1945

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="io">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedio</sitename>
    <dbname>iowiki</dbname>
    <base>https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specala</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Debato</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzanto</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzanto Debato</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedio</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedio Debato</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Arkivo</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Arkivo Debato</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Debato</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Shablono</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Shablono Debato</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Helpo</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Helpo Debato</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorio</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorio Debato</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>1945</title>
    <ns>0</ns>
    <id>850</id>
    <revision>
      <id>1144112</id>
      <parentid>1134696</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+referi</comment>
      <origin>1144112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27318" sha1="8xmai7i2iw8hmvydz5elos9x0x6grsd" xml:space="preserve">{{20ma yarcento}}
La [[yaro]] '''1945''' (MCMXLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 945ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 45ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 1940a]].

== Eventi ==
=== [[Mondo]] ===
* [[20ma di aprilo]] - [[Ligo di la nacioni]] finas existar.
* [[25ma di aprilo]] - [[Unionita Nacioni]] fondesas.
* [[8ma di mayo]] - [[Duesma mondomilito]] finas en [[Europa]].
* [[26ma di junio]] - La charto dil [[Unionita Nacioni]] aceptesas.
* [[16ma di novembro]] - [[UNESCO]] fondesas.

=== [[Europa]] ===
* [[5ma di januaro]] - [[Sovietia]] agnoskas nova guvernerio di [[Polonia]].
* [[12ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: Granda atako di [[Sovietia]]n armeo kontre Germana trupi este de [[Europa]].
* [[17ma di januaro]] - Sovietia okupas [[Warszawa]].
* [[20ma di januaro]] - [[Hungaria]] abandonas Duesma mondomilito e signatas armistico.
* [[23ma di januaro]] - Duesma mondomilito: Admiralo [[Karl Dönitz]] lansas Operaco Hannibal, por evakuar trupi e Germana civitani de [[Kurlando]].
* [[25ma di januaro]] - Duesma mondomilito: En [[Ardeni]], [[Francia]], la lasta kontre-atako da Germana trupi finas. Germani vinkesas e retretas vers la &quot;Lineo Siegfried&quot;.
* [[27ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Koncentreyo]] di Auschwitz-Birkenau liberigesas da Sovietiana trupi.
[[Arkivo:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|320px|Usana chefo Roosevelt, Sovietiana chefo Stalin e Britaniana chefo Churchill dum la Konfero di Yalta, 1945.]]
* [[3ma di februaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]]n avioni bombardas [[Berlin]].
* [[4ma di februaro|4ma]] til la [[11ma di februaro]] - [[Winston Churchill]], [[Iosif Vissarionovich Stalin|Iosif Stalin]] e [[Franklin Delano Roosevelt]] partoprenas [[Yalta-konfero]]. La konfero diskutas futuro di [[Germania]].
* [[13ma di februaro|13ma]] til la [[15ma di februaro]] - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] uzas plu kam 3900 tuni incendiala bombi por bombardar [[Dresden]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20080606085222/http://books.guardian.co.uk/reviews/history/0,6121,1142632,00.html|titulo=&quot;Mission accomplished&quot;|editero=The Guardian|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;. L'atako destruktas 6,5 km² del centro dil urbo, e produktas de {{formatnum:22700}} til {{formatnum:25000}} morti.&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro‎|surnomo=Evans|nomo=Richard J.|titulo= The Third Reich at War, 1939-1945|publikigita ye=2008|editero=Allen Lane|loko=London|edition=Kindle|idiomo={{en}}|citajo=Causalty figures have varied mainly due to false information spread by Nazi German and Soviet propaganda. Some figures from historians include: 18,000+ (but less than 25,000) from Antony Beevor in &quot;The Second World War&quot;; 20,000 from Anthony Roberts in &quot;The Storm of War&quot;; 25,000 from Ian Kershaw in &quot;The End&quot;; 25,000–30,000 from Michael Burleigh in &quot;Moral Combat&quot;; 35,000 from Richard J. Evans in &quot;The Third Reich at War: 1939–1945&quot;.}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Sovietiani okupas [[Budapest]], [[Hungaria]].
* [[4ma di marto]] - [[Finlando]] deklaras milito kontre [[nacional-socialista Germania]].
* [[7ma di marto]] - Duesma mondomilito: En [[Germania]], Usan armeo trairas [[Rheno]].
* [[4ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: Westala federiti komencas atako por liberigar [[Nederlando]].
* [[9ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Eventas la lasta granda kombato en nordal [[Italia]].
* [[13ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Reda Armeo]] konquestas [[Wien]].
* [[16ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia]] komencas la [[Batalio di Berlin|lasta atako kontre Berlin]].
* [[17ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Brazilia]]na trupi kaptas [[Montese]], en [[Italia]] de la kontrolo di [[nacional-socialista Germania]].
* [[20ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Usa]]na trupi kaptas [[Leipzig]], [[Germania]].
* [[25ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: Milito inter [[Finlando]] e [[Naziista Germania]] finas en [[Laponia]].
* 25ma di aprilo - [[Sovietia]]na trupi siejas [[Berlin]] komplete.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.dw.de/1945-sovi%C3%A9ticos-fecham-cerco-sobre-berlim/a-310719?maca=bra-uol-all-1387-xml-uol |titulo=1945: Soviéticos fecham cerco sobre Berlim |autoro=Deutsche Welle|idiomo={{pt}}|vidita ye=25ma di aprilo 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[27ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Benito Mussolini]] kaptesas da Italiana partisani en Dongo, [[Lombardia]].
* [[28ma di aprilo]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Italia]]na partizani fusilagas [[Benito Mussolini]] e lua amoratino [[Claretta Petacci]], e pozigas la kadavri en [[Milano]] che Piazzale Loreto.
* [[29ma di aprilo]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Brazilia]]na trupi liberigas urbeto Fornovo di Taro, en [[Italia]].
* 29ma di aprilo - [[Adolf Hitler]] ed [[Eva Braun]] mariajas su en Berlinala kazemato.
* 29ma di aprilo - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]]na trupi liberigas [[koncentreyo]] di [[Dachau]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.dw.de/1945-americanos-libertam-o-campo-de-concentra%C3%A7%C3%A3o-de-dachau/a-800999?maca=bra-uol-all-1387-xml-uol |titulo=1945: Americanos libertam o campo de concentração de Dachau|autoro=DW|idiomo={{pt}}|vidita ye=29ma di aprilo 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di aprilo]] - [[Adolf Hitler]] e lua spozino [[Eva Braun]] su-ocidas en [[Berlin]].
* [[1ma di mayo]] - [[Joseph Goebbels]] e lua spozino su-ocidas, depos mortigar lia 6 filii.
* [[2ma di mayo]] - [[Sovietia|Sovietiana]] trupi okupas [[Berlin]]. Soldati hisas Sovietiana flago en kancelereyo di Reich.
* [[2ma di mayo]] - [[Nova-Zelando|Nova-Zelandana]] trupi okupas [[Trieste]], en [[Italia]].
* [[4ma di mayo]] - Duesma mondomilito: Milito finas en nordwestal Europa, kande Germana delegitaro subskribas akto pri paco en [[Lüneburg]].
* [[5ma di mayo]] - Duesma mondomilito: habitantaro di [[Praha]] revoltas kontre [[Nacional-socialista Germania|Nacional-socialista]] okupo.
* [[7ma di mayo]] - Germana generalo [[Alfred Jodl]] signatas kapitulaco en [[Reims]], [[Francia]]. Ye la sequanta dio, la [[8ma di mayo]] divenas la ''Dio di la Vinko'', l'oficala dato dil fino di la duesma mondomilito en [[Europa]].
* [[9ma di mayo]] - En [[Norvegia]], [[Vidkun Quisling]] enkarcerigesas.
* [[14ma di mayo]] - [[Emil Hácha]], lasta chefo di la marioneto-stato [[Protektorato di Bohemia e Moravia]] kaptesas ed enkarcerigesas en [[Praha]].
* [[23ma di mayo]] - [[Heinrich Himmler]], chefo di Germana [[Gestapo]], [[su-ocido|su-ocidas]].
* [[7ma di junio]] - Rejulo [[Haakon la 7ma di Norvegia]] retroiras de [[London]] a [[Oslo]].
* [[17ma di julio]] til la [[2ma di agosto]] - Eventas [[Potsdam-konfero]], ube [[federiti de la duesma mondomilito]] decidos futuro di [[Germania]].
* [[31ma di julio]] - [[Pierre Laval]], ex-chefministro di [[Francia di Vichy]], kapitulacas en [[Austria]].
* [[15ma di oktobro]] - Akuzita pro stato-trahizo, [[Pierre Laval]], ex-chefministro di [[Francia]], mortigesas.
* [[20ma di novembro]] - Komencas [[Judicio di Nürnberg|judicio]] en [[Nürnberg]] kontre 24 importanta figuri de [[nacional-socialista Germania]].

=== [[Azia]] ===
* [[9ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]]na trupi desembarkas en [[Luzón]], [[Filipini]].
* [[16ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Usana trupi komencas atakar insulo Corregidor, en [[Filipini]].
[[Arkivo:37mm_Gun_fires_against_cave_positions_at_Iwo_Jima.jpg|thumb|320px|[[Batalio di Iwo Jima]]]]
* [[19ma di februaro]] til la [[16ma di marto]] - [[Batalio di Iwo Jima]] dum la [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]] okupas insulo [[Iwo Jima]] e kaptas strategiala [[aeroportuo]].
* [[23ma di februaro]] - Duesma mondomilito: [[Turkia]] deklaras milito kontre [[Nacional-socialista Germania]].
* [[3ma di marto]] - Duesma mondomilito: Usana e [[Filipini|Filipinana]] trupi rikonquestas [[Manila]].
* [[9ma di marto|9ma]] til la [[10ma di marto]] - [[Usa]]na [[Boeing B-29 Superfortress]] atakas [[Tokyo]] per incendiala bombi, qui produktas {{formatnum:100000}} morti.
* [[17ma di marto]] - Duesma mondomilito: Usan avioni B-29 atakas [[Kobe]] per incendiala bombi, qui produktas 8.000 morti.
* [[21ma di marto]] - Duesma mondomilito: Britaniana trupi liberigas urbo [[Mandalay]], en [[Burma]].
* [[1ma di aprilo]] til la [[21ma di junio]] - Duesma mondomilito: Eventas la [[batalio di Okinawa]]. [[Usa]]na trupi desembarkas en [[Okinawa]] e pos feroca kombati, kaptas ol komplete ye la 22ma di junio.
* [[7ma di aprilo]] - Duesma mondomilito, batalio di Okinawa: Usan avioni sinkas [[Japonia]]na navo ''Yamato'', la maxim granda milito-navo de la historio.
* [[3ma di mayo]] - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala Federiti]] okupas [[Rangoon]], [[Burma]].
* [[6ma di agosto]] - Unesma [[atomobombo]] faligesas super [[Hiroshima]].
* [[8ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia]] deklaras milito kontre [[Japonia]].
* [[9ma di agosto]] - Duesma atomobombo faligesas super [[Nagasaki]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |titulo=1945: Atom bomb hits Nagasaki |editero=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/9/newsid_3580000/3580143.stm|vidita ye=26ma di julio 2016|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[15ma di agosto]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonia]] kapitulacas.
* [[17ma di agosto]] - [[Sukarno]] deklaras la nedependo di [[Indonezia]], e divenas l'unesma prezidanto di la lando.
* [[2ma di septembro]] - [[Japonia]]na generalo [[Tomoyuki Yamashita]] signatas Japoniana kapitulaco. Duesma mondomilito finas en [[Azia]].
* 2ma di septembro - [[Ho Chi Minh]] deklaras [[Vietnam]] nedependanta de [[Francia]].
* [[8ma di septembro]] - Usana trupi okupas sudo di [[Korea]]na peninsulo, kontre ke [[Sovietia]]ni okupas la nordo.
* [[12ma di septembro]] - Japoniani formale kapitulacas en [[Singapur]].

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[16ma di julio]] - Unesma [[atomobombo]] explozigesas en [[Nova-Mexikia]], [[Usa]].

=== [[Sud-Amerika]] ===
* [[17ma di oktobro]] - En [[Arjentinia]], masiva quanto di personi demandas la liberigo di [[Juan Domingo Perón]].
* [[18ma di oktobro]] - [[Stato-stroko]] en [[Venezuela]] revokas prezidanto [[Isaías Medina Angarita]].
* [[29ma di oktobro]] - [[Brazilia]]na diktatoro [[Getúlio Vargas]] renuncas la prezidanteso.
* [[2ma di decembro]] - Eventas libera elekti en [[Brazilia]], e [[Getúlio Vargas]] elektesas senatano.

=== [[Oceania]] ===
* [[7ma di septembro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonia]]na trupi formale kapitulacas ad [[Usa]]ni che [[insulo Wake]].
* [[1ma di novembro]] - [[Australia]] membreskas [[Unionita Nacioni]].

== Naski ==
[[Arkivo:R._Schrock_2012.jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[Richard Royce Schrock]]&lt;/small&gt;]]
* [[4ma di januaro]] - [[Richard Royce Schrock]], Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio
* [[7ma di januaro]] - [[Raila Odinga]], chefa ministro di Kenia
* [[10ma di januaro]] - [[Rod Stewart]], Britaniana kantisto&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.imdb.com/name/nm0005465/bio/|titulo=Rod Stewart|idiomo={{en}}|editero=IMDb|vidita ye=23ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[29ma di januaro]] - [[Ibrahim Boubacar Keïta]], prezidanto di Mali (m. 2022)
* [[6ma di februaro]] - [[Bob Marley]], Jamaikana kantisto e kompozisto di ''reggae'' (m. 1981)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Bob-Marley|titulo=Bob Marley|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[8ma di februaro]] - [[Kinza Clodumar]], prezidanto di Nauru (m. 2021)
* [[9ma di februaro]] - [[Mia Farrow]], Usan aktorino&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Mia-Farrow|titulo=Mia Farrow|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 9ma di februaro - [[Yoshinori Ohsumi]], Japoniana biologiisto, Nobel-laureato&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Yoshinori-Ohsumi|titulo=Yoshinori Ohsumi|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:GuentherZ 2013-04-09 0221 Staatsbesuch Fuerst Hans-Adam Liechtenstein+UHBP Heinz Fischer.jpg|thumb|130px|[[Hans Adam la 2ma di Liechtenstein|Hans Adam la 2ma]]]]
* [[14ma di februaro]] - Princo [[Hans Adam la 2ma di Liechtenstein]]
* [[20ma di februaro]] - [[George Fitzgerald Smoot]], Usana fizikisto, Nobel-laureato
* [[26ma di februaro]] - [[Namhain Cend-Ayuush]], Mongoliana boxisto
* [[28ma di februaro]] - [[Alexei Ivanovich Yekimov|Alexei Yekimov]], Rusa fizikisto, Nobel-laureato pri kemio en 2023
* [[8ma di marto]] - [[Anselm Kiefer]], Germana piktisto
* [[10ma di marto]] - [[Ed de Noorlander]], Nederlandan atleto (m. 2024)
* [[17ma di marto]] - [[Elis Regina]], Braziliana kantistino (m. 1982)
* [[21ma di marto]] - [[Chimidbazarin Damdinsharav]], Mongoliana luktisto
* 21ma di marto - [[Henrik Nordbrandt]], Dana poeto
* [[22ma di marto]] - [[Jorge Ben Jor]], Braziliana kantisto e kompozisto
* [[26ma di marto]] - [[Paul Bérenger]], chefministro di Maurico
[[Arkivo:Eric_Clapton_2.jpg|thumb|130px|[[Eric Clapton]]]]
* [[30ma di marto]] - [[Eric Clapton]], Britaniana gitaristo
* [[14ma di aprilo]] - [[Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi]], chefministro di Samoa
* [[15ma di aprilo]] - [[Arturo Rivera]], Mexikiana piktisto (m. 2020)
* [[20ma di aprilo]] - [[Gregory Olsen]], Usan entraprezisto e &quot;spacala turisto&quot;
* [[21ma di aprilo]] - [[Jan Eysselt]], Chekoslovakiana hokeisto e Cheka entrenero (m. 2006)
* [[25ma di aprilo]] - [[Björn Ulvaeus]], Sueda kompozisto ([[ABBA]])
* [[26ma di aprilo]] - [[Jorge Antonio Serrano Elías]], prezidanto di Guatemala
* [[1ma di mayo]] - [[Rita Coolidge]], Usana kantistino
[[Arkivo:Pete_Townshend_(2012).jpg|130px|thumb|&lt;small&gt;[[Pete Townshend]]&lt;/small&gt;]]
* [[19ma di mayo]] - [[Pete Townshend]], Britaniana kompozistulo e muzikisto ([[The Who]])
* [[20ma di mayo]] - [[Heikki Oja]], Finlandan astronomo
* 20ma di mayo - [[Anton Zeilinger]], Austriana fizikisto, Nobel-laureato
* [[24ma di mayo]] - [[Driss Jettou]], chefministro di Maroko
* 24ma di mayo - [[Priscilla Presley]], Usan aktorino ed entraprezistino, vidvo di [[Elvis Presley]]
* [[28ma di mayo]] - [[John Fogerty]], Usana kantisto
* [[31ma di mayo]] - [[Rainer Werner Fassbinder]], Germana filmifisto (m. 1982)
* 31ma di mayo - [[Laurent Gbagbo]], prezidanto di Ivora Rivo
* [[2ma di junio]] - [[Richard Long]], Britaniana skultisto e fotografisto
* [[7ma di junio]] - [[Wolfgang Schüssel]], kancelero di Austria
* [[13ma di junio]] - [[Tillman Thomas]], chefministro di Grenada
* [[14ma di junio]] - [[Jörg Immendorff]], Germana piktisto e skultisto (m. 2007)
* [[15ma di junio]] - [[Amos Sawyer]], provizora prezidanto di Liberia (m. 2022)
* [[17ma di junio]] - [[Art Bell]], Usana radio-hosto (m. 2018)
* 17ma di junio - [[Eddy Merckx]], Belga biciklisto
* 17ma di junio - [[Ken Livingstone]], Britaniana politikisto
[[Arkivo:Remise_du_Prix_Sakharov_à_Aung_San_Suu_Kyi_Strasbourg_22_octobre_2013-18.jpg|thumb|130px|[[Aung San Suu Kyi]]]]
* [[19ma di junio]] - [[Aung San Suu Kyi]], poetino di Myanmar, Nobel-laureato pri paco&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Aung San Suu Kyi - facts|editero=The Nobel Prize|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1991/kyi/facts/|idiomo={{en}}|vidita ye=13ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;
* 19ma di junio - [[Radovan Karadžić]], Serba politikisto
* [[20ma di junio]] - [[Gombin Zorig]], Mongoliana boxisto
* [[23ma di junio]] - [[John Garang]], prezidanto di Sud-Sudan (m. 2005)
* [[25ma di junio]] - [[Carly Simon]], Usana kantistino
* [[28ma di junio]] - [[Raul Seixas]], Braziliana kantisto e kompozisto (m. 1989)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Biografia de Raul Seixas|editero=eBiografia |idiomo={{pt}}|url=https://www.ebiografia.com/raul_seixas/|vidita ye=13ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[29ma di junio]] - [[Chandrika Kumaratunga]], chefa ministrino di Sri-Lanka
* [[1ma di julio]] - [[Debbie Harry]], Usana kantistino
* 1ma di julio - [[Baghdadi Mahmudi]], chefa ministro di Libia
* [[7ma di julio]] - [[Moncef Marzouki]], prezidanto di Tunizia
* [[15ma di julio]] - [[David Arthur Granger]], prezidanto di Guyana
* [[19ma di julio]] - [[Richard Henderson]], Brita molekulala biologiisto, Nobel-laureato pri kemio
* 19ma di julio - [[Juan Villafuerte]], Equadorana piktisto (m. 1977)
[[Arkivo:Panagiotis_Pikrammenos.jpg|thumb|130px|[[Panagiotis Pikrammenos]]]]
* [[26ma di julio]] - [[Panagiotis Pikrammenos]], chefministro di Grekia&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Council of State |editero=Ste.gr |publikigita ye=9ma di mayo 2007|url=https://web.archive.org/web/20120501142205/http://www.ste.gr/FL/main_en.htm}}&lt;/ref&gt;
* [[27ma di julio]] - [[Tazio Carlevaro]], Suisa psikiatriisto
* [[30ma di julio]] - [[Patrick Modiano]], Franca skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo
* [[1ma di agosto]] - [[Douglas Dean Osheroff]], Usana fizikisto, Nobel-laureato
* [[8ma di agosto]] - [[Richard Farda]], Chekoslovakiana hokeisto e entrenero
* [[9ma di agosto]] - [[Nina Litvinova]], Rusa zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (m. 2026)
* [[9ma di agosto]] - [[Tom O'Carroll]], Britaniana jurnalisto
* [[14ma di agosto]] - [[Steve Martin]], Usana komediisto ed aktoro
* 14ma di agosto - [[Wim Wenders]], Germana filmifisto&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/film-and-television-biographies/wim-wenders |titulo=Wim Wenders{{!}}Encyclopedia.com|editero=Encyclopedia.com|vidita ye= 26ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[15ma di agosto]] - [[Alain Juppé]], chefministro di Francia
* [[23ma di agosto]] - [[Rita Pavone]], Italiana kantistino ed aktorino&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.italiacanora.net/t1307-rita-pavone-biografia|titulo=RITA PAVONE - BIOGRAFIA|editero=Italia Canora|vidita ye= 28ma di junio 2020|idiomo={{it}}}}&lt;/ref&gt;
* [[24ma di agosto]] - [[Marsha P. Johnson]], Afrikan-usana transexual aktivisto e sexuala laboristo (m. 1992)
* [[3ma di septembro]] - [[Asko Sarkola]], Finlandan aktoro
* [[6ma di septembro]] - [[Victor Ramahatra]], chefministro di Madagaskar
[[Arkivo:14-01-10-tbh-241-franz-beckenbauer.jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[Franz Beckenbauer]]&lt;/small&gt;]]
* [[11ma di septembro]] - [[Franz Beckenbauer]], Germana futbalisto e futbal-entrenisto (m. 2024)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Franz-Beckenbauer|titulo=Franz Beckenbauer|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[12ma di septembro]] - [[Richard Thaler]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato
* [[25ma di septembro]] - [[Tomasz Ciecierski]], Polona piktisto (m. 2024)
* [[26ma di septembro]] - [[Gal Costa]], Braziliana kantistino (m. 2022)
* 26ma di septembro - [[Bryan Ferry]], Angla muzikisto, kompozisto e kantisto ([[Roxy Music]])
* [[30ma di septembro]] - [[Ehud Olmert]], chefministro di Israel
* [[1ma di oktobro]] - [[Haris Silajdžić]], prezidanto di Bosnia e Herzegovina
* 1ma di oktobro - [[Ram Nath Kovind]], prezidanto di India
* [[2ma di oktobro]] - [[Don McClean]], Usana kansonifisto e kantisto
* [[13ma di oktobro]] - [[Dési Bouterse]], prezidanto di Surinam
* [[18ma di oktobro]] - [[Huell Howser]], Usana komediisto (m. 2013)
[[Arkivo:Angus_Deaton_0244.jpg|thumb|130px|[[Angus Deaton]]]]
* [[19ma di oktobro]] - [[Angus Deaton]], Britanian-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato
* 19ma di oktobro - [[Divine]], Usan aktoro e kantisto (m. 1988)
* [[25ma di oktobro]] - [[Idir]], Aljeriana kantisto (m. 2020)
* [[27ma di oktobro]] - [[Luís Inácio Lula da Silva]], prezidanto di Brazilia
* [[2ma di oktobro]] - [[Anton Solomoukha]], Ukrainana-Franciana piktisto (m. 2015)
* [[3ma di novembro]] - [[Gerd Müller]], Germana futbalisto (m. 2021)
* [[8ma di novembro]] - [[Abdelaziz Belkhadem]], chefministro di Aljeria
* 8ma di novembro - [[Buyangiyn Ganbat]], Mongoliana boxisto
* [[10ma di novembro]] - [[Thongloun Sisoulith]], chefministro di Laos
* [[11ma di novembro]] - [[Daniel Ortega]], prezidanto di Nikaragua
* [[12ma di novembro]] - [[Neil Young]], Kanadana muzikisto, kantisto e kompozisto
* [[15ma di novembro]] - [[Anni-Frid Lyngstad]], Norvegiana kantistino ([[ABBA]])
* [[17ma di novembro]] - [[Abdelmadjid Tebboune]], prezidanto di Aljeria
[[Arkivo:Politics of Sri Lanka (23875333354).jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[Mahinda Rajapaksa]]&lt;/small&gt;]]
* [[18ma di novembro]] - [[Mahinda Rajapaksa]], chefa ministro di Sri-Lanka
* [[21ma di novembro]] - [[Goldie Hawn]], Usan aktorino
* [[27ma di novembro]] - [[James Avery]], Usana televizion-aktoro (m. 2013)
* [[30ma di novembro]] - [[Roger Glover]], Britaniana muzikisto ([[Deep Purple]])
[[Arkivo:Moshe Katsav (00310100).jpg|thumb|130px|[[Moshe Katsav]]]]
* [[5ma di decembro]] - [[Moshe Katsav]], prezidanto di Israel
* [[10ma di decembro]] - [[Andrzej Łuczeńczyk]], Polona skriptisto (m. 1991)
* [[9ma di decembro]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto  (m. 2026)
* [[11ma di decembro]] - [[Jarno Saarinen]], Finlandana motorciklisto (m. 1973)
* [[21ma di decembro]] - [[Nyamdashiyn Batsüren]], Mongoliana boxisto
* [[24ma di decembro]] - [[Lemmy Kilmister]], Britaniana rock-muzikisto e kantisto ([[Motörhead]]) (m. 2015)
* [[28ma di decembro]] - Rejulo [[Birendra di Nepal]] (m. 2001)
* [[Khaleda Zia]], chefministrino di Bangladesh
* [[Gee Vaucher]], Angla artisto

== Morti ==
* [[4ma di januaro]] - [[Ricardo Jiménez Oreamuno]], prezidanto di Kosta Rika (n. 1859)
* [[9ma di januaro]] - [[Jüri Uluots]], chefministro di Estonia (n. 1890)
* [[10ma di januaro]] - [[Pēteris Juraševskis]], chefministro di Latvia (n. 1872)
* [[1ma di februaro]] - [[Bogdan Filov]], chefministro di Bulgaria (n. 1883)
* [[6ma di februaro]] - [[Robert Brasillach]], Franca skriptisto (mortigita) (n. 1909)
[[Arkivo:Jose_Maria_Moncada_1910.jpg|thumb|130px|[[José María Moncada Tapia]]]]
* [[23ma di februaro]] - [[José María Moncada Tapia]], prezidanto di Nikaragua (n. 1870)
* [[25ma di februaro]] - [[Mário de Andrade]], Braziliana skriptisto (n. 1883)
* [[februaro]] o [[marto]] - [[Anne Frank]], Juda puerino, viktimo dil [[holokausto]] (n. 1929)
* [[2ma di marto]] - [[Emily Carr]], Kanadana piktisto (n. 1871)
* [[26ma di marto]] - [[David Lloyd George]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1863)
* [[31ma di marto]] - [[Hans Fischer]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1881)
* [[2ma di aprilo]] – [[Leon Feldhendler]], Polona kunorganizanto di amasal eskapo de externeyo Sobibor (n. 1910)
* [[9ma di aprilo]] - [[Dietrich Bonhoeffer]], Germana pastoro e teologiisto, qua opozis su a Naziista rejimo (n. 1906)
* [[12ma di aprilo]] - [[Franklin Delano Roosevelt]], prezidanto di Usa (n. 1882)
* [[21ma di aprilo]] - [[Walter Model]], Germana militisto (n. 1891)
* [[22ma di aprilo]] - [[Käthe Kollwitz]], Germana piktistino (n. 1867)
* [[26ma di aprilo]] - [[Pavlo Petrovich Skoropadskiy|Pavlo Skoropadskiy]], prezidanto di Popul-Republiko Ukraina (n. 1873)
* [[28ma di aprilo]] - [[Benito Mussolini]], diktatoro di Italia (n. 1883)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Benito-Mussolini|titulo=Benito Mussolini|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 28ma di aprilo - [[Clara Petacci]], amorantino di [[Benito Mussolini]], mortigita dal Italiana partizani (n. 1912)
* [[29ma di aprilo]] - [[Andrés de Santa María]], Kolumbiana piktisto (n. 1860)
[[Arkivo:Hitler, 1944 (first version).jpg|thumb|130px|[[Adolf Hitler]]]]
* [[30ma di aprilo]] - [[Adolf Hitler]], kancelero di Germania (su-ocido) (n. 1889)
* 30ma di aprilo - [[Eva Braun]], spozino di Adolf Hitler (suocido) (n. 1912)
* [[aprilo]] - [[Josef Čapek]], Cheka piktisto e poeto (n. 1887)
* [[1ma di mayo]] - [[Joseph Goebbels]], ministro pri propagando di Adolf Hitler ([[su-ocido]]) (n. 1897)
* [[2ma di mayo]] - [[Martin Bormann]], Germana nacional-socialisto (n. 1900)
* 2ma di mayo - [[Ludwig Stumpfegger]], mediko, chefo di SS (n. 1910)
* [[5ma di mayo]] - [[Tytus Czyżewski]], Polona piktisto (n. 1880)
* [[14ma di mayo]] - [[Heber J. Grant]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1856)
* 14ma di mayo - [[Per Ahlberg]], Sueda Esperantisto, Idisto e Novialisto (n. 1864)
* [[23ma di mayo]] - [[Heinrich Himmler]], chefo di [[Gestapo]] (su-ocido) (n. 1900)
* [[25ma di mayo]] - [[Rafael Estrella Ureña]], prezidanto di Dominikana Republiko (n. 1889)
* [[15ma di junio]] - [[Carl Gustaf Ekman]], chefministro di Suedia (n. 1872)
* 15ma di junio - [[Nikola Avramov]], Bulgara piktisto (n. 1897)
* [[19ma di mayo]] - [[John Fabian Carlson]], Sueda-Usana pikitisto (n. 1875)
[[Arkivo:Emil Hácha 10.jpg|thumb|130px|[[Emil Hácha]]]]
* [[22ma di junio]] - [[Jambıl Jabaýulı]], Kazakstanana kantisto (n. 1846)
* [[27ma di junio]] - [[Emil Hácha]], prezidanto di Chekoslovakia (n. 1872)
* [[29ma di junio]] - [[Albert Henry Krehbiel]], Usana piktisto (n. 1873)
* [[5ma di julio]] - [[John Curtin]], chefministro di Australia (n. 1885)
* [[20ma di julio]] - [[Paul Valéry]], Franca skriptisto (n. 1871)
* [[2ma di agosto]] - [[Pietro Mascagni]], Italiana kompozisto (n. 1863)
* [[3ma di agosto]] - [[Roman Kochanowski]], Polona piktisto (n. 1857)
* [[14ma di agosto]] - [[Mabel May Woodward]], Usana piktistino (n. 1877)
* [[18ma di agosto]] - [[Subhas Chandra Bose]], Bengalan-Indiana politikisto (n. 1897)
* [[26ma di agosto]] - [[Jānis Čakste]], Latviana politikisto (n. 1872)
* [[15ma di septembro]] - [[André Tardieu]], chefministro di Francia (n. 1876)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Biographie d'ANDRÉ TARDIEU|idiomo={{fr}}|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/andre-tardieu/|editero=Universalis.fr|vidita ye=10ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di septembro]] - [[Augusto Tasso Fragoso]], militisto e prezidanto di Brazilia (n. 1869)
* [[26ma di septembro]] - [[Béla Bartók]], Hungara kompozisto (n. 1881)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Bela-Bartok |titulo=Béla Bártok{{!}} Hungarian composer|editero=Britannica.com |vidita ye=10ma di novembro 2018}}&lt;/ref&gt;
* [[15ma di oktobro]] - [[Pierre Laval]], ex-chefministro di Francia di Vichy, mortigita (n. 1883)
* [[19ma di oktobro]] - [[Plutarco Elías Calles]], prezidanto di Mexikia (n. 1877)
* 19ma di oktobro - [[Newell Convers Wyeth]], Usana piktisto ed ilustristo (n. 1882)
* [[30ma di oktobro]] - [[Wincenty Witos]], chefministro di Polonia (n. 1874)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/event/Russo-Polish-War-1919-1920|titulo=Wincenty Witos|idiomo={{en}}|editero=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;
* [[31ma di oktobro]] - [[Ignacio Zuloaga]], Hispana piktisto (n. 1870)
* [[20ma di novembro]] - [[Francis William Aston]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1877)
* [[4ma di decembro]] - [[Thomas Hunt Morgan]], Usana genetikisto e biologiisto, Nobel-laureato (n. 1866)
* [[9ma di decembro]] - [[Yun Chi-ho]], Sud-Koreana politikisto (n. 1864)
* [[16ma di decembro]] [[Fumimaro Konoe]], chefministro di Japonia (n. 1891)
* [[21ma di decembro]] - [[George S. Patton]], Usana generalo (n. 1885)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Wolfgang Pauli]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Artturi Ilmari Virtanen]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Alexander Fleming]], [[Ernst Boris Chain]], [[Howard Walter Florey]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Gabriela Mistral]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Cordell Hull]]

== Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Yari 1940a]]</text>
      <sha1>8xmai7i2iw8hmvydz5elos9x0x6grsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1944</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1334</id>
    <revision>
      <id>1144111</id>
      <parentid>1135186</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+referi</comment>
      <origin>1144111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23405" sha1="l9i66y27e5q4ccno181wb3oq6h6wyxq" xml:space="preserve">{{20ma yarcento}}
La [[yaro]] '''1944''' (MCMXLIV per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[saturdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 944ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 44ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 1940a]].

== Eventi ==
=== [[Mondo]] ===
* [[Duesma mondomilito#1944|Duesma mondomilito]] duras.

=== [[Europa]] ===
* [[6ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: Sovietiana trupi atingas [[Polonia]].
* [[17ma di januaro]] - Duesma mondomilito: komencas unesma atako kontre la fortreso di [[Monte Cassino]], en [[Italia]].
* [[22ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: En [[Italia]], Westala federiti acensas Anzio.
* [[27ma di januaro]] - Duesma mondomilito: [[Batalio di Leningrad|Siejo di Leningrad]] finas.
* [[15ma di februaro]] - Duesma mondomilito: l'abadeyo di Monte Cassino en [[Italia]] destruktesas per bombardo dal [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala Federiti]].
* [[15ma di marto]] - En [[Hungaria]], [[Döme Sztójay]] divenas chefministro.
* [[21ma di aprilo]] - En [[Francia]], [[muliero|mulieri]] darfas votar.
* [[18ma di mayo]] - Populo Tatar de [[Krimea]] deportesas.
* [[3ma di junio]] - [[Charles de Gaulle]] elektesas provizora prezidanto di [[Francia]].
* [[4ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: westala federiti eniras [[Roma]], qua ne destruktesis da Germani dum lua retreto.
* [[6ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: che [[Batalio di Normandia|Normandia]], {{formatnum:155000}} soldati desembarkas por liberigar [[Francia]] ed atakar [[nacional-socialista Germania]].
* [[9ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Sovietia]] komencas severa atako che istmo di Karelia kontre [[Finlando]].
* [[13ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: unesma [[bombo V-1]] frapas [[Anglia]].
* [[17ma di junio]] - [[Islando]] nedependanteskas.
* [[20ma di junio]] - Duesma mondomilito: [[Viborg|Viipuri]] evakuesas, e Sovietiani konquestas vakua urbo.
* [[3ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Minsk]] liberigesas da Sovietiani de [[Naziismo|naziista]] kontrolo.
* [[23ma di julio]] - Sovietian armeo liberigas [[koncentreyo]] di [[Majdanek]] en [[Polonia]].
* [[1ma di agosto]] - En [[Warszawa]], komencas batalio por liberigar [[Polonia]] de Naziista okupo.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|editero=BBC|url= http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/1/newsid_3932000/3932555.stm|titulo=1944: Uprising to free Warsaw begins |vidita ye=18ma di oktobro 2018}}&lt;/ref&gt;
* [[15ma di agosto]] - [[Usa]]na e [[Unionita Rejio|Britaniana]] trupi desembarkas sude de [[Francia]].
* [[21ma di agosto]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Federiti de la duesma mondomilito|Federiti]] cernas 50.000 [[Nacional-socialista Germania|Naziista soldati]] en Chambois.
* [[23ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[Marseille]] liberigesas.
* [[25ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[Paris]] liberigesas.
* [[26ma di agosto]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Charles de Gaulle]] arivas a [[Paris]].
* [[5ma di septembro]] - Duesma mondomilito: Sovietia deklaras milito kontre [[Bulgaria]].
* [[6ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia]]na trupi kaptas [[Tartu]], [[Estonia]].
* 6ma di septembro - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] kaptas [[Ypres]], en [[Belgia]], de Germani.
* [[7ma di septembro]] - [[Francia di Vichy]] instalas guvernerio en exilo en [[Sigmaringen]], [[Germania]].
* [[8ma di septembro]] - Duesma mondomilito: unesma balistikala fuzeo [[V-2]] falas en [[London]].
* [[10ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia]] vinkas [[Bulgaria]].
* [[14ma di septembro]] - Duesma mondomilito: paco inter [[Sovietia]] e [[Finlando]] komencas.
* 14ma di septembro - Duesma mondomilito: [[Maastricht]] divenas l'unesma urbo en [[Nederlando]] libera de [[nacional-socialista Germania|Germana]] okupado.
* [[15ma di septembro]] - Duesma mondomilito: Finlandana trupi komencas milito kontre retretanta Germani en [[Laponia]].
* [[17ma di septembro|17ma]]&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/17/newsid_3662000/3662264.stm|titulo=1944: Airborne invasion of Holland begins|editero=BBC|vidita ye= 10ma di septembro 2016}}&lt;/ref&gt; til la [[25ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] lansas l'[[Operaco Market Garden]] por kaptar ponti sur [[Rheno]] en [[Nederlando]].
* [[3ma di oktobro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Polonia|Poloni]] kapitulacas a [[Naziista Germania|Germani]] pos la revolto di Warszawa.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/3/newsid_3560000/3560811.stm|titulo=1944: Poles surrender after Warsaw uprising|editero=BBC|vidita ye=6ma di oktobro 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di oktobro]] - [[Muliero|Mulieri]] darfas votar en [[Francia]].
* [[10ma di oktobro]] - [[Holokausto]]: 800 [[cigano|cigana]] pueri ocidesas che [[koncentreyo]] di Auschwitz.
* [[20ma di oktobro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Reda Armeo]] e [[Yugoslavia]]na trupi liberigas [[Beograd]].
* [[1ma di novembro]] - Duesma mondomilito: [[Unionita Rejio|Britaniana]] trupi desembarkas sur insulo [[Walcheren]], [[Nederlando]].
* [[Decembro]] - [[Montenegro]] unionas ad [[Yugoslavia]] di [[Tito]].
* [[16ma di decembro]]&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/17/default.stm|titulo=1944: Germany counter-attacks in Ardennes|editero=BBC|vidita ye=3ma di novembro 2016}}&lt;/ref&gt; til la [[25ma di januaro]] [[1945]] - [[Duesma mondomilito]]: En [[Ardeni]], [[Francia]], eventas la lasta kontre-atako da Germana trupi. Germani vinkesas e retretas vers la &quot;Lineo Siegfried&quot; en januaro.
* [[Iosif Vissarionovich Stalin|Stalin]] exilas omna [[Chechenia|Checheni]] a [[Siberia]] e central [[Azia]]. Il imbutas ke la (tota) populo simpatiis la Germana nacional-socialisti dum la duesma mondomilito.

=== [[Azia]] ===
* [[15ma di junio]] til la [[9ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: eventas la [[batalio di Saipan]]. [[Usa]] invadas l'insulo [[Saipan]].
* [[19ma di junio|19ma]] til la [[20ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: che la [[Batalio en la maro di Filipini]] [[Usa]]ni destruktas granda nombro di [[Japonia]]na navi ed avioni.
* [[21ma di oktobro]] - [[Duesma mondomilito]]: unesma [[kamikaze]]-atako, kontre [[Australia]]na navo.
* [[24ma di novembro]] - [[Duesma mondomilito]]: Usa lansas unesma granda bombardado kontre [[Tokyo]] per 88 avioni.

=== [[Sud-Amerika]] ===
* [[26ma di januaro]] - [[Arjentinia]]na prezidanto [[Pedro Pablo Ramírez]] ruptas diplomacala relati kun [[nacional-socialista Germania]] e [[Japonia]].
[[Arkivo:Uma_Cia_do_Lapa_Azul_2.jpg|thumb|250px|Bataliono di Braziliana soldati sendita por luktar en Italia.]]
* [[2ma di julio]] - [[Brazilia]] sendas {{Formatnum:25000}} soldati por kombatar en [[Italia]] kontre nacional-socialisti.
* [[8ma di julio]] - [[Juan Domingo Perón]] divenas viceprezidanto di Arjentinia.
* [[20ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: Germana [[submara navo]] sinkas [[Brazilia]]na militonavo ''Vital de Oliveira'' che litoro di Rio de Janeiro, produktanta 99 morti.
* [[25ma di novembro]] - [[Duesma mondomilito]]: Komencas la batalio di Monte Castello, en qua Braziliana trupi konfrontos e vinkos [[Naziista Germania|Germana]] trupi en Monte Castello, kolino jacanta 48 km norde de [[Pistoia]].

=== [[Oceania]] ===
* [[30ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]] invadas [[Majuro]], [[Insuli Marshall]].
* [[21ma di julio]] til la [[10ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[invado di Guam en 1944|Usana trupi invadas e kaptas]] [[Guam]] de Japoniani.

== Naski ==
[[Arkivo:Omar_al-Bashir,_12th_AU_Summit,_090202-N-0506A-137.jpg|130px|thumb|[[Omar Hasan Ahmad al-Bashir]]]]
* [[1ma di januaro]] - [[Omar Hasan Ahmad al-Bashir]], prezidanto di Sudan
* 1ma di januaro - [[Abdul Hamid]], prezidanto di Bangladesh
* 1ma di januaro - [[Zafarullah Khan Jamali]], chefministro di Pakistan
* [[2ma di januaro]] - [[Norodom Ranariddh]], chefministro di Kambodja (m. 2021)
* [[6ma di januaro]] - [[Rolf M. Zinkernagel]], Suisa biologiisto, Nobel-laureato&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Rolf-M-Zinkernagel|titulo=Rolf M. Zinkernagel|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[9ma di januaro]] - [[Jimmy Page]], Britaniana muzikisto ([[Led Zeppelin]])
* [[12ma di januaro]] - [[Joe Frasier]], Usana boxisto (m. 2011)
* [[17ma di januaro]] - [[Françoise Hardy]], Franca kantistino (m. 2024)
* [[18ma di januaro]] - [[Paul John Keating]], chefministro di Australia
[[Arkivo:20160522 Stichwahl Alexander Van der Bellen 7857.jpg|thumb|130px|[[Alexander Van der Bellen]]]]
* 18ma di januaro - [[Alexander Van der Bellen]], prezidanto di Austria
* [[23ma di januaro]] - [[Rutger Hauer]], Nederlandan aktoro (m. 2019)
* [[27ma di januaro]] - [[Mairead Maguire]], Nord-Irlandana politikal aktivisto, Nobel-laureato pri paco
* [[2ma di februaro]] - [[Oqil Oqilov]], chefministro di Tajikistan
* [[8ma di februaro]] - [[Sebastião Salgado]], Braziliana fotografisto (m. 2025)
* [[13ma di februaro]] - [[Jerry Springer]], Usana televizion- e radiofon-prizentisto e politikisto (m. 2023)
* [[14ma di februaro]] - [[Ronnie Peterson]], Sueda automobilisto (m. 1978)
* [[15ma di februaro]] - [[Dzhokhar Dudaiev]], prezidanto di Chechenia (m. 1996)
* [[16ma di februaro]] - [[António Mascarenhas Monteiro]], prezidanto di Kabo Veda (m. 2016)
* [[18ma di februaro]] - [[Kansay Yamamoto]], Japoniana modisto (m. 2020)
* [[22ma di februaro]] - [[Horloogiyn Bayanmönh]], Mongoliana luktisto
* [[23ma di februaro]] - [[Oleg Ivanovich Yankovski|Oleg Yankovski]], Rusa cinem- e teatr-aktoro (m. 2009)
[[Arkivo:David_Wineland_2008.jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[David Jeffrey Wineland]]&lt;/small&gt;]]
* [[24ma di februaro]] - [[David Jeffrey Wineland]], Usana fizikisto, Nobel-laureato&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/David-Wineland|titulo=David Wineland|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 24ma di februaro - [[Ivica Račan]], chefministro di Kroatia (m. 2007)
* [[1ma di marto]] - [[Roger Daltrey]], Britaniana muzikisto ([[The Who]])
* [[6ma di marto]] - [[Kiri Te Kanawa]], Nova-Zelandana kantistino&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Kiri-Te-Kanawa|titulo=Kiri Te Kanawa|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[7ma di marto]] - [[Michael Rosbash]], Usana genetikisto, Nobel-laureato
* [[19ma di marto]] - [[Said Musa]], chefministro di Belize
* [[20ma di marto]] - [[Erwin Neher]], Germana biofizikisto, Nobel-laureato
* [[23ma di marto]] - [[Ric Ocasek]], Usana kantisto, kompozisto, muzikisto, muzikala produktisto e piktisto (m. 2019)
* 23ma di marto - [[Michael Nyman]], Britaniana kompozisto, muzikisto e muzik-kritikisto
* [[24ma di marto]] - [[Vojislav Koštunica]], prezidanto di Yugoslavia e chefministro di Serbia
* 24ma di marto - [[Han Myeong-sook]], chefministro di Sud-Korea
[[Arkivo:Nobel_Peace_Prize_Concert_2008_Diana_Ross4.jpg|130px|thumb|[[Diana Ross]]]]
* [[26ma di marto]] - [[Diana Ross]], Usana kantistino ([[The Supremes]])
* [[27ma di marto]] - [[Khosrow Shakibai]], Iranan aktoro (m. 2008)
* [[29ma di marto]] - [[Nana Akufo-Addo]], prezidanto di Ghana
* [[7ma di aprilo]] - [[Gerhard Schröder]], chefministro di Germania
* 7ma di aprilo - [[Makoto Kobayashi (fizikisto)|Makoto Kobayashi]], Japoniana fizikisto, Nobel-laureato
* [[8ma di aprilo]] - [[Odd Nerdrum]], Norvegiana piktisto
* [[12ma di aprilo]] - [[Thongsing Thammavong]], chefministro di Laos
* [[14ma di aprilo]] - [[Nguyễn Phú Trọng]], prezidanto di Vietnam
* [[19ma di aprilo]] - [[James Heckman]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato
* [[22ma di aprilo]] - [[Steve Fossett]], Usan aventurero ed entraprezisto (m. 2007)
* [[13ma di mayo]] - [[Armistead Maupin]], Usana skriptisto
* [[14ma di mayo]] - [[George Lucas]], Usana filmifisto&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/George-Lucas|titulo=George Lucas|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di mayo]] - [[Marina Yaguello]], Franca linguistino
* [[20ma di mayo]] - [[Joe Cocker]], Usana muzikisto, kantisto e kompozisto (m. 2014)
* [[21ma di mayo]] - [[Mary Therese Robinson]], prezidantino di Republiko Irlando
[[Arkivo:Alain_Souchon_2012.jpg|130px|thumb|[[Alain Souchon]]]]
* [[27ma di mayo]] - [[Alain Souchon]], Franca kantisto e kompozisto&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.imdb.com/pt/name/nm0815713/bio/|titulo=Alain Souchon - Biografia|editero=IMDb|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di mayo]] - [[Gladys Knight]], Usana kantistino&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Gladys-Knight|titulo=Gladys Knight|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 28ma di mayo - [[Jean-Pierre Léaud]], Franc aktoro
* [[29ma di mayo]] - [[Maurice Bishop]], chefministro di Granada (m. 1983)
* [[1ma di junio]] - [[Guy Scott]], prezidanto di Zambia (m. 2026)
* [[6ma di junio]] - [[Phillip Allen Sharp]], Usana genetikisto, Nobel-laureato&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Phillip A. Sharp|url=https://www.britannica.com/biography/Phillip-A-Sharp|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[7ma di junio]] - [[Kjartan Fløgstad]], Norvegiana skriptisto
* [[10ma di junio]] - [[David Goloschekin]], Sovietiana-Rusa jazo-muzikisto
* [[13ma di junio]] - [[Ban Ki-moon]], generala sekretario dil Unionita Nacioni
* [[18ma di junio]] - [[Salvador Sánchez Cerén]], prezidanto di Salvador
[[Arkivo:2016-09-26 Freixo50 Rumo ao Segundo Turno 08.jpg|thumb|130px|[[Chico Buarque]]]]
* [[19ma di junio]] - [[Chico Buarque]], Braziliana kantisto e kompozisto
* [[22ma di junio]] - [[Gérard Mourou]], Franca fizikisto, Nobel-laureato
* [[27ma di junio]] - [[Petr Hejma (hokeisto)|Petr Hejma]], Chekoslovakiana hokeisto
* [[7ma di julio]] - [[Feleti Sevele]], chefministro di Tonga
* [[9ma di julio]] - [[Jiří Holík (hokeisto, 1944)|Jiří Holík]], Chekoslovakiana hokeisto
* [[17ma di julio]] - [[Carlos Alberto Torres]], Braziliana futbalisto (m. 2016)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|editero=The Washington Post|url= https://www.washingtonpost.com/sports/carlos-alberto-torres-captain-of-brazils-world-cup-winning-team-dies-at-72/2016/10/25/bdb9ce22-9ad3-11e6-9980-50913d68eacb_story.html?noredirect=on&amp;utm_term=.dd86121b3c71 |titulo=Carlos Alberto Torres, captain of Brazil’s 1970 World Cup-winning team, dies at 72|publikigita ye=25ma di oktobro 2016|vidita ye=25ma di oktobro 2018|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:John_Atta-Mills_election_poster.jpg|thumb|130px|[[John Atta Mills]]]]
* [[21ma di julio]] - [[John Atta Mills]], prezidanto di Ghana (m. 2012)
* [[23ma di julio]] - [[Mandy Miller]], Britanian aktorino e kantistino
* [[30ma di julio]] - [[Lojze Logar]], Sloveniana piktisto (m. 2014)
* [[31ma di julio]] - [[Robert C. Merton]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato
* [[1ma di agosto]] - [[Andy Vajna]], Hungara-Usana filmifisto (m. 2019)
* [[2ma di agosto]] - [[Jim Capaldi]], Britaniana muzikisto e kompozisto (m. 2005)
* [[7ma di agosto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (m. 2026)
* [[9ma di agosto]] - [[Khaleda Zia]], chefministro di Bangladesh
* [[16ma di agosto]] - [[James Michel]], prezidanto di Seycheli
[[Arkivo:KevinAyers1974.jpg|thumb|130px|[[Kevin Ayers]]]]
* 16ma di agosto - [[Kevin Ayers]], Britaniana muzikisto ([[Soft Machine]]) (m. 2013)
* [[17ma di agosto]] - [[Rexhep Meidani]], prezidanto di Albania
* [[20ma di agosto]] - [[Rajiv Gandhi]], chefministro di India (m. 1991)
* [[11ma di septembro]] - [[Morteza Aghili]], Iranan aktoro, cinematografisto e cenaristo
* 11ma di septembro - [[Serge Haroche]], Franca fizikisto, Nobel-laureato
[[Arkivo:Barry White, Bestanddeelnr 927-0098.jpg|130px|thumb|[[Barry White]]]]
* [[12ma di septembro]] - [[Barry White]], Usana kantisto e kompozistulo (m. 2003)
* [[13ma di septembro]] - [[Jacqueline Bisset]], Britanian aktorino
* [[18ma di septembro]] - [[Jan Balun]], Chekoslovakiana hokeisto
* [[19ma di septembro]] - [[Michel Montignac]], Franca skriptisto e ciencisto (m. [[2010]])
* [[25ma di septembro]] - [[Michael Douglas]], Usan aktoro
* [[28ma di septembro]] - [[Miloš Zeman]], prezidanto di Chekia
* [[30ma di septembro]] - [[Diane Dufresne]], Kanadana kantistino e piktistino
* [[1ma di oktobro]] - [[Antti Tuuri]], Finlandana skriptisto
* [[2ma di oktobro]] - [[Äljan Müsirbekulı Jarmuxamedov|Äljan Jarmuxamedov]], Kazakstanana basketbalisto
* [[5ma di oktobro]] - [[Arnhim Eustace]], chefministro di Santa Vincent e Grenadini
* [[14ma di oktobro]] - [[Udo Kier]], German aktoro (m. 2025)
[[Arkivo:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Congress Warsaw (624).jpg|thumb|130px|[[Sali Berisha]]]]
* [[15ma di oktobro]] - [[Sali Berisha]], Albaniana politikistulo
* 15ma di oktobro - [[David Trimble]], Nord-Irlandana politikisto, Nobel-laureato (m. 2022)
* [[16ma di oktobro]] - [[Karel Hartmann]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1885)
* [[19ma di oktobro]] - [[George McCrae]], Usana kantisto di [[soul]]&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.discogs.com/artist/87814-George-McCrae |titulo=George McCrae Discography |editero=Discogs.com|vidita ye=27ma di agosto 2015}}&lt;/ref&gt;
* 19ma di oktobro - [[Peter Tosh]], Jamaikana kantisto (m. 1987)
* [[21ma di oktobro]] - [[Jean-Pierre Sauvage]], Franca kemiisto, Nobel-laureato
* [[25ma di oktobro]] - [[Jon Anderson]], Britaniana kantisto, muzikisto e kompozisto ([[Yes (bando)|Yes]])
* [[27ma di oktobro]] - [[Piet Oudolf]], Nederlandana peizajisto
[[Arkivo:Rafic Hariri in 2001.jpg|130px|thumb|[[Rafic Hariri]]]]
* [[1ma di novembro]] - [[Rafic Hariri]], chefministro di Libano (m. 2005)
* [[4ma di novembro]] - [[Don Eddy]], Usana piktisto
* [[2ma di novembro]] - [[Keith Emerson]], Usana muzikisto ([[Emerson, Lake &amp; Palmer]]) (m. 2016)
* [[8ma di novembro]] - [[István Nemere]], Hungara skriptisto
* [[9ma di novembro]] - [[Michael Heizer]], Usana skultisto
* [[17ma di novembro]] - [[Danny DeVito]], Usana aktoro e filmifisto
* [[25ma di novembro]] - [[Maarten 't Hart]], Nederlandana skriptisto
* [[2ma di decembro]] - [[Ibrahim Rugova]], prezidanto di Kosovo (m. 2006)
* [[4ma di decembro]] - [[Dennis Wilson]], Usana muzikisto ([[The Beach Boys]]) (m. 1983)
* [[10ma di decembro]] - [[Andris Bērziņš (prezidanto)|Andris Bērziņš]], prezidanto di Latvia
* [[17ma di decembro]] - [[Bernard Hill]], Britanian aktoro (m. [[2024]])
* [[28ma di decembro]] - [[Kary Banks Mullis]], Usana kemiisto, Nobel-laureato
* [[Goukouni Oueddei]], prezidanto di Chad
* [[Muhammad Naji al-Otari]], chefministro di Siria
* [[Yoweri Kaguta Museveni]], prezidanto di Uganda
* (o 1945) [[Carlos Catasse]], Chiliana piktisto (m. 2010)
* [[Michał Hochman]], Polona muzikisto e kantisto (m. 2024)

== Morti ==
* [[8ma di januaro]] - [[Joseph Jastrow]], Polona psikologiisto (n. 1863)
* [[9ma di januaro]] - [[Antanas Smetona]], prezidanto di Lituania (n. 1874)
[[Arkivo:Edvard_Munch_1921.jpg|130px|thumb|[[Edvard Munch]]]]
* [[23ma di januaro]] - [[Edvard Munch]], Norvegiana piktisto (n. 1863)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Edvard-Munch|titulo=Edvard Munch|idiomo={{en}}|editero=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;
* [[31ma di januaro]] - [[Jean Giraudoux]], Franca skriptisto e politikisto (n. 1882)
* [[1ma di februaro]] - [[Piet Mondrian]], Nederlandana piktistulo (n. 1872)
* [[18ma di februaro]] - [[Charles Bedaux]], Franca-Usana milioniero (n. 1886)
* [[21ma di februaro]] - [[Joseph Boczov]], Hungara komunisto e Eranciana rezistinto (n. 1905)
* [[21ma di februaro]] - [[Misak Manushian]], Armenian-Franciana poeto e rezistinto (n. 1906)
* [[29ma di februaro]] - [[Pehr Evind Svinhufvud]], chefministro e prezidanto di Finlando (n. 1861)
* [[9ma di aprilo]] - [[Yevgenia Maximovna Rudneva|Yevgenia Rudneva]], Ukrainana astronomino ed aero-navigistino (n. 1920)
* [[29ma di aprilo]] - [[Bernardino Machado]], prezidanto di Portugal (n. 1851)
* [[4ma di mayo]] - [[Dave Hennen Morris]], Usan advokato e diplomacisto, kunfondinto di [[IALA]] (n. 1872)
* [[11ma di mayo]] - [[Leon Kozłowski]], chefministro di Polonia (n. 1892)
* [[25ma di junio]] - [[Dénes Berinkey]], ministro pri Judicial Aferi e chefministro di Hungaria. Ank Idisto (n. 1871)
[[Arkivo:Chuichi Nagumo.jpg|130px|thumb|[[Chuichi Nagumo]]]]
* [[6ma di julio]] - [[Chuichi Nagumo]], Japonian admiralo (n. 1887)
* [[21ma di julio]] - [[Claus von Stauffenberg]], Nacional-socialista militisto (n. 1907)
* [[26ma di julio]] - [[Reza Sha]], shaho di Persia (n. 1878)
* [[31ma di julio]] - [[Antoine de Saint-Exupéry]], Franca skriptisto (n. 1900)
* [[1ma di agosto]] - [[Manuel Quezón]], prezidanto di Filipini (n. 1878)
* [[5ma di agosto]] - [[Jędrzej Moraczewski]], chefministro di Polonia (n. 1870)
* [[8ma di agosto]] - [[Michael Wittmann]], Germana soldato (n. 1914)
* [[9ma di agosto]] - [[Alberts Kviesis]], prezidanto di Latvia (n. 1881)
* [[19ma di agosto]] - [[Günther von Kluge]], Germana marshalo (n. 1882)
* [[20ma di agosto]] - [[Leon Chwistek]], Polona piktisto, logikisto, filozofo e matematikisto (n. 1884)
[[Arkivo:Bundesarchiv_Bild_183-J0113-0500-001,_Gustav_Bauer(cropped).jpg|thumb|130px|[[Gustav Bauer]]]]
* [[16ma di septembro]] - [[Gustav Bauer]], kancelero di Germania (n. 1870)
* [[18ma di septembro]] - [[Hendrikus Colijn]], chefministro di Nederlando (n. 1869)
* [[24ma di septembro]] - [[Henryk Szczygliński]], Polona piktisto (n. 1881)
* [[27ma di septembro]] - [[Aristide Maillol]], Franca piktisto e skultisto (n. 1861)
* [[12ma di oktobro]] - [[Ramón S. Castillo]], prezidanto di Arjentinia (n. 1873)
* [[14ma di oktobro]] - [[Erwin Rommel]], Germana marshalo (n. 1891)
* [[15ma di oktobro]] - [[Eliseu Visconti]], Braziliana piktisto (n. 1866)
* [[23ma di oktobro]] - [[Charles Glover Barkla]], Britaniana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1877)
* [[5ma di novembro]] - [[Alexis Carrel]], Franca mediko, Nobel-laureato (n. 1873)
* [[9ma di novembro]] - [[Frank Marshall (shakoludisto)|Frank Marshall]], Usana shakoludisto (n. 1877)
* [[22ma di novembro]] - [[Joseph Caillaux]], chefministro di Francia (n. 1863)
* [[2ma di decembro]] - [[Filippo Tommaso Marinetti]], Italiana skriptisto, jurnalisto e poeto (n. 1876)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Filippo Tommaso Marinetti|url=https://www.grupoescolar.com/pesquisa/filippo-tommaso-marinetti.html|editero=grupo escolar|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di decembro]] - [[Vasili Vasilyevich Kandinski|Vasili Kandinski]], Rusa piktisto (n. 1866)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Kandinsky - Biografia do pintor russo|url=https://www.infoescola.com/artes/kandinsky/|editero=InfoEscola|idiomo={{pt}}|vidita ye=4ma di februaro 2023}}&lt;/ref&gt;
* [[15ma di decembro]] - [[Glenn Miller]], Usan orkestestro (n. 1904)
* [[30ma di decembro]] - [[Romain Rolland]], Franca skriptisto, Nobel-laureato (n. 1866)
* [[Vladimir Baranoff-Rossine]], Ukrainana piktisto (n. 1888)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Isidor Isaac Rabi]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Otto Hahn]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Joseph Erlanger]], [[Herbert Spencer Gasser]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Johannes Vilhelm Jensen]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Internaciona Komitato di Reda Kruco en Genève]]

== Referi ==
{{Reflist}}

[[Kategorio:Yari 1940a]]</text>
      <sha1>l9i66y27e5q4ccno181wb3oq6h6wyxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>4ma di agosto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1900</id>
    <revision>
      <id>1144234</id>
      <parentid>1121989</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T07:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idisto</username>
        <id>28999</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eventi */ Ligilo</comment>
      <origin>1144234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7657" sha1="hd1bvwigoyseqg7p8x9ig8j6wy9lndd" xml:space="preserve">{{Agosto}}
Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]].

La '''4ma di agosto''' esas la 216ma [[dio]] di la yaro (217ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 149 dii til la fino di la yaro.
----
== Dio ==
* Dio di la Revoluciono, en [[Burkina Faso]]
* Dio di la [[Konstituco]], che [[Insuli Cook]]

==Eventi==
* [[1265]] - Che batalio di Evesham, [[Simon De Montfort]] ed [[Anglia|Angla]] baroni kombatas kontre armeo di [[Edward la 1ma di Anglia|princulo Edward]].
* [[1704]] - [[Britania]]na e [[Nederlando|Nederlandana]] trupi kaptas [[Gibraltar]] de [[Hispania]].
* [[1914]] - [[Unesma mondomilito]]: [[Germania]] invadas [[Belgia]], e [[Unionita Rejio]] deklaras milito kontre Germania.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2016/08/04/1914-reino-unido-declara-guerra-a-alemanha.htm |titulo=1914: Reino Unido declara guerra à Alemanha|editero=UOL|vidita ye=4ma di agosto 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[1916]] - Unesma mondomilito: [[Liberia]] deklaras milito kontre Germania.
* [[1923]] - Komencas [[Ido-konfero 1923|Ido-konfero]] en [[Kassel]], [[Germania]].
* [[1946]] - Violentoza [[ter-tremo]] frapas [[Dominikana Republiko]] e produktas 100 morti.
* [[1957]] - [[Arjentinia]]na [[Juan Manuel Fangio]] vinkas konkurso di [[Formulo 1]] en West-Germania.
* [[1983]] - [[Ido-konfero 1983|Ido-konfero]] en [[York]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]], finas.
* [[1984]] - [[Supra-Volta]] chanjas sua nomo a [[Burkina Faso]].
* [[1997]] - [[Ido-konfero 1997|Ido-konfero]] en [[Bakkum]], [[Nederlando]], finas.
* [[2016]] - Atako kontre turisti en la [[provinco Herat]], [[Afganistan]], produktas adminime 10 morti e 5 plusa homi vundita.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.cmjornal.xl.pt/mundo/detalhe/dez_turistas_mortos_em_ataque_taliba.html |titulo=Talibãs atacam turistas no Afeganistão|editero=Correio da Manhã|idiomo={{pt}}|vidita ye=4ma di agosto 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[2019]] - En [[Dayton, Ohio]], dek personi mortas pro pafado, inkluzite la pafero, e 27 plusa homi vundesas, precize 13 hori pos pafado en [[El Paso]], [[Texas]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|editero=USA Today|titulo=In Dayton, 32 seconds that changed everything|publikigita ye=8ma di agosto 2019|autoro=Amber Hunt| idiomo={{en}}|url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2019/08/08/dayton-ohio-shooting-32-seconds-changed-everything/1951923001/}}&lt;/ref&gt;
* [[2020]] - Multopla explozi che depozeyo di [[amonionitrato]] an la portuo di [[Beirut]], [[Libano]], produktas plu kam 100 morti e plu kam 4 mil plusa homi vundita.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2020/08/05/equipes-buscam-por-sobreviventes-de-explosao-que-deixou-mais-de-100-mortos-e-4-mil-feridos-no-libano.ghtml |titulo=Equipes buscam por sobreviventes de explosão que deixou mais de 100 mortos e 4 mil feridos no Líbano |editero=G1|publikigita ye=5ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[2021]] - La quanto di kazi di [[COVID-19]] konfirmata en tota mondo superiras 200 milioni.
* [[2022]] - Pro la vizito di Usana deputato [[Nancy Pelosi]] a [[Taiwan]], [[Popul-Republiko Chinia]] facas la maxim granda militala praktikado de lua historio.

