julio]] - [[Buddy Ebsen]], Usan aktoro (n. 1908)
* [[12ma di julio]] - [[Benny Carter]], Usana muzikistulo (n. 1907)
* [[13ma di julio]] - [[Compay Segundo]], Kubana muzikistulo (n. 1907)
* [[14ma di julio]] - [[Jiří Dolana]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 2003)
[[Arkivo:Celia Cruz 1cropped.jpg|thumb|130px|[[Celia Cruz]]]]
* [[16ma di julio]] - [[Celia Cruz]], Kubana kantistino (n. 1925)
* [[22ma di julio]] - [[Udai Hussein]], filiulo di Saddam Hussein (n. 1964)
* [[23ma di julio]] - [[Anni Polva]], Finlandana skriptisto (n. 1915)
* [[3ma di agosto]] - [[Joseph Saidu Momoh]], prezidanto di Sierra Leone (n. 1937)
* [[4ma di agosto]] - [[Frederick Chapman Robbins]], Usana virologiisto, Nobel-laureato (n. 1916)
* [[16ma di agosto]] - [[Idi Amin Dada]], diktatoro di Uganda&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/16/newsid_3921000/3921361.stm|titulo=2003: 'War criminal' Idi Amin dies (n. 1925 o 1928)|vidita ye=23ma di septembro 2016|editero=BBC}}&lt;/ref&gt;
* 16ma di agosto - [[Haroldo de Campos]], Braziliana poeto (n. 1929)
* [[19ma di agosto]] - [[Sérgio Vieira de Mello]], Braziliana diplomacisto (n. 1948)
* 19ma di agosto - [[Carlos Roberto Reina]], prezidanto di Honduras (n. 1926)
[[Arkivo:Charles Bronson Cannes.jpg|thumb|130px|[[Charles Bronson]]]]
* [[30ma di agosto]] - [[Charles Bronson]], Usan aktoro (n. 1921)
* [[8ma di septembro]] - [[Leni Riefenstahl]], Germana filmifistino (n. 1902)
* [[11ma di septembro]] - [[Anna Lindh]], ministrino pri exterlandal aferi di Suedia (n. 1957)
* [[12ma di septembro]] - [[Johnny Cash]], Usana kompozisto, kantisto e muzikisto (n. 1932)
* [[25ma di septembro]] - [[Franco Modigliani]], Italian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1918)
* [[28ma di septembro]] - [[Elia Kazan]], Usana filmifisto, skriptisto por cinemo ed aktoro (n. 1909)
* [[13ma di oktobro]] - [[Bertram Neville Brockhouse]], Kanadana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918)
[[Arkivo:President Clinton meeting with Bosnian President Alija Izetbegovic in Tuzla, Bosnia - Flickr - The Central Intelligence Agency.jpg|thumb|130px|[[Alija Izetbegovic]] (dextre)]]
* [[19ma di oktobro]] - [[Alija Izetbegovic]], prezidanto di Bosnia e Herzegovina (n. 1925)
* [[27ma di oktobro]] - [[Rod Roddy]], Usana televiziono-prizentisto (n. 1937)
* [[4ma di novembro]] - [[Rachel de Queiroz]], Braziliana skriptistino (n. 1910)
* [[10ma di novembro]] - [[Canaan Banana]], prezidanto di Zimbabwe (n. 1936)
* [[13ma di novembro]] - [[Dola de Jong]], Nederlandan-Usana skriptisto (n. 1911)
* [[20ma di novembro]] - [[David Dacko]], unesma prezidanto di Centrafrika (n. 1930)
* [[6ma di decembro]] - [[Carlos Manuel Arana Osorio]], prezidanto di Guatemala (n. 1918)
* 6ma di decembro - [[Haddis Alemayehu]], Etiopiana skriptisto e politikisto (n. 1910)
* [[12ma di decembro]] - [[Heydar Aliyev]], prezidanto di Azerbaijan (n. 1923)
* [[18ma di decembro]] - [[Charles Berlitz]], Usana docisto di idiomi e skriptisto (n. 1914)
* [[23ma di decembro]] - [[Kriangsak Chomanan]], chefministro di Tailando (n. 1917)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Anthony James Leggett]], [[Alexei Abrikosov]], [[Vitali Lazarevich Ginzburg]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Peter Agre]], [[Roderick MacKinnon]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Paul Lauterbur]], [[Peter Mansfield]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[John Maxwell Coetzee]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Shirin Ebadi]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert F. Engle]], [[Clive William John Granger]]

== Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Yari 2000a]]</text>
      <sha1>eab72hsrqy9wtyp9cxpfj0rzjx0gwti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2002</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1279</id>
    <revision>
      <id>1125220</id>
      <parentid>1125036</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T21:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+naski, imaji</comment>
      <origin>1125220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20713" sha1="9dxmjpmtfc5hy7er8ue4ac0bj49iaom" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La [[yaro]] '''2002''' (MMII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 2ma [[yaro]] di la triesma yarmilo, la 2ma yaro di la [[21ma yarcento]], e la 3ma yaro di la [[yari 2000a]].

== Eventi ==
=== [[Kosmo]] ===
* [[19ma di februaro]] - Probilo di [[NASA]] ''[[2001 Mars Odyssey]]'' komencas mapifar la surfaco di [[Marso]].
* [[1ma di marto]] - [[Spaco-paromo]] ''Columbia'' lansesas. La kruo i.a. sorgos [[kosmala teleskopo „Hubble“]].
* [[26ma di mayo]] - ''2001 Mars Odyssey'' trovas [[aquo]] en [[Marso]].
* [[4ma di junio]] - [[Nana planeto]] ''50000 Quaoar'' deskovresas dop [[Neptuno]].
* [[7ma di oktobro]] - Ofical anunco pri la deskovro di ''5000 Quaoar''.
* [[4ma di decembro]] - Eventas total [[eklipso]] sunala.

=== [[Mondo]] ===
* [[16ma di januaro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] embarasas aceso al fondi di [[Osama bin Laden]] ed [[al-Kaida]]. Anke armal importaco a la [[Taliban]] inhibesas.
* [[18ma di aprilo]] - Nova [[insekto]]-familio, ''Mantophasmatodea'', trovesas.

=== [[Europa]] ===
* [[1ma di januaro]] - [[Euro]] uzeskas kom valuto en [[Europana Uniono]].
* [[6ma di februaro]] - Che [[Unionita Rejio]] eventas festi pri la 50-yara regno di [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio|Elizabeth la 2ma]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo= Queen helps CBC TV mark 50th anniversary |url=http://www.cbc.ca/news/canada/queen-helps-cbc-tv-mark-50th-anniversary-1.323865|publikigita ye=11ma di oktobro 2002|editero=CBC|vidita ye=4ma di junio 2016|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[12ma di februaro]] - Litijo kontre l'ex-prezidanto di [[Yugoslavia]] [[Slobodan Milosevic]] komencas en [[Den Haag]], che tribunalo dil [[UN]] pri militala krimini.
* [[28ma di februaro]] - [[Finlando]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, e ''markka'' ne plus esas uzebla.
* [[17ma di marto]] - Eventas parlamental elekti en [[Portugal]].
* [[9ma di mayo]] - En Kaspiysk, [[Rusia]], bombo duktita fore explozas dum militala revuo, e produktas 43 morti e 130 vunditi.
* [[23ma di mayo]] - La muziko-konkurso Europala eventas unesmafoye en [[Estonia]].
* [[4ma di junio]] - En [[Hispania]], deputati aprobas lego qua posibligos [[Baskia]]na partiso ''Herri Batasuna'' divenar legala.
* [[14ma di julio]] - En [[Francia]], militanto de extrema-dextra Maxime Brunerie probas mortigar prezidanto [[Jacques Chirac]] dum la festo pri memoriala dio di [[Franca Revoluciono]].
* [[26ma di julio|26ma]] til [[30ma di julio]] - Eventas Ido-renkontro 2002, en [[Krakow]], [[Polonia]]&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo= Raporto pri Ido-renkontro 2002 en Krakow|url= http://www.europa.idolinguo.com/Polonia/krakow2002.htm}}&lt;/ref&gt;.
* [[27ma di julio]] - En [[Ukraina]], milital [[aeroplano]] Su-27 falas dum aeral expozo, e produktas 78 morti e plua 100 vunditi.
* [[10ma di septembro]] - [[Suisia]] membreskas [[Unionita Nacioni]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=With Admission of Switzerland, United Nations Family Now Numbers 190 Member States|publikigita ye=10ma di septembro 2002|editero=Unionita Nacioni|idiomo={{en}}|url=https://www.un.org/press/en/2002/GA10041.doc.htm|vidita ye= 27ma di januaro 2017}}&lt;/ref&gt;
* 23ma til [[26ma di oktobro]] - En [[Moskva]], 40 Checheniani, di qui la duimo mulieri, prenas 750 gajo-homi en teatro. Rusa trupi asaltas la teatro ed ocidas per gaso omna Checheni ecepte du, e plusa 117 gajo-homi.
* [[13ma di novembro]] - [[Grekia|Greka]] [[petrolonavo]] ''Prestige'' sinkas pos ruptar en du parti, e 76.000 m³ di [[petrolo]] likas apud la litoro di [[Galisia]] e nordo di [[Portugal]]. Ol esas la maxim mala ambientala dizastro di [[Hispania]] e [[Portugal]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Petroleiro Prestige afundou-se por completo|url=https://www.publico.pt/2002/11/19/sociedade/noticia/petroleiro-prestige-afundouse-por-completo-197295 |editero=Público|publikigita ye=19ma di novembro 2002|vidita ye=28ma di junio 2022|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[21ma di novembro]] - [[Bulgaria]], [[Estonia]], [[Latvia]], [[Lituania]], [[Romania]], [[Slovakia]] e [[Slovenia]] divenas membri di [[NATO]].
* [[13ma di decembro]] - [[EU]] anuncas ke ol havos 10 nova membro-stati ye l'[[1ma di mayo]] [[2004]].

=== [[Azia]] ===
* Unesma [[banko-automato]] lansesas en [[Laos]].
* [[marto]] - Operaco ''Anaconda'' di [[Usa]] kontre la [[Talibano|Talibani]] finas en est [[Afganistan]].
* [[25ma di marto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.1 che [[skalo di Richter]] frapas [[montaro Hindukush]] en [[Afganistan]] e produktas 1.000 morti.
* [[30ma di aprilo]] - En [[Pakistan]] votanti volas ke militala regno durez.
* [[14ma di junio]] - En [[Karachi]], [[Pakistan]], 20 homi mortas e 50 vundesas lor explozo avan Usan ambasadeyo.
* [[5ma di julio]] - [[Irak]] ne aceptas propozo pri l'armala kontrolo da [[UN]].
* [[18ma di julio]] - En [[India]], [[Abdul Kalam]] elektesas prezidanto.
* [[2ma di agosto]] - [[Irak]] invitas [[Hans Blix]] pro negociar pri desarmizo. [[UN]] ne aceptas propozo da Irak e demandas prolongar armala kontrolo-viziti.
* [[5ma di septembro]] - En [[Afganistan]], atento kontre prezidanto [[Hamid Karzai]] ne sucesas.
* [[12ma di oktobro]] - Explozo di du bombi en noktala klubi en [[Kuta]] e [[Bali]], [[Indonezia]], produktas 202 morti.
* [[8ma di novembro]] - Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni demandas de Irak konkordar pri diminuto de armi. [[Irak]] konkordos ye la [[13ma di novembro]].
* [[15ma di novembro]] - [[Hu Jintao]] divenas chef-sekretario dil komunista partiso di [[Popul-Republiko Chinia]].
* [[18ma di novembro]] - Arm-inspektisti dil [[UN]] advenas [[Irak]] duktata da [[Hans Blix]]. 

=== [[Afrika]] ===
* [[17ma di januaro]] - En [[Demokratial Republiko Kongo]] [[volkano]] [[Nyiragongo]] eruptas e 400.000 homi evakuesas.
* [[18ma di januaro]] - [[Interna milito di Sierra Leone]] finas oficale.
* [[27ma di januaro]] - En [[Lagos]], [[Nigeria]], armala magazino explozas e 1.000 homi mortas.
* [[20ma di februaro]] - En [[Egiptia]] fairo en treno produktas 370 morti.
* [[22ma di februaro]] - [[Jonas Savimbi]], chefo di rebela grupo [[UNITA]], mortigesas dum kombati en la provinco [[Moxico]], [[Angola]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|publikigita ye=25ma di februaro 2002|titulo=Savimbi 'died with gun in hand'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1839252.stm|editero=BBC News|vidita ye=4ma di junio 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[4ma di aprilo]] - [[Interna milito di Angola]] finas.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Unita signs peace treaty with Angolan army to end 27-year civil war|autoro=Tim Butcher|publikigita ye=5ma di aprilo 2002|editero=The Telegraph|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di januaro 2017 |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/angola/1389946/Unita-signs-peace-treaty-with-Angolan-army-to-end-27-year-civil-war.html}}&lt;/ref&gt;
* [[22ma di novembro]] - En [[Nigeria]], plu kam 100 homi mortas, kande demonstranti protestas kontre la konkurso pri la Belino di la Mondo.

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[9ma di januaro]] - En [[Usa]], ministerio pri yural aferi komencas kriminal inquesto pri bankroto dil kompanio [[Enron]].
* [[22ma di januaro]] - En [[Usa]], firmo ''Kmart'' divenas la maxim granda kompanio, qua volas protekto pro bankroto.
* [[18ma di junio]] - En [[Arizona]] en fairo inflamita da lokali brulas 1.872 km² de foresto.
* De la [[13ma di julio]] til la [[5ma di septembro]] - Dum terenala fairo en [[Oregon]] e [[Kalifornia]] brulas {{formatnum:2022}} km²
* [[6ma di agosto]] - [[Markezo de la Fayette]] (1757-1834) divenas honorumala civitano di [[Usa]].
* [[12ma di septembro]] - Prezidanto di Usa [[George W. Bush]] konferas en [[Unionita Nacioni]] demandante opozar [[Irak]].
* [[2ma di oktobro]] - Parlamento di [[Usa]] permisas ke prezidanto uzez militala forco, se ilu volos.
* [[16ma di oktobro]] - [[George W. Bush]] signatas decido pri milito kontre [[Irak]].

=== [[Central Amerika]] ===
* [[10ma di januaro]] - En [[Nikaragua]], [[Enrique Bolaños]] komencas lua kin-yara prezidanteso.
* [[3ma di februaro]] - Eventas prezidantal elekti en [[Kosta Rika]].
* [[12ma di mayo]] - Ex-prezidanto di [[Usa]] [[Jimmy Carter]] vizitas [[Kuba]] dum kin dii.

===[[Sud-Amerika]]===
* [[1ma di januaro]] - Parlamento di [[Arjentinia]] nominas [[Eduardo Duhalde]] kom prezidanto. To finigas 10-dia periodo dum qua Arjentinia havis sep prezidanti.
* [[14ma di novembro]] - [[Arjentinia]] ne pagas al [[Mondala Banko]] lua 805-milion-dolara debo.

===[[Oceania]]===
* [[20ma di mayo]] - [[Estal Timor]] divenas nedependanta, pos 26-yara okupo da [[Indonezia]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=East Timor celebrates as a nation is born|url=http://www.theage.com.au/articles/2002/05/19/1021801638341.html|idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di mayo 2002 |editero=The Age|vidita ye=27ma di januaro 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[27ma di septembro]] - [[Estal Timor]] membreskas [[Unionita Nacioni]].

==[[Sporto]]==
* [[8ma di februaro|8ma]] til la [[24ma di februaro]] - Eventas [[Vintrala Olimpiala Ludi]] en [[Salt Lake City]], [[Utah]].
* [[31ma di mayo]] til la [[30ma di junio]] - [[Mondala Kupo di futbalo]] eventas en [[Japonia]] e [[Sud-Korea]].

== Naski ==
[[Arkivo:Simon_Adingra_Cote_D'Ivoire_v_Ecuador_14_June_2026-60.jpg|thumb|130px|[[Simon Adingra]]]]
* [[1ma di januaro]] - [[Simon Adingra]], Ivorana futbalisto
* [[2ma di januaro]] - [[Thierno Ballo]], Austriana futbalisto
* [[4ma di januaro]] - [[Vladyslav Vanat]], Ukrainana futbalisto
* [[5ma di februaro]] - [[Tarek Alaa Abdelghaffar Elgebaly]], Egiptiana futbalisto
* [[7ma di januaro]] - [[Alexandra Vecic]], Germana tenisistino
* [[9ma di januaro]] - [[Piero Hincapié]], Equadorana futbalisto
* [[11ma di januaro]] - [[Noah Botic]], Australiana futbalisto
* [[18ma di januaro]] - [[Anastasia Vladimirovna Zaharova|Anastasia Zaharova]], Rusa tenisistino
* [[26ma di januaro]] - [[Darya Igorevna Astahova|Darya Astahova]], Rusa tenisistino
* [[31ma di januaro]] - [[Luisa Meyer auf der Heide]], Germana tenisistino
* [[8ma di februaro]] - [[Haissem Hassan]], Egiptiana futbalisto
[[Arkivo:Matías_Galarza_-_Brasileirão_Série_A-_Bragantino_4_x_2_Coritiba_-_52150854647_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Matías Galarza Fonda|Matías Galarza]]]]
* [[11ma di februaro]] - [[Matías Galarza Fonda]], Paraguayana futbalisto
* [[12ma di februaro]] - [[Daniel Jonathan Svensson]], Sueda futbalisto
* [[13ma di februaro]] - [[Sophia Lillis]], Usan aktorino
* [[16ma di februaro]] - [[Fabian Rieder]], Suisa futbalisto
* [[25ma di februaro]] - [[Maghnes Akliouche]], Franca futbalisto
[[Arkivo:Pedro Vite Cote D'Ivoire v Ecuador 14 June 2026-71.jpg|thumb|130px|[[Pedro Vite]]]]
* [[9ma di marto]] - [[Pedro Vite]], Equadorana futbalisto
* [[10ma di marto]] - [[Noni Madueke]], Angla futbalisto
* [[22ma di marto]] - [[Andrei Yevgenyevich Yesipenko|Andrei Yesipenko]], Rusa shakoludistulo
* [[17ma di aprilo]] - [[Whitney Osuigwe]], Usana tenisistino
* [[20ma di aprilo]] - [[Irina Nikolayevna Alexeyeva|Irina Alexeyeva]], Rusa gimnastikistino
* [[23ma di aprilo]] - [[Jørgen Strand Larsen]], Norvegiana futbalisto
* 23ma di aprilo - [[David Møller Wolfe]], Norvegiana futbalisto
* [[24ma di aprilo]] - [[Victoria Hu]], Usana tenisistino
* [[27ma di aprilo]] - [[Anthony Elanga]], Sueda futbalisto
* [[2ma di mayo]] - [[Thelo Aasgaard]], Norvegiana futbalisto
* [[8ma di mayo]] - [[Chantal Sauvant]], Germana tenisistino
* [[16ma di mayo]] - [[Tomás Araújo]], Portugalana futbalisto
* [[22ma di mayo]] - [[Paulina Chávez]], Usan aktorino
[[Arkivo:Jérémy_Doku_USMNT_v_Belgium_Mar_28_2026-27_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Jérémy Doku]]]]
* [[27ma di mayo]] - [[Jérémy Doku]], Belga futbalisto
* [[6ma di junio]] - [[Mina Hodzic]], Germana tenisistino
* [[12ma di junio]] - [[Koni De Winter]], Belga futbalisto
* [[16ma di junio]] - [[Ismaël Koné]], Kanadana futbalisto
* [[17ma di junio]] - [[Angelina Wirges]], Germana tenisistino
* [[19ma di junio]] - [[Efraín Álvarez]], Mexikiana futbalisto
* 19ma di junio - [[Nuno Alexandre Tavares Mendes]], Portugalana futbalisto
* [[22ma di junio]] - [[Elliot Stroud]], Sueda futbalisto
* [[3ma di julio]] - [[Marvin Keller]], Angla-Suisiana futbalisto
* [[4ma di julio]] - [[Julie Belgraver]], Franca tenisistino
[[Arkivo:Senne_Lammens_USMNT_v_Belgium_Mar_28_2026-98_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Senne Lammens]]]]
* [[7ma di julio]] - [[Senne Lammens]], Belga futbalisto
* [[8ma di julio]] - [[Volha Siarhieyewna Badelka|Volha Badelka]], Bielorusa shakoludistino
* [[11ma di julio]] - [[Alexandra Eduardovna Shchekoldina|Alexandra Shchekoldina]], Rusa gimnastikistino
* [[16ma di julio]] - [[Conor Sherry]], Usan aktoro
* [[17ma di julio]] - [[Denisa Hindová]], Cheka tenisistino
* [[23ma di julio]] - [[Séléna Janicijevic]], Franca tenisistino
* [[26ma di julio]] - [[Morgan Rogers]], Angla futbalisto
* [[30ma di julio]] - [[Ardon Jashari]], Suisa futbalisto
* [[1ma di septembro]] - [[Diane Parry]], Franca tenisistino
[[Arkivo:Bradley_Barcola_France_v_Senegal_16_June_2026-398.jpg|thumb|130px|[[Bradley Barcola]]]]
* [[2ma di septembro]] - [[Bradley Barcola]], Franca futbalisto
* [[12ma di septembro]] - [[Carlos Andrés Gómez Hinestroza]], Kolumbiana futbalisto
* [[14ma di septembro]] - [[Pape Matar Sarr]], Senegalana futbalisto
* [[17ma di septembro]] - [[Elina Araratovna Avanesyan|Elina Avanesyan]], Rusa tenisistino
* [[26ma di septembro]] - [[Jayden Nelson]], Kanadana futbalisto
* [[10ma di oktobro]] - [[James Trafford]], Angla futbalisto
* [[6ma di novembro]] - [[Elliot Junior Anderson]], Angla futbalisto
* [[21ma di novembro]] - [[Besfort Zeneli]], Sueda futbalisto
* [[29ma di novembro]] - [[Sander Tangvik]], Norvegiana futbalisto
* [[5ma di decembro]] - [[Xenia Anatolyevna Kamkova|Xenia Kamkova]], Rusa gimnastikistino
* [[10ma di decembro]] - [[Yekaterina Yevgenyevna Golceva|Yekaterina Golceva]], Rusa shakoludistino
* [[14ma di decembro]] - [[Francisco Conceição]], Portugalana futbalisto

== Morti ==
* [[3ma di januaro]] - [[Freddy Heineken]], ex-chefo dil Heineken-biriferio (n. 1923)
* [[6ma di januaro]] - [[Sanya Dharmasakti]], chefministro di Tailando (n. 1907)
[[Arkivo:Aleksandr_Prokhorov.jpg|thumb|130px|[[Alexandr Mihailovich Prohorov|Alexandr Prohorov]]]]
* [[8ma di januaro]] - [[Alexandr Mihailovich Prohorov|Alexandr Prohorov]], Rusa fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1916)
* [[17ma di januaro]] - [[Camilo José Cela]], Hispana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1916)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.cervantes.es/bibliotecas_documentacion_espanol/biografias/tel_aviv_camilo_jose_cela.htm|titulo=Camilo José Cela. Biografía|editero=Instituto Cervantes|idiomo={{es}}|vidita ye=5ma di marto 2023}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di januaro]] - [[Martti Miettunen]], chefministro di Finlando (n. 1907)
* [[21ma di januaro]] - [[Peggy Lee]], Usana kantistino (n. 1920)
* [[23ma di januaro]] - [[Pierre Bourdieu]], Franca sociologo (n. 1930)
* [[28ma di januaro]] - [[Astrid Lindgren]], Sueda skriptisto (n. 1907)
* [[4ma di februaro]] - [[Agatha Barbara]], prezidantino di Malta (n. 1923)
[[Arkivo:Max_Perutz.jpg|thumb|130px|[[Max Perutz]]]]
* [[6ma di februaro]] - [[Max Ferdinand Perutz]], Austriana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1914)
* [[8ma di februaro]] - [[Ong Teng Cheong]], prezidanto di Singapur (n. 1936)
* [[9ma di februaro]] - Princino [[Margaret, komtino de Snowdown]] (n. 1930)
* [[11ma di februaro]] - [[Traudl Junge]], privata sekretario di Adolf Hitler de 1942 til 1945 (n. 1920)
* [[21ma di februaro]] - [[John Thaw]], Britanian aktoro (n. 1942)
* [[22ma di februaro]] - [[Jonas Savimbi]], chefo di [[UNITA]] (n. 1934)
* [[25ma di februaro]] - [[Claire Davenport]], Britanian aktorino (n. 1933)
* [[26ma di februaro]] - [[Lawrence Tierney]], Usan aktoro (n. 1919)
* [[8ma di marto]] - [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]], prezidanto di Benin (n. 1917)
* [[11ma di marto]] - [[James Tobin]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1918)
* [[12ma di marto]] - [[Spyros Kyprianou]], prezidanto di Chipro (n. 1932)
* [[13ma di marto]] - [[Hans-Georg Gadamer]], filozofo, evante 102 yari (n. 1900)
* [[14ma di marto]] - [[Cherry Wilder]], Nova-Zelandana skriptisto (n. 1930)
[[Arkivo:Milstein_lnp.jpg|thumb|130px|[[César Milstein]]]]
* [[24ma di marto]] - [[César Milstein]], Arjentiniana ciencisto, Nobel-laureato (n. 1927)
* [[26ma di marto]] - [[Taisto Sinisalo]], Finlandana politikisto (n. 1926)
* [[27ma di marto]] - [[Billy Wilder]], Austrian-Usana filmifisto (n. 1906)
* [[27ma di marto]] - [[Dudley Moore]], Britaniana pianisto ed aktoro (n. 1935)
* [[30ma di marto]] - [[Elizabeth Bowes-Lyon|Elizabeth]], rejino-matro del Unionita Rejio (n. 1900)
* [[16ma di aprilo]] - [[Ramiro de León Carpio]], prezidanto di Guatemala (n. 1942)
* [[18ma di aprilo]] - [[Thor Heyerdahl]], Norvegian explorero (n. 1914)
* [[22ma di aprilo]] - [[Linda Lovelace]], Usana pornografo aktorino (n. 1949)
[[Arkivo:Hugo_Banzer_Suarez,_General,_Presidente_da_Bolívia..tif|130px|thumb|[[Hugo Banzer Suárez|Hugo Banzer]]]]
* [[5ma di mayo]] - [[Hugo Banzer Suárez]], prezidanto di Bolivia (n. 1926)
* [[6ma di mayo]] - [[Pim Fortuyn]], Nederlandana politikisto (n. 1948)
* [[19ma di mayo]] - [[John Grey Gorton]], chefministro di Australia (n. 1911)
* [[20ma di mayo]] - [[Stephen Jay Gould]], Usana paleontologisto (n. 1941)
* [[21ma di mayo]] - [[Niki de Saint Phalle]], Franc artisto (n. 1930)
* [[23ma di mayo]] - [[Timur Petrovich Novikov|Timur Novikov]], Rusa piktisto, artisto, rejisoro e HBTI-aktivisto (n. 1958)
* [[4ma di junio]] - [[Fernando Belaúnde Terry]], prezidanto di Peru (n. 1912)
* [[5ma di junio]] - [[Dee Dee Ramone]], Usana basisto (n. 1952)
* [[7ma di junio]] - [[Basappa Danappa Jatti]], vice-prezidanto e provizora prezidanto di India (n. 1912)
* [[9ma di junio]] - [[Alexandr Vladimirovich Vlasov]], Rusa politikisto (n. 1932)
* [[10ma di junio]] - [[John Gotti]], Usana mafiestro (n. 1940)
* [[24ma di junio]] - [[Pierre Werner]], chefministro di Luxemburgia (n. 1913)
* [[8ma di julio]] - [[Ward Kimball]], Usana muzikisto, animisto, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1914)
* [[9ma di julio]] - [[Rod Steiger]], Usan aktoro (n. 1925)
* [[14ma di julio]] - [[Joaquín Balaguer]], ex-prezidanto di Dominikana Republiko (n. 1906)
* [[23ma di julio]] - [[Olof Lagercrantz]], Sueda skriptisto (n. 1911)
* [[28ma di julio]] - [[Archer John Porter Martin]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1910)
* [[6ma di agosto]] - [[Edsger W. Dijkstra]], Nederlandana teoriisto pri informatiko (n. 1930)
* [[30ma di agosto]] - [[Zaid ibn Shaker]], chefministro di Jordania (n. 1934)
[[Arkivo:Lionel_Hampton,_Aquarium,_New_York,_ca._June_1946_(William_P._Gottlieb_03841).jpg|thumb|130px|[[Lionel Hampton]]]]
* [[31ma di agosto]] - [[Lionel Hampton]], Usana muzikistulo (n. 1908)
* 31ma di agosto - [[George Hornidge Porter]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1920)
* [[19ma di septembro]] - [[Robert Guéï]], diktatoro di Ivora Rivo (n. 1941)
* [[11ma di oktobro]] - [[Antonio González González]], Hispana kemiisto (n. 1917)
* [[12ma di oktobro]] - [[Ray Conniff]], Usana muzikisto (n. 1916)
* [[13ma di oktobro]] - [[Stephen Ambrose]], Usana historiisto (n. 1936)
* [[31ma di oktobro]] - [[Mihail Stasinopoulos]], prezidanto di Grekia (n. 1903)
* [[3ma di novembro]] - [[Lonnie Donegan]], Britaniana muzikisto, kompozisto e kantisto (n. 1931)
* [[7ma di novembro]] - [[Rudolf Augstein]], fondinto dil Germana revuo ''Der Spiegel'' (n. 1923)
[[Arkivo:Abba_Eban_1970.jpg|thumb|130px|[[Abba Eban]]]]
* [[17ma di novembro]] - [[Abba Eban]], Israelana politikisto (n. 1915)
* [[18ma di novembro]] - [[James Coburn]], Usan aktoro (n. 1928)
* [[5ma di decembro]] - [[Ne Win]], diktatoro di Myanmar (n. 1911)
* [[8ma di decembro]] - [[Charles Rosen (ciencisto)|Charles Rosen]], Kanadana informatikisto pri artifical inteligenteso (n. 1917)
* [[12ma di decembro]] - [[Orlando Villas-Boas]], Brazilian explorero e defensero di indijeni (n. 1914)
* [[22ma di decembro]] - [[Desmond Hoyte]], chefministro e prezidanto di Guyana (n. 1929)
* 22ma di decembro - [[Joe Strummer]], Britaniana muzikisto ([[The Clash]]) (n. 1952)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Raymond Davis Jr.]], [[Masatoshi Koshiba]], [[Riccardo Giacconi]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[John B. Fenn]], [[Koichi Tanaka]], [[Kurt Wüthrich]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Sydney Brenner]], [[H. Robert Horvitz]], [[John E. Sulston]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Imre Kertész]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Jimmy Carter]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Daniel Kahneman]], [[Vernon L. Smith]]

== Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Yari 2000a]]</text>
      <sha1>9dxmjpmtfc5hy7er8ue4ac0bj49iaom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1125221</id>
      <parentid>1125220</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T21:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+imajo</comment>
      <origin>1125221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20831" sha1="a2pedyagq3i832i905uiowj8yak3zww" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La [[yaro]] '''2002''' (MMII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 2ma [[yaro]] di la triesma yarmilo, la 2ma yaro di la [[21ma yarcento]], e la 3ma yaro di la [[yari 2000a]].

== Eventi ==
=== [[Kosmo]] ===
* [[19ma di februaro]] - Probilo di [[NASA]] ''[[2001 Mars Odyssey]]'' komencas mapifar la surfaco di [[Marso]].
* [[1ma di marto]] - [[Spaco-paromo]] ''Columbia'' lansesas. La kruo i.a. sorgos [[kosmala teleskopo „Hubble“]].
* [[26ma di mayo]] - ''2001 Mars Odyssey'' trovas [[aquo]] en [[Marso]].
* [[4ma di junio]] - [[Nana planeto]] ''50000 Quaoar'' deskovresas dop [[Neptuno]].
* [[7ma di oktobro]] - Ofical anunco pri la deskovro di ''5000 Quaoar''.
* [[4ma di decembro]] - Eventas total [[eklipso]] sunala.

=== [[Mondo]] ===
* [[16ma di januaro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] embarasas aceso al fondi di [[Osama bin Laden]] ed [[al-Kaida]]. Anke armal importaco a la [[Taliban]] inhibesas.
* [[18ma di aprilo]] - Nova [[insekto]]-familio, ''Mantophasmatodea'', trovesas.

=== [[Europa]] ===
* [[1ma di januaro]] - [[Euro]] uzeskas kom valuto en [[Europana Uniono]].
* [[6ma di februaro]] - Che [[Unionita Rejio]] eventas festi pri la 50-yara regno di [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio|Elizabeth la 2ma]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo= Queen helps CBC TV mark 50th anniversary |url=http://www.cbc.ca/news/canada/queen-helps-cbc-tv-mark-50th-anniversary-1.323865|publikigita ye=11ma di oktobro 2002|editero=CBC|vidita ye=4ma di junio 2016|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[12ma di februaro]] - Litijo kontre l'ex-prezidanto di [[Yugoslavia]] [[Slobodan Milosevic]] komencas en [[Den Haag]], che tribunalo dil [[UN]] pri militala krimini.
* [[28ma di februaro]] - [[Finlando]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, e ''markka'' ne plus esas uzebla.
* [[17ma di marto]] - Eventas parlamental elekti en [[Portugal]].
* [[9ma di mayo]] - En Kaspiysk, [[Rusia]], bombo duktita fore explozas dum militala revuo, e produktas 43 morti e 130 vunditi.
* [[23ma di mayo]] - La muziko-konkurso Europala eventas unesmafoye en [[Estonia]].
* [[4ma di junio]] - En [[Hispania]], deputati aprobas lego qua posibligos [[Baskia]]na partiso ''Herri Batasuna'' divenar legala.
* [[14ma di julio]] - En [[Francia]], militanto de extrema-dextra Maxime Brunerie probas mortigar prezidanto [[Jacques Chirac]] dum la festo pri memoriala dio di [[Franca Revoluciono]].
* [[26ma di julio|26ma]] til [[30ma di julio]] - Eventas Ido-renkontro 2002, en [[Krakow]], [[Polonia]]&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo= Raporto pri Ido-renkontro 2002 en Krakow|url= http://www.europa.idolinguo.com/Polonia/krakow2002.htm}}&lt;/ref&gt;.
* [[27ma di julio]] - En [[Ukraina]], milital [[aeroplano]] Su-27 falas dum aeral expozo, e produktas 78 morti e plua 100 vunditi.
* [[10ma di septembro]] - [[Suisia]] membreskas [[Unionita Nacioni]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=With Admission of Switzerland, United Nations Family Now Numbers 190 Member States|publikigita ye=10ma di septembro 2002|editero=Unionita Nacioni|idiomo={{en}}|url=https://www.un.org/press/en/2002/GA10041.doc.htm|vidita ye= 27ma di januaro 2017}}&lt;/ref&gt;
* 23ma til [[26ma di oktobro]] - En [[Moskva]], 40 Checheniani, di qui la duimo mulieri, prenas 750 gajo-homi en teatro. Rusa trupi asaltas la teatro ed ocidas per gaso omna Checheni ecepte du, e plusa 117 gajo-homi.
* [[13ma di novembro]] - [[Grekia|Greka]] [[petrolonavo]] ''Prestige'' sinkas pos ruptar en du parti, e 76.000 m³ di [[petrolo]] likas apud la litoro di [[Galisia]] e nordo di [[Portugal]]. Ol esas la maxim mala ambientala dizastro di [[Hispania]] e [[Portugal]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Petroleiro Prestige afundou-se por completo|url=https://www.publico.pt/2002/11/19/sociedade/noticia/petroleiro-prestige-afundouse-por-completo-197295 |editero=Público|publikigita ye=19ma di novembro 2002|vidita ye=28ma di junio 2022|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[21ma di novembro]] - [[Bulgaria]], [[Estonia]], [[Latvia]], [[Lituania]], [[Romania]], [[Slovakia]] e [[Slovenia]] divenas membri di [[NATO]].
* [[13ma di decembro]] - [[EU]] anuncas ke ol havos 10 nova membro-stati ye l'[[1ma di mayo]] [[2004]].

=== [[Azia]] ===
* Unesma [[banko-automato]] lansesas en [[Laos]].
* [[marto]] - Operaco ''Anaconda'' di [[Usa]] kontre la [[Talibano|Talibani]] finas en est [[Afganistan]].
* [[25ma di marto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.1 che [[skalo di Richter]] frapas [[montaro Hindukush]] en [[Afganistan]] e produktas 1.000 morti.
* [[30ma di aprilo]] - En [[Pakistan]] votanti volas ke militala regno durez.
* [[14ma di junio]] - En [[Karachi]], [[Pakistan]], 20 homi mortas e 50 vundesas lor explozo avan Usan ambasadeyo.
* [[5ma di julio]] - [[Irak]] ne aceptas propozo pri l'armala kontrolo da [[UN]].
* [[18ma di julio]] - En [[India]], [[Abdul Kalam]] elektesas prezidanto.
* [[2ma di agosto]] - [[Irak]] invitas [[Hans Blix]] pro negociar pri desarmizo. [[UN]] ne aceptas propozo da Irak e demandas prolongar armala kontrolo-viziti.
* [[5ma di septembro]] - En [[Afganistan]], atento kontre prezidanto [[Hamid Karzai]] ne sucesas.
* [[12ma di oktobro]] - Explozo di du bombi en noktala klubi en [[Kuta]] e [[Bali]], [[Indonezia]], produktas 202 morti.
* [[8ma di novembro]] - Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni demandas de Irak konkordar pri diminuto de armi. [[Irak]] konkordos ye la [[13ma di novembro]].
* [[15ma di novembro]] - [[Hu Jintao]] divenas chef-sekretario dil komunista partiso di [[Popul-Republiko Chinia]].
* [[18ma di novembro]] - Arm-inspektisti dil [[UN]] advenas [[Irak]] duktata da [[Hans Blix]]. 

=== [[Afrika]] ===
* [[17ma di januaro]] - En [[Demokratial Republiko Kongo]] [[volkano]] [[Nyiragongo]] eruptas e 400.000 homi evakuesas.
* [[18ma di januaro]] - [[Interna milito di Sierra Leone]] finas oficale.
* [[27ma di januaro]] - En [[Lagos]], [[Nigeria]], armala magazino explozas e 1.000 homi mortas.
* [[20ma di februaro]] - En [[Egiptia]] fairo en treno produktas 370 morti.
* [[22ma di februaro]] - [[Jonas Savimbi]], chefo di rebela grupo [[UNITA]], mortigesas dum kombati en la provinco [[Moxico]], [[Angola]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|publikigita ye=25ma di februaro 2002|titulo=Savimbi 'died with gun in hand'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1839252.stm|editero=BBC News|vidita ye=4ma di junio 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[4ma di aprilo]] - [[Interna milito di Angola]] finas.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Unita signs peace treaty with Angolan army to end 27-year civil war|autoro=Tim Butcher|publikigita ye=5ma di aprilo 2002|editero=The Telegraph|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di januaro 2017 |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/angola/1389946/Unita-signs-peace-treaty-with-Angolan-army-to-end-27-year-civil-war.html}}&lt;/ref&gt;
* [[22ma di novembro]] - En [[Nigeria]], plu kam 100 homi mortas, kande demonstranti protestas kontre la konkurso pri la Belino di la Mondo.

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[9ma di januaro]] - En [[Usa]], ministerio pri yural aferi komencas kriminal inquesto pri bankroto dil kompanio [[Enron]].
* [[22ma di januaro]] - En [[Usa]], firmo ''Kmart'' divenas la maxim granda kompanio, qua volas protekto pro bankroto.
* [[18ma di junio]] - En [[Arizona]] en fairo inflamita da lokali brulas 1.872 km² de foresto.
* De la [[13ma di julio]] til la [[5ma di septembro]] - Dum terenala fairo en [[Oregon]] e [[Kalifornia]] brulas {{formatnum:2022}} km²
* [[6ma di agosto]] - [[Markezo de la Fayette]] (1757-1834) divenas honorumala civitano di [[Usa]].
* [[12ma di septembro]] - Prezidanto di Usa [[George W. Bush]] konferas en [[Unionita Nacioni]] demandante opozar [[Irak]].
* [[2ma di oktobro]] - Parlamento di [[Usa]] permisas ke prezidanto uzez militala forco, se ilu volos.
* [[16ma di oktobro]] - [[George W. Bush]] signatas decido pri milito kontre [[Irak]].

=== [[Central Amerika]] ===
* [[10ma di januaro]] - En [[Nikaragua]], [[Enrique Bolaños]] komencas lua kin-yara prezidanteso.
* [[3ma di februaro]] - Eventas prezidantal elekti en [[Kosta Rika]].
* [[12ma di mayo]] - Ex-prezidanto di [[Usa]] [[Jimmy Carter]] vizitas [[Kuba]] dum kin dii.

===[[Sud-Amerika]]===
* [[1ma di januaro]] - Parlamento di [[Arjentinia]] nominas [[Eduardo Duhalde]] kom prezidanto. To finigas 10-dia periodo dum qua Arjentinia havis sep prezidanti.
* [[14ma di novembro]] - [[Arjentinia]] ne pagas al [[Mondala Banko]] lua 805-milion-dolara debo.

===[[Oceania]]===
* [[20ma di mayo]] - [[Estal Timor]] divenas nedependanta, pos 26-yara okupo da [[Indonezia]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=East Timor celebrates as a nation is born|url=http://www.theage.com.au/articles/2002/05/19/1021801638341.html|idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di mayo 2002 |editero=The Age|vidita ye=27ma di januaro 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[27ma di septembro]] - [[Estal Timor]] membreskas [[Unionita Nacioni]].

==[[Sporto]]==
* [[8ma di februaro|8ma]] til la [[24ma di februaro]] - Eventas [[Vintrala Olimpiala Ludi]] en [[Salt Lake City]], [[Utah]].
* [[31ma di mayo]] til la [[30ma di junio]] - [[Mondala Kupo di futbalo]] eventas en [[Japonia]] e [[Sud-Korea]].