== Naski==
* [[1521]] - [[papo Urbanus la 7ma]] (m. 1590)
* [[1757]] - [[Vladimir Lukich Borovikovski|Vladimir Borovikovski]], Rusa piktisto (m. 1825)
* [[1783]] - [[Domingo Caycedo]], prezidanto di Kolumbia (m. 1843)
* [[1792]] - [[Percy Bysshe Shelley]], Angla poeto (m. 1822)
* [[1825]] - [[Domingo Santa María]], prezidanto di Chili (m. 1889)
* [[1853]] - [[Henryk Piatkowski]], Polona piktisto (m. 1932)
* 1853 - [[John Henry Twachtman]], Usana piktisto (m. 1902)
* [[1859]] - [[Knut Hamsun]], Norvegiana skriptisto, Nobel-laureato (m. 1952)
* [[1873]] - [[Joseph Paul-Boncour]], chefministro di Francia (m. 1972)
* [[1877]] - [[Laura Knight]], Britaniana piktisto (m. 1970)
* [[1894]] - [[Carlos Luz]], prezidanto di Brazilia (m. 1961)
* [[1899]] - [[Ezra Taft Benson]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (m. 1994)
* [[1900]] - [[Elizabeth Bowes-Lyon|Rejino-matro Elizabeth]], spozino di [[George la 6ma di Unionita Rejio]] (m. 2002)
* 1900 - [[Arturo Umberto Illia]], prezidanto di Arjentinia (m. 1983)
* [[1901]] - [[Louis Armstrong]], Usana muzikisto (m. 1971)
* [[1909]] - [[Roberto Burle Marx]], Brazilian arkitekto (m. 1994)
* [[1911]] - [[Mihail Moiseyevich Botvinnik|Mihail Botvinnik]], Rusa shakoludistulo (m. 1995)
* [[1912]] - [[Raoul Wallenberg]], Sueda arkitekto e diplomacisto (m. 1947)
* [[1915]] - [[Igor Vitalyevich Savicki|Igor Savicki]], Sovietiana piktisto, arkeologo e etnografo (m. 1984)
* [[1922]] - [[Robert Bateman (Angla artisto)|Robert Bateman]], Angla piktisto (n. 1842)
* [[1929]] - [[Kishore Kumar]], Indiana kompozistulo, aktoro e filmifistulo (m. 1987)
* [[1940]] - [[Abdurrahman Wahid]], prezidanto di Indonezia (m. 2009)
* [[1942]] - [[David Lange]], chefministro di Nova-Zelando (m. 2005)
* [[1947]] - [[Hubert Ingraham]], chefministro di Bahama
* [[1948]] - [[Giorgio Parisi]], Italiana fizikisto, Nobel-laureato
* [[1950]] - [[Roch Siemianowski]], Polona voc-aktoro e televiziono-prizentisto
* [[1951]] - [[Andris Bērziņš (chefministro)|Andris Bērziņš]], chefministro di Latvia
* [[1952]] - [[Estanislau da Silva]], chefministro di Estal Timor
* [[1952]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (m. 2026)
* [[1954]] - [[Anatoliy Kirilovich Kinah|Anatoliy Kinah]], chefministro di Ukraina
* [[1955]] - [[Billy Bob Thornton]], Usan aktoro e filmifisto
* [[1960]] - [[José Luis Rodríguez Zapatero]], Hispana politikisto
* [[1961]] - [[Barack Obama]], prezidanto di Usa, Nobel-laureato pri paco
* 1961 - [[Pumpuang Duangjan]], Tailandana kantistino (m. 1992)
* [[1965]] - [[Fredrik Reinfeldt]], chefministro di Suedia
* [[1969]] - [[Max Cavalera]], Braziliana muzikistulo ([[Sepultura]])
* [[1983]] - [[Jiří Cetkovský]], Cheka hokeisto
* 1983 - [[Mariusz Wlazly]], Polona volebalisto
* [[1987]] - [[Aleksa Bečić]], Montenegrana politikisto
* [[1989]] - [[Alexandr Alexandrovich Buklov|Alexandr Buklov]], Rusa gimnastikistulo
* [[1992]] - [[Timur Marselevich Safin|Timur Safin]], Rusiana skermistulo
* [[2003]] - [[Anastasia Nikolayevna Agafonova|Anastasia Agafonova]], Rusa gimnastikistino

==Morti==
* [[1060]] - rejulo [[Henri la 1ma di Francia]] (n. 1008)
* [[1306]] - rejulo [[Václav la 3ma de Bohemia]], rejulo di Hungaria (n. 1289)
* [[1526]] - [[Juan Sebastián Elcano]], Hispanian explorero (n. 1476)
* [[1578]] - rejulo [[Sebastião la 1ma di Portugal]] (n. 1554)
* [[1639]] - [[Juan Ruiz de Alarcón]], Mexikiana-Hispaniana skriptisto (n. c. 1581)
* [[1875]] - [[Hans Christian Andersen]], Dana skriptisto (n. 1805)
* [[1900]] - [[Isaac Levitan]], Rusa piktisto (n. 1860)
* [[1956]] - [[Grigori Abramovich Shain|Grigori Shain]], Rusa astronomo (n. 1892)
* [[1957]] - [[Washington Luís Pereira de Sousa]], prezidanto di Brazilia (n. 1869)
* [[1977]] - [[Edgar Douglas Adrian]], Britaniana fiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1889)
* [[1994]] - [[Giovanni Spadolini]], chefministro di Italia (n. 1925)
* [[1997]] - [[Jeanne Calment]], Franca muliero lor evante 122 yari (n. 1875)
* [[2003]] - [[Frederick Chapman Robbins]], Usana mediko, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1916)
* [[2019]] - [[Nuon Chea]], chefministro di [[Kambodja]] (n. 1926))&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.bangkokpost.com/world/1724475/nuon-chea-ideologue-of-cambodias-khmer-rouge-dies-at-93|titulo=Nuon Chea, ideologue of Cambodia's Khmer Rouge, dies at 93|editero=Bangkok Post |idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;

==Referi==
{{reflist}}

[[Kategorio:Dio di yaro]]
[[Kategorio:Agosto]]</text>
      <sha1>hd1bvwigoyseqg7p8x9ig8j6wy9lndd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>19ma di oktobro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1967</id>
    <revision>
      <id>1144108</id>
      <parentid>1066297</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+eventi, naski, morti, referi (kompleta revizo til nun)</comment>
      <origin>1144108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9917" sha1="n8ik72zy1xcad64f7jn4l0jdzc8av7q" xml:space="preserve">{{Oktobro}}
Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]].

La '''19ma di oktobro''' esas la 292ma [[dio]] di la yaro (293ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 73 dii til la fino di la yaro.
----
==Dio ==

==Eventi ==
* [[615]] - [[Papo Deusdedit la 1ma|Adeodatus (Deusdedit) la 1ma]] divenas papo.
* [[1216]] - [[John di Anglia]] mortas, e sucedesas da ilua filiulo [[Henry la 3ma di Anglia|Henry la 3ma]], lor evanta 9 yari.
* [[1453]] - Franci rikaptas [[Bordeaux]] del Angli, e [[cent-yara milito]] finas. Nur [[Calais]] restas kom Angla posedajo en la kontinento.
* [[1469]] - [[Fernando la 2ma di Aragon]] mariajas su kun [[Isabel 1ma di Kastilia|Isabel la 1ma di Kastilia]] ed unionas la rejii di [[Rejio di Leon|León]] e [[Kastilia]], por formacar [[Hispania]].
* [[1781]] - [[Milito pri nedependo di Usa]]: Britaniana komandero [[Charles Cornwallis]] kapitulacas en [[Yorktown]].
* [[1812]] - [[Napoléon 1ma|Napoléon la 1ma]] retretas de [[Moskva]].
* [[1813]] - La [[batalio di Leipzig]] finas, kun vinkeso di Napoléon la 1ma.
* [[1889]] - [[Carlos 1ma di Portugal|Carlos la 1ma]] divenas rejulo di [[Portugal]].
* [[1950]] - [[Milito di Korea]]: Trupi del Unionita Nacioni kaptas [[Pyongyang]]. Ye la sama dio, Chinian armeo trairas [[fluvio Yalu]] ed atakas exter [[Chinia]] unesmafoye dum la milito.
* [[1912]] - [[Italia]] okupas [[Tripoli]], [[Libia]].
* [[1983]] - [[Maurice Bishop]], chefministro di [[Grenada]], asasinesas dum [[stato-stroko]].
* [[1986]] - [[Samora Machel]], prezidanto di [[Mozambik]], mortas en avional acidento.
* [[1987]] - Abrupta minvaloresko dil [[Aciono|acioni]] (c. 30%) eventas en borsi omnaloke en la mondo.
* [[2001]] - [[Indonezia]]na fishobatelo naviganta vers [[insulo Christmas]] kun 400 refujanta pasajeri sinkas en internaciona aqui, e 353 personi dronesas.
* [[2007]] - [[Ido-konfero 2007|Internaciona Ido-konfero]] en [[Paris]], [[Francia]] okazione dil 100ma aniversario di Ido, komencas.
* [[2017]] - En [[Centrafrika]], membri de la milico kontre-Kristana ''Anti-Balaka'' lansas atako dum l'[[auroro]] kontre l'urbo Pombolo, e mortigas 50 personi, di qui 40 civili.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.dn.pt/lusa/interior/cinquenta-pessoas-morreram-hoje-num-ataque-em-pombolo-na-republica-centro-africana-8857712.html|titulo=Cinquenta pessoas morreram hoje num ataque em Pombolo, na República Centro-Africana|editero=DN - Lusa|publikigita ye=19ma di oktobro 2017|vidita ye=20ma di oktobro 2017 |idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[2018]] - Europana-Japoniana [[kosmoprobilo]] ''BepiColombo'' lansesas por 7-yara inquesto-misiono en [[Merkuro]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://sci.esa.int/bepicolombo/58591-bepicolombo-launch-rescheduled-for-october-2018/ |titulo=ESA Science &amp; Technology: BepiColombo launch rescheduled for October 2018 |editero=Sci.esa.int |publikigita ye=|vidita ye=24ma di marto 2017}}&lt;/ref&gt;
* 2018 - Per 2/3 yes-voti, parlamento di [[Norda Macedonia]] aprobas chanjar la nomo di la lando a &quot;Republiko Norda Macedonia&quot;.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2018/oct/20/welcome-to-north-macedonia-parliament-votes-for-name-change|editero=The Guardian|titulo=Welcome to North Macedonia: parliament votes for name change|publikigita ye=19ma di oktobro 2018|vidita ye=20ma di oktobro 2018}}&lt;/ref&gt;
* [[2019]] - En [[London]], cirkume 1 milion personi partoprenas protesto organizita dal grupo ''People's Vote'', demandanta nova referovoto pri [[Brekiro]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2019/oct/19/peoples-vote-march-hailed-as-one-of-greatest-protest-marches-in-british-history|titulo=March organisers hail ‘one of the greatest protest marches in British history’|publikigita ye=19ma di oktobro 2019|editero=The Guardian |vidita ye=20ma di oktobro 2019}}&lt;/ref&gt;
* [[2025]] - Krono qua apartenis a imperiestrino Eugène, spozino di [[Napoléon la 3ma di Francia]] ed altra juveli de Franca monarkio, furtesas de muzeo [[Louvre]] en [[Paris]]. La krono pose rekuperesis, serioze domajita. La kalkulita valoro di la juveli furtita esas €88 milioni&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj9722wlmj7o|titulo=Stolen Louvre jewellery worth €88m, prosecutor says|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* 2025 - En [[Bolivia]], [[Rodrigo Paz Pereira]], de Partiso Demokrata Kristana, vinkas prezidantal elekto kontre [[Jorge Quiroga Ramírez]], de partiso ''Libre''.
* [[2026]] - [[Andora]] e [[San-Marino]] signatas asocio-pakto kun [[Europana Uniono]].
* 2026 - [[Interna milito di Sudan (depos 2023)|Interna milito di Sudan]]: atako per [[senpilotist-aviacilo]] kontre merkato che regiono Abyei produktas adminime 220 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.sudanspost.com/abyei-drone-attack-death-toll-reaches-220/|titulo=Abyei drone attack death toll reaches 220|editero=Sudans Post|idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}&lt;/ref&gt;.

==Naski ==
* [[1802]] - [[Pedro de Aycinena y Piñol]], prezidanto di Guatemala (m. 1897)
* [[1810]] - [[Jules Malou]], chefministro di Belgia (m. 1886)
* [[1862]] - [[Auguste Lumière]], Franca inventinto di fotografo (m. 1954)
* [[1882]] - [[Umberto Boccioni]], Italiana skultisto (m. 1916)
* [[1899]] - [[Miguel Ángel Asturias]], Guatemalana skriptisto e diplomacisto, Nobel-laureato (m. 1974)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Miguel-Angel-Asturias|titulo=Miguel Ángel Asturias|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[1909]] - [[Muhammad Ali Bogra]], chefministro di Pakistan (m. 1963)
* [[1910]] - [[Subrahmanyan Chandrasekhar]], Indiana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1995)
* [[1913]] - [[Vinícius de Moraes]], Braziliana poeto e kompozisto (m. 1980)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Vinicius-de-Moraes|titulo=Vinícius de Moraes|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 1913 - [[Haxhi Lleshi]], prezidanto di Albania (m. 1998)
* [[1916]] - [[Jean Dausset]], Franca mediko, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (m. 2009)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Dausset|titulo=Jean Dausset|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[1924]] - [[Lubomír Štrougal]], chefministro di Chekoslovakia (m. 2023)
* [[1925]] - [[Czesław Kiszczak]], chefministro di Polonia (m. 2015)
* [[1927]] - [[Pierre Alechinsky]], Belga piktisto
* [[1931]] - [[John le Carré]], Britaniana skriptisto (m. 2020)
* [[1942]] - [[Péter Medgyessy]], chefministro di Hungaria
* [[1944]] - [[Peter Tosh]], Jamaikana muzikisto di reggae (m. 1987)
* 1944 - [[George McCrae]], Usana kantisto di ''[[soul]]''&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.discogs.com/artist/87814-George-McCrae |titulo=George McCrae Discography |editero=Discogs.com|vidita ye=27ma di agosto 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[1945]] - [[Angus Deaton]], Britanian-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato
* [[1945]] - [[Divine]], Usana aktoro e kantisto (m. [[1988]])
* [[1962]] - [[Evander Holyfield]], Usana boxisto
* [[1992]] - [[Kateřina Mrázová (hokeisto)|Kateřina Mrázová]], Cheka hokeistino
* [[1994]] - [[Samra Rahimli]], Azerbaijanana kantistino
* [[1996]] - [[Rebecca Šramková]], Slovakiana tenisistino

==Morti ==
* [[1216]] - Rejulo [[John di Anglia]] (n. 1166)
* [[1745]] - [[Jonathan Swift]], Angla skriptisto (n. 1667)
* [[1856]] - Imamo [[Sayyid Said]], regnanto di Oman (n. 1797)&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro‎|ref=harv |surnomo=Miles |nomo=Samuel Barrett|titulo=The Countries and Tribes of the Persian Gulf|url=https://books.google.com/books?id=dbsOoPpZiSEC&amp;pg=PA281|vidita ye=19ma di novembro 2013 |publikigita ye=1919 |editero=Garnet Pub.|isbn=978-1-873938-56-0}}&lt;/ref&gt;
* [[1889]] - Rejulo [[Luís la 1ma di Portugal]] (n. 1838)
* [[1894]] - [[Carlos Holguín Mallarino]], prezidanto di Kolumbia (n. 1832)
* [[1906]] - [[Charles Pfizer]], Usan entraprezisto (n. 1824)
* [[1909]] - [[Cesare Lombroso]], Italiana mediko (n. 1835)
* [[1914]] - [[Julio Argentino Roca]], prezidanto di Arjentinia (n. 1843)
* [[1920]] - [[Stanisław Lentz]], Polona piktisto (n. 1861)
* [[1928]] - [[Wincenty Trojanowski]], Polona piktisto (n. 1859)
* [[1936]] - [[Lu Xun]], Chiniana skriptisto (n. 1881)
* [[1937]] - [[Ernest Rutherford]], Nova-Zelandana fizikisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1871)
* [[1943]] - [[Camille Claudel]], Franca skultistino (n. 1864)
* [[1945]] - [[Plutarco Elías Calles]], prezidanto di Mexikia (n. 1877)
* 1945 - [[Newell Convers Wyeth]], Usana piktisto ed ilustristo (n. 1882)
* [[1952]] - [[Ernst Streeruwitz]], kancelero di Austria (n. 1874)
* [[1957]] - [[Vere Gordon Childe]], Australian arkeologiisto (n. 1892)
* [[1961]] - [[Şemsettin Günaltay]], chefministro di Turkia (n. 1883)
* [[1970]] - [[Lázaro Cárdenas del Río]], prezidanto di Mexikia (n. 1895)
* [[1983]] - [[Maurice Bishop]], prezidanto di Grenada (n. 1944)
* [[1984]] - [[Henri Michaux]], Belga poeto, skriptisto e piktisto (n. 1899)
* [[1986]] - [[Samora Machel]], prezidanto di Mozambik (n. 1933)
* [[1999]] - [[Nathalie Sarraute]], Franca skriptistino (n. 1900)
* [[2003]] - [[Alija Izetbegović]], prezidanto di Bosnia e Herzegovina (n. 1925)
* [[2018]] - [[Osamu Shimomura]], Japoniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1928)
* [[2019]] - [[Alexandr Vladimirovich Volkov|Alexandr Volkov]], Rusa tenisistulo (n. 1967)
* [[2020]] - [[Spencer Davis]], Walsana muzikisto (n. 1939)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Sixties music legend who gave his name to chart topping band dies|url=https://www.birminghammail.co.uk/whats-on/music-nightlife-news/sixties-music-legend-who-gave-19135505 |nomo=Graham |surnomo=Young |publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}&lt;/ref&gt;
* [[2020]] - [[Enzo Mari]], Italiana konceptisto ed arkitekto (n. 1932)
* [[2025]] - [[Daniel Naroditsky]], Usana shak-ludisto (n. 1995)

==Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Dio di yaro]]
[[Kategorio:Oktobro]]</text>
      <sha1>n8ik72zy1xcad64f7jn4l0jdzc8av7q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144109</id>
      <parentid>1144108</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+referi</comment>
      <origin>1144109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10264" sha1="42bqwdtp7kchw680mlzzyftbver2mbx" xml:space="preserve">{{Oktobro}}
Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]].

La '''19ma di oktobro''' esas la 292ma [[dio]] di la yaro (293ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 73 dii til la fino di la yaro.
----
==Dio ==

==Eventi ==
* [[615]] - [[Papo Deusdedit la 1ma|Adeodatus (Deusdedit) la 1ma]] divenas papo.
* [[1216]] - [[John di Anglia]] mortas, e sucedesas da ilua filiulo [[Henry la 3ma di Anglia|Henry la 3ma]], lor evanta 9 yari.
* [[1453]] - Franci rikaptas [[Bordeaux]] del Angli, e [[cent-yara milito]] finas. Nur [[Calais]] restas kom Angla posedajo en la kontinento.
* [[1469]] - [[Fernando la 2ma di Aragon]] mariajas su kun [[Isabel 1ma di Kastilia|Isabel la 1ma di Kastilia]] ed unionas la rejii di [[Rejio di Leon|León]] e [[Kastilia]], por formacar [[Hispania]].
* [[1781]] - [[Milito pri nedependo di Usa]]: Britaniana komandero [[Charles Cornwallis]] kapitulacas en [[Yorktown]].
* [[1812]] - [[Napoléon 1ma|Napoléon la 1ma]] retretas de [[Moskva]].
* [[1813]] - [[Batalio di Leipzig]] finas, kun vinkeso di Napoléon la 1ma.
* [[1889]] - [[Carlos 1ma di Portugal|Carlos la 1ma]] divenas rejulo di [[Portugal]].
* [[1950]] - [[Milito di Korea]]: Trupi del Unionita Nacioni kaptas [[Pyongyang]]. Ye la sama dio, Chinian armeo trairas [[fluvio Yalu]] ed atakas exter [[Chinia]] unesmafoye dum la milito.
* [[1912]] - [[Italia]] okupas [[Tripoli]], [[Libia]].
* [[1983]] - [[Maurice Bishop]], chefministro di [[Grenada]], asasinesas dum [[stato-stroko]].
* [[1986]] - [[Samora Machel]], prezidanto di [[Mozambik]], mortas en avional acidento.
* [[1987]] - Abrupta minvaloresko dil [[Aciono|acioni]] (c. 30%) eventas en borsi omnaloke en la mondo.
* [[2001]] - [[Indonezia]]na fishobatelo naviganta vers [[insulo Christmas]] kun 400 refujanta pasajeri sinkas en internaciona aqui, e 353 personi dronesas.
* [[2007]] - [[Ido-konfero 2007|Internaciona Ido-konfero]] en [[Paris]], [[Francia]] okazione dil 100ma aniversario di Ido, komencas.
* [[2017]] - En [[Centrafrika]], membri de la milico kontre-Kristana ''Anti-Balaka'' lansas atako dum l'[[auroro]] kontre l'urbo Pombolo, e mortigas 50 personi, di qui 40 civili.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.dn.pt/lusa/interior/cinquenta-pessoas-morreram-hoje-num-ataque-em-pombolo-na-republica-centro-africana-8857712.html|titulo=Cinquenta pessoas morreram hoje num ataque em Pombolo, na República Centro-Africana|editero=DN - Lusa|publikigita ye=19ma di oktobro 2017|vidita ye=20ma di oktobro 2017 |idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[2018]] - Europana-Japoniana [[kosmoprobilo]] ''BepiColombo'' lansesas por 7-yara inquesto-misiono en [[Merkuro]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://sci.esa.int/bepicolombo/58591-bepicolombo-launch-rescheduled-for-october-2018/ |titulo=ESA Science &amp; Technology: BepiColombo launch rescheduled for October 2018 |editero=Sci.esa.int |publikigita ye=|vidita ye=24ma di marto 2017}}&lt;/ref&gt;
* 2018 - Per 2/3 yes-voti, parlamento di [[Norda Macedonia]] aprobas chanjar la nomo di la lando a &quot;Republiko Norda Macedonia&quot;.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2018/oct/20/welcome-to-north-macedonia-parliament-votes-for-name-change|editero=The Guardian|titulo=Welcome to North Macedonia: parliament votes for name change|publikigita ye=19ma di oktobro 2018|vidita ye=20ma di oktobro 2018}}&lt;/ref&gt;
* [[2019]] - En [[London]], cirkume 1 milion personi partoprenas protesto organizita dal grupo ''People's Vote'', demandanta nova referovoto pri [[Brekiro]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2019/oct/19/peoples-vote-march-hailed-as-one-of-greatest-protest-marches-in-british-history|titulo=March organisers hail ‘one of the greatest protest marches in British history’|publikigita ye=19ma di oktobro 2019|editero=The Guardian |vidita ye=20ma di oktobro 2019}}&lt;/ref&gt;
* [[2025]] - Krono qua apartenis a imperiestrino Eugène, spozino di [[Napoléon la 3ma di Francia]] ed altra juveli de Franca monarkio, furtesas de muzeo [[Louvre]] en [[Paris]]. La krono pose rekuperesis, serioze domajita. La kalkulita valoro di la juveli furtita esas €88 milioni&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj9722wlmj7o|titulo=Stolen Louvre jewellery worth €88m, prosecutor says|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* 2025 - En [[Bolivia]], [[Rodrigo Paz Pereira]], de Partiso Demokrata Kristana, vinkas prezidantal elekto kontre [[Jorge Quiroga Ramírez]], de partiso ''Libre''.
* [[2026]] - [[Andora]] e [[San-Marino]] signatas asocio-pakto kun [[Europana Uniono]].
* 2026 - [[Interna milito di Sudan (depos 2023)|Interna milito di Sudan]]: atako per [[senpilotist-aviacilo]] kontre merkato che regiono Abyei produktas adminime 220 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.sudanspost.com/abyei-drone-attack-death-toll-reaches-220/|titulo=Abyei drone attack death toll reaches 220|editero=Sudans Post|idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}&lt;/ref&gt;.

==Naski ==
* [[1802]] - [[Pedro de Aycinena y Piñol]], prezidanto di Guatemala (m. 1897)
* [[1810]] - [[Jules Malou]], chefministro di Belgia (m. 1886)
* [[1862]] - [[Auguste Lumière]], Franca inventinto di fotografo (m. 1954)
* [[1882]] - [[Umberto Boccioni]], Italiana skultisto (m. 1916)
* [[1899]] - [[Miguel Ángel Asturias]], Guatemalana skriptisto e diplomacisto, Nobel-laureato (m. 1974)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Miguel-Angel-Asturias|titulo=Miguel Ángel Asturias|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[1909]] - [[Muhammad Ali Bogra]], chefministro di Pakistan (m. 1963)
* [[1910]] - [[Subrahmanyan Chandrasekhar]], Indian-Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1995)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Subrahmanyan-Chandrasekhar|titulo=Subrahmanyan Chandrasekhar|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[1913]] - [[Vinícius de Moraes]], Braziliana poeto e kompozisto (m. 1980)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Vinicius-de-Moraes|titulo=Vinícius de Moraes|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 1913 - [[Haxhi Lleshi]], prezidanto di Albania (m. 1998)
* [[1916]] - [[Jean Dausset]], Franca mediko, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (m. 2009)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Dausset|titulo=Jean Dausset|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[1924]] - [[Lubomír Štrougal]], chefministro di Chekoslovakia (m. 2023)
* [[1925]] - [[Czesław Kiszczak]], chefministro di Polonia (m. 2015)
* [[1927]] - [[Pierre Alechinsky]], Belga piktisto
* [[1931]] - [[John le Carré]], Britaniana skriptisto (m. 2020)
* [[1942]] - [[Péter Medgyessy]], chefministro di Hungaria
* [[1944]] - [[Peter Tosh]], Jamaikana kantisto, kompozisto e muzikisto di reggae (m. 1987)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Peter-Tosh|titulo=Peter Tosh|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 1944 - [[George McCrae]], Usana kantisto di ''[[soul]]''&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.discogs.com/artist/87814-George-McCrae |titulo=George McCrae Discography |editero=Discogs.com|vidita ye=27ma di agosto 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[1945]] - [[Angus Deaton]], Britanian-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato
* [[1945]] - [[Divine]], Usana aktoro e kantisto (m. [[1988]])
* [[1962]] - [[Evander Holyfield]], Usana boxisto
* [[1992]] - [[Kateřina Mrázová (hokeisto)|Kateřina Mrázová]], Cheka hokeistino
* [[1994]] - [[Samra Rahimli]], Azerbaijanana kantistino
* [[1996]] - [[Rebecca Šramková]], Slovakiana tenisistino

==Morti ==
* [[1216]] - Rejulo [[John di Anglia]] (n. 1166)
* [[1745]] - [[Jonathan Swift]], Angla skriptisto (n. 1667)
* [[1856]] - Imamo [[Sayyid Said]], regnanto di Oman (n. 1797)&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro‎|ref=harv |surnomo=Miles |nomo=Samuel Barrett|titulo=The Countries and Tribes of the Persian Gulf|url=https://books.google.com/books?id=dbsOoPpZiSEC&amp;pg=PA281|vidita ye=19ma di novembro 2013 |publikigita ye=1919 |editero=Garnet Pub.|isbn=978-1-873938-56-0}}&lt;/ref&gt;
* [[1889]] - Rejulo [[Luís la 1ma di Portugal]] (n. 1838)
* [[1894]] - [[Carlos Holguín Mallarino]], prezidanto di Kolumbia (n. 1832)
* [[1906]] - [[Charles Pfizer]], Usan entraprezisto (n. 1824)
* [[1909]] - [[Cesare Lombroso]], Italiana mediko (n. 1835)
* [[1914]] - [[Julio Argentino Roca]], prezidanto di Arjentinia (n. 1843)
* [[1920]] - [[Stanisław Lentz]], Polona piktisto (n. 1861)
* [[1928]] - [[Wincenty Trojanowski]], Polona piktisto (n. 1859)
* [[1936]] - [[Lu Xun]], Chiniana skriptisto (n. 1881)
* [[1937]] - [[Ernest Rutherford]], Nova-Zelandana fizikisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1871)
* [[1943]] - [[Camille Claudel]], Franca skultistino (n. 1864)
* [[1945]] - [[Plutarco Elías Calles]], prezidanto di Mexikia (n. 1877)
* 1945 - [[Newell Convers Wyeth]], Usana piktisto ed ilustristo (n. 1882)
* [[1952]] - [[Ernst Streeruwitz]], kancelero di Austria (n. 1874)
* [[1957]] - [[Vere Gordon Childe]], Australian arkeologiisto (n. 1892)
* [[1961]] - [[Şemsettin Günaltay]], chefministro di Turkia (n. 1883)
* [[1970]] - [[Lázaro Cárdenas del Río]], prezidanto di Mexikia (n. 1895)
* [[1983]] - [[Maurice Bishop]], prezidanto di Grenada (n. 1944)
* [[1984]] - [[Henri Michaux]], Belga poeto, skriptisto e piktisto (n. 1899)
* [[1986]] - [[Samora Machel]], prezidanto di Mozambik (n. 1933)
* [[1999]] - [[Nathalie Sarraute]], Franca skriptistino (n. 1900)
* [[2003]] - [[Alija Izetbegović]], prezidanto di Bosnia e Herzegovina (n. 1925)
* [[2018]] - [[Osamu Shimomura]], Japoniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1928)
* [[2019]] - [[Alexandr Vladimirovich Volkov|Alexandr Volkov]], Rusa tenisistulo (n. 1967)
* [[2020]] - [[Spencer Davis]], Walsana muzikisto (n. 1939)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Sixties music legend who gave his name to chart topping band dies|url=https://www.birminghammail.co.uk/whats-on/music-nightlife-news/sixties-music-legend-who-gave-19135505 |nomo=Graham |surnomo=Young |publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}&lt;/ref&gt;
* [[2020]] - [[Enzo Mari]], Italiana konceptisto ed arkitekto (n. 1932)
* [[2025]] - [[Daniel Naroditsky]], Usana shak-ludisto (n. 1995)

==Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Dio di yaro]]
[[Kategorio:Oktobro]]</text>
      <sha1>42bqwdtp7kchw680mlzzyftbver2mbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1999</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2947</id>
    <revision>
      <id>1144110</id>
      <parentid>1135085</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+morto</comment>
      <origin>1144110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23635" sha1="s57pfavdwtjawk16w7zk9muuuspzif3" xml:space="preserve">{{20ma yarcento}}
La [[yaro]] '''1999''' (MCMXCIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 999ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 99ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 10ma yaro di la [[yari 1990a]].

== Eventi ==
=== [[Kosmo]] ===
* [[29ma di mayo]] - [[Spaco-paromo Discovery]] unionas unesmafoye kun [[Staciono Kosmala Internaciona]].
* [[31ma di julio]] - ''[[Lunar Prospector]]'' direktesas aden kratero ye la suda polo di la luno, finigante la misiono.
* [[oktobro]] - [[NASA]] perdas kontakto kun [[kosmoprobilo]] ''Mars Climate Orbiter''.
* [[3ma di decembro]] - NASA perdas kontakto kun kosmoprobilo ''Mars Polar Lander'' kelka momenti ante envenar a [[Marso|Marsal]] atmosfero.

=== [[Mondo]] ===
* [[27ma di februaro]] - Colin Prescot ed Andy Elson flugas per varmeg-aerala balono dum 233 hori e 55 minuti kande li probis flugar cirkum la [[mondo]].
* [[1ma di marto]] - Pakto pri abnego dil uzo dil landala torpedi efikeskas.
* [[21ma di marto]] - [[Bertrand Piccard]] e Brian Jones sucedas cirkumflugar la mondo per varmeg-aerala balono. La voyajo komencis ye la 3ma di marto.
* [[26ma di marto]] - Komputero-viruso &quot;Melissa&quot; destruktas en reto.
* [[29ma di marto]] - Industrial indexilo ''Dow Jones'' unesmafoye supervenas 10.000.
* [[11ma di agosto]] - Eventas total eklipso sunala, videbla en [[Europa]] ed [[Azia]].
* [[12ma di oktobro]] - La habitantaro dil mondo supereskas sis miliardi (segun kalkulo di [[Unionita Nacioni]]).
* [[30ma di novembro]] - En [[Seattle]], [[Washington (stato)|Washington]], [[Usa]], demonstro di anti-globalisti surprizas policisti ed apertal evento di granda kunveno abrogesas. La protesto duras til la [[3ma di decembro]].

=== [[Europa]] ===
* [[1ma di januaro]] - [[Euro]] komencas uzesar en bankala sistemo.
* [[27ma di januaro]] - En [[Pokka]], [[Laponia]] mezuresas -51,5 [[Celsius|°C]], qua esas la nova koldeso-rekordo en [[Finlando]].
* [[10ma di februaro]] - Avalanchi che [[Genève]] en Franca [[Alpi]] mortigas 10 homi.
* [[16ma di februaro]] - Omnaloke en Europa [[Kurdo|Kurdi]] atakas ambasadi di [[Turkia]] e kidnapas homi pro l'aresto di [[Abdullah Öcalan]].
* [[23ma di februaro]] - Avalancho destruktas vilajo Galtür, en [[Austria]], e produktas 31 morti.
* [[12ma di marto]] - [[Hungaria]], [[Polonia]] e [[Chekia]] unionas su a [[NATO]].
* [[24ma di marto]] - [[NATO]] atakas [[Yugoslavia]] per aerala bombardo.
* 24ma di marto - Fairego mortigas 39 homi en la [[tunelo sub la Monto Blanka]]. La [[tunelo]] klozesos dum preske tri yari.
* [[5ma di aprilo]] - En [[Nederlando]], du [[Libia]]ni, akuzita pri bombal atako en [[1988]] super [[Lockerbie]], [[Skotia]], adportesas a tribunalo.
* [[7ma di aprilo]] - [[Serbia]]na korpi baras la limito di [[Kosovo]] por preventar fugo di Albani.
* [[6ma di mayo]] - [[Wals]] e [[Skotia]] elektas deputati a nacionala kunveno e parlamento; Skotia unesmafoye pos l'uniono en [[1707]].
* [[7ma di mayo]] - Aeroplani di [[NATO]] bombardas [[Popul-Republiko Chinia|Chinian]] ambasadeyo en [[Beograd]]. Tri mortas e 20 lezas su.
* [[13ma di mayo]] - En [[Italia]], [[Carlo Azeglio Ciampi]] elektesas prezidanto.
* [[27ma di mayo]] - Internaciona tribunalo en Haag akuzas prezidanto di [[Yugoslavia]] [[Slobodan Milošević]] e quar altra politikisti de la lando pro militala krimini e krimini kontra homaro koncernante eventi en [[Kosovo]].
* [[28ma di mayo]] - En [[Milano]], &quot;La lasta komuniajo&quot; da [[Leonardo da Vinci]] expozesas pos 22-yara restauro.
* [[9ma di junio]] - [[Yugoslavia]] e [[NATO]] ligas pri paco.
* [[10ma di junio]] - [[Serbia]]na trupi retretas ek [[Kosovo]].
* [[12ma di junio]] - Paco-trupi di [[UN]] envenas Kosovo.
* [[7ma di agosto]] til la [[9ma di agosto]] - Eventas [[Ido-renkontro 1999|Ido-renkontro]] en Waldkappel, [[Germania]].
* [[9ma di agosto]] - En [[Rusia]], [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] desemployas quaresmafoye sua rejimo.
* [[19ma di agosto]] - En [[Beograd]], multa mili de demonstranti demandas renunco di [[Slobodan Milošević]].
* [[2ma di decembro]] - En [[Nord-Irlando]] [[Unionita Rejio]] donas povo a Nord-Irlandana komitato exekutanta segun pacala pakto.
* [[21ma di decembro]] - En [[Zaragoza]], Hispana, policisti trovas en automobilo 950 kg de explozivi ed ye la [[22ma di decembro]] plusa 750 kg. [[ETA]] konfesas ke ol intencis explozigar edifico ''Torre Picasso''.
* [[26ma di decembro]] - Tempesto ''Lothar'' mortigas 137 personi en [[Francia]], [[Suisia]] e [[Germania]].
* [[31ma di decembro]] - En [[Rusia]], prezidanto [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] renuncas e nominas chefministro [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] kom provizora prezidanto.

===[[Azia]] ===
* [[7ma di februaro]] - En [[Jordania]], [[Abdullah la 2ma di Jordania|Abdullah la 2ma]] divenas regnanto segun impero da lua patro, rejo [[Hussein di Jordania|Hussein]].
* [[23ma di februaro]] - En [[Turkia]], [[Ankara]], [[Abdullah Öcalan]] akuzesas pro stato-trahizo.
* [[30ma di aprilo]] - [[Kambodja]] unionas su ad [[ASEAN]].
* [[17ma di mayo]] - En [[Israel]], [[Ehud Barak]] elektesas chefministro.
* [[9ma di julio]] - [[Sangay Ngedup]] divenas chefministro di [[Bhutan]].
[[Arkivo:Izmit_eart2.jpg|thumb|200px|[[Ter-tremo]] en [[İzmit]], [[Turkia]].]]
* [[17ma di agosto]] - En [[İzmit]], nordwesta [[Turkia]] [[ter-tremo]] kun forteso 7.5 che [[skalo di Richter]] produktas {{formatnum:17000}} morti e 50 mil plusa homi vundita.
* [[21ma di septembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.7 che [[skalo di Richter]] frapas [[Taiwan]] e produktas plu kam {{formatnum:2400}} morti.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.history.com/topics/1999-taiwan-earthquake|titulo=1999 Taiwan earthquake - facts &amp; summary |editero=History.com |vidita ye=11ma di septembro 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[12ma di oktobro]] - En [[Pakistan]], generalo [[Pervez Musharraf]] kaptas la povo suplantante chefministro [[Nawaz Sharif]].
* [[18ma di oktobro]] - [[Indonezia]] abolisas dekreto de 1978 qua anexis [[Estal Timor]] kom provinco.
* [[29ma di oktobro]] - [[Ciklono]] frapas [[India]]na stato [[Odisha]] e produktas cirkume {{formatnum:9887}} morti, segun oficala statistiki.&lt;ref name=&quot;IMD&quot;&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.rsmcnewdelhi.imd.gov.in/images/pdf/archive/rsmc/1999.pdf|titulo=Report on Cyclonic Disturbances Over North Indian Ocean During 1999|editero=RSMC-Tropical Cyclones New Delhi - India Meteorological Department|vidita ye=1ma di januaro 2017 |pages=50-64|format=PDF|publikigita ye=Februaro 2000}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di novembro]] - [[Popul-Republiko Chinia]] sendas aden kosmo senkrua ''Shenzhou''-fuzeo.
* [[20ma di decembro]] - [[Portugal]] retrodonas [[Makao]] a [[Popul-Republiko Chinia]].
* [[26ma di decembro]] - [[Ciklono]] ''Lothar'' trairas [[Francia]], [[Belgia]], [[Luxemburgia]] e la sudo di [[Germania]], produktas 110 morti ed efektigas plua kam 15-miliard Euri en domaji.
* [[27ma di decembro]] - [[Ciklono]] ''Martin'' frapas [[Hispania]], [[Francia]], [[Suisia]] ed [[Italia]] per venti qui atingas 200 kilometri po horo, 1 dio pos ciklono ''Lothar'', produktanta 30 morti ed efektiganta 6 miliard Euri en domaji.

===[[Afrika]] ===
* [[27ma di februaro]] - En [[Nigeria]], [[Olusegun Obasanjo]] elektesas prezidanto. L'antea elekto demokratal eventis en 1983.
* [[1ma di marto]] - En [[Zambia]], [[Lusaka]], bombo destruktas l'ambasado di [[Angola]].
* 1ma di marto - En [[Uganda]], le [[populo Hutu|Hutu]] mortigas ok turisti.
* [[9ma di aprilo]] - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], prezidanto di Nijer, mortigesas.
* [[7ma di mayo]] - Militala povo-kapto en [[Guinea-Bissau]] revokas prezidanto [[João Bernardo Vieira]].
* [[29ma di mayo]] - [[Olusegun Obasanjo]] divenas l'unesma civila prezidanto di [[Nigeria]] pos 16-yara militistala diktatoreso.
* [[14ma di junio]] - [[Thabo Mbeki]] elektesas prezidanto di [[Sudafrika]].
* [[23ma di julio]] - [[Muhammad la 6ma di Maroko|Muhammad la 6ma]] divenas rejulo di [[Maroko]] pos la morto di ilua patro, [[Hassan la 2ma di Maroko|Hassan la 2ma]].

===[[Nord-Amerika]] ===
* [[21ma di januaro]] - Rivo-surveyisti di [[Usa]] konfiskas 4,3 tuni de [[kokaino]] en la [[bayo di Mexikia]], proxim [[Houston]].
* [[12ma di februaro]] - [[Usa]]na parlamento refuzas omna des-oficiganta akuzi a prezidanto [[Bill Clinton]].
* [[1ma di aprilo]] - [[Nunavut]], [[Kanada]], hemolando di Inuiti (Eskimoi), divenas la triesma teritorio.
* [[20ma di aprilo]] - Che fakultato ''Columbine High School'' proxim [[Denver]], [[Kolorado]], du studenti [[Masakro di Columbine|pafas multafoye kontre studenti e docisti]], e mortigas 12 studenti ed 1 docisto ante suocidar.
* [[16ma di julio]] - L'[[aeroplano]] guvernata da [[John F. Kennedy yun.]] falas aden maro che [[Massachusetts]].
* [[13ma di oktobro]] - La senato di [[Usa]] repulsas CTBT-kontrato neganta nukleara probi.
* [[14ma di decembro]] - Aljeriano Ahmed Ressam arestesas en Port Angeles, [[Washington (stato)|Washington]], [[Usa]], proxim la frontiero kun [[Kanada]], kande frontierala policisti trovas explozivi en lua automobilo.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=The Millenium Plot - Ahmed Ressan's Millenium Plot|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/trail/inside/cron.html|editero=PBS|vidita ye=30ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt; Ressam judiciesos pro projetar explozo che internaciona aeroportuo di [[Los Angeles]].

===[[Central Amerika]] ===
* [[2ma di mayo]] - [[Mireya Moscoso]] divenas l'unesma [[muliero]] prezidanto di [[Panama]].
* [[3ma di decembro]] - Tori Murden remas tra [[Atlantiko]] kom unesma muliero. La voyajo komencis 81 dii antee en [[Kanarii]] ed el remas til [[Guadelupa]].

===[[Sud-Amerika]] ===
* [[25ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.2 che [[skalo di Richter]] frapas [[Kolumbia]] e produktas {{formatnum:1000}} morti.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/25/newsid_2506000/2506407.stm|titulo=1999: Colombia quake leaves hundreds dead|editero=BBC|vidita ye=30ma di julio 2021}}&lt;/ref&gt;
* [[2ma di februaro]] - [[Hugo Chávez Frías]] asumas la prezidanteso di [[Venezuela]].
* [[23ma di marto]] - Vice-prezidanto di [[Paraguay]] [[Luis María Argaña]] mortigesas.
* [[16ma di decembro]] - [[Venezuela]] chanjas lua kompleta nomo a Bolivariana Republiko Venezuela.

===[[Oceania]] ===
* [[30ma di agosto]] - En [[plebicito]], plu kam 75% de la votanti en [[Estal Timor]] votas favorebla pri nedependanteskar de [[Indonezia]].
* [[6ma di novembro]] - Australiani decidas per votado ke la chefo di guvernerio di [[Australia]] esos Britaniana rejo.
* [[14ma di decembro]] - [[Kiribati]], [[Nauru]] e [[Tonga]] membreskas [[Unionita Nacioni]].

==[[Sporto]]==
* [[27ma di junio]] - Mongoliana boxisto [[Dugarbaatarin Lhagva]] divenas mondala championo dil [[World Boxing Council|WBA]].
* [[23ma di julio]] til la [[8ma di agosto]] - En [[Winnipeg]], [[Kanada]], eventas la 13ma [[Tot-Amerika Ludi]], kun la partopreno di {{formatnum:5083}} atleti.
* [[7ma di agosto]] til la [[15ma di agosto]] - En [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei]], eventas la 20ma Sud-Estal Aziana Ludi.
* [[21ma di agosto]] - Boxisto [[Konstantin Borisovich Czyu|Konstantin Czyu]] divenas championo dil [[World Boxing Council]] (WBC) en kategorio ad 63,5 kg.

==Naski ==
[[Arkivo:Sweden - Greece8 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Mattias Svanberg]]]]
* [[5ma di januaro]] - [[Mattias Svanberg]], Sueda futbalisto
* [[7ma di januaro]] - [[Yuto Horigome]], Japoniana planko-sketisto, Olimpiala championo
* [[11ma di januaro]] - [[Christian Nodal]], Mexikiana kantisto e kompozisto
* [[12ma di januaro]] - [[Torbjørn Heggem]], Norvegiana futbalisto
* [[13ma di januaro]] - [[Isak Hien]], Sueda futbalisto
* [[14ma di januaro]] - [[Thabang Matuludi]], Sudafrikana futbalisto
* 14ma di januaro - [[Declan Rice]], Angla futbalisto
* [[19ma di januaro]] - [[Samuel Kozlovský]], Slovaka futbalisto
* [[21ma di januaro]] - [[Anastasia Sergeyevna Dmitriyeva|Anastasia Dmitriyeva]], Rusa gimnastikistino
* [[24ma di januaro]] - [[Pape Gueye]], Senegalana futbalisto
* [[31ma di januaro]] - [[Artyom Olegovich Dubrivni|Artyom Dubrivni]], Rusa tenisistulo
[[Arkivo:Abdelmonem_asse_ogcn_2425.png|thumb|130px|[[Mohamed Abdelmonem]]]]
* [[1ma di februaro]] - [[Mohamed Abdelmonem]], Egiptiana futbalisto
* [[2ma di februaro]] - [[Martín Zubimendi]], Hispana futbalisto
* [[7ma di februaro]] - [[Mathieu Choinière]], Kanadana futbalisto
* 7ma di februaro - [[Omar Marmoush]], Egiptiana futbalisto
* [[8ma di februaro]] - [[Tajon Buchanan]], Kanadana futbalisto
* [[14ma di februaro]] - [[Tyler Adams]], Usana futbalisto
* [[25ma di februaro]] - [[Krépin Diatta]], Senegalana futbalisto
* 25ma di februaro - [[Mark Alexander McKenzie]], Usana futbalisto
* [[3ma di marto]] - [[Sphephelo Sithole]], Sudafrikana futbalisto
[[Arkivo:Матч «Динамо» - «Барселона» 0-1. 2 листопада 2021 року — 1289463 (Ronald Araújo).jpg|thumb|130px|[[Ronald Araújo]]]]
* [[7ma di marto]] - [[Ronald Araújo]], Uruguayana futbalisto
* [[13ma di marto]] - [[Kristian Thorstvedt]], Norvegiana futbalisto
* [[18ma di marto]] - [[Diogo Dalot]], Portugalana futbalisto
* [[21ma di marto]] - [[Jaroslav Dvořák (hokeisto, 1999)|Jaroslav Dvořák]], Cheka hokeisto
* [[27ma di marto]] - [[Natasha Calis]], Kanadan aktorino
* [[4ma di aprilo]] - [[Sheku Kanneh-Mason]], Britaniana violoncelisto
* [[20ma di aprilo]] - [[Cucho Hernández]], Kolumbiana futbalisto
* [[7ma di mayo]] - [[Cody Gakpo]], Nederlandana futbalisto
* [[8ma di mayo]] - [[Rebeca Andrade]], Braziliana gimnastikistino
[[Arkivo:Sabrina_Carpenter_-_O2_Arena_2025_-_086_(cropped_2_-_color_adjusted).jpg|thumb|130px|[[Sabrina Carpenter]]]]
* [[11ma di mayo]] - [[Sabrina Carpenter]], Usana kantistino ed aktorino
* [[15ma di mayo]] - [[Anastasia Dmitriyevna Gasanova|Anastasia Gasanova]], Rusa tenisistino
* [[25ma di mayo]] - [[Ibrahima Konaté]], Franca futbalisto
* [[27ma di mayo]] - [[Matheus Santos Carneiro da Cunha|Matheus Cunha]], Braziliana futbalisto
* [[28ma di mayo]] - [[Cameron Boyce]], Usana aktorino (m. 2019)
* [[10ma di junio]] - [[Rafael Leão]], Portugalana futbalisto
* [[17ma di junio]] - [[Elena Andreyevna Rıbakïna|Elena Rıbakïna]], Kazakstanana tenisistino
* [[24ma di junio]] - [[Darwin Núñez]], Uruguayana futbalisto
* [[27ma di junio]] - [[Alexis Saelemaekers]], Belga futbalisto
* [[28ma di junio]] - [[Markéta Šimková]], Cheka tenisistino
[[Arkivo:Trevoh_Chalobah_England_v_Panama_27_June_26-051.jpg|thumb|130px|[[Trevoh Chalobah]]]]
* [[5ma di julio]] - [[Trevoh Chalobah]], Angla futbalisto
* [[7ma di julio]] - [[Éderson José dos Santos Lourenço da Silva|Éderson Silva]], Braziliana futbalisto
* [[10ma di julio]] - [[Peruth Chemutai]], Ugandana atletino pri 3000-metra obstaklo-kurado
* [[15ma di julio]] - [[Emma Léné]], Franca tenisistino
* [[21ma di julio]] - [[Maria Mateas]], Usana tenisistino
* [[22ma di julio]] - [[Sofia Sewing]], Usana tenisistino
* [[30ma di julio]] - [[Joey King]], Usan aktoro
* [[5ma di agosto]] - [[Jordy Alcívar]], Equadorana futbalisto
* [[12ma di agosto]] - [[Jule Niemeier]], Germana tenisistino
[[Arkivo:Isidro-Pitta-Juventude-Corinthians-jun-2022.jpg|130px|thumb|[[Isidro Pitta]]]]
* [[14ma di agosto]] - [[Isidro Pitta]], Paraguayana futbalisto
* [[17ma di agosto]] - [[Ismail Jakobs]], Senegalana futbalisto
* [[18ma di agosto]] - [[Sebastián Cáceres]], Uruguayana futbalisto
* [[31ma di agosto]] - [[Ramón Sosa]], Paraguayana futbalisto
* [[1ma di septembro]] - [[Mohamed Alaa]], Egiptiana futbalisto
* [[7ma di septembro]] - [[Michelle Creber]], Kanadan aktorino e kantistino
* [[9ma di septembro]] - [[Amina Vladikovna Anshba|Amina Anshba]], Rusa tenisistino
* 9ma di septembro - [[Tonio Teklić]], Kroata futbalisto
* [[13ma di septembro]] - [[Pedro Porro]], Hispana futbalisto
* [[19ma di septembro]] - [[Diogo Meireles da Costa]], Portugalana futbalisto
* [[21ma di septembro]] - [[Alexander Isak]], Sueda futbalisto
* 21ma di septembro - [[Mahsa Amini]], Kurda-Iranana studentino (m. 2022)
[[Arkivo:Liam Millar Canada v Qatar 18 June 2026-008.jpg|thumb|130px|[[Liam Millar]]]]
* [[27ma di septembro]] - [[Liam Millar]], Kanadana futbalisto
* [[28ma di septembro]] - [[Kayla Day]], Usana tenisistino
* [[30ma di septembro]] - [[Flávia Saraiva]], Braziliana gimnastikistino
* [[12ma di oktobro]] - [[Jens Petter Hauge]], Norvegiana futbalisto
* [[13ma di oktobro]] - [[Lara Schmidt (tenisistino)|Lara Schmidt]], Germana tenisistino
* [[26ma di oktobro]] - [[Ashley Lahey]], Usana tenisistino
* [[10ma di novembro]] - [[João Félix Sequeira]], Portugalana futbalisto
* [[16ma di novembro]] - [[Yehvann Diouf]], Senegalana futbalisto
* [[26ma di novembro]] - [[Jacob Shaffelburg]], Kanadana futbalisto
* [[27ma di novembro]] - [[Ecaterina Visnevscaia]], Rusa-Moldovana tenisistino
[[Arkivo:Norway Italy - June 2025 A 06.jpg|thumb|130px|[[Leo Østigård]]]]
* [[28ma di novembro]] - [[Leo Østigård]], Norvegiana futbalisto
* [[1ma di decembro]] - [[Sofya Andreyevna Juk|Sofya Juk]], Rusa tenisistino
* [[2ma di decembro]] - [[Kelvin Kiptum]], Kenian atleto (m. 2024)
* [[8ma di decembro]] - [[Reece Lewis James]], Angla futbalisto
* [[29ma di decembro]] - [[Francisco Trincão]], Portugalana futbalisto

==Morti ==
* [[8ma di januaro]] - [[Peter Seeberg]], Dana skriptisto (n. 1925)
* [[9ma di januaro]] - [[Mien Ruys]], Nederlandana peizajisto (n. 1904)
* [[11ma di januaro]] - [[Fabrizio De André]], Italiana kantisto (n. 1940)
* [[14ma di januaro]] - [[Aldo van Eyck]], Nederlandan arkitekto (n. 1918)
* [[17ma di januaro]] - [[Theodore Major]], Angla piktisto (n. 1908)
* [[5ma di februaro]] - [[Wassily Leontief]], Rusa ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1905)
[[Arkivo:Hussein_of_Jordan_1997.jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[Hussein di Jordania]].&lt;/small&gt;]]
* [[7ma di februaro]] - Rejulo [[Hussein di Jordania]] (n. 1935)
* [[11ma di februaro]] - [[John Brack|Cecil John Brack]], Australiana piktisto (n. 1920)
* [[15ma di februaro]] - [[Henry Way Kendall]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1926)
* [[21ma di februaro]] - [[Gertrude B. Elion]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1918)
* 21ma di februaro - [[Walter Lini]], chefministro di Vanuatu (n. 1942)
* [[25ma di februaro]] - [[Glenn T. Seaborg]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1912)
* [[2ma di marto]] - [[Dusty Springfield]], Britaniana kantisto (n. 1939)
* [[3ma di marto]] - [[Gerhard Herzberg]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1904)
* [[6ma di marto]] - [[Isa ibn Salman Al Khalifah]], sultano di Oman (n. 1933)
* [[7ma di marto]] - [[Stanley Kubrick]], Usana filmifisto (n. 1928)
* [[8ma di marto]] - [[Joe DiMaggio]], bas-balo stelo, spozo di [[Marilyn Monroe]] (274 dii) (n. 1914)
[[Arkivo:Bioy.png|thumb|130px|[[Adolfo Bioy Casares]]]]
* 8ma di marto - [[Adolfo Bioy Casares]], Arjentiniana skriptisto (n. 1914)
* [[10ma di marto]] - [[Oswaldo Guayasamín]], Equadorana piktisto (n. 1919)
* [[12ma di marto]] - Sir [[Yehudi Menuhin]], Usana-Britaniana violinisto (n. 1916)
* [[23ma di marto]] - [[Luis Maria Argaña]], vice-prezidanto di Paraguay, asasinita (n. 1932)
* [[9ma di aprilo]] - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], prezidanto di Nijer (n. 1949)
* [[13ma di aprilo]] - [[Willi Stoph]], chefministro di Est-Germania (n. 1914)
* [[24ma di aprilo]] - [[Arthur Merric Bloomfield Boyd]], Australiana piktisto (n. 1920)
* [[26ma di aprilo]] - [[Man Mohan Adhikari]], chefministro di Nepal (n. 1920)
* [[28ma di aprilo]] - [[Arthur Leonard Schawlow]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1920)
* [[6ma di mayo]] - [[Kaii Higashiyama]], Japoniana skriptisto e piktisto (n. 1908)
* [[28ma di mayo]] - [[Jan Lebenstein]], Polona piktisto (n. 1930)
* [[31ma di mayo]] - [[Auguste Le Breton]], Franca skriptisto (n. 1913)
* [[11ma di junio]] - [[DeForest Kelley]], Usan aktoro (n. 1920)
* [[17ma di junio]] - [[Paul-Émile de Souza]], prezidanto di Benin (n. 1930)
* [[27ma di junio]] - [[Georgios Papadopulos]], diktatoro di Grekia (n. 1919)
* [[6ma di julio]] - [[Joaquín Rodrigo]], Hispana kompozisto (n. 1901)
[[Arkivo:Bert_Fields_and_Mario_Puzo.jpg|thumb|130px|[[Mario Puzo]]]]
* [[2ma di julio]] - [[Mario Puzo]], Usana skriptisto (n. 1920)
* [[8ma di julio]] - [[Pete Conrad]], Usan astronauto (n. 1930)
* [[16ma di julio]] - [[John F. Kennedy yun.]], filiulo di Usana prezidanto [[John F. Kennedy]] (n. 1960)
* [[23ma di julio]] - Rejulo [[Hassan la 2ma di Maroko]] (n. 1929)
* [[26ma di julio]] - [[Trygve Haavelmo]], ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* 26ma di julio - [[Phaedon Gizikis]], prezidanto di Grekia (n. 1917)
[[Arkivo:H.Chin_A_Sen.jpg|thumb|130px|[[Hendrick Chin A Sen]]]]
* [[11ma di agosto]] - [[Hendrick Chin A Sen]], prezidanto di Surinam (n. 1934)
* [[28ma di agosto]] - Dom [[Hélder Câmara]], Brazilian episkopo e aktivisto pri [[homala yuri]] (n. 1909)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Dom Hélder Câmara|editero=InfoEscola|url=https://www.infoescola.com/biografias/dom-helder-camara/|vidita ye=30ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di septembro]] - [[Raisa Maximovna Gorbachyova|Raisa Gorbachyova]], spozino di [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] (n. 1932)
* [[3ma di oktobro]] - [[Akio Morita]], Japonian entraprezisto (n. 1921)
* [[4ma di oktobro]] - [[Bernard Buffet]], Franca piktisto (n. 1928)
* [[6ma di oktobro]] - [[Amália Rodrigues]], Portugalana kantistino (n. 1920)
* [[9ma di oktobro]] - [[João Cabral de Melo Neto]], Braziliana skriptisto (n. 1920)
* [[14ma di oktobro]] - [[Julius Nyerere]], prezidanto di Tanzania (n. 1922)
* [[19ma di oktobro]] - [[Nathalie Sarraute]], Franca skriptistino (n. 1900)
* [[20ma di oktobro]] - [[Jack Lynch]], chefministro di Irlando (n. 1917)
* [[25ma di oktobro]] - [[Samson Kisekka]], chefministro di Uganda (n. 1912)
* 25ma di oktobro - [[Victor Saúde Maria]], chefministro di Guinea-Bissau (n. 1939)
* [[27ma di oktobro]] - [[Vazgen Sargsyan]], chefministro di Armenia (n. 1959)
* 27ma di oktobro - [[Alphonse Matejka]], Suisa Idisto ed Interlinguisto (n. 1902)
* [[28ma di oktobro]] - [[Rafael Alberti]], Hispana skriptisto (n. 1902)
* [[12ma di novembro]] - [[Mohammad Mohammadullah]], prezidanto di Bangladesh (n. 1921)
* [[16ma di novembro]] - [[Daniel Nathans]], Usana mikrobiologiisto, Nobel-laureato (n. 1928)
[[Arkivo:Amintore_Fanfani.JPG|thumb|130px|[[Amintore Fanfani]]]]
* [[20ma di novembro]] - [[Amintore Fanfani]], Italiana politikisto (n. 1908)
* [[10ma di decembro]] - [[Franjo Tuđman]], prezidanto di Kroatia (n. 1922)
* [[12ma di decembro]] - [[Joseph Heller]], Usana skriptisto (n. 1923)
* [[19ma di decembro]] - [[Desmond Llewelyn]], Britanian aktoro (n. 1914)
* [[24ma di decembro]] - [[João Baptista Figueiredo]], prezidanto di Brazilia (n. 1918)
* 24ma di decembro - [[Maurice Couve de Murville]], chefministro di Francia (n. 1907)
* 24ma di decembro - [[Tito Guízar]], Mexikian aktoro (n. 1908)
* [[26ma di decembro]] - [[Curtis Mayfield]], Usana kompozisto, kantisto e muzikisto (n. 1942)
* 26ma di decembro - [[Shankar Dayal Sharma]], prezidanto di India (n. 1918)

==Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Gerardus 't Hooft]], [[Martinus J.G. Veltman]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Ahmed Zewail]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Günter Blobel]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Günter Grass]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Mediki Sen Frontieri]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert A. Mundell]]

==Referi ==
{{reflist}}
[[Kategorio:Yari 1990a]]</text>
      <sha1>s57pfavdwtjawk16w7zk9muuuspzif3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1993</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3233</id>
    <revision>
      <id>1144097</id>
      <parentid>1132248</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zafer</username>
        <id>16597</id>
      </contributor>
      <comment>Photo changed</comment>
      <origin>1144097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18078" sha1="da599suv4dvaqtvir0uieieof42oc8u" xml:space="preserve">{{20ma yarcento}}
La [[yaro]] '''1993''' (MCMXCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 993ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 93ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 4ma yaro di la [[yari 1990a]].

==Eventi==
===[[Mondo]]===
* [[3ma di januaro]] - En [[Moskva]], [[George Bush]] e [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] subskribas duesma START-pakto. 
* [[14ma di januaro]] - Traktato interdiktante [[kemial armo|kemial armi]] subskribesas pos 24-yara negocii en [[Paris]].
* [[17ma di julio]] - ''Slackware'', la maxim anciena [[Linux]]-versiono qua duras existar, lansesas.
* [[30ma di decembro]] - [[Israel]] e [[Vatikano]] ligas diplomacala relati.

===[[Europa]]===
* [[1ma di januaro]] - [[Chekoslovakia]] dividas su pacoze. [[Chekia]] e [[Slovakia]] divenas nedependanta.
* [[26ma di januaro]] - [[Václav Havel]] elektesas prezidanto di [[Chekia]].
* [[15ma di februaro]] - [[Michal Kováč]] elektesas prezidanto di [[Slovakia]].
* [[14ma di marto]] - [[Andora]] aprobas sua [[konstituco]], e divenas [[konstitucala monarkio]] kun [[chefministro]].
* [[28ma di marto]] - En [[Francia]], [[Édouard Balladur]] divenas chefministro.
* [[8ma di aprilo]] - [[Norda Macedonia]] membreskas [[Unionita Nacioni]], kun la nomo &quot;Anciena Yugoslaviana Republiko Macedonia&quot;.
* [[9ma di agosto]] - [[Albert la 2ma di Belgia|Albert la 2ma]] divenas rejo di [[Belgia]] pos la morto di [[Baudouin di Belgia|Baudouin]].
* [[1ma di novembro]] - [[Kontrato di Maastricht]] efikeskas, ed [[Europana Uniono]] naskas.
* [[9ma di novembro]] - En [[Mostar]], [[Bosnia e Herzegovina]], ponto qua esas simbolo di uniono (''Stari Most'') krulas per municioni de Serba tanki.