== Naski ==
[[Arkivo:Simon_Adingra_Cote_D'Ivoire_v_Ecuador_14_June_2026-60.jpg|thumb|130px|[[Simon Adingra]]]]
* [[1ma di januaro]] - [[Simon Adingra]], Ivorana futbalisto
* [[2ma di januaro]] - [[Thierno Ballo]], Austriana futbalisto
* [[4ma di januaro]] - [[Vladyslav Vanat]], Ukrainana futbalisto
* [[5ma di februaro]] - [[Tarek Alaa Abdelghaffar Elgebaly]], Egiptiana futbalisto
* [[7ma di januaro]] - [[Alexandra Vecic]], Germana tenisistino
* [[9ma di januaro]] - [[Piero Hincapié]], Equadorana futbalisto
* [[11ma di januaro]] - [[Noah Botic]], Australiana futbalisto
* [[18ma di januaro]] - [[Anastasia Vladimirovna Zaharova|Anastasia Zaharova]], Rusa tenisistino
* [[26ma di januaro]] - [[Darya Igorevna Astahova|Darya Astahova]], Rusa tenisistino
* [[31ma di januaro]] - [[Luisa Meyer auf der Heide]], Germana tenisistino
* [[8ma di februaro]] - [[Haissem Hassan]], Egiptiana futbalisto
[[Arkivo:Matías_Galarza_-_Brasileirão_Série_A-_Bragantino_4_x_2_Coritiba_-_52150854647_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Matías Galarza Fonda|Matías Galarza]]]]
* [[11ma di februaro]] - [[Matías Galarza Fonda]], Paraguayana futbalisto
* [[12ma di februaro]] - [[Daniel Jonathan Svensson]], Sueda futbalisto
* [[13ma di februaro]] - [[Sophia Lillis]], Usan aktorino
* [[16ma di februaro]] - [[Fabian Rieder]], Suisa futbalisto
* [[25ma di februaro]] - [[Maghnes Akliouche]], Franca futbalisto
[[Arkivo:Pedro Vite Cote D'Ivoire v Ecuador 14 June 2026-71.jpg|thumb|130px|[[Pedro Vite]]]]
* [[9ma di marto]] - [[Pedro Vite]], Equadorana futbalisto
* [[10ma di marto]] - [[Noni Madueke]], Angla futbalisto
* [[22ma di marto]] - [[Andrei Yevgenyevich Yesipenko|Andrei Yesipenko]], Rusa shakoludistulo
* [[17ma di aprilo]] - [[Whitney Osuigwe]], Usana tenisistino
* [[20ma di aprilo]] - [[Irina Nikolayevna Alexeyeva|Irina Alexeyeva]], Rusa gimnastikistino
* [[23ma di aprilo]] - [[Jørgen Strand Larsen]], Norvegiana futbalisto
* 23ma di aprilo - [[David Møller Wolfe]], Norvegiana futbalisto
* [[24ma di aprilo]] - [[Victoria Hu]], Usana tenisistino
* [[27ma di aprilo]] - [[Anthony Elanga]], Sueda futbalisto
* [[2ma di mayo]] - [[Thelo Aasgaard]], Norvegiana futbalisto
* [[8ma di mayo]] - [[Chantal Sauvant]], Germana tenisistino
* [[16ma di mayo]] - [[Tomás Araújo]], Portugalana futbalisto
* [[22ma di mayo]] - [[Paulina Chávez]], Usan aktorino
[[Arkivo:Jérémy_Doku_USMNT_v_Belgium_Mar_28_2026-27_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Jérémy Doku]]]]
* [[27ma di mayo]] - [[Jérémy Doku]], Belga futbalisto
* [[6ma di junio]] - [[Mina Hodzic]], Germana tenisistino
* [[12ma di junio]] - [[Koni De Winter]], Belga futbalisto
* [[16ma di junio]] - [[Ismaël Koné]], Kanadana futbalisto
* [[17ma di junio]] - [[Angelina Wirges]], Germana tenisistino
* [[19ma di junio]] - [[Efraín Álvarez]], Mexikiana futbalisto
* 19ma di junio - [[Nuno Alexandre Tavares Mendes]], Portugalana futbalisto
* [[22ma di junio]] - [[Elliot Stroud]], Sueda futbalisto
* [[3ma di julio]] - [[Marvin Keller]], Angla-Suisiana futbalisto
* [[4ma di julio]] - [[Julie Belgraver]], Franca tenisistino
[[Arkivo:Senne_Lammens_USMNT_v_Belgium_Mar_28_2026-98_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Senne Lammens]]]]
* [[7ma di julio]] - [[Senne Lammens]], Belga futbalisto
* [[8ma di julio]] - [[Volha Siarhieyewna Badelka|Volha Badelka]], Bielorusa shakoludistino
* [[11ma di julio]] - [[Alexandra Eduardovna Shchekoldina|Alexandra Shchekoldina]], Rusa gimnastikistino
* [[16ma di julio]] - [[Conor Sherry]], Usan aktoro
* [[17ma di julio]] - [[Denisa Hindová]], Cheka tenisistino
* [[23ma di julio]] - [[Séléna Janicijevic]], Franca tenisistino
* [[26ma di julio]] - [[Morgan Rogers]], Angla futbalisto
* [[30ma di julio]] - [[Ardon Jashari]], Suisa futbalisto
* [[1ma di septembro]] - [[Diane Parry]], Franca tenisistino
[[Arkivo:Bradley_Barcola_France_v_Senegal_16_June_2026-398.jpg|thumb|130px|[[Bradley Barcola]]]]
* [[2ma di septembro]] - [[Bradley Barcola]], Franca futbalisto
* [[12ma di septembro]] - [[Carlos Andrés Gómez Hinestroza]], Kolumbiana futbalisto
* [[14ma di septembro]] - [[Pape Matar Sarr]], Senegalana futbalisto
* [[17ma di septembro]] - [[Elina Araratovna Avanesyan|Elina Avanesyan]], Rusa tenisistino
* [[26ma di septembro]] - [[Jayden Nelson]], Kanadana futbalisto
* [[10ma di oktobro]] - [[James Trafford]], Angla futbalisto
* [[6ma di novembro]] - [[Elliot Junior Anderson]], Angla futbalisto
* [[21ma di novembro]] - [[Besfort Zeneli]], Sueda futbalisto
* [[29ma di novembro]] - [[Sander Tangvik]], Norvegiana futbalisto
* [[5ma di decembro]] - [[Xenia Anatolyevna Kamkova|Xenia Kamkova]], Rusa gimnastikistino
* [[10ma di decembro]] - [[Yekaterina Yevgenyevna Golceva|Yekaterina Golceva]], Rusa shakoludistino
* [[14ma di decembro]] - [[Francisco Conceição]], Portugalana futbalisto

== Morti ==
* [[3ma di januaro]] - [[Freddy Heineken]], ex-chefo dil Heineken-biriferio (n. 1923)
* [[6ma di januaro]] - [[Sanya Dharmasakti]], chefministro di Tailando (n. 1907)
[[Arkivo:Aleksandr_Prokhorov.jpg|thumb|130px|[[Alexandr Mihailovich Prohorov|Alexandr Prohorov]]]]
* [[8ma di januaro]] - [[Alexandr Mihailovich Prohorov|Alexandr Prohorov]], Rusa fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1916)
* [[17ma di januaro]] - [[Camilo José Cela]], Hispana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1916)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.cervantes.es/bibliotecas_documentacion_espanol/biografias/tel_aviv_camilo_jose_cela.htm|titulo=Camilo José Cela. Biografía|editero=Instituto Cervantes|idiomo={{es}}|vidita ye=5ma di marto 2023}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di januaro]] - [[Martti Miettunen]], chefministro di Finlando (n. 1907)
* [[21ma di januaro]] - [[Peggy Lee]], Usana kantistino (n. 1920)
* [[23ma di januaro]] - [[Pierre Bourdieu]], Franca sociologo (n. 1930)
* [[28ma di januaro]] - [[Astrid Lindgren]], Sueda skriptisto (n. 1907)
* [[4ma di februaro]] - [[Agatha Barbara]], prezidantino di Malta (n. 1923)
[[Arkivo:Max_Perutz.jpg|thumb|130px|[[Max Perutz]]]]
* [[6ma di februaro]] - [[Max Ferdinand Perutz]], Austriana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1914)
* [[8ma di februaro]] - [[Ong Teng Cheong]], prezidanto di Singapur (n. 1936)
* [[9ma di februaro]] - Princino [[Margaret, komtino de Snowdown]] (n. 1930)
* [[11ma di februaro]] - [[Traudl Junge]], privata sekretario di Adolf Hitler de 1942 til 1945 (n. 1920)
* [[21ma di februaro]] - [[John Thaw]], Britanian aktoro (n. 1942)
* [[22ma di februaro]] - [[Jonas Savimbi]], chefo di [[UNITA]] (n. 1934)
* [[25ma di februaro]] - [[Claire Davenport]], Britanian aktorino (n. 1933)
* [[26ma di februaro]] - [[Lawrence Tierney]], Usan aktoro (n. 1919)
* [[8ma di marto]] - [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]], prezidanto di Benin (n. 1917)
* [[11ma di marto]] - [[James Tobin]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1918)
* [[12ma di marto]] - [[Spyros Kyprianou]], prezidanto di Chipro (n. 1932)
* [[13ma di marto]] - [[Hans-Georg Gadamer]], filozofo, evante 102 yari (n. 1900)
* [[14ma di marto]] - [[Cherry Wilder]], Nova-Zelandana skriptisto (n. 1930)
[[Arkivo:Milstein_lnp.jpg|thumb|130px|[[César Milstein]]]]
* [[24ma di marto]] - [[César Milstein]], Arjentiniana ciencisto, Nobel-laureato (n. 1927)
* [[26ma di marto]] - [[Taisto Sinisalo]], Finlandana politikisto (n. 1926)
* [[27ma di marto]] - [[Billy Wilder]], Austrian-Usana filmifisto (n. 1906)
* [[27ma di marto]] - [[Dudley Moore]], Britaniana pianisto ed aktoro (n. 1935)
* [[30ma di marto]] - [[Elizabeth Bowes-Lyon|Elizabeth]], rejino-matro del Unionita Rejio (n. 1900)
* [[16ma di aprilo]] - [[Ramiro de León Carpio]], prezidanto di Guatemala (n. 1942)
* [[18ma di aprilo]] - [[Thor Heyerdahl]], Norvegian explorero (n. 1914)
* [[22ma di aprilo]] - [[Linda Lovelace]], Usana pornografo aktorino (n. 1949)
[[Arkivo:Hugo_Banzer_Suarez,_General,_Presidente_da_Bolívia..tif|130px|thumb|[[Hugo Banzer Suárez|Hugo Banzer]]]]
* [[5ma di mayo]] - [[Hugo Banzer Suárez]], prezidanto di Bolivia (n. 1926)
* [[6ma di mayo]] - [[Pim Fortuyn]], Nederlandana politikisto (n. 1948)
* [[19ma di mayo]] - [[John Grey Gorton]], chefministro di Australia (n. 1911)
* [[20ma di mayo]] - [[Stephen Jay Gould]], Usana paleontologisto (n. 1941)
* [[21ma di mayo]] - [[Niki de Saint Phalle]], Franc artisto (n. 1930)
* [[23ma di mayo]] - [[Timur Petrovich Novikov|Timur Novikov]], Rusa piktisto, artisto, rejisoro e HBTI-aktivisto (n. 1958)
* [[4ma di junio]] - [[Fernando Belaúnde Terry]], prezidanto di Peru (n. 1912)
* [[5ma di junio]] - [[Dee Dee Ramone]], Usana basisto (n. 1952)
* [[7ma di junio]] - [[Basappa Danappa Jatti]], vice-prezidanto e provizora prezidanto di India (n. 1912)
* [[9ma di junio]] - [[Alexandr Vladimirovich Vlasov]], Rusa politikisto (n. 1932)
[[Arkivo:John_Gotti_FBI_booking_(cropped)_2.jpg|thumb|130px|[[John Gotti]]]]
* [[10ma di junio]] - [[John Gotti]], Usana mafiestro (n. 1940)
* [[24ma di junio]] - [[Pierre Werner]], chefministro di Luxemburgia (n. 1913)
* [[8ma di julio]] - [[Ward Kimball]], Usana muzikisto, animisto, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1914)
* [[9ma di julio]] - [[Rod Steiger]], Usan aktoro (n. 1925)
* [[14ma di julio]] - [[Joaquín Balaguer]], ex-prezidanto di Dominikana Republiko (n. 1906)
* [[23ma di julio]] - [[Olof Lagercrantz]], Sueda skriptisto (n. 1911)
* [[28ma di julio]] - [[Archer John Porter Martin]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1910)
* [[6ma di agosto]] - [[Edsger W. Dijkstra]], Nederlandana teoriisto pri informatiko (n. 1930)
* [[30ma di agosto]] - [[Zaid ibn Shaker]], chefministro di Jordania (n. 1934)
[[Arkivo:Lionel Hampton 1948.jpg|thumb|130px|[[Lionel Hampton]]]]
* [[31ma di agosto]] - [[Lionel Hampton]], Usana muzikistulo (n. 1908)
* 31ma di agosto - [[George Hornidge Porter]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1920)
* [[19ma di septembro]] - [[Robert Guéï]], diktatoro di Ivora Rivo (n. 1941)
* [[11ma di oktobro]] - [[Antonio González González]], Hispana kemiisto (n. 1917)
* [[12ma di oktobro]] - [[Ray Conniff]], Usana muzikisto (n. 1916)
* [[13ma di oktobro]] - [[Stephen Ambrose]], Usana historiisto (n. 1936)
* [[31ma di oktobro]] - [[Mihail Stasinopoulos]], prezidanto di Grekia (n. 1903)
* [[3ma di novembro]] - [[Lonnie Donegan]], Britaniana muzikisto, kompozisto e kantisto (n. 1931)
* [[7ma di novembro]] - [[Rudolf Augstein]], fondinto dil Germana revuo ''Der Spiegel'' (n. 1923)
[[Arkivo:The_Knesset_held_a_memorial_on_Holocaust_Memorial_Day_and_the_national_flag_was_lowered_to_half_mast_(FL45978192).jpg|thumb|130px|[[Abba Eban]]]]
* [[17ma di novembro]] - [[Abba Eban]], Israelana politikisto (n. 1915)
* [[18ma di novembro]] - [[James Coburn]], Usan aktoro (n. 1928)
* [[5ma di decembro]] - [[Ne Win]], diktatoro di Myanmar (n. 1911)
* [[8ma di decembro]] - [[Charles Rosen (ciencisto)|Charles Rosen]], Kanadana informatikisto pri artifical inteligenteso (n. 1917)
* [[12ma di decembro]] - [[Orlando Villas-Boas]], Brazilian explorero e defensero di indijeni (n. 1914)
* [[22ma di decembro]] - [[Desmond Hoyte]], chefministro e prezidanto di Guyana (n. 1929)
* 22ma di decembro - [[Joe Strummer]], Britaniana muzikisto ([[The Clash]]) (n. 1952)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Raymond Davis Jr.]], [[Masatoshi Koshiba]], [[Riccardo Giacconi]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[John B. Fenn]], [[Koichi Tanaka]], [[Kurt Wüthrich]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Sydney Brenner]], [[H. Robert Horvitz]], [[John E. Sulston]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Imre Kertész]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Jimmy Carter]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Daniel Kahneman]], [[Vernon L. Smith]]

== Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Yari 2000a]]</text>
      <sha1>a2pedyagq3i832i905uiowj8yak3zww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2000</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3236</id>
    <revision>
      <id>1125219</id>
      <parentid>1124816</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T20:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+naski, imaji</comment>
      <origin>1125219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19624" sha1="ee4xsiuo6fdq5g6u2aw8i1itnh8p40o" xml:space="preserve">{{20ma yarcento}}
La yaro '''2000''' (MM per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[saturdio]] che [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 1000ma e lasta yaro di la [[2ma yarmilo]] e la 100ma e lasta yaro di la [[20ma yarcento]]. Ol ank esis l'unesma yaro di la yari 2000a. [[UNESKO]] deklaris ol la &quot;yaro di la kulturo di paco&quot;.