===[[Azia]]===
* [[12ma di marto]] - En [[Bombay]] ([[Mumbai]]), [[India]], 15 bombal ataki ocidas adminime 250 homi.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/12/newsid_4272000/4272943.stm|titulo=1993: Bombay hit by devastating bombs|editero=BBC|vidita ye=30ma di oktobro 2016}}&lt;/ref&gt;
* 12ma di marto - [[Nord-Korea]] ne longe praktikas abnego di la developo di nukleara fuzei.
* [[6ma di junio]] - En [[Mongolia]], unesmafoye eventas direta elekto por prezidanto.
* [[9ma di junio]] - Princo di [[Japonia]] [[Naruhito]] mariajas ne-nobela Masako Owada.
* [[27ma di junio]] - [[Bill Clinton]] imperas atakar [[Irak]] per fuzei pro probar mortigo di [[George Bush]] dum lua vizito en [[Kuwait]].
* [[2ma di julio]] - [[Norodom Ranariddh]] divenas chefministro di [[Kambodja]].
* [[12ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Hokkaido]], [[Japonia]], e efektigas ondego, quo perisigas 202 homi en insulo Okushiri.
* [[13ma di septembro]] - [[Yasser Arafat]] (chefo di [[PLO]]) e [[Ichak Rabin]] (chefministro di [[Israel]]) salutas unu l'altru per manui en [[Washington DC]], pos subskribo di pacala pakto.
* [[24ma di septembro]] - [[Norodom Sihanouk]] divenas itere rejulo di [[Kambodja]].
* [[30ma di septembro]] - [[Ter-tremo]] en Latur, [[India]] destruktas 52 vilaji e produktas {{formatnum:10000}} morti.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/maharashtras-deadliest-earthquake-265569-2015-09-30 |titulo=Maharashtra's deadliest earthquake: Some facts you must know about the Latur earthquake |vidita ye= 20ma di oktobro 2021 |editero=India Today |publikigita ye=30ma di septembro 2015 |idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;

===[[Afrika]]===
* [[27ma di marto]] - [[Mahamane Ousmane]] elektesas prezidanto di [[Nijer]].
* [[23ma di aprilo]] - La habitantaro di [[Eritrea]] votas pri nedependo de [[Etiopia]].
* [[24ma di mayo]] - [[Eritrea]] nedependanteskas.
* [[3ma di oktobro]] - Vasta kombato en [[Mogadishu]], [[Somalia]], inter Usana paco-trupi e lokala militestri produktas la morti di 18 Usani e 350 Somaliani.

===[[Nord-Amerika]]===
* [[20ma di januaro]] - [[Bill Clinton]] komencas lua mandato kom prezidanto di Usa.
* [[13ma di februaro]] - Eventas grandega nivo-burasko en estala rivo di kontinento. En [[Usa]], 184 homi mortas.
* [[26ma di februaro]] - En [[New York]], bombal atako che ''[[World Trade Center]]'' mortigas sis homi e vundas plu kam mil plusa homi.&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro‎|url=https://books.google.com/books?id=6W1IdJD3Mv0C|autoro=Barbara A. Nadel|titulo=Building Security: Handbook for Architectural Planning and Design|isbn=978-0-07-150121-7|publikigita ye=27ma di aprilo 2004|editero=McGraw Hill Professional}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di februaro]] til la [[19ma di aprilo]] - En Waco, [[Texas]] la polico siejas farmeyo qua funcionis kom sideyo por la sekto «Branch Davidians» (&quot;Davidiani&quot;). La chefo di la sekto, David Koresh, qua afirmis esar [[Iesu Kristo]], e 132 de lua sequanti - multa ek li armizita kun automatala pafili - refuzas kapitulacar e pafas kontre la policisti e l'agenti di FBI. Pos 51 dii la polico invadas la loko e 82 Davidiani mortis, kontre 4 policisti.
* [[aprilo]] til [[oktobro]] - Granda [[inundado|inundadi]] eventas en la baseni di [[Fluvio Mississippi|Mississippi]] e [[rivero Missouri|Missouri]], centre de [[Usa]], produktanta 50 morti&lt;ref&gt;Larson, Lee W., [https://web.archive.org/web/20120126102203/http://www.nwrfc.noaa.gov/floods/papers/oh_2/great.htm The great flood of 1993]&lt;/ref&gt; ed efektiganta 15 miliardi [[dolaro di Usa|dolari]] en domaji.

===[[Central-Amerika]]===
* [[6ma di junio]] - [[Ramiro de León Carpio]] divenas prezidanto di Guatemala.

===[[Sud-Amerika]]===
* [[21ma di aprilo]] - Supra korto di [[Bolivia]] kondamnas l'ex-diktatoro [[Luis García Meza]] a 30-yara enkarcerigo pro mortigi, fraudo, e violaco di Boliviana [[konstituco]].
* [[19ma di mayo]] - En [[Brazilia]], [[Fernando Henrique Cardoso]] divenas ministro pri Ekonomial aferi dil prezidanto [[Itamar Franco]].

==[[Sporto]]==
* [[Ultimate Fighting Championship]], organizuro di mixita milital arti, fondesas.
* [[30ma di oktobro]] - Kirgiziana boxisto [[Orzubek Nazarov]] divenas championo dil [[World Boxing Association]] (WBA) en lejer-kategorio.

==Naski==
[[Arkivo:Hassan_cropped.jpg|thumb|130px|[[Sifan Hassan]]]]
* [[1ma di januaro]] - [[Sifan Hassan]], Nederlandan atletino
* 1ma di januaro - [[Milan Doudera]], Cheka hokeisto
* [[9ma di januaro]] - [[Aminata Savadogo]], Latviana kantistino
* [[13ma di januaro]] - [[Fyodor Andreyevich Chervyakov|Fyodor Chervyakov]], Rusa tenisistulo
* 13ma di januaro - [[Adelina Rustemovna Zagidullina|Adelina Zagidullina]], Rusa skermistino
* [[14ma di januaro]] - [[Maria Alexandrovna Lasickene|Maria Lasickene]], Rusa atletino pri alt-saltado
* [[17ma di januaro]] - [[Borja Iglesias]], Hispana futbalisto
[[Arkivo:Jose_Sa.png|thumb|130px|[[José Sá]]]]
* 17ma di januaro - [[José Sá]], Portugalana futbalisto
* [[18ma di januaro]] - [[Juan Fernando Quintero]], Kolumbiana futbalisto
* [[26ma di januaro]] - [[Miguel Borja]], Kolumbiana futbalisto
* [[31ma di januaro]] - [[Sanan Vyacheslavovich Syugirov|Sanan Syugirov]], Rusa shakoludistulo
* [[3ma di februaro]] - [[Getter Jaani]], Estoniana kantistino
* 3ma di februaro - [[Montserrat Ruiz]], Mexikiana luktisto
* [[9ma di februaro]] - [[Júnior Alonso]], Paraguayana futbalisto
* [[10ma di februaro]] - [[Yasser Ibrahim]], Egiptiana futbalisto
* [[19ma di februaro]] - [[David Březina (hokeisto)|David Březina]], Cheka hokeisto
* [[23ma di februaro]] - [[Kasumi Ishikawa]], Japoniana tablotenisistino
* [[5ma di marto]] - [[Silvan Widmer]], Suisa futbalisto
* 5ma di marto - [[Yaraslaw Iharavich Shila|Yaraslaw Shila]], Bielorusa tenisistulo
[[Arkivo:Nadia_Murad_in_Washington_-_2018_(42733243785)_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Nadia Murad]]]]
* [[10ma di marto]] - [[Nadia Murad]], Irakana politikal aktivistino, Nobel-laureato pri paco
* [[13ma di marto]] - [[Cole Doman]], Usan aktoro
* [[15ma di marto]] - [[Aleksandra Krunić]], Serbiana tenisistino
* 15ma di marto - [[Paul Pogba]], Franca futbalisto
* [[20ma di marto]] - [[Sloane Stephens]], Usana tenisistino
* [[23ma di marto]] - [[Sergio Rochet]], Uruguayana futbalisto
* 23ma di marto - [[Dmitrij Jaškin]], Cheka hokeisto
[[Arkivo:Guillermo_Varela_2022.jpg|thumb|130px|[[Guillermo Varela]]]]
* [[24ma di marto]] - [[Guillermo Varela]], Uruguayana futbalisto
* [[28ma di marto]] - [[Nikita Danilovich Nesterov|Nikita Nesterov]], Rusa hokeisto
* [[29ma di marto]] - [[Ganhuyagiyn Gan-Erdene]], Mongoliana boxisto
* [[30ma di marto]] - [[Anitta]], Braziliana kantistino
* 30ma di marto - [[Emina Bektas]], Usana tenisistino
* [[9ma di aprilo]] - [[David Musil]], Cheka hokeisto
* [[12ma di aprilo]] - [[Robin Anderson (tenisistino)|Robin Anderson]], Usana tenisistino
* [[14ma di aprilo]] - [[Abubakar Romanovich Vagayev|Abubakar Vagayev]], Rusa MMA-luktisto
* 14ma di aprilo - [[Alihan Said-Ahmedovich Vahayev|Alihan Vahayev]], Rusa MMA-luktisto
* [[21ma di aprilo]] - [[Gastón Olveira]], Paraguayana futbalisto
* [[6ma di mayo]] - [[Gustavo Gómez]], Paraguayana futbalisto
* [[11ma di mayo]] - [[Jhon Córdoba]], Kolumbiana futbalisto
[[Arkivo:Romelu Lukaku Fenerbahçe 20261103 (1).JPG|thumb|130px|[[Romelu Lukaku]]]]
* [[13ma di mayo]] - [[Romelu Lukaku]], Belga futbalisto
* [[14ma di mayo]] - [[Kristina Mladenovic]], Franca tenisistino
* 14ma di mayo - [[Miranda Cosgrove]], Usan aktorino e kantistino
* [[20ma di mayo]] - [[Ramy Rabia]], Egiptiana futbalisto
* [[23ma di mayo]] - [[Yulia Vladimirovna Cvetkova|Yulia Cvetkova]], Rusa artistino, feministino e HBTI-aktivistino
* 23ma di mayo - [[Dawid Podsiadło]], Polona kantistulo
* [[6ma di junio]] - [[Frida Gustavsson]], Sueda manekinino
* [[13ma di junio]] - [[Kairat Jirgalbek uulu]], Kirgiziana futbalistulo
* [[17ma di junio]] - [[Nikita Igorevich Kucherov|Nikita Kucherov]], Rusa hokeisto
* [[22ma di junio]] - [[Mory Diaw]], Senegalana futbalisto
* [[24ma di junio]] - [[Maxim Iharavich Dubarenka|Maxim Dubarenka]], Bielorusa tenisistulo
[[Arkivo:Ariana Grande promoting Wicked (2024) 3 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Ariana Grande]]]]
* [[26ma di junio]] - [[Ariana Grande]], Usana kantistino, kompozistino ed aktorino&lt;ref name=allmusicbio&gt;{{Extera ligilo|titulo=Ariana Grande Biography|url=http://www.allmusic.com/artist/ariana-grande-mn0002264745/biography|nomo=Matt|surnomo=Collar |editero=AllMusic |vidita ye=22ma di mayo 2010}}&lt;/ref&gt;
* [[27ma di junio]] - [[Gabriela Gunčíková]], Cheka kantistino
* [[8ma di julio]] - [[Petr Beránek (hokeisto)|Petr Beránek]], Cheka hokeisto
* [[12ma di julio]] - [[Lukas Lerager]], Dana futbalisto
* [[17ma di julio]] - [[Darren Dietz]], Kanadana e Kazakstana hokeisto
* [[20ma di julio]] - [[Lucas Digne]], Franca futbalisto
* [[26ma di julio]] - [[Taylor Momsen]], Usana kantistino e kompozistino
* [[28ma di julio]] - [[Harry Kane]], Angla futbalisto
* [[31ma di julio]] - [[Wilfredo León]], Kubana-Polona volebalisto
* [[6ma di agosto]] - [[Yekaterina Yuryevna Yashina|Yekaterina Yashina]], Rusa tenisistino
[[Arkivo:Sarah Sjöström 2013-10-22 001.jpg|thumb|130px|[[Sarah Sjöström]]]]
* [[17ma di agosto]] - [[Sarah Sjöström]], Sueda natistino
* 17ma di agosto - [[Rodrigo Caio]], Braziliana futbalisto
* 17ma di agosto - [[Ederson Santana de Moraes]], Braziliana futbalisto
* [[26ma di agosto]] - [[Keke Palmer|Laura &quot;Keke&quot; Palmer]], Usan aktorino
* [[29ma di agosto]] - [[Lucas Cruikshank]], Usana persono de Interreto ed aktoro
[[Arkivo:Liam Payne for UNICEF 2023.png|thumb|130px|[[Liam Payne]]]]
* 29ma di agosto - [[Liam Payne]], Britaniana kantisto ([[One Direction]]) (m. 2024)
* [[31ma di agosto]] - [[Wilfredo León]], Kubana-Poloniana volebalisto
* [[2ma di septembro]] - [[Deiver Machado]], Kolumbiana futbalisto
* [[7ma di septembro]] - [[Dominik Dudek]], Polona kantisto
* [[14ma di septembro]] - [[Arkadiusz Borzdyński]], Polona kantisto, kompozisto, kansonifisto ed aktoro
* [[27ma di septembro]] - [[Mónica Puig]], Portorikana tenisistino
* [[30ma di septembro]] - [[Ken Sema]], Sueda futbalisto
* [[5ma di oktobro]] - [[Martin Frk]], Cheka hokeisto
* [[8ma di oktobro]] - [[Garbiñe Muguruza]], Venezuelana tenisistino
* [[9ma di oktobro]] - [[Lauren Davis]], Usana tenisistino
[[Arkivo:BrandonFlynnBinge.png|thumb|130px|[[Brandon Flynn]]]]
* [[11ma di oktobro]] - [[Brandon Flynn]], Usan aktoro
* [[16ma di oktobro]] - [[Caroline Garcia]], Franca tenisistino
* [[23ma di oktobro]] - [[Fábio Henrique Tavares]], &quot;Fabinho&quot;, Braziliana futbalisto
* [[29ma di oktobro]] - [[Michael Copper]] (anke [[Michael Kittrell]]), Usana interreto-personajo
* [[11ma di novembro]] - [[Christian Fassnacht]], Suisa futbalisto
* [[14ma di novembro]] - [[Samuel Umtiti]], Franca futbalisto
* 14ma di novembro - [[Elisabeth Seitz]], Germana gimnastikistino
* [[15ma di novembro]] - [[Anna Klasen]], Germana tenisistino
* [[16ma di novembro]] - [[Nélson Semedo]], Portugalana futbalisto
* [[13ma di decembro]] - [[Danielle Collins]], Usana tenisistino
* [[15ma di decembro]] - [[Alina Eremia]], Rumana kantistino ed aktorino
* [[16ma di decembro]] - [[Thiago Braz da Silva]], Brazilian atleto
* [[20ma di decembro]] - [[Yana Karapetovna Yegoryan|Yana Yegoryan]], Rusa skermistino

==Morti==
[[Arkivo:Dizzy_Gillespie_playing_horn_1955.jpg|thumb|130px|[[Dizzy Gillespie]]]]
* [[6ma di januaro]] - [[Dizzy Gillespie]], Usana jazo-muzikisto (n. 1917)
* 6ma di januaro - [[Rudolf Nureyev]], Sovietiana dansistulo (n. 1938)
* 6ma di januaro - [[Richard Mortensen]], Dana piktisto (n. 1910)
* [[12ma di januaro]] - [[Józef Czapski]], Polona piktisto (n. 1896)
* [[13ma di januaro]] - [[René Pleven]], chefministro di Francia (n. 1901)
* [[20ma di januaro]] - [[Audrey Hepburn]], Belga aktorino (n. 1929)
* [[22ma di januaro]] - [[Kobo Abe]], Japoniana skriptisto (n. 1924)
* [[23ma di januaro]] - [[Yevgeni Mihailovich Vinokurov|Yevgeni Vinokurov]], Rusa romanisto e poeto (n. 1925)
* [[26ma di januaro]] - [[Robert Jacobsen]], Dana skultisto e piktisto (n. 1912)
[[Arkivo:Artist_Svetoslav_Roerich.jpg|thumb|130px|[[Svyatoslav Nikolayevich Rerih|Svyatoslav Rerih]]]]
* [[30ma di januaro]] - [[Svyatoslav Nikolayevich Rerih|Svyatoslav Rerih]], Rusa piktistulo (n. 1904)
* [[5ma di februaro]] - [[Joseph L. Mankiewicz]], Usana cinematografisto, cenaristo e filmo-produktisto (n. 1909)
* [[11ma di februaro]] - [[Robert W. Holley]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1922)
* [[19ma di februaro]] - [[Peter S. Pezzati]], Usana piktisto (n. 1902)
* [[3ma di marto]] - [[Albert Sabin]], deskovrinto di la vacino kontre [[poliomielito]] (n. 1906)
* [[8ma di marto]] - [[Billy Eckstine]], Usana muzikisto (n. 1914)
* [[20ma di marto]] - [[Polykarp Kusch]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* [[30ma di marto]] - [[Richard Diebenkorn]], Usana piktisto (n. 1922)
* [[17ma di aprilo]] - [[Turgut Özal]], prezidanto e chefministro di Turkia (n. 1927)
[[Arkivo:Mario Moreno - Cantinflas-2.jpg|thumb|130px|[[Cantinflas]]]]
* [[20ma di aprilo]] - [[Cantinflas]], Mexikian aktoro (n. 1911)
* [[1ma di mayo]] - [[Pierre Bérégovoy]], ex-chefministro di Francia, suocidita (n. 1925)
* 1ma di mayo - [[Ranasinghe Premadasa]], chefa ministro e prezidanto di Sri-Lanka (n. 1924)
* [[30ma di mayo]] - [[Henry Heerup]], Dana piktisto e skultisto (n. 1907)
* [[19ma di junio]] - [[William Golding]], Britaniana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* [[31ma di julio]] - Rejulo [[Baudouin di Belgia]] (n. 1930)
* [[1ma di agosto]] - [[Alfred Manessier]], Franca piktisto (n. 1911)
* [[26ma di agosto]] - [[Reima Pietilä]], Finlandan arkitekto (n. 1923)
* [[5ma di septembro]] - [[Baek Du-jin]], chefministro di Sud-Korea (n. 1908)
* [[15ma di septembro]] - [[Maurice Yaméogo]], prezidanto di Burkina Faso (n. 1921)
[[Arkivo:Lt._General_James_Doolittle,_head_and_shoulders.jpg|thumb|130px|[[Jimmy Doolittle]]]]
* [[27ma di septembro]] - [[Jimmy Doolittle]], Usana generalo (n. 1896)
* [[30ma di septembro]] - [[Maurice Bourgès-Maunoury]], chefministro di Francia (n. 1914)
* [[21ma di oktobro]] - [[Melchior Ndadaye]], prezidanto di Burundi (n. 1953)
* [[25ma di oktobro]] - [[Vincent Price]], Usan aktoro (n. 1911)
* [[31ma di oktobro]] - [[Federico Fellini]], Italiana filmifisto (n. 1920)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Federico-Fellini |titulo=Federico Fellini|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 31ma di oktobro - [[River Phoenix]], Usan aktoro (n. 1970)
* [[1ma di novembro]] - [[Severo Ochoa]], Hispana ciencisto, Nobel-laureato (n. 1905)
* [[19ma di novembro]] - [[Leonid Gaidai]], Sovietiana cinematografisto (n. 1923)
* [[22ma di novembro]] - [[Anthony Burgess]], Britaniana skriptisto (n. 1917)
[[Arkivo:Pablo Escobar Mug (cropped).jpg|thumb|130px|[[Pablo Escobar]]]]
* [[2ma di decembro]] - [[Pablo Escobar]], Kolumbiana narkotiko-komercestro (n. 1940)
* [[4ma di decembro]] - [[Frank Zappa]], Usana muzikisto e kompozisto (n. 1940)
* [[7ma di decembro]] - [[Wolfgang Paul]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1913)
* 7ma di decembro - [[Félix Houphouët-Boigny]], prezidanto di Ivora Rivo (n. 1905)
* [[12ma di decembro]] - [[József Antall]], chefministro di Hungaria (n. 1932)
* [[16ma di decembro]] - [[Kakuei Tanaka]], chefministro di Japonia (n. 1918)
* [[24ma di decembro]] - [[Yen Chia-kan]], prezidanto di Republiko Chinia (n. 1905)
* [[27ma di decembro]] - [[Michel Bouts]], Franca skriptisto, pedagogo ed Idisto (n. 1902)
* [[31ma di decembro]] - [[Zviad Gamsakhurdia]], prezidanto di Gruzia (n. 1939)
* [[Tömöriyn Artag]], Mongoliana luktisto (n. 1943)

==Nobel-premiiziti==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Russell Alan Hulse]], [[Joseph Hooton Taylor Jr.]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Kary Banks Mullis]], [[Michael Smith]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Richard John Roberts]], [[Phillip Allen Sharp]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Toni Morrison]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Nelson Mandela]] e [[Frederik Willem de Klerk]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert Fogel]], [[Douglass North]]

==Referi==
{{reflist}}

[[Kategorio:Yari 1990a]]</text>
      <sha1>da599suv4dvaqtvir0uieieof42oc8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jirafo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11932</id>
    <revision>
      <id>1144235</id>
      <parentid>1037474</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T08:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edfyr</username>
        <id>18194</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>e-&gt;nam</comment>
      <origin>1144235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2238" sha1="mr74t83hy1gjeqzth9wp8tgx4zqnsv5" xml:space="preserve">{{Taxonomio
|Koloro             = pink
|Nomo               = Jirafo
|Imajo              = Giraffe standing.jpg
|Expliko_di_foto    = 
|Rejio              = Animalaro
|Bifurkeyo          = 
|Klaso              = Mammalia
|Rango              = Artiodactyla
|Familio            = Giraffidae
|Genero             = Giraffa
|Speco              = G. camelopardalis
}}
'''Jirafo''' (''Giraffa camelopardalis'') esas la maxim alta (til 5,5 m) del landala animali. Tamen, quale homi, lua [[kolo]] havas nur 7 [[vertebro|vertebri]].

Jirafi nutras su precipue di folii de arbori, exemple [[Akacio|akacii]]. Drinkar esas desfacila por li, nam li mustas eskartar la gambi por facar ol.

== Karakteri ==
* Lua pezo varias de 950 til 1100 kg por l'adulta femino e til 1500 kg por l'adulta maskulo.
* lua [[felo]] esas precipue rufa kun nigra e flava [[makulo|makuli]].
* lua [[ventro]] esas blanka.
* la [[kapo]] portas du mikra [[korno|korni]] pelo-kovrita

[[Arkivo:Giraffidcomparison.jpg|thumb|250px|left|Extingita ''Samotherium'' (meze) kompare [[okapio]] (infre) e jirafo.]]
En l'[[arterio|arterii]]-kolo, reto di ringa muskuli helpas hisar sango til la [[cerebro]]. En sua [[veino|veini]] li havas [[valvo|valvi]] qui impedas rapida sinkopo kande li abasas la kapo.

Li amblas, ma kun du gambi larje eskartita ye rapideso di 15 km/h, e tamen li povas atingar 50 km/h en stranja galopo helpita da specala muskuli en la kolo.

Jirafino povas komencar riproduktar su evante kin yari, e la akusho eventas stacante pos dek-e-kin-monata [[gravideso]]. Naskinti mezuras 2 metri e pezas cirkume 40 til 80 kg. Kande jirafo naskas, ol falas de alteso de 2 metri.

Jirafini rare parturas plu kam un filio singla-foye, e ne esas desfacila komprenar pro quo. Jus naskinta jirafo povas pezar til 60 kilogrami ed esar alta de du metri. Un horo pos la nasko, la yuno ja povas stacar e mam-sugar. Quankam lu komencas pasturar ne longe pos la nasko, lu duros mam-sugar til ke lu evos non monati. Minacate da ula danjero, la jirafa yuno shirmas su inter la gambi di sua matro, nam elua forta kiki esas bonega protekto kontre maxim multa animali chasera.

{{wikivortaro}}
Jirafi chasesas precipue da [[Leono (mamifero)|leoni]].
{{Mamiferi}}

[[Kategorio:Para-hufajo]]</text>
      <sha1>mr74t83hy1gjeqzth9wp8tgx4zqnsv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edinburgh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18274</id>
    <revision>
      <id>1144198</id>
      <parentid>1138180</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="g9c81kxynyhcyi69dts6pv69y35wdfu" xml:space="preserve">{{Urbi
| nomo= Edinburgh
| Flago= Flag_of_Edinburgh.svg
| Blazono= Arms_of_Edinburgh.png
| Imajo = EdinburghMontage.png
| TextodilImajo = Kelk imaji pri Edinburgh.
| Mapo = Edinburgh council.PNG
| Shablono_lando= {{SCO}}
| Urbestro= Frank Ross
| Latitudo= 55°57'00&quot; N
| Longitudo= 3° 11' 56&quot; W
| Altitudo= 47
| Surfaco= 264
| Habitanti = {{formatnum:488050}}
| Yaro= 2016
| Denseso di habitantaro = 1828
| Chefurbo =
| Disto = 
| Horala_zono = +0&lt;br&gt;&lt;small&gt;(UTC+1 dum la somero)&lt;/small&gt;
| Reto= www.edinburgh.gov.uk
}}
[[Arkivo:Central Edinburgh viewed from Castle 2005-06-17.jpg|thumb|280px|left|Historiala centro di Edinburgh, Skotia.]]
'''Edinburgh''' ([[IFA]] ''ˈɛdɪnbərə'') esas la chef-urbo e maxim populoza urbo, e samatempe un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal arei]] en [[Skotia]] esante la 2ma maxim populoza [[Unionita Rejio|Britaniana]] (dop [[London]]). Segun la [[demografiala kontado]] di 2016, ol havis {{formatnum:488050}} habitanti. Lua tota [[surfaco]] esas 264 km². Ol agnoskesas kom chef-urbo di Skotia de adminime la [[15ma yarcento]], ed esas la sideyo di la guvernerio di Skotia e di Skota Parlamento. La palaco Holyroodhouse esas un ek l'oficala rezideyi de la Rejala Familio Britaniana.

Ol esas importanta turistala urbo del Unionita Rejio, esante la 2ma maxim vizitata urbo de la lando. Ol ank esas importanta centro edukala dil Unionita Rejio, nome pro lua Fakultato pri Medicino. L'Universitato di Edinburgh, fondita en 1582 ed un ek la tri [[universitato|universitati]] del urbo plasizesas la 20ma rango en la listo ''QS World University Rankings'' pri la 800 maxim importanta universitati de la mondo.

''Edinburgh'' esas ank un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en Skotia, ed ank es [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]].

== Geografio ==
[[Arkivo:Rth_Edin_Leith_.Forth.Fife_26.10.11_edited-2.jpg|thumb|320px|left|Aeral imajo pri ''Leith''.]]
La [[reliefo]] di Edinburgh esas partale kolinoza, okupanta streta brecho inter [[estuario]] Firth of Forth norde, e kolini Pentland sude, en regiono qua originis de [[volkano|volkanal]] agado 350 til 400 milion yari ante nun, e pose periodi di intensiva glaciizo. La [[portuo]] di Edinburgh jacas en plana regiono, nomizita ''Leith''. Lua mezavalora [[altitudo]] esas 47 metri super la [[marala nivelo]].

La klimato dil urbo esas moderema oceanala (''Cfb'' segun la [[klimatala klasifikuro da Köppen]]). La mezavalora [[temperaturo|temperaturi]] en decembro e januaro ([[vintro]]) esas 4,5°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en julio ([[somero]]) esas 15,4°C.

La mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] esas 727,7 mm, e la maxim pluvoza monato esas oktobro, kun mezavalore 75,7 mm. Ne existas monato komplete sika.

{{Commons|Edinburgh}}

[[Kategorio:Urbi en Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>g9c81kxynyhcyi69dts6pv69y35wdfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galisia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19121</id>
    <revision>
      <id>1144072</id>
      <parentid>1073994</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3774" sha1="okstua879c4qiv6jj63gkkqr0umkkf0" xml:space="preserve">{{por altra senco|la ne formala nomo di regiono en [[Polonia]] e [[Ukraina]]|[[Galicia (Estal Europa)|Galicia]]}}
{{Provinci stati kantoni
| OficalaNomo           = Galisia&lt;br&gt;Galicia ({{es}}, {{gl}})
| Flago                 = Flag of Galicia.svg
| Blazono               = Escudo de Galicia.svg
| Imajo                 = Cabo_Ortegal_(Spain).jpg
| TextodilImajo         = Kabo Ortegal, Galisia.
| TipoSubdividuro       = Autonoma regiono
| Lando                 = {{ESP}}
| Chefurbo              = [[Santiago de Compostela]]
| MaximGrandaUrbo       = [[Vigo]], [[La Coruña]]
| TituloGuvernisto      = Regionala prezidanto
| Guvernisto            = Alfonso Rueda (PP)
| Surfaco               = {{formatnum:29575}}
| Habitanti             = {{formatnum:2705833}}
| Yaro                  = 2024
| Denseso di habitantaro= 91.49
| Oficalalinguo         = [[Galisiana linguo|Galisiana]]&lt;ref&gt;[http://www.xunta.es/estatuto?lang=es Estatuto de Autonomía de Galicia]. Artículo 5: «La lengua propia de Galicia es el gallego».&lt;/ref&gt;, [[Hispana linguo|Kastiliana]]
| Horo                  = +01:00&lt;br&gt;&lt;small&gt;(UTC+02:00 dum somero)&lt;/small&gt;
| Datostato             = 1936&lt;br&gt;28ma di aprilo 1981 (autonomeso)
| Internet              = http://www.xunta.gal/
| TNP                   = € {{formatnum:75850}} milioni (2023)
| Mapo                  = Galicia in Spain (including Canarias).svg
}}
'''Galisia''' esas autonoma regiono, judikata kom historiala nacioneso segun sua statuto pri autonomio, jacanta nord-weste de [[Iberia]]. Ol havas kom vicini l'autonoma regioni [[Asturia]] e [[Kastilia e Leon]] este, e [[Portugal]] sude. Norde ed westes jacas [[Oceano Atlantiko]]. Lua chef-urbo esas [[Santiago de Compostela]], qua havas specala statuto an la provinco Coruña. Segun statistiki por 2024, ol havis {{formatnum:2705833}} habitanti. Lua tota [[surfaco]] esas {{formatnum:29575}} km².

La linguo propra di Galisia, [[Galisiana linguo|Galisiana]], havas la sama origino kam [[Portugalana linguo|la Portugalana]].

==Historio==
[[Arkivo:Dolmen de Axeitos.jpg|thumb|320px|left|[[Dolmeno]] de la 4ma yarmilo aK en Ribeira.]]
Restaji arkeologiala montras ke la regiono habitesas del Infra [[Paleolitiko]], cirkume 300.000 yari ante nun. De [[Ribadeo]] til La Guarda trovesis petra instrumenti de ta epoko. De [[neolitiko]] (5000 aK til 2000 aK) existas [[dolmeno|dolmeni]] e tumuli. On kredas ke la socio dum ta epoko organizesis en klani. De [[bronz-epoko]] trovesis objekti ek oro o bronzi, e multa pikturi en roki qui montris existir komerco inter la regiono e la nordo di Portugal e Britania.

On kredas ke [[Kelti]] arivis a la regiono cirkume 700 aK, e portis bovi e kavali domestikigita e probable [[sekalo]] a la regiono. Li konstruktis fortifikuri nomizita ''castrum'' en la [[Latina linguo|Latina]]. [[Romana Imperio|Romani]] arivis a la regiono atraktita da lua resursi minerala. Li konquestis la regiono erste en [[23 aK]], pro la rezisto di loka habitanti. Kun l'arivo di Romani, le ''castrum'' perdis sua valoro kom defenso, nova chosei e tekniki portesis a la regiono, ed anke la nova linguo, la [[Latina linguo|Latina]].

Dum la regno di [[Diokletianus]], l'administro di Iberia riorganizesis, ed en 298 kreesis provinco ''[[Gallekia|Gallaecia]]'', nomo dil anciena tribuo ''[[Galleki|Gallaeci]]'' qua habitis apud [[fluvio Durio]]. ''Gallaecia'' kreesis pos divido di provinco ''Terraconensis''. [[Kristanismo]] introduktesis en la regiono dum la [[3ma yarcento]], da soldati de la ''Legio VII Gemina''.

En [[1065]], Rejio di Galisia e Portugal formacesis. En [[1139]], [[Portugal]] separis su de Galisia.

==Geografio==
{{nekompleta}}

==Ekonomio==

==Referi==
{{reflist}}
{{Regioni di Hispania}}
[[Categorio:Galisia| ]]
[[Kategorio:Autonoma regioni di Hispania]]</text>
      <sha1>okstua879c4qiv6jj63gkkqr0umkkf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144106</id>
      <parentid>1144072</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Desfacita revizo [[Special:Diff/1144072|1144072]] da [[Special:Contributions/Idistulo|Idistulo]] ([[User talk:Idistulo|skribez mesajo]])</comment>
      <origin>1144106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3773" sha1="51tt0xtdpdlgf1bw1iob1fsfm9dzp57" xml:space="preserve">{{por altra senco|la ne formala nomo di regiono en [[Polonia]] e [[Ukraina]]|[[Galicia (Estal Europa)|Galicia]]}}
{{Provinci stati kantoni
| OficalaNomo           = Galisia&lt;br&gt;Galicia ({{es}}, {{gl}})
| Flago                 = Flag of Galicia.svg
| Blazono               = Escudo de Galicia.svg
| Imajo                 = Cabo_Ortegal_(Spain).jpg
| TextodilImajo         = Kabo Ortegal, Galisia.
| TipoSubdividuro       = Autonoma regiono
| Lando                 = {{ESP}}
| Chefurbo              = [[Santiago de Compostela]]
| MaximGrandaUrbo       = [[Vigo]], [[La Coruña]]
| TituloGuvernisto      = Regionala prezidanto
| Guvernisto            = Alfonso Rueda (PP)
| Surfaco               = {{formatnum:29575}}
| Habitanti             = {{formatnum:2705833}}
| Yaro                  = 2024
| Denseso di habitantaro= 91.49
| Oficalalinguo         = [[Galisiana linguo|Galisiana]]&lt;ref&gt;[http://www.xunta.es/estatuto?lang=es Estatuto de Autonomía de Galicia]. Artículo 5: «La lengua propia de Galicia es el gallego».&lt;/ref&gt;, [[Hispana linguo|Kastiliana]]
| Horo                  = +01:00&lt;br&gt;&lt;small&gt;(UTC+02:00 dum somero)&lt;/small&gt;
| Datostato             = 1936&lt;br&gt;28ma di aprilo 1981 (autonomeso)
| Internet              = http://www.xunta.gal/
| TNP                   = € {{formatnum:75850}} milioni (2023)
| Mapo                  = Galicia in Spain (including Canarias).svg
}}
'''Galisia''' esas autonoma regiono, judikata kom historiala nacioneso segun sua statuto pri autonomio, jacanta nord-weste de [[Iberia]]. Ol havas kom vicini l'autonoma regioni [[Asturia]] e [[Kastilia e Leon]] este, e [[Portugal]] sude. Norde ed westes jacas [[Oceano Atlantiko]]. Lua chef-urbo esas [[Santiago de Compostela]], qua havas specala statuto an la provinco Coruña. Segun statistiki por 2024, ol havis {{formatnum:2705833}} habitanti. Lua tota [[surfaco]] esas {{formatnum:29575}} km².

La linguo propra di Galisia, [[Galisiana linguo|Galisiana]], havas la sama origino kam [[Portugalana linguo|la Portugalana]].

==Historio==
[[Arkivo:Dolmen de Axeitos.jpg|thumb|320px|left|[[Dolmeno]] de la 4ma yarmilo aK en Ribeira.]]
Restaji arkeologiala montras ke la regiono habitesas del Infra [[Paleolitiko]], cirkume 300.000 yari ante nun. De [[Ribadeo]] til La Guarda trovesis petra instrumenti de ta epoko. De [[neolitiko]] (5000 aK til 2000 aK) existas [[dolmeno|dolmeni]] e tumuli. On kredas ke la socio dum ta epoko organizesis en klani. De [[bronz-epoko]] trovesis objekti ek oro o bronzi, e multa pikturi en roki qui montris existir komerco inter la regiono e la nordo di Portugal e Britania.

On kredas ke [[Kelti]] arivis a la regiono cirkume 700 aK, e portis bovi e kavali domestikigita e probable [[sekalo]] a la regiono. Li konstruktis fortifikuri nomizita ''castrum'' en la [[Latina linguo|Latina]]. [[Romana Imperio|Romani]] arivis a la regiono atraktita da lua resursi minerala. Li konquestis la regiono erste en [[23 aK]], pro la rezisto di loka habitanti. Kun l'arivo di Romani, le ''castrum'' perdis sua valoro kom defenso, nova chosei e tekniki portesis a la regiono, ed anke la nova linguo, la [[Latina linguo|Latina]].

Dum la regno di [[Diokletianus]], l'administro di Iberia riorganizesis, ed en 298 kreesis provinco ''[[Gallekia|Gallaecia]]'', nomo dil anciena tribuo ''[[Galleki|Gallaeci]]'' qua habitis apud [[fluvio Durio]]. ''Gallaecia'' kreesis pos divido di provinco ''Terraconensis''. [[Kristanismo]] introduktesis en la regiono dum la [[3ma yarcento]], da soldati de la ''Legio VII Gemina''.

En [[1065]], Rejio di Galisia e Portugal formacesis. En [[1139]], [[Portugal]] separis su de Galisia.

==Geografio==
{{nekompleta}}

==Ekonomio==

==Referi==
{{reflist}}
{{Regioni di Hispania}}

[[Kategorio:Galisia]]
[[Kategorio:Autonoma regioni di Hispania]]</text>
      <sha1>51tt0xtdpdlgf1bw1iob1fsfm9dzp57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glasgow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31286</id>
    <revision>
      <id>1144197</id>
      <parentid>1138182</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1669" sha1="1r41g5119idf48uk9jmljbpavojkyvu" xml:space="preserve">{{Urbi
| nomo= Glasgow
| Blazono= Glasgow Coat of Arms.png
| Imajo = Glasgow_Montage.png
| TextodilImajo = Kelk imaji pri Glasgow.
| Mapo= Glasgow (Location).png
| Shablono_lando= {{GBR}}
| Regiono= Skotia
| Urbestro= 
| Latitudo= 55º51'33&quot; N
| Longitudo= 4º15'35&quot; W
| Altitudo= 
| Surfaco= 175,5
| Habitanti = {{formatnum:580690}}
| Yaro= 2007
| Denseso di habitantaro = 3.308,77
| Horala_zono= +0
| Reto= http://www.glasgow.gov.uk
}}
[[Arkivo:View of Glasgow from Queens Park.jpg|thumb|left|250px|Glasgow vidita de Queens Park.]]
'''Glasgow''' esas la maxim populoza urbo e samatempe un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal arei]] en [[Skotia]] esante la 3ma maxim populoza del [[Unionita Rejio]]. Segun statistiki de 2007, ol havis {{formatnum:580690}} habitanti. Lua tota surfaco esas 175.5 km². Lua [[metropolala regiono]] havas plu kam 2.3 milion habitanti.

''Glasgow'' esas un ek 32 Skotian [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') ed ank es [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]].

== Historio ==
La 30ma di junio 2007 l'[[Internaciona Aeroportuo di Glasgow|aeroportuo di Glasgow]] esis skopo di [[Atenti en London e Glasgow en junio 2007|atento per bomb-automobilo]]. L'atento faliis.

== Sporto ==
Glasgow havas du famoza [[futbalo]]-klubi, ''Glasgow Rangers'' e ''Celtic Glasgow'', qui dominacas la futbalo-ligo nacionala di Skotia.

[[Arkivo:Wfm buchanan street.jpg|thumb|left|260px|Buchanam Street, un ek la precipua stradi di Glasgow.]]

[[Kategorio:Urbi en Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>1r41g5119idf48uk9jmljbpavojkyvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41007</id>
    <revision>
      <id>1144107</id>
      <parentid>1127861</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+referi</comment>
      <origin>1144107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85584" sha1="3kmphfxhhmpfufvrzswebefhk2qegyt" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La yaro '''2025''' (MMXXV segun Romala algarismi) esas [[yaro]] komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 25ma yaro di la 3ma yarmilo, la 25ma yaro di la [[21ma yarcento]] e la 6ma yaro di la [[yari 2020a]].

Dum la komenco di ca yaro, l'[[invado di Ukraina da Rusia (2022)|invado di Ukraina da Rusia]], l'[[Interna milito di Sudan (depos 2023)|Interna milito di Sudan]], l'[[interna milito di Myanmar]] e la [[Milito Israel-Hamas]] durigis.

Segun [[Chiniala horoskopo]], 2025 esas la yaro di la [[Serpento]].

== Klimato ed ambiento ==
Un ek la maxim varma yari de la historio, 2025 anke havis kelk ek la maxim domajiva e chera naturala dizastri de la historio&lt;ref name=&quot;klima&quot;/&gt;. Diversa fairegi eventis dum ta yaro, exemple en [[Kalifornia]], qua divenis un ek la maxim kustoza dizastri de la historio, kun plua kam 60 miliard dolari en domaji protektita da asekuri, e de 250 til 275 miliard dolari en direta e nedireta perdaji. En kelka landi, 2025 esis la maxim varma yaro de la historio, exemple en [[Iran]], [[Kazakstan]] e [[Uzbekistan]], kande temperaturi enrejistrita superiris per 2°C o mem 3°C la mezavalora temperaturi enrejistrita por singla sezono, e landi en [[Sahel]] ([[Mali]], [[Nijer]], [[Nigeria]], [[Burkina Faso]] e [[Chad]]), qui enrejistris temperaturi 0,7°C til 1,5°C plu alta kam la mezavalora temperaturi enrejistrita por singla sezono. Ank en [[Suisia]] temperaturi esis 2°C til 3°C plu alta kam mezavaloro&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251231-regional-temperature-records-broken-across-the-world-in-2025|titulo=Regional temperature records broken across the world in 2025|editero=France 24|idiomo={{en}}|publikigita ye=31ma di decembro 2025|vidita ye=14ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.

De la 1ma til la 14ma di januaro, incendii en [[Kalifornia]] divenis devastanta, e produktis adminime 25 morti&lt;ref name=&quot;fairi&quot;&gt;{{extera ligilo|titulo=LA fires live updates: ‘Extremely critical conditions’ in California as 72 mph wind gusts slam city |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/la-fires-california-map-live-updates-b2679520.html |editero=The Independent|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt; e cirkume 180 mil plusa homi diplasita&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=What we know about the victims killed in the California wildfires|url=https://www.msn.com/en-us/news/us/what-we-know-about-the-victims-killed-in-the-california-wildfires/ar-BB1rfmMU|editero=MSN|idiomo={{en}}|publikigita ye=10ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;. Incendii atingis richa quarteri di multa urbi, inkluzite domegi de [[Anthony Hopkins]], [[Paris Hilton]] ed altri. Gavin Newsom, guvernisto di Kalifornia, deklaras ke l'incendii che komtio Los Angeles povas esar &quot;la maxim mala naturala dizastro de Usana historio&quot;, e la domaji povas superirar 135 miliardi di dolari&lt;ref name=&quot;fairi&quot;/&gt;. Tale nomizita &quot;incendio di Palisades&quot; komencis ye la 1ma di januaro ed extingesis erste ye la 31ma di januaro, e produktis 12 morti, 7 plusa homi desaparinta ed adminime 4 vunditi. Ol esis la maxim chera e devastinta de la historio di Usa, e produktis US$ 32 miliard en domaji&lt;ref name=ESG&gt;{{extera ligilo|titulo=Desastres naturais geram prejuízos de US$ 203 bi em 2025|editero=ESG Insights|idiomo={{pt}} |url=https://esginsights.com.br/desastres-naturais-geram-prejuizos-de-us-203-bi-em-2025/|publikigita ye=4ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;

Ye la 8ma di januaro, revuo ''Nature'' publikigis studio montranta ke 1/4 ek {{formatnum:23496}} speci studiita di [[krustaceo|krustacei]], fishi e raptera insekti minacesas pri extingo&lt;ref&gt;{{citez jurnalo od edituro |autoro=Catherine A. Sayer, Eresha Fernando, Randall R. Jiminez, Micholas B. W. Macfarlane|titulo=One-quarter of freshwater fauna threatened with extinction |editero=Nature |publikigita ye=8ma di januaro 2025 |doi=10.1038/s41586-024-08375-z }}&lt;/ref&gt;. En [[Brazilia]], pluvegi efektigis rapida inundadi en terglitadi che urbi [[Coronel Fabriciano]], [[Ipatinga]], Santana do Paraíso e Timóteo, en [[Minas Gerais]], produktanta 12 morti. En 6 hori, pluvis 206 mm en Ipatinga, kontre ke mezavalore l'urbo recevas 174 mm di pluvi dum januaro&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;{{extera ligilo|titulo=Chuva castiga região Sudeste do Brasil em janeiro|url=https://www.climatempo.com.br/noticia/sudeste/chuva-castiga-regiao-sudeste-do-brasil-em-janeiro |editero=Climatempo |publikigita ye=13ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ank en sud-estala regiono di Brazilia, urbo [[Peruíbe]] recevis 263 mm di pluvo en 24 hori, kande on expektis 236 mm por la tota monato januaro en la urbo&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Chuva orográfica causou alagamentos em Peruíbe (SP); entenda fenômeno |url=https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/sudeste/sp/chuva-orografica-causou-alagamentos-em-peruibe-sp-entenda-fenomeno/ |editero=CNN|idiomo={{pt}}|publikigita ye=10ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;.  En [[Indonezia]], 17 personi mortas e 8 desaparas pro terglitadi e rapida inundadi efektigita da pluvegi, che provinco Centrala Java&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Landslides and flash floods on Indonesia’s Java island leave 17 dead and 8 missing|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/landslides-flash-floods-indonesias-java-island-leave-16-117929532|editero=ABC News|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;. En [[Europa]], extertropikala [[ciklono]] ''Éowyn'' frapas [[Irlando]] e [[Skotia]] ye la 24ma di januaro 2025, per venti qui atingis 183 km/h. Ol esis la maxim forta tempesto qua frapis Irlando depos [[uragano]] ''Debbie'', en 1961. De la 24ma til la 30ma di januaro, tempesto ''Herminia'' frapis Irlando, Unionita Rejio, Portugal, Hispania e Francia per venti qui atingis 128 km/h, produktanta &quot;la maxim serioza inundadi en 40 yari&quot; en [[Bretonia]] e [[Normandia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.theage.com.au/world/europe/residents-rescued-from-worst-flooding-in-40-years-as-herminia-hits-france-20250128-p5l7n6.html|titulo=Residents rescued from ‘worst flooding in 40 years’ as Herminia hits France |editero=The Age|publikigita ye=28ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;. Fine, de la 27ma til la 31ma di januaro, tempesto ''Ivo'' anke frapis la westo di Francia, e l'inundado duris en regioni ja inundita dum l'antea tempesti.

Ye la 6ma di februaro 2025, Europana kosmala agenterio ''Copernicus'' publikigis inquesto montranta ke januaro 2025 esis la maxim varma enrejistrita dum la historio di la planeto. La mezavalora temperaturi di la planeto esis 1,75 gradi Celsius plu alta kam la mezavalora temperaturi enrejistrita dum la komenco dil [[industriala revoluciono]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Ano começa com janeiro mais quente já registrado, 1,75°C acima da era pré-industrial, aponta Copernicus|editero=Globo.com|idiomo={{pt}} |url=https://umsoplaneta.globo.com/clima/noticia/2025/02/06/ano-comeca-com-janeiro-mais-quente-ja-registrado-175c-acima-da-era-pre-industrial-aponta-copernicus.ghtml|publikigita ye=6ma di februaro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la 7ma di marto eventas violentoza tempesto en [[Bahía Blanca]], [[Arjentinia]], qua produktis adminime 16 morti. La pluvo-quanto atingis 400 mm, equivalanta a 70% de la tota pluvo-quanto qua ordinare falas omnayare sur la urbo&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.lanacion.com.ar/sociedad/el-numero-de-fallecidos-por-las-inundaciones-en-bahia-blanca-subio-a-15-nid09032025/|titulo=Temporal en Bahía Blanca: la intendencia confirmó al menos 16 muertos y dijo que la reconstrucción de la ciudad saldrá $400.000 millones|editero=La Nación|idiomo={{es}}|publikigita ye=9ma di marto 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la 10ma di marto, [[ciklono]] ''Jude'' frapis distrikto  Mossuril, provinco Nampula, en [[Mozambik]], produktanta 9 morti, 20 plusa homi vundita, e plua kam 100 mil personi afektita&lt;ref name=Moz/&gt;. Ye la 26ma di marto, [[Bolivia]]na prezidanto [[Luis Alberto Arce]] deklaris nacional urjanteso pro katastrofoza inundadi, qui produktis plua kam 50 morti e domajis proprieti di plua kam 100 mil personi. La deklaro eventis pos pluvegi nenormale intensa, qui afektis omna 9 Boliviana departmenti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.reuters.com/world/americas/bolivia-declares-emergency-after-floods-kill-over-50-2025-03-26/|titulo=Bolivia declares emergency after floods kill over 50|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di marto 2025}}&lt;/ref&gt;.

En [[Australia]], signifikiva inundadi frapis nord-estala stato [[Quinslando]] de januaro til aprilo. La domaji kalkulita til la 12ma di aprilo superirabis 1,2 miliard [[australiana dolaro|dolari Australiana]]. En marto ed aprilo, pluvegi ed inundadi anke frapis la sudwesto di la lando. De la 20ma til la 25ma di mayo eventis granda inundadi en la centro e norda litoro di estala stato [[Nova Sud Wals]], qui afektis plua kam 48 mil personi e produktis 5 morti. Taree, an la centro di la regiono inundita, recevis 427 mm di pluvi en du dii, la maxim granda inundado enrejistrita en la zono depos 1920. Ye la 21ma di mayo, l'inundado da fluvio Manning superiris preske 100-yara rekordo kande lua nivelo superiris 6 metri&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.smh.com.au/national/nsw/taree-floods-live-updates-nsw-mid-north-coast-battered-by-heavy-rainfall-evacuation-orders-issued-as-town-s-1929-flood-record-broken-20250521-p5m11y.html|titulo=NSW flooding as it happened: Mid North Coast, Hunter regions battered by heavy rainfall; Evacuation orders issued as Manning River levels break almost 100-year record|editero=The Sydney Morning Herald|publikigita ye=21ma di mayo 2025}}&lt;/ref&gt;. En [[Usa]], de la 13ma til la 16ma di mayo 56 [[tornado|tornadi]] frapis diversa arei di [[Arkansas]], [[Tennessee]], [[Missouri]], [[Illinois]], [[Indiana]], [[Ohio]], e [[Kentucky]], produktanta entote 43 morti e plua kam 247 plusa homi vundita. Un ek la tornadi atingis 310 km/horo en [[Marion, Illinois]]. En [[Arjentinia]], de la 16ma til la 18ma di mayo eventis violentoza pluvego che [[provinco Buenos Aires]], kun greluno, [[fulmino|fulmini]], falio di temperaturo e manko di elektro, qua produktis 3 morti. En [[India]], dum la lasta semano di mayo e komenco di junio, pluvegi en nord-estala stati produktis adminime 30 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/1/dozens-killed-in-indias-northeast-after-rains-trigger-floods-landslides|titulo=At least 30 killed in India’s northeast as rains trigger floods, landslides|editero=Al Jazeera|publikigita ye=1ma di junio 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;. En [[Sudafrika]], segun statistiki de la 11ma di junio, adminime 49 personi mortis pro inundadi qui devastis provinco Estala Kabo (Eastern Cape)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.adn.com/nation-world/2025/06/11/at-least-49-people-dead-in-south-africa-flooding-with-toll-expected-to-rise/|titulo=t least 49 people dead in South Africa flooding, with toll expected to rise|editero=Anchorage Daily News|idiomo={{en}} |publikigita ye=11ma di junio 2025}}&lt;/ref&gt;.

[[Somero]] komencis en norda misfero kun rekordi di temperaturi en multa regioni di [[Europa]], exemple en Mora, [[Portugal]], ube enrejistresis 46,6°C ye la 29ma di junio&lt;ref name=temp/&gt;. [[Sevilla]], [[Hispania]], enrejistris 46°C&lt;ref name=temp/&gt;, nacionala rekordo. En [[Roma]], [[Milano]] e [[Trento]] la temperaturi anke superiris 40°C&lt;ref name=temp&gt;{{extera ligilo|titulo=All the European countries with heatwave weather warnings right now|url=https://www.cntraveller.com/article/heatwave-europe-2025|editero=Conde Nest Traveller|idiomo={{en}} |publikigita ye=2ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la 1ma di julio en [[Paris]], la somito di [[Turmo Eiffel]] klozesis por vizitato pro l'ecesiva varmigo&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2025/07/01/weather/europe-heat-wave-global-warming|titulo=The Eiffel Tower is closed to tourists due to searing heat. Here’s why it’s happening|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;. Til la 7ma di julio, on kalkulis ke plua kam 1400 personi mortabis en la tota Europa e [[Turkia]] konseque de varmeso. En [[Usa]], grandega e devastanta inundadi eventis che stato [[Texas]], komencinta ye la 4ma di julio. Adminime 145 personi mortis til la 7ma di julio&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://edition.cnn.com/weather/live-news/texas-flooding-camp-mystic-07-07-25-hnk#cmctfitk300003b6n9x91x4se|titulo=Death toll rises to 95 in Texas floods|editero=CNN|publikigita ye=7ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;, e plua kam 41 plusa homi restas desaparinta. Ye la 2ma di julio, violentoza [[tornado]] frapis urbo [[Cangzhou]] en [[Popul-Republiko Chinia]], efektiganta granda domaji en industrii ed altra edifici, e produktanta 2 morti. Ye la 12ma di julio rara fairo-vortico eventis che komtio San Juan, en [[Utah]], e lua venti atingis 122 milii po horo (196 km/h). Ye la 16ma di julio, adminime 63 personi mortas en [[Pakistan]] pro inundadi en [[Punjab]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Pakistan monsoon rains kill 63 in 24 hours|url=https://www.bbc.com/news/articles/c4gkygz3vg5o|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;. Ank en julio, 6-hora pluvego frapis [[Katalunia]] ye la 12ma di junio, produktanta granda destruktado ed inundado. De la 22ma til la 24ma di julio pluvegi itere afektis Katalunia. Ye la 24ma di julio pluvis 83,5 mm en Sant Salvador de Guardiola, e 74 mm en Rellinars. Dum la lasta dii di julio, pluvegi frapis [[Beijing]] e vicina provinci en [[Popul-Republiko Chinia]], produktanta adminime 70 morti e granda destruktado&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://apnews.com/article/china-beijing-elderly-care-center-flooding-deaths-58d1a27ff40adcf74c38db3c2ea2c362|titulo=Beijing officials say 31 older people trapped in a senior center died in floods|editero=AP|idiomo={{en}}|publikigita ye=31ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;. Ank en julio, alta temperaturi frapis [[Japonia]]: en Hyogo temperaturi atingis 41,2°C, ed en [[Kyoto]] li atingis 40°C ye la 30ma di julio&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Japão registra temperatura recorde de 41,2°C em meio à onda de calor extremo|url=https://oglobo.globo.com/blogs/clima-extremo/noticia/2025/07/30/japao-registra-temperatura-recorde-de-412c-em-meio-a-onda-de-calor-extremo.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=30ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la 25ma di julio, Silopi, en [[Turkia]], enrejistris 50,5°C, rekordo por &lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Meteoroloji Genel Müdürlüğümüzün verilerine göre 25 Temmuzda Şırnak Silopi’de 50.5°C ile Türkiye sıcaklık rekoru kırıldı.|url=https://x.com/csbgovtr/status/1949183487828738260|editero=X|idiomo={{tr}}|publikigita ye=26ma di julio 2025|autoro=T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Dğş. Bakanlığı}}&lt;/ref&gt;.

Agosto 2025 esis la 3ma maxim varma monato de la historio, kun mezavalora temperaturo globala di 16,6°C, to esas 0,49°C plu alta kam la mezavalora temperaturo de la periodo 1991-2020&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.uol.com.br/ecoa/ultimas-noticias/2025/09/08/agosto-de-2025-foi-o-terceiro-mais-quente-ja-registrado.htmo|titulo=Agosto de 2025 foi o terceiro mais quente já registrado|editero=UOL|publikigita ye=8ma di septembro 2025|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;. Pro l'alta temperaturi e sikeso, kelka Europana landi - Grekia, Portugal, Hispania, Francia ed Italia - subisis incendii qui produktis destruktado di vejetantaro, minacis rezidala zoni e mem produktis morti, exemple en [[Grekia]], ube 3 personi, de qui 2 turisti, mortis. Til la 1ma di septembro cirkume 380 mil hektari di foresti brulesis en Hispania&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.worldweatherattribution.org/extreme-fire-weather-conditions-in-spain-and-portugal-now-common-due-to-climate-change/|titulo=Extreme fire weather conditions in Spain and Portugal now common due to climate change |editero=World Weather Atribution|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Incendii ank afektis [[Unionita Rejio]] e [[Balkani]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.em.com.br/internacional/2025/08/7225215-incendios-seguem-castigando-parte-da-europa.html|titulo=Incêndios seguem castigando parte da Europa|idiomo={{pt}}|editero=O Estado de Minas|publikigita ye=13ma di agosto 2025}}&lt;/ref&gt;. Ambe kontinentala ed insulala Grekia afektesis da incendii. En agosto, segun meteorologiala agenterio Aemet, Hispania frapesis da la maxim intensa kaloro-ondo de sua historio&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Espanha registra onda de calor mais intensa da história|url=https://www.uol.com.br/ecoa/noticias/deutsche-welle/2025/08/24/espanha-registra-onda-de-calor-mais-intensa-da-historia.htm|idiomo={{pt}}|editero=ECOA UOL|publikigita ye=24ma di agosto 2024}}&lt;/ref&gt;. En [[Brazilia]], malgre la tipala sikeso en agosto (vintro), la quanto di incendii forestala esis min granda kam antea yari. En multa arei an la nordo di la lando, la pluvo-quanto esis infre la mezavalora quanto enrejistrita por agosto. En la litoro di [[Nord-estala regiono (Brazilia)|Nord-estala regiono]] ed en la sudo di la lando, kolda fronti efektigis forta pluvi ed inundadi. Anke [[Paraguay]] afektesis serioze da longa [[sikeso]], qua diminutis la niveli di riveri e minacis navigado che [[fluvio Paraguay]], e da alta temperaturi, qui atingis 42°C en kelka regioni&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Paraguay en crisis por sequía|url=https://elnacional.com.py/nacionales/paraguay-crisis-sequia-n79960|editero=El Nacional|idiomo={{es}}|publikigita ye=17ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;.

Ye la 11ma di agosto, [[uragano]] ''Erin'' formacesis proxim [[Kabo Verda]] e trairis nordal [[Atlantiko]], frapinta [[Karibia]] (nome [[Porto-Riko]] e [[Dominikana Republiko]]), estal [[Usa]], [[Bermuda]] e l'esto di [[Kanada]], produktanta 12 morti e 3 plusa homi desaparinta. Olua venti atingis 260 km/horo (kategorio 5), esanta un ek la maxim larja uragani qui frapis Usa. Ol portis intensa pluvego ed inundadi en Kabo Verda, e produktis adminime 9 morti en la lando. De agosto til septembro, entote 6 uragani formacesis, e produktis adminime 24 morti e cirkume 63 milion dolari en domaji. Ank en agosto, [[tifono]] ''Kajiki'' frapis [[Vietnam]], portanta intensa pluvi qui efektigis inundadi e produktis adminime 3 morti e 10 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www1.brasilemfolhas.com.br/2025/08/tufao-kajiki-provoca-mortes-e-inundacoes-no-vietna/|titulo=Tufão Kajiki provoca mortes e inundações no Vietnã|editero=Brasil em Folhas|idiomo={{pt}} |publikigita ye=26ma di agosto 2025}}&lt;/ref&gt;.

En septembro, [[tifono]] ''Ragasa'' divenis la maxim forta tempesto del yaro, frapinta [[Filipini]] (ube nomizesis ''Nando''), Popul-Republiko Chinia, nome [[Hong Kong]], per venti qui atingis 200 km/horo. La tifono produktis 3 morti e dozeni di vunditi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=&quot;Um dos ciclones mais violentos das últimas décadas&quot;: Supertufão se torna a tempestade mais forte do planeta |url=https://www.abcmais.com/mundo/um-dos-ciclones-mais-violentos-das-ultimas-decadas-supertufao-se-torna-a-tempestade-mais-forte-do-planeta/|editero=ABC+ |idiomo={{pt}}|publikigita ye=23ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la 21ma di septembro en [[Rio Grande do Sul]], [[Brazilia]], pluvis en kelka urbi dum 24 hori preske la tota quanto expektita por la monato&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://gauchazh.clicrbs.com.br/ambiente/noticia/2025/09/em-24-horas-quatro-cidades-do-rs-registram-quase-todo-o-acumulado-de-chuva-previsto-para-setembro-cmfufoi5l02xr013c806op2ro.html|titulo=Em 24 horas, quatro cidades do RS registram quase todo o acumulado de chuva previsto para setembro |editero=Zero Hora|idiomo={{pt}}|publikigita ye=21ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la fino di septembro, [[tifono]] ''Bualoi'' frapis [[Federita Stati Mikronezia]], [[Filipini]], [[Vietnam]] e [[Laos]], e produktis plua kam 94 morti, plua kam 214 vunditi e plua kam 23 desaparinti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.reuters.com/business/environment/least-three-dead-tropical-storm-bualoi-sweeps-through-philippines-2025-09-26/|titulo=Tropical Storm Bualoi sweeps through Philippines, death toll rises to 10|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ank en septembro, inundadi da rivero Lo atingis rekordo historiala, efektiganta inundadi che provinco Tuyên Quang qui afektis mili di personi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://vietbao.vn/pt/xot-xa-hinh-anh-nha-dan-o-phuong-ha-giang-1-chim-trong-bien-nuoc-564873.html|titulo=Imagem comovente de casas no bairro Ha Giang 1 submersas na água|editero=Viet Bao|idiomo={{pt}}|publikigita ye=1ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;.

De la 8ma til la 10ma di oktobro eventis pluvegi en [[Mexikia]], qui efektigis inundadi e terglitadi che stati [[Veracruz]], [[stato Puebla|Puebla]], [[stato Hidalgo|Hidalgo]], [[Querétaro]] e [[San Luis Potosí]], produktis adminime 78 morti e 23 desaparinti, e domajis cirkume 50 mil hemi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Heavy rainfall leading to widespread flooding in eastern Mexico disproportionately impacts highly exposed Indigenous and socially vulnerable communities|url=https://www.worldweatherattribution.org/heavy-rainfall-leading-to-widespread-flooding-in-eastern-mexico-disproportionately-impacts-highly-exposed-indigenous-and-socially-vulnerable-communities/|idiomo={{en}}|editero=World Weather Attribution|publikigita ye=12ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la 20ma di oktobro, [[tornado]] frapis departmento Val-d'Oise, proxim [[Paris]], [[Francia]], produktanta 1 morto e granda destruktado&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Une tornade s’abat sur la banlieue parisienne : un mort|url=https://fr.euronews.com/2025/10/20/une-tornade-sabat-sur-la-banlieue-parisienne-un-mort|editero=Euro News|idiomo={{fr}} |publikigita ye=20ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;. De la 4ma til la 13ma di oktobro, [[tifono]] kategorio 4 ''Halong'' frapis [[Japonia]] ed [[Alaska]] per venti qui atingis 200 km/h e mem 250 km/h. Malgre ke ol frapis regioni poke habitata en Alaska e nula morto raportesis, lua trajektorio montris l'efekti di varmigo oceanala&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://akclimate.org/ex-typhoon-halong-severe-storm-damage-in-western-alaska/|titulo=Ex-typhoon Halong: Severe storm damage in Western Alaska|editero=ACRC|publikigita ye=13ma di oktobro 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;. De la 12ma til la 13ma di oktobro, forta venti e marala tempesto frapis la nord-esto di Usa de Nordal Karolina til Massachusetts, efektigis inundadi e produktis 3 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2025/10/12/weather/noreaster-coastal-storm-flooding-wind-climate|titulo=At least 3 dead as dayslong nor’easter brings final surge of coastal flooding to Jersey Shore|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=13ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;. De la 28ma di oktobro til la 4ma di novembro, [[uragano]] ''Melissa'' trairis [[Karibia]] e produktis granda destruktado e plua kam 32 morti en [[Jamaika]], ed anke viktimi en [[Kuba]], [[Haiti]] (43 morti e 13 plusa homi desaparinta)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Hurricane death toll rises to 43 in Haiti as aid pours in across the northern Caribbean|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-11-04/hurricane-death-toll-rises-to-43-in-haiti-as-aid-pours-in-across-the-northern-caribbean|editero=Los Angeles Times|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;, e frapis min intense l'esto di Usa. Ante ke ol frapis Jamaika ol atingis Kategorio 5, e divenis la maxim destruktema uragano de la historio di la lando: on kalkulas ke la domaji superiris US$ 6 miliardi. En oktobro, autunala temperaturi en 7 stati Usana atingis rekordi historiala. L'autuno di 2025 esis la 3ma maxxim varma de Usana historio depos 1895&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://weather.com/science/weather-explainers/news/2025-12-02-meteorological-fall-temperature-precipitation-records |titulo=Meteorological Fall 2025 Was Record Warm In 7 States, And One Of America's Warmest Since 1895, NOAA Says|editero=Weather.com|publikigita ye=8ma di decembro 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;.