== Eventi ==
=== [[Kosmo]] ===
* [[3ma di januaro]] - En cielo videsas multa centi stelo-flugi kande [[aerolito|aerolito-grupo]] kolizionas kontre Teral [[atmosfero]].
* [[12ma di oktobro]] - Eventas la centesma flugo per [[spaco-paromo Discovery|Spaco-paromo ''Discovery'']].

=== [[Mondo]] ===
* &quot;Y2K&quot; ne efektigis katastrofi predicita.
* [[1ma di decembro]] - En [[London]] eventas konkurso pri la [[Belino dil mondo]]. [[Priyanka Chopra]], de [[India]], selektesas.

=== [[Europa]] ===
* [[1ma di januaro]] - En [[Suedia]], l'eklezio e la stato separesas.
* [[4ma di januaro]] - En Åsta, [[Norvegia]], du treni kolizionas. Ol esas la maxim severa treno-acidento en la historio di Norvegia: 19 homi mortas e 68 vundesas.
* [[14ma di januaro]] - Tribunalo di [[UN]] judicias kin Kroati-Bosniani e kondamnas li a 25-yar enkarcerigo pro mortigo di cent Mohamedani en 1993.
* [[6ma di februaro]] - En [[Finlando]], [[Tarja Halonen]] divenas l'unesma [[muliero]] elektita prezidanto.
* [[1ma di marto]] - [[Finlando]] adoptas nova [[konstituco]].
* [[26ma di marto]] - En [[Rusia]], [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] elektesas prezidanto.
* [[1ma di julio]] - [[Ponto Øresund]], liganta [[Kobehavn]] en [[Dania]] e [[Malmö]] en [[Suedia]], inauguresas.&lt;ref name=BT&gt;{{Extera ligilo |url=https://web.archive.org/web/20150924051009/http://www.bt.dk/nyheder/oeresundsbroen-indviet|titulo=Øresundsbroen indviet|editero=Ritzau |idiomo={{da}}|publikigita ye=1ma di julio 2000 }}&lt;/ref&gt;
* [[25ma di julio]] - En [[Paris]], [[aviono]] ''[[Concorde]]'' falas pos levo, e produktas 109 morti ennave e 5 plusa sur la lando.
* [[12ma di agosto]] - Rusa [[submara navo]] &quot;Kursk&quot; sinkas pos explozo che [[maro di Barentz]]. Omna 118 kruani mortos, di qui 23 kelka dii pose, pro manko di oxo.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.nytimes.com/2000/10/27/world/none-of-us-can-get-out-kursk-sailor-wrote.html |titulo='None of Us Can Get Out' Kursk Sailor Wrote|editero=The New York Times|vidita ye=30ma di decembro 2017|publikigita ye=27ma di oktobro 2010}}&lt;/ref&gt;
* [[septembro]] - En [[Yugoslavia]] eventas prezidantal elekto, ma [[Slobodan Milosevic]] ne agnoskas la rezultajo.
* [[5ma di oktobro]] - Eventas granda demonstro avan [[Yugoslavia]]na parlamento en [[Belgrad]], qua igos la prezidanto [[Slobodan Milosevic]] renuncar la sequanta dio. [[Vojislav Kostunica]] sucedos ilu.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/5/newsid_2493000/2493021.stm|titulo= 2000: Protesters storm Yugoslav parliament|vidita ye=20ma di septembro 2016|editero=BBC}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di novembro]] - [[Serbia e Montenegro]] membreskas [[Unionita Nacioni]].
* [[11ma di novembro]] - En [[Austria]], [[Kaprun]], 155 treno-voyajeri mortas dum fairo en tunelo.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.fhs.se/Documents/Externwebben/forskning/centrumbildningar/Crismart/Forskning/Fallbanken/KAPRUN_T.PDF |titulo=The Tunnel Blaze in Kaprun, Austria |editero=Chrismart |idiomo={{en}}|vidita ye=12ma di novembro 2015}}&lt;/ref&gt;

=== [[Azia]] ===
* [[6ma di februaro]] - [[Duesma milito en Chechenia]]: [[Rusia|Rusi]] kaptas [[Grozni]], chef-urbo di [[Chechenia]].
* [[18ma di marto]] - En [[Taiwan]] elektesas [[Chen Shui-bian]] kom prezidanto.
* [[1ma di aprilo]] - En [[Japonia]], chefministro [[Keizo Obuchi]] havas paroxismo e falas en [[komato]].
* [[5ma di aprilo]] - [[Yoshiro Mori]] divenas chefministro di [[Japonia]].
* [[25ma di mayo]] - [[Israel]] retretas ek [[Libano]] pos 22-yara okupo.
* [[28ma di septembro]] - Opozistaro-chefo [[Ariel Sharon]] vizitas [[Templo-monto]] en [[Ierusalem]] kun armizita gardistaro. To efektigos la revolto dil al-Aqsa.
* [[12ma di oktobro]] - En [[Aden]], [[Yemen]], Usana militonavo destruktesas kande batelo kun explozivi kolizionas kontre ol. L'explozo ocidas 17 soldati e vundas 39.
* [[16ma di novembro]] - [[Bill Clinton]] vizitas [[Vietnam]] kom unesma prezidanto di [[Usa]].
* [[30ma di decembro]] - En [[Filipini]], [[Manila]], explozo-serio mortigas 22 homi.

=== [[Afrika]] ===
* [[30ma di januaro]] - Falo di [[aviono]] [[Airbus A310]] de Kenya Airways poka minuti pos flugeskar de [[Abidjan]], [[Ivora Rivo]], produktas 169 morti.

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[3ma di aprilo]] - [[Microsoft]] judiciesas kulpinto pri misuzo di monopola stando.
* [[2ma di julio]] - En [[Mexikia]] [[Vicente Fox]] vinkas prezidantal elekto kom kandidato dil opozantaro.
* [[7ma di novembro]] - En [[Usa]] ne-klareso dum prezidantal elekto. Fine [[George W. Bush]] vinkas vice-prezidanto [[Al Gore]] quankam il obtenis min multa voti.
* [[27ma di novembro]] - En [[Kanada]], [[Jean Chrétien]] elektesas chefministro.

=== [[Sud-Amerika]] ===
* [[17ma di novembro]] - Parlamento di [[Peru]] revokas prezidanto [[Alberto Fujimori]] pro korupto-suspekto. Ilu fugabis a [[Japonia]].

=== [[Oceania]] ===
* [[5ma di septembro]] - [[Tuvalu]] membreskas l'[[Unionita Nacioni]].

==[[Sporto]]==
* [[11ma di junio]] - Japoniana boxisto [[Takanori Hatakeyama]] divenas mondala championo dil [[World Boxing Council|WBA]]
* [[15ma di septembro]] til la [[1ma di oktobro]]] - En [[Sydney]], [[Australia]], eventas la [[Olimpiala Ludi en Sydney, 2000|27ma Olimpiala Ludi]], kun la partopreno di {{formatnum:10647}} atleti de 199 nacioni.
* [[18ma di oktobro|18ma]] til la [[29ma di oktobro]] - En Sydney eventas la 11ma [[Paralimpiala Ludi]].

== Naski ==
[[Arkivo:Ice_Spice_at_Vetements_SS26_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Ice Spice]]]]
* [[1ma di januaro]] - [[Ice Spice]], Usana kantistino
* 1ma di januaro - [[Emily Seibold]], Germana tenisistino
* [[12ma di januaro]] - [[Jansaya Danïyarqızı Äbdimälik|Jansaya Äbdimälik]], Kazakstanana shakoludistino
* [[14ma di januaro]] - [[Jonathan Christian David]], Kanadana futbalisto
* [[20ma di januaro]] - [[Selemon Barega]], Etiopian atleto
* [[27ma di januaro]] - [[Romano Schmid]], Austriana futbalisto
* 27ma di januaro - [[Aurélien Tchouaméni]], Franca futbalisto
* [[6ma di februaro]] - [[Jørgen Strand Larsen]], Norvegiana futbalisto
[[Arkivo:Vitinha_USMNT_v_Portugal_Mar_31_2026-50_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Vitinha]]]]
* [[13ma di februaro]] - [[Vitinha]], Portugalana futbalisto
* [[15ma di februaro]] - [[Maximiliano Araújo]], Uruguayana futbalisto
* [[24ma di februaro]] - [[Alen Ahrovich Avidzba|Alen Avidzba]], Rusa tenisistulo
* [[25ma di februaro]] - [[José Raúl Rangel Aguilar]], Mexikiana futbalisto
* [[4ma di marto]] - [[Kevin José Rodríguez Cortez]], Equadorana futbalisto
* [[6ma di marto]] - [[Iliman Ndiaye]], Franca-Senegalana futbalisto
* [[9ma di marto]] - [[Pedro Lomba Neto]], Portugalana futbalisto
* [[23ma di marto]] - [[Bamba Dieng]], Senegalana futbalisto
* 23ma di marto - [[Anton Viktorovich Borodachyov|Anton Borodachyov]], Rusa skermistulo
* 23ma di marto - [[Kirill Viktorovich Borodachyov|Kirill Borodachyov]], Rusa skermistulo
* [[26ma di marto]] - [[Jibek Ermuratqızı Qulambayeva|Jibek Qulambayeva]], Kazakstanana tenisistino
* 26ma di marto - [[Nina Derwael]], Belga gimnastikistino
[[Arkivo:Halle Bailey in 2023 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Halle Bailey]]]]
* [[27ma di marto]] - [[Halle Bailey]], Usana kantistino ed aktorino
* [[29ma di marto]] - [[Juan Manuel Sanabria]], Uruguayana futbalisto
* [[30ma di marto]] - [[Moïse Bombito]], Kanadana futbalisto
* [[6ma di aprilo]] - [[Maxence Lacroix]], Franca futbalisto
* [[10ma di aprilo]] - [[Gustaf Johan Lagerbielke]], Sueda futbalisto
* [[12ma di aprilo]] - [[Émeline Dartron]], Franca tenisistino
* [[24ma di aprilo]] - [[Yulia Uladzimirawna Hatowka|Yulia Hatowka]], Bielorusa tenisistino
* [[28ma di aprilo]] - [[Emil Kornvig]], Dana futbalisto
[[Arkivo:Erik Lira 2.png|thumb|130px|[[Erik Lira]]]]
* [[8ma di mayo]] - [[Erik Lira]], Mexikiana futbalisto
* [[10ma di mayo]] - [[Aneta Laboutková]], Cheka tenisistino
* 10ma di mayo - [[Alice Robbe]], Franca tenisistino
* [[15ma di mayo]] - [[Tani Oluwaseyi]], Kanadana futbalisto
* 15ma di mayo - [[Mostafa Shobeir]], Egiptiana futbalisto
* [[20ma di mayo]] - [[Brian Rodríguez]], Uruguayana futbalisto
* [[22ma di mayo]] - [[Aneta Kučmová]], Cheka tenisistino
* [[23ma di mayo]] - [[Israel Reyes]], Mexikiana futbalisto
* 23ma di mayo - [[Ellie Douglas]], Usana tenisistino
* [[24ma di mayo]] - [[Jaminton Campaz]], Kolumbiana futbalisto
[[Arkivo:FC_RB_Salzburg_gegen_FK_Austria_Wien_(2022-04-24)_68.jpg|thumb|130px|[[Noah Okafor]]]]
* 24ma di mayo - [[Noah Okafor]], Suisa futbalisto
* [[25ma di mayo]] - [[Claire Liu]], Usana tenisistino
* 25ma di mayo - [[Arthur Theate]], Belga futbalisto
* [[28ma di mayo]] - [[Phil Foden]], Angla futbalisto
* [[31ma di mayo]] - [[Natalya Andreyevna Kapitonova|Natalya Kapitonova]], Rusa gimnastikistino
* [[1ma di junio]] - [[Jaroslav Brož (hokeisto)|Jaroslav Brož]], Cheka hokeisto
* 1ma di junio - [[Juan José Cáceres]], Paraguayana futbalisto
* [[2ma di junio]] - [[Richard Ríos]], Kolumbiana futbalisto
* [[11ma di junio]] - [[Orlando Gill]], Paraguayana futbalisto
[[Arkivo:John_Yeboah_Cote_D'Ivoire_v_Ecuador_14_June_2026-132_(cropped).jpg|thumb|130px|[[John Yeboah]]]]
* [[23ma di junio]] - [[John Yeboah]], Equadorana futbalisto
* [[26ma di junio]] - [[Ann Li (tenisistino)|Ann Li]], Usana tenisistino
* [[27ma di junio]] - [[Braian Ojeda]], Paraguayana futbalisto
* [[12ma di julio]] - [[Vinícius Júnior]], Braziliana futbalisto
* [[13ma di julio]] - [[Marc-Israel Guéhi]], Angla futbalisto
* [[16ma di julio]] - [[Marcus Holmgren Pedersen]], Norvegiana futbalisto
* [[17ma di julio]] - [[Erjan Tokotayev]], Kirgiziana futbalistulo
* [[21ma di julio]] - [[Erling Haaland]], Norvegiana futbalisto
* [[26ma di julio]] - [[Oskar Cyms]], Polona kantisto e kansonifisto
* [[28ma di julio]] - [[Kathleen Kanev]], Germana tenisistino
* [[31ma di julio]] - [[Emily Welker]], Germana tenisistino
* [[2ma di agosto]] - [[Varvara Andreyevna Grachyova|Varvara Grachyova]], Rusa tenisistino
* [[4ma di agosto]] - [[Jackson Porozo]], Equadorana futbalisto
* [[6ma di agosto]] - [[Franziska Sziedat]], Germana tenisistino
* [[9ma di agosto]] - [[Djed Spence]], Angla futbalisto
* [[17ma di agosto]] - [[Lil Pump]], Usana kantisto
* [[29ma di agosto]] - [[Nikita Andreyevich Afanasyev|Nikita Afanasyev]], Rusa shakoludistulo
* [[9ma di septembro]] - [[Moisés Ramírez]], Equadorana futbalisto
* [[12ma di septembro]] - [[Vladislav Valeryevich Milnikov|Vladislav Milnikov]], Rusa skermistulo
* [[29ma di septembro]] - [[Sofya Yevgenyevna Lansere|Sofya Lansere]], Rusa tenisistino
* 29ma di septembro - [[Kevin Castaño]], Kolumbiana futbalisto
* [[1ma di oktobro]] - [[Neele Marie Nickel]], German aktorino
* [[6ma di oktobro]] - [[Addison Rae]], Usana kantistino ed aktorino
* [[10ma di oktobro]] - [[Felix Nmecha]], Germana futbalisto
* 10ma di oktobro - [[Ali Ahmed]], Kanadana futbalisto
* [[11ma di oktobro]] - [[Neele Marie Nickel]], Germana aktorino
* [[17ma di oktobro]] - [[Karolína Vlčková]], Cheka tenisistino
* [[24ma di oktobro]] - [[Jhilmar Lora]], Peruana futbalisto
* [[25ma di oktobro]] - [[Dan Ndoye]], Suisa futbalisto
* [[1ma di novembro]] - [[Gonzalo Plata]], Equadorana futbalisto
* [[2ma di novembro]] - [[Alphonso Davies]], Kanadana futbalisto
* [[20ma di novembro]] - [[Anjelika Albertovna Isayeva|Anjelika Isayeva]], Rusa tenisistino
* [[27ma di novembro]] - [[Samú Costa]], Portugalana futbalisto
* [[29ma di novembro]] - [[Alexandr Alexandrovich Shevchenko (tenisisto)|Alexandr Shevchenko]], Rusa tenisistulo
* [[3ma di decembro]] - [[César Huerta]], Mexikiana futbalisto
* [[4ma di decembro]] - [[Zeki Amdouni]], Suisa futbalisto
* [[11ma di decembro]] - [[Petr Čajka]], Cheka hokeisto
* [[13ma di decembro]] - [[Grigori Grigoryevich Klimentyev|Grigori Klimentyev]], Rusa gimnastikistulo
* [[15ma di decembro]] - [[Dalayna Hewitt]], Usana tenisistino
* [[22ma di decembro]] - [[Maxim De Cuyper]], Belga futbalisto
* 22ma di decembro - [[Joshua Bassett]], Usan aktoro
* [[31ma di decembro]] - [[Alycia Parks]], Usana tenisistino

== Morti ==
* [[2ma di januaro]] - [[Patrick O'Brian]], Britaniana skriptisto (n. 1914)
[[Arkivo:1973 Greece Prime Minister Spiridon Markezinis Press Photo.png|thumb|130px|[[Spiros Markezinis]]]]
* [[4ma di januaro]] - [[Spiros Markezinis]], prezidanto di Grekia (n. 1909)
* [[12ma di januaro]] - [[Marc Davis (animisto)|Marc Davis]], Usan artisto ed animisto (n. 1913)
* [[19ma di januaro]] - [[Bettino Craxi]], chefministro di Italia (n. 1934)
* [[5ma di februaro]] - [[Göran Tunström]], Sueda skriptisto (n. 1937)
* [[8ma di februaro]] - [[Ion Gheorghe Maurer]], prezidanto e chefministro di Rumania (n. 1902)
* [[10ma di februaro]] - [[Jim Varney]], Usana cinem-aktoro (n. 1949)
* [[11ma di februaro]] - [[Roger Vadim]], Franca filmifisto (n. 1928)
* [[12ma di februaro]] - [[Charles M. Schulz]], Usana desegnisto di &quot;Peanuts&quot; (n. 1922)
* [[19ma di februaro]] - [[Friedensreich Regentag Dunkelbunt Hundertwasser]], Austriana piktisto, skultisto ed arkitekto (n. 1928)
[[Arkivo:מלכה חג'בי 3.jpg|thumb|130px|[[Ofra Haza]]]]
* [[23ma di februaro]] - [[Ofra Haza]], Israelana kantistino (n. 1957)
* 23ma di februaro - [[Stanley Matthews]], Angla futbalisto (n. 1915)
* [[30ma di marto]] - [[Rudolf Kirchschläger]], prezidanto di Austria (n. 1916)
* [[6ma di aprilo]] - [[Habib Bourguiba]], prezidanto di Tunizia (n. 1903)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Habib-Bourguiba|titulo=Habib Bourguiba{{!}}President of Tunisia|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 6ma di aprilo - [[Mohammadali Fardin]], Iranan aktoro e filmifisto (n. 1931)
* [[16ma di aprilo]] - [[Hisamuddin Alam Shah]], rejulo di Malaizia (n. 1920)
* 16ma di aprilo - [[Policarpo Paz García]], prezidanto di Honduras (n. 1932)
* [[27ma di aprilo]] - [[Vicki Sue Robinson]], Usana kantistino (n. 1954)
[[Arkivo:Phạm_Văn_Đồng_1972.jpg|thumb|130px|[[Phạm Văn Ðồng]]]]
* [[29ma di aprilo]] - [[Phạm Văn Ðồng]], chefministro di Vietnam (n. 1906)
* [[30ma di aprilo]] - [[Poul Hartling]], chefministro di Dania (n. 1914)
* [[6ma di mayo]] - [[Lojze Spacal]], Sloveniana piktisto (n. 1907)
* [[8ma di mayo]] - [[Hubert Maga]], prezidanto di Benin (n. 1916)
* [[14ma di mayo]] - [[Keizo Obuchi]], chefministro di Japonia (n. 1937)
* [[19ma di mayo]] - [[Yevgeni Vasilyevich Hrunov|Yevgeni Hrunov]], Sovietiana kosmonauto (n. 1933)
* [[20ma di mayo]] - [[Jean Pierre Rampal]], Franca flutisto (n. 1922)
* [[21ma di mayo]] - [[Barbara Cartland]], Britaniana skriptisto (n. 1901)
* [[24ma di mayo]] - [[Oleg Nikolayevich Yefremov]], Rusa cinem- e teatr-aktoro (n. 1927)
[[Arkivo:TitoPuente.jpg|thumb|130px|[[Tito Puente]]]]
* [[31ma di mayo]] - [[Tito Puente]], Usana muzikistulo (n. 1923)
* [[3ma di junio]] - [[Merton Miller]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1923)
* [[10ma di junio]] - [[Hafez al-Assad]], prezidanto di Siria (n. 1930)
* [[19ma di junio]] - [[Noboru Takeshita]], chefministro di Japonia (n. 1924)
* [[27ma di junio]] - [[Pierre Pflimlin]], chefministro di Francia (n. 1907)
* [[1ma di julio]] - [[Walter Matthau]], Usan aktoro (n. 1920)
* [[21ma di julio]] - [[Vladimir Konstantinovich Bagirov|Vladimir Bagirov]], Azera shakoludisto (n. 1936)
* [[29ma di julio]] - [[Vittorio Gassman]], Italian aktoro e filmifisto (n. 1922)
* [[5ma di agosto]] - [[Alec Guinness]], Britanian aktoro e skriptisto (''[[La ponto di rivero Kwai]]'') (n. 1914)
* [[9ma di agosto]] - [[John Harsanyi]], Hungara ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1920)
* [[21ma di agosto]] - [[Daniel Lisulo]], chefministro di Zambia (n. 1930)
* [[22ma di agosto]] - [[Abülfaz Elçibay]], prezidanto di Azerbaijan (n. 1938)
* [[25ma di agosto]] - [[Carl Barks]], Usana desegnisto (n. 1901)
* [[26ma di agosto]] - [[Lynden Pindling]], chefministro di Bahama (n. 1930)
* [[16ma di septembro]] - [[Georgi Gongadze]], Ukrainana jurnalisto, mortigita (n. 1969)
* [[20ma di septembro]] - [[German Stepanovich Titov|German Titov]], unesma homo en kosmo plu longa kam 24 hori (n. 1935)
* [[25ma di septembro]] - [[R. S. Thomas]], Walsana poeto (n. 1913)
[[Arkivo:Pierre_Elliot_Trudeau.jpg|thumb|130px|[[Pierre Elliott Trudeau|Pierre Trudeau]]]]
* [[28ma di septembro]] - [[Pierre Trudeau]], chefministro di Kanada (n. 1919)
* 28ma di septembro - [[Pote Sarasin]], chefministro di Tailando (n. 1905)
* [[3ma di oktobro]] - [[Benjamin Orr]], basisto ([[The Cars]]) (n. 1947)
* [[4ma di oktobro]] - [[Michael Smith]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1932)
* [[10ma di oktobro]] - [[Sirimavo Bandaranaike]], chefa ministro di Sri Lanka (n. 1916)
* [[11ma di oktobro]] - [[Donald Dewar]], Skota politikisto (n. 1937)
* [[15ma di oktobro]] - [[Konrad Emil Bloch]], Germana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1912)
* [[27ma di oktobro]] - [[Walter Berry]], Austriana baso-baritono (n. 1929)
* [[28ma di oktobro]] - [[Lída Baarová]], Cheka aktorino (n. 1914)
* [[5ma di novembro]] - [[Roger Peyrefitte]], franca skriptisto (n. [[1907]]
* [[10ma di novembro]] - [[Adamantios Andrutsopulos]], chefministro di Grekia (n. 1919)
* 10ma di novembro - [[Jacques Chaban-Delmas]], chefministro di Francia (n. 1915)
* [[17ma di novembro]] - [[Louis Néel]], Franca fizikisto, Nobel-laureato (n. 1904)
* [[19ma di novembro]] - [[George Cosmas Adyebo]], chefa ministro di Uganda (n. 1947)
* [[20ma di novembro]] - [[Kalle Päätalo]], Finlandana skriptisto (n. 1919)
[[Arkivo:Fotothek_df_roe-neg_0006305_003_Emil_Zátopek-2.jpg|thumb|130px|[[Emil Zátopek]]]]
* [[22ma di novembro]] - [[Emil Zátopek]], Cheka sportisto (n. 1922)
* [[30ma di novembro]] - [[Ansumane Mané]], militisto e chefo di stato di Guinea-Bisau (n. 1940)
* [[6ma di decembro]] - [[Werner Klemperer]], Germana cinem-aktoro&lt;ref name=nyt&gt;{{Extera ligilo|titulo=&quot;Werner Klemperer, Klink in 'Hogan's Heroes,' Dies at 80&quot; |autoro=Weinraub, Bernard|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C05E4D6113CF93BA35751C1A9669C8B63&amp;sec=&amp;spon=&amp;&amp;scp=4&amp;sq=Werner%20Klemperer&amp;st=cse |editero=''The New York Times''|publikigita ye=8ma di decembro 2000}}&lt;/ref&gt; (n. 1920)
* [[11ma di decembro]] - [[Johannes Virolainen]], Finlandana politikisto, ex-chefministro (n. 1914)
* [[12ma di decembro]] - [[Libertad Lamarque]], Arjentinan aktorino (n. 1908)
* [[18ma di decembro]] - [[Kirsty MacColl]], Britaniana kantistino e kompozistino (n. 1959)
* [[23ma di decembro]] - [[Victor Borge]], Dana pianisto e humuristo (n. 1909)
* [[25ma di decembro]] - [[Willard Quine|Willard Van Orman Quine]], Usana filozofo e logikisto (n. 1908)
* [[31ma di decembro]] - [[Binyamin Ze'ev Kahane]], rabino Israelana (n. 1966)
* [[Jamcin Davaajav]], Mongoliana luktisto (n. 1952)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Jares Ivanavich Alfioraw|Jares Alfioraw]], [[Herbert Kroemer]], [[Jack Kilby]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Alan J. Heeger]], [[Alan MacDiarmid]], [[Hideki Shirakawa]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Arvid Carlsson]], [[Paul Greengard]], [[Eric R. Kandel]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Gao Xingjian]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Kim Dae-jung]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[James Heckman]], [[Daniel McFadden]]

== Referi ==
{{Reflist}}
[[Kategorio:Yari 2000a]]
[[Kategorio:20ma yarcento]]</text>
      <sha1>ee4xsiuo6fdq5g6u2aw8i1itnh8p40o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Recife (Pernambuco)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18040</id>
    <revision>
      <id>1125217</id>
      <parentid>1087329</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nothing 3333</username>
        <id>46998</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fratala urbi */</comment>
      <origin>1125217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20245" sha1="mp09hrrn3klt9ovdlbgp0sr6681tg81" xml:space="preserve">{{Urbi
| Nomo                  = Recife
| Flago                 = Bandeira_do_Recife.svg
| Blazono               = Coat of arms of Recife.svg
| Imajo                 = Montagem_Recife_(3).jpg
| TextodilImajo         = Kelk imaji pri Recife.
| Mapo                  = Brazil Pernambuco Recife location map.svg
| Shablono_lando        = {{BRA}}
| Tipodisubdividuro     = [[Stati di Brazilia|Stato]]
| Regiono2              = [[Pernambuco]]
| Fondita ye            = [[12ma di marto]] [[1537]]
| Urbestro              = João Henrique Campos &lt;small&gt;(PSB, 2025-2028)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=João Campos é reeleito prefeito do Recife com votação recorde|url=https://g1.globo.com/pe/pernambuco/eleicoes/2024/noticia/2024/10/06/joao-campos-e-reeleito-prefeito-do-recife.ghtml|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=27ma di oktobro 2024}}&lt;/ref&gt;
| Latitudo              = 8°03'14&quot; S
| Longitudo             = 34°52'51&quot; W
| Altitudo              = 4
| Surfaco               = 218,4
| Habitanti             = {{formatnum:1488920}}&lt;ref name=IBGE22/&gt;
| Yaro                  = 2022
| Denseso di habitantaro= 6816,3
| Chefurbo              = Brasília
| Disto                 = 2220
| Horala_zono           = -3
| Reto                  = http://www.recife.pe.gov.br
}}
[[Arkivo:Recife,_Assembleia.jpg|thumb|320px|left|Palaco ''Joaquim Nabuco'', sideyo di legifal asemblo di Pernambuco.]]
'''Recife''' esas la chef-urbo di [[Brazilia]]na [[Stati di Brazilia|stato]] [[Pernambuco]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2022, ol havis {{formatnum:1488920}} habitanti&lt;ref name=IBGE22&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pe/pernambuco/noticia/2023/06/28/populacao-no-recife-pe-e-de-1488920-pessoas-aponta-o-censo-do-ibge.ghtml|editero=G1|publikigita ye=28ma di junio 2023}}&lt;/ref&gt;, esanta la 3ma maxim populoza de [[Nord-estala regiono (Brazilia)|Nord-estala regiono]], e 9ma maxim populoza urbo de Brazilia&lt;ref name=IBGE22/&gt;. Lua [[metropolala regiono]] esas la 5ma maxim populoza de Brazilia, havanta {{formatnum:3783101}} habitanti segun la sama kontado&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.folhape.com.br/noticias/concentracao-urbana-do-recife-e-a-quinta-maior-do-brasil/277888/|titulo=Concentração urbana do Recife é a quinta maior do Brasil|editero=Folha de Pernambuco|vidita ye=23ma di julio 2023|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di junio 2023}}&lt;/ref&gt;. La tota surfaco dil urbo esas 218,4 km².

Fondita ye la [[12ma di marto]] [[1537]], Recife nun esas importanta [[komerco|komercala]] e [[turismo|turistala]] urbo de la [[Nord-estala regiono (Brazilia)|Nordestala regiono]] di [[Brazilia]]. Tri statala chef-urbi de la Nord-estala regiono distas min kam 300 km de Recife: [[João Pessoa]] (122 km), [[Maceió]] (257 km) e [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] (286 km). L'importanta [[portuo]] Suape distas 40 km sude de ol.