De novembro til decembro eventis grava inundadi en [[Azia]], violentoza e destruktiva cikloni tropikala, duriganta varmo-ondi e forestala incendii&lt;ref name=&quot;klima&quot;&gt;{{extera ligilo|url=https://www.nationthailand.com/sustaination/40060455|titulo=2025 is on course to be joint-second warmest on record, fuelling extreme heat, wildfires and devastating floods as key global deals stall|editero=The Nation|idiomo={{en}}|vidita ye=1ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;. De la 31ma di oktobro til la 7ma di novembro, [[tifono]] ''Kalmaegi'', anke konocata kom tifono ''Tino'', frapis insuli Karolini, [[Filipini]], [[Vietnam]], [[Laos]], [[Kambodja]] e [[Tailando]] per venti qui atingis 205 km/h, e produktis plua kam 269 morti&lt;ref name=GMA/&gt;, plua kam 102 plusa homi vundita, e plua kam 137 desaparinti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.reuters.com/business/environment/typhoon-kalmaegi-brings-rain-destruction-vietnam-death-toll-nears-200-2025-11-07/|titulo=Typhoon Kalmaegi brings rain and destruction to Vietnam as death toll nears 200 in Philippines|editero=Reuters |idiomo={{en}}|publikigita ye=7ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la [[8ma di novembro]], [[tornado]] frapis [[Brazilia]]na urbo Rio Bonito do Iguaçu, che stato [[Paraná (stato)|Paraná]], per venti qui atingis 250 km/h e produktis 6 morti e plua kam 700 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Tornado causa destruição e deixa 6 mortos e mais de 700 feridos no Paraná |url=https://noticias.uol.com.br/cotidiano/ultimas-noticias/2025/11/08/tornado-mortos-parana.htm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=8ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ye la 10ma di novembro, tifono ''Fung-wong'', anke nomizita ''super tifono Uwan'' frapis [[Filipini]] per venti qui atingis 215 km/h e produktis plua kam 29 morti&lt;ref name=GMA&gt;{{extera ligilo|titulo=269 dead, 523 injured due to Typhoon Tino — OCD|url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/966407/269-dead-523-injured-due-to-typhoon-tino-ocd/story/|editero=GMA News|idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Ank ye la 10ma di novembro, forta koldeso atingis l'esto di [[gulfo di Mexikia]] per temperaturi qui falis til 0°C pos intensa varmeso. Ye la 12ma di oktobro, temperaturi falis til -2°C en [[Jacksonville, Florida]] e [[Savannah, Georgia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://noticiasambientales.com/meio-ambiente/uma-onda-de-frio-historica-impacta-o-sul-dos-estados-unidos-embora-uma-mudanca-climatica-significativa-seja-esperada-em-breve/|titulo=Uma onda de frio histórica impacta o sul dos Estados Unidos, embora uma mudança climática significativa seja esperada em breve|editero=Noticias Ambientales|idiomo={{pt}}|publikigita ye=12ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;. En [[Indonezia]], [[ciklono]] ''Senyar'', formacita sur [[Malaka-stretajo]] de la 25ma til la 30ma di novembro, efektigis inundadi e teroglitadi qui afektis cirkume 1,5 milion individui e produktis cirkume 1107 morti, plua kam 2700 vunditi, centi di desaparinti, e US$ 19,7 miliardi en domaji, inkluzite en plantacerii&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://news.un.org/en/story/2025/12/1166482|titulo=Asia: Lives upended by cyclones, ‘extreme’ rainfall on the rise, warn UN agencies |editero=UN News|publikigita ye=2ma di decembro 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;. Ank en novembro, severa inundadi en [[Tailando]] e [[Sri-Lanka]] produktis, respektive, 181 e 410 morti, mili di personi perdis sua domi, e plantacerii e substrukturi subisis serioza perdaji. Altralatere, 2025 en [[Irak]] esis la maxim sika yaro depos 1933, kande komencis registrago di informi. La nivelo di [[fluvio Tigris]] e rivero [[Eufrati]] diminutis per 27% pro diminutado di pluvi&lt;ref name=Tigris&gt;{{extera ligilo|url=https://www.worldweatherattribution.org/human-induced-climate-change-compounded-by-socio-economic-water-stressors-increased-severity-of-5-year-drought-in-iran-and-euphrates-and-tigris-basin/|titulo=Home &gt; Drought &gt; Human-induced climate change compounded by socio-economic water stressors increased severity of 5-year drought in Iran and Euphrates and Tigris basin|editero=World Weather Attribution|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;.

Ye la 2ma di decembro, [[tifono]] ''Koto'' e [[ciklono|cikloni]] ''Ditwah'' e ''Senyar'' interagis, ed efektigis inundadi e terglitadi en [[Sri Lanka]], [[Malaizia]], [[Indonezia]] e [[Tailando]]. Pluvegi asociita a la du tempesti produktis adminime 1200 morti e mili di vunditi e desaparinti, e cirkume 25 miliard dolari en domaji. Ye la 25ma di decembro, la temperaturo en [[Sao Paulo (urbo)|urbo São Paulo]], Brazilia, atingis 35.9°C che kolino Mirante de Santana, loko ube l'oficala temperaturi dil urbo mezuresas. Til lore to esis la maxim varma temperaturo enrejistrita por monato decembro depos 1961&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://www1.folha.uol.com.br/cotidiano/2025/12/cidade-de-sao-paulo-tem-temperatura-acima-de-35c-pelo-terceiro-dia-seguido.shtml |titulo=Cidade de São Paulo tem temperatura acima de 35°C pelo terceiro dia seguido|editero=Folha de S. Paulo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=27ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Tamen, temperaturi en la urbo atingis altra rekordo ye la 28ma di decembro: 37,2 °C&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=São Paulo bate novo recorde de calor em dezembro e atinge 37,2ºC|url=https://www.infomoney.com.br/brasil/sao-paulo-bate-novo-recorde-de-calor-em-dezembro-e-atinge-372oc/ |editero=Info Money|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Eventi ==
* [[1ma di januaro]] - Adminime 10 personi mortas e 35 plusa homi vundesas kande individuo uzas kamioneto por fular li en avenuo di [[New Orleans]], [[Louisiana]], [[Usa]]. Pose l'individuo pafas kontre policisti e mortigesas.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Veículo atropela multidão, mata ao menos 10 e fere 35 pessoas nos EUA|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2025/01/01/atropelamento-10-mortos-carro-new-orleans.htm|editero=UOL|publikigita ye=1ma di januaro 2025|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di januaro - [[Liechtenstein]] legaligas [[homeosexuala mariajo|samasexua mariajo]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.politico.eu/article/liechtenstein-legalizes-same-sex-marriage-in-near-unanimous-vote/|titulo=Liechtenstein legalizes same-sex marriage in near-unanimous vote|idiomo={{en}}|editero=Politico|publikigita ye=1ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di januaro - [[Rumania]] e [[Bulgaria]] kompletigas procedi por enirar tale nomizita &quot;Schengen-areo&quot;, en [[Europana Uniono]].
* [[2ma di januaro]] - [[Interna milito di Somalia (depos 2009)|Interna milito di Somalia]] - Trupi de [[Puntlando]] lansas atako kontre celeyi dil grupo Harakat al-Shabaab al-Mujahideen, ligita a [[Islamana Stato]], che regiono Bari, [[Puntlando]], [[Somalia]].
* [[4ma di januaro]] - [[Austria]]na kancelero [[Karl Nehammer]] anuncas ilua renunco.
* [[7ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas [[Tibet]], produktanta adminime 126 morti e 188 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/c7ve2121nezo|titulo=Un terremoto en una ciudad sagrada del Tíbet deja al menos 126 muertos y 188 heridos|editero=BBC News Mundo|idiomo={{es}}|publikigita ye=7ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di januaro]] - [[Interna milito di Myanmar]]: Aerala bombardi dal armeo di [[Myanmar]] en Kyauk Ni Maw, insulo Ramree, produktas adminime 40 morti e 12 plusa homi vundita.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/11/dozens-killed-in-myanmar-military-air-attack-in-rakhine-state-un|titulo=At least 40 killed in Myanmar military air attack in Rakhine State, UN says|editero=Al Jazeera|idiomo={{en}}|publikigita ye=11ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[9ma di januaro]] - En [[Libano]], [[Joseph Aoun]] elektesas kom prezidanto.
* [[12ma di januaro]] - En [[Kroatia]], [[Zoran Milanović]] rielektesas kom prezidanto.
* [[15ma di januaro]] - En [[Sud-Korea]], ex-prezidanto [[Yun Sok-yol]] arestesas.
* 15ma di januaro - [[Milito Israel-Hamas]]: [[Israel]] e [[Hamas]] aprobas pafo-ceso, por interchanjo di militala kaptiti e por posibligar eniro di humanala sokurso en [[Gaza]].
* [[19ma di januaro]] - [[Milito Israel-Hamas]]: pafo-ceso inter [[Israel]] e [[Hamas]] efikeskas.
* [[21ma di januaro]] - Incendio en hotelo che urbo Kartalkaya, [[Turkia]], produktas 79 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Simmering anger as Turkey buries ski hotel fire victims|url=https://www.cbs19news.com/simmering-anger-as-turkey-buries-ski-hotel-fire-victims/article_35aa755f-7840-53ae-bba7-c64931d57624.html|editero=CBS 19 News|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[22ma di januaro]] - [[Tailando]] divenas la 38ma lando en la mondo qua legaligas samasexua mariajo.&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Same-Sex Marriage Legalized in Thailand, Beginning January 2025|url=https://time.com/7024193/thailand-same-sex-marriage-2025/|publikigita ye=25ma di septembro 2024|idiomo={{en}}|editero=TIME}}&lt;/ref&gt;
* [[29ma di januaro]] - Aviono [[Bombardier CRJ700]] kun 64 personi en navi kolizionas kontre militala [[helikoptero]] Sikorsky UH-60 Black Hawk proxim aeroportuo ''Ronald Reagan'' en [[Washington DC]]. Amba aeronavi falas en [[fluvio Potomac]], e nulu transvivas.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/portuguese/articles/cdjdr1wz4x3o|titulo=Caixa-preta é encontrada; o que se sabe sobre acidente fatal entre helicóptero e avião da American Airlines|editero=BBC Brasil|idiomo={{pt}}|publikigita ye=30ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* 29ma di januaro - [[Ahmed al-Sharaa]] divenas chefministro di [[Siria]].
* [[30ma di januaro]] - Pos modifiko en lua [[konstituco]], [[Nikaragua]] havas du prezidanti, [[Daniel Ortega]] e [[Rosario Murillo]].
* [[3ma di februaro]] - Atako per automobilo-bombo produktas adminime 20 morti e 15 plusa homi vundita en Manbij, [[Siria]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/cr465233v6wo|titulo=Car bomb blast in northern Syria kills at least 20|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di februaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* 3ma di februaro - Habitanti di insulo [[Santorini]], en [[Grekia]], evakuesas pos serio di plu kam 200 [[ter-tremo|ter-tremi]] en 48 hori.
* [[4ma di februaro]] - Adminime 10 personi mortigesas e 15 plusa homi vundesas dum pafado che skolo Risbergska, [[Örebro]], [[Suedia]]. La pafero pose mortigesas.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/live/c206q444zx3t|titulo=School campus attack is 'Sweden's worst mass shooting', PM says, as around 10 people killed|editero=BBC News|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di februaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di februaro]] - Feroca kombato inter sekureso-trupi di [[Puntlando]] e membri de [[Islamana Stato]] en Bari, [[Somalia]], produktas 57 morti.
* 5ma di februaro - En [[Filipini]], viceprezidantino [[Sara Duterte]] akuzesas da la Domo di Reprezentanti, e revokesas de la povo.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/2/5/house-impeaches-vp-sara-duterte-1551|titulo=House impeaches VP Sara Duterte|editero=ABS-CBN News|idiomo={{en}}|publikigita ye=5ma di februaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[10ma di februaro]] - Che [[Guatemala-urbo]], autobuso falas de ponto aden rivero Las Vacas, produktanta adminime 56 morti e 9 plusa homi vundita.
* [[12ma di februaro]] - Pos quar votadi, [[Konstantinos Tasoulas]] elektesas prezidanto da la parlamento di [[Grekia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://www.ekathimerini.com/politics/1261471/konstantinos-tasoulas-elected-new-president-of-greece/|titulo=Konstantinos Tasoulas elected new president of Greece|editero=ekhatimerini.com|idiomo={{en}}|publikigita ye=12ma di februaro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[18ma di februaro]] - [[Vladimir Putin]] anuncas ke [[Rusia]] ed [[Usa]] aceptis riestablisar diplomacala relati.&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro|titulo=US, Russia agree to restore diplomatic missions as first step in Ukraine war talks |publikigita ye=18ma di februaro 2025|url=https://www.reuters.com/world/us-russia-agree-restore-diplomatic-missions-first-step-ukraine-war-talks-2025-02-18/ |vidita ye=20ma di februaro 2025|editero=Reuters |idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 18ma di februaro - [[Egiptia]] anuncas deskovro di tombeyo dil [[faraono]] [[Tutmosis la 2ma]].
* [[25ma di februaro]] - En [[Chili]] eventas grandega furniso-ceso di [[elektro]] en 14 regioni di la lando, inkluzite [[Santiago, Chili|Santiago]].
* [[26ma di februaro]] - Volker Türk, komisito dil [[Unionita Nacioni]] pri homala yuri kondamnas [[Israel]] por violaco di homala yuri en [[Gaza]].
* [[28ma di februaro]] - En [[Réunion]], tri personi mortas pos ke [[ciklono]] ''Garance'' frapas l'insulo.
* 28ma di februaro - La quanto di kazi di [[morbilo]] notifikita en [[Texas]], [[Usa]], atingas 146, kun 20 individui  enhospitaligita. Morbilo deklaresis extirpita de Usa en 2000.
* [[1ma di marto]] - En [[Bolivia]], du autobusi kolizionas proxim [[Uyuni]] produktanta adminime 37 morti e 30 plusa homi vundita.
* [[2ma di marto]] - Diversa incendii en vejetantaro komencas en [[Sudal Karolina]] e [[Nordal Karolina]], e multa urbeti mustas evakuesar.
* [[4ma di marto]] - Dogano-taxi impozita da [[Donald Trump]] kontre produkturi importacita de [[Kanada]] e [[Mexikia]] (25% super la preco di la vari) efikeskas. Ye la sama dio, dogano-taxado kontre produkturi de [[Popul-Republiko Chinia]] augmentas de 10% til 20%. Kom taliono, Kanada e Mexikia anuncas l'adopto di reciproka dogano-taxo kontre Usana produkturi.
* [[7ma di marto]] - [[invado di Ukraina da Rusia (2022)|invado di Ukraina da Rusia]]: unesmafoye, [[Ukraina]] uzas avioni [[Dassault Mirage 2000]] por interceptar misili [[Rusia|Rusa]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.politico.eu/article/ukraine-use-french-mirage-2000-jet-first-time-repel-russia-missile-drone-strike/|titulo=Ukraine uses French Mirage jets for first time in repelling massive Russian attack|editero=Politico|idiomo={{en}}|publikigita ye=7ma di marto 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[10ma di marto]] - [[Ciklono]] ''Jude'' frapas distrikto  Mossuril, provinco Nampula, en [[Mozambik]], produktanta 9 morti, 20 plusa homi vundita, e plua kam 100 mil personi afektita&lt;ref name=Moz&gt;{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/mozambique/mozambique-malawi-madagascar-tropical-cyclone-jude-update-ingdnational-institute-disaster-management-mozambique-gdacs-meteo-france-la-reunion-media-echo-daily-flash-13-march-2025|titulo= Mozambique, Malawi, Madagascar - Tropical Cyclone JUDE, update (INGD/National Institute for Disaster Management in Mozambique, GDACS, Meteo France La Reunion, media) (ECHO Daily Flash of 13 March 2025)|idiomo={{en}}|editero=Relief Web |publikigita ye=13ma di marto 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[11ma di marto]] - [[Rodrigo Duterte]], ex-prezidanto di Filipini arestesis dal [[IKK]].
* [[16ma di marto]] - Incendio che noktala klubo en Kočani, [[Norda Makedonia]], produktas adminime 59 morti e 155 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://www.bbc.com/news/articles/c70wdedp20wo|titulo=Fifteen detained after North Macedonia nightclub fire kills 59|editero=BBC|publikigita ye=17ma di marto 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;.
* [[21ma di marto]] - Incendio che [[aeroportuo]] Heathrow en [[London]] afektas flugi en la tota mondo. La domaji dil incendio kalkulesas de 200 til 250 milion [[pundo dil Unionita Rejio|pundi]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://es.wired.com/articulos/heathrow-todo-lo-que-sabemos-sobre-el-incendio-en-el-aeropuerto-de-londres-que-causo-caos-global|titulo=Heathrow, todo lo que sabemos sobre el incendio en el aeropuerto de Londres que causó caos global |editero=Wired|idiomo={{es}}|publikigita ye=21ma di marto 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[28ma di marto]] - [[Ter-tremo]] en [[Myanmar]] e [[Tailando]] kun forteso 7.7 che [[skalo di Richter]] produktas adminime 144 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/live/c4gex01m7n5t|titulo='We're digging people out with our bare hands': Hunt for survivors as Myanmar quake kills dozens|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di marto 2023}}&lt;/ref&gt;.
* [[4ma di aprilo]] - Konstitucala korto di [[Sud-Korea]] konfirmas akuzo e judicio dil ex-prezidanto [[Yoon Suk-yeol]] per 8 voti kontre 0.
* [[8ma di aprilo]] - Tekto di noktala klubo ''Jet Set'' krulas en [[Santo Domingo]], [[Dominikana Republiko]], produktanta 232 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://www.elcaribe.com.do/panorama/jhonatan-natera-rosario-la-victima-232-de-la-tragedia-ocurrida-en-el-jet-set/|titulo=Jhonatan Natera Rosario, la víctima 232 de la tragedia ocurrida en el Jet Set|editero=El Caribe|idiomo={{es}}|publikigita ye=17ma di aprilo 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[15ma di aprilo]] - Batelo naviganta [[fluvio Kongo]] kulbutas pos incendio proxim urbo Mbandaka, [[Demokratial Republiko Kongo]], produktanta adminime 148 morti.
* [[26ma di aprilo]] - Adminime 25 personi mortas e cirkume 800 plusa homi vundesas pos violentoza explozo che portuo Shahid Rajaee, en [[Bandar Abbas]], [[Iran]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://apnews.com/article/iran-explosion-fire-bandar-abbas-72637c6b3e152a30045275f57ace29ed |titulo=A massive explosion at an Iranian port possibly linked to missile fuel kills 25, injures some 800|editero=AP|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di aprilo 2025}}&lt;/ref&gt;.
* 26ma di aprilo - En [[Vancouver]], [[Kanada]], individuo jetas automobilo kontre turbo dum festivalo di [[Filipini|Filipinana]] enmigranti por celebrar la Dio di Lapu-Lapu, mortiganta 11 personi e vundanta plua kam 32 plusa homi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/live/c2d48erzg7lt|titulo=Suspect charged with eight counts of second degree murder after Vancouver car ramming|editero=BBC News|publikigita ye=27ma di aprilo 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;.
* [[28ma di aprilo]] - [[Portugal]], [[Hispania]], [[Andora]] e kelka parti di [[Francia]] afektesas da manko di elektro. Aeroportui, publika transporto e multa hospitali afektesas&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.elmundo.es/economia/2025/04/28/680f5d2221efa099318b4582.html|titulo=Un gran apagón general afecta a toda España: aún faltan &quot;horas&quot; para que el sistema se recupere por completo|editero=El Mundo|idiomo={{es}}|publikigita ye=28ma di aprilo 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[29ma di aprilo]] - Incendio en restorerio che urbo [[Liaoyang]], [[Popul-Republiko Chinia]], produktas 22 morti e 3 plusa homi vundita.
* [[30ma di aprilo]] - Incendii sen kontrolo afektas adminime 100 loki di [[Israel]] e [[Gaza]]. Israel deklaras urjanteso-stando ed evakuas personi qui rezidas proxim [[Ierusalem]].
* [[2ma di mayo]] - En [[Goa]], [[India]], 7 personi mortas e plua kam 30 plusa homi vundesas dum panika fugo de templo Lairai Devi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.indiatoday.in/india/story/goa-temple-lairai-devi-jatra-shirgao-yatra-pligrimage-stampede-deaths-killed-injured-pramod-sawant-chief-minister-hospital-2718905-2025-05-03|titulo=7 killed, over 30 injured in stampede at Goa's Lairai Devi temple|editero=India Today|idiomo={{en}}|publikigita ye=2ma di mayo 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[7ma di mayo|7ma]] til la [[8ma di mayo]] - [[Papo|Papala]] konklavo: kardinali elektas [[Robert Francis Prevost]], Usano, kom papo. Lu adoptas la nomo [[papo Leo la 14ma|Leo la 14ma]]. Ilu havas nacionaneso Usana e [[Peru]]ana, ed esas l'unesma papo [[Nord-Amerika]]na.
* [[10ma di mayo]] - [[India]] e [[Pakistan]] anuncas pakto pri [[pafo-ceso]] en lia konflikto pri [[Kashmir]]. Hori pose, India akuzas Pakistan pri violaco di pafo-ceso.
* [[12ma di mayo]] - Partiso di Laboristi di [[Kurdistan]] cesas existar, pos deklaro di [[pafo-ceso]] kun [[Turkia]].
* [[18ma di mayo]] - En [[Rumania]], [[Nicușor Dan]], urbestro di [[Bucarest]], elektesas prezidanto di la lando en duesma balotado.
* [[22ma di mayo]] - Britaniana chefministro [[Keir Starmer]] signatas pakto qua transferas kompleta la suvereneso di [[arkipelago Chagos]] a [[Maurico]]. Kambie, [[Unionita Rejio]] ed [[Usa]] mantenos dum 99 yari la kontrolo pri navala bazo che atolo Diego Garcia&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/live/clyvv04wk8zt|titulo=UK signs deal to hand over Chagos Islands and lease back military base for £101m a year|editero=BBC News|idiomo={{en}}|publikigita ye=22ma di mayo 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[28ma di mayo]] - En [[Suisia]], krulo di [[glaciero]] efektigas kataklismala terglitado qua destruktas preske komplete urbeto Blatten, en [[Valais]]. La habitantaro evakuesis ante la terglitado, ecepte singla individuo, qua desaparis.
* [[1ma di junio]] - [[invado di Ukraina da Rusia (2022)|invado di Ukraina da Rusia]]: [[Ukraina]] lansas atako per [[senpilotist aviacilo|senpilotist aviacili]] kontra militala bazi [[Rusia|Rusa]]. Adminime 40 avioni destruktesas.
* [[6ma di junio]] - Komencas protesti en [[Los Angeles]], [[Kalifornia]], kontre la politiko pri deportado da [[Donald Trump]] e l'agadi di agenterio ''Immigration and Customs Enforcement'' kontre enmigranti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.abc.net.au/news/2025-06-09/immigration-la-ice-protests-explained/105393770|titulo=What are the protests in LA about? Trump's controversial immigration crackdown explained|editero=ABC News|idiomo={{en}}|publikigita ye=9ma di junio 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Bogota]], [[Kolumbia]], produktanta 4 personi vundita.
* [[10ma di junio]] - En [[Graz]], [[Austria]], 21-yara ex-skolano eniras sekundara skolo ''Dreierschützengasse'' pafante hazarde kontre skolani, e produktas 11 morti, de qui 7 skolani. Pose lu suocidas&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.poder360.com.br/poder-internacional/ataque-a-tiros-em-escola-deixa-ao-menos-10-mortos-na-austria/|titulo=Ataque a tiros em escola deixa ao menos 10 mortos na Áustria|editero=Poder 360|idiomo={{pt}}|publikigita ye=10ma di junio 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[12ma di junio]] - [[Israel]] bombardas [[Tehran]], [[Iran]].
* 12ma di junio - Aviono [[Boeing 787]] de kompanio ''Air India'' kolizionas kontre sulo 32 sekundi pos departar del aeroportuo di [[Ahmedabad]], [[India]]. Entote 229 pasajanti, 12 kruani e 19 personi en sulo mortas. Nur 1 pasajanto transvivas, e 67 plusa homi en sulo vundesas&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://agenciaBrazilia.ebc.com.br/internacional/noticia/2025-06/mais-de-290-pessoasmorrem-em-queda-de-aviao-da-Air-India|titulo=Mais de 290 pessoas morrem em queda de avião que ia para Londres|publikigita ye=12ma di junio 2025|vidita ye=2025-06-14|editero=Agência Brasil|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;.
* [[21ma di junio]] - En [[Brazilia]], varm-aera balono kun kun 21 turisti en nave falas proxim urbo Praia Grande, stato [[Santa Catarina]], produktanta 8 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/cotidiano/ultimas-noticias/2025/06/21/acidente-de-balao-praia-grande-santa-catarina.htm|titulo=Balão cai em SC e mata 8 pessoas; fogo teria começado com maçarico|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=21ma di junio 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 5.7 che [[skalo di Richter]] frapas departmento Escuintla, produktanta 10 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.prensalibre.com/guatemala/comunitario/en-vivo-temblores-en-guatemala-alerta-por-enjambre-de-sismos-este-8-de-julio-de-2025-breaking/|titulo=EN VIVO | Temblores en Guatemala: Damnificados por sismos en Santa María de Jesús denuncian robos y exigen vigilancia policial|editero=Prensa Libre|idiomo={{es}}|publikigita ye=11ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[9ma di julio]] - Usana prezidanto [[Donald Trump]] anuncas importaco-taxo di 50% sur produkturi importacita de [[Brazilia]].
* [[13ma di julio]] - [[Israel]]an aeral ataki en [[Gaza-strio]] produktas adminime 30 morti, inkluzite 6 pueri, en regiono ube aquo distributesas por la refujanti.
* [[16ma di julio]] - [[Jennifer Geerlings-Simons]] divenas l'unesma prezidantino di [[Surinam]].
* [[24ma di julio]] - [[Tailando]] lansas aeral atako kontre [[Kambodja]]na militala emi, pro konfliktoza disputo frontierala. Adminime 12 personi mortas&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Thailand launches airstrikes on Cambodian military targets as deadly border dispute escalates |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/thailand-cambodia-border-dispute-07-24-25-intl-hnk|editero=CNN World|publikigita ye=24ma di julio 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;.
* [[30ma di julio]] - Submara [[ter-tremo]] kun forteso 8.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Rusia|Rusa]] [[peninsulo Kamchatka]], efektiganta [[ondego]] e moderema domaji, e produktanta 1 morto e 21 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/live/2025/07/29/world/earthquake-tsunami-russia-japan-hawaii#japan-earthquake-tsunami-north-pacific-ocean|titulo=Tsunami Alerts Are Mostly Lifted After Major Pacific Quake|editero=The New York Times|idiomo={{en}}|publikigita ye=30ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[3ma di agosto]] - Navo transportanta 154 migranti de [[Afrika]] naufrajas proxim [[Yemen]], produktanta 68 morti&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |idiomo={{pt}}|surnomo=Péchy|nomo=Amanda|url=https://veja.abril.com.br/mundo/video-barco-com-154-imigrantes-naufraga-no-iemen-resgate-acha-apenas-12-sobreviventes/|titulo=Vídeo: barco com 154 imigrantes naufraga no Yemen; resgate acha apenas 12 sobreviventes|vidita ye=12ma di agosto 2025|editero=VEJA}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di agosto]] - [[Armenia]] ed [[Azerbaijan]] signatas paco-pakto mediacita da [[Donald Trump]], qua finas 37-yara konflikto pri [[Nagorno-Karabag]].
* [[15ma di agosto]] - [[Usa]]na prezidanto [[Donald Trump]] renkontras [[Rusia|Rusa]] prezidanto [[Vladimir Putin]] en [[Alaska]] por diskutar pri quale finar la [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|konflikto en Ukraina]].
* [[21ma di agosto]] - En [[Kolumbia]], teroristal atako en [[Cali]], ed abato di helikoptero de la polico en Amalfi, [[departmento Antioquia]], mortigas adminime 6 civili e 12 policisti.
* [[22ma di agosto]] - Agenterio del [[Unionita Nacioni]] konfirmas [[famino]] unesmafoye en [[Gaza-urbo]].
* [[30ma di agosto]] - Konstitucala Korto di [[Tailando]] konfirmas revoko di chefministrino [[Paetongtarn Shinawatra]] pro mala konduto pos ke revelesis elua konversi kun [[Kambodja]]na chefministro [[Hun Sen]].
* [[31ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] en [[Afganistan]] kun forteso 6.0 che [[skalo di Richter]] ed epicentro distanta cirkume 27 kilometri de [[Jalalabad]], produktas adminime 800 morti e mili di vunditi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Terremoto no Afeganistão deixa mais de 800 mortos e milhares de feridos |url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2025/09/01/terremoto-afeganistao.htm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=1ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* 31ma di agosto - Britanian automobilala kompanio [[Jaguar Land Rover]] subisas ciberatako, qua interuptas lua produktado di automobili, produktanta perdaji kalkulita en 50 milion pundi po semano&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/cwyrqxj3eqqo|titulo=JLR hack could see thousands laid off - MP|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;. Erste ye la 22ma di oktobro la produktado di vehili durigas.
* [[1ma di septembro]] - [[Burkina Faso]] adoptas lego qua kriminaligas [[homeosexualeso]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Burkina Faso's junta passes law banning homosexuality|url=https://www.france24.com/en/africa/20250902-burkina-faso-s-junta-passes-law-banning-homosexuality |editero=France 24|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[3ma di septembro]] - [[Funikularo]] ''Ascensor da Glória'' ekreliras en [[Lisboa]], [[Portugal]], produktanta adminime 15 morti e 23 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2025/09/elevador-da-gloria-descarrilha-em-lisboa-e-mata-ao-menos-tres-pessoas.shtml|titulo=Bondinho descarrilha em Lisboa e mata ao menos 15|editero=Folha de S. Paulo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=3ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[11ma di septembro]] - Supera Federala Korto di [[Brazilia]] kondamnas ex-prezidanto [[Jair Bolsonaro]] a 27-yara enkarcerigo, pro sua partopreno en komploto por revokar demokratio en la lando&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=AP 2668: relator vota pela condenação de todos os réus do Núcleo 1|url=https://noticias.stf.jus.br/postsnoticias/ap-2668-relator-vota-pela-condenacao-de-todos-os-reus-do-nucleo-1/|editero=Notícias STF|idiomo={{pt}}|publikigita ye=9ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[12ma di septembro]] - [[Sushila Karki]], olima chef-judiciistino, asumas kom provizora chefministro di [[Nepal]] pos renunco di [[Khadga Prasad Sharma Oli]].
* [[21ma di septembro]] - [[Unionita Rejio]], [[Kanada]] ed [[Australia]] formale agnoskas l'existo di [[Palestinana Stato]] kom suverena lando.
* [[25ma di septembro]] - Komencas protesti en [[Madagaskar]], demandanta la renunco di prezidanto [[Andry Rajoelina]].
* [[30ma di septembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.9 che [[skalo di richter]] frapas insulo [[Cebu]] en [[Filipini]], produktanta 71 mortinti e 559 vunditi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://cebudailynews.inquirer.net/660446/cebu-rocked-by-strong-magnitude-6-7-earthquake|titulo=Cebu rocked by strong magnitude 6.9 earthquake|editero=CDN|idiomo={{en}}|publikigita ye=30ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[3ma di oktobro]] - Grandaduko [[Henri de Luxemburgia]] abdikas, favore lua filiulo [[Guillaume la 5ma di Luxemburgia|Guillaume]], qua asumas kun la titulo Guillaume la 5ma.&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro|url=https://www.france24.com/en/live-news/20251003-luxembourg-gets-new-grand-duke-with-royal-abdication|titulo=EU-member Luxembourg enthrones monarch, drawing hundreds |idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di oktobro 2025 |vidita ye=3ma di oktobro 2025 |editero=France 24}}&lt;/ref&gt;
* [[9ma di oktobro]] - [[Milito Israel-Hamas]]: [[Israel]] e [[Hamas]] paktas pri [[pafo-ceso]] e liberigo di gajo-homi kambie liberigo di [[Palestinana stato|Palestinani]] arestita da Israel.
* [[10ma di oktobro]] - [[Dina Boluarte]], prezidantino di [[Peru]], revokesas de la povo pos unanima akuzo da Peruana kongreso.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |autoro=Marco Aquino, Sarah Morland |publikigita ye=10ma di oktobro  2025 |titulo=Peru Congress ousts president, successor vows 'war on crime' |url=https://www.reuters.com/world/americas/peru-lawmakers-make-fresh-push-remove-unpopular-president-office-2025-10-09/ |idiomo={{en}}|editero=Reuters}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di oktobro]] - [[Milito Israel-Hamas]]: [[Hamas]] liberigas la cetera 20 gajo-homi [[Israel]]ana vivante, kambie 250 [[Palestinana Stato|Palestinani]] enkarcerigita en Israel, dum [[pafo-ceso]] qua mediacesis da [[Donald Trump]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |publikigita ye=13ma di oktobro 2025 |titulo=All 20 living hostages now handed over as Trump set to address Israeli parliament |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cx2r2z0gyp7t |vidita ye=13ma di oktobro 2025 |editero=BBC News|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[12ma di oktobro|12ma]] til [[14ma di oktobro]] - En [[Madagaskar]], prezidanto [[Andry Rajoelina]] revokesas de la povo per [[stato-stroko]] pos intensa populala protesti. [[Michael Randrianirina]] divenas provizora prezidanto di la lando.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Madagascar's president has left the country after Gen Z protests, officials say|url=https://www.reuters.com/world/africa/madagascar-president-rajoelina-address-nation-monday-evening-2025-10-13/|autoro=Lovasoa  Rabary, Tim Cocks, Giulia  Paravicini|idiomo={{en}}|editero=Reuters|publikigita ye=13ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di oktobro]] - Krono qua apartenis a imperiestrino Eugène, spozino di [[Napoléon la 3ma di Francia]] ed altra juveli de Franca monarkio, furtesas de muzeo [[Louvre]] en [[Paris]]. La krono pose rekuperesis, serioze domajita. La kalkulita valoro di la juveli furtita esas €88 milioni&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj9722wlmj7o|titulo=Stolen Louvre jewellery worth €88m, prosecutor says|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* 19ma di oktobro - En [[Bolivia]], [[Rodrigo Paz Pereira]], de Partiso Demokrata Kristana, vinkas prezidantal elekto kontre [[Jorge Quiroga Ramírez]], de partiso ''Libre''.
* [[21ma di oktobro]] - [[Sanae Takaichi]] divenas l'unesma chefministrino di [[Japonia]].
* [[24ma di oktobro]] - Che [[Republiko Irlando]], nedependanta kandidatino [[Catherine Connolly]] elektesas prezidanto.
* [[26ma di oktobro]] - [[Timor-Leste]] membreskas [[ASEAN]], divenanta la 11ma membro dil organizuro.
* [[28ma di oktobro]] - [[Uragano]] ''Melissa'' frapas [[Jamaika]] per venti qui atingis 298 km/h, e produktas adminime 32 morti e 96 plusa homi vundita.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.nbcnews.com/weather/hurricanes/hurricane-melissa-death-toll-rises-63-economic-impact-top-4-billion-rcna241639 |titulo=Hurricane Melissa death toll rises to 67 as insured losses in Jamaica could top $4 billion|editero=NBC News|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[3ma di novembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.3 che [[skalo di Richter]] frapas provinci Balkh e Samangan, produktanta 30 morti e 956 plusa homi vundita.
* [[8ma di novembro]] - [[Tornado]] frapas urbo Rio Bonito do Iguaçu, stato [[Paraná (stato)|Paraná]], [[Brazilia]], per venti qui atingis 250 km/h, produktanta 6 morti e plua kam 700 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Tornado causa destruição e deixa 6 mortos e mais de 700 feridos no Paraná |url=https://noticias.uol.com.br/cotidiano/ultimas-noticias/2025/11/08/tornado-mortos-parana.htm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=8ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[17ma di novembro]] - En [[Bangladesh]], olima chefministrino [[Sheikh Hasina Wazed]] judiciesas pro krimini kontre la homaro e kondamnesas a mortopuniso ''[[in absentia]]''.
* [[23ma di novembro]] - En [[Guinea-Bisau]] eventas [[stato-stroko]] ante oficala anunco di rezulto di elekti, e prezidanto [[Umaro Sissoco Embaló]] revokesas de la povo.
* [[25ma di novembro]] - [[Unionita Nacioni]] publikigas raporto segun quo [[Jakarta]], chef-urbo di [[Indonezia]], divenis la maxim populoza urbo de la mondo, kun 42 milion habitanti.
* [[26ma di novembro]] - En [[Hong Kong]], granda incendio en rezidala edifico produktas adminime 55 morti e 279 plusa homi desaparinta&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2025/11/26/incendio-atinge-predios-hong-kong-video.ghtml |titulo=VÍDEO: Incêndio atinge complexo de arranha-céus em Hong Kong e mata 44|editero=G1|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[6ma di decembro]] - Adminime 3 individui eniras pafante en drinkerio che urbeto Saulsville, [[Sudafrika]], e mortigas adminime 12 personi e vundas 13 plusa homi.
* 6ma di decembro - Explozo e posa fairo en noktala klubo en Arpora, [[Goa]], [[India]] produktas 25 morti e cirkume 50 plusa homi vundita.
* [[14ma di decembro]] - Dextrano [[José Antonio Kast]] elektesas prezidanto di [[Chili]] en duesma balotado.
* 14ma di decembro - Terorismal atako per pafado che plajo Bondi, en [[Australia]], produktas 16 morti e 38 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Police investigating Bondi gunmen's trip to Philippines month before shooting|url=https://www.bbc.com/news/live/ckgk391yzm7t|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* 14ma di decembro - Adminime 37 personi mortas e 14 plusa homi vundesas dum rapida inundadi en [[Safi]], [[Maroko]].
* [[24ma di decembro]] - Adminime 6 personi mortas, inkluzite l'atakero, e 35 plusa homi vundesas kande teroristo de [[Boko Haram]] explozas su en moskeo en [[Maiduguri]], stato [[Borno]], [[Nigeria]].
* 24ma di decembro - Batelo departinta de [[Libia]] kun 117 migranti kulbutas en [[Mediteraneo]]. Nur 1 persono transvivas.
* [[26ma di decembro]] - [[Israel]] divenas l'unesma lando en la mondo qua agnoskas [[Somalilando]] kom nedependanta e suverena lando&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-recognises-somaliland-somalias-breakway-region-independent-state-2025-12-26/|titulo=Israel becomes first country to formally recognise Somaliland as independent state|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;.
* [[28ma di decembro]] - Treno ekreligas en Asunción Ixtaltepec, stato [[Oaxaca]], [[Mexikia]], e produktas 13 morti e 98 plusa homi vundita.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.infobae.com/mexico/2025/12/28/tren-interoceanico-gobernador-de-oaxaca-reporta-15-heridos-tras-el-descarrilamiento/|titulo=Tren Interoceánico: Secretaría de Marina reporta 13 personas muertas y 98 lesionadas|editero=Infobae|idiomo={{es}}|publikigita ye=28ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[29ma di decembro]] - [[India]] e [[Nova-Zelando]] signatas pakto pri libera komerco, ecepte por Novazelandana lakturi e kelk agrokultivala produkturi.

== Sporto ==
* [[7ma di decembro]] - [[Lando Norris]] vinkas mondala championkonkurso pri [[Formulo 1]] en la lasta kurado dil yaro&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Lando Norris é campeão mundial de Fórmula 1 2025|url=https://www.metro1.com.br/noticias/esportes/174413,lando-norris-e-campeao-mundial-de-formula-1-2025 |editero=Metro 1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=7ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Naski ==

== Morti ==
[[Arkivo:Keleti Ágnes 2021 RTG 2950.jpg|thumb|130px|[[Ágnes Keleti]]]]
* [[2ma di januaro]] - [[Ágnes Keleti]], Hungara gimnastikistino, Olimpiala championino (n. 1921)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Elhunyt Keleti Ágnes ötszörös olimpiai bajnok tornász, a Nemzet Sportolója|url=https://hirado.hu/belfold/cikk/2025/01/02/elhunyt-keleti-agnes-otszoros-olimpiai-bajnok-tornasz-a-nemzet-sportoloja|editero=Hirado.hu|idiomo={{hu}}|publikigita ye=2ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[4ma di januaro]] - [[Peter Brandes]], Dana skultisto (n. 1944)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Kirkekunster Peter Brandes er død |url=https://www.dr.dk/nyheder/seneste/kirkekunster-peter-brandes-er-doed |editero=DR|publikigita ye=4ma di januaro 2025|idiomo={{da}}}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di januaro]] - [[Konstantinos Simitis]], chefministro di Grekia (n. 1936)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Muere a los 88 años el ex primer ministro griego Costas Simitis|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20250105/10257920/muere-88-anos-ex-primer-ministro-griego-costas-simitis.html|editero=La Vanguardia|idiomo={{es}}|publikigita ye=5ma di januaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[6ma di januaro]] - [[Henny Eman]], chefministro di Aruba (n. 1948)
* [[7ma di januaro]] - [[Jean-Marie Le Pen]], Franca politikisto (n. 1928)
* 7ma di januaro - [[Walter Martos]], chefa ministro di Peru (n. 1957)
* [[13ma di januaro]] - [[Oliviero Toscani]], Italiana fotografisto (n. 1942)
* [[15ma di januaro]] - [[Rosny Smarth]], chefministro di Haiti (n. 1940)
[[Arkivo:David Lynch -microphone -10Aug2007-2p.jpg|thumb|130px|[[David Lynch]]]]
* [[16ma di januaro]] - [[David Lynch]], Usan aktoro, cinematografisto, cenaristo, filmo-produktisto, muzikisto e piktisto (n. 1946)
* [[17ma di januaro]] - [[Punsalmaagiin Ochirbat]], prezidanto di Mongolia (n. 1942)
* [[21ma di januaro]] - [[Carlos Mauricio Funes]], prezidanto di Salvador (n. 1959)
* [[30ma di januaro]] - [[Marianne Faithfull]], Britaniana kantisto (n. 1946)
* 30ma di januaro - [[Julius Chan]], chefministro di Papua-Nova-Guinea (n. 1939)
* [[31ma di januaro]] - [[Carlos Ferrero]], chefa ministro di Peru (n. 1941)
[[Arkivo:Bundespraesident Koehler 10092007.jpg|thumb|130px|[[Horst Köhler]]]]
* [[1ma di februaro]] - [[Horst Köhler]], prezidanto di Germania (n. 1943)
* [[4ma di februaro]] - [[Sid Ahmed Ghozali]], chefministro di Siria (n. 1937)
* [[8ma di februaro]] - [[Sam Nujoma]], prezidanto di Namibia (n. 1929)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.namibian.com.na/namibias-founding-president-sam-nujoma-dies/|titulo=Namibia’s founding president, Sam Nujoma, dies aged 95|editero=The Namibian|idiomo={{en}}|publikigita ye=9ma di februaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[14ma di februaro]] - [[Geneviève Page]], Franc aktorino (n. 1927)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.lefigaro.fr/theatre/deces-genevieve-page-gloire-du-theatre-a-l-age-de-97-ans-20250214|titulo=Décès de Geneviève Page, gloire du théâtre, à l’âge de 97 ans|editero=Le Figaro|idiomo={{fr}}|publikigita ye=14ma di februaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[17ma di februaro]] - [[Frits Bolkestein]], Nederlandana politikisto (n. 1933)
* [[22ma di februaro]] - [[Hans van den Broek]], Nederlandana politikisto (n. 1936)
[[Arkivo:Roberta Flack - Cash Box 1972.png|thumb|130px|[[Roberta Flack]]]]
* [[24ma di februaro]] - [[Roberta Flack]], Usana kantisto (n. 1937)
* [[26ma di februaro]] - [[Gene Hackman]], Usan aktoro (n. 1930)&lt;ref&gt;{{citez jurnalo od edituro|url=https://variety.com/2025/film/news/gene-hackman-death-suspicious-gas-leak-search-warrant-1236322610/|titulo=Gene Hackman and Wife's Death Ruled 'Suspicious' in Search Warrant: 'No Obvious Signs of a Gas Leak' and 'Thorough Investigation' Required|surnomo=Moreau|nomo=Jordan|publikigita ye=27ma di februaro 2025|vidita ye=27ma di februaro 2025|idiomo={{en}}|editero=Variety}}&lt;/ref&gt;
* 26ma di februaro - [[Michelle Trachtenberg]], Usan aktorino (n. 1985)
* [[27ma di februaro]] - [[Boris Vasilyevich Spasski]], Rusa-Sovietiana-Franciana shakoludisto (n. 1937)
* [[1ma di marto]] - [[Angie Stone]], Usana kantisto (n. 1961)
* [[4ma di marto]] - [[Roy Ayers]], Usana jazo-muzikisto, kompozisto e kantisto (n. 1940)
* [[16ma di marto]]- [[Rob de Nijs]], Nederlandan aktoro e kantisto (n. 1942)
* [[20ma di marto]] - [[Vitold Pavlovich Fokin|Vitold Fokin]], chefministro di Ukraina (n. 1932)
[[Arkivo:George Foreman (28302594552).jpg|thumb|130px|[[George Foreman]]]]
* [[21ma di marto]] - [[George Foreman]], Usana boxisto (n. 1949)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Boxing Legend George Foreman Dead at 76|url=https://www.tmz.com/2025/03/21/george-foreman-dead/|editero=TMZ Sports|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di februaro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di marto]] - [[Heloísa Teixeira]], Braziliana skriptistino (n. 1939)
* [[29ma di marto]] - [[Richard Chamberlain]], Usan aktoro e kantisto (n. 1934)&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro|titulo=Murió el actor Richard Chamberlain, el famoso “Dr. Kildare” de la TV y estrella de “El pájaro canta hasta morir” y “Shogun”|url=https://www.clarin.com/espectaculos/murio-actor-richard-chamberlain-estrella-pajaro-canta-morir-shogun_0_UiKh43eVjb.html?srsltid=AfmBOopnqN2V9SbzfxbbzmJ7U1HZr6CQSuCJn2ZJqEfcBxyx1pyyImR6|autoro=Redacción Clarin |editero=Clarin}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di aprilo]] - [[Val Kilmer]], Usan aktoro (n. 1959)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.lavanguardia.com/cultura/cine/20250402/10542558/muere-val-kilmer-carismatico-actor-top-gun-interpreto-batman-jim-morrison-65-anos.html|titulo=Muere Val Kilmer, carismático actor de 'Top Gun' que interpretó a Batman y Jim Morrison, a los 65 años|autoro=Astrid Meseguer|idiomo={{es}}|editero=La Vanguardia}}&lt;/ref&gt;
* [[10ma di aprilo]] - [[Leo Beenhakker]], Nederlandana futbalisto, futbal-entrenisto (m. 1942)&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro|autoro=José Manuel Martín |titulo=Ha muerto Leo Beenhakker, exentrenador y campeón de Liga con el Real Madrid|url=https://www.larazon.es/deportes/futbol/muerto-leo-beenhakker-exentrenador-campeon-liga-real-madrid_2025041067f8093d47c02c00013b5fc0.html|publikigita ye=10ma di aprilo 2025|vidita ye=10ma di aprilo 2025|editero=La Razón|idiomo={{es}}|loko=Madrid}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di aprilo]] - [[Mario Vargas Llosa]], Peruana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1936)&lt;ref&gt;https://elpais.com/cultura/2025-04-14/muere-mario-vargas-llosa-gigante-de-las-letras-universales.html&lt;/ref&gt;
* [[14ma di aprilo]] - [[Abdullah Ahmad Badawi]], chefministro di Malaizia (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo= Malaysia's former Prime Minister Abdullah Ahmad Badawi dies, aged 85|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-badawi-pak-lah-dies-85-fifth-prime-minister-5064761|autoro=CNA/Agencies/ |editero=CNA (Channel News Asia)|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Canonization 2014- The Canonization of Saint John XXIII and Saint John Paul II (14036966124).jpg|thumb|130px|[[Papo Franciskus]]]]
* [[21ma di aprilo]] - [[Papo Franciskus]] (n. 1936)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2025/04/21/papa-francisco-morre-aos-88-anos.ghtml|titulo=Morre Francisco, o papa de hábitos simples que lutou para mudar a Igreja|publikigita ye=21ma di aprilo 2025|vidita ye=21ma di aprilo 2025|idiomo={{pt}}|editero=g1 Globo}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di aprilo]] - [[Jules Wijdenbosch]], prezidanto di Surinam (n. 1941)
* [[23ma di aprilo]] - [[Fouad Mebazaa]], Tuniziana politikisto (n. 1933)
* [[1ma di mayo]] - [[Nana Caymmi]], Braziliana kantistino (n. 1941)
* [[13ma di mayo]] - [[José Alberto Mujica]], prezidanto di Uruguay (n. 1935)
* [[16ma di mayo]] - [[Jan Terlouw]], Nederlandana politikisto, skriptisto (n. 1931)
[[Arkivo:Tran Duc Luong, Nov 17, 2004.jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[Trần Đức Lương]]&lt;/small&gt;]]
* [[20ma di mayo]] - [[Trần Đức Lương]], prezidanto di Vietnam (n. 1937)
* [[20ma di mayo]] - [[George Wendt]], Usan aktoro (n. 1948)
* [[22ma di mayo]] - [[Alasdair MacIntyre]], Britaniana filozofo (n. 1929)
* [[23ma di mayo]] - [[Sebastião Salgado]], Braziliana fotografisto e jurnalisto (n. 1944)
* [[28ma di mayo]] - [[Ngugi wa Thiong'o]], Keniana skriptisto (n. 1938)
* [[29ma di mayo]] - [[George Elwood Smith]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1930)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=«George E. Smith Dead: Nobel Prize Winner Was 95»|url=https://www.nytimes.com/2025/05/30/science/george-e-smith-dead.html|editero=The New York Times |vidita ye=1ma di junio 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* 29ma di mayo - [[Alf Clausen]], Usana kompozisto (n. 1941)
* [[3ma di junio]] - [[Krisztina de Châtel]], Hungarian-Nederlandana dans-artisto (n. 1943)
* [[4ma di junio]] - [[Niède Guidon]], Braziliana arkeologiistino (n. 1933)
* [[5ma di junio]] - [[Edgar Lungu]], prezidanto di Zambia (n. 1956)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Former Zambian President Lungu dies aged 68|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn4gp07y3xmo|idiomo={{en}}|editero=BBC|publikigita ye=5ma di junio 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[9ma di junio]] - [[Frederick Forsyth]], Angla novelisto e jurnalisto (n. 1938)
[[Arkivo:Sly Stone (1968 publicity photo).jpg|thumb|130px|[[Sly Stone]]]]
* 9ma di junio - [[Sly Stone]], Usana muzikisto, kompozisto e kantisto ([[Sly &amp; The Family Stone]]) (n. 1943)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|idiomo={{pt}}|url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2025/06/09/morre-sly-stone-lenda-do-funk.htm|titulo=Sly Stone, lenda do funk, morre aos 82 anos|publikigita ye=9ma di junio 2025|vidita ye=9ma di junio 2025|editero=UOL}}&lt;/ref&gt;
* [[10ma di junio]] - [[Günther Uecker]], Germana piktisto e skultisto (n. 1930)
* [[11ma di junio]] - [[Brian Wilson]], Usana kantisto, kompozisto e muzikisto ([[Beach Boys]]) (n. 1942)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Muere Brian Wilson, ícono de la música y fuerza creativa detrás de los Beach Boys|url=https://cnnespanol.cnn.com/2025/06/11/entretenimiento/muere-brian-wilson-beach-boys-trax|editero=CNN Español|idiomo={{es}}|publikigita ye=11ma di junio 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[14ma di junio]] - [[Violeta Chamorro]], Nikaraguana politikistino (n. 1929)
* 14ma di junio - [[Henk van Os]], Nederlandana historiisto di arto (n. 1938)
* [[19ma di junio]] - [[Francisco Cuoco]], Brazilian aktoro (n. 1933)
* [[20ma di junio]] - [[Ivar Giaever]], Norvegian-Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1929)
* [[21ma di junio]] - [[Kailash Purryag]], prezidanto di Maurico (n. 1947)
* [[1ma di julio]] - [[Jimmy Swaggart]], Usana pastoro, kantisto e teologo (n. 1935)
* [[13ma di julio]] - [[Muhammadu Buhari]], prezidanto di Nigeria (n. 1942)&lt;ref&gt;{{Citez jurnalo od edituro |titulo=Former Nigerian president Muhammadu Buhari dies aged 82 in London |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/former-nigeria-president-muhammadu-buhari-dies-aged-82-in-london|publikigita ye=13ma di julio 2025|vidita ye=13ma di julio 2025|editero=The Guardian |surnomo=Reuters |idiom={{en}} |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;
* [[16ma di julio]] - [[Connie Francis]], Usana kantistino ed aktorino (n. 1937)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://people.com/connie-francis-dead-age-87-8599290|titulo=Connie Francis, 'Who's Sorry Now?' and 'Pretty Little Baby' Singer, Dies at 87|editero=People|publikigita ye=17ma di julio 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di julio]] - [[Preta Gil]], Braziliana kantistino (n. 1974)
[[Arkivo:Blizzcon 2009 210.jpg|thumb|130px|[[Ozzy Osbourne]]]]
* [[22ma di julio]] - [[Ozzy Osbourne]], Britaniana kantisto e kompozisto ([[Black Sabbath]]) (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Ozzy Osbourne, ícone do rock e líder do Black Sabbath, morre aos 76 anos|url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2025/07/22/ozzy-osbourne-morre-aos-76-anos.htm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[29ma di julio]] - [[Paul Mario Day]], Angla kantisto ([[Iron Maiden]], More) (n. 1956)
* [[31ma di julio]] - [[Derek Sauer]], Nederlandana jurnalisto ed editisto (n. 1952)
* [[5ma di agosto]] - [[Ion Iliescu]], ex-prezidanto di Rumania (n. 1930)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Rumäniens Wende-Präsident Ion Iliescu gestorben|url=https://www.swissinfo.ch/ger/rum%C3%A4niens-wende-pr%C3%A4sident-ion-iliescu-gestorben/89788621|surnomo=swissinfo.ch|nomo=S. W. I.|publikigita ye=5ma di agosto 2025|idiomo={{de}}|editero=SWI swissinfo.ch}}&lt;/ref&gt;
* [[8ma di agosto]] - [[Arlindo Cruz]], Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1958)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Morre Arlindo Cruz, compositor que redefiniu o samba, aos 66 anos|url=https://www.estadao.com.br/cultura/musica/morre-arlindo-cruz-compositor-que-redefiniu-o-samba-aos-66-anos/|idiomo={{pt}}|vidita ye=8ma di agosto 2025|editero=Estadão}}&lt;/ref&gt;
* [[18ma di agosto]] - [[Jean Pormanove]], Franciana flu-brodkastero (n. 1979)
* [[25ma di agosto]] - [[Rainer Weiss]], Germana-Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1932)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://news.mit.edu/2025/professor-emeritus-rainer-weiss-dies-0826|titulo=Professor Emeritus Rainer Weiss, influential physicist who forged new paths to understanding the universe, dies at 92|publikigita ye=26ma di agosto 2025|idiomo={{en}}|editero=MIT News {{!}} Massachusetts Institute of Technology}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di agosto]] - [[Luís Fernando Veríssimo]], Braziliana skriptisto (n. 1936)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Morre aos 88 Luis Fernando Verissimo, um dos maiores escritores brasileiros |url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2025/08/30/luis-fernando-verissimo.htm|editero=UOL|publikigita ye=30ma di agosto 2025|idiomo={{pt}}}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di septembro]] - [[Graham Greene]], Kanadan aktoro (n. 1952)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://deadline.com/2025/09/graham-greene-dead-dances-with-wolves-wind-river-1236502962/|titulo=Graham Greene Dies: Oscar-Nominated ‘Dances With Wolves’ Actor Was 73|editero=Deadline|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Giorgio_Armani_-_Vogue_Fashion%27s_Night_Out_Sept.10_2009_MILANO_(3908028844).jpg|thumb|130px|[[Giorgio Armani]]]]
* [[4ma di septembro]] - [[Giorgio Armani]], Italiana fasonisto di modo ed entraprezisto (n. 1934)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/morre-estilista-giorgio-armani-aos-91-anos/|titulo=Morre estilista Giorgio Armani, aos 91 anos|editero=CNN|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[8ma di septembro]] - [[Ângela Rô Rô]], Braziliana kantisto e muzikisto (n. 1949)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://veja.abril.com.br/coluna/veja-gente/morre-angela-ro-ro-aos-75-anos-apos-tres-meses-internada/|titulo=Morre Angela Ro Ro aos 75 anos, após três meses internada|editero=Veja|idiomo={{pt}}|publikigita ye=8ma di septembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di septembro]] - [[Hermeto Pascoal]], Braziliana muzikisto e kompozisto (n. 1936)
* [[16ma di septembro]] - [[Robert Redford]], Usan aktoro, cinematografisto e filmo-produktisto (n. 1936)
* [[23ma di septembro]] - [[Claudia Cardinale]], Italiana-Franciana aktorino (n. 1938)
* [[27ma di septembro]] - [[Chang Chun-hsiung]], chefministro di Republiko Chinia (n. 1938)
* [[28ma di septembro]] - [[Berta Loran]], Polona-Braziliana televizion-aktorino (n. 1926)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/rj/rio-de-janeiro/noticia/2025/09/29/berta-loran-morre-no-rio.ghtml|titulo=Berta Loran, atriz consagrada em programas de humor, morre aos 99 anos no Rio|publikigita ye=29ma di septembro 2025|vidita ye=29ma di septembro 2025|idiomo={{pt}}|editero=G1}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Jane Goodall visits United States Mission Uganda on 4 April 2022 - 9.jpg|thumb|130px|[[Jane Goodall]]]]
* [[1ma di oktobro]] - [[Jane Goodall]], Britanian antropologo e biologo (n. 1934)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Jane-Goodall|titulo=Jane Goodall|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[6ma di oktobro]] - [[Mohamed Tahir Ayala]], chefministro di Sudan (n. 1951)
* [[11ma di oktobro]] - [[Diane Keaton]], Usan aktorino (n. 1946)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Diane-Keaton|titulo=Diane Keaton|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[14ma di oktobro]] - [[Luc Ayang]], chefministro di Kamerun (n. 1947)
* 14ma di oktobro - [[Nasser Taghvai]], Iranana cinematografisto, cenaristo e filmo-produktisto (n. 1941)
* [[17ma di oktobro]] - [[Tomiichi Murayama]], chefministro di Japonia (n. 1924)
* [[19ma di oktobro]] - [[Daniel Naroditsky]], Usana shak-ludisto (n. 1995)
[[Arkivo:Francisco Pinto Balsemão 1982 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Francisco Pinto Balsemão|Pinto Balsemão]]]]
* [[21ma di oktobro]] - [[Francisco Pinto Balsemão]], chefministro di Portugal (n. 1937)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Pinto Balsemão, o &quot;Imperador&quot; da Impresa com ligações além-fronteiras|url=https://www.jornaldenegocios.pt/empresas/media/detalhe/francisco-pinto-balsemao-o-imperador-da-impresa-com-conexoes-alem-mundo|editero=Jornal de Negócios|idiomo={{pt}}|publikigita ye=21ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di oktobro]] - [[Jack DeJohnette]], Usana muzikisto (n. 1942)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/music/2025/oct/27/jack-dejohnette-versatile-jazz-drummer-miles-davis-fusion-dies-aged-83|titulo=Jack DeJohnette, versatile jazz drummer known for Miles Davis fusion recordings, dies aged 83|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[31ma di oktobro]] - [[Fatos Nano]], chefministro di Albania (n. 1952)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://shqiptarja.com/lajm/prej-ditwsh-i-shtruar-nw-spital-ndwrron-jetw-ishkryeministri-fatos-nano|titulo=Ish-kryeministri dhe lideri historik i PS, Fatos Nano shuhet në moshën 73-vjeçare! E diela ditë zie, homazhet shtetërore te Pallati i Kongreseve|editero=Sqiptarja.com|idiomo={{sq}}|publikigita ye=31ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;
* 31ma di oktobro - [[Tchéky Karyo]], Turka-Franciana cinem-aktoro e muzikisto (n. 1953)
* [[2ma di novembro]] - [[Lô Borges]], Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1952)
* [[3ma di novembro]] - [[Dick Cheney]], Usana politikisto (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://news.sky.com/story/former-us-vice-president-dick-cheney-dies-13463729|titulo=Former US vice president Dick Cheney dies|idiomo={{en}}|vidita ye=4ma di novembro 2025|editero=Sky News}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di novembro]] - [[Ronald Venetiaan]], prezidanto di Surinam (n. 1936)
* [[6ma di novembro]] - [[James D. Watson]], Usana biologo, Nobel-laureato (n. 1928)
* [[11ma di novembro]] - [[Homayoun Ershadi]], Iranana aktoro (n. 1947)
* [[17ma di novembro]] - [[Jards Macalé]], Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1943)
* [[23ma di novembro]] - [[Udo Kier]], Germanian aktoro (n. 1944)
[[Arkivo:Jimmy Cliff - Festival du Bout du Monde 2012 - 034 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Jimmy Cliff]]]]
* [[24ma di novembro]] - [[Jimmy Cliff]], Jamaikana kantisto (n. 1944)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/noticia/2025/11/24/jimmy-cliff-morre-aos-81-anos.ghtml|titulo=Jimmy Cliff morre aos 81 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=24ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di decembro]] - [[Frank Gehry]], Usan arkitekto (n. 1929)
* [[6ma di decembro]] - [[Martin Parr]] Britaniana fotografisto (n. 1952)
* [[7ma di decembro]] - [[Frans Weisz]], Nederlandana cinematografisto (n. 1938)
* [[10ma di decembro]] - [[Sophie Kinsella]], Britaniana skriptistino (n. 1969)
* 10ma di decembro - [[Efraín Goldenberg]], chefa ministro di Peru (n. 1929)
* [[12ma di decembro]] - [[Peter Greene]], Usan aktoro (n. 1965)
* [[13ma di decembro]] - [[Tonny Eyk]], Nederlandana muzikisto (n. 1940)
* [[14ma di decembro]] - [[Rob Reiner]], Usan aktoro, cinematografisto, komediisto e filmo-produktisto (n. 1947)&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://people.com/rob-reiner-wife-michele-found-slain-by-daughter-exclusive-sources-11868871|titulo=Rob Reiner and His Wife Michele Were Found by Their Daughter (Exclusive Sources)|editero=People|idiomo={{en}}|publikigita ye=15ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:(Rodrigo Borja) Felipe González junto al presidente de Ecuador. Pool Moncloa. 12 de septiembre de 1989 (cropped).jpeg|thumb|130px|[[Rodrigo Borja Cevallos|Rodrigo Borja]]]]
* [[17ma di decembro]] - [[Hans van Manen]], Nederlandana dans-artisto (n. 1932)
* 17ma di decembro - [[Rosa von Praunheim]], Germana cinematografisto (n. 1942)
* [[18ma di decembro]] - [[Rodrigo Borja Cevallos]], prezidanto di Equador (n. 1935)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=Luto en Ecuador: Fallece el exPrezidanto Rodrigo Borja Cevallos a los 90 años|url=https://www.eldiario.ec/ecuador/luto-en-ecuador-fallece-el-exPrezidanto-rodrigo-borja-cevallos-a-los-90-anos-18122025/|surnomo=Chanatasig|nomo=Cinthya|idiomo={{es}}|publikigita ye=19ma di decembro 2025|editero=El Diario}}&lt;/ref&gt;
* 18ma di decembro - [[Fernando da Piedade Dias dos Santos]], chefa ministro di Angola (n. 1950)
* 18ma di decembro - [[Arnulf Rainer]], Austriana piktisto (n. 1929)
* [[19ma di decembro]] - [[James Ransone]], Usan aktoro (n. 1979)
* [[20ma di decembro]] - [[Lindomar Castilho]], Braziliana kantisto (n. 1940)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Cantor Lindomar Castilho morre aos 85 anos |url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2025/12/20/lindomar-castilho-o-rei-do-bolero-morre-aos-85-anos.ghtml|editero=G1 |idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[22ma di decembro]] - [[Chris Rea]], Britaniana kantisto (n. 1951)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Morre Chris Rea, cantor do hit Driving Home for Christmas, aos 74 anos|url=https://www.metropoles.com/entretenimento/musica/morre-chris-rea-cantor-do-hit-driving-home-for-christmas-aos-74-anos|editero= Metrópoles|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* 22ma di decembro - [[Gathie Falk]], Kanadana piktisto e skultisto (n. 1928)
* [[25ma di decembro]] - [[Francis Marmande]], Franca skriptisto e muzikisto (n. 1945)
* [[26ma di decembro]] - [[Bahram Beyzai]], Iranana cinematografisto, cenaristo e dramatisto (n. 1938)
* [[28ma di decembro]] - [[Brigitte Bardot]], Franca aktoro (n. 1934)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Morre Brigitte Bardot, lenda do cinema francês e ícone de beleza, aos 91 |url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2025/12/28/morre-brigitte-bardot-lenda-do-cinema-frances-e-icone-de-beleza.htm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di decembro]] - [[Khaleda Zia]], chefministro di Bangladesh (n. 1945)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Bangladesh's first female prime minister Begum Khaleda Zia passes away|url=https://en.somoynews.tv/news/2025-12-30/PyVVL9By|editero=Somoy News|idiomo={{en}}|publikigita ye=29ma di decembro 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di decembro]] - [[Isiah Withlock Jr.]], Usan aktoro (n. 1954)
* [[31ma di decembro]] - [[Francis Hallé]], Franciana botanikisto e biologo (n. 1938)

== Nobel-premiiziti ==
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Mary Elizabeth Brunkow]], [[Frederick Jay Ramsdell]], [[Shimon Sakaguchi]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.uol.com.br/vivabem/noticias/redacao/2025/10/06/qual-e-a-importancia-da-pesquisa-que-levou-o-nobel-de-medicina.htm |titulo=Nobel: descoberta estimulou tratamentos para câncer e doenças autoimunes|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=6ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[John Clarke]], [[Michel Henri Devoret]], [[John Matthew Martinis]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Prêmio Nobel de Física vai para pioneiros da mecânica quântica|url=https://www.bol.uol.com.br/noticias/2025/10/07/premio-nobel-de-fisica-vai-para-pioneiros-da-mecanica-quantica.htm|editero=BOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=7ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Susumu Kitagawa]], [[Richard Robson]], [[Omar Mwannes Yaghi]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Nobel de Química premia arquitetura molecular comparada a bolsa da série Harry Potter|url=https://www1.folha.uol.com.br/ciencia/2025/10/nobel-de-quimica-2025-premia-criacao-de-estruturas-metalorganicas.shtml|editero=Folha de S.Paulo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=8ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[László Krasznahorkai]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=The Nobel Prize in Literature 2025 László Krasznahorkai|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2025/press-release/|editero=Nobelprize.org|idiomo={{en}}|publikigita ye=9ma di oktobro 2025}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[María Corina Machado]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2025/summary/ |titulo=Nobel Peace Prize 2025|editero=Nobelprize.org|vidita ye=8ma di novembro 2025|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Joel Mokyr]], [[Philippe Aghion]], [[Peter Howitt]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/|editero=Nobelprize.org|vidita ye=8ma di novembro 2025}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
{{reflist}}
[[Kategorio:Yari 2020a]]</text>
      <sha1>3kmphfxhhmpfufvrzswebefhk2qegyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41008</id>
    <revision>
      <id>1144098</id>
      <parentid>1138231</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+eventi, morti, referi</comment>
      <origin>1144098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56425" sha1="i1p7b8h79nga2dv56dienudpz0stafa" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]].

Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]].

== Klimato ed ambiento  ==
=== Januaro til marto ===
L'unesma trimestro dil yaro komencis kun alta temperaturi. Segun klimatal organizuro ''Copernicus Climate Change Service (C3S)'', januaro 2026 esis la 5ma maxim varma januaro de la historio,&lt;ref name=WMO&gt;{{extera ligilo|url=https://wmo.int/media/news/extreme-heat-cold-precipitation-and-fires-mark-start-of-2026|titulo=Extreme heat, cold, precipitation and fires mark the start of 2026|editero=World Meteorological Organization |idiomo={{en}}|publikigita ye=10ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;, kun mezavalora temperaturo di 12,95 °C, 0,51°C plu alta kam la mezavalora temperaturo kalkulita inter 1991 e 2020. En sudala misfero, temperaturi atingis 49.5°C en Ceduna, [[Australia]], nova rekordo por ta loko&lt;ref name=WMO/&gt;. Samatempe, eventis forta ondi di koldeso en norda misfero, violentoza pluvegi en sudal [[Afrika]] e forta kaloro ed incendii asociita a li en Australia, Chili e Patagonia.

Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (''Harry'', ''Ingrid'', ''Joseph'', ''Kristin'', ''Leonardo'', ''Marta'') frapis [[Iberia]], [[Italia]] ed [[Unionita Rejio]], per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plu kam 500 vundesis. Ye la fino di januaro, tempesto ''Kristin'' frapis [[Portugal]] per venti qui atingis 202 km/h, qui renversis arbori, domi ed altra strukturi, e blokusis chosei. Inter 800 mil e 1 milion personi restis tempale sen elektro&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/c205yl3kvzmo|titulo=At least five killed after Storm Kristin hits Portugal |editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;. En la lando, domaji atingis 5,33 miliard Euri&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://eco.sapo.pt/2026/04/28/estado-assume-31-mil-milhoes-de-euros-do-prejuizo-total-de-533-mil-milhoes-provocado-pelas-tempestades/ |titulo=Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades|editero=Sapo |idiomo={{pt}} |publikigita ye=28ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;. Ank en januaro, Europa frapesis per forta koldeso-ondi, la maxim forta depos 2010. Samatempe, temperaturi en [[Arktiko]] superiris historiala averajo. En februaro, tempesti ''Leonardo'' e ''Marta'' efektigis plusa inundadi e teroglitadi en Portugal e Hispania. Adminime 19 personi mortis e 35 mil habiteyi domajesis.

En parti de central Azia, Japonia ed estala Rusia, januaro 2026 esis plu humida kam historiala mezavaloro. En januaro e februaro, [[Indonezia]] frapesis per pluvegi qui efektigis inundadi e teroglitadi. Ye la 24ma di januaro, tempesti efektigis granda teroglitado en West-Bandung, qua produktis plu kam 80 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Longsor Cisarua, 80 jenazah berhasil diidentifikasi|url=https://kalteng.antaranews.com/berita/807986/longsor-cisarua-80-jenazah-berhasil-diidentifikasi|editero=Antara Kalteng |idiomo={{id}}|publikigita ye=10ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;. En februaro, inundadi anke frapis Nord-Kalimantan. Indonezia e Filipini anke frapesis da ciklono ''Penha''. De la 3ma til la 7ma di februaro, tempesti asociita ad ol frapis Norda Mindanao e Visayas, e produktis 12 morti e 25,5 milion dolari en domaji.

Dum l'unesma trimestro di 2026, nenormala pluvegi qui komencabis en decembro afektis cirkume 1,9 milion personi en sudal Afrika, de qui cirkume 723 mil nur en [[Mozambik]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/mozambique/southern-africa-floods-and-cyclones-impact-snapshot-february-2026 |titulo=Southern Africa: Floods and Cyclones Impact Snapshot (February 2026)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;. Cirkume 440 mil hektari di kultivita tereni afektesis, bestii mortis e domeyi destruktesis. En [[Malawi]], pluvegi superiris 285 mm en singla dio, ed efektigis inundadi e destrukto di kultivi. En [[Madagaskar]], du tropikala cikloni frapis la lando: ''Fytia'' ye la 31ma di januaro, e ''Gezani'' ye la 10ma di februaro. Le du afektis plu kam 681 mil personi e produktis 71 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/madagascar/madagascar-humanitarian-snapshot-january-march-2026|titulo=Madagascar: Humanitarian Snapshot (January to March 2026)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;. Altralatere, en [[Angola]] eventis forta [[sikeso]] qua afektis kultivi e pastureyi.

En [[Kanada]] ed en [[Usa]] eventis forta glacio-tempesto inter la 22ma e la 30ma di januaro, qua interuptis transporti e furniso di elektro. Ye komenco di februaro, Freeport, en [[Bahama]], enrejistris la maxim basa temperaturo de sua historio. Altralatere, forta kaloro-ondi e basa humideso atmosferala favoris incendiegi che regioni Biobío e Ñuble, en [[Chili]], [[Sud-Amerika]]. Til la komenco di februaro, 21 personi mortabis e plu kam 330 vundabis pro incendii qui brulis plu kam 34 mil hektari e destruktis plu kam 4100 domi en la lando. Ank en [[Arjentinia]], nome en [[Patagonia]], incendii afektis forestala e kultivala regioni. En [[Brazilia]], pluvegi frapis stato [[Minas Gerais]], nome municipi [[Juiz de Fora]] ed [[Ubá]] ye la fino di februaro e komenco di marto. Lokala autoritatozi informis 70 morti, 5 desaparinti e granda destrukto en imobli e vehili, en chosei, e riski pri teroglitadi. En [[Peru]], efekti di ''[[El-Ninyo]]'' en la rivo produktis inundadi e teroglitadi, 58 morti e destrukto di chosei e plantacerii. Ank enrejistresis pluvegi en [[Kolumbia]].

Ye la sudo di [[Oceania]], [[Australia]] enrejistris du kaloro-ondi en januaro. Serio di incendii qui komencis en [[stato Victoria]] ye la 7ma di januaro brulis plu kam 300 mil hektari, destruktis plu kam 300 strukturi ed efektigis 1 morto. Ye la 17ma di marto, tropikala ciklono ''Narelle'' formacesis sur [[Koralia maro]] e translojis su adnorde, kun forta venti, pluvegi, inundadi ed interupto di transporti e furniso di elektro. En [[Antarktika]], l'extenso di glacio-kovrajo sur l'oceano esis cirkume 5 milion km² dum l'unesma trimestro dil yaro. To signifikis diminutado per 8% di la kovrajo kompare la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. En februaro, glacio-kovrajo esis cirkume 2,58 milion km², cirkume 260 mil km² min granda kam la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. De la 10ma til la 24ma di marto enrejistresis serio di tempesti en [[Havayi]]. Dum ta periodo, [[Maui]] recevis entote {{formatnum:1395}} mm di pluvo-quanto, preske rekordo historiala.

===Aprilo til junio===
Aprilo 2026 esis la 4ma maxim varma aprilo de la historio, kontre ke mayo e junio 2026 esis la 2ma maxim varma mayo e junio de la historio. Komencinta ye la fino di aprilo, kaloro-ondo atingis la nordo e centro di [[India]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]] e vicina arei. Che stati [[Telangana]] ed [[Uttar Pradesh]] en [[India]], forta kaloro-ondo en mayo atingis 48°C, e produktis plu kam 100 morti en 3 dii&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://climainfo.org.br/2026/05/27/onda-de-calor-na-india-mata-mais-de-100-pessoas-em-tres-dias/ |titulo=Onda de calor na Índia mata mais de 100 pessoas em três dias|editero=Clima Info|idiomo={{pt}}|publikigita ye=27ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;. De la 15ma til la 29ma di aprilo, [[tifono]] ''Sinlaku'' frapis [[Norda Mariani]], [[Guam]], [[Saipan]] e [[Tinian]], per venti qui atingis 150 [[milio|milii]] po horo. En aprilo e mayo, pluvegi e granda defrosto efektigis inundadi en [[Kazakstan]], [[Kirgizistan]], [[Uzbekistan]] e [[Tajikistan]]. Ye la 13ma di mayo, forta tempesti frapis [[Uttar Pradesh]], portanta forta venti, fulmini e tornadi. Segun oficala statistiki, 96 personi mortis e plusa 72 homi vundesis. Domi, arbori e linei por transmisar elektro destruktesis.

En Central Amerika, pluvegi efektigis inundadi e teroglitadi en [[Haiti]], qui produktis adminime 12 morti. En Sud-Amerika eventis samatempe inundadi en [[Equador]] inter la 15ma e la 16ma di aprilo qui produktis adminime 15 morti e domajis cirkume 28 mil domi e, samatempe, parti de [[Kolumbia]] e [[Venezuela]] subisis sikeso. En [[Usa]], serio di severa tempesti frapis la lando de la fino di aprilo til la komenco di mayo. De la 23ma til la 28ma di aprilo, Nacionala Servado pri Meteorologio (''National Weather Service'') enrejistris plu kam 1100 severa tempesti en la lando, de qui plu kam 500 kun forta venti, plu kam 500 kun [[greluno]], e plu kam 80 tornadi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://weather.com/storms/tornado/news/2026-04-27-severe-weather-midwest-mississippi-valley-south-tornadoes-hail|titulo=Severe Weather Outbreak Spawns Damaging Tornadoes, Hail, Winds In Plains, Midwest, South|editero=The Weather Channel |idiomo={{en}}|publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;. Tempesti frapis precipue Oklahoma, Texas, Kansas, Missouri, Arkansas, Tennessee, Kentucky, Mississippi, Alabama, [[Georgia]], ed altra stati de la centro e la sudo di Usa. Ank en aprilo, [[sikeso]] frapis parto di la sudo, la Granda Plataji e la westo di Usa. Ye la 21ma di aprilo 62,78% de Usana teritorio subisis kelka nivelo di sikeso. Arei di [[Oklahoma]], [[Kolorado]], la nordo di [[Texas]] e [[Nova-Mexikia]], [[Utah]], [[Nevada]], [[Idaho]] ed [[Oregon]] subisis severa sikeso, ma ank arei de [[Florida]] til [[Virginia]] subisis severa sikeso&lt;ref&gt;{{extera ligilo|editero=CNN Weather|url=https://edition.cnn.com/2026/04/23/weather/us-drought-worst-in-decades-wildfires-climate|titulo=Worst spring drought on record grips US, fueling wildfires and water worries|idiomo={{en}}|publikigita ye=23ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;. En mayo, forta venti dissemis fairegi tra la Granda Plataji.

Inter aprilo e junio eventis forta tempesti en Italia, Grekia, Turkia, [[Israel]] ed altra arei che estala Mediteraneo. En Israel, violentoza inundado frapis Bat Yam e produktis 1 morto. En aprilo ank eventis tornadi en Italia, Grekia e Turkia. Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondo qua krevis rekordi di temperaturi en [[Austria]], [[Belgia]], [[Chekia]], [[Dania]], [[Francia]], [[Germania]], [[Hispania]], [[Hungaria]], [[Italia]], [[Nederlando]], [[Polonia]], [[Rumania]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] ed [[Unionita Rejio]]. Dun kelka dii en westala Francia, [[Anglia]] e [[Wals]], la mezavalora diala temperaturi superiris per 10°C la lokala historiala averajo.

Dum aprilo e mayo, [[sikeso]] frapis diversa regioni di Afrika, nome la sudo di [[Madagaskar]], [[Somalia]], sudo di [[Etiopia]] e [[Kenia]], sudo e esto di [[Angola]], [[Sud-Sudan]], [[Centrafrika]] e parto di [[Demokratial Republiko Kongo]]. En Madagaskar eventis granda perdaji agrokultivala e [[famino]]. Samatempe, che litoro di Angola, violentoza pluvegi efektigis inundadi, nome en [[Luanda]], [[Benguela]] ed altra regioni rivala, qui efektigis inundadi e teroglitadi, qui produktis adminime 45 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Mortes causadas pelas chuvas expõem fragilidades em Angola|url=https://www.dw.com/pt-002/mortes-causadas-pelas-chuvas-exp%C3%B5em-fragilidades-em-angola/a-76722401 |editero=DW|idiomo={{pt}}|publikigita ye=9ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;. Che [[Oceania]], tropikala [[ciklono]] ''Maila'' frapis [[Insuli Salomon]] e [[Papua-Nova-Guinea]] ye la komenco di aprilo, ed efektigis inundadi, teroglitadi, destrukto di chosei, ponti e domi, afektis plu kam 83 mil personi, e produktis 34 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/papua-new-guinea/papua-new-guinea-cyclone-maila-2026-dref-operation-mdrpg013|titulo=Papua New Guinea: Cyclone Maila 2026 - DREF Operation (MDRPG013)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=10ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.

Junio 2026 esis la maxim varma enrejisrita en la historio di westal Europa: la mezavalora temperaturo atingis 20,74 °C, esanta 3,05 °C plu alta kam la mezavaloro di temperaturi inter 1991 e 2020&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://wmo.int/media/news/western-europe-has-hottest-june-record|titulo=Western Europe has hottest June on record|editero=World Meteorological Organization|idiomo={{en}}|publikigita ye=9ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;. De la 17ma til la 21ma di junio, forta kaloro-ondo atingis Francia, Hispania, Portugal, Italia, Germania, Belgia, Nederlando, Unionita Rejio, Austria, Suisia, Grekia ed altra landi de [[Balkani]]. Kaloro, atmosferala sikeso, basa humideso di la sulo e forta venti anticipis la sezono di fairegi. Samatempe en Afrika, pluvegi efektigis granda inundadi en landi vicina a [[gulfo di Guinea]] de la 20ma til la 22ma di junio, nome en [[Ivora Rivo]], [[Ghana]], [[Togo]] e [[Nigeria]]&lt;ref name=prev&gt;{{extera ligilo|url=https://www.preventionweb.net/news/climate-change-and-urban-pressures-intensify-flood-risk-gulf-guinea-coast|titulo=Climate change and urban pressures intensify flood risk on the Gulf of Guinea coast|editero=UNDRR|idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;. En Ghana, la pluvo-quanto esis la maxim granda depos 1995, ed adminime 34 personi mortis&lt;ref name=prev/&gt;.

[[Uragano|Uraganala]] sezono komencis oficale ye la 1ma di junio en [[Atlantiko]]. L'unesma tempesto, ''Arthur'', formacesis ye la 17ma di junio. Che [[Pacifiko]], l'unesma tropikala sturmo, ''Amanda'', formacesis ye la 2ma di junio. Che Pacifiko, tempesto ''Boris'' efektigis 100 milion dolari en domaji e produktis 4 morti. Ank en junio, enrejistresis nenormala temperaturi en [[Antarktika]]: che meteorologiala staciono ''Esperanza'', sur Antarktikala peninsulo, enrejistresis 15,4 °C, la maxim alta ja enrejistrita por monato junio, kun nenormala fuzo di glacio por l'epoko&lt;ref name=phys&gt;{{extera ligilo |titulo=Antarctic Peninsula sees record high June temperatures|url=https://phys.org/news/2026-06-antarctic-peninsula-high-june-temperatures.html |editero=Phys.Org|idiomo={{en}}|publikigita ye=12ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;. De aprilo til junio ta yaro, la glacio-kovrajo sur Antarktikal oceano restis infre la mezavalori enrejistrita dum antea yari por la sama trimestro.

===Julio til septembro===
Julio 2026 ank esis multe varma monato: la temperaturi di la tero superiris per 1,18 °C la mezavalora temperaturi enrejistrita dum la 20ma yarcento por ta monato, simile a temperaturi enrejistrita en julio 2024. Nova kaloro-ondo frapis granda parto di westala, centrala e sudala Europa. En Iberia, Italia ed altra regioni apud Mediteraneo, ofte temperaturi superiris 40 °C. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, [[Sicilia]]: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 3ma til la 9ma di julio diversa fairegi frapis [[provinco Almería]], en Hispania. Un ek l'incendii produktis adminime 13 morti. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en [[Hispania]], [[Portugal]] e [[Francia]] koaktas plu kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get?|editero=Euro News|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;. Anke dum la komenco di la monato, pluvegi frapis [[Ivora Rivo]] e [[Ghana]]. Samatempe en [[Uganda]], [[sikeso]] destruktis plantacerii e produktis adminime 16 morti pro [[famino]]. Ye la fino di julio, cirkume 98 mil hektari destruktabis en Francia pro fairegi, e plu kam 40 mil hektari destruktabis en Italia de la komenco dil yaro. On kalkulis ke agrokultivala perdaji atingis 2 miliard Euri en Europa, inkluzite la morto di bestii.

Julio 2026 esis la maxim varma julio de la historio di [[Nord-Amerika]]. Pluvegi atingis Usana stati [[Texas]], [[Arizona]] ed [[Utah]]. Samatempe, incendiegi destruktis foresti en la westo e la nord-westo di Usa, pro sikeso en la vejetantaro produktita da forta kaloro-ondo. On kalkulis ke ye la 17ma di julio, 1,51 milion hektari di vejetantaro destruktabis pro fairegi. De la 14ma til la 21ma di julio, [[Kanada]] ed [[Usa]] konfrontis incendiegi, granda nubi di fumo, kaloro e severa tempesti. De la 20ma til la 21ma di julio, violentoza tempesti efektigis rapida inundadi en [[Tucson]] e [[Nogales, Arizona|Nogales]], [[Arizona]], produktanta 7 morti. Samatempe, enrejistresis la maxim varma julio depos 2023 en [[Australia]], e la pluvo-quanto en la lando esis 39,2% min granda kam la mezavalora pluvo-quanto enrejistrita de 1961 til 1990. En [[Azia]], tropikala tempesto ''Maysak'' frapis la sudo di Popul-Republiko Chinia, nome provinco Nanning, ye la komenco di julio. La rupto di aquobarilo plumaleskis la situaciono, e 39 morti enrejistresis. Pluvegi ed inundadi anke frapis [[Vietnam]], la sudo ed esto di Popul-Republiko Chinia e Sud-Korea. De la 12ma til la 17ma di julio, pluvegi frapis sud-estala [[Bangladesh]] e nord-estala [[India]]. Ye la 15ma di julio, pluvis 412,3 mm en Chattogram, la maxim granda pluvo-quanto por la loko en 42 yari, e plu kam 1 milion personi diplasesis.

Ye la fino di julio, enrejistresis forestala incendii en Maroko, nome provinci Tétouan e Taroudant. Dum la komenco di agosto, forta kaloro-ondo kovris nordal Afrika e [[Sahel]], ed en westala, centrala e sudala Europa. Temperaturi superiris 45°C en diversa regioni di [[Aljeria]], [[Mali]] e [[Sudan]], e superiris 40°C en multa arei proxim Mediteraneo. Inter la 1ma e la 10ma di agosto, eventis pluvegi, terglitadi ed inundadi proxim la [[gulfo di Guinea]], nome en [[Ghana]], [[Nigeia]], [[Kamerun]], [[Guinea]] e [[Sierra Leone]]. Inter la 10ma e la 20ma di agosto, inundadi e terglitadi afektis diversa stati di Nigeria, nome Nasarawa, Ondo ed Anambra, e produktis morti e diplaso di personi. Dum la tota monato, enrejistresis temperaturi qui superiris plu multe l'averajo por la monato. La kombino di inundadi adweste e sikeso adeste augmentis agrokultivala perdaji, domajo di substrukturi e vundebleso di individui qui ja afektesis da konflikti e povreso.

Inter la 3ma e la 10ma di agosto, incendii duris destruktar Mediteranea regioni. L'incendio di Almeria, Hispania, produktis adminime 13 morti. [[Sikeso]] diminutis la quanto di aqui en diversa fluvii e riveri, inkluzite [[Rheno]], [[Danubio]], Sudala Bug, e [[fluvio Dniepr|Dniepr]], afektanta navigado e furniso di aquo. De la 15ma til la 25ma di agosto, diversa incendii duris en Europa.

Dum agosto en [[Azia]], [[musono|musonala]] pluvegi efektigis inundadi e teroglitadi en [[Pakistan]], [[India]], [[Bangladesh]], [[Afganistan]], [[Myanmar]] e [[Nepal]]. Inter la 7ma e la 12ma di agosto, tifono ''Dolphin'' frapis la sudo di Japonia, nome [[Okinawa]] per forta venti e pluvegi. Ye la 26ma di agosto, serio di inundadi an la frontiero inter [[Nepal]] e [[Tibet]] efektigis grandega slam-ondo qua destruktis portuo Gyirong ed atingis diversa vilaji alonge 72 km de rivero Trishuli. Oficala statistiki mencionas ke adminime 1451 personi mortis e plusa {{formatnum:6145}} desaparis en Nepal, e plusa 43 personi mortis e 519 desaparis en Tibet. L'aqui tranis korpi de kelka viktimi til India, 240 kilometri distanta.

De la 1ma til la 3ma di septembro, forta kaloro-ondo expansis tra sudal e central Europa, e regioni di Hispania, Italia e Balkani havis rekordi di temperaturo por monato septembro. Ye la 4ma di septembro, Francia anuncis 1-miliard [[Euro|Eura]] helpo por helpar agrokultivala sektoro, severe afektita da varmo-ondi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/09/2026/france-allocates-more-than-eur-1-billion-to-support-agricultural-sector|titulo=Francia allocates more than EUR 1 billion to support agricultural sector|editero=The Peninsula|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;. Ye la 14ma di septembro, Mondala Programo pri Nutirvi del [[Unionita Nacioni]] anuncas ke [[Darfur]], en [[Sudan]], subisas la maxim sika sezono depos yari 1980a, e to plumaleskas [[famino]] en la regiono&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Sudan’s Darfur faces driest rainy season in four decades, says WFP|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/world/2026/09/15/sudan-s-darfur-faces-driest-rainy-season-in-four-decades-says-wfp|editero=Free Malaysia Todady|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;. Ye la 22ma di septembro, meteorologial agenterio di [[Tunizia]] informis ke la somero di 2026 esis la maxim varma enrejistrita depos 1950, yaro kande komencis oficala enrejistri en la lando. Ye la fino di septembro, inundadi frapis [[Tailando]], inkluzite [[Bangkok]], pos pluvegi qui duris dum 48 hori&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Chuvas alagam Bangkok e afetam mais de 84 mil pessoas na Tailândia|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2026/09/26/alagamentos-chuvas-bangkok.ghtml|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=26ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;. Adminime 8 personi mortis e plua kam 580 mil domi afektesis en 41 provinci.

== Eventi ==
* [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plu kam 40 morti e plu kam 100 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024.
* [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]].
* [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti.
* [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo.
* [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo.
* [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta.
* [[17ma di januaro]] - Incendio che komercala centro ''Gul Plaza'' produktas 80 morti en [[Karachi]], [[Pakistan]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://arynews.tv/gul-plaza-karachi-fire-updates-18-january-2026|titulo=Gul Plaza Fire: Sindh govt orders judicial inquiry into deadly incident|editero=ARY News|idiomo={{en}}|publikigita ye=29ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]].
* [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di januaro]] - Plu kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco.
* [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura.
* [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando.
* [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]].
* [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom.
* [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]].
* [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti.
* [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes.
* [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari.
* [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plu kam 300 personi mortas e plu kam 1100 plusa homi vundesas.
* [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]].
* [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo.
* [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]].
* [[15ma di aprilo]] - En Onikişubat, [[Turkia]], studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir|url=https://oglobo.globo.com/mundo/noticia/2026/05/04/ataque-em-escola-na-turquia-chega-a-10-mortos-apos-menina-de-11-anos-nao-resistir.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]].
* [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando.
* [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno.
* [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirii]] abandonas [[ONEP]].
* [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]].
* [[8ma di mayo]] - Dextrana politikistino [[Laura Fernández Delgado]] divenas prezidantino di [[Kosta Rika]].
* [[12ma di mayo]] - En [[Bahama]], partiso ''Progressive Liberal Party'' de chefministro [[Philip Edward Davis]] vinkas l'elekti.
* [[22ma di mayo]] - Explozo en mineyo di karbono che provinco Shanxi, [[Popul-Republiko Chinia]] produktas adminime 82 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url= https://www.bbc.com/news/articles/c5y0ve18qlko|titulo=At least 82 killed in Chinese coal mine explosion|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=24ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[7ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Filipini]], produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita.
* [[10ma di junio]] - En [[Barcelona]], eventas ceremonio en qua [[papo Leo la 14ma]] sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la [[kirko Sagrada Família]] exakte 100 yari pos la morto di [[Antoni Gaudí]], l'arkiteto qua projetis ol&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://mundoincrivelbr.com.br/es-ES/blog/sagrada-familia-torre-jesus-centenario-gaudi|titulo=&quot;La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí&quot; |editero=Mundo Increíble|idiomo={{es}}|publikigita ye=10ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[12ma di junio]] - La richeso di [[Elon Musk]] superiras 1 bilion [[Dolaro di Usa|Usana dolari]].
* [[21ma di junio]] - En duesma balotado, dextrano [[Abelardo de la Espriella]] vinkas prezidantal elekto en [[Kolumbia]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|idiomo={{pt}}|titulo=Espriella vence candidato de Petro e direita leva eleição na Colômbia|url=https://www.poder360.com.br/poder-internacional/espriella-vence-candidato-de-petro-e-direita-leva-eleicao-na-colombia/|editero=Poder 360|publikigita ye=21ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[24ma di junio]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun forteso 7.2 e 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Caracas]], [[Venezuela]], produktanta plu kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/es/cifra-de-muertos-por-terremotos-en-venezuela-aumenta-a-920/live-77719281|titulo=Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920|editero=DW|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[1ma di julio]] - [[Papo Leo la 14ma]] exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da [[Marcel Lefebvre]].
* [[12ma di julio]] - Fairo che drinkerio ''Rong Beer Na Lat Phrao'', en [[Bangkok]], [[Tailando]], produktas 39 morti e plu kam 70 plusa homi vundita.
* [[20ma di julio]] - [[Andy Burnham]] asumas kom chefministro di [[Unionita Rejio]], pos renunco da [[Keir Starmer]].
* [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plu kam 60 plusa homi vundita.
* 28ma di julio - [[Keiko Fujimori]] asumas kom prezidanto di [[Peru]].
* [[30ma di julio]] - 60.000 Migranti de [[Maroko]] traruptas la frontiero di [[Hispania]] che urbo [[Ceuta]]&lt;ref&gt;https://www.lemonde.fr/afrique/article/2026/08/07/ceuta-bastion-multiculturel-fragile-a-l-epreuve-d-une-crise-migratoire-sans-precedent_6740461_3212.html?lmd_medium=al&amp;lmd_campaign=envoye-par-appli&amp;lmd_creation=android&amp;lmd_source=default&lt;/ref&gt;.
* [[10ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.4 che [[skalo di Richter]] frapas provinco Chocó, en [[Kolumbia]], produktanta adminime 265 morti e cirkume 500 plusa homi desaparinta&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2026/08/12/numero-de-mortos-por-terremoto-na-colombia-chega-a-265-diz-presidente.ghtml|titulo=Número de mortos por terremoto na Colômbia chega a 265, diz presidente; quase 500 estão desaparecidos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=12ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[15ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.7 che [[skalo di Richter]] frapas [[insulo Flores]] en [[Indonezia]], produktanta adminime 38 morti.&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2026/08/15/terremoto-indonesia-mortos.ghtm|titulo=Terremoto de magnitude 7,7 atinge a costa da Indonésia e deixa 38 mortos|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=15ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[18ma di agosto]] - En [[Centrafrika]], adminime 100 personi mortas pos teroglitado che nelegala [[oro|ora]] mineyo Zamboye&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://www.rte.ie/news/world/2026/0819/1588552-gold-mine-collapse/|titulo=Gold mine collapse kills at least 100 people in Central African Republic |editero=RTÉ|idiomo={{en}}|publikigita ye=19ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[19ma di agosto]] - Adminime 52 personi mortas pos kulbuto di batelo transportanta laboristi en Goronyo, stato Sokoto, [[Nigeria]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo |url=https://lagostelevision.com/52-bodies-buried-after-sokoto-boat-accident/|titulo=52 bodies buried after Sokoto boat accident|editero=Lagos Television |idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di agosto]] - Rapida inundado en [[Nepal]] e [[Tibet]] produktas adminime 110 morti e 650 desaparinti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Flash flood on Nepal-Tibet border kills more than 150, with hundreds of tourists missing|url=https://www.bbc.com/news/live/c6y8mjmnpxv0t|editero=BBC News|idiomo={{en}} |publikigita ye=26ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;. Raporti informas ke la posibla kauzo por l'inundado esus krulo di [[glaciero]], qua tranis rokegi qui obstruktis komplete rivero Bhote Koshi, formacanta barilo. La rupto di la barilo divenis la kauzo dil inundadego&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Colapso de geleira pode ser causa de inundação no Nepal, dizem cientistas|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2026/08/26/cientistas-apontam-avalanche-de-gelo-como-gatilho-de-enchente-no-nepal.ghtm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=26ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[26ma di agosto]] - Grandega slam-ondo produktas 469 morti e granda destruktado di imobli e plantacerii en [[Nepal]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Après les inondations au Népal et au Tibet, des habitants sidérés par la violence de la catastrophe et sous la menace d’une deuxième vague meurtrière|idiomo={{fr}}|publikigita ye=28ma di agosto 2026 |url=https://www.lemonde.fr/planete/article/2026/08/28/inondations-au-nepal-et-au-tibet-apres-la-vague-meurtriere-des-habitants-sideres-par-la-violence-de-la-catastrophe_6758842_3244.html|editero=Le Monde}}&lt;/ref&gt;.
* [[1ma di septembro]] - [[Haakon la 8ma di Norvegia|Haakon la 8ma]] facas juro kom rejulo di [[Norvegia]] en la parlamento di la lando, pos la morto di ilua patro [[Harald la 5ma di Norvegia|Harald la 5ma]].
* [[2ma di septembro]] - Paralamento di [[Estonia]] elektas [[Ülle Madise]] kom prezidanto.
* [[3ma di septembro]] - [[Interna milito di Yemen (depos 2014)|Interna milito di Yemen]]: le [[Houthi]] lansas atako en westal [[Yemen]], e sucesas interuptar choseo liganta urbo [[Taiz]] a distrikto Al-Makha.
* [[9ma di septembro]] - Fairo che paromo ''MV June Aster'' proxim Coron, provinco Palawan, [[Filipini]], produktas adminime 76 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://newsinfo.inquirer.net/2304154/palawan-ferry-fire-death-toll-climbs-to-76-as-identification-process-begins|titulo=Palawan ferry fire death toll climbs to 76 as identification process begins|editero=Inquirer.Net|idiomo={{en}}|publikigita ye=12ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[14ma di septembro]] - Chefministri de [[Nord-Irlando]], [[Skotia]] e [[Wals]] kunsidas en [[Cardiff]] por diskutar pri nedependo de [[Unionita Rejio]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/politics/2026/sep/14/westminster-first-ministers-uk-celtic-nations-wales-northern-ireland-scotland |titulo=Westminster’s time is coming to an end, say first ministers of UK’s Celtic nations|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[17ma di septembro]] - ''[[Leopardus tilcayo]]'', speco felina deskovrita en forestala regiono [[Yungas]], en [[Bolivia]], divenas la maxim nova speco felina deskovrita depos 1923&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.livescience.com/animals/cats/scientists-name-a-new-cat-species-for-the-first-time-in-over-a-century|titulo=Scientists name a new cat species for the first time in over a century|editero=Live Science|idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[18ma di septembro]] - [[Usa]], [[Dania]] e [[Grenlando]] paktas pri defenso en [[Arktiko]], pos tensa monati kun minaci pri kompro od anexo di Grenlando da Usa. La pakto signatesas ye la 22ma di septembro.
* [[21ma di septembro]] - En [[Créteil]], [[Francia]], komencas protesti en [[liceo|licei]] pro manko di docisti, eceso di studianti po klaso, mala stando di skoli, ed altra problemi. Gradope, skoli en altra regioni di Francia adheras a la protesti.
* [[1ma di oktobro]] - [[Pakistan]] lansas aeral ataki en [[Afganistan]], ed asertas la morto di 22 membri de [[Talibano]] en du loki. Samatempe, guvernerio di Afganistan asertas ke l'ataki mortigis 9 mulieri e pueri che provinco Kunar&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/amp/news/2026/10/1/afghanistan-says-nine-killed-in-pakistani-air-raids-on-kunar-helmand|titulo=Pakistan launches deadly air attacks on Afghanistan|editero=Al Jazeera|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di oktobro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[19ma di oktobro]] - [[Andora]] e [[San-Marino]] signatas asocio-pakto kun [[Europana Uniono]].
* 19ma di oktobro - [[Interna milito di Sudan (depos 2023)|Interna milito di Sudan]]: atako per [[senpilotist-aviacilo]] kontre merkato che regiono Abyei produktas adminime 220 morti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.sudanspost.com/abyei-drone-attack-death-toll-reaches-220/|titulo=Abyei drone attack death toll reaches 220|editero=Sudans Post|idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}&lt;/ref&gt;.
* [[28ma di oktobro]] - Adminime 69 personi mortas e plusa centi di homi vundesas kande du [[treno di granda rapideso|treni di granda rapideso]] kolizionas proxim Los Yébenes, [[provinco Toledo]], [[Hispania]].

==[[Sporto]]==
* [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Unesmafoye en la historio, [[Mondala Kupo di Futbalo]] eventas en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. [[Hispania]] divenas championo duesmafoye en sua historio.
* [[4ma di septembro|4ma]] til la [[13ma di septembro]] - Eventas la Mondala Kupo di Basketbalo por mulieri en [[Berlin]], [[Germania]].

== Naski ==

== Morti ==
* [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929)
[[Arkivo:Astrid_Roemer_(1988).png|thumb|130px|[[Astrid Roemer]]]]
* [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947)
* [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)&lt;ref&gt;{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usan aktivisto pri homala-yuri(n. 1939)
* [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}&lt;/ref&gt;
* [[16ma di januaro]] - [[Luísa Dias Diogo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1958)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://savana.co.mz/?p=9373|titulo=Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA|idiomo={{pt}}|editero=Savana|publikigita ye=16ma di januaro 2026|vidita ye=16ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di januaro]] - [[Heidi Neussner]], Germana Idistino (n. 1929)
* [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954)
* [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933)
* 11ma di februaro - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977)
[[Arkivo:Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall (cropped).jpg|thumb|130px|[[Robert Duvall]]]]
* [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931)
* [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto e politikisto (n. 1941)
* [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951)
* [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949)
* [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972)
* [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932)
* [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franca kompozisto (n. 1932)
* [[25ma di februaro]] - [[Ludwig Scotty]], prezidanto di Nauru (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/587990/former-nauru-president-ludwig-scotty-dies-aged-77|titulo=Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77|editero=RNZ|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Neil Sedaka - TopPop 1974 3 (cropped).png|thumb|130px|[[Neil Sedaka]]]]
* [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939)
* [[1ma di marto]] - [[Davíð Oddsson]], chefministro di Islando (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-02-david-oddsson-er-latinn-468372|titulo=Davíð Oddsson er látinn|idiomo={{is}}|publikigita ye=2ma di marto 2026|editero=RÚV}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di marto - [[Clément Oubrerie]], Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966)
* [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945)
* [[8ma di marto]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Anthony J. Leggett |url=https://www.britannica.com/biography/Anthony-J-Leggett|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930)
* [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939)
* [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franca filozofo e sociologo (n. 1936)
* [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932)
[[Arkivo:Juergen Habermas 2011 3-Bildausschnitt.jpg|thumb|130px|[[Jürgen Habermas]]]]
* [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germana filozofo (n. 1929)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Jürgen Habermas, influential German philosopher, dies at 96|url=https://apnews.com/article/juergen-habermas-dead-germany-2b541721af6cb19abfaa923359d091b5|editero=AP|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* 14ma di marto - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942)
* [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941)
* 19ma di marto - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franca komediisto e cinematografisto (n. 1958)
* [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944)
* [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belga desegnisto (n. 1938)
[[Arkivo:Delanoe_Zenith_2008_02_27_n19.jpg|thumb|130px|[[Lionel Jospin]]]]
* [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franca politikisto (n. 1937)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Lionel-Jospin |titulo=Lionel Jospin|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di marto]] - [[Epeli Nailatikau]], prezidanto di Fidji (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |url=https://www.fijivillage.com/news/former-president-ratu-epeli-nailatikau-passes-away-e15a3d/ |titulo=Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away |editero= Fiji Village|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di marto 2026 |vidita ye= 27ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://algerianewsgate.com/politics/zeroual-death-algeria/|titulo= El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85|vidita ye=28ma di marto 2026|publikigita ye=28ma di marto 2026|editero=algerianewsgate.com|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959)
* [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispaniana diplomacisto, politikisto (n. 1937)
* [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957)
* [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940)
[[Arkivo:Moyalive.jpg|thumb|130px|[[Moya Brennan]]]]
* [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952)
* [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932)
* [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Franc aktoro (n. 1948)
* 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928)
* [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946)
* 29ma di aprilo - [[Jerzy Malota]], Polona pop-kantisto (n. 1941)
* [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germaniana piktisto e skultisto (n. 1938)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://elpais.com/deportes/formula-1/2026-05-02/muere-alex-zanardi-expiloto-de-formula-1-y-medallista-paralimpico.html|titulo=Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico|editero=El País|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Ted Turner (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ted Turner]]]]
* [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938)
* [[8ma di mayo]] - [[Karin Spaink]], Nederlandana feminista kolumnisto, esayisto e skriptisto (n. 1957)
* [[12ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusa zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)&lt;ref&gt;https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou&lt;/ref&gt;
* [[15ma di mayo]] - [[Edmund Strother Phelps]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933)
* [[18ma di mayo]] - [[Ofer Bronchtein]], Franc-Israelana pac-aktivisto (n. 1957)
* [[29ma di mayo]] - [[Edgar Morin]], Franca sociologo e filozofo (n. 1921)
* [[4ma di junio]] - [[Marjane Satrapi]], Iranana desegnisto e cinematografisto (n. 1969)
* [[10ma di junio]] - [[Wim T. Schippers]], Nederlandana televizion-programifisto, aktoro, voc-aktoro, skriptisto, prizentisto ed vid-artisto (n. 1942)
* [[14ma di junio]] - [[Oliver Tree]], Usana kantisto, muzikisto e filmifisto (n. 1993)
* [[21ma di junio]] - [[Yaacov Agam]], Israelana piktisto (n. 1928)
* [[29ma di junio]] - [[Penelope Keith]], Angla aktoro e prizentisto por radiofono, filmo, teatro e televiziono (n. 1940)
* [[30ma di junio]] - [[Victor Willis]] kunfondinto e kantisto di [[Village People]] (n. 1951)
[[Arkivo:2016 Bonnie Tyler - by 2eight - DSC8487.jpg|thumb|130px|[[Bonnie Tyler]]]]
* [[8ma di julio]] - [[Bonnie Tyler]], Walsana kantistino (n. 1951)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cn8km15lm83o|titulo=Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito &quot;Total Eclipse of the Heart&quot; en los 80|editero=BBC|idiomo={{es}}|publikigita ye=3ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[11ma di julio]] - [[Peppino Di Capri]], Italiana kantisto (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/noticia/2026/07/11/cantor-italiano-peppino-di-capri-morre-aos-86-anos.ghtml|titulo=Cantor italiano Peppino di Capri morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=11ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;
* 11ma di julio - [[Susumu Tonegawa]], Japoniana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.nature.com/articles/s41593-026-02416-8|titulo=Susumu Tonegawa (1939–2026)|editero=Nature Neuroscience|idiomo={{en}}|publikigita ye=11ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di julio]] - [[Sam Neill]], Nov-Zelandan aktoro (n. 1947)
* [[14ma di julio]] - [[Cees Geel]], Nederlandan aktoro, voc-aktoro e prizentisto di parol-spektaklo (n. 1967)
* [[26ma di julio]] - [[Betye Saar]], Usan artistino (n. 1926)
* [[31ma di julio]] - [[Franco Baresi]], Italiana futbalisto (n. 1960)
* 31ma di julio - [[Jerney Kaagman]], Nederlandana kantisto (n. 1947)
* [[6ma di agosto]] - [[Peter Faber]], Nederlandan aktoro (n. 1943)
* [[14ma di agosto]] - [[Yayoi Kusama]], Japoniana piktisto (n. 1929)
* [[16ma di agosto]] - [[Hayden Panettiere]], Usan aktorino (n. 1989)
* [[17ma di agosto]] - [[Laura Cardoso]], Brazilian aktorino (n. 1927)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Morre a atriz Laura Cardoso, aos 98 anos: 'Nossa grande estrela se despediu'|url=https://oglobo.globo.com/cultura/televisao/noticia/2026/08/18/morre-a-atriz-laura-cardoso-nossa-grande-estrela-se-despediu.ghtml|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=18ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[18ma di agosto]] -[[Yvette Roudy]], Franca politikisto (n. 1929)
* 18ma di agosto - [[Glória Menezes]], Brazilian aktorino (n. 1934)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Morre Glória Menezes, atriz que mudou a interpretação televisiva, aos 91 anos|url=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2026/08/morre-gloria-menezes-uma-das-grandes-atrizes-do-teatro-e-da-tv-aos-91-anos.shtml|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=18ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[22ma di agosto]] - [[Siim Kallas]], chefministro di Estonia (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://rus.delfi.ee/statja/120605316/skonchalsya-siym-kallas|titulo=Скончался политик Сийм Каллас|publikigita da=Delfi.ru|idiomo={{ru}}|publikigita ye=22ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Suri Siim Kallas|url=https://www.err.ee/1610116660/suri-siim-kallas|editero=ERR|idiomo={{et}}|publikigita ye=22ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[25ma di agosto]] - [[Dolly Parton]], Usana kantisto (n. 1946)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/dolly-parton-dead-country-music-1236680877/|titulo=Dolly Parton, Effervescent Queen of Country Music and Just About Everything Else, Dies at 80|editero=The Hollywood Reporter|idiomo={{en}}|publikigita ye=25ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di agosto]] - Rejulo [[Harald la 5ma di Norvegia]] (n. 1937)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Rei Harald 5º morre aos 89 após 35 anos no trono da Noruega |url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2026/08/28/rei-harald-morre-aos-89-apos-35-anos-no-trono-da-noruega.ghtm|editero= UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[31ma di agosto]] - [[Édouard Balladur]], chefministro di Francia (n. 1929)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/08/31/edouard-balladur-ancien-premier-ministre-est-mort-a-l-age-de-97-ans_6762811_3382.html|titulo=Edouard Balladur, ancien premier ministre, est mort à l’âge de 97 ans|editero=Le Monde|idiomo={{fr}}|publikigita ye=31ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* 31ma di agosto - [[Ada Yonath]], Israelana biokemiistino, Nobel-laureato (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Ada-Yonath|titulo=Ada Yonath {{!}} Nobel Prize, Biography, Education &amp; Israel|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=7ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[3ma di septembro]] - [[Gloria Steinem]], Usana jurnalistino, skriptistino e politikal aktivistino (n. 1934)
* [[14ma di septembro]] - [[Tara Singh Varma]], Nederlandana politikisto (n. 1948)
* [[22ma di septembro]] - [[Zuenir Ventura]], Braziliana skriptisto e jurnalisto (n. 1931)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|idiomo={{pt}}|url=https://g1.globo.com/pop-arte/noticia/2026/09/22/jornalista-e-escritor-zuenir-ventura-morre-aos-95-anos.ghtml|titulo=Jornalista e escritor Zuenir Ventura morre aos 95 anos|editero=g1|publikigita ye=22ma di septembro 2026|vidita ye=22ma di septembro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[24ma di septembro]] - [[Milan Panić]], chefministro di Yugoslavia (n. 1929)
* [[25ma di septembro]] - [[Sidya Touré]], chefa ministro di Guinea (n. 1945)
* [[30ma di septembro]] - [[Paulien Cornelisse]], Nederlandana kabaretisto e skriptisto (n. 1976)
* [[18ma di oktobro]] - [[Benito di Paula]], Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1941)

== Nobel-premiiziti ==
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]], [[Georg Nagel]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=US and German scientists win Nobel medicine prize for work on light and brain|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/deisseroth-hegemann-nagelwin-2026-nobel-medicine-prize-2026-10-05/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=5ma di oktobro 2026}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Francis Halzen]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2026/10/06/science/nobel-prize-physics-francis-halzen-winner-intl|titulo=Nobel Prize in physics awarded to Francis Halzen for his work detecting ‘ghostly’ cosmic particles|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=6ma di oktobro 2026}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Henri Kagan]], [[Kenso Soai]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/ciencia/noticia/2026/10/07/nobel-de-quimica-2026.ghtml|titulo=Nobel de Química 2026 vai para Henri Kagan e Kenso Soai pela descoberta sobre como moléculas 'escolhem' um lado|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=7ma di oktobro 2026}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Anne Carson]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=Nobel de Literatura premia Anne Carson, canadense que renovou a língua inglesa|titulo=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2026/10/nobel-de-literatura-premia-anne-carson-canadense-que-renovou-a-lingua-inglesa.shtml|editero=Folha de S. Paulo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=8ma di oktobro 2026}}&lt;/ref&gt;
*[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Navi Pillay]]
*[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert Ernest Hall]], [[Michael Dean Woodford]]

{{referi}}
[[Kategorio:Yari 2020a]]</text>
      <sha1>i1p7b8h79nga2dv56dienudpz0stafa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Romelu Lukaku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48034</id>
    <revision>
      <id>1144091</id>
      <parentid>1133714</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zafer</username>
        <id>16597</id>
      </contributor>
      <comment>Photo changed</comment>
      <origin>1144091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1655" sha1="dj90qf7tnhlliycbg4ga3c8he267tea" xml:space="preserve">{{Biografio
| Nomo = Romelu Lukaku
| Imajo = [[Arkivo:Romelu Lukaku Fenerbahçe 20261103 (1).JPG|180px]]
| Profesiono= [[Futbalo|futbalisto]]
| Shablono_lando= {{BEL}}
| Naskodio = [[13ma di mayo]] [[1993]]
| Nask-urbo = [[Antwerpen]], [[Belgia]]
| Mort-dio =
| Mort-urbo =
}}
'''Romelu Menama Lukaku Bolingoli''' ([[IFA]] ''ˈroːmeːlu luˈkaːku''; n. [[1993]]) esas [[Belgia]]na [[Futbalo|futbalisto]].

Lukaku kom junioro ludis en [[Rupel Boom FC]], ''KFC Wintam'', [[Lierse SK]] e [[RSC Anderlecht]], en qua ilu komencis sua seniorala kariero. Sequanta klubi di il esis: [[Chelsea FC]] (2011–2014 e 2021–2024, kun presto a: [[West Bromwich Albion FC]] en yari 2012–2013), [[FC Internazionale Milano]] en yari 2022–2023 e [[AS Roma]] en yari 2023–2024), [[Everton FC]] (2013–2017), [[Manchester United FC]] (2017–2019), [[FC Internazionale Milano]] (2019–2021), [[SSC Napoli]] (2024–2026). De 2026 Lukaku divenis ludanto di [[Fenerbahçe SK (futbalo)|Fenerbahçe SK]].

Il reprezentis nacion-esquado di [[Belgia]] U15, U18 ed U21, e de 2010 la seniorala.

{{DEFAULTSORT:Lukaku, Romelu}}
[[Kategorio:Belgiana futbalisti]]
[[Kategorio:Futbalisti di Rupel Boom FC]]
[[Kategorio:Futbalisti di KFC Wintam]]
[[Kategorio:Futbalisti di Lierse SK]]
[[Kategorio:Futbalisti di RSC Anderlecht]]
[[Kategorio:Futbalisti di Chelsea FC]]
[[Kategorio:Futbalisti di West Bromwich Albion FC]]
[[Kategorio:Futbalisti di Everton FC]]
[[Kategorio:Futbalisti di Manchester United FC]]
[[Kategorio:Futbalisti di FC Internazionale Milano]]
[[Kategorio:Futbalisti di AS Roma]]
[[Kategorio:Futbalisti di SSC Napoli]]
[[Kategorio:Futbalisti di Fenerbahçe SK]]</text>
      <sha1>dj90qf7tnhlliycbg4ga3c8he267tea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Insuli Shetland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65587</id>
    <revision>
      <id>1144228</id>
      <parentid>1138216</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T00:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1003" sha1="1d7swfj4te2tuj9edmh32nry46le74l" xml:space="preserve">[[Arkivo:Shetland Islands in Scotland.svg|right|400px]]
'''Insuli Shetland''' ([[Skota-Gaelana linguo|Skota-Gaelane]] ''Sealtainn'', [[Angla linguo|Angle]] / [[Skota linguo|Skote]] ''Shetland'' o ''Shetland Islands'', Norn-lingue ''Hjaltland'', ancien Angle ''Zetland'', [[Faerana linguo|Faerane]] ''Hetland'') esas [[Unionita Rejio|Britanian]] [[arkipelago]] en [[Skotia]] sur [[Atlantiko]]. 

L'arkipelago esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'').

La teritorio esas tote 1468 km², la chefurbo esas [[Lerwick]] e l'insularo havas 22.920 habitanti (2019). La populo vivas per pesko e muton-eduko.

Insuli Shetland anke esas konocata pro la [[Poneo di Shetland|poneo di Shetland]].

{{DEFAULTSORT:Shetland, Insuli}}
[[Kategorio:Arkipelagi di Skotia]]
[[Kategorio:Nord-Insuli]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>1d7swfj4te2tuj9edmh32nry46le74l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>West Lothian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120556</id>
    <revision>
      <id>1144226</id>
      <parentid>1143846</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="452" sha1="8ope62b5v72q0x1k0wl52i9oi1c8rx9" xml:space="preserve">[[Arkivo:West Lothian in Scotland.svg|right|400px]]
'''West Lothian''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Livingston (Unionita Rejio)|Livingston]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>8ope62b5v72q0x1k0wl52i9oi1c8rx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Midlothian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120557</id>
    <revision>
      <id>1144214</id>
      <parentid>1138185</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="418" sha1="gnu4yb3fbwtqngd37vjko10y6bng7xc" xml:space="preserve">[[Arkivo:Midlothian in Scotland.svg|right|400px]]
'''Midlothian''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Dalkeith]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>gnu4yb3fbwtqngd37vjko10y6bng7xc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>East Lothian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120558</id>
    <revision>
      <id>1144209</id>
      <parentid>1138178</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="581" sha1="92ixhqq8cxirdqft1hf7el2fmg7p2e6" xml:space="preserve">[[Arkivo:East Lothian in Scotland.svg|right|400px]]
'''East Lothian''' esas historiala regiono (komtio), [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Haddington]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>92ixhqq8cxirdqft1hf7el2fmg7p2e6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clackmannanshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120559</id>
    <revision>
      <id>1144205</id>
      <parentid>1138173</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="31qbcrtn9pvstlzsnfu7uu0qq5rqnf3" xml:space="preserve">[[Arkivo:Clackmannanshire in Scotland.svg|right|400px]]
'''Clackmannanshire''' esas historiala regiono, [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Alloa]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>31qbcrtn9pvstlzsnfu7uu0qq5rqnf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fife</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120560</id>
    <revision>
      <id>1144210</id>
      <parentid>1138181</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="e4r2vj3kf68hil2i2lctioj1nyif1zt" xml:space="preserve">[[Arkivo:Fife in Scotland.svg|right|400px]]
'''Fife''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Glenrothes]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>e4r2vj3kf68hil2i2lctioj1nyif1zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angus (Skotia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120561</id>
    <revision>
      <id>1144199</id>
      <parentid>1138171</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="407" sha1="porh58olg91m1d7f7pjeri19ovl6nf7" xml:space="preserve">[[Arkivo:Angus in Scotland.svg|right|400px]]
'''Angus''' esas un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Forfar]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia|*]]</text>
      <sha1>porh58olg91m1d7f7pjeri19ovl6nf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144233</id>
      <parentid>1144199</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T00:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="405" sha1="8b0p04gh3gjez84lqhe954xqqy56he7" xml:space="preserve">[[Arkivo:Angus in Scotland.svg|right|400px]]
'''Angus''' esas un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Forfar]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>8b0p04gh3gjez84lqhe954xqqy56he7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Extera Hebridi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120565</id>
    <revision>
      <id>1144229</id>
      <parentid>1138189</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T00:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="tlm16xvb3ayl5vyqw2vahbdy6rxy1ru" xml:space="preserve">[[Arkivo:Na h-Eileanan Siar in Scotland.svg|right|400px]]
'''Extera Hebridi''' ([[Angla linguo|Angle]] '''Outer Hebrides''') esas [[Unionita Rejio|Britanian]] [[arkipelago]], [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Skotia]]. Olua administrala centro es urbo [[Stornoway]].

[[Kategorio:Extera Hebridi|*]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>tlm16xvb3ayl5vyqw2vahbdy6rxy1ru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Argyll and Bute</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120566</id>
    <revision>
      <id>1144200</id>
      <parentid>1138172</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="431" sha1="qlk0nmaeppuoiwz0z4z32lqjc4mnu43" xml:space="preserve">[[Arkivo:Argyll and Bute in Scotland.svg|right|400px]]
'''Argyll and Bute''' esas un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Lochgilphead]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>qlk0nmaeppuoiwz0z4z32lqjc4mnu43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Perth and Kinross</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120567</id>
    <revision>
      <id>1144217</id>
      <parentid>1138190</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="n4xcvv11vp4zyfik3y62yvz00fjzs72" xml:space="preserve">[[Arkivo:Perth and Kinross in Scotland.svg|right|400px]]
'''Perth and Kinross''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Perth (Skotia)|Perth]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>n4xcvv11vp4zyfik3y62yvz00fjzs72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orkadi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120575</id>
    <revision>
      <id>1144227</id>
      <parentid>1138215</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="558" sha1="ep27d51pbf3t0fyzhceykytlmtpx4r7" xml:space="preserve">[[Arkivo:Orkney Islands in Scotland.svg|right|400px]]
'''Orkadi''' ([[Angla linguo|Angle]] '''Orkney''' od '''Orkney Islands''') esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] ed un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Kirkwall]].

{{wikivortaro}}

[[Kategorio:Arkipelagi di Skotia]]
[[Kategorio:Nord-Insuli]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>ep27d51pbf3t0fyzhceykytlmtpx4r7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto Debato:Townlets</title>
    <ns>3</ns>
    <id>121363</id>
    <revision>
      <id>1144099</id>
      <parentid>1134120</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1144099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="mk3b96l95volhhl8uqmwnsa8ts17ewd" xml:space="preserve">{{Bonveno}}
Bienvenido! Welcome! Bonveno! [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 09:31, 14 sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mk3b96l95volhhl8uqmwnsa8ts17ewd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cody Gakpo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122743</id>
    <revision>
      <id>1144158</id>
      <parentid>1135083</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zafer</username>
        <id>16597</id>
      </contributor>
      <comment>Photo changed</comment>
      <origin>1144158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1292" sha1="jbko6mfn9a9f2tuqjm3qrdo0pqx1r5c" xml:space="preserve">{{Biografio
| Nomo = Cody Gakpo
| Imajo = [[Arkivo:Cody Gakpo Liverpool FC 20261103 (1).JPG|180px]]
| Profesiono = [[Futbalo|futbalisto]]
| Shablono_lando = {{NLD}}
| Naskodio = [[7ma di mayo]] [[1999]]
| Nask-urbo = [[Eindhoven]], [[Nederlando]]
| Mort-dio =
| Mort-urbo =
}}
'''Cody Mathès Gakpo''' ([[IFA]] ''ˈkoːdi ˈɣɑkpoː''; n. [[1999]]) esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalisto]] – ''sinistra alisto'' e ''centr-atakisto''.

== La kariero kom futbalisto ==
=== Juniorala ===
* –2007 – {{NLDs}} [[FC Eindhoven AV]]
* 2007–2019 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]]

=== Seniorala ===
* 2016–2019 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] (yunarala) (26 konkursi/ 17 goli)
* 1977–1980 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] (106 / 36)
* 1980–1982 – {{ENGs}} [[Liverpool FC]] (132 / 33)

=== En nacion-esquado di Nederlando ===
* U18: 2016–2017 – 3 konkursi, 0 goli
* U19: 2018 – 3 konkursi, 0 goli
* U20: 2018 – 5 konkursi, 4 goli
* U21: 2019–2021 – 13 konkursi, 7 goli
* la seniorala: 2021- – 55 konkursi, 25 goli

{{DEFAULTSORT:Gakpo, Cody}}
[[Kategorio:Nederlandana futbalisti]]
[[Kategorio:Futbalisti di Nederlandana nacion-esquado]]
[[Kategorio:Futbalisti di FC Eindhoven AV]]
[[Kategorio:Futbalisti di PSV Eindhoven]]
[[Kategorio:Futbalisti di Liverpool FC]]</text>
      <sha1>jbko6mfn9a9f2tuqjm3qrdo0pqx1r5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sutherland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123972</id>
    <revision>
      <id>1144223</id>
      <parentid>1137543</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:49:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="398" sha1="d3eczeycoec87g62aoohxxrw7ubmqac" xml:space="preserve">[[Arkivo:Sutherland-Scotland.svg|right|300px]]
'''Sutherland''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>d3eczeycoec87g62aoohxxrw7ubmqac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aberdeen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124023</id>
    <revision>
      <id>1144194</id>
      <parentid>1142904</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="501" sha1="04rye94hwij8fsn3w3xriwpz8q9h0pw" xml:space="preserve">[[Arkivo:Union Terrace Gardens, His Majesty’s Theater, Aberdeen, Schotland.jpg|right|400px]]
'''Aberdeen''' esas urbo e samatempe un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal arei]] en [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. Ol ank es administrala centro di konsilal areo [[Aberdeenshire]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]].

[[Kategorio:Urbi en Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia|*]]</text>
      <sha1>04rye94hwij8fsn3w3xriwpz8q9h0pw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144195</id>
      <parentid>1144194</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="499" sha1="4p873kkcwgijpl8asndieo15xzvp7pq" xml:space="preserve">[[Arkivo:Union Terrace Gardens, His Majesty’s Theater, Aberdeen, Schotland.jpg|right|400px]]
'''Aberdeen''' esas urbo e samatempe un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal arei]] en [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. Ol ank es administrala centro di konsilal areo [[Aberdeenshire]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]].

[[Kategorio:Urbi en Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>4p873kkcwgijpl8asndieo15xzvp7pq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dundee</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124024</id>
    <revision>
      <id>1144196</id>
      <parentid>1142925</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="58p3hcp6vgo9crb8hqe3srqvul8gn8z" xml:space="preserve">[[Arkivo:DundeeSkyline2017.jpg|right|400px]]
'''Dundee''' esas urbo e samatempe un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal arei]] en [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. Ol ank es [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]].