Nun, un ek la maxim konocata [[turisto|turistala]] atraktivi di Recife esas lua [[Karnavalo]], en [[februaro]] o marto. La ritmo [[frevo]] esas la tipala muziko di [[Karnavalo]] en Recife ed en la vicina urbo [[Olinda]]. Multa historiala edifici anke prezervesas en la du urbi.

La sideyo di la Federala Universitato di Pernambuco (UFPE) jacas en Recife.

== Historio ==
Cirkume la yaro 1000, indijeni ''Tapuia'' qui habitis la regiono ekpulsesis vers regioni doplanda da indijeni de etnio ''Tupi'', qui venis de [[Amazonia]]. Kande Europani arivis en la regiono, ol habitesis da indijena populo ''Kaeté'', del etnio ''Tupi''.

On kredas ke [[Vicente Yáñez Pinzón]] vidis la nuna Kabo di Santa Augustinus ye la 26ma di januaro 1500. En [[1516]] Pedro Capico, Portugalano, establisis l'unesma plantacerio di [[sukrokano]] de [[Sud-Amerika]] che l'insulo Itamaracá. Recife propre originis pos ke la vicina urbo [[Olinda]] fondesis, ye la [[12ma di marto]] [[1535]], de baraki habitita da peskisti e konstruktita proxim rokoza rifo, ulatempe inter 1535 e 1537. La vorto ''recife'' signifikas [[rifo]] en la Portugalana. En 1541 komencis plantacesar [[sukrokano]] en regiono vicina a Recife ed Olinda. La richa proprietinti di plantacerii habitis Olinda, kontre ke en Recife jacis la portuo por exportacar [[sukro]].

[[Arkivo:JOAN MAURICE de NASSAU, Gouverneur General de Brasil Hollondais.jpg|thumb|250px|left|[[Johan Maurits van Nassau-Siegen]]]]
En 1595, pos ke Portugal e lua kolonii divenabis parto de [[Hispana imperio]] en 1580, [[Anglia|Angli]] komandita da James Lancaster spoliis Recife, dum la [[Milito Angla-Hispana di 1585 til 1604|Milito Angla-Hispana]]. Dum la historio, to esis l'unika invado Angla en teritorio Braziliana. En [[1630]], la kapitanio di Pernambuco, lor la maxim granda produktero di [[sukrokano]] de la mondo,&lt;ref name=&quot;wol.jw.org&quot;&gt;{{extera ligilo|url=http://wol.jw.org/pt/wol/d/r5/lp-t/102005410|titulo=Recife — cidade que surgiu do açúcar|editero=Despertai!|vidita ye=24ma di mayo 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=A escravidão que fez e explica o Brasil|url=http://vidapastoral.com.br/artigos/temas-sociais/a-escravidao-que-fez-e-explica-o-brasil/|vidita ye=2ma di marto 2015}}&lt;/ref&gt; qua ank inkluzis Recife ed Olinda, invadesis dal [[Nederlando|Nederlandani]], altra enemiki de Hispania.

Nederlandani komencis konstruktar lua chef-urbo en Recife, ribaptita ''Mauritsstad'', honore la komto [[Johan Maurits van Nassau-Siegen]], Germano qua verkis por [[Nederlando]]. Nederlandan imperio en Brazilia inkluzis fortresi qui iris de [[Fortaleza, Ceará]] til la sudo di nuna stato [[Alagoas]]. ''Mauritsstad'' projetesis dal arkitekto [[Pieter Post]] e recevis ponti, digi, kanali, l'unesma [[faro]] e l'unesma [[botanika gardeno]] de [[Amerika]],&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://books.google.com.br/books?id=z_BNPYRNmyYC&amp;dq=inauthor:%22Shozo+Motoyama%22&amp;hl=pt-BR&amp;source=gbs_navlinks_s |titulo=Prelúdio para uma história: ciência e tecnologia no Brasil|editero=Google Books|vidita ye=15ma di novembro 2016|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Palácio de Friburgo, Recife, PE&quot;&gt;{{extera ligilo|url=http://basilio.fundaj.gov.br/pesquisaescolar/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=638:palacio-de-friburgo-recife-pe&amp;catid=50:letra-p|titulo=Palácio de Friburgo, Recife, PE|editero=Fundaj|vidita ye=8ma di junio 2015|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Padre Polman:Os 60 importantes momentos|url=http://www.sociedadeastronomica.com.br/padre-polman-sar/|skriptisto=Sociedade Astronômica do Recife|vidita ye=2ma di marto 2015}}&lt;/ref&gt;, l'unesma [[astronomiala observatorio]] de suda misfero, e l'unesma [[sinagogo]] de [[Sud-Amerika]], ''Kahal Zur Israel''. Pro ke la proprietinti di plantacerii esis [[katolikismo|katoliki]], kontre ke la soldati Nederlandana esis [[Kalvinismo|Kalvinisti]] e la komercisti Portugalana esis [[Judaismo|Judaisti]] qui celis lia fido kande Pernambuco esis kolonio di Hispania, Maurits van Nassau-Siegen mustis praktikar religiala toleremeso. Il anke esis admirinto di cienci e bel-arti, ed adportis la piktisti [[Frans Post]] e [[Albert Eckhout]] e la naturalisto [[Georg Marggraf]], qui enrejistris e studiis lokala speci di planti ed animali, e tropikala morbi.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=http://www.historiabrasileira.com/brasil-colonia/brasil-holandes/|titulo=Brasil Holandês|skriptisto=História Brasileria|vidita ye=16ma di marto 2012|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt; Dum lua guvernisteso, Nederlandani prestis pekunio a la farmisti, por expansar plantacerii.

[[Arkivo:Recife de Pernambouco2 - 1664.jpg|left|thumb|320px|Recife en 1664.]]
[[Arkivo:Um_mascate_e_seu_escravo,_1822.jpg|thumb|320px|''Mascate'' e lua sklavo.]]
Nassau retroiris a Nederlando en 1644, e la sequanta guberniestri konfliktis kun lokala habitanti, nome kande li komencis postular la pago di la debi. Ye la 15ma di mayo 1545, 18 farmisti paktis pri luktar kontre Nederlandani, ed organizis trupi kun mestici, negri ed indijeni. Pos multa batalii, li fine vinkis ed ekpulsis Nederlandani en 1654. Li imperis la departo di Juda komercisti, di qui kelk establisis su en nuna [[Manhattan]], altri en [[Amsterdam]] ed altri en [[Karibia]], ube Nederlandani komencis plantacar sukrokano kun teknologio developita en Pernambuco. L'ekonomio di la kapitanio subisis l'efekti di la milito kontre Nederlandani e pose di la konkurenco de Karibiana sukro. Multa komercisti, surnomachita ''mascates'' dal Olindani, komencis arivar de Portugal ed establisis su en Recife, por remplasar Juda komercisti. Li divenis rapide richa e Recife divenis prospera, tamen Olinda e Recife divenis rivala urbi. De 1710 til 1711, eventis la nomizita &quot;Mascates-milito&quot;, pos ke komercisti de Recife inauguris la pilorio e la komonala konsilistaro, qua oficaligis la separo di la du urbi, en februaro 1710. Farmisti invadis Recife, destruktis la pilorio, liberigis karcerani ed atakis personi proxim lora guberniestro Sebastião de Castro Caldas Barbosa, ''mascate''. Le ''mascate'' kontreatakis en 1711, invadis Olinda ed incendiis domi e plantacerii. La milito finis kande nova guberniestro, Felix José de Mendonça, indikesis por la kapitanio.

Ye la [[6ma di marto]] [[1817]] eventis la nomizita &quot;Revoluciono Pernambukana&quot;, influita dal idei de la [[Racion-epoko]], propagita da [[framasonaro]], kontre l'[[absolutista monarkio|absolutismo monarkiala]], e l'augmento di imposti por financar la Rejala Familio e la nobeli Portugalana, qui arivis en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] en 1808. Omnayare, la kapitanio di Pernambuco mustis sendar pekunio por pagar salarii, nutrivi e festi rejala, e to desfacilesis la konfronto di lokala problemi, exemple la [[sikeso]] di 1816. La sedicio komandesis dal komercisto Domingos José Martins e dal sacerdoto João Ribeiro, e suportesis da altra komercisti, regulieri, militisti e dal politikisto Antônio Carlos Ribeiro de Andrada. Li kaptis lokala administreyo e la trezoro di la provinco, instalis provizora guverno e proklamis la [[republiko]]. La represo esis sangoza, e multa ek la sedicieri fusilagesis o mortis en karcero.

En 1824 eventis tale nomizita &quot;[[Kunfederuro dil Equatoro]]&quot;, revolucionala movado kun skopo separar la regiono de Brazilia e proklamar la [[republiko]]. La revolto subisis violentoza represo, e kom &quot;puniso&quot; a lora provinco Pernambuco, lora imperiestro [[Pedro la 1ma di Brazilia]] separis la sudo di la provinco ed anexis ol komence a Minas Gerais e pose a [[Bahia]]. De 1848 til 1850 eventis nova revolto qua probis separar Pernambuco de Brazilia, nomizita &quot;revolto Praieira&quot;. La revolto sufokesis da imperiala trupi.

{{panoramo|Frederick_Hagedorn_-_Panorama_do_recife_-_1855.jpg|1000px|&lt;center&gt;Recife en 1855&lt;/center&gt;}}
Dum la komenco dil [[20ma yarcento]] Recife ankore esis influinta urbo: nur [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio di Janeiro]], lor la chef-urbo di la lando, esis plu importanta. En 1910 komencis la konstrukto di larja avenui, e multa historiala edifici demolisesis dum la procedi. La skopo esis modernigar ol inspirita en [[Paris]].

Ye la 26ma di julio 1930, João Pessoa Cavalcanti de Albuquerque, advokato e politikisto qua esis kandidato a viceprezidanto kun [[Getúlio Vargas]], asasinesis en Recife. To esis motivo por tale nomizita [[revoluciono di 1930]]. En 1934, lora guvernisto di Pernambuco decidis kontratar [[Burle Marx]] por projetar publika gardeni por la urbo.

Dum la [[yari 1950a]], Recife aquiris lua nuna urbala strukturo. La habitantaro komencis kreskar kun l'arivo di migrinti qui venis de regioni doplanda dil stato.

== Geografio ==
[[Arkivo:Antonio_Vaz_island_-_Recife,_Pernambuco,_Brazil.jpg|thumb|320px|Historiala quartero centrala e lua centyarala ponti.]]
[[Arkivo:Aérea da Praia de Boa Viagem - Recife - Pernambuco - Brasil.jpg|thumb|left|320px|Quartero ''Boa Viagem'', e la samnoma plajo.]]
La [[reliefo]] di Recife esas plana, kun mezavalora [[altitudo]] di 4 metri super la [[marala nivelo]], kun kelka kolineti proxim [[Olinda]] e [[Jaboatão dos Guararapes]]. L'urbo expansis sur multa insuli, peninsuli, marshi ed inundebla zoni, inter 5 fluveti: Capibaribe, Beberibe, Tejipió, Jaboatão e Pirapama. Pro la granda quanto di fluvii, insuli e ponti, l'urbo surnomizesis &quot;[[Venezia]] Braziliana&quot;.

L'originala vejetantaro dil urbo esis [[tropikala ed equatorala foresti|tropikala foresto]] e mangli. Tamen restas poka arei kun vejetantaro originala, nome en parki. Havanta 215 hektari, la parko ''Parque dos Manguezais'' prezervas la maxim granda rezervo urbala di manglieri.

Pro esar en regiono di humida [[tropikala klimato]] (''Am''' segun la [[klimatala klasifikuro da Köppen]]), la [[pluvo-quanto]] esas granda, e la [[sulo]] dil urbo esas povra pro ke lua nutrivi portesas per l'aqui. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 2263,4 mm, e la maxim pluvoza epoko iras de aprilo til julio. Junio esas la maxim pluvoza monato, kun mezavalore 391,1 mm, kontre ke en novembro e decembro la pluvo-quanto esas infre 60 mm. Ofte eventas inundadi dum la maxim pluvoza dii.

La mezavalora yarala [[temperaturo]] esas 26°C, ed atingas 30°C dum la somero. L'[[alizeo|alizei]] moderas la klimato, tamen la granda quanto di edifici en kelka quarteri ofte kreas la nomizita &quot;insuli di kaloro&quot;, qui kontributas por diferi di temperaturi inter diferanta regioni.

{{Panoramo|Recife 2005 JAN 25 AncientAndModernCenter.jpg|1000px|&lt;center&gt;Panoramo pri la centrala quartero di Recife.&lt;/center&gt;}}

== Transporto ==
[[Arkivo:Aeroporto Internacional Gilberto Freyre (Guararapes).jpg|thumb|320px|Aeroportuo internaciona di Recife.]]
[[Arkivo:Estacao tancredo neves.jpg|thumb|left|320px|Staciono ''Tancredo Neves'' dil metroo.]]
L'[[aeroportuo]] di Recife, nomizita &quot;Aeroportuo Internaciona Recife/Guararapes-Gilberto Freyre&quot;, o simple &quot;Aeroportuo internaciona di Recife&quot; fakte jacas en la vicina urbo [[Jaboatão dos Guararapes]]. Ol recevas nacionala ed internaciona flugi, nome de [[Europa]], [[Usa]] e [[Sud-Amerika]], e recevis {{formatnum:8422566}} pasajeri en 2018,&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://transparencia.infraero.gov.br/estatisticas/|titulo= Estatísticas|idiomo={{pt}} |vidita ye= 29ma di mayo 2019|editero=Infraero}}&lt;/ref&gt; esanta la 8ma maxim okupata de Brazilia.

Lua [[portuo]], antee multe importanta por importaco ed exportaco di vari, nun uzesas precipue por pasajeri qui arivas per krozonavi. La portuo Suape, jacanta an la [[metropolala regiono]] di Recife atendas navi dum tota yaro, kun nula problemi pri basa marei.

Importanta chosei konvergas a Recife, nome la choseo BR-101, qua sude ligas l'urbo a [[Salvador, Bahia]] e la sudo di Brazilia, e norde ligas l'urbo a [[João Pessoa]] e [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]]. Altra importanta choseo esas BR-232, qua ligas Recife a regioni doplanda del stato.