[[Kategorio:Urbi en Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>58p3hcp6vgo9crb8hqe3srqvul8gn8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kirkcudbrightshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124142</id>
    <revision>
      <id>1144224</id>
      <parentid>1137866</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="416" sha1="otqo10hpzg4szw7gufhm4fu4jhipdks" xml:space="preserve">[[Arkivo:Kirkcudbrightshire - Scotland.svg|right|300px]]
'''Kirkcudbrightshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>otqo10hpzg4szw7gufhm4fu4jhipdks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dunbartonshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124154</id>
    <revision>
      <id>1144208</id>
      <parentid>1137882</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="406" sha1="rnk8xzi7pemifkcjjp40luox6jozqku" xml:space="preserve">[[Arkivo:Dunbartonshire-Scotland.svg|right|300px]]
'''Dunbartonshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>rnk8xzi7pemifkcjjp40luox6jozqku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Banffshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124185</id>
    <revision>
      <id>1144202</id>
      <parentid>1137914</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="347" sha1="f45o64waru4a7tj85ndwh6589b5m5u6" xml:space="preserve">[[Arkivo:Banffshire County.svg|right|300px]]
'''Banffshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>f45o64waru4a7tj85ndwh6589b5m5u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berwickshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124203</id>
    <revision>
      <id>1144203</id>
      <parentid>1137940</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="76hcoao9azyimzjnxaytb5lp6mwtqij" xml:space="preserve">[[Arkivo:Berwickshire County.svg|right|300px]]
'''Berwickshire''' ([[IFA]] ''ˈbɛrɪkʃər, -ʃɪər'') esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>76hcoao9azyimzjnxaytb5lp6mwtqij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lanarkshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124232</id>
    <revision>
      <id>1144213</id>
      <parentid>1137971</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="n20l8xrajwp370hp0q3gr24srj6yw7q" xml:space="preserve">[[Arkivo:Lanarkshire - Scotland.svg|right|300px]]
'''Lanarkshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>n20l8xrajwp370hp0q3gr24srj6yw7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dumfriesshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124263</id>
    <revision>
      <id>1144206</id>
      <parentid>1138032</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="436" sha1="sydu28o47cmovmo3vidk5npy09ckzto" xml:space="preserve">[[Arkivo:Dumfriesshire County.svg|right|300px]]
'''Dumfriesshire''' ([[IFA]] ''dʊmˈfriːs.ʃiːr'') esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>sydu28o47cmovmo3vidk5npy09ckzto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto:Idistulo</title>
    <ns>2</ns>
    <id>127640</id>
    <revision>
      <id>1144060</id>
      <parentid>1144057</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T11:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="bq20ewzne5m4q09pslcvr89k1u4uydr" xml:space="preserve">
* [[Immanuel Kant]]
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]
* [[Hispana transiciono a demokratio]]
* [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
* [[Hispana habiteyo-movado]]
* [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
* [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]</text>
      <sha1>bq20ewzne5m4q09pslcvr89k1u4uydr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144064</id>
      <parentid>1144060</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="524" sha1="lcuvon9ghl6lh7hx7fk776p25m8dkz8" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]</text>
      <sha1>lcuvon9ghl6lh7hx7fk776p25m8dkz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144074</id>
      <parentid>1144064</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="554" sha1="0yv6x6gah7u9ihx3f8kcn2ticztzz31" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Prestige-nafto-varsado]]</text>
      <sha1>0yv6x6gah7u9ihx3f8kcn2ticztzz31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144079</id>
      <parentid>1144074</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hispania */</comment>
      <origin>1144079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="606" sha1="j4v086qwn94wbe3e7owmpljznoqr8kx" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Prestige-nafto-varsado]]
* Geografio
** [[Teritoriala organizo di Hispania]]</text>
      <sha1>j4v086qwn94wbe3e7owmpljznoqr8kx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144085</id>
      <parentid>1144079</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="fuamw64iegd1ozoz271rnzruxh6ugez" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Prestige-nafto-varsado]]
** [[Movado 15-M]]
* Geografio
** [[Teritoriala organizo di Hispania]]</text>
      <sha1>fuamw64iegd1ozoz271rnzruxh6ugez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144088</id>
      <parentid>1144085</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="681" sha1="6zfpmjkyq7hyskubveri5nowuma10bs" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Prestige-nafto-varsado]]
** [[Movado 15-M]]
** [[Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid]]
* Geografio
** [[Teritoriala organizo di Hispania]]</text>
      <sha1>6zfpmjkyq7hyskubveri5nowuma10bs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144090</id>
      <parentid>1144088</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hispania */</comment>
      <origin>1144090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="h1hyhxkr7fssxprje27iqdqiwrjqb5g" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Prestige-nafto-varsado]]
** Habiteyo-politiko
*** [[Movado 15-M]]
*** [[Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid]]
*** [[Hispaniana habiteyo-krizo (2022–nun)]]
* Geografio
** [[Teritoriala organizo di Hispania]]</text>
      <sha1>h1hyhxkr7fssxprje27iqdqiwrjqb5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144094</id>
      <parentid>1144090</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="811" sha1="6gdsupuew0klvfejklj8rcre7b4tj1i" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Prestige-nafto-varsado]]
** Habiteyo-politiko
*** [[Movado 15-M]]
*** [[Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid]]
*** [[Hispaniana habiteyo-krizo (2022–nun)]]
* Ekonomio
** [[Hispaniana ekonomiala krizo (2008–2014)]]
* Geografio
** [[Teritoriala organizo di Hispania]]</text>
      <sha1>6gdsupuew0klvfejklj8rcre7b4tj1i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144096</id>
      <parentid>1144094</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hispania */</comment>
      <origin>1144096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="844" sha1="3il0bw2i9i82j7pzr7sydhhn21hajko" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Prestige-nafto-varsado]]
** Habiteyo-politiko
*** [[Movado 15-M]]
*** [[Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid]]
*** [[Hispaniana habiteyo-krizo (2022–nun)]]
* Ekonomio
** [[Hispaniana ekonomiala krizo (2008–2014)]]
** [[Hispaniana proprieto-bulo]]
* Geografio
** [[Teritoriala organizo di Hispania]]</text>
      <sha1>3il0bw2i9i82j7pzr7sydhhn21hajko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144105</id>
      <parentid>1144096</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="ns8rslcj1fz513xr7kfvutb77ymp08p" xml:space="preserve">
== Biografii ==
* [[Immanuel Kant]]

== Religio ==
=== Kristanismo ===
* [[Kristanismo en la 1ma yarcento]]
* [[Estal-Westala Skismo]]
* [[Edikto di Milano]]
* [[Kristanismo kom la Romana stata religio]]
* [[Kristana monakeso]]

== Hispania ==
* Historio
** [[Hispana transiciono a demokratio]]
* Politiko
** [[Protesti pri habiteyo en Hispania en 2026]]
** [[Hispana habiteyo-movado]]
** [[Platformo di Afektata da Hipoteki]]
** [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
** [[Prestige-nafto-varsado]]
** Habiteyo-politiko
*** [[Movado 15-M]]
*** [[Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid]]
*** [[Hispaniana habiteyo-krizo (2022–nun)]]
*** [[Domo-preci en Hispania]]
* Ekonomio
** [[Hispaniana ekonomiala krizo (2008–2014)]]
** [[Hispaniana proprieto-bulo]]
** [[Evikti en Hispania dum la ekonomiala krizo]]
* Geografio
** [[Teritoriala organizo di Hispania]]</text>
      <sha1>ns8rslcj1fz513xr7kfvutb77ymp08p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Araukario</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127652</id>
    <revision>
      <id>1144061</id>
      <timestamp>2026-11-03T12:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun ''''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae'').  [[Kategorio:Araukariacei]]'</comment>
      <origin>1144061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202" sha1="pptyb6mcbeuc072lmrlp1ahp3f89y85" xml:space="preserve">'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae'').

[[Kategorio:Araukariacei]]</text>
      <sha1>pptyb6mcbeuc072lmrlp1ahp3f89y85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144113</id>
      <parentid>1144061</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T17:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="6zx8wfibxoeu3le2j0wc1rjzncu44rp" xml:space="preserve">'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae'').

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>6zx8wfibxoeu3le2j0wc1rjzncu44rp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144114</id>
      <parentid>1144113</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T17:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="bphffv7zu1s1et5usbbgiydp1j1xruk" xml:space="preserve">'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e horizontalatra  [[brancho|branchi]].

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>bphffv7zu1s1et5usbbgiydp1j1xruk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144115</id>
      <parentid>1144114</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T17:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="398" sha1="cde2iiw4shodrxqtxh8soh3217cu0lq" xml:space="preserve">'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]].

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>cde2iiw4shodrxqtxh8soh3217cu0lq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144117</id>
      <parentid>1144115</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T17:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="481" sha1="ed6pqch2isqyg49s42dwki6rhwujkpc" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]].

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>ed6pqch2isqyg49s42dwki6rhwujkpc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144118</id>
      <parentid>1144117</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T17:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="548" sha1="q27bt0viqai0suu1hzscdy1hnc0fd1y" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]].

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>q27bt0viqai0suu1hzscdy1hnc0fd1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144119</id>
      <parentid>1144118</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T17:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="883" sha1="tna2q5qvgt3hxe2wzzrfyk61fdwsi8h" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Australia]], [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:50881822-1|titulo=Atlas-cedro che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=25ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>tna2q5qvgt3hxe2wzzrfyk61fdwsi8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144120</id>
      <parentid>1144119</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T18:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="gxrn3abkvsscoouzvm6yqfwe8mwqpax" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Australia]], [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>gxrn3abkvsscoouzvm6yqfwe8mwqpax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144164</id>
      <parentid>1144120</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="896" sha1="i3iwidz1wiibffn0bn19f02kvsrtrer" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]], [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>i3iwidz1wiibffn0bn19f02kvsrtrer</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144165</id>
      <parentid>1144164</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="917" sha1="a7ywxqw9ej0enz3jj2oieyo80fhpuz8" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>a7ywxqw9ej0enz3jj2oieyo80fhpuz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144166</id>
      <parentid>1144165</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="ba5yqzmy45d7cl7qvucb1b916dm8pdu" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>ba5yqzmy45d7cl7qvucb1b916dm8pdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144172</id>
      <parentid>1144166</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="951" sha1="hab3b65qkppqgogtevrcwl89eo8mtp1" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nova-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>hab3b65qkppqgogtevrcwl89eo8mtp1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144179</id>
      <parentid>1144172</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1273" sha1="mabzyraw3ru9nh07hnklg05hxrubs4b" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nova-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

Esas 20 agnoskita speci : Araucaria angustifoli, A. araucana, A. bernieri, A. bidwillii, A. biramulata, A. columnaris, A. cunninghamii, A. goroensis, A. heterophylla, A. humboldtensis, A.hunsteinii, A. laubenfelsii, A. luxurians, A. montana, A. muelleri, A. nemorosa, A. rulei, A. schmidii, 
A. scopulorum, A. subulata. 

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>mabzyraw3ru9nh07hnklg05hxrubs4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144180</id>
      <parentid>1144179</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="11apku97cp68y0xsnle4cw3v0cjj76s" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nova-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

Esas 20 agnoskita speci : ''Araucaria angustifoli'', ''A. araucana'', ''A. bernieri'', ''A. bidwillii'', A. biramulata, A. columnaris, A. cunninghamii, A. goroensis, A. heterophylla, A. humboldtensis, ''A. hunsteinii'', ''A. laubenfelsii'', ''A. luxurians'', ''A. montana'', ''A. muelleri'', ''A. nemorosa'', ''A. rulei'', ''A. schmidii'', ''A. scopulorum'', ''A. subulata''. 

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>11apku97cp68y0xsnle4cw3v0cjj76s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144183</id>
      <parentid>1144180</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="iycrci9pd0ujlmjvy1xpv2kzp2kcinm" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nova-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

Esas 20 agnoskita speci : ''Araucaria angustifoli'', ''A. araucana'', ''A. bernieri'', ''A. bidwillii'', A. biramulata, A. columnaris, A. cunninghamii, A. goroensis, A. heterophylla, A. humboldtensis, ''A. hunsteinii'', ''A. laubenfelsii'', ''A. luxurians'', ''A. montana'', ''A. muelleri'', ''A. nemorosa'', ''A. rulei'', ''A. schmidii'', ''A. scopulorum'', ''A. subulata''. 

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000002861]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>iycrci9pd0ujlmjvy1xpv2kzp2kcinm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144189</id>
      <parentid>1144183</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1399" sha1="3egciapzgjttzb6l2al6o0u7p6nlzvg" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata sempreverda [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nova-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

Esas 20 agnoskita speci : ''Araucaria angustifoli'', ''A. araucana'', ''A. bernieri'', ''A. bidwillii'', A. biramulata, A. columnaris, A. cunninghamii, A. goroensis, A. heterophylla, A. humboldtensis, ''A. hunsteinii'', ''A. laubenfelsii'', ''A. luxurians'', ''A. montana'', ''A. muelleri'', ''A. nemorosa'', ''A. rulei'', ''A. schmidii'', ''A. scopulorum'', ''A. subulata''. 

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000002861]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>3egciapzgjttzb6l2al6o0u7p6nlzvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144190</id>
      <parentid>1144189</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="8oqjw12ikok7dxookr30dvcck45racw" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata sempreverda [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nov-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

Esas 20 agnoskita speci : ''Araucaria angustifoli'', ''A. araucana'', ''A. bernieri'', ''A. bidwillii'', A. biramulata, A. columnaris, A. cunninghamii, A. goroensis, A. heterophylla, A. humboldtensis, ''A. hunsteinii'', ''A. laubenfelsii'', ''A. luxurians'', ''A. montana'', ''A. muelleri'', ''A. nemorosa'', ''A. rulei'', ''A. schmidii'', ''A. scopulorum'', ''A. subulata''. 

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000002861]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>8oqjw12ikok7dxookr30dvcck45racw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144191</id>
      <parentid>1144190</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1399" sha1="qqp4lvgdv0kjt0yzkjzh3gm9jr7wkvp" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata sempreverda [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nov-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

Esas 20 agnoskita speci : ''Araucaria angustifolia'', ''A. araucana'', ''A. bernieri'', ''A. bidwillii'', A. biramulata, A. columnaris, A. cunninghamii, A. goroensis, A. heterophylla, A. humboldtensis, ''A. hunsteinii'', ''A. laubenfelsii'', ''A. luxurians'', ''A. montana'', ''A. muelleri'', ''A. nemorosa'', ''A. rulei'', ''A. schmidii'', ''A. scopulorum'', ''A. subulata''. 

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000002861]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>qqp4lvgdv0kjt0yzkjzh3gm9jr7wkvp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144192</id>
      <parentid>1144191</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1144192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1423" sha1="2qx7enva84etffx05j4bp8gjoccl3yi" xml:space="preserve">[[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]]
'''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata sempreverda [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nov-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}&lt;/ref&gt;.

Esas 20 agnoskita speci : ''Araucaria angustifolia'', ''A. araucana'', ''A. bernieri'', ''A. bidwillii'', ''A. biramulata'', ''A. columnaris'', ''A. cunninghamii'', ''A. goroensis'', ''A. heterophylla'', ''A. humboldtensis'', ''A. hunsteinii'', ''A. laubenfelsii'', ''A. luxurians'', ''A. montana'', ''A. muelleri'', ''A. nemorosa'', ''A. rulei'', ''A. schmidii'', ''A. scopulorum'', ''A. subulata''. 

== Referi ==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000002861]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>2qx7enva84etffx05j4bp8gjoccl3yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Migrado-krizo di Ceuta en 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127653</id>
    <revision>
      <id>1144062</id>
      <timestamp>2026-11-03T12:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:CeutaBorderFence.jpg|miniaturo|Frontier-barilo inter Ceuta e Maroko.]] La '''migrado-krizo di Ceuta en 2026''' esis majora neregulala migrado-urjanteso qua eventis ye 30 e 31 julio 2026, kande deki di mili di personi transiris de Maroko aden la Hispana autonoma urbo Ceuta. La amasala movado superesis lokala frontiero- e recevo-facilitati e produktis granda nombro di morti inter personi qui probis transirar per maro. Hispana autoritati komence evaluis ke cirkume...'</comment>
      <origin>1144062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16100" sha1="78u8lfu1wbzs8fk5ekm1tvnkmy2jli9" xml:space="preserve">[[Arkivo:CeutaBorderFence.jpg|miniaturo|Frontier-barilo inter Ceuta e Maroko.]]
La '''migrado-krizo di Ceuta en 2026''' esis majora neregulala migrado-urjanteso qua eventis ye 30 e 31 julio 2026, kande deki di mili di personi transiris de Maroko aden la Hispana autonoma urbo Ceuta. La amasala movado superesis lokala frontiero- e recevo-facilitati e produktis granda nombro di morti inter personi qui probis transirar per maro. Hispana autoritati komence evaluis ke cirkume 50.000 personi enirabis la urbo, pose revizante la oficala nombro a cirkume 72.000. L'epizodo stimulis urjanta respondo da Hispania, rinovigita kooperado kun Maroko pri frontiero-kontrolo, e debato tra la Europana Uniono pri migrado, frontiero-sekureso e l'uzo di migrado-fluadi kom politikala preso.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Spain, Morocco try to halt deadly rush on Spanish enclave after tens of thousands cross in a day |url=https://www.investing.com/news/world-news/spain-morocco-try-to-halt-deadly-rush-on-spanish-enclave-after-tens-of-thousands-cross-in-a-day-4827407 |work=Reuters |date=31 July 2026}}&lt;/ref&gt;

La krizo anke genitis kontroverso pri la konduto di Marokana sekureso-forci, la jerado di avana averti da Hispana autoritati e la rolo di misinformo cirkulita tra sociala medii. Hispana chef-ministro Pedro Sánchez deklaris en septembro ke la guvernado ne recevis solida evidenteso ke la Marokana stato planabis o organizabis la amasala transiro, dum agnoskante ke Marokana frontiero-personaro permis personi transirar dum parto di l'incidento.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Fono ==
Ceuta esas Hispana autonoma urbo an la nordala rivo di Afrika, qua bordumas Maroko. Lua landala e marala frontieri esas inter la precipua voyi por neregulala migrado de Nord-Afrika aden Hispana teritorio. Hispania e Maroko kunlaboris pri migrado-kontrolo, frontiero-polico e la prevento di kontrabando, quankam lia relato anke esis afektata da deskonkordi koncerne Westala Sahara e la stando di la Nord-Afrikana teritorii di Hispania.

Ante julio 2026, la nombro di neautorizita transiri aden Ceuta e Melilla esabis konsiderinde min granda. La House of Commons Library raportis ke cirkume 3.000 neregulala transiri aden la du urbi esabis enrejistrita dum la unesma parto di 2026, kompare kun cirkume 1.000 en 2025.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Supra-Korto-decidi ===
Signifikanta developo ante la krizo esis Hispana Supra-Korto-decidi emisita ye 8 julio 2026 koncerne la nemediata retroveno di migranti qui arivas ye la frontiero. La korto distingis inter personi qui transiris fizikala frontiero e ti qui arivis per maro, inkluzante per natar. La nemediata-retroveno-proceduro ne povis automatale aplikesar a marala arivi en la sama maniero kam a personi interceptita ye fizikala frontiero, quankam altra formal retroveno-proceduri restis disponebla.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La decidi pose misprezentesis sur sociala medii kom signifikante ke personi qui natis aden Ceuta ne povis esar retro-sendata a Maroko. Sánchez pose dicis ke rumori asertante ke la frontiero esis apertita e ke marala arivi ne povis esar retro-sendata cirkulis tra Facebook, Instagram, TikTok e mesaj-aplikaji. La Hispana guvernado argumentis ke ica aserti kontributis a la mobilizo ante la amasala transiro.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kurso di eventi ==
=== Akumulado ===
La nombro di personi qui probis atingar Ceuta per maro augmentis dum julio. Segun la raporto di Sánchez a la Hispana parlamento, mezvalore 37 arivi singladie esabis enrejistrita inter 10 e 25 julio. La nombro kreskis de lore, atingante 194 ye la nokto di 29 julio. Sociala medii-mesaji stimulante personi transirar la frontiero divenis sempre plu larje difuzita en la dii nemediate ante la amasala movado.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Amasala transiro di 30-31 julio ===
Ye la matino di 30 julio, granda grupi di personi komencis movar vers Ceuta de urbi en nordala Maroko, partikulare la areo cirkum Fnideq, konocata Hispane kom Castillejos. Multi probis atingar la urbo per natar cirkum la ondo-ruptili proxim la areo Tarajal. Altri proximigis la landala frontiero. La skalo e rapideso di la movado superesis la disponebla frontiero-forci.

Hispana chef-ministro Pedro Sánchez pose deklaris ke cirkume quar ek singla kin personi qui eniris ye 30 julio transirabis per natar cirkum la ondo-ruptilo Tarajal. Hispana frontiero-oficiri afrontis selekteto inter probar haltigar la turbi en streta marala areo ed permisar personi enirar provizore por evitar plu multa perdo di vivo. Sánchez dicis ke oficiri prioritisis la protekto di homala vivo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Marokana sekureso-forci uzis mezuri inkluzante aquo-kanoni e lakrimo-gaso por dispersar personi asemblita proxim la frontiero. Lia respondo raportesis kom nekonstanta dum la komencala hori, ante ke Marokana forci rinforcis sua disployo e portis la transiri sub plu granda kontrolo. Plu arivi eventis dum la nokto e ye la matino di 31 julio, quankam la fluo pose dekreskis.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Spain, Morocco try to halt deadly rush on Spanish enclave after tens of thousands cross in a day |url=https://www.investing.com/news/world-news/spain-morocco-try-to-halt-deadly-rush-on-spanish-enclave-after-tens-of-thousands-cross-in-a-day-4827407 |work=Reuters |date=31 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Preliminary Findings on the Crossings towards Sebta and Melilla |url=https://cndh.ma/en/preliminary-findings-crossings-towards-sebta-and-melilla-national-human-rights-council-cndh-0 |publisher=National Human Rights Council of Morocco |date=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Skalo e viktimi ===
La komencala evaluadi di la nombro di arivi variis. Ye 31 julio, Hispana autoritati raportis cirkume 50.000 transiri, dum ke la prezidanto di Ceuta, Juan Jesús Vivas, donis evaluo di 60.000. La Hispana guvernado pose revizis sua oficala evaluo a cirkume 72.000. Altra publika deklari donis plu alta nombri, ma ica ne adoptesis kom la oficala totalo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La transiro efektigis multa morti, partikulare inter personi qui probis natar a Ceuta. Frua raporti referis adminime 57 morti. Plu tarda raporti citis plu alta totali: Sánchez referis 141 yuna personi e pueri qui mortabis en dronado e presado-incidenti, dum raporto pri la judiciala inquesto deskriptis 82 morti konfirmita ye la Hispana latero ed altra 14 en Maroko. La preciza totalo restis subjekta a verifiko e diferi en la geografiala e evidenteso-skopo di la konti.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Judge orders Spanish government to declassify more material on Ceuta border surge |work=Reuters |date=27 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Hispana respondo ==
La Hispana guvernado rinforcis la frontiero per adicionala Nacionala Polico e Civila Guardo-personaro e mobilizis la armea forci por suportar frontiero-operaci. Ol anke disployis navi, senpilot-avioni e helikopteri. Flotacanta barilo 500-metra instalesis proxim la ondo-ruptilo Tarajal por fortigar marala konteno e preventar plu transiri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La guvernado anke expansis recevo-kapaceso e koordinis retroveni kun Maroko. Segun Sánchez, cirkume 50.000 personi retroiris a Maroko dum 24 hori, e cirkume 63.000 retroiris dum 72 hori. La House of Commons Library pose raportis ke Hispana autoritati pozabis la nombro di retroveni ye cirkume 69.500.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

== Inquesto e kontroverso ==
=== Avana averti e guvernado-responziveso ===
La jerado di avana informeso divenis majora interna politikala temo. Ye 2 septembro, Hispana publika brodkastero RTVE raportis pri Nacionala Polico-evaluado qua asertis ke Marokana jendarmi e personaro en civila vesti guidabis grupi vers la frontiero en sucedanta ondi. La raporto anke referis alerto emisita da la Hispana Nacionala Centro por Imigro e Frontieri (CENIF) ye 29 julio avertante pri posiblesa amasala eniro ye la sequanta dio.&lt;ref&gt;{{cite news |title=El informe de la Policía apunta a que gendarmes marroquíes y agentes de paisano guiaron la entrada masiva en Ceuta |url=https://www.rtve.es/noticias/20260902/crisis-migratoria-ceuta-informe-policia/17209185.shtml |work=RTVE |date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ye 3 septembro, Sánchez prizentis la raporto di la guvernado a la parlamento e dicis ke la autoritati detektabis augmento en arivi ed emisabis alerti a frontiero-posteni. Il anuncis la publikigo di guvernado-raporti koncerne la krizo. Il anke deklaris ke la disponebla evidenteso ne establisis ke la Marokana guvernado planabis o organizabis la amasala transiro. Il deskriptis la Marokana respondo kom havante tri fazi: normala frontiero-operaci ante 30 julio, periodo di cirkume dek hori ye 30 julio dum qua Marokana jendarmi permis personi transirar, e sequanta exekuto e kooperado kun Hispania.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ye 27 oktobro, Reuters raportis ke Hispana judiciisto inquestanta la krizo imperabis la guvernado desklasifikar plu informeso-dokumenti e raporti. L'inquesto examinis quo Hispana autoritati savis ante la transiri, quale alerti jerabis e ka funcioneri faliabis agar. La judiciisto anke serchis adicionala materialo koncerne la konduto di Marokana autoritati.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Judge orders Spanish government to declassify more material on Ceuta border surge |work=Reuters |date=27 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Asertita rolo di Maroko ===
La konduto di Marokana sekureso-forci divenis centrala temo en la debato. Ula Hispana raporti asertis ke Marokana personaro faciligabis o stimulabis transiri dum la kritika hori di 30 julio. Marokana autoritati, tamen, disputis akuzi ke la stato intence organizabis l'enfluo.

La Marokana Nacionala Konsilistaro pri Homala Yuri (CNDH) publikigis preliminara konkluzi deskriptante la rolo di digitala grupi en mobilizar partoprenanti, partigar transiro-informeso ed aranjar la kompro di natado-equipajo. Ol anke raportis ke Marokana autoritati agabis mezuri por restriktar la movado di granda grupi vers nordala urbi. La konsilistaro apelis jointa e responsoza mekanismo por verifikar morti ed identifikar ti qui mortabis.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Preliminary Findings on the Crossings towards Sebta and Melilla |url=https://cndh.ma/en/preliminary-findings-crossings-towards-sebta-and-melilla-national-human-rights-council-cndh-0 |publisher=National Human Rights Council of Morocco |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La questiono pri ka la eventi rezultis de intenca statala agado, tempala fali di frontiero-kontrolo, o kombino di misinformo e spontana mobilizo restis kontestata. La publika poziciono di la Hispana guvernado en septembro esis ke ol ne recevabis konkluziva evidenteso ke Maroko planabis l'operaco.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Europana respondo ==
La amasala transiro stimulis koncerno inter Europana Uniono-membro-stati pri la sekureso di la Schengen-Areo e la posibleso di plusa movado de Hispania. Francia anuncis augmentita kontroli ye sua frontiero kun Hispania, dum ke Italia anuncis temporala kontroli sur voyajanti qui arivis de Hispania. Hispania pose introduktis reciproka kontroli sur voyajanti de Italia. Altra Europana guvernadi diskutis adicionala frontiero-mezuri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La Europana Komisiono mantenis kontakto kun la Hispana guvernado dum la krizo. Europana funcioneri emfazis la bezono preventar dangeroza transiri, kooperar kun landi di origino e transito, e preservar la funcionado di la Schengen-sistemo. L'epizodo rinovigis diskuto pri la extera frontieri di la Europana Uniono e la politikala konsequi di subita migrado-movadi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

== Videz anke ==
* [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
* [[Frontiero-krizo di Ceuta en 2021]]
* [[Ceuta]]
* [[Relati inter Maroko e Hispania]]
* [[Migrado ad Hispania]]
* [[Europana migranto-krizo]]

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:2026 en Hispania]]
[[Kategorio:2026 en Maroko]]
[[Kategorio:Ceuta]]
[[Kategorio:Imigro ad Hispania]]
[[Kategorio:Relati inter Maroko e Hispania]]
[[Kategorio:Frontiero-incidenti en Europa]]</text>
      <sha1>78u8lfu1wbzs8fk5ekm1tvnkmy2jli9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144063</id>
      <parentid>1144062</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16102" sha1="tj4r87gjcksut0797b1tv2tyd8spu8f" xml:space="preserve">[[Arkivo:CeutaBorderFence.jpg|right|thumb|Frontier-barilo inter Ceuta e Maroko.]]
La '''migrado-krizo di Ceuta en 2026''' esis majora neregulala migrado-urjanteso qua eventis ye 30 e 31 julio 2026, kande deki di mili di personi transiris de Maroko aden la Hispana autonoma urbo Ceuta. La amasala movado superesis lokala frontiero- e recevo-facilitati e produktis granda nombro di morti inter personi qui probis transirar per maro. Hispana autoritati komence evaluis ke cirkume 50.000 personi enirabis la urbo, pose revizante la oficala nombro a cirkume 72.000. L'epizodo stimulis urjanta respondo da Hispania, rinovigita kooperado kun Maroko pri frontiero-kontrolo, e debato tra la Europana Uniono pri migrado, frontiero-sekureso e l'uzo di migrado-fluadi kom politikala preso.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Spain, Morocco try to halt deadly rush on Spanish enclave after tens of thousands cross in a day |url=https://www.investing.com/news/world-news/spain-morocco-try-to-halt-deadly-rush-on-spanish-enclave-after-tens-of-thousands-cross-in-a-day-4827407 |work=Reuters |date=31 July 2026}}&lt;/ref&gt;

La krizo anke genitis kontroverso pri la konduto di Marokana sekureso-forci, la jerado di avana averti da Hispana autoritati e la rolo di misinformo cirkulita tra sociala medii. Hispana chef-ministro Pedro Sánchez deklaris en septembro ke la guvernado ne recevis solida evidenteso ke la Marokana stato planabis o organizabis la amasala transiro, dum agnoskante ke Marokana frontiero-personaro permis personi transirar dum parto di l'incidento.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Fono ==
Ceuta esas Hispana autonoma urbo an la nordala rivo di Afrika, qua bordumas Maroko. Lua landala e marala frontieri esas inter la precipua voyi por neregulala migrado de Nord-Afrika aden Hispana teritorio. Hispania e Maroko kunlaboris pri migrado-kontrolo, frontiero-polico e la prevento di kontrabando, quankam lia relato anke esis afektata da deskonkordi koncerne Westala Sahara e la stando di la Nord-Afrikana teritorii di Hispania.

Ante julio 2026, la nombro di neautorizita transiri aden Ceuta e Melilla esabis konsiderinde min granda. La House of Commons Library raportis ke cirkume 3.000 neregulala transiri aden la du urbi esabis enrejistrita dum la unesma parto di 2026, kompare kun cirkume 1.000 en 2025.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Supra-Korto-decidi ===
Signifikanta developo ante la krizo esis Hispana Supra-Korto-decidi emisita ye 8 julio 2026 koncerne la nemediata retroveno di migranti qui arivas ye la frontiero. La korto distingis inter personi qui transiris fizikala frontiero e ti qui arivis per maro, inkluzante per natar. La nemediata-retroveno-proceduro ne povis automatale aplikesar a marala arivi en la sama maniero kam a personi interceptita ye fizikala frontiero, quankam altra formal retroveno-proceduri restis disponebla.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La decidi pose misprezentesis sur sociala medii kom signifikante ke personi qui natis aden Ceuta ne povis esar retro-sendata a Maroko. Sánchez pose dicis ke rumori asertante ke la frontiero esis apertita e ke marala arivi ne povis esar retro-sendata cirkulis tra Facebook, Instagram, TikTok e mesaj-aplikaji. La Hispana guvernado argumentis ke ica aserti kontributis a la mobilizo ante la amasala transiro.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kurso di eventi ==
=== Akumulado ===
La nombro di personi qui probis atingar Ceuta per maro augmentis dum julio. Segun la raporto di Sánchez a la Hispana parlamento, mezvalore 37 arivi singladie esabis enrejistrita inter 10 e 25 julio. La nombro kreskis de lore, atingante 194 ye la nokto di 29 julio. Sociala medii-mesaji stimulante personi transirar la frontiero divenis sempre plu larje difuzita en la dii nemediate ante la amasala movado.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Amasala transiro di 30-31 julio ===
Ye la matino di 30 julio, granda grupi di personi komencis movar vers Ceuta de urbi en nordala Maroko, partikulare la areo cirkum Fnideq, konocata Hispane kom Castillejos. Multi probis atingar la urbo per natar cirkum la ondo-ruptili proxim la areo Tarajal. Altri proximigis la landala frontiero. La skalo e rapideso di la movado superesis la disponebla frontiero-forci.

Hispana chef-ministro Pedro Sánchez pose deklaris ke cirkume quar ek singla kin personi qui eniris ye 30 julio transirabis per natar cirkum la ondo-ruptilo Tarajal. Hispana frontiero-oficiri afrontis selekteto inter probar haltigar la turbi en streta marala areo ed permisar personi enirar provizore por evitar plu multa perdo di vivo. Sánchez dicis ke oficiri prioritisis la protekto di homala vivo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Marokana sekureso-forci uzis mezuri inkluzante aquo-kanoni e lakrimo-gaso por dispersar personi asemblita proxim la frontiero. Lia respondo raportesis kom nekonstanta dum la komencala hori, ante ke Marokana forci rinforcis sua disployo e portis la transiri sub plu granda kontrolo. Plu arivi eventis dum la nokto e ye la matino di 31 julio, quankam la fluo pose dekreskis.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Spain, Morocco try to halt deadly rush on Spanish enclave after tens of thousands cross in a day |url=https://www.investing.com/news/world-news/spain-morocco-try-to-halt-deadly-rush-on-spanish-enclave-after-tens-of-thousands-cross-in-a-day-4827407 |work=Reuters |date=31 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Preliminary Findings on the Crossings towards Sebta and Melilla |url=https://cndh.ma/en/preliminary-findings-crossings-towards-sebta-and-melilla-national-human-rights-council-cndh-0 |publisher=National Human Rights Council of Morocco |date=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Skalo e viktimi ===
La komencala evaluadi di la nombro di arivi variis. Ye 31 julio, Hispana autoritati raportis cirkume 50.000 transiri, dum ke la prezidanto di Ceuta, Juan Jesús Vivas, donis evaluo di 60.000. La Hispana guvernado pose revizis sua oficala evaluo a cirkume 72.000. Altra publika deklari donis plu alta nombri, ma ica ne adoptesis kom la oficala totalo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La transiro efektigis multa morti, partikulare inter personi qui probis natar a Ceuta. Frua raporti referis adminime 57 morti. Plu tarda raporti citis plu alta totali: Sánchez referis 141 yuna personi e pueri qui mortabis en dronado e presado-incidenti, dum raporto pri la judiciala inquesto deskriptis 82 morti konfirmita ye la Hispana latero ed altra 14 en Maroko. La preciza totalo restis subjekta a verifiko e diferi en la geografiala e evidenteso-skopo di la konti.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Judge orders Spanish government to declassify more material on Ceuta border surge |work=Reuters |date=27 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Hispana respondo ==
La Hispana guvernado rinforcis la frontiero per adicionala Nacionala Polico e Civila Guardo-personaro e mobilizis la armea forci por suportar frontiero-operaci. Ol anke disployis navi, senpilot-avioni e helikopteri. Flotacanta barilo 500-metra instalesis proxim la ondo-ruptilo Tarajal por fortigar marala konteno e preventar plu transiri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La guvernado anke expansis recevo-kapaceso e koordinis retroveni kun Maroko. Segun Sánchez, cirkume 50.000 personi retroiris a Maroko dum 24 hori, e cirkume 63.000 retroiris dum 72 hori. La House of Commons Library pose raportis ke Hispana autoritati pozabis la nombro di retroveni ye cirkume 69.500.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

== Inquesto e kontroverso ==
=== Avana averti e guvernado-responziveso ===
La jerado di avana informeso divenis majora interna politikala temo. Ye 2 septembro, Hispana publika brodkastero RTVE raportis pri Nacionala Polico-evaluado qua asertis ke Marokana jendarmi e personaro en civila vesti guidabis grupi vers la frontiero en sucedanta ondi. La raporto anke referis alerto emisita da la Hispana Nacionala Centro por Imigro e Frontieri (CENIF) ye 29 julio avertante pri posiblesa amasala eniro ye la sequanta dio.&lt;ref&gt;{{cite news |title=El informe de la Policía apunta a que gendarmes marroquíes y agentes de paisano guiaron la entrada masiva en Ceuta |url=https://www.rtve.es/noticias/20260902/crisis-migratoria-ceuta-informe-policia/17209185.shtml |work=RTVE |date=2 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ye 3 septembro, Sánchez prizentis la raporto di la guvernado a la parlamento e dicis ke la autoritati detektabis augmento en arivi ed emisabis alerti a frontiero-posteni. Il anuncis la publikigo di guvernado-raporti koncerne la krizo. Il anke deklaris ke la disponebla evidenteso ne establisis ke la Marokana guvernado planabis o organizabis la amasala transiro. Il deskriptis la Marokana respondo kom havante tri fazi: normala frontiero-operaci ante 30 julio, periodo di cirkume dek hori ye 30 julio dum qua Marokana jendarmi permis personi transirar, e sequanta exekuto e kooperado kun Hispania.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ye 27 oktobro, Reuters raportis ke Hispana judiciisto inquestanta la krizo imperabis la guvernado desklasifikar plu informeso-dokumenti e raporti. L'inquesto examinis quo Hispana autoritati savis ante la transiri, quale alerti jerabis e ka funcioneri faliabis agar. La judiciisto anke serchis adicionala materialo koncerne la konduto di Marokana autoritati.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Judge orders Spanish government to declassify more material on Ceuta border surge |work=Reuters |date=27 October 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Asertita rolo di Maroko ===
La konduto di Marokana sekureso-forci divenis centrala temo en la debato. Ula Hispana raporti asertis ke Marokana personaro faciligabis o stimulabis transiri dum la kritika hori di 30 julio. Marokana autoritati, tamen, disputis akuzi ke la stato intence organizabis l'enfluo.

La Marokana Nacionala Konsilistaro pri Homala Yuri (CNDH) publikigis preliminara konkluzi deskriptante la rolo di digitala grupi en mobilizar partoprenanti, partigar transiro-informeso ed aranjar la kompro di natado-equipajo. Ol anke raportis ke Marokana autoritati agabis mezuri por restriktar la movado di granda grupi vers nordala urbi. La konsilistaro apelis jointa e responsoza mekanismo por verifikar morti ed identifikar ti qui mortabis.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Preliminary Findings on the Crossings towards Sebta and Melilla |url=https://cndh.ma/en/preliminary-findings-crossings-towards-sebta-and-melilla-national-human-rights-council-cndh-0 |publisher=National Human Rights Council of Morocco |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La questiono pri ka la eventi rezultis de intenca statala agado, tempala fali di frontiero-kontrolo, o kombino di misinformo e spontana mobilizo restis kontestata. La publika poziciono di la Hispana guvernado en septembro esis ke ol ne recevabis konkluziva evidenteso ke Maroko planabis l'operaco.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statement by the President of the Government of Spain to provide an update on the Government's response to the events that have taken place in Ceuta since 30 July |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/presidente/intervenciones/Paginas/2026/20260903-appearance-ceuta-statement.aspx |publisher=Government of Spain |date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Europana respondo ==
La amasala transiro stimulis koncerno inter Europana Uniono-membro-stati pri la sekureso di la Schengen-Areo e la posibleso di plusa movado de Hispania. Francia anuncis augmentita kontroli ye sua frontiero kun Hispania, dum ke Italia anuncis temporala kontroli sur voyajanti qui arivis de Hispania. Hispania pose introduktis reciproka kontroli sur voyajanti de Italia. Altra Europana guvernadi diskutis adicionala frontiero-mezuri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

La Europana Komisiono mantenis kontakto kun la Hispana guvernado dum la krizo. Europana funcioneri emfazis la bezono preventar dangeroza transiri, kooperar kun landi di origino e transito, e preservar la funcionado di la Schengen-sistemo. L'epizodo rinovigis diskuto pri la extera frontieri di la Europana Uniono e la politikala konsequi di subita migrado-movadi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ceuta: Migrant crossings and European reaction |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10987/ |publisher=House of Commons Library |date=2026}}&lt;/ref&gt;

== Videz anke ==
* [[Rolo di Maroko en la migrado-krizo di Ceuta en 2026]]
* [[Frontiero-krizo di Ceuta en 2021]]
* [[Ceuta]]
* [[Relati inter Maroko e Hispania]]
* [[Migrado ad Hispania]]
* [[Europana migranto-krizo]]

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:2026 en Hispania]]
[[Kategorio:2026 en Maroko]]
[[Kategorio:Ceuta]]
[[Kategorio:Imigro ad Hispania]]
[[Kategorio:Relati inter Maroko e Hispania]]
[[Kategorio:Frontiero-incidenti en Europa]]</text>
      <sha1>tj4r87gjcksut0797b1tv2tyd8spu8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prestige-nafto-varsado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127654</id>
    <revision>
      <id>1144065</id>
      <timestamp>2026-11-03T12:34:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:PrestigeVolunteersInGaliciaCoast.jpg|197px|eta|dekstra|Voluntanti netiganta la litori di Galicia pos la katastrofo di la ''Prestige'', marto 2003.]] La '''Prestige-nafto-varsado''' esis ekologiala dizastro efektigita da la sinko di la nafto-tankonavo ''Prestige'' an la rivo di [[Galisia]], en nord-westala Hispania, en novembro 2002. La navo, registragita en Bahama e transportante cirkume 77.000 tuni di pezoza fuel-oleo, subisis strukturala domajo dum sturmo ye...'</comment>
      <origin>1144065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13525" sha1="c1sledi3pobkskr5282jur0dg12wab8" xml:space="preserve">[[Arkivo:PrestigeVolunteersInGaliciaCoast.jpg|197px|eta|dekstra|Voluntanti netiganta la litori di Galicia pos la katastrofo di la ''Prestige'', marto 2003.]]
La '''Prestige-nafto-varsado''' esis ekologiala dizastro efektigita da la sinko di la nafto-tankonavo ''Prestige'' an la rivo di [[Galisia]], en nord-westala Hispania, en novembro 2002. La navo, registragita en Bahama e transportante cirkume 77.000 tuni di pezoza fuel-oleo, subisis strukturala domajo dum sturmo ye 13 novembro. Pos plura dii di sensucesa salvado-operaci e remorko, ol ruptis e sinkis ye 19 novembro, liberigante granda quanto di oleo aden l'Atlantika Oceano.

La rezultanta poluteso afektis extensiva stretchi di la Hispana rivo, partikulare Galisia, ed anke parti di [[Portugal]] e [[Francia]]. Ol efektigis severa domajo a marala ekosistemi, pesko, konkulo-kultivo e rivala turismo. La dizastro anke provokis larja publika demonstri, kritiko di la jerado di l'urjanteso da la Hispana guvernado e chanji a Europana marala sekureso-politiko.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Viñas |first=Lucía |title=The Prestige Oil Spill |journal=Handbook of Oil Spill Science and Technology |publisher=Wiley |date=2014 |doi=10.1002/9781118989982.ch22}}&lt;/ref&gt;

== La tankonavo ==
La ''Prestige'' esis un-korpa nafto-tankonavo konstruktita en 1976. Ol esis registragita en Bahama ed operacata da Greka marala kompanio. Ye la tempo di l'acidento, ol evis cirkume 26 yari e transportis pezoza fuel-oleo de la Baltika regiono vers Gibraltar.

La navo transportis cirkume 77.000 tuni di pezoza fuel-oleo kande ol renkontris severa vetero an la rivo di Galisia. Lua evo, un-korpa konstrukto e la strukturala fali quo eventis dum la sturmo pose divenis centrala temi en diskuti pri marala sekureso e la regulizo di nafto-tankonavi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

== Acidento ==
=== Komencala domajo ===
Ye 13 novembro 2002, dum ke ol navigis cirkume 30 marala milii an la Kabo Finisterre, la ''Prestige'' renkontris severa sturmo. La navo developis grava inklineso pos subisar domajo a sua dextra latero, e oleo komencis likar de sua tanki.

La kapitano, Apostolos Mangouras, requestis helpo. Salvado-operaci esis komplikata da forta venti, alta ondi e la detrimentanta stando di la navo. Hispana autoritati afrontis la desfacila decido kad permisar la domajita tankonavo enirar shirmita rivala areo o remorkar ol for de la rivo.

=== Remorko e sinko ===
La Hispana autoritati decidis remorkar la navo for de la rivo di Galisia. La tankonavo esis movata tra aqui an la nord-westala Hispania, kun la intenco reduktar la nemediata danjero di rivala poluteso. La remorko-operaco duris dum plura dii en desfacila vetero-kondicioni.

La strukturala kondiciono di la navo detrimentis pluse. Ye 19 novembro 2002, la ''Prestige'' ruptis aden du secioni e sinkis en l'Atlantika Oceano, cirkume 130-140 marala milii an la rivo di Galisia. La pruo e pupo-secioni venis a repozo ye profundesi di cirkume 3.500-3.800 metri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

== Nafto-varsado ==
La sinko liberigis substanciala quanto di pezoza fuel-oleo aden la maro. Plua likado de la naufrajuro duris pos l'acidento, produktante adicionala poluteso dum la sequanta monati. Evaluadi di la totala quanto ekfluita varias segun la metodi uzata e la periodo kovrata, ma la evaluo di la Europana Komisiono estimis ke cirkume 40.000 tuni likabis de la tankonavo ye la komenco di 2003.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

La oleo expansis sur larja areo di la nord-estala Atlantiko. La unesma majora kontamino atingis la rivo di Galisiapoke pos la sinko. Poluteso pose afektis Asturias, Cantabria e la Baska Lando, ed anke parti di Portugal e la Franca Atlantika rivo. La Europana Komisiono raportis ke ye la komenco di 2003 plu kam 200 kilometri di Franca rivo anke esabis afektata.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

La fuel-oleo esis partikulare persistanta pro sua pezoza kompozo. Ol kontaminis plaji, rokoza rivi, estuarii e marala habitati, e formacis depozaji qui postulis extensiva forigo-operaci.

== Ekologiala impakto ==
La varsado efektigis extensiva domajo a marala ekosistemi alonge l'Atlantika rivo. Oleo kontaminis plaji, marala suli e rivala habitati, afektante mar-uceli, fishi, konkuli ed altra marala organismi. Mar-uceli esis partikulare vulnerabla pro ke oleo domajis la izolanta e aquo-nepermeebla propraji di lia plumi.

La ekologiala konsequi extensesis preter la nemediata kontamino. La oleo afektis arei importanta por marala biodiverseso e komercale valoroza konkulo-produktado. Surveyo e ciencala inquesto duris pos la komencala urjanteso, examinante la persisto di hidrokarburi en marala environdi e lia efekti a organismi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Viñas |first=Lucía |title=The Prestige Oil Spill |journal=Handbook of Oil Spill Science and Technology |publisher=Wiley |date=2014 |doi=10.1002/9781118989982.ch22}}&lt;/ref&gt;

== Ekonomiala e sociala konsequi ==
=== Peskado ed aquakultivo ===
Peskado e konkulo-kultivado esis inter la ekonomiala sektori maxim severe afektata. Autoritati impozis restrikti e temporala klozi en kontaminita arei por protektar konsumeri e preventar la vendo di polutita marala nutrivi.

La perturbo afektis peskisti, konkulo-kolektisti, fish-kultivisti, transformisti ed altra entraprezi dependanta de marala resursi. Inquesto publikigita en 2007 evaluis ke perdi a la pesko-sektoro di Galisia atingabis cirkume €76 milioni ye decembro 2003, egardante la efekti di interruptita aktiveso e reduktita revenuo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Surís-Regueiro |first1=Juan C. |last2=Garza-Gil |first2=M. Dolores |last3=Varela-Lafuente |first3=Manuel M. |title=The Prestige oil spill and its economic impact on the Galician fishing sector |journal=Disasters |volume=31 |issue=2 |pages=201–215 |date=2007 |doi=10.1111/j.1467-7717.2007.01004.x}}&lt;/ref&gt;

La Europana Uniono introduktis financala helpo por afektata Hispana peskerii, konkulo-entraprezi ed aquakultivo-operaceri tra Konsilio-Regulizo (EC) No 2372/2002. La mezuri inkluzis suporto por temporala ceso di peskado e la restauro di domajita aquakultivo-facilitati.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oil pollution: measures to compensate the Spanish fisheries and aquaculture after the Prestige shipwreck |url=https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/document-summary?id=802 |publisher=European Parliament |date=20 December 2002}}&lt;/ref&gt;

=== Turismo ===
Rivala turismo anke sufris pro ke plaji e naturala peizaji esis kontaminata. La poluteso domajis la reputeso di afektata destini e perturbis entraprezi dependanta de vizitanti, partikulare dum la vintro e sequanta turismo-sezoni. La plena ekonomiala konsequi esis desfacile quantifikar pro ke perdi extensesis tra multa industrii e lokala komunesi.

=== Voluntarii ===
La dizastro stimulis granda voluntario-mobilizo. Mili di personi de Galisia ed altra parti di Hispania voyajis a la afektata rivo por forigar oleo de plaji e rokoza rivi. Multi volontarii divenis asocita kun la slogano ''Nunca Máis'' (&quot;Nultempe Pluse&quot;), qua divenis simbolo di publika opozeso a la jerado di la dizastro.

== Guvernado-respondo e politikala kontroverso ==
La jerado di l'acidento da la Hispana guvernado divenis la temo di intensa kritiko. La decido remorkar la tankonavo for de la rivo prefere kam serchar shirmita loko esis partikulare kontroversa. Kritikisti argumentis ke la movado di la navo tra l'Atlantiko prolongabis l'urjanteso e kontributis a la eventuala extenso di la poluteso.

La guvernado, duktita da José María Aznar, defensis sua agadi per la motivo ke adportar la domajita tankonavo plu proxim la rivo povabus efektigar mem plu granda ekologiala katastrofo. Sequanta inquesti ed experto-evaluadi examinis la teknikala ed operacional decidi agata dum la salvado-operaco.

La regionala guvernado di Galisia e la Hispana centrala guvernado organizis urjanta netigado-operaci, dum ke Europana landi provizis equipajo, navi e teknikala helpo. La Europana Komisiono aktivigis sua civila protekto-koordinado-aranji por helpar Hispania e Portugal responder a la poluteso.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

== Movado Nunca Máis ==
La movado ''Nunca Máis'' emersis responde a la nafto-varsado e la perceptita neadekvateso di la oficala respondo. Ol kunigis ekologiala organizi, kultural asociuri, sindikati, politikala grupi e civitani.

La movado organizis granda demonstri demandante responziveso, plubonigita marala sekureso e plu forta protekto di la rivo di Galisia. Lua nomo divenis proxime asocita kun la dizastro e kun publika kritiko di la jerado di l'urjanteso da la autoritati.

La protesti anke divenis importanta expreso di Galisiana civismala mobilizo, reliefigante la ekonomiala e ekologiala signifiko di la rivala komunesi di la regiono.

== Netigado e rekupero ==
Netigado-operaci implikis Hispana autoritati, Europana helpo, profesionala rekupero-esquadri e granda nombri di volontarii. Oleo esis forigata de plaji e rokoza rivala linei per manuala kolekto, mekanikala equipajo e specaligita navi. Kontaminita materii transportesis por traktado e forigo.

La naufrajuro duris likar oleo pos sinko. En 2003, teknike komplexa operaco entraprezesis por rekuperar fuelo de la submersita navo per distance-operacata equipajo e specale desegnita kolekto-sistemi. L'operaco reduktis la quanto di oleo restanta en la naufrajuro ed helpis preventar plu majora liberigi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

Ekologiala surveyo duris dum yari, dum ke ciencisti inquestis la persisto di kontamino e la rekupero di afektata marala habitati.

== Yurala proceduri ==
=== Kriminala proceso en Hispania ===
La Hispana judiciala inquesto duris cirkume non yari. La proceso komencis en oktobro 2012 avan la Provinciala Korto di A Coruña. Inter ti persequita esis la kapitano di la navo, Apostolos Mangouras, e José Luis López-Sors, la antea direktoro-generalo di la Hispana Komercala Mar-armeo.

En novembro 2013, la korto absolvis López-Sors e la chefa injenioro de kriminala responso pri la dizastro. Mangouras esis kondamnita pro desobedio pro komence refuzar kooperar kun la autoritati, ma la korto ne trovis lu kriminale responsiva pri la ekologiala domajo efektigita da la sinko.

La rezulto esis kritikata da ekologiala organizi ed ula partisi implikita en la proceduri, qui argumentis ke la legal proceso faliabis establisar adequata responso pri la skalo di la poluteso.

En 2016, la Supra-Korto di Hispania nihiligis la absolvo di Mangouras pri la ekologiala ofenso ed impozis karcer-puniso. La korto anke adresis civila responso pri la domajo efektigita da la varsado. Sequanta proceduri traktis la kompenso debata da ti legal responsiva e la limiti di disponebla asekuro ed internacionala kompenso-mekanismi.

== Konsequi por marala sekureso ==
La dizastro ''Prestige'' stimulis rinovigita debato pri la sekureso di nafto-tankonavi, partikulare evoza un-korpa navi. Ol sequis la nafto-varsado ''Erika'' di 1999 an la rivo di Francia e kontributis a preso por plu strikta Europana reguli guvernante marala transporto.

La Europana Uniono akzelis mezuri por gradope supresar un-korpa tankonavi transportante pezoza fuel-oleo e fortigis portuo-stando-inspecti e marala surveyo. La Europana Parlamento anke establisis temporala komitato por examinar marala sekureso e la cirkonstanci cirkum la dizastri ''Prestige'' ed ''Erika''.

En 2004, la komitato di la Europana Parlamento pri plubonigo di sekureso en maro kritikis la decido remorkar la ''Prestige'' for de la rivo e demandis plu bona aranji por navi en danjero, inkluzante la nomizado di refuj-loki e plubonigita urjanteso-plano.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Improving safety at sea |url=https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/document-summary?id=601561 |publisher=European Parliament |date=5 April 2004}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:2002 dizastri en Hispania]]
[[Kategorio:2002 en Galisia]]
[[Kategorio:Nafto-varsadi en Europa]]
[[Kategorio:Ekologiala dizastri en Hispania]]
[[Kategorio:Marala incidenti en 2002]]
[[Kategorio:Historio di Galisia (Hispania)]]</text>
      <sha1>c1sledi3pobkskr5282jur0dg12wab8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144066</id>
      <parentid>1144065</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13924" sha1="5xqhjpcel6vqc4n7s4fr12rbis3oua0" xml:space="preserve">[[Arkivo:PrestigeVolunteersInGaliciaCoast.jpg|197px|eta|dekstra|Voluntanti netiganta la litori di Galicia pos la katastrofo di la ''Prestige'', marto 2003.]]
La '''Prestige-nafto-varsado''' esis ekologiala dizastro efektigita da la sinko di la nafto-tankonavo ''Prestige'' an la rivo di [[Galisia]], en nord-westala Hispania, en novembro 2002. La navo, registragita en Bahama e transportante cirkume 77.000 tuni di pezoza fuel-oleo, subisis strukturala domajo dum sturmo ye 13 novembro. Pos plura dii di sensucesa salvado-operaci e remorko, ol ruptis e sinkis ye 19 novembro, liberigante granda quanto di oleo aden l'Atlantika Oceano.

La rezultanta poluteso afektis extensiva stretchi di la Hispana rivo, partikulare Galisia, ed anke parti di [[Portugal]] e [[Francia]]. Ol efektigis severa domajo a marala ekosistemi, pesko, konkulo-kultivo e rivala turismo. La dizastro anke provokis larja publika demonstri, kritiko di la jerado di l'urjanteso da la Hispana guvernado e chanji a Europana marala sekureso-politiko.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Viñas |first=Lucía |title=The Prestige Oil Spill |journal=Handbook of Oil Spill Science and Technology |publisher=Wiley |date=2014 |doi=10.1002/9781118989982.ch22}}&lt;/ref&gt;

== La tankonavo ==
La ''Prestige'' esis un-korpa nafto-tankonavo konstruktita en 1976. Ol esis registragita en Bahama ed operacata da Greka marala kompanio. Ye la tempo di l'acidento, ol evis cirkume 26 yari e transportis pezoza fuel-oleo de la Baltika regiono vers Gibraltar.

La navo transportis cirkume 77.000 tuni di pezoza fuel-oleo kande ol renkontris severa vetero an la rivo di Galisia. Lua evo, un-korpa konstrukto e la strukturala fali quo eventis dum la sturmo pose divenis centrala temi en diskuti pri marala sekureso e la regulizo di nafto-tankonavi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

== Acidento ==
=== Komencala domajo ===
Ye 13 novembro 2002, dum ke ol navigis cirkume 30 marala milii an la Kabo Finisterre, la ''Prestige'' renkontris severa sturmo. La navo developis grava inklineso pos subisar domajo a sua dextra latero, e oleo komencis likar de sua tanki.

La kapitano, Apostolos Mangouras, requestis helpo. Salvado-operaci esis komplikata da forta venti, alta ondi e la detrimentanta stando di la navo. Hispana autoritati afrontis la desfacila decido kad permisar la domajita tankonavo enirar shirmita rivala areo o remorkar ol for de la rivo.

=== Remorko e sinko ===
La Hispana autoritati decidis remorkar la navo for de la rivo di Galisia. La tankonavo esis movata tra aqui an la nord-westala Hispania, kun la intenco reduktar la nemediata danjero di rivala poluteso. La remorko-operaco duris dum plura dii en desfacila vetero-kondicioni.

La strukturala kondiciono di la navo detrimentis pluse. Ye 19 novembro 2002, la ''Prestige'' ruptis aden du secioni e sinkis en l'Atlantika Oceano, cirkume 130-140 marala milii an la rivo di Galisia. La pruo e pupo-secioni venis a repozo ye profundesi di cirkume 3.500-3.800 metri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

== Nafto-varsado ==
La sinko liberigis substanciala quanto di pezoza fuel-oleo aden la maro. Plua likado de la naufrajuro duris pos l'acidento, produktante adicionala poluteso dum la sequanta monati. Evaluadi di la totala quanto ekfluita varias segun la metodi uzata e la periodo kovrata, ma la evaluo di la Europana Komisiono estimis ke cirkume 40.000 tuni likabis de la tankonavo ye la komenco di 2003.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

La oleo expansis sur larja areo di la nord-estala Atlantiko. La unesma majora kontamino atingis la rivo di Galisiapoke pos la sinko. Poluteso pose afektis Asturias, Cantabria e la Baska Lando, ed anke parti di Portugal e la Franca Atlantika rivo. La Europana Komisiono raportis ke ye la komenco di 2003 plu kam 200 kilometri di Franca rivo anke esabis afektata.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

La fuel-oleo esis partikulare persistanta pro sua pezoza kompozo. Ol kontaminis plaji, rokoza rivi, estuarii e marala habitati, e formacis depozaji qui postulis extensiva forigo-operaci.

== Ekologiala impakto ==
La varsado efektigis extensiva domajo a marala ekosistemi alonge l'Atlantika rivo. Oleo kontaminis plaji, marala suli e rivala habitati, afektante mar-uceli, fishi, konkuli ed altra marala organismi. Mar-uceli esis partikulare vulnerabla pro ke oleo domajis la izolanta e aquo-nepermeebla propraji di lia plumi.

La ekologiala konsequi extensesis preter la nemediata kontamino. La oleo afektis arei importanta por marala biodiverseso e komercale valoroza konkulo-produktado. Surveyo e ciencala inquesto duris pos la komencala urjanteso, examinante la persisto di hidrokarburi en marala environdi e lia efekti a organismi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Viñas |first=Lucía |title=The Prestige Oil Spill |journal=Handbook of Oil Spill Science and Technology |publisher=Wiley |date=2014 |doi=10.1002/9781118989982.ch22}}&lt;/ref&gt;

== Ekonomiala e sociala konsequi ==
=== Peskado ed aquakultivo ===
Peskado e konkulo-kultivado esis inter la ekonomiala sektori maxim severe afektata. Autoritati impozis restrikti e temporala klozi en kontaminita arei por protektar konsumeri e preventar la vendo di polutita marala nutrivi.

La perturbo afektis peskisti, konkulo-kolektisti, fish-kultivisti, transformisti ed altra entraprezi dependanta de marala resursi. Inquesto publikigita en 2007 evaluis ke perdi a la pesko-sektoro di Galisia atingabis cirkume €76 milioni ye decembro 2003, egardante la efekti di interruptita aktiveso e reduktita revenuo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Surís-Regueiro |first1=Juan C. |last2=Garza-Gil |first2=M. Dolores |last3=Varela-Lafuente |first3=Manuel M. |title=The Prestige oil spill and its economic impact on the Galician fishing sector |journal=Disasters |volume=31 |issue=2 |pages=201–215 |date=2007 |doi=10.1111/j.1467-7717.2007.01004.x}}&lt;/ref&gt;

La Europana Uniono introduktis financala helpo por afektata Hispana peskerii, konkulo-entraprezi ed aquakultivo-operaceri tra Konsilio-Regulizo (EC) No 2372/2002. La mezuri inkluzis suporto por temporala ceso di peskado e la restauro di domajita aquakultivo-facilitati.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oil pollution: measures to compensate the Spanish fisheries and aquaculture after the Prestige shipwreck |url=https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/document-summary?id=802 |publisher=European Parliament |date=20 December 2002}}&lt;/ref&gt;

=== Turismo ===
Rivala turismo anke sufris pro ke plaji e naturala peizaji esis kontaminata. La poluteso domajis la reputeso di afektata destini e perturbis entraprezi dependanta de vizitanti, partikulare dum la vintro e sequanta turismo-sezoni. La plena ekonomiala konsequi esis desfacile quantifikar pro ke perdi extensesis tra multa industrii e lokala komunesi.

=== Voluntarii ===
La dizastro stimulis granda voluntario-mobilizo. Mili di personi de Galisia ed altra parti di Hispania voyajis a la afektata rivo por forigar oleo de plaji e rokoza rivi. Multi volontarii divenis asocita kun la slogano ''Nunca Máis'' (&quot;Nultempe Pluse&quot;), qua divenis simbolo di publika opozeso a la jerado di la dizastro.

== Guvernado-respondo e politikala kontroverso ==
La jerado di l'acidento da la Hispana guvernado divenis la temo di intensa kritiko. La decido remorkar la tankonavo for de la rivo prefere kam serchar shirmita loko esis partikulare kontroversa. Kritikisti argumentis ke la movado di la navo tra l'Atlantiko prolongabis l'urjanteso e kontributis a la eventuala extenso di la poluteso.

La guvernado, duktita da José María Aznar, defensis sua agadi per la motivo ke adportar la domajita tankonavo plu proxim la rivo povabus efektigar mem plu granda ekologiala katastrofo. Sequanta inquesti ed experto-evaluadi examinis la teknikala ed operacional decidi agata dum la salvado-operaco.

La regionala guvernado di Galisia e la Hispana centrala guvernado organizis urjanta netigado-operaci, dum ke Europana landi provizis equipajo, navi e teknikala helpo. La Europana Komisiono aktivigis sua civila protekto-koordinado-aranji por helpar Hispania e Portugal responder a la poluteso.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

== Movado Nunca Máis ==
La movado ''Nunca Máis'' emersis responde a la nafto-varsado e la perceptita neadekvateso di la oficala respondo. Ol kunigis ekologiala organizi, kultural asociuri, sindikati, politikala grupi e civitani.

La movado organizis granda demonstri demandante responziveso, plubonigita marala sekureso e plu forta protekto di la rivo di Galisia. Lua nomo divenis proxime asocita kun la dizastro e kun publika kritiko di la jerado di l'urjanteso da la autoritati.

La protesti anke divenis importanta expreso di Galisiana civismala mobilizo, reliefigante la ekonomiala e ekologiala signifiko di la rivala komunesi di la regiono.

== Netigado e rekupero ==
Netigado-operaci implikis Hispana autoritati, Europana helpo, profesionala rekupero-esquadri e granda nombri di volontarii. Oleo esis forigata de plaji e rokoza rivala linei per manuala kolekto, mekanikala equipajo e specaligita navi. Kontaminita materii transportesis por traktado e forigo.

La naufrajuro duris likar oleo pos sinko. En 2003, teknike komplexa operaco entraprezesis por rekuperar fuelo de la submersita navo per distance-operacata equipajo e specale desegnita kolekto-sistemi. L'operaco reduktis la quanto di oleo restanta en la naufrajuro ed helpis preventar plu majora liberigi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

Ekologiala surveyo duris dum yari, dum ke ciencisti inquestis la persisto di kontamino e la rekupero di afektata marala habitati.

== Yurala proceduri ==
=== Kriminala proceso en Hispania ===
La Hispana judiciala inquesto duris cirkume non yari. La proceso komencis en oktobro 2012 avan la Provinciala Korto di A Coruña. Inter ti persequita esis la kapitano di la navo, Apostolos Mangouras, e José Luis López-Sors, la antea direktoro-generalo di la Hispana Komercala Mar-armeo.

En novembro 2013, la korto absolvis López-Sors e la chefa injenioro de kriminala responso pri la dizastro. Mangouras esis kondamnita pro desobedio pro komence refuzar kooperar kun la autoritati, ma la korto ne trovis lu kriminale responsiva pri la ekologiala domajo efektigita da la sinko.

La rezulto esis kritikata da ekologiala organizi ed ula partisi implikita en la proceduri, qui argumentis ke la legal proceso faliabis establisar adequata responso pri la skalo di la poluteso.

En 2016, la Supra-Korto di Hispania nihiligis la absolvo di Mangouras pri la ekologiala ofenso ed impozis karcer-puniso. La korto anke adresis civila responso pri la domajo efektigita da la varsado. Sequanta proceduri traktis la kompenso debata da ti legal responsiva e la limiti di disponebla asekuro ed internacionala kompenso-mekanismi.

== Konsequi por marala sekureso ==
La dizastro ''Prestige'' stimulis rinovigita debato pri la sekureso di nafto-tankonavi, partikulare evoza un-korpa navi. Ol sequis la nafto-varsado ''Erika'' di 1999 an la rivo di Francia e kontributis a preso por plu strikta Europana reguli guvernante marala transporto.

La Europana Uniono akzelis mezuri por gradope supresar un-korpa tankonavi transportante pezoza fuel-oleo e fortigis portuo-stando-inspecti e marala surveyo. La Europana Parlamento anke establisis temporala komitato por examinar marala sekureso e la cirkonstanci cirkum la dizastri ''Prestige'' ed ''Erika''.

En 2004, la komitato di la Europana Parlamento pri plubonigo di sekureso en maro kritikis la decido remorkar la ''Prestige'' for de la rivo e demandis plu bona aranji por navi en danjero, inkluzante la nomizado di refuj-loki e plubonigita urjanteso-plano.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Improving safety at sea |url=https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/document-summary?id=601561 |publisher=European Parliament |date=5 April 2004}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:2002 dizastri en Hispania]]
[[Kategorio:2002 en Galisia]]
[[Kategorio:Nafto-varsadi en Europa]]
[[Kategorio:Ekologiala dizastri en Hispania]]
[[Kategorio:Marala incidenti en 2002]]
[[Kategorio:Historio di Galisia (Hispania)]]
[[Category:Naturala katastrofi en Galicia]]
[[Category:Hispania en 2002]]
[[Category:Historio di la provinco di La Coruña]]
[[Category:Historio di la provinco di Pontevedra]]
[[Category:Historio di la provinco di Lugo]]
[[Category:Nigra marei en Hispania]]
[[Category:Naturo di Galicia]]
[[Category:Naufraji]]
[[Category:Maral incidenti en la 21ma yarcento]]
[[Category:Maral acidenti en Galicia]]</text>
      <sha1>5xqhjpcel6vqc4n7s4fr12rbis3oua0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144073</id>
      <parentid>1144066</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13932" sha1="q1klg0zeu779w3f62rmfpf3361wp9ne" xml:space="preserve">[[Arkivo:PrestigeVolunteersInGaliciaCoast.jpg|197px|eta|dekstra|Voluntanti netiganta la litori di Galicia pos la katastrofo di la ''Prestige'', marto 2003.]]
La '''Prestige-nafto-varsado''' esis ekologiala dizastro efektigita da la sinko di la nafto-tankonavo ''Prestige'' an la rivo di [[Galisia]], en nord-westala Hispania, en novembro 2002. La navo, registragita en [[Bahama]] e transportante cirkume 77.000 tuni di pezoza fuel-oleo, subisis strukturala domajo dum sturmo ye 13 novembro. Pos plura dii di sensucesa salvado-operaci e remorko, ol ruptis e sinkis ye 19 novembro, liberigante granda quanto di oleo aden l'Atlantika Oceano.

La rezultanta poluteso afektis extensiva stretchi di la Hispana rivo, partikulare [[Galisia]], ed anke parti di [[Portugal]] e [[Francia]]. Ol efektigis severa domajo a marala ekosistemi, pesko, konkulo-kultivo e rivala turismo. La dizastro anke provokis larja publika demonstri, kritiko di la jerado di l'urjanteso da la Hispana guvernado e chanji a Europana marala sekureso-politiko.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Viñas |first=Lucía |title=The Prestige Oil Spill |journal=Handbook of Oil Spill Science and Technology |publisher=Wiley |date=2014 |doi=10.1002/9781118989982.ch22}}&lt;/ref&gt;

== La tankonavo ==
La ''Prestige'' esis un-korpa nafto-tankonavo konstruktita en 1976. Ol esis registragita en Bahama ed operacata da Greka marala kompanio. Ye la tempo di l'acidento, ol evis cirkume 26 yari e transportis pezoza fuel-oleo de la Baltika regiono vers Gibraltar.

La navo transportis cirkume 77.000 tuni di pezoza fuel-oleo kande ol renkontris severa vetero an la rivo di Galisia. Lua evo, un-korpa konstrukto e la strukturala fali quo eventis dum la sturmo pose divenis centrala temi en diskuti pri marala sekureso e la regulizo di nafto-tankonavi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

== Acidento ==
=== Komencala domajo ===
Ye 13 novembro 2002, dum ke ol navigis cirkume 30 marala milii an la Kabo Finisterre, la ''Prestige'' renkontris severa sturmo. La navo developis grava inklineso pos subisar domajo a sua dextra latero, e oleo komencis likar de sua tanki.

La kapitano, Apostolos Mangouras, requestis helpo. Salvado-operaci esis komplikata da forta venti, alta ondi e la detrimentanta stando di la navo. Hispana autoritati afrontis la desfacila decido kad permisar la domajita tankonavo enirar shirmita rivala areo o remorkar ol for de la rivo.

=== Remorko e sinko ===
La Hispana autoritati decidis remorkar la navo for de la rivo di Galisia. La tankonavo esis movata tra aqui an la nord-westala Hispania, kun la intenco reduktar la nemediata danjero di rivala poluteso. La remorko-operaco duris dum plura dii en desfacila vetero-kondicioni.

La strukturala kondiciono di la navo detrimentis pluse. Ye 19 novembro 2002, la ''Prestige'' ruptis aden du secioni e sinkis en l'Atlantika Oceano, cirkume 130-140 marala milii an la rivo di Galisia. La pruo e pupo-secioni venis a repozo ye profundesi di cirkume 3.500-3.800 metri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

== Nafto-varsado ==
La sinko liberigis substanciala quanto di pezoza fuel-oleo aden la maro. Plua likado de la naufrajuro duris pos l'acidento, produktante adicionala poluteso dum la sequanta monati. Evaluadi di la totala quanto ekfluita varias segun la metodi uzata e la periodo kovrata, ma la evaluo di la Europana Komisiono estimis ke cirkume 40.000 tuni likabis de la tankonavo ye la komenco di 2003.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

La oleo expansis sur larja areo di la nord-estala Atlantiko. La unesma majora kontamino atingis la rivo di Galisiapoke pos la sinko. Poluteso pose afektis Asturias, Cantabria e la Baska Lando, ed anke parti di Portugal e la Franca Atlantika rivo. La Europana Komisiono raportis ke ye la komenco di 2003 plu kam 200 kilometri di Franca rivo anke esabis afektata.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

La fuel-oleo esis partikulare persistanta pro sua pezoza kompozo. Ol kontaminis plaji, rokoza rivi, estuarii e marala habitati, e formacis depozaji qui postulis extensiva forigo-operaci.

== Ekologiala impakto ==
La varsado efektigis extensiva domajo a marala ekosistemi alonge l'Atlantika rivo. Oleo kontaminis plaji, marala suli e rivala habitati, afektante mar-uceli, fishi, konkuli ed altra marala organismi. Mar-uceli esis partikulare vulnerabla pro ke oleo domajis la izolanta e aquo-nepermeebla propraji di lia plumi.

La ekologiala konsequi extensesis preter la nemediata kontamino. La oleo afektis arei importanta por marala biodiverseso e komercale valoroza konkulo-produktado. Surveyo e ciencala inquesto duris pos la komencala urjanteso, examinante la persisto di hidrokarburi en marala environdi e lia efekti a organismi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Viñas |first=Lucía |title=The Prestige Oil Spill |journal=Handbook of Oil Spill Science and Technology |publisher=Wiley |date=2014 |doi=10.1002/9781118989982.ch22}}&lt;/ref&gt;

== Ekonomiala e sociala konsequi ==
=== Peskado ed aquakultivo ===
Peskado e konkulo-kultivado esis inter la ekonomiala sektori maxim severe afektata. Autoritati impozis restrikti e temporala klozi en kontaminita arei por protektar konsumeri e preventar la vendo di polutita marala nutrivi.

La perturbo afektis peskisti, konkulo-kolektisti, fish-kultivisti, transformisti ed altra entraprezi dependanta de marala resursi. Inquesto publikigita en 2007 evaluis ke perdi a la pesko-sektoro di Galisia atingabis cirkume €76 milioni ye decembro 2003, egardante la efekti di interruptita aktiveso e reduktita revenuo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Surís-Regueiro |first1=Juan C. |last2=Garza-Gil |first2=M. Dolores |last3=Varela-Lafuente |first3=Manuel M. |title=The Prestige oil spill and its economic impact on the Galician fishing sector |journal=Disasters |volume=31 |issue=2 |pages=201–215 |date=2007 |doi=10.1111/j.1467-7717.2007.01004.x}}&lt;/ref&gt;

La Europana Uniono introduktis financala helpo por afektata Hispana peskerii, konkulo-entraprezi ed aquakultivo-operaceri tra Konsilio-Regulizo (EC) No 2372/2002. La mezuri inkluzis suporto por temporala ceso di peskado e la restauro di domajita aquakultivo-facilitati.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Oil pollution: measures to compensate the Spanish fisheries and aquaculture after the Prestige shipwreck |url=https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/document-summary?id=802 |publisher=European Parliament |date=20 December 2002}}&lt;/ref&gt;

=== Turismo ===
Rivala turismo anke sufris pro ke plaji e naturala peizaji esis kontaminata. La poluteso domajis la reputeso di afektata destini e perturbis entraprezi dependanta de vizitanti, partikulare dum la vintro e sequanta turismo-sezoni. La plena ekonomiala konsequi esis desfacile quantifikar pro ke perdi extensesis tra multa industrii e lokala komunesi.

=== Voluntarii ===
La dizastro stimulis granda voluntario-mobilizo. Mili di personi de Galisia ed altra parti di Hispania voyajis a la afektata rivo por forigar oleo de plaji e rokoza rivi. Multi volontarii divenis asocita kun la slogano ''Nunca Máis'' (&quot;Nultempe Pluse&quot;), qua divenis simbolo di publika opozeso a la jerado di la dizastro.

== Guvernado-respondo e politikala kontroverso ==
La jerado di l'acidento da la Hispana guvernado divenis la temo di intensa kritiko. La decido remorkar la tankonavo for de la rivo prefere kam serchar shirmita loko esis partikulare kontroversa. Kritikisti argumentis ke la movado di la navo tra l'Atlantiko prolongabis l'urjanteso e kontributis a la eventuala extenso di la poluteso.

La guvernado, duktita da José María Aznar, defensis sua agadi per la motivo ke adportar la domajita tankonavo plu proxim la rivo povabus efektigar mem plu granda ekologiala katastrofo. Sequanta inquesti ed experto-evaluadi examinis la teknikala ed operacional decidi agata dum la salvado-operaco.

La regionala guvernado di Galisia e la Hispana centrala guvernado organizis urjanta netigado-operaci, dum ke Europana landi provizis equipajo, navi e teknikala helpo. La Europana Komisiono aktivigis sua civila protekto-koordinado-aranji por helpar Hispania e Portugal responder a la poluteso.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communication from the Commission on improving safety at sea in response to the Prestige accident |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex:52002DC0681 |publisher=European Commission |date=3 December 2002}}&lt;/ref&gt;

== Movado Nunca Máis ==
La movado ''Nunca Máis'' emersis responde a la nafto-varsado e la perceptita neadekvateso di la oficala respondo. Ol kunigis ekologiala organizi, kultural asociuri, sindikati, politikala grupi e civitani.

La movado organizis granda demonstri demandante responziveso, plubonigita marala sekureso e plu forta protekto di la rivo di Galisia. Lua nomo divenis proxime asocita kun la dizastro e kun publika kritiko di la jerado di l'urjanteso da la autoritati.

La protesti anke divenis importanta expreso di Galisiana civismala mobilizo, reliefigante la ekonomiala e ekologiala signifiko di la rivala komunesi di la regiono.

== Netigado e rekupero ==
Netigado-operaci implikis Hispana autoritati, Europana helpo, profesionala rekupero-esquadri e granda nombri di volontarii. Oleo esis forigata de plaji e rokoza rivala linei per manuala kolekto, mekanikala equipajo e specaligita navi. Kontaminita materii transportesis por traktado e forigo.

La naufrajuro duris likar oleo pos sinko. En 2003, teknike komplexa operaco entraprezesis por rekuperar fuelo de la submersita navo per distance-operacata equipajo e specale desegnita kolekto-sistemi. L'operaco reduktis la quanto di oleo restanta en la naufrajuro ed helpis preventar plu majora liberigi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Commission report on the Prestige accident and its consequences |url=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2003:0105:FIN:EN:PDF |publisher=European Commission |date=5 March 2003}}&lt;/ref&gt;

Ekologiala surveyo duris dum yari, dum ke ciencisti inquestis la persisto di kontamino e la rekupero di afektata marala habitati.

== Yurala proceduri ==
=== Kriminala proceso en Hispania ===
La Hispana judiciala inquesto duris cirkume non yari. La proceso komencis en oktobro 2012 avan la Provinciala Korto di A Coruña. Inter ti persequita esis la kapitano di la navo, Apostolos Mangouras, e José Luis López-Sors, la antea direktoro-generalo di la Hispana Komercala Mar-armeo.

En novembro 2013, la korto absolvis López-Sors e la chefa injenioro de kriminala responso pri la dizastro. Mangouras esis kondamnita pro desobedio pro komence refuzar kooperar kun la autoritati, ma la korto ne trovis lu kriminale responsiva pri la ekologiala domajo efektigita da la sinko.

La rezulto esis kritikata da ekologiala organizi ed ula partisi implikita en la proceduri, qui argumentis ke la legal proceso faliabis establisar adequata responso pri la skalo di la poluteso.

En 2016, la Supra-Korto di Hispania nihiligis la absolvo di Mangouras pri la ekologiala ofenso ed impozis karcer-puniso. La korto anke adresis civila responso pri la domajo efektigita da la varsado. Sequanta proceduri traktis la kompenso debata da ti legal responsiva e la limiti di disponebla asekuro ed internacionala kompenso-mekanismi.

== Konsequi por marala sekureso ==
La dizastro ''Prestige'' stimulis rinovigita debato pri la sekureso di nafto-tankonavi, partikulare evoza un-korpa navi. Ol sequis la nafto-varsado ''Erika'' di 1999 an la rivo di Francia e kontributis a preso por plu strikta Europana reguli guvernante marala transporto.

La Europana Uniono akzelis mezuri por gradope supresar un-korpa tankonavi transportante pezoza fuel-oleo e fortigis portuo-stando-inspecti e marala surveyo. La Europana Parlamento anke establisis temporala komitato por examinar marala sekureso e la cirkonstanci cirkum la dizastri ''Prestige'' ed ''Erika''.

En 2004, la komitato di la Europana Parlamento pri plubonigo di sekureso en maro kritikis la decido remorkar la ''Prestige'' for de la rivo e demandis plu bona aranji por navi en danjero, inkluzante la nomizado di refuj-loki e plubonigita urjanteso-plano.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Improving safety at sea |url=https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/document-summary?id=601561 |publisher=European Parliament |date=5 April 2004}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:2002 dizastri en Hispania]]
[[Kategorio:2002 en Galisia]]
[[Kategorio:Nafto-varsadi en Europa]]
[[Kategorio:Ekologiala dizastri en Hispania]]
[[Kategorio:Marala incidenti en 2002]]
[[Kategorio:Historio di Galisia (Hispania)]]
[[Category:Naturala katastrofi en Galicia]]
[[Category:Hispania en 2002]]
[[Category:Historio di la provinco di La Coruña]]
[[Category:Historio di la provinco di Pontevedra]]
[[Category:Historio di la provinco di Lugo]]
[[Category:Nigra marei en Hispania]]
[[Category:Naturo di Galicia]]
[[Category:Naufraji]]
[[Category:Maral incidenti en la 21ma yarcento]]
[[Category:Maral acidenti en Galicia]]</text>
      <sha1>q1klg0zeu779w3f62rmfpf3361wp9ne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:2002 en Galisia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127655</id>
    <revision>
      <id>1144067</id>
      <timestamp>2026-11-03T12:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:2026 en Hispania]] [[Kategorio:Historio di Galisia]]'</comment>
      <origin>1144067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="nzcfbpd9saly7xswwebqcacjdhl4h2u" xml:space="preserve">[[Kategorio:2026 en Hispania]]
[[Kategorio:Historio di Galisia]]</text>
      <sha1>nzcfbpd9saly7xswwebqcacjdhl4h2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144068</id>
      <parentid>1144067</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="0co0cab1l9uu3bp46f74i2e3aiix4f5" xml:space="preserve">[[Kategorio:2002 en Hispania]]
[[Kategorio:Historio di Galisia]]</text>
      <sha1>0co0cab1l9uu3bp46f74i2e3aiix4f5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:2002 en Hispania</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127656</id>
    <revision>
      <id>1144069</id>
      <timestamp>2026-11-03T12:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:2002 en Europa]] [[Kategorio:Historio di Hispania]]'</comment>
      <origin>1144069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="gcvtix2lreza8oq1vqzg197b1iuomac" xml:space="preserve">[[Kategorio:2002 en Europa]]
[[Kategorio:Historio di Hispania]]</text>
      <sha1>gcvtix2lreza8oq1vqzg197b1iuomac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Historio di Galisia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127657</id>
    <revision>
      <id>1144070</id>
      <timestamp>2026-11-03T12:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Galisia]] [[Kategorio:Historio di Hispania segun autonoma regiono]]'</comment>
      <origin>1144070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="hl2fibhfrscodpjev249xonqrm9wnkj" xml:space="preserve">[[Kategorio:Galisia]]
[[Kategorio:Historio di Hispania segun autonoma regiono]]</text>
      <sha1>hl2fibhfrscodpjev249xonqrm9wnkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Galisia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127658</id>
    <revision>
      <id>1144071</id>
      <timestamp>2026-11-03T12:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '{{Commonscat|Galicia}}  [[Kategorio:Autonoma regioni di Hispania]]'</comment>
      <origin>1144071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="5p5lacqouhfy9tr8l4r6o01k1wq3g69" xml:space="preserve">{{Commonscat|Galicia}}

[[Kategorio:Autonoma regioni di Hispania]]</text>
      <sha1>5p5lacqouhfy9tr8l4r6o01k1wq3g69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teritoriala organizo di Hispania</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127659</id>
    <revision>
      <id>1144075</id>
      <timestamp>2026-11-03T13:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Comunidades autónomas de España.svg|thumb|Autonoma regioni ed urbi.]] La '''teritoriala organizo di Hispania''' bazesas sur sistemo di decentrala guvernerio qua konsistas de la centrala stato, 17 autonoma regioni, du autonoma urbi, 50 provinci e plu kam 8.100 municipi. La kadro establisesas da la Hispana Konstituco di 1978, precipue Titulo VIII, qua rikonocas la autonomeso di municipi, provinci e autonoma regioni en la administro di lia respektiva interesti....'</comment>
      <origin>1144075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12208" sha1="djps4hse6ihhp63gf8hm0oii34z7jpz" xml:space="preserve">[[Arkivo:Comunidades autónomas de España.svg|thumb|Autonoma regioni ed urbi.]]
La '''teritoriala organizo di Hispania''' bazesas sur sistemo di decentrala guvernerio qua konsistas de la centrala stato, 17 autonoma regioni, du autonoma urbi, 50 provinci e plu kam 8.100 municipi. La kadro establisesas da la Hispana Konstituco di 1978, precipue Titulo VIII, qua rikonocas la autonomeso di municipi, provinci e autonoma regioni en la administro di lia respektiva interesti.

Hispania esas parlamentala monarkio e decentrala stato. Lua teritoriala sistemo kombinas la uneso di la stato kun politikala e administrala autonomeso por lua konstitucanta teritorii. La autonoma regioni exercas extensa legisala e exekutala povi, dum ke lokala autoritati administras municipala e provincala aferi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spanish Constitution |url=https://www.senado.es/web/conocersenado/normas/constitucion/detalleconstitucioncompleta/index.html?lang=en |publisher=Senate of Spain}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Konstitucionala kadro ==
La Konstituco di 1978 establisis la bazala principi di la teritoriala organizo di Hispania en Titulo VIII. Artiklo 137 dicas ke la stato organizesas teritoriale en municipi, provinci e autonoma regioni, qui omna havas autonomeso por administrar lia respektiva interesti.

Artiklo 2 rikonocas la yuro a autonomeso di la nacioni e regioni qui konstitucas Hispania, e samtempe afirmas la nedissolvebla uneso di la Hispana nacio. Artikli 138 e 139 establisas principi di solidareso, ekonomiala ekvilibro, egaleso di yuri e libereso di movado tra la lando.

La Konstituco ne komence definis la kompleta mapo di autonoma regioni. Ol vice establisis procedi per qui regioni povis obtenar autonomeso e adoptar sua propra Statuti di Autonomeso. Ca procedo, komune konocata kom la ''Stato di Autonomeso'' (''Estado de las Autonomías''), gradale produktis la nuna teritoriala strukturo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Part VIII Territorial Organization of the State |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/leyfundamental/paginas/titulo_octavo.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Autonoma regioni ==
Hispania divizesas en 17 autonoma regioni, singla kun sua propra Statuto di Autonomeso, parlamento, guvernerio e institucionala strukturo. La regioni exercas povi en feldi quale edukado, saneso, sociala servi, habiteyo, regionala planizo, kulturo e certena aspekti di impostado, segun la konstitucionala distribuco di responsi inter la stato e la autonoma administri.

La 17 autonoma regioni esas:
# [[Andalusia]]
# [[Aragonio]]
# [[Asturias]]
# [[Balearia Insuli]]
# [[Basklando]]
# [[Kanaria Insuli]]
# [[Kantabria]]
# [[Kastilia e Leon]]
# [[Kastilia–La Mancha]]
# [[Katalonia]]
# [[Extremadura]]
# [[Galicia]]
# [[La Rioja]]
# [[Regiono di Madrid]]
# [[Regiono di Murcia]]
# [[Navarra]]
# [[Autonoma Regiono Valencia]]

La autonoma regioni establisesis per la aprobo di lia Statuti di Autonomeso inter decembro 1979 e februaro 1983. Lia institucionala aranji e kompetenci pose developesis tra konstitucionala legaro, statutala reformi e decidi di la Konstitucionala Tribunalo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

=== Autonoma urbi ===
La du autonoma urbi esas [[Ceuta]] e [[Melilla]], situata che la Nord-Afrikana litoro. Lia Statuti di Autonomeso aprobesis en 1995.

Dessimile a la autonoma regioni, Ceuta e Melilla ne posedas la sama generala legisala povi. Lia institucioni kombinas lokala guvernerala funcioni kun certena kompetenci transferita da la centrala stato. Li ne esas parto di irga autonoma regiono e havas distinta konstitucionala e administrala stando.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Organisation |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/Paginas/state-organization.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Provinci ==
[[Arkivo:Provincias de España.svg|thumb|Provinci.]]
Hispania havas 50 provinci, qui servas kom teritoriala divizi di la stato e kom lokala guvernerala entaji. La provincala sistemo establisesis en 1833 per la teritoriala reformo asociata a Javier de Burgos.

Provinci generale grupigas pluri municipi e provizas administrala koordino e helpo a lokala guvernerii. Lia limiti protektesas da la Konstituco: chanji di provincala limiti exijas aprobo da la Hispana parlamento per organika lego.

Provincala administro normale konfidesas a provincala konsilantaro (''Diputación Provincial''). La Baska provinci Araba, Bizkaia e Gipuzkoa havas historiala provincala institucioni konocata kom ''Diputaciones Forales'', kun distinta fiskala e administrala povi. Navarra anke havas sua propra historiala institucioni e speciala financala regimo.

La autonoma regioni konsistas de la sequanta provinci:
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Autonoma regiono !! Provinci
|-
| [[Andalusia]] || Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga, Sevilla
|-
| [[Aragonio]] || Huesca, Teruel, Zaragoza
|-
| [[Asturias]] || Asturias
|-
| [[Balearia Insuli]] || Balearia Insuli
|-
| [[Basklando]] || Araba, Bizkaia, Gipuzkoa
|-
| [[Kanaria Insuli]] || Las Palmas, Santa Cruz de Tenerife
|-
| [[Kantabria]] || Kantabria
|-
| [[Kastilia e Leon]] || Ávila, Burgos, León, Palencia, Salamanca, Segovia, Soria, Valladolid, Zamora
|-
| [[Kastilia–La Mancha]] || Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara, Toledo
|-
| [[Katalonia]] || Barcelona, Girona, Lleida, Tarragona
|-
| [[Extremadura]] || Badajoz, Cáceres
|-
| [[Galicia]] || A Coruña, Lugo, Ourense, Pontevedra
|-
| [[La Rioja]] || La Rioja
|-
| [[Regiono di Madrid]] || Madrid
|-
| [[Regiono di Murcia]] || Murcia
|-
| [[Navarra]] || Navarra
|-
| [[Autonoma Regiono Valencia]] || Alicante, Castellón, Valencia
|}

La autonoma urbi Ceuta e Melilla ne inkluzesas en la provincala sistemo same kam la 50 provinci.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Organization of Spain |url=https://www.lamoncloa.gob.es/espana/organizacionestado/Paginas/index.aspx |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Municipi ==
Municipi (''municipios'') esas la bazala unaji di lokala guvernerio en Hispania. Singla municipo havas sua propra yuridikala personeso e administresas da municipala konsilantaro (''Ayuntamiento''), qua konsistas de municipestro (''alcalde'') e konsilanti (''concejales'').

Konsilanti generale elektesas da la rezidanti per universala votado, dum ke municipestri elektesas da la konsilanti o, en certena cirkonstanci, direte da la elektanti. Municipala responsi inkluzas lokala publika servi, urba planizo, kolekto di rubaji, lokala voyi e publika spaci.

Segun la Nacionala Instituto di Statistiko, Hispania havis 8.132 municipi en la publikigita datumi por la nuna municipala klasifiko. La nombro e distribuco di municipi varias substantive inter autonoma regioni. Kastilia e Leon havas la maxim granda nombro, dum ke la autonoma urbi Ceuta e Melilla singla konstitucas sola municipo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Number of municipalities by Province, Autonomous Communities and island |url=https://www.ine.es/en/daco/daco42/codmun/cod_num_muni_provincia_ccaa_en.htm |publisher=National Statistics Institute}}&lt;/ref&gt;

== Insulala administro ==
La [[Baleari|Baleariala]] e [[Kanarii|Kanaria]] arkipelagi havas plusa insulala institucioni.

En la Balearia Insuli, insulala konsilantari (''Consells Insulars'') administras aferi specifika por singla insulo. Mallorca, Menorca, Ibiza e Formentera havas sua propra konsilantari, kun aranji adaptita a la diferanta insuli.

En la Kanaria Insuli, la insulala konsilantari nomesas ''Cabildos Insulares''. Li exercas administrala e guvernerala responsi sur singla insulo, inkluzante publika servi, infrastrukturo, ambienta administro e teritoriala planizo.

Ca institucioni reflektas la konstitucionala rikono di la distinta administrala bezoni di la insulala teritorii di Hispania.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Organisation |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/Paginas/state-organization.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Altra lokala entaji ==
Hispana lego permisas la kreo di plusa lokala entaji e kooperala aranji inter municipi.
* '''Comarcas:''' grupi di municipi establisita en certena autonoma regioni por administrala, kulturala o ekonomiala skopi.
* '''Mancomunidades:''' volunta asocioj di municipi kreita por provizar komuna servi o exekutar komuna projeti.
* '''Metropolala zoni:''' administrala aranji por granda urba agloperi di qui la municipi bezonas koordinita planizo e publika servi.
* '''Plu mikra lokala entaji:''' sub-municipala institucioni qui povas administrar vilaji o loji en municipo, segun regionala legaro.

La existo e povi di ca entaji diferas inter autonoma regioni, pro ke lia establiso guvernesas da regionala legaro e la nacionala kadro por lokala guvernerio.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Local policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/local |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Historiala developo ==
=== Provincala organizo en la deknona yarcento ===
La moderna provincala sistemo aparis en la deknona yarcento kom parto di la centraligo e administrala reformi facita dum la regno di [[Isabella II di Hispania|Isabella II]]. En 1833, la ministro Javier de Burgos introduktis provincala divizo qua formis la bazo di la nuna strukturo di 50 provinci.

La reformo serchis krear plu uniforma administrala sistemo, qua faciligus la administro di publika servi, impostado e guvernerio tra la lando. Quankam kelka provincala limiti e aranji chanjesis, la bazala kadro restis precipue nechanjita.

=== La Duesma Republiko e la Franco diktaturo ===
La Konstituco di 1931 introduktis kadro por regionala autonomeso, sub qua Katalonia obtenis Statuto di Autonomeso en 1932. La Hispana Civitana Milito (1936–1939) e la establiso di la Franka diktaturo interruptis la developo di regionala su-guvernerio.

Sub Franco, politikala e administrala povo esis tre centraligita. La Katalana e Baska autonomeso-aranji abolisesis, e la publika uzo di regionala lingui restriktesis dum parti di la diktaturo.

=== La transiciono a demokratio ===
Pos la morto di Franco en 1975, la transiciono a demokratio itere apertis la questiono di teritoriala autonomeso. La Konstituco di 1978 rikonocis la yuro di nacioni e regioni a su-guvernerio e establisis la yuridikala procedi por krear autonoma regioni.

Katalonia e Basklando esis inter la unesma teritorii qui obtenis nova autonomeso-statuti, sequata da la altra regioni. Til 1983, la nuna strukturo di 17 regioni establisesabis. La procedo kompletigesis institucionale en 1995 per la aprobo di la Statuti di Autonomeso por Ceuta e Melilla.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Distribuco di povi ==
La teritoriala sistemo di Hispania distribuas publika responsi inter la centrala stato, autonoma regioni e lokala autoritati. La Konstituco rezervas certena povi a la stato, inkluzante defenso, extera aferi, nacioneso, imigro e la generala kadro di ekonomiala politiko. Autonoma regioni exercas povi establisita da lia Statuti di Autonomeso e la konstitucionala kadro.

La distribuco di responsi ne esas identa en singla regiono. Kelka teritorii havas distinta aranji bazita sur historiala e konstitucionala dispozi. Basklando e Navarra, exemple, operas sub speciala fiskala regimi qui permisas ke li kolektez e administrez la plu multa imposti per sua propra institucioni, segun konvenci kun la centrala guvernerio.

Lokala autoritati esas responsiva por municipala e provincala servi, e lia funcioni e financo reguligesas da nacionala e regionala legaro. La Konstitucionala Tribunalo havas importanta rolo en la solvo di disputi pri la distribuco di povi inter la stato e autonoma regioni.

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Subdividuri di Hispania| ]]
[[Category:Guvernerio di Hispania]]
[[Category:Geografio di Hispania]]</text>
      <sha1>djps4hse6ihhp63gf8hm0oii34z7jpz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144076</id>
      <parentid>1144075</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Autonoma regioni */</comment>
      <origin>1144076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12200" sha1="lm3hxli5e4xiknukb51lnrpd424zmfd" xml:space="preserve">[[Arkivo:Comunidades autónomas de España.svg|thumb|Autonoma regioni ed urbi.]]
La '''teritoriala organizo di Hispania''' bazesas sur sistemo di decentrala guvernerio qua konsistas de la centrala stato, 17 autonoma regioni, du autonoma urbi, 50 provinci e plu kam 8.100 municipi. La kadro establisesas da la Hispana Konstituco di 1978, precipue Titulo VIII, qua rikonocas la autonomeso di municipi, provinci e autonoma regioni en la administro di lia respektiva interesti.

Hispania esas parlamentala monarkio e decentrala stato. Lua teritoriala sistemo kombinas la uneso di la stato kun politikala e administrala autonomeso por lua konstitucanta teritorii. La autonoma regioni exercas extensa legisala e exekutala povi, dum ke lokala autoritati administras municipala e provincala aferi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spanish Constitution |url=https://www.senado.es/web/conocersenado/normas/constitucion/detalleconstitucioncompleta/index.html?lang=en |publisher=Senate of Spain}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Konstitucionala kadro ==
La Konstituco di 1978 establisis la bazala principi di la teritoriala organizo di Hispania en Titulo VIII. Artiklo 137 dicas ke la stato organizesas teritoriale en municipi, provinci e autonoma regioni, qui omna havas autonomeso por administrar lia respektiva interesti.

Artiklo 2 rikonocas la yuro a autonomeso di la nacioni e regioni qui konstitucas Hispania, e samtempe afirmas la nedissolvebla uneso di la Hispana nacio. Artikli 138 e 139 establisas principi di solidareso, ekonomiala ekvilibro, egaleso di yuri e libereso di movado tra la lando.

La Konstituco ne komence definis la kompleta mapo di autonoma regioni. Ol vice establisis procedi per qui regioni povis obtenar autonomeso e adoptar sua propra Statuti di Autonomeso. Ca procedo, komune konocata kom la ''Stato di Autonomeso'' (''Estado de las Autonomías''), gradale produktis la nuna teritoriala strukturo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Part VIII Territorial Organization of the State |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/leyfundamental/paginas/titulo_octavo.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Autonoma regioni ==
Hispania divizesas en 17 autonoma regioni, singla kun sua propra Statuto di Autonomeso, parlamento, guvernerio e institucionala strukturo. La regioni exercas povi en feldi quale edukado, saneso, sociala servi, habiteyo, regionala planizo, kulturo e certena aspekti di impostado, segun la konstitucionala distribuco di responsi inter la stato e la autonoma administri.

La 17 autonoma regioni esas:
# [[Andalusia]]
# [[Aragon]]
# [[Asturias]]
# [[Baleari]]
# [[Baleari]]
# [[Kanarii]]
# [[Kantabria]]
# [[Kastilia e Leon]]
# [[Kastilia-La Mancha]]
# [[Katalunia]]
# [[Extremadura]]
# [[Galisia]]
# [[La Rioja (Hispania)|La Rioja]]
# [[Regiono Madrid]]
# [[Regiono Murcia]]
# [[Navara]]
# [[Autonoma Regiono Valencia]]

La autonoma regioni establisesis per la aprobo di lia Statuti di Autonomeso inter decembro 1979 e februaro 1983. Lia institucionala aranji e kompetenci pose developesis tra konstitucionala legaro, statutala reformi e decidi di la Konstitucionala Tribunalo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

=== Autonoma urbi ===
La du autonoma urbi esas [[Ceuta]] e [[Melilla]], situata che la Nord-Afrikana litoro. Lia Statuti di Autonomeso aprobesis en 1995.

Dessimile a la autonoma regioni, Ceuta e Melilla ne posedas la sama generala legisala povi. Lia institucioni kombinas lokala guvernerala funcioni kun certena kompetenci transferita da la centrala stato. Li ne esas parto di irga autonoma regiono e havas distinta konstitucionala e administrala stando.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Organisation |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/Paginas/state-organization.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Provinci ==
[[Arkivo:Provincias de España.svg|thumb|Provinci.]]
Hispania havas 50 provinci, qui servas kom teritoriala divizi di la stato e kom lokala guvernerala entaji. La provincala sistemo establisesis en 1833 per la teritoriala reformo asociata a Javier de Burgos.

Provinci generale grupigas pluri municipi e provizas administrala koordino e helpo a lokala guvernerii. Lia limiti protektesas da la Konstituco: chanji di provincala limiti exijas aprobo da la Hispana parlamento per organika lego.

Provincala administro normale konfidesas a provincala konsilantaro (''Diputación Provincial''). La Baska provinci Araba, Bizkaia e Gipuzkoa havas historiala provincala institucioni konocata kom ''Diputaciones Forales'', kun distinta fiskala e administrala povi. Navarra anke havas sua propra historiala institucioni e speciala financala regimo.

La autonoma regioni konsistas de la sequanta provinci:
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Autonoma regiono !! Provinci
|-
| [[Andalusia]] || Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga, Sevilla
|-
| [[Aragonio]] || Huesca, Teruel, Zaragoza
|-
| [[Asturias]] || Asturias
|-
| [[Balearia Insuli]] || Balearia Insuli
|-
| [[Basklando]] || Araba, Bizkaia, Gipuzkoa
|-
| [[Kanaria Insuli]] || Las Palmas, Santa Cruz de Tenerife
|-
| [[Kantabria]] || Kantabria
|-
| [[Kastilia e Leon]] || Ávila, Burgos, León, Palencia, Salamanca, Segovia, Soria, Valladolid, Zamora
|-
| [[Kastilia–La Mancha]] || Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara, Toledo
|-
| [[Katalonia]] || Barcelona, Girona, Lleida, Tarragona
|-
| [[Extremadura]] || Badajoz, Cáceres
|-
| [[Galicia]] || A Coruña, Lugo, Ourense, Pontevedra
|-
| [[La Rioja]] || La Rioja
|-
| [[Regiono di Madrid]] || Madrid
|-
| [[Regiono di Murcia]] || Murcia
|-
| [[Navarra]] || Navarra
|-
| [[Autonoma Regiono Valencia]] || Alicante, Castellón, Valencia
|}

La autonoma urbi Ceuta e Melilla ne inkluzesas en la provincala sistemo same kam la 50 provinci.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Organization of Spain |url=https://www.lamoncloa.gob.es/espana/organizacionestado/Paginas/index.aspx |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Municipi ==
Municipi (''municipios'') esas la bazala unaji di lokala guvernerio en Hispania. Singla municipo havas sua propra yuridikala personeso e administresas da municipala konsilantaro (''Ayuntamiento''), qua konsistas de municipestro (''alcalde'') e konsilanti (''concejales'').

Konsilanti generale elektesas da la rezidanti per universala votado, dum ke municipestri elektesas da la konsilanti o, en certena cirkonstanci, direte da la elektanti. Municipala responsi inkluzas lokala publika servi, urba planizo, kolekto di rubaji, lokala voyi e publika spaci.

Segun la Nacionala Instituto di Statistiko, Hispania havis 8.132 municipi en la publikigita datumi por la nuna municipala klasifiko. La nombro e distribuco di municipi varias substantive inter autonoma regioni. Kastilia e Leon havas la maxim granda nombro, dum ke la autonoma urbi Ceuta e Melilla singla konstitucas sola municipo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Number of municipalities by Province, Autonomous Communities and island |url=https://www.ine.es/en/daco/daco42/codmun/cod_num_muni_provincia_ccaa_en.htm |publisher=National Statistics Institute}}&lt;/ref&gt;

== Insulala administro ==
La [[Baleari|Baleariala]] e [[Kanarii|Kanaria]] arkipelagi havas plusa insulala institucioni.

En la Balearia Insuli, insulala konsilantari (''Consells Insulars'') administras aferi specifika por singla insulo. Mallorca, Menorca, Ibiza e Formentera havas sua propra konsilantari, kun aranji adaptita a la diferanta insuli.

En la Kanaria Insuli, la insulala konsilantari nomesas ''Cabildos Insulares''. Li exercas administrala e guvernerala responsi sur singla insulo, inkluzante publika servi, infrastrukturo, ambienta administro e teritoriala planizo.

Ca institucioni reflektas la konstitucionala rikono di la distinta administrala bezoni di la insulala teritorii di Hispania.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Organisation |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/Paginas/state-organization.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Altra lokala entaji ==
Hispana lego permisas la kreo di plusa lokala entaji e kooperala aranji inter municipi.
* '''Comarcas:''' grupi di municipi establisita en certena autonoma regioni por administrala, kulturala o ekonomiala skopi.
* '''Mancomunidades:''' volunta asocioj di municipi kreita por provizar komuna servi o exekutar komuna projeti.
* '''Metropolala zoni:''' administrala aranji por granda urba agloperi di qui la municipi bezonas koordinita planizo e publika servi.
* '''Plu mikra lokala entaji:''' sub-municipala institucioni qui povas administrar vilaji o loji en municipo, segun regionala legaro.

La existo e povi di ca entaji diferas inter autonoma regioni, pro ke lia establiso guvernesas da regionala legaro e la nacionala kadro por lokala guvernerio.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Local policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/local |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Historiala developo ==
=== Provincala organizo en la deknona yarcento ===
La moderna provincala sistemo aparis en la deknona yarcento kom parto di la centraligo e administrala reformi facita dum la regno di [[Isabella II di Hispania|Isabella II]]. En 1833, la ministro Javier de Burgos introduktis provincala divizo qua formis la bazo di la nuna strukturo di 50 provinci.

La reformo serchis krear plu uniforma administrala sistemo, qua faciligus la administro di publika servi, impostado e guvernerio tra la lando. Quankam kelka provincala limiti e aranji chanjesis, la bazala kadro restis precipue nechanjita.

=== La Duesma Republiko e la Franco diktaturo ===
La Konstituco di 1931 introduktis kadro por regionala autonomeso, sub qua Katalonia obtenis Statuto di Autonomeso en 1932. La Hispana Civitana Milito (1936–1939) e la establiso di la Franka diktaturo interruptis la developo di regionala su-guvernerio.

Sub Franco, politikala e administrala povo esis tre centraligita. La Katalana e Baska autonomeso-aranji abolisesis, e la publika uzo di regionala lingui restriktesis dum parti di la diktaturo.

=== La transiciono a demokratio ===
Pos la morto di Franco en 1975, la transiciono a demokratio itere apertis la questiono di teritoriala autonomeso. La Konstituco di 1978 rikonocis la yuro di nacioni e regioni a su-guvernerio e establisis la yuridikala procedi por krear autonoma regioni.

Katalonia e Basklando esis inter la unesma teritorii qui obtenis nova autonomeso-statuti, sequata da la altra regioni. Til 1983, la nuna strukturo di 17 regioni establisesabis. La procedo kompletigesis institucionale en 1995 per la aprobo di la Statuti di Autonomeso por Ceuta e Melilla.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Distribuco di povi ==
La teritoriala sistemo di Hispania distribuas publika responsi inter la centrala stato, autonoma regioni e lokala autoritati. La Konstituco rezervas certena povi a la stato, inkluzante defenso, extera aferi, nacioneso, imigro e la generala kadro di ekonomiala politiko. Autonoma regioni exercas povi establisita da lia Statuti di Autonomeso e la konstitucionala kadro.

La distribuco di responsi ne esas identa en singla regiono. Kelka teritorii havas distinta aranji bazita sur historiala e konstitucionala dispozi. Basklando e Navarra, exemple, operas sub speciala fiskala regimi qui permisas ke li kolektez e administrez la plu multa imposti per sua propra institucioni, segun konvenci kun la centrala guvernerio.

Lokala autoritati esas responsiva por municipala e provincala servi, e lia funcioni e financo reguligesas da nacionala e regionala legaro. La Konstitucionala Tribunalo havas importanta rolo en la solvo di disputi pri la distribuco di povi inter la stato e autonoma regioni.

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Subdividuri di Hispania| ]]
[[Category:Guvernerio di Hispania]]
[[Category:Geografio di Hispania]]</text>
      <sha1>lm3hxli5e4xiknukb51lnrpd424zmfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144077</id>
      <parentid>1144076</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Provinci */</comment>
      <origin>1144077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12193" sha1="q7iw3bzf9sl5jcds5najvov0mhbkcj7" xml:space="preserve">[[Arkivo:Comunidades autónomas de España.svg|thumb|Autonoma regioni ed urbi.]]
La '''teritoriala organizo di Hispania''' bazesas sur sistemo di decentrala guvernerio qua konsistas de la centrala stato, 17 autonoma regioni, du autonoma urbi, 50 provinci e plu kam 8.100 municipi. La kadro establisesas da la Hispana Konstituco di 1978, precipue Titulo VIII, qua rikonocas la autonomeso di municipi, provinci e autonoma regioni en la administro di lia respektiva interesti.

Hispania esas parlamentala monarkio e decentrala stato. Lua teritoriala sistemo kombinas la uneso di la stato kun politikala e administrala autonomeso por lua konstitucanta teritorii. La autonoma regioni exercas extensa legisala e exekutala povi, dum ke lokala autoritati administras municipala e provincala aferi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spanish Constitution |url=https://www.senado.es/web/conocersenado/normas/constitucion/detalleconstitucioncompleta/index.html?lang=en |publisher=Senate of Spain}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Konstitucionala kadro ==
La Konstituco di 1978 establisis la bazala principi di la teritoriala organizo di Hispania en Titulo VIII. Artiklo 137 dicas ke la stato organizesas teritoriale en municipi, provinci e autonoma regioni, qui omna havas autonomeso por administrar lia respektiva interesti.

Artiklo 2 rikonocas la yuro a autonomeso di la nacioni e regioni qui konstitucas Hispania, e samtempe afirmas la nedissolvebla uneso di la Hispana nacio. Artikli 138 e 139 establisas principi di solidareso, ekonomiala ekvilibro, egaleso di yuri e libereso di movado tra la lando.

La Konstituco ne komence definis la kompleta mapo di autonoma regioni. Ol vice establisis procedi per qui regioni povis obtenar autonomeso e adoptar sua propra Statuti di Autonomeso. Ca procedo, komune konocata kom la ''Stato di Autonomeso'' (''Estado de las Autonomías''), gradale produktis la nuna teritoriala strukturo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Part VIII Territorial Organization of the State |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/leyfundamental/paginas/titulo_octavo.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Autonoma regioni ==
Hispania divizesas en 17 autonoma regioni, singla kun sua propra Statuto di Autonomeso, parlamento, guvernerio e institucionala strukturo. La regioni exercas povi en feldi quale edukado, saneso, sociala servi, habiteyo, regionala planizo, kulturo e certena aspekti di impostado, segun la konstitucionala distribuco di responsi inter la stato e la autonoma administri.

La 17 autonoma regioni esas:
# [[Andalusia]]
# [[Aragon]]
# [[Asturias]]
# [[Baleari]]
# [[Baleari]]
# [[Kanarii]]
# [[Kantabria]]
# [[Kastilia e Leon]]
# [[Kastilia-La Mancha]]
# [[Katalunia]]
# [[Extremadura]]
# [[Galisia]]
# [[La Rioja (Hispania)|La Rioja]]
# [[Regiono Madrid]]
# [[Regiono Murcia]]
# [[Navara]]
# [[Autonoma Regiono Valencia]]

La autonoma regioni establisesis per la aprobo di lia Statuti di Autonomeso inter decembro 1979 e februaro 1983. Lia institucionala aranji e kompetenci pose developesis tra konstitucionala legaro, statutala reformi e decidi di la Konstitucionala Tribunalo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

=== Autonoma urbi ===
La du autonoma urbi esas [[Ceuta]] e [[Melilla]], situata che la Nord-Afrikana litoro. Lia Statuti di Autonomeso aprobesis en 1995.

Dessimile a la autonoma regioni, Ceuta e Melilla ne posedas la sama generala legisala povi. Lia institucioni kombinas lokala guvernerala funcioni kun certena kompetenci transferita da la centrala stato. Li ne esas parto di irga autonoma regiono e havas distinta konstitucionala e administrala stando.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Organisation |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/Paginas/state-organization.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Provinci ==
[[Arkivo:Provincias de España.svg|thumb|Provinci.]]
Hispania havas 50 provinci, qui servas kom teritoriala divizi di la stato e kom lokala guvernerala entaji. La provincala sistemo establisesis en 1833 per la teritoriala reformo asociata a Javier de Burgos.

Provinci generale grupigas pluri municipi e provizas administrala koordino e helpo a lokala guvernerii. Lia limiti protektesas da la Konstituco: chanji di provincala limiti exijas aprobo da la Hispana parlamento per organika lego.

Provincala administro normale konfidesas a provincala konsilantaro (''Diputación Provincial''). La Baska provinci Araba, Bizkaia e Gipuzkoa havas historiala provincala institucioni konocata kom ''Diputaciones Forales'', kun distinta fiskala e administrala povi. Navarra anke havas sua propra historiala institucioni e speciala financala regimo.

La autonoma regioni konsistas de la sequanta provinci:
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Autonoma regiono !! Provinci
|-
| [[Andalusia]] || Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga, Sevilla
|-
| [[Aragon]] || Huesca, Teruel, Zaragoza
|-
| [[Asturias]] || Asturias
|-
| [[Baleari]] || Balearia Insuli
|-
| [[Baskia]] || Araba, Bizkaia, Gipuzkoa
|-
| [[Kanarii]] || Las Palmas, Santa Cruz de Tenerife
|-
| [[Kantabria]] || Kantabria
|-
| [[Kastilia e Leon]] || Ávila, Burgos, León, Palencia, Salamanca, Segovia, Soria, Valladolid, Zamora
|-
| [[Kastilia–La Mancha]] || Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara, Toledo
|-
| [[Katalunia]] || Barcelona, Girona, Lleida, Tarragona
|-
| [[Extremadura]] || Badajoz, Cáceres
|-
| [[Galisia]] || A Coruña, Lugo, Ourense, Pontevedra
|-
| [[La Rioja (Hispania)|La Rioja]] || La Rioja
|-
| [[Regiono Madrid]] || Madrid
|-
| [[Regiono Murcia]] || Murcia
|-
| [[Navara]] || Navarra
|-
| [[Autonoma Regiono Valencia]] || Alicante, Castellón, Valencia
|}

La autonoma urbi Ceuta e Melilla ne inkluzesas en la provincala sistemo same kam la 50 provinci.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Organization of Spain |url=https://www.lamoncloa.gob.es/espana/organizacionestado/Paginas/index.aspx |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Municipi ==
Municipi (''municipios'') esas la bazala unaji di lokala guvernerio en Hispania. Singla municipo havas sua propra yuridikala personeso e administresas da municipala konsilantaro (''Ayuntamiento''), qua konsistas de municipestro (''alcalde'') e konsilanti (''concejales'').

Konsilanti generale elektesas da la rezidanti per universala votado, dum ke municipestri elektesas da la konsilanti o, en certena cirkonstanci, direte da la elektanti. Municipala responsi inkluzas lokala publika servi, urba planizo, kolekto di rubaji, lokala voyi e publika spaci.

Segun la Nacionala Instituto di Statistiko, Hispania havis 8.132 municipi en la publikigita datumi por la nuna municipala klasifiko. La nombro e distribuco di municipi varias substantive inter autonoma regioni. Kastilia e Leon havas la maxim granda nombro, dum ke la autonoma urbi Ceuta e Melilla singla konstitucas sola municipo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Number of municipalities by Province, Autonomous Communities and island |url=https://www.ine.es/en/daco/daco42/codmun/cod_num_muni_provincia_ccaa_en.htm |publisher=National Statistics Institute}}&lt;/ref&gt;

== Insulala administro ==
La [[Baleari|Baleariala]] e [[Kanarii|Kanaria]] arkipelagi havas plusa insulala institucioni.

En la Balearia Insuli, insulala konsilantari (''Consells Insulars'') administras aferi specifika por singla insulo. Mallorca, Menorca, Ibiza e Formentera havas sua propra konsilantari, kun aranji adaptita a la diferanta insuli.

En la Kanaria Insuli, la insulala konsilantari nomesas ''Cabildos Insulares''. Li exercas administrala e guvernerala responsi sur singla insulo, inkluzante publika servi, infrastrukturo, ambienta administro e teritoriala planizo.

Ca institucioni reflektas la konstitucionala rikono di la distinta administrala bezoni di la insulala teritorii di Hispania.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Organisation |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/Paginas/state-organization.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Altra lokala entaji ==
Hispana lego permisas la kreo di plusa lokala entaji e kooperala aranji inter municipi.
* '''Comarcas:''' grupi di municipi establisita en certena autonoma regioni por administrala, kulturala o ekonomiala skopi.
* '''Mancomunidades:''' volunta asocioj di municipi kreita por provizar komuna servi o exekutar komuna projeti.
* '''Metropolala zoni:''' administrala aranji por granda urba agloperi di qui la municipi bezonas koordinita planizo e publika servi.
* '''Plu mikra lokala entaji:''' sub-municipala institucioni qui povas administrar vilaji o loji en municipo, segun regionala legaro.

La existo e povi di ca entaji diferas inter autonoma regioni, pro ke lia establiso guvernesas da regionala legaro e la nacionala kadro por lokala guvernerio.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Local policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/local |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Historiala developo ==
=== Provincala organizo en la deknona yarcento ===
La moderna provincala sistemo aparis en la deknona yarcento kom parto di la centraligo e administrala reformi facita dum la regno di [[Isabella II di Hispania|Isabella II]]. En 1833, la ministro Javier de Burgos introduktis provincala divizo qua formis la bazo di la nuna strukturo di 50 provinci.

La reformo serchis krear plu uniforma administrala sistemo, qua faciligus la administro di publika servi, impostado e guvernerio tra la lando. Quankam kelka provincala limiti e aranji chanjesis, la bazala kadro restis precipue nechanjita.

=== La Duesma Republiko e la Franco diktaturo ===
La Konstituco di 1931 introduktis kadro por regionala autonomeso, sub qua Katalonia obtenis Statuto di Autonomeso en 1932. La Hispana Civitana Milito (1936–1939) e la establiso di la Franka diktaturo interruptis la developo di regionala su-guvernerio.

Sub Franco, politikala e administrala povo esis tre centraligita. La Katalana e Baska autonomeso-aranji abolisesis, e la publika uzo di regionala lingui restriktesis dum parti di la diktaturo.

=== La transiciono a demokratio ===
Pos la morto di Franco en 1975, la transiciono a demokratio itere apertis la questiono di teritoriala autonomeso. La Konstituco di 1978 rikonocis la yuro di nacioni e regioni a su-guvernerio e establisis la yuridikala procedi por krear autonoma regioni.

Katalonia e Basklando esis inter la unesma teritorii qui obtenis nova autonomeso-statuti, sequata da la altra regioni. Til 1983, la nuna strukturo di 17 regioni establisesabis. La procedo kompletigesis institucionale en 1995 per la aprobo di la Statuti di Autonomeso por Ceuta e Melilla.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Distribuco di povi ==
La teritoriala sistemo di Hispania distribuas publika responsi inter la centrala stato, autonoma regioni e lokala autoritati. La Konstituco rezervas certena povi a la stato, inkluzante defenso, extera aferi, nacioneso, imigro e la generala kadro di ekonomiala politiko. Autonoma regioni exercas povi establisita da lia Statuti di Autonomeso e la konstitucionala kadro.

La distribuco di responsi ne esas identa en singla regiono. Kelka teritorii havas distinta aranji bazita sur historiala e konstitucionala dispozi. Basklando e Navarra, exemple, operas sub speciala fiskala regimi qui permisas ke li kolektez e administrez la plu multa imposti per sua propra institucioni, segun konvenci kun la centrala guvernerio.

Lokala autoritati esas responsiva por municipala e provincala servi, e lia funcioni e financo reguligesas da nacionala e regionala legaro. La Konstitucionala Tribunalo havas importanta rolo en la solvo di disputi pri la distribuco di povi inter la stato e autonoma regioni.

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Subdividuri di Hispania| ]]
[[Category:Guvernerio di Hispania]]
[[Category:Geografio di Hispania]]</text>
      <sha1>q7iw3bzf9sl5jcds5najvov0mhbkcj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144078</id>
      <parentid>1144077</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Provinci */</comment>
      <origin>1144078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12191" sha1="s3dm601d4g8tnj7xoag5t201w4gz1yp" xml:space="preserve">[[Arkivo:Comunidades autónomas de España.svg|thumb|Autonoma regioni ed urbi.]]
La '''teritoriala organizo di Hispania''' bazesas sur sistemo di decentrala guvernerio qua konsistas de la centrala stato, 17 autonoma regioni, du autonoma urbi, 50 provinci e plu kam 8.100 municipi. La kadro establisesas da la Hispana Konstituco di 1978, precipue Titulo VIII, qua rikonocas la autonomeso di municipi, provinci e autonoma regioni en la administro di lia respektiva interesti.

Hispania esas parlamentala monarkio e decentrala stato. Lua teritoriala sistemo kombinas la uneso di la stato kun politikala e administrala autonomeso por lua konstitucanta teritorii. La autonoma regioni exercas extensa legisala e exekutala povi, dum ke lokala autoritati administras municipala e provincala aferi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spanish Constitution |url=https://www.senado.es/web/conocersenado/normas/constitucion/detalleconstitucioncompleta/index.html?lang=en |publisher=Senate of Spain}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Konstitucionala kadro ==
La Konstituco di 1978 establisis la bazala principi di la teritoriala organizo di Hispania en Titulo VIII. Artiklo 137 dicas ke la stato organizesas teritoriale en municipi, provinci e autonoma regioni, qui omna havas autonomeso por administrar lia respektiva interesti.

Artiklo 2 rikonocas la yuro a autonomeso di la nacioni e regioni qui konstitucas Hispania, e samtempe afirmas la nedissolvebla uneso di la Hispana nacio. Artikli 138 e 139 establisas principi di solidareso, ekonomiala ekvilibro, egaleso di yuri e libereso di movado tra la lando.

La Konstituco ne komence definis la kompleta mapo di autonoma regioni. Ol vice establisis procedi per qui regioni povis obtenar autonomeso e adoptar sua propra Statuti di Autonomeso. Ca procedo, komune konocata kom la ''Stato di Autonomeso'' (''Estado de las Autonomías''), gradale produktis la nuna teritoriala strukturo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Part VIII Territorial Organization of the State |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/leyfundamental/paginas/titulo_octavo.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Autonoma regioni ==
Hispania divizesas en 17 autonoma regioni, singla kun sua propra Statuto di Autonomeso, parlamento, guvernerio e institucionala strukturo. La regioni exercas povi en feldi quale edukado, saneso, sociala servi, habiteyo, regionala planizo, kulturo e certena aspekti di impostado, segun la konstitucionala distribuco di responsi inter la stato e la autonoma administri.

La 17 autonoma regioni esas:
# [[Andalusia]]
# [[Aragon]]
# [[Asturias]]
# [[Baleari]]
# [[Baleari]]
# [[Kanarii]]
# [[Kantabria]]
# [[Kastilia e Leon]]
# [[Kastilia-La Mancha]]
# [[Katalunia]]
# [[Extremadura]]
# [[Galisia]]
# [[La Rioja (Hispania)|La Rioja]]
# [[Regiono Madrid]]
# [[Regiono Murcia]]
# [[Navara]]
# [[Autonoma Regiono Valencia]]

La autonoma regioni establisesis per la aprobo di lia Statuti di Autonomeso inter decembro 1979 e februaro 1983. Lia institucionala aranji e kompetenci pose developesis tra konstitucionala legaro, statutala reformi e decidi di la Konstitucionala Tribunalo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

=== Autonoma urbi ===
La du autonoma urbi esas [[Ceuta]] e [[Melilla]], situata che la Nord-Afrikana litoro. Lia Statuti di Autonomeso aprobesis en 1995.

Dessimile a la autonoma regioni, Ceuta e Melilla ne posedas la sama generala legisala povi. Lia institucioni kombinas lokala guvernerala funcioni kun certena kompetenci transferita da la centrala stato. Li ne esas parto di irga autonoma regiono e havas distinta konstitucionala e administrala stando.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Organisation |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/Paginas/state-organization.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Provinci ==
[[Arkivo:Provincias de España.svg|thumb|Provinci.]]
Hispania havas 50 provinci, qui servas kom teritoriala divizi di la stato e kom lokala guvernerala entaji. La provincala sistemo establisesis en 1833 per la teritoriala reformo asociata a Javier de Burgos.

Provinci generale grupigas pluri municipi e provizas administrala koordino e helpo a lokala guvernerii. Lia limiti protektesas da la Konstituco: chanji di provincala limiti exijas aprobo da la Hispana parlamento per organika lego.

Provincala administro normale konfidesas a provincala konsilantaro (''Diputación Provincial''). La Baska provinci Araba, Bizkaia e Gipuzkoa havas historiala provincala institucioni konocata kom ''Diputaciones Forales'', kun distinta fiskala e administrala povi. Navarra anke havas sua propra historiala institucioni e speciala financala regimo.

La autonoma regioni konsistas de la sequanta provinci:
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Autonoma regiono !! Provinci
|-
| [[Andalusia]] || Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga, Sevilla
|-
| [[Aragon]] || Huesca, Teruel, Zaragoza
|-
| [[Asturias]] || Asturias
|-
| [[Baleari]] || Balearia Insuli
|-
| [[Baskia]] || Araba, Bizkaia, Gipuzkoa
|-
| [[Kanarii]] || Las Palmas, Santa Cruz de Tenerife
|-
| [[Kantabria]] || Kantabria
|-
| [[Kastilia e Leon]] || Ávila, Burgos, León, Palencia, Salamanca, Segovia, Soria, Valladolid, Zamora
|-
| [[Kastilia-La Mancha]] || Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara, Toledo
|-
| [[Katalunia]] || Barcelona, Girona, Lleida, Tarragona
|-
| [[Extremadura]] || Badajoz, Cáceres
|-
| [[Galisia]] || A Coruña, Lugo, Ourense, Pontevedra
|-
| [[La Rioja (Hispania)|La Rioja]] || La Rioja
|-
| [[Regiono Madrid]] || Madrid
|-
| [[Regiono Murcia]] || Murcia
|-
| [[Navara]] || Navarra
|-
| [[Autonoma Regiono Valencia]] || Alicante, Castellón, Valencia
|}

La autonoma urbi Ceuta e Melilla ne inkluzesas en la provincala sistemo same kam la 50 provinci.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Organization of Spain |url=https://www.lamoncloa.gob.es/espana/organizacionestado/Paginas/index.aspx |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Municipi ==
Municipi (''municipios'') esas la bazala unaji di lokala guvernerio en Hispania. Singla municipo havas sua propra yuridikala personeso e administresas da municipala konsilantaro (''Ayuntamiento''), qua konsistas de municipestro (''alcalde'') e konsilanti (''concejales'').

Konsilanti generale elektesas da la rezidanti per universala votado, dum ke municipestri elektesas da la konsilanti o, en certena cirkonstanci, direte da la elektanti. Municipala responsi inkluzas lokala publika servi, urba planizo, kolekto di rubaji, lokala voyi e publika spaci.

Segun la Nacionala Instituto di Statistiko, Hispania havis 8.132 municipi en la publikigita datumi por la nuna municipala klasifiko. La nombro e distribuco di municipi varias substantive inter autonoma regioni. Kastilia e Leon havas la maxim granda nombro, dum ke la autonoma urbi Ceuta e Melilla singla konstitucas sola municipo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Number of municipalities by Province, Autonomous Communities and island |url=https://www.ine.es/en/daco/daco42/codmun/cod_num_muni_provincia_ccaa_en.htm |publisher=National Statistics Institute}}&lt;/ref&gt;

== Insulala administro ==
La [[Baleari|Baleariala]] e [[Kanarii|Kanaria]] arkipelagi havas plusa insulala institucioni.

En la Balearia Insuli, insulala konsilantari (''Consells Insulars'') administras aferi specifika por singla insulo. Mallorca, Menorca, Ibiza e Formentera havas sua propra konsilantari, kun aranji adaptita a la diferanta insuli.

En la Kanaria Insuli, la insulala konsilantari nomesas ''Cabildos Insulares''. Li exercas administrala e guvernerala responsi sur singla insulo, inkluzante publika servi, infrastrukturo, ambienta administro e teritoriala planizo.

Ca institucioni reflektas la konstitucionala rikono di la distinta administrala bezoni di la insulala teritorii di Hispania.&lt;ref&gt;{{cite web |title=State Organisation |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/Paginas/state-organization.aspx?mode=Light |publisher=Government of Spain}}&lt;/ref&gt;

== Altra lokala entaji ==
Hispana lego permisas la kreo di plusa lokala entaji e kooperala aranji inter municipi.
* '''Comarcas:''' grupi di municipi establisita en certena autonoma regioni por administrala, kulturala o ekonomiala skopi.
* '''Mancomunidades:''' volunta asocioj di municipi kreita por provizar komuna servi o exekutar komuna projeti.
* '''Metropolala zoni:''' administrala aranji por granda urba agloperi di qui la municipi bezonas koordinita planizo e publika servi.
* '''Plu mikra lokala entaji:''' sub-municipala institucioni qui povas administrar vilaji o loji en municipo, segun regionala legaro.

La existo e povi di ca entaji diferas inter autonoma regioni, pro ke lia establiso guvernesas da regionala legaro e la nacionala kadro por lokala guvernerio.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Local policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/local |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Historiala developo ==
=== Provincala organizo en la deknona yarcento ===
La moderna provincala sistemo aparis en la deknona yarcento kom parto di la centraligo e administrala reformi facita dum la regno di [[Isabella II di Hispania|Isabella II]]. En 1833, la ministro Javier de Burgos introduktis provincala divizo qua formis la bazo di la nuna strukturo di 50 provinci.

La reformo serchis krear plu uniforma administrala sistemo, qua faciligus la administro di publika servi, impostado e guvernerio tra la lando. Quankam kelka provincala limiti e aranji chanjesis, la bazala kadro restis precipue nechanjita.

=== La Duesma Republiko e la Franco diktaturo ===
La Konstituco di 1931 introduktis kadro por regionala autonomeso, sub qua Katalonia obtenis Statuto di Autonomeso en 1932. La Hispana Civitana Milito (1936–1939) e la establiso di la Franka diktaturo interruptis la developo di regionala su-guvernerio.

Sub Franco, politikala e administrala povo esis tre centraligita. La Katalana e Baska autonomeso-aranji abolisesis, e la publika uzo di regionala lingui restriktesis dum parti di la diktaturo.

=== La transiciono a demokratio ===
Pos la morto di Franco en 1975, la transiciono a demokratio itere apertis la questiono di teritoriala autonomeso. La Konstituco di 1978 rikonocis la yuro di nacioni e regioni a su-guvernerio e establisis la yuridikala procedi por krear autonoma regioni.