Pri [[publika transporto]], Recife havas 71 kilometri di [[metroo]] e lejera treni, dividita inter 5 linei kun entote 29 stacioni, transportanta cirkume 600 mil veheri omnadie. Ol esas la maxim importanta sistemo di metroo de la Nord-estala regiono, segun quanto di uzeri. L'urbo anke posedas cirkume 2.800 ordinara [[omnibuso|omnibusi]], qui transportas 2 milion personi omnadie,&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=http://g1.globo.com/pernambuco/noticia/2015/07/empresas-de-onibus-pedem-justica-que-70-da-frota-circule-durante-greve.html|titulo=Empresas de ônibus pedem à Justiça que 70% da frota circule durante greve|editero=G1|vidita ye=24ma di mayo 2015}}&lt;/ref&gt; e sistemo pri lejera e larja autobusi, nomizita &quot;BRT Via Livre&quot; qua povas transportar 335 mil personi omnadie.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20160604110157/http://www.granderecife.pe.gov.br/web/grande-recife/brt-via-livre|editero=Granderecife.pe.gov.br|vidita ye=8ma di junio 2016|titulo=BRT Via Livre}}&lt;/ref&gt; La sistemo di [[taxio|taxii]] havas {{formatnum:6125}} vehili.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=http://www2.recife.pe.gov.br/servico/taxi-0|titulo=Táxi{{!}}Prefeitura do Recife|vidita ye=22ma di septembro 2019|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt; La quanto di automobili kreskis multe dum recenta yari: segun statistiki de marto 2015, existis {{formatnum:1246107}} automobili en la urbo.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Frota na Região Metropolitana do Recife|vidita ye=14ma di julio 2015|idiomo={{pt}}|skriptisto=DETRAN-PE|url=https://web.archive.org/web/20110706155858/http://www.detran.pe.gov.br/images/stories/estatisticas/HP/1.4_frota_rmr.pdf|arquivodata=2011-07-06}}&lt;/ref&gt;

== Turismo ==
[[Arkivo:Edifícios_históricos_no_Bairro_do_Recife_-_Recife_-_Pernambuco_-_Brasil.jpg|thumb|320px|Historiala edifici de Recife.]]
Recife atraktas turisti de multa loki de la mondo, precipue pro lua festi e kultural atraktivi, ma anke pro lua parki, muzei e historiala kirki. Exempli pri atraktivi esas:
* La historiala konstrukturi de la quarteri Recife, Santo Antônio, São José, Boa Vista e Santo Amaro, qui gastigas multa artala galerii, muzei ed altra kulturala loki.
* Che la quartero Recife (anke nomizita &quot;Recife Antigo&quot;) jacas la nomizita &quot;marko zero&quot;, de ube kalkulesas la disto inter Recife ed altra urbi de la stato, de Brazilia e de la mondo, ed anke la [[sinagogo]] ''Kahal Zur Israel'', l'unesma sinagogo de [[Amerika]].
* Che la quartero Santo Antônio jacas la palaco ''Campo das Princesas'', sideyo dil gubernio di Pernambuco. L'edifico projetesis en 1786 e konstruktesis en 1841. Ol gastigis l'imperiestro [[Pedro la 2ma di Brazilia]] e lua spozino dum vizito a Pernambuco. Avan l'edifico plantacesis [[baobabo]], arboro Afrikana.
* La Muzeo dil urbo (''Museu da Cidade do Recife'') jacas en la fortreso ''São Tiago das Cinco Pontas''. Ol gastigas plu kam 250 mil objekti, 2560 libri e revui, 1898 imaji prezervata en komputeri - nome mapi ed arkitekturala projeti -, e 146 kareli uzita en konstrukturi.
[[Arkivo:MEP-Recife.jpg|thumb|320px|Muzeo dil Stato.]]
* La Muzeo dil Stato Pernambuco (''Museu do Estado de Pernambuco'') inauguresis en 1929 e gastigas 12 mil objekti pri la historio, etnografio ed antropologio, inkluzite ceramikaji ed altra objekti produktita da Brazilian indijeni, religiala objekti, edc, ed anke historiala pikturi qui montras aspekti de la historio dil stato.
* La Muzeo ''Cais do Sertão'' gastigas objekti ed imaji pri la vivo dil kantisto e kompozisto [[Luiz Gonzaga]], e pri la vivo dil habitantaro de la miarida regiono ''sertão''. La muzeo judikesis kom un ek la maxim bona de Recife, segun la viziteri di la retpagino ''Trip Advisor''.
* La baziliko &quot;Nia Damo de Carmo&quot; (''Nossa Senhora do Carmo''), en la quartero Santo Antônio, inauguresis en 1767, segun arkitekturala stilo [[baroko]]. Ol havas du turmi, di qui nur 1 parfinesis.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.arquidioceseolindarecife.org/nossa-senhora-do-carmo/ |titulo= Basílica de Nossa Senhora do Carmo|vidita ye=22ma di septembro 2019}}&lt;/ref&gt;
* La [[karnavalo]] di Recife ed Olinda, qua eventas dum la monati februaro o marto ante la [[Karesmo]] katolika, esas un ek la maxim granda stradala karnavali de Brazilia. Dum ta epoko, multa bandi e kamioneti kun fono-buxi pleas lauta muziko de la ritmi ''frevo'' e ''maracatu'', e personi uzanta sive fantaziaji e/o maskili, sive ordinara vestaro, dansas en la stradi por amuzar su.
* En l'oceano proxim Recife existas multa loki ube on povas submersar por vidar sinkita navi e koloroza fishi, [[rayo|rayi]] e [[sharko|sharki]]. Sunala lumo penetras til plu kam 20 metri.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20150518100900/http://www.diariodepernambuco.com.br/app/noticia/vida-urbana/2014/01/28/interna_vidaurbana,486574/recife-a-capital-brasileira-de-naufragios.shtml |titulo=Recife, a capital brasileira de naufrágios|editero=Diário de Pernambuco|publikigita ye=28ma di januaro 2014|vidita ye=22ma di septembro 2019}}&lt;/ref&gt;

Pro lua granda quanto di bona hoteli, Recife ank uzesas da turisti qui deziras vizitar vicina turistala loki, exemple [[Olinda]], [[Porto de Galinhas]], [[Itamaracá]] o [[Caruaru]].

== Fratala urbi ==
[[Arkivo:Carnival Recife Brazil.JPG|thumb|320px|Karnavalo en Recife.]]
{|
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|
* [[Amsterdam]], {{NLD}}
* [[Dallas]], {{USA}}
* [[Aveiro]], {{PRT}}
* [[Guangzhou]], {{CHN}}
* [[La Coruña]], {{ESP}}
&lt;/td&gt;&lt;td valign=top&gt;
* [[Nantes]], {{FRA}}
* [[Porto]], {{PRT}}
* [[Venezia]], {{ITA}}
* [[Zapopan]], {{MEX}}
* [[Vitória, Espírito Santo|Vitória]], {{BRA}}
|}

== Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Urbi en Pernambuco]]</text>
      <sha1>mp09hrrn3klt9ovdlbgp0sr6681tg81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Subfamilio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44757</id>
    <revision>
      <id>1125227</id>
      <parentid>893978</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T11:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1125227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="a4l19ckiahv35k6w5h8h7z99fff381k" xml:space="preserve">En la [[biologio]], '''subfamilio''' esas posibla [[taxono]] qua konsistas ek diversa [[genero|generi]] ed apartenas al [[Familio (biologio)|familio]]. Ol esas unu de la derivita taxona rangi en la [[taxonomio]].

{{revizo}}

[[Kategorio:Biologiala klasifiko]]</text>
      <sha1>a4l19ckiahv35k6w5h8h7z99fff381k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caruaru</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48995</id>
    <revision>
      <id>1125216</id>
      <parentid>1061553</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nothing 3333</username>
        <id>46998</id>
      </contributor>
      <comment>/* Referi */</comment>
      <origin>1125216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2521" sha1="cins612uwpej3sm3ebmwc3rffwdnx2b" xml:space="preserve">{{Urbi
| Flago                 = Caruaru_Flag.png
| Blazono               = Brasao_caruaru.png
| Imajo                 = Montagem_Caruaru.jpg
| TextodilImajo         = Kelk imaji pri Caruaru.
| Mapo                  = Brazil Pernambuco Caruaru location map.svg
| Shablono_lando        = {{BRA}}
| Tipodisubdividuro     = [[Stati di Brazilia|Stato]]
| Regiono2              = [[Pernambuco]]
| Fondita ye            = 18ma di mayo 1857
| Urbestro              = Rodrigo Pinheiro &lt;small&gt;(PSDB, 2025-2028)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Rodrigo Pinheiro, do PSDB, é reeleito prefeito de Caruaru no 1º turno das eleições|url=https://g1.globo.com/pe/caruaru-regiao/eleicoes/2024/noticia/2024/10/06/rodrigo-pinheiro-do-psdb-e-reeleito-prefeito-de-caruaru-no-1o-turno-das-eleicoes.ghtml|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=6ma di oktobro 2024}}&lt;/ref&gt;
| Latitudo              = 08°16'58&quot;S
| Longitudo             = 35°58'33&quot;W
| Altitudo              = 554
| Surfaco               = 920,6
| Habitanti             = {{formatnum:419.999}}&lt;ref name=G1/&gt;
| Yaro                  = 2026
| Denseso di habitantaro= 435,8
| Chefurbo              = Recife, Pernambuco{{!}}Recife
| Disto                 = 100
| Horala_zono           = -3
| Reto                  = www.caruaru.pe.gov.br
}}
[[Arkivo:Marcelo Calero conhece o São João de Caruaru (27587017480).jpg|thumb|250px|left|Festo di Santa Ioannes, en Caruaru.]]
'''Caruaru''' esas urbo en la [[stati di Brazilia|stato]] [[Pernambuco]], [[Brazilia]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2026, ol havis 419.999 habitanti&lt;ref name=G1&gt;{{extera ligilo|titulo=População em Caruaru (PE) é de 378.052 pessoas, aponta o Censo do IBGE |url=https://g1.globo.com/pe/caruaru-regiao/noticia/2023/06/28/populacao-em-caruaru-pe-e-de-378052-pessoas-aponta-o-censo-do-ibge.ghtml |editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di junio 2023}}&lt;/ref&gt;. Lua tota [[surfaco]] esas 920,6 km².

Distanta 100 km weste de [[Recife, Pernambuco|Recife]] ol esas importanta medikala, universitatala, kulturala ed ekonomiala centro de la regiono. Lua Festi Juniala, homajanta Santa Antonius (la 13ma di junio), Santa Ioannes (la 24ma di junio) e Santa Petrus (la 29ma di junio), esas la maxim granda de Brazilia. En Caruaru naskis Vitalino Pereira dos Santos, notora mestieristo Braziliana qua divenis konocata kom Mestre Vitalino. Ilua skulturi en [[argilo]] fameskis internacione, e kelk ek li expozesas che muzeo [[Louvre]], en [[Paris]].

==Referi==
{{reflist}}
[[Kategorio:Urbi en Pernambuco]]</text>
      <sha1>cins612uwpej3sm3ebmwc3rffwdnx2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pinali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116603</id>
    <revision>
      <id>1125218</id>
      <parentid>1124608</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T17:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1125218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="aj9do8wg8nfyu9ito0d7j7scczyl0ea" xml:space="preserve">Pinali ([[Latina]] : ''Pinales'') esas [[ordo (biologio)|ordo]] di koniferi.

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinales ''Pinales'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/pi/Pinaceae.php ''Pinales'' = familio ''Pinaceae'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>aj9do8wg8nfyu9ito0d7j7scczyl0ea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1125225</id>
      <parentid>1125218</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T10:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1125225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="524" sha1="c4q9eyri2mq7916ge6w2u7odg08khwk" xml:space="preserve">Pinali ([[Latina|Latine]] : ''Pinales'') esas [[ordo (biologio)|ordo]] di koniferi, kun 11 generi agnoskita: ''Abies'', ''Cathaya'', ''Cedrus'',                                    ''Keteleeria'', ''Larix'', ''Nothotsuga'', ''Picea'', ''Pinus'', ''Pseudolarix'', ''Pseudotsuga'' e ''Tsuga''. 

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinales ''Pinales'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/pi/Pinaceae.php ''Pinales'' = familio ''Pinaceae'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>c4q9eyri2mq7916ge6w2u7odg08khwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1125226</id>
      <parentid>1125225</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T11:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1125226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="9hqiw867cva7xxm4kkflpbi3tgyem5s" xml:space="preserve">Pinali ([[Latina|Latine]] : ''Pinales'') esas [[ordo (biologio)|ordo]] di koniferi, kun 11 generi agnoskita: ''Abies'', ''Cathaya'', ''Cedrus'',                                    ''Keteleeria'', ''Larix'', ''Nothotsuga'', ''Picea'', ''Pinus'', ''Pseudolarix'', ''Pseudotsuga'' e ''Tsuga''. 

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinales ''Pinales'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/pi/Pinaceae.php ''Pinales'' = familio ''Pinaceae'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000468-2 ''Pinaceae'' en &quot;Plants of the World Online&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>9hqiw867cva7xxm4kkflpbi3tgyem5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chamaecyparis lawsoniana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116820</id>
    <revision>
      <id>1125224</id>
      <parentid>1125148</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T06:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1125224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="919" sha1="hnvze3eqgxjjbtxgtgfiqhjr2vnqjmv" xml:space="preserve">[[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]]
'''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[gimnospermi|konifero]] ek  la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio]] di la [[cipresinei]]. Ol esas indijena en [[Oregon]] e [[Kalifornia]], e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]].

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1 Lawson-kamecipariso en &quot;Plants of the World Online&quot;]

[[Kategorio:Kamecipariso]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Gardenokultivado]]</text>
      <sha1>hnvze3eqgxjjbtxgtgfiqhjr2vnqjmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Subspeco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116834</id>
    <revision>
      <id>1125228</id>
      <timestamp>2026-07-06T11:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun ''''Subspeco''' esas taxonomiala subdividuro de [[speco]]; genetikale diverganta, tamen ne sat distinta esar kam specinda.  [[Kategorio:Biologiala klasifiko]]'</comment>
      <origin>1125228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="qvviksm5f1ol6nv2tv8qxg4hqioqpqf" xml:space="preserve">'''Subspeco''' esas taxonomiala subdividuro de [[speco]]; genetikale diverganta, tamen ne sat distinta esar kam specinda.

[[Kategorio:Biologiala klasifiko]]</text>
      <sha1>qvviksm5f1ol6nv2tv8qxg4hqioqpqf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1125229</id>
      <parentid>1125228</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T11:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1125229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174" sha1="obr1jnfmu1alvbp2m6jpbqdeato7tkz" xml:space="preserve">'''Subspeco''' esas taxonomiala subdividuro de [[speco]]; genetikale diverganta, tamen ne sat distinta esar kam specinda.

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Biologiala klasifiko]]</text>
      <sha1>obr1jnfmu1alvbp2m6jpbqdeato7tkz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>