Katalonia e Basklando esis inter la unesma teritorii qui obtenis nova autonomeso-statuti, sequata da la altra regioni. Til 1983, la nuna strukturo di 17 regioni establisesabis. La procedo kompletigesis institucionale en 1995 per la aprobo di la Statuti di Autonomeso por Ceuta e Melilla.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Autonomic policy |url=https://mptmd.gob.es/en/portal/politica-territorial/autonomica |publisher=Ministry for Territorial Policy and Democratic Memory}}&lt;/ref&gt;

== Distribuco di povi ==
La teritoriala sistemo di Hispania distribuas publika responsi inter la centrala stato, autonoma regioni e lokala autoritati. La Konstituco rezervas certena povi a la stato, inkluzante defenso, extera aferi, nacioneso, imigro e la generala kadro di ekonomiala politiko. Autonoma regioni exercas povi establisita da lia Statuti di Autonomeso e la konstitucionala kadro.

La distribuco di responsi ne esas identa en singla regiono. Kelka teritorii havas distinta aranji bazita sur historiala e konstitucionala dispozi. Basklando e Navarra, exemple, operas sub speciala fiskala regimi qui permisas ke li kolektez e administrez la plu multa imposti per sua propra institucioni, segun konvenci kun la centrala guvernerio.

Lokala autoritati esas responsiva por municipala e provincala servi, e lia funcioni e financo reguligesas da nacionala e regionala legaro. La Konstitucionala Tribunalo havas importanta rolo en la solvo di disputi pri la distribuco di povi inter la stato e autonoma regioni.

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Subdividuri di Hispania| ]]
[[Category:Guvernerio di Hispania]]
[[Category:Geografio di Hispania]]</text>
      <sha1>s3dm601d4g8tnj7xoag5t201w4gz1yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Movado 15-M</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127660</id>
    <revision>
      <id>1144080</id>
      <timestamp>2026-11-03T13:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun 'La '''Movado 15-M''' (Hispaniane: ''Movimiento 15-M''), anke konocata kom la '''Movado di la Indignanti''' (''Movimiento de los indignados''), esis larja protesto-movado qua aparis en Hispania en mayo 2011. Ol developesis de la manifesti eventinta ye la 15ma di mayo kontre austereso-mezuri, neemployeso, politikala korupteso e perceptata manki di la reprezentala demokratio. La protesti sequesis da okupeso di publika placi, la kreo di lokala asembli e ondo di civitanala m...'</comment>
      <origin>1144080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10093" sha1="kqs8bd502qt0w8met0pc4wc3byvkkgm" xml:space="preserve">La '''Movado 15-M''' (Hispaniane: ''Movimiento 15-M''), anke konocata kom la '''Movado di la Indignanti''' (''Movimiento de los indignados''), esis larja protesto-movado qua aparis en Hispania en mayo 2011. Ol developesis de la manifesti eventinta ye la 15ma di mayo kontre austereso-mezuri, neemployeso, politikala korupteso e perceptata manki di la reprezentala demokratio. La protesti sequesis da okupeso di publika placi, la kreo di lokala asembli e ondo di civitanala mobilizi tra la tota lando.

La movado unionis personi de diversa sociala e politikala origini. Quankam yuni pleas remarkinda rolo en lua iniciala manifesti, la mobilizo ne limitizesis ad un evo-grupo o politikala konstitucantaro. Lua partoprenanti generale kritikis l'influo di financala e politikala eliti, postulis plu granda demokratala partopreno ed opozis la sociala konsequi di la ekonomiala krizo. La movado esis descentralizata e mankis unika duktero o unigita politikala programo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hughes |first=Neil |title=‘Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old’: The 15M Movement in Spain |journal=Social Movement Studies |volume=10 |issue=4 |pages=407–413 |year=2011 |doi=10.1080/14742837.2011.614109}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
La movado aparis pos la globala financala krizo di 2007–2008 e la sequanta Hispana ekonomiala krizo. Hispania experiencis alta neemployeso, partikulare inter yuni, alonge severa decenso en la konstrukto- e lojeyo-sektori. Austereso-mezuri introduktita da la guvernerio di José Luis Rodríguez Zapatero de 2010, inkluzante redukti di publika spensi, divenis foko di populara deskontenteso.

Politikala deskontenteso anke direktesis a la dominaco di la Hispana Socialista Laborista Partiso (PSOE) e la Populala Partiso (PP) en nacionala politiko, alegi di korupteso e la perceptata influo di banki e korporacioni sur publika decido-facado. Existant organizuri e kampanii, inkluzante lojeyo-aktivisti e yunala grupi, kontributis a la medio de qua la movado aparis.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective |journal=Labor History |volume=56 |issue=2 |pages=136–160 |year=2015 |doi=10.1080/0023656X.2015.1029813}}&lt;/ref&gt;

Un ek la precipua grupi implikita en organizado di la manifesti esis Democracia Real Ya (Reala Demokratio Nun), reto quo advokis amasala mobilizo exter la establisita politikala partisi e sindikati. La kampanio uzis sociala reti ed interretala platformi por cirkular lua postuli e koordinatar manifesti.

== Manifesti di 15ma di mayo 2011 ==
Ye la 15ma di mayo 2011, manifesti eventis en multa Hispana urbi. Protestanti expresis opozo ad neemployeso, ekonomiala nesekureso, politikala korupteso e la perceptata limiti di la lando sua reprezentala institucuri. La mobilizo unionis establisita aktivisti, membri di sociala movadi e personi qui antee ne partoprenis regule en manifesti.

En Madrid, grupo di manifestanti restis en Puerta del Sol pos la precipua marcho. Sequante aresti e polical interveno, la okupeso developesis a plu granda kampeyo. Simila okupesi e manifesti expansis ad altra urbi, inkluzante Barcelona, Valencia e Sevilla. Ta asembli divenis la maxim rikonocebla expreso di la Movado 15-M.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Flesher Fominaya |first=Cristina |title=Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos |publisher=Oxford University Press |year=2020 |chapter=May 15, 2011: An Unexpected Detonator |pages=72–86 |doi=10.1093/oso/9780190099961.003.0004}}&lt;/ref&gt;

== Kampeyi ed asembli ==
L'okupesi di publika placi divenis centri por diskuto, organizado e kolektiva decido-facado. Partoprenanti establisis asembli, labor-grupi e komitati traktante temi quala lojeyo, employeso, eduko, saneso-flego, l'ekonomio e politikala reformo.

La movado emfazis horizontala organizado, direta partopreno e decido-facado bazita sur konsento. Lua asembli generale esis apertita a la publiko, e partoprenanti probis evitar la kreo di permananta dukteri o centrala organizala hierarkio. Ta praktiki variis inter loki e kelkafoye akompanesis da deskonkordi pri strategio e prioritati.

La kampeyi anke servis praktikala skopi, kun volontarii organizante nutrivo-distributo, komunikadi, netigado, legala helpo ed altra servi. Lia prezenteso en prominentega publika spacii atraktis ampla amaskomunikilar atenco ed helpis sustenar la mobilizo preter la originala manifesti.

== Postuli ed idei ==
La Movado 15-M ne adoptis unika ampla manifesto. Lua partoprenanti expresis vario di postuli, kun recurrenta temi inkluzante:
* Plu granda demokratala partopreno e responso-atingebleso en politikala institucuri.
* Mezuri kontre politikala korupteso e konflikto di interesti.
* Elektala reformi e kritiko di la dominaco di la du maxim granda politikala partisi.
* Opozo ad austereso-politiki e redukti di publika servi.
* Agado kontre neemployeso, nesekura employeso ed ekonomiala neegaleso.
* Protektado di aceso a lojeyo ed opozo ad eviktado.
* Plu granda regulizado di financala institucuri e korporacional influo.

La slogano ''¡Democracia real ya!'' (Reala Demokratio Nun!) expresis la postulo di la movado por plu partoprenema politikala sistemo. Altra larje uzata slogano, ''No nos representan'' (Li ne reprezentas ni), reflektis deskontenteso kun establisita politikala institucuri. La frazo ''No somos mercancía en manos de políticos y banqueros'' (Ni ne esas komercaji en la manui di politiki e bankieri) rezumis lua kritiko di politikala e financala povo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Perugorría |first=Ignacia |last2=Tejerina |first2=Benjamín |title=Politics of the encounter: Cognition, emotions, and networks in the Spanish 15M |journal=Current Sociology |volume=61 |issue=4 |year=2013 |doi=10.1177/0011392113479743}}&lt;/ref&gt;

== Organizado e metodi ==
La movado dependis de kombino di stradala manifesti, okupesi, publika asembli e digitala komunikado. Sociala reti helpis disseminar informi, koordinatar aktivesi e konektar lokala grupi. Lua descentralizata strukturo permis kampanii developar segun lokala cirkonstanci, dum mantenante komuna identifiko kun la plu ampla mobilizo.

L'okupesi gradoze cedar a plu reguloza quarterala e lokala asembli. Aktivisti anke organizis temala kampanii e kunlaboris kun existant organizuri, inkluzante grupi laborante pri lojeyo-yuri, publika servi ed opozo ad eviktado. La metodi di la movado influis sequanta formi di civitanala mobilizo en Hispania e diskutesis relate plu ampla internacionala protesto-movadi di 2011.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Romanos |first=Eduardo |title=Indignados Movement (15M) (Spain) |journal=The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Social and Political Movements |year=2022 |doi=10.1002/9780470674871.wbespm573}}&lt;/ref&gt;

== Dekado di la kampeyi e sequanta mobilizo ==
Dum la somero di 2011, multa ek la precipua kampeyi desmuntesis o transformesis ad altra formi di lokala organizado. La movado ne desaparis quik, ma lua aktiveso divenis plu dispersita. Lokala asembli, temala kampanii e reti duris organizar manifesti ed iniciati.

Ye la 15ma di oktobro 2011, aktivisti partoprenis en internacionala dio di manifesti sub la slogano ''Unigita por Globala Chanjo''. La protesti konektis la Hispana mobilizo kun plu ampla opozo ad austereso ed ekonomiala neegaleso.

En sequanta yari, iniciati asociita kun la movado inkluzis kampanii por lojeyo-yuri, opozo ad eviktado, defendo di publika saneso ed eduko-servi, e postuli por politikala transparenceso. Kelka aktivisti anke persequis elektala ed institucala strategii, dum altri duris favorar autonoma sociala mobilizo.

== Politikala e sociala impakto ==
La Movado 15-M kontributis a periodo di politikala ri-alinio en Hispania. Lua kritiko di establisita partisi ed institucuri helpis krear medio en qua nova politikala organizuri ed elektala iniciati aparis. Partido X establishesas en 2013, dum ke Podemos fondesis en 2014 da aktivisti e politikala figuri di qui la developeso konektesis, per diversa moyeni, a la politikala klimato kreita da 15-M. La movado ipsa, tamen, ne esis identa a ta partisi, e multa partoprenanti restis exter elektala politiko.

Lua influo anke extensesis preter partisala politiko. La movado helpis fortigar reti di civitanala aktivismo, populala asembli e kampanii fokusigita sur lojeyo, publika servi e demokratala partopreno. Lua heredajo interpretesis per diversa moyeni: ciencisti emfazis ambe lua rolo en transformo di la politikala kulturo di Hispania e la fakto ke multa ek lua originala postuli restis nerezolvita.

La movado esis relative kurta-viva kom unigita mobilizo, partikulare dum lua maxim videbla fazo en 2011. Tamen, lua organizala praktiki, slogani e reti duris formizar Hispana sociala e politikala aktivismo en sequanta yari.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Introduction: Memories and Legacies of the 15M |journal=Journal of Iberian and Latin American Research |volume=28 |issue=3 |pages=317–320 |year=2022 |doi=10.1080/13260219.2022.2170727}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

== Bibliografio ==
* Flesher Fominaya, Cristina (2020). ''Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos''. Oxford University Press.
* Hughes, Neil (2011). &quot;'Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old': The 15M Movement in Spain&quot;. ''Social Movement Studies'', 10(4), 407–413.
* Antentas, Josep Maria (2015). &quot;Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective&quot;. ''Labor History'', 56(2), 136–160.

[[Category:2011 en Hispania]]
[[Category:Protesti en Hispania]]
[[Category:Politikala movadi en Hispania]]
[[Category:Kontre-austereso-protesti]]
[[Category:Sociala movadi en Hispania]]
[[Category:2011-protesti]]
[[Kategorio:Sociala movadi en Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomiala krizo di 2008 en Hispania]]
[[Kategorio:Protesti en Hispania de 2011-2013]]
[[Kategorio:Direta demokratio en Hispania]]
[[Kategorio:Liquida demokratio]]
[[Kategorio:Kontre-globalizeso]]
[[Kategorio:Hispania en 2011]]
[[Kategorio:Yari 2010 en Hispania]]</text>
      <sha1>kqs8bd502qt0w8met0pc4wc3byvkkgm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144081</id>
      <parentid>1144080</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kompreno */</comment>
      <origin>1144081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10114" sha1="h7vzlr6pa1756nd5vu4y18tasc45gh5" xml:space="preserve">La '''Movado 15-M''' (Hispaniane: ''Movimiento 15-M''), anke konocata kom la '''Movado di la Indignanti''' (''Movimiento de los indignados''), esis larja protesto-movado qua aparis en Hispania en mayo 2011. Ol developesis de la manifesti eventinta ye la 15ma di mayo kontre austereso-mezuri, neemployeso, politikala korupteso e perceptata manki di la reprezentala demokratio. La protesti sequesis da okupeso di publika placi, la kreo di lokala asembli e ondo di civitanala mobilizi tra la tota lando.

La movado unionis personi de diversa sociala e politikala origini. Quankam yuni pleas remarkinda rolo en lua iniciala manifesti, la mobilizo ne limitizesis ad un evo-grupo o politikala konstitucantaro. Lua partoprenanti generale kritikis l'influo di financala e politikala eliti, postulis plu granda demokratala partopreno ed opozis la sociala konsequi di la ekonomiala krizo. La movado esis descentralizata e mankis unika duktero o unigita politikala programo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hughes |first=Neil |title=‘Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old’: The 15M Movement in Spain |journal=Social Movement Studies |volume=10 |issue=4 |pages=407–413 |year=2011 |doi=10.1080/14742837.2011.614109}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
La movado aparis pos la globala financala krizo di 2007–2008 e la sequanta Hispana ekonomiala krizo. Hispania experiencis alta neemployeso, partikulare inter yuni, alonge severa decenso en la konstrukto- e lojeyo-sektori. Austereso-mezuri introduktita da la guvernerio di [[José Luis Rodríguez Zapatero]] de 2010, inkluzante redukti di publika spensi, divenis foko di populara deskontenteso.

Politikala deskontenteso anke direktesis a la dominaco di la [[Hispana Socialista Laborista Partiso]] (PSOE) e la [[Populala Partiso]] (PP) en nacionala politiko, alegi di korupteso e la perceptata influo di banki e korporacioni sur publika decido-facado. Existant organizuri e kampanii, inkluzante lojeyo-aktivisti e yunala grupi, kontributis a la medio de qua la movado aparis.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective |journal=Labor History |volume=56 |issue=2 |pages=136–160 |year=2015 |doi=10.1080/0023656X.2015.1029813}}&lt;/ref&gt;

Un ek la precipua grupi implikita en organizado di la manifesti esis ''Democracia Real Ya'' ([[Reala Demokratio NUN!]]), reto quo advokis amasala mobilizo exter la establisita politikala partisi e sindikati. La kampanio uzis sociala reti ed interretala platformi por cirkular lua postuli e koordinatar manifesti.

== Manifesti di 15ma di mayo 2011 ==
Ye la 15ma di mayo 2011, manifesti eventis en multa Hispana urbi. Protestanti expresis opozo ad neemployeso, ekonomiala nesekureso, politikala korupteso e la perceptata limiti di la lando sua reprezentala institucuri. La mobilizo unionis establisita aktivisti, membri di sociala movadi e personi qui antee ne partoprenis regule en manifesti.

En Madrid, grupo di manifestanti restis en Puerta del Sol pos la precipua marcho. Sequante aresti e polical interveno, la okupeso developesis a plu granda kampeyo. Simila okupesi e manifesti expansis ad altra urbi, inkluzante Barcelona, Valencia e Sevilla. Ta asembli divenis la maxim rikonocebla expreso di la Movado 15-M.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Flesher Fominaya |first=Cristina |title=Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos |publisher=Oxford University Press |year=2020 |chapter=May 15, 2011: An Unexpected Detonator |pages=72–86 |doi=10.1093/oso/9780190099961.003.0004}}&lt;/ref&gt;

== Kampeyi ed asembli ==
L'okupesi di publika placi divenis centri por diskuto, organizado e kolektiva decido-facado. Partoprenanti establisis asembli, labor-grupi e komitati traktante temi quala lojeyo, employeso, eduko, saneso-flego, l'ekonomio e politikala reformo.

La movado emfazis horizontala organizado, direta partopreno e decido-facado bazita sur konsento. Lua asembli generale esis apertita a la publiko, e partoprenanti probis evitar la kreo di permananta dukteri o centrala organizala hierarkio. Ta praktiki variis inter loki e kelkafoye akompanesis da deskonkordi pri strategio e prioritati.

La kampeyi anke servis praktikala skopi, kun volontarii organizante nutrivo-distributo, komunikadi, netigado, legala helpo ed altra servi. Lia prezenteso en prominentega publika spacii atraktis ampla amaskomunikilar atenco ed helpis sustenar la mobilizo preter la originala manifesti.

== Postuli ed idei ==
La Movado 15-M ne adoptis unika ampla manifesto. Lua partoprenanti expresis vario di postuli, kun recurrenta temi inkluzante:
* Plu granda demokratala partopreno e responso-atingebleso en politikala institucuri.
* Mezuri kontre politikala korupteso e konflikto di interesti.
* Elektala reformi e kritiko di la dominaco di la du maxim granda politikala partisi.
* Opozo ad austereso-politiki e redukti di publika servi.
* Agado kontre neemployeso, nesekura employeso ed ekonomiala neegaleso.
* Protektado di aceso a lojeyo ed opozo ad eviktado.
* Plu granda regulizado di financala institucuri e korporacional influo.

La slogano ''¡Democracia real ya!'' (Reala Demokratio Nun!) expresis la postulo di la movado por plu partoprenema politikala sistemo. Altra larje uzata slogano, ''No nos representan'' (Li ne reprezentas ni), reflektis deskontenteso kun establisita politikala institucuri. La frazo ''No somos mercancía en manos de políticos y banqueros'' (Ni ne esas komercaji en la manui di politiki e bankieri) rezumis lua kritiko di politikala e financala povo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Perugorría |first=Ignacia |last2=Tejerina |first2=Benjamín |title=Politics of the encounter: Cognition, emotions, and networks in the Spanish 15M |journal=Current Sociology |volume=61 |issue=4 |year=2013 |doi=10.1177/0011392113479743}}&lt;/ref&gt;

== Organizado e metodi ==
La movado dependis de kombino di stradala manifesti, okupesi, publika asembli e digitala komunikado. Sociala reti helpis disseminar informi, koordinatar aktivesi e konektar lokala grupi. Lua descentralizata strukturo permis kampanii developar segun lokala cirkonstanci, dum mantenante komuna identifiko kun la plu ampla mobilizo.

L'okupesi gradoze cedar a plu reguloza quarterala e lokala asembli. Aktivisti anke organizis temala kampanii e kunlaboris kun existant organizuri, inkluzante grupi laborante pri lojeyo-yuri, publika servi ed opozo ad eviktado. La metodi di la movado influis sequanta formi di civitanala mobilizo en Hispania e diskutesis relate plu ampla internacionala protesto-movadi di 2011.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Romanos |first=Eduardo |title=Indignados Movement (15M) (Spain) |journal=The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Social and Political Movements |year=2022 |doi=10.1002/9780470674871.wbespm573}}&lt;/ref&gt;

== Dekado di la kampeyi e sequanta mobilizo ==
Dum la somero di 2011, multa ek la precipua kampeyi desmuntesis o transformesis ad altra formi di lokala organizado. La movado ne desaparis quik, ma lua aktiveso divenis plu dispersita. Lokala asembli, temala kampanii e reti duris organizar manifesti ed iniciati.

Ye la 15ma di oktobro 2011, aktivisti partoprenis en internacionala dio di manifesti sub la slogano ''Unigita por Globala Chanjo''. La protesti konektis la Hispana mobilizo kun plu ampla opozo ad austereso ed ekonomiala neegaleso.

En sequanta yari, iniciati asociita kun la movado inkluzis kampanii por lojeyo-yuri, opozo ad eviktado, defendo di publika saneso ed eduko-servi, e postuli por politikala transparenceso. Kelka aktivisti anke persequis elektala ed institucala strategii, dum altri duris favorar autonoma sociala mobilizo.

== Politikala e sociala impakto ==
La Movado 15-M kontributis a periodo di politikala ri-alinio en Hispania. Lua kritiko di establisita partisi ed institucuri helpis krear medio en qua nova politikala organizuri ed elektala iniciati aparis. Partido X establishesas en 2013, dum ke Podemos fondesis en 2014 da aktivisti e politikala figuri di qui la developeso konektesis, per diversa moyeni, a la politikala klimato kreita da 15-M. La movado ipsa, tamen, ne esis identa a ta partisi, e multa partoprenanti restis exter elektala politiko.

Lua influo anke extensesis preter partisala politiko. La movado helpis fortigar reti di civitanala aktivismo, populala asembli e kampanii fokusigita sur lojeyo, publika servi e demokratala partopreno. Lua heredajo interpretesis per diversa moyeni: ciencisti emfazis ambe lua rolo en transformo di la politikala kulturo di Hispania e la fakto ke multa ek lua originala postuli restis nerezolvita.

La movado esis relative kurta-viva kom unigita mobilizo, partikulare dum lua maxim videbla fazo en 2011. Tamen, lua organizala praktiki, slogani e reti duris formizar Hispana sociala e politikala aktivismo en sequanta yari.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Introduction: Memories and Legacies of the 15M |journal=Journal of Iberian and Latin American Research |volume=28 |issue=3 |pages=317–320 |year=2022 |doi=10.1080/13260219.2022.2170727}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

== Bibliografio ==
* Flesher Fominaya, Cristina (2020). ''Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos''. Oxford University Press.
* Hughes, Neil (2011). &quot;'Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old': The 15M Movement in Spain&quot;. ''Social Movement Studies'', 10(4), 407–413.
* Antentas, Josep Maria (2015). &quot;Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective&quot;. ''Labor History'', 56(2), 136–160.

[[Category:2011 en Hispania]]
[[Category:Protesti en Hispania]]
[[Category:Politikala movadi en Hispania]]
[[Category:Kontre-austereso-protesti]]
[[Category:Sociala movadi en Hispania]]
[[Category:2011-protesti]]
[[Kategorio:Sociala movadi en Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomiala krizo di 2008 en Hispania]]
[[Kategorio:Protesti en Hispania de 2011-2013]]
[[Kategorio:Direta demokratio en Hispania]]
[[Kategorio:Liquida demokratio]]
[[Kategorio:Kontre-globalizeso]]
[[Kategorio:Hispania en 2011]]
[[Kategorio:Yari 2010 en Hispania]]</text>
      <sha1>h7vzlr6pa1756nd5vu4y18tasc45gh5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144082</id>
      <parentid>1144081</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Postuli ed idei */</comment>
      <origin>1144082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10114" sha1="mdph1q3r5o8ysxs00k1j6jyivddowiz" xml:space="preserve">La '''Movado 15-M''' (Hispaniane: ''Movimiento 15-M''), anke konocata kom la '''Movado di la Indignanti''' (''Movimiento de los indignados''), esis larja protesto-movado qua aparis en Hispania en mayo 2011. Ol developesis de la manifesti eventinta ye la 15ma di mayo kontre austereso-mezuri, neemployeso, politikala korupteso e perceptata manki di la reprezentala demokratio. La protesti sequesis da okupeso di publika placi, la kreo di lokala asembli e ondo di civitanala mobilizi tra la tota lando.

La movado unionis personi de diversa sociala e politikala origini. Quankam yuni pleas remarkinda rolo en lua iniciala manifesti, la mobilizo ne limitizesis ad un evo-grupo o politikala konstitucantaro. Lua partoprenanti generale kritikis l'influo di financala e politikala eliti, postulis plu granda demokratala partopreno ed opozis la sociala konsequi di la ekonomiala krizo. La movado esis descentralizata e mankis unika duktero o unigita politikala programo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hughes |first=Neil |title=‘Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old’: The 15M Movement in Spain |journal=Social Movement Studies |volume=10 |issue=4 |pages=407–413 |year=2011 |doi=10.1080/14742837.2011.614109}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
La movado aparis pos la globala financala krizo di 2007–2008 e la sequanta Hispana ekonomiala krizo. Hispania experiencis alta neemployeso, partikulare inter yuni, alonge severa decenso en la konstrukto- e lojeyo-sektori. Austereso-mezuri introduktita da la guvernerio di [[José Luis Rodríguez Zapatero]] de 2010, inkluzante redukti di publika spensi, divenis foko di populara deskontenteso.

Politikala deskontenteso anke direktesis a la dominaco di la [[Hispana Socialista Laborista Partiso]] (PSOE) e la [[Populala Partiso]] (PP) en nacionala politiko, alegi di korupteso e la perceptata influo di banki e korporacioni sur publika decido-facado. Existant organizuri e kampanii, inkluzante lojeyo-aktivisti e yunala grupi, kontributis a la medio de qua la movado aparis.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective |journal=Labor History |volume=56 |issue=2 |pages=136–160 |year=2015 |doi=10.1080/0023656X.2015.1029813}}&lt;/ref&gt;

Un ek la precipua grupi implikita en organizado di la manifesti esis ''Democracia Real Ya'' ([[Reala Demokratio NUN!]]), reto quo advokis amasala mobilizo exter la establisita politikala partisi e sindikati. La kampanio uzis sociala reti ed interretala platformi por cirkular lua postuli e koordinatar manifesti.

== Manifesti di 15ma di mayo 2011 ==
Ye la 15ma di mayo 2011, manifesti eventis en multa Hispana urbi. Protestanti expresis opozo ad neemployeso, ekonomiala nesekureso, politikala korupteso e la perceptata limiti di la lando sua reprezentala institucuri. La mobilizo unionis establisita aktivisti, membri di sociala movadi e personi qui antee ne partoprenis regule en manifesti.

En Madrid, grupo di manifestanti restis en Puerta del Sol pos la precipua marcho. Sequante aresti e polical interveno, la okupeso developesis a plu granda kampeyo. Simila okupesi e manifesti expansis ad altra urbi, inkluzante Barcelona, Valencia e Sevilla. Ta asembli divenis la maxim rikonocebla expreso di la Movado 15-M.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Flesher Fominaya |first=Cristina |title=Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos |publisher=Oxford University Press |year=2020 |chapter=May 15, 2011: An Unexpected Detonator |pages=72–86 |doi=10.1093/oso/9780190099961.003.0004}}&lt;/ref&gt;

== Kampeyi ed asembli ==
L'okupesi di publika placi divenis centri por diskuto, organizado e kolektiva decido-facado. Partoprenanti establisis asembli, labor-grupi e komitati traktante temi quala lojeyo, employeso, eduko, saneso-flego, l'ekonomio e politikala reformo.

La movado emfazis horizontala organizado, direta partopreno e decido-facado bazita sur konsento. Lua asembli generale esis apertita a la publiko, e partoprenanti probis evitar la kreo di permananta dukteri o centrala organizala hierarkio. Ta praktiki variis inter loki e kelkafoye akompanesis da deskonkordi pri strategio e prioritati.

La kampeyi anke servis praktikala skopi, kun volontarii organizante nutrivo-distributo, komunikadi, netigado, legala helpo ed altra servi. Lia prezenteso en prominentega publika spacii atraktis ampla amaskomunikilar atenco ed helpis sustenar la mobilizo preter la originala manifesti.

== Postuli ed idei ==
La Movado 15-M ne adoptis unika ampla manifesto. Lua partoprenanti expresis vario di postuli, kun recurrenta temi inkluzante:
* Plu granda demokratala partopreno e responso-atingebleso en politikala institucuri.
* Mezuri kontre politikala korupteso e konflikto di interesti.
* Elektala reformi e kritiko di la dominaco di la du maxim granda politikala partisi.
* Opozo ad austereso-politiki e redukti di publika servi.
* Agado kontre neemployeso, nesekura employeso ed ekonomiala neegaleso.
* Protektado di aceso a lojeyo ed opozo ad eviktado.
* Plu granda regulizado di financala institucuri e korporacional influo.

La slogano ''¡Democracia real ya!'' (Reala Demokratio NUN!) expresis la postulo di la movado por plu partoprenema politikala sistemo. Altra larje uzata slogano, ''No nos representan'' (Li ne reprezentas ni), reflektis deskontenteso kun establisita politikala institucuri. La frazo ''No somos mercancía en manos de políticos y banqueros'' (Ni ne esas komercaji en la manui di politiki e bankieri) rezumis lua kritiko di politikala e financala povo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Perugorría |first=Ignacia |last2=Tejerina |first2=Benjamín |title=Politics of the encounter: Cognition, emotions, and networks in the Spanish 15M |journal=Current Sociology |volume=61 |issue=4 |year=2013 |doi=10.1177/0011392113479743}}&lt;/ref&gt;

== Organizado e metodi ==
La movado dependis de kombino di stradala manifesti, okupesi, publika asembli e digitala komunikado. Sociala reti helpis disseminar informi, koordinatar aktivesi e konektar lokala grupi. Lua descentralizata strukturo permis kampanii developar segun lokala cirkonstanci, dum mantenante komuna identifiko kun la plu ampla mobilizo.

L'okupesi gradoze cedar a plu reguloza quarterala e lokala asembli. Aktivisti anke organizis temala kampanii e kunlaboris kun existant organizuri, inkluzante grupi laborante pri lojeyo-yuri, publika servi ed opozo ad eviktado. La metodi di la movado influis sequanta formi di civitanala mobilizo en Hispania e diskutesis relate plu ampla internacionala protesto-movadi di 2011.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Romanos |first=Eduardo |title=Indignados Movement (15M) (Spain) |journal=The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Social and Political Movements |year=2022 |doi=10.1002/9780470674871.wbespm573}}&lt;/ref&gt;

== Dekado di la kampeyi e sequanta mobilizo ==
Dum la somero di 2011, multa ek la precipua kampeyi desmuntesis o transformesis ad altra formi di lokala organizado. La movado ne desaparis quik, ma lua aktiveso divenis plu dispersita. Lokala asembli, temala kampanii e reti duris organizar manifesti ed iniciati.

Ye la 15ma di oktobro 2011, aktivisti partoprenis en internacionala dio di manifesti sub la slogano ''Unigita por Globala Chanjo''. La protesti konektis la Hispana mobilizo kun plu ampla opozo ad austereso ed ekonomiala neegaleso.

En sequanta yari, iniciati asociita kun la movado inkluzis kampanii por lojeyo-yuri, opozo ad eviktado, defendo di publika saneso ed eduko-servi, e postuli por politikala transparenceso. Kelka aktivisti anke persequis elektala ed institucala strategii, dum altri duris favorar autonoma sociala mobilizo.

== Politikala e sociala impakto ==
La Movado 15-M kontributis a periodo di politikala ri-alinio en Hispania. Lua kritiko di establisita partisi ed institucuri helpis krear medio en qua nova politikala organizuri ed elektala iniciati aparis. Partido X establishesas en 2013, dum ke Podemos fondesis en 2014 da aktivisti e politikala figuri di qui la developeso konektesis, per diversa moyeni, a la politikala klimato kreita da 15-M. La movado ipsa, tamen, ne esis identa a ta partisi, e multa partoprenanti restis exter elektala politiko.

Lua influo anke extensesis preter partisala politiko. La movado helpis fortigar reti di civitanala aktivismo, populala asembli e kampanii fokusigita sur lojeyo, publika servi e demokratala partopreno. Lua heredajo interpretesis per diversa moyeni: ciencisti emfazis ambe lua rolo en transformo di la politikala kulturo di Hispania e la fakto ke multa ek lua originala postuli restis nerezolvita.

La movado esis relative kurta-viva kom unigita mobilizo, partikulare dum lua maxim videbla fazo en 2011. Tamen, lua organizala praktiki, slogani e reti duris formizar Hispana sociala e politikala aktivismo en sequanta yari.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Introduction: Memories and Legacies of the 15M |journal=Journal of Iberian and Latin American Research |volume=28 |issue=3 |pages=317–320 |year=2022 |doi=10.1080/13260219.2022.2170727}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

== Bibliografio ==
* Flesher Fominaya, Cristina (2020). ''Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos''. Oxford University Press.
* Hughes, Neil (2011). &quot;'Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old': The 15M Movement in Spain&quot;. ''Social Movement Studies'', 10(4), 407–413.
* Antentas, Josep Maria (2015). &quot;Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective&quot;. ''Labor History'', 56(2), 136–160.

[[Category:2011 en Hispania]]
[[Category:Protesti en Hispania]]
[[Category:Politikala movadi en Hispania]]
[[Category:Kontre-austereso-protesti]]
[[Category:Sociala movadi en Hispania]]
[[Category:2011-protesti]]
[[Kategorio:Sociala movadi en Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomiala krizo di 2008 en Hispania]]
[[Kategorio:Protesti en Hispania de 2011-2013]]
[[Kategorio:Direta demokratio en Hispania]]
[[Kategorio:Liquida demokratio]]
[[Kategorio:Kontre-globalizeso]]
[[Kategorio:Hispania en 2011]]
[[Kategorio:Yari 2010 en Hispania]]</text>
      <sha1>mdph1q3r5o8ysxs00k1j6jyivddowiz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144083</id>
      <parentid>1144082</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politikala e sociala impakto */</comment>
      <origin>1144083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10143" sha1="9m740mcouzzibisaq25r9daqjgl36xb" xml:space="preserve">La '''Movado 15-M''' (Hispaniane: ''Movimiento 15-M''), anke konocata kom la '''Movado di la Indignanti''' (''Movimiento de los indignados''), esis larja protesto-movado qua aparis en Hispania en mayo 2011. Ol developesis de la manifesti eventinta ye la 15ma di mayo kontre austereso-mezuri, neemployeso, politikala korupteso e perceptata manki di la reprezentala demokratio. La protesti sequesis da okupeso di publika placi, la kreo di lokala asembli e ondo di civitanala mobilizi tra la tota lando.

La movado unionis personi de diversa sociala e politikala origini. Quankam yuni pleas remarkinda rolo en lua iniciala manifesti, la mobilizo ne limitizesis ad un evo-grupo o politikala konstitucantaro. Lua partoprenanti generale kritikis l'influo di financala e politikala eliti, postulis plu granda demokratala partopreno ed opozis la sociala konsequi di la ekonomiala krizo. La movado esis descentralizata e mankis unika duktero o unigita politikala programo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hughes |first=Neil |title=‘Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old’: The 15M Movement in Spain |journal=Social Movement Studies |volume=10 |issue=4 |pages=407–413 |year=2011 |doi=10.1080/14742837.2011.614109}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
La movado aparis pos la globala financala krizo di 2007–2008 e la sequanta Hispana ekonomiala krizo. Hispania experiencis alta neemployeso, partikulare inter yuni, alonge severa decenso en la konstrukto- e lojeyo-sektori. Austereso-mezuri introduktita da la guvernerio di [[José Luis Rodríguez Zapatero]] de 2010, inkluzante redukti di publika spensi, divenis foko di populara deskontenteso.

Politikala deskontenteso anke direktesis a la dominaco di la [[Hispana Socialista Laborista Partiso]] (PSOE) e la [[Populala Partiso]] (PP) en nacionala politiko, alegi di korupteso e la perceptata influo di banki e korporacioni sur publika decido-facado. Existant organizuri e kampanii, inkluzante lojeyo-aktivisti e yunala grupi, kontributis a la medio de qua la movado aparis.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective |journal=Labor History |volume=56 |issue=2 |pages=136–160 |year=2015 |doi=10.1080/0023656X.2015.1029813}}&lt;/ref&gt;

Un ek la precipua grupi implikita en organizado di la manifesti esis ''Democracia Real Ya'' ([[Reala Demokratio NUN!]]), reto quo advokis amasala mobilizo exter la establisita politikala partisi e sindikati. La kampanio uzis sociala reti ed interretala platformi por cirkular lua postuli e koordinatar manifesti.

== Manifesti di 15ma di mayo 2011 ==
Ye la 15ma di mayo 2011, manifesti eventis en multa Hispana urbi. Protestanti expresis opozo ad neemployeso, ekonomiala nesekureso, politikala korupteso e la perceptata limiti di la lando sua reprezentala institucuri. La mobilizo unionis establisita aktivisti, membri di sociala movadi e personi qui antee ne partoprenis regule en manifesti.

En Madrid, grupo di manifestanti restis en Puerta del Sol pos la precipua marcho. Sequante aresti e polical interveno, la okupeso developesis a plu granda kampeyo. Simila okupesi e manifesti expansis ad altra urbi, inkluzante Barcelona, Valencia e Sevilla. Ta asembli divenis la maxim rikonocebla expreso di la Movado 15-M.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Flesher Fominaya |first=Cristina |title=Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos |publisher=Oxford University Press |year=2020 |chapter=May 15, 2011: An Unexpected Detonator |pages=72–86 |doi=10.1093/oso/9780190099961.003.0004}}&lt;/ref&gt;

== Kampeyi ed asembli ==
L'okupesi di publika placi divenis centri por diskuto, organizado e kolektiva decido-facado. Partoprenanti establisis asembli, labor-grupi e komitati traktante temi quala lojeyo, employeso, eduko, saneso-flego, l'ekonomio e politikala reformo.

La movado emfazis horizontala organizado, direta partopreno e decido-facado bazita sur konsento. Lua asembli generale esis apertita a la publiko, e partoprenanti probis evitar la kreo di permananta dukteri o centrala organizala hierarkio. Ta praktiki variis inter loki e kelkafoye akompanesis da deskonkordi pri strategio e prioritati.

La kampeyi anke servis praktikala skopi, kun volontarii organizante nutrivo-distributo, komunikadi, netigado, legala helpo ed altra servi. Lia prezenteso en prominentega publika spacii atraktis ampla amaskomunikilar atenco ed helpis sustenar la mobilizo preter la originala manifesti.

== Postuli ed idei ==
La Movado 15-M ne adoptis unika ampla manifesto. Lua partoprenanti expresis vario di postuli, kun recurrenta temi inkluzante:
* Plu granda demokratala partopreno e responso-atingebleso en politikala institucuri.
* Mezuri kontre politikala korupteso e konflikto di interesti.
* Elektala reformi e kritiko di la dominaco di la du maxim granda politikala partisi.
* Opozo ad austereso-politiki e redukti di publika servi.
* Agado kontre neemployeso, nesekura employeso ed ekonomiala neegaleso.
* Protektado di aceso a lojeyo ed opozo ad eviktado.
* Plu granda regulizado di financala institucuri e korporacional influo.

La slogano ''¡Democracia real ya!'' (Reala Demokratio NUN!) expresis la postulo di la movado por plu partoprenema politikala sistemo. Altra larje uzata slogano, ''No nos representan'' (Li ne reprezentas ni), reflektis deskontenteso kun establisita politikala institucuri. La frazo ''No somos mercancía en manos de políticos y banqueros'' (Ni ne esas komercaji en la manui di politiki e bankieri) rezumis lua kritiko di politikala e financala povo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Perugorría |first=Ignacia |last2=Tejerina |first2=Benjamín |title=Politics of the encounter: Cognition, emotions, and networks in the Spanish 15M |journal=Current Sociology |volume=61 |issue=4 |year=2013 |doi=10.1177/0011392113479743}}&lt;/ref&gt;

== Organizado e metodi ==
La movado dependis de kombino di stradala manifesti, okupesi, publika asembli e digitala komunikado. Sociala reti helpis disseminar informi, koordinatar aktivesi e konektar lokala grupi. Lua descentralizata strukturo permis kampanii developar segun lokala cirkonstanci, dum mantenante komuna identifiko kun la plu ampla mobilizo.

L'okupesi gradoze cedar a plu reguloza quarterala e lokala asembli. Aktivisti anke organizis temala kampanii e kunlaboris kun existant organizuri, inkluzante grupi laborante pri lojeyo-yuri, publika servi ed opozo ad eviktado. La metodi di la movado influis sequanta formi di civitanala mobilizo en Hispania e diskutesis relate plu ampla internacionala protesto-movadi di 2011.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Romanos |first=Eduardo |title=Indignados Movement (15M) (Spain) |journal=The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Social and Political Movements |year=2022 |doi=10.1002/9780470674871.wbespm573}}&lt;/ref&gt;

== Dekado di la kampeyi e sequanta mobilizo ==
Dum la somero di 2011, multa ek la precipua kampeyi desmuntesis o transformesis ad altra formi di lokala organizado. La movado ne desaparis quik, ma lua aktiveso divenis plu dispersita. Lokala asembli, temala kampanii e reti duris organizar manifesti ed iniciati.

Ye la 15ma di oktobro 2011, aktivisti partoprenis en internacionala dio di manifesti sub la slogano ''Unigita por Globala Chanjo''. La protesti konektis la Hispana mobilizo kun plu ampla opozo ad austereso ed ekonomiala neegaleso.

En sequanta yari, iniciati asociita kun la movado inkluzis kampanii por lojeyo-yuri, opozo ad eviktado, defendo di publika saneso ed eduko-servi, e postuli por politikala transparenceso. Kelka aktivisti anke persequis elektala ed institucala strategii, dum altri duris favorar autonoma sociala mobilizo.

== Politikala e sociala impakto ==
La Movado 15-M kontributis a periodo di politikala ri-alinio en Hispania. Lua kritiko di establisita partisi ed institucuri helpis krear medio en qua nova politikala organizuri ed elektala iniciati aparis. Partido X establisesas en 2013, dum ke [[Podemos (Hispana partiso)|Podemos]] fondesis en 2014 da aktivisti e politikala figuri di qui la developeso konektesis, per diversa moyeni, a la politikala klimato kreita da 15-M. La movado ipsa, tamen, ne esis identa a ta partisi, e multa partoprenanti restis exter elektala politiko.

Lua influo anke extensesis preter partisala politiko. La movado helpis fortigar reti di civitanala aktivismo, populala asembli e kampanii fokusigita sur lojeyo, publika servi e demokratala partopreno. Lua heredajo interpretesis per diversa moyeni: ciencisti emfazis ambe lua rolo en transformo di la politikala kulturo di Hispania e la fakto ke multa ek lua originala postuli restis nerezolvita.

La movado esis relative kurta-viva kom unigita mobilizo, partikulare dum lua maxim videbla fazo en 2011. Tamen, lua organizala praktiki, slogani e reti duris formizar Hispana sociala e politikala aktivismo en sequanta yari.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Introduction: Memories and Legacies of the 15M |journal=Journal of Iberian and Latin American Research |volume=28 |issue=3 |pages=317–320 |year=2022 |doi=10.1080/13260219.2022.2170727}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

== Bibliografio ==
* Flesher Fominaya, Cristina (2020). ''Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos''. Oxford University Press.
* Hughes, Neil (2011). &quot;'Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old': The 15M Movement in Spain&quot;. ''Social Movement Studies'', 10(4), 407–413.
* Antentas, Josep Maria (2015). &quot;Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective&quot;. ''Labor History'', 56(2), 136–160.

[[Category:2011 en Hispania]]
[[Category:Protesti en Hispania]]
[[Category:Politikala movadi en Hispania]]
[[Category:Kontre-austereso-protesti]]
[[Category:Sociala movadi en Hispania]]
[[Category:2011-protesti]]
[[Kategorio:Sociala movadi en Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomiala krizo di 2008 en Hispania]]
[[Kategorio:Protesti en Hispania de 2011-2013]]
[[Kategorio:Direta demokratio en Hispania]]
[[Kategorio:Liquida demokratio]]
[[Kategorio:Kontre-globalizeso]]
[[Kategorio:Hispania en 2011]]
[[Kategorio:Yari 2010 en Hispania]]</text>
      <sha1>9m740mcouzzibisaq25r9daqjgl36xb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144084</id>
      <parentid>1144083</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10159" sha1="16fjzismjzp31jz6t44qfm8tdhckb9r" xml:space="preserve">La '''Movado 15-M''' (Hispaniane: ''Movimiento 15-M''), anke konocata kom la '''Movado di la Indignanti''' (''Movimiento de los indignados''), esis larja protesto-movado qua aparis en [[Hispania]] en mayo 2011. Ol developesis de la manifesti eventinta ye la 15ma di mayo kontre austereso-mezuri, [[Chomeso|neemployeso]], politikala korupteso e perceptata manki di la reprezentala demokratio. La protesti sequesis da okupeso di publika placi, la kreo di lokala asembli e ondo di civitanala mobilizi tra la tota lando.

La movado unionis personi de diversa sociala e politikala origini. Quankam yuni pleas remarkinda rolo en lua iniciala manifesti, la mobilizo ne limitizesis ad un evo-grupo o politikala konstitucantaro. Lua partoprenanti generale kritikis l'influo di financala e politikala eliti, postulis plu granda demokratala partopreno ed opozis la sociala konsequi di la ekonomiala krizo. La movado esis descentralizata e mankis unika duktero o unigita politikala programo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hughes |first=Neil |title=‘Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old’: The 15M Movement in Spain |journal=Social Movement Studies |volume=10 |issue=4 |pages=407–413 |year=2011 |doi=10.1080/14742837.2011.614109}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
La movado aparis pos la globala financala krizo di 2007–2008 e la sequanta Hispana ekonomiala krizo. Hispania experiencis alta neemployeso, partikulare inter yuni, alonge severa decenso en la konstrukto- e lojeyo-sektori. Austereso-mezuri introduktita da la guvernerio di [[José Luis Rodríguez Zapatero]] de 2010, inkluzante redukti di publika spensi, divenis foko di populara deskontenteso.

Politikala deskontenteso anke direktesis a la dominaco di la [[Hispana Socialista Laborista Partiso]] (PSOE) e la [[Populala Partiso]] (PP) en nacionala politiko, alegi di korupteso e la perceptata influo di banki e korporacioni sur publika decido-facado. Existant organizuri e kampanii, inkluzante lojeyo-aktivisti e yunala grupi, kontributis a la medio de qua la movado aparis.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective |journal=Labor History |volume=56 |issue=2 |pages=136–160 |year=2015 |doi=10.1080/0023656X.2015.1029813}}&lt;/ref&gt;

Un ek la precipua grupi implikita en organizado di la manifesti esis ''Democracia Real Ya'' ([[Reala Demokratio NUN!]]), reto quo advokis amasala mobilizo exter la establisita politikala partisi e sindikati. La kampanio uzis sociala reti ed interretala platformi por cirkular lua postuli e koordinatar manifesti.

== Manifesti di 15ma di mayo 2011 ==
Ye la 15ma di mayo 2011, manifesti eventis en multa Hispana urbi. Protestanti expresis opozo ad neemployeso, ekonomiala nesekureso, politikala korupteso e la perceptata limiti di la lando sua reprezentala institucuri. La mobilizo unionis establisita aktivisti, membri di sociala movadi e personi qui antee ne partoprenis regule en manifesti.

En Madrid, grupo di manifestanti restis en Puerta del Sol pos la precipua marcho. Sequante aresti e polical interveno, la okupeso developesis a plu granda kampeyo. Simila okupesi e manifesti expansis ad altra urbi, inkluzante Barcelona, Valencia e Sevilla. Ta asembli divenis la maxim rikonocebla expreso di la Movado 15-M.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Flesher Fominaya |first=Cristina |title=Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos |publisher=Oxford University Press |year=2020 |chapter=May 15, 2011: An Unexpected Detonator |pages=72–86 |doi=10.1093/oso/9780190099961.003.0004}}&lt;/ref&gt;

== Kampeyi ed asembli ==
L'okupesi di publika placi divenis centri por diskuto, organizado e kolektiva decido-facado. Partoprenanti establisis asembli, labor-grupi e komitati traktante temi quala lojeyo, employeso, eduko, saneso-flego, l'ekonomio e politikala reformo.

La movado emfazis horizontala organizado, direta partopreno e decido-facado bazita sur konsento. Lua asembli generale esis apertita a la publiko, e partoprenanti probis evitar la kreo di permananta dukteri o centrala organizala hierarkio. Ta praktiki variis inter loki e kelkafoye akompanesis da deskonkordi pri strategio e prioritati.

La kampeyi anke servis praktikala skopi, kun volontarii organizante nutrivo-distributo, komunikadi, netigado, legala helpo ed altra servi. Lia prezenteso en prominentega publika spacii atraktis ampla amaskomunikilar atenco ed helpis sustenar la mobilizo preter la originala manifesti.

== Postuli ed idei ==
La Movado 15-M ne adoptis unika ampla manifesto. Lua partoprenanti expresis vario di postuli, kun recurrenta temi inkluzante:
* Plu granda demokratala partopreno e responso-atingebleso en politikala institucuri.
* Mezuri kontre politikala korupteso e konflikto di interesti.
* Elektala reformi e kritiko di la dominaco di la du maxim granda politikala partisi.
* Opozo ad austereso-politiki e redukti di publika servi.
* Agado kontre neemployeso, nesekura employeso ed ekonomiala neegaleso.
* Protektado di aceso a lojeyo ed opozo ad eviktado.
* Plu granda regulizado di financala institucuri e korporacional influo.

La slogano ''¡Democracia real ya!'' (Reala Demokratio NUN!) expresis la postulo di la movado por plu partoprenema politikala sistemo. Altra larje uzata slogano, ''No nos representan'' (Li ne reprezentas ni), reflektis deskontenteso kun establisita politikala institucuri. La frazo ''No somos mercancía en manos de políticos y banqueros'' (Ni ne esas komercaji en la manui di politiki e bankieri) rezumis lua kritiko di politikala e financala povo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Perugorría |first=Ignacia |last2=Tejerina |first2=Benjamín |title=Politics of the encounter: Cognition, emotions, and networks in the Spanish 15M |journal=Current Sociology |volume=61 |issue=4 |year=2013 |doi=10.1177/0011392113479743}}&lt;/ref&gt;

== Organizado e metodi ==
La movado dependis de kombino di stradala manifesti, okupesi, publika asembli e digitala komunikado. Sociala reti helpis disseminar informi, koordinatar aktivesi e konektar lokala grupi. Lua descentralizata strukturo permis kampanii developar segun lokala cirkonstanci, dum mantenante komuna identifiko kun la plu ampla mobilizo.

L'okupesi gradoze cedar a plu reguloza quarterala e lokala asembli. Aktivisti anke organizis temala kampanii e kunlaboris kun existant organizuri, inkluzante grupi laborante pri lojeyo-yuri, publika servi ed opozo ad eviktado. La metodi di la movado influis sequanta formi di civitanala mobilizo en Hispania e diskutesis relate plu ampla internacionala protesto-movadi di 2011.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Romanos |first=Eduardo |title=Indignados Movement (15M) (Spain) |journal=The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Social and Political Movements |year=2022 |doi=10.1002/9780470674871.wbespm573}}&lt;/ref&gt;

== Dekado di la kampeyi e sequanta mobilizo ==
Dum la somero di 2011, multa ek la precipua kampeyi desmuntesis o transformesis ad altra formi di lokala organizado. La movado ne desaparis quik, ma lua aktiveso divenis plu dispersita. Lokala asembli, temala kampanii e reti duris organizar manifesti ed iniciati.

Ye la 15ma di oktobro 2011, aktivisti partoprenis en internacionala dio di manifesti sub la slogano ''Unigita por Globala Chanjo''. La protesti konektis la Hispana mobilizo kun plu ampla opozo ad austereso ed ekonomiala neegaleso.

En sequanta yari, iniciati asociita kun la movado inkluzis kampanii por lojeyo-yuri, opozo ad eviktado, defendo di publika saneso ed eduko-servi, e postuli por politikala transparenceso. Kelka aktivisti anke persequis elektala ed institucala strategii, dum altri duris favorar autonoma sociala mobilizo.

== Politikala e sociala impakto ==
La Movado 15-M kontributis a periodo di politikala ri-alinio en Hispania. Lua kritiko di establisita partisi ed institucuri helpis krear medio en qua nova politikala organizuri ed elektala iniciati aparis. Partido X establisesas en 2013, dum ke [[Podemos (Hispana partiso)|Podemos]] fondesis en 2014 da aktivisti e politikala figuri di qui la developeso konektesis, per diversa moyeni, a la politikala klimato kreita da 15-M. La movado ipsa, tamen, ne esis identa a ta partisi, e multa partoprenanti restis exter elektala politiko.

Lua influo anke extensesis preter partisala politiko. La movado helpis fortigar reti di civitanala aktivismo, populala asembli e kampanii fokusigita sur lojeyo, publika servi e demokratala partopreno. Lua heredajo interpretesis per diversa moyeni: ciencisti emfazis ambe lua rolo en transformo di la politikala kulturo di Hispania e la fakto ke multa ek lua originala postuli restis nerezolvita.

La movado esis relative kurta-viva kom unigita mobilizo, partikulare dum lua maxim videbla fazo en 2011. Tamen, lua organizala praktiki, slogani e reti duris formizar Hispana sociala e politikala aktivismo en sequanta yari.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Antentas |first=Josep Maria |title=Introduction: Memories and Legacies of the 15M |journal=Journal of Iberian and Latin American Research |volume=28 |issue=3 |pages=317–320 |year=2022 |doi=10.1080/13260219.2022.2170727}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

== Bibliografio ==
* Flesher Fominaya, Cristina (2020). ''Democracy Reloaded: Inside Spain's Political Laboratory from 15-M to Podemos''. Oxford University Press.
* Hughes, Neil (2011). &quot;'Young People Took to the Streets and all of a Sudden all of the Political Parties Got Old': The 15M Movement in Spain&quot;. ''Social Movement Studies'', 10(4), 407–413.
* Antentas, Josep Maria (2015). &quot;Spain: the indignados rebellion of 2011 in perspective&quot;. ''Labor History'', 56(2), 136–160.

[[Category:2011 en Hispania]]
[[Category:Protesti en Hispania]]
[[Category:Politikala movadi en Hispania]]
[[Category:Kontre-austereso-protesti]]
[[Category:Sociala movadi en Hispania]]
[[Category:2011-protesti]]
[[Kategorio:Sociala movadi en Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomiala krizo di 2008 en Hispania]]
[[Kategorio:Protesti en Hispania de 2011-2013]]
[[Kategorio:Direta demokratio en Hispania]]
[[Kategorio:Liquida demokratio]]
[[Kategorio:Kontre-globalizeso]]
[[Kategorio:Hispania en 2011]]
[[Kategorio:Yari 2010 en Hispania]]</text>
      <sha1>16fjzismjzp31jz6t44qfm8tdhckb9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127661</id>
    <revision>
      <id>1144086</id>
      <timestamp>2026-11-03T13:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun 'La '''Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid''' (Hispaniane: ''Sindicato de Inquilinas e Inquilinos de Madrid'', anke konocata kom ''Sindicato de Inquilinas de Madrid'') esas organizuro di lokacanti bazita en la Komuneso di Madrid, Hispania. Fondita en mayo 2017, ol organizas personi qui lokacas lia domi e kampanias pri temi inkluzante lokaco-kreski, evikti, habiteyo-nesekureso e yuri di lokacanti. Ol uzas kolektiva agado, reciproka suporto e negocado por trak...'</comment>
      <origin>1144086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10176" sha1="dcympshb3s8wwl9rt1j8qmof7rb2m5o" xml:space="preserve">La '''Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid''' (Hispaniane: ''Sindicato de Inquilinas e Inquilinos de Madrid'', anke konocata kom ''Sindicato de Inquilinas de Madrid'') esas organizuro di lokacanti bazita en la Komuneso di Madrid, Hispania. Fondita en mayo 2017, ol organizas personi qui lokacas lia domi e kampanias pri temi inkluzante lokaco-kreski, evikti, habiteyo-nesekureso e yuri di lokacanti. Ol uzas kolektiva agado, reciproka suporto e negocado por traktar disputi inter lokacanti e proprieteri, ed advokas por ke habiteyo esez traktata kom sociala yuro prefere kam precipue kom investo-aktivo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

La organizuro esas parto di la plu ampla lokacanto-movado en Hispania e developis ligili kun altra habiteyo-yuri grupi, inkluzante la Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Barcelona. Lua aktivesi inkluzas quarterala asembli, kolektiva negocadi, kampanii kontre evikti ed advokado por chanji en habiteyo-politiko.

== Historio ==
=== Fondo ed frua organizeso (2017–2018) ===
La sindikato establishesis en mayo 2017, dum periodo di kreskanta lokaco-kusti e rinovigita preso en la habiteyo-merkato di Madrid. Ol aparis alonge la Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Barcelona, kun la skopo krear permananta organizuri tra qui lokacanti povus traktar habiteyo-problemi kolektive prefere kam kom izolita individui.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

Lua frua laboro inkluzis organizado di lokacanto-asembli e developado di la kampanio ''#NosQuedamos'' (&quot;Ni Restas&quot;). La kampanio fokusingis sur situesi en qui lokacanti frontis ne-rinovigo di lokaco-kontrati o preso por livar lia domi tale ke proprieteri povus augmentar lokaci. La sindikato anke promocis la organizado di tota rezidala edifici aden kolektiva grupi kapabla negociar kun proprieteri.

En 2018, ol partoprenis en la developado di ''Bloques en Lucha'' (&quot;Edifici en Lukto&quot;) en la quartero Lavapiés. La iniciativo unionesis rezidanti qui frontis habiteyo-konflikti e probis fortigar quarterala solidareso e kolektiva agado.

=== Argumosa 11 e habiteyo-aktivismo (2019) ===
La sindikato ganis plu ampla publika videbleso en 2019 tra lua impliko en la konflikto che Argumosa 11, rezidala edifico en Lavapiés. Plura vulnerabla hemanari frontis evikto pos longa disputo kun la proprietero di la proprietajo. Aktivisti e rezidanti organizis manifesti e probi preventar la evikti, igante la edifico prominenta exemplo en publika debati pri lokaco-nesekureso e diplaso.

La kazo formacis parto di plu ampla periodo di habiteyo-mobilizo en Hispania. En marto 2019, la guvernerio modifikis la Legaro pri Urbala Lokaci (''Ley de Arrendamientos Urbanos''), extensante la minima duro di rezidala lokaco-kontrati a kin yari kande la proprietero esas individuo e sep yari kande la proprietero esas legala ento, inter altra chanji. La reformo esis parto di plu ampla legifala respondo a sucii pri lokaco-kondicioni; ol ne esis sole la rezulto di la kampanio Argumosa 11.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== COVID-19 e kolektiv agado (2020) ===
La COVID-19 pandemio e la ekonomiala perturbo efektigita da restrikti en 2020 intensigis sucii pri la kapableso di lokacanti pagar lokaco. La sindikato di Madrid unionis altra organizuri en promocado di la slogano ''No cobramos, no pagamos'' (&quot;Ni ne recevas pago, ni ne pagas&quot;) e suportis advoki por lokaco-striko.

Segun la raporto di la sindikato, la iniciativo atraktis plu kam 16.000 partoprenanti en lua unesma monato e duktis a la kreo di plu kam 70 lokala striko-komitati. La kampanio probis lokaco-anuligo e plu forta protekti por lokacanti qui frontas financala desfacileso. Quankam lokaco-pagi generale ne anulesis, urjanta mezuri introduktita dum la pandemio inkluzis tempala protekti ed extensi por ula vulnerabla lokacanti.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Kolektiva negocadi kun granda proprieteri (2021) ===
En 2021, la sindikato emfazis lua kampanio kontre Blackstone, internacionala investo-kompanio kun substancala prezenteso en la Hispana proprieto-merkato. La kampanio unionesis lokacanti qui vivis en edifici posedata da kompanii asociita kun la investo-grupo.

Pos periodo di kolektiva organizado e negocadi, la sindikato anuncis interkonsento kovrante plu kam 80 nova lokaco-kontrati. Segun lua raporto, l'interkonsenti inkluzis protekti kontre ecesa lokaco-kreski e provizis sep-yara kontrati kun posibleso di plua extensi. La kampanio divenis un ek la precipua exempli di la organizuro pri kolektiva negociado kun granda proprieteri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Expanso ed organizala developo (2022–2024) ===
De 2022 ad-avane, la sindikato expansis lua teritoriala organizeso tra quarterala e municipala grupi, konocata kom ''nodos territoriales''. Ta grupi intencesis konektar lokacanti qui frontas simila problemi ed organizar kampanii ye lokala nivelo.

La organizuro anke developis lua interna strukturi e metodi di partopreno. Lua laboro inkluzis kolektiva konsilo, suporto por lokacanti en disputi, kampanii kontre turistala habiteyo e strategii por organizar tota edifici.

En 2023, ol lansis ''Brigadas Inquilinas'' (&quot;Brigadi di Lokacantini e Lokacantuli&quot;), informo-iniciativo intencesis kontaktar rezidanti direte, explikar la yuri di lokacanti e kurajigar la formaco di organizita grupi en rezidala edifici.

En aprilo 2024, la sindikato partoprenis en la unesma Internaciona Renkontro di Sindikati di Lokacantini e Lokacantuli en Barcelona. Ol anke partoprenis en diskuti kun altra sociala organizuri en Madrid pri konstruktar plu ampla konfederuro di lukti, ligante habiteyo-aktivismo kun altra arei di sociala e laborala organizado.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Organizeso ==
La sindikato deskriptas su kom basa-nivela organizuro bazita sur membri. Lua aktivesi organizesas tra teritoriala grupi, labor-grupi e komitati. Lua strukturo projetesis por kombinar la trakto di individuala habiteyo-disputi kun kolektiva kampanii e plu ampla politikala advokado.

Lua precipua organizala kompozanti inkluzas:
* Teritoriala grupi: Lokala asembli qui unionesas lokacanti de partikulara quarteri o municipi.
* Sindikatal agado: La developado di kolektiva strategii por disputi implikante lokaci, kontrati, proprieteri ed evikti.
* Organizado: Kunordigado di la interna strukturi di la sindikato e suporto por la kreo di lokala grupi.
* Komunikadi: Publika informo, amaskomunikilar laboro e kampanii pri habiteyo-yuri.

La organizuro anke uzas plenara renkontri e kunordigado-strukturi por diskutar prioritati e kunordigar aktivesi inter lua diversa grupi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cómo nos organizamos |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/como-nos-organizamos/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kampanii e postuli ==
La kampanii di la sindikato fokusingas sur la relato inter lokacanti, proprieteri e la plu ampla habiteyo-merkato. Lua metodi inkluzas kolektiva negocadi, publika manifesti, legala e praktikala suporto, organizado ye edifico-nivelo e politikala advokado.

Inter lua precipua kampanii e postuli esas:
* ''#NosQuedamos'': Opozo a la diplaso di lokacanti tra lokaco-kreski o la ne-rinovigo di kontrati.
* ''Bloques en Lucha'': Kolektiva organizado di rezidanti en individuala edifici.
* Kolektiva negociado: Negocadi implikante grupi di lokacanti e granda proprieteri.
* Opozo ad evikti: Mobilizo e suporto por hemanari qui frontas evikto.
* Regulizado di turistala e tempala lokaci: Kampaniado por limiti sur formi di habiteyo quin la sindikato konsideras kontributar a habiteyo-skarseso e kreskanta lokaci.
* Lokaco-redukti e plu forta protekti di lokacanti: Advokado por min alta lokaco-kusti e plu granda sekureso di posedo.

La publikigita programo di la sindikato anke inkluzas propozi por expansar publika e sociala habiteyo, traktar vakua proprieteri e limitizar spekulala investo en rezidala proprieteri. Ta esas la deklarata politikala postuli di la organizuro prefere kam deskripti di existanta lego.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nuestra lucha |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/nuestra-lucha/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Relato kun la plu ampla lokacanto-movado ==
La Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid esas parto di plu ampla movado di lokacanto-organizuri en Hispania. Ol partigas historio di kunordigata developo kun la Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Barcelona e partoprenas en reti qui probas konektar lokala organizuri e kunordigar kampanii tra diversa teritorii.

Lua aprocho asocias kun la plu ampla developo di lokacanto-sindikatismo, en qua lokacanti organizesas kolektive por negociar kun proprieteri e serchar chanji en habiteyo-politiko. La aktivesi di la sindikato anke intersekis kun altra habiteyo-movadi, quarterala asociuri e kampanii kontre evikti.

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Sindikati di lokacantini e lokacantuli]]
[[Kategorio:Habiteyo-movadi en Hispania]]
[[Kategorio:Organizuri fondita en 2017]]
[[Kategorio:Asociuri di la Komuneso di Madrid]]
[[Kategorio:2017 establisuri en Hispania]]
[[Kategorio:Organizuri bazita en Madrid]]
[[Kategorio:Habiteyo-yuri organizuri]]
[[Kategorio:Sindikati di lokacanti]]
[[Kategorio:Sindikati en Hispania]]</text>
      <sha1>dcympshb3s8wwl9rt1j8qmof7rb2m5o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144087</id>
      <parentid>1144086</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10175" sha1="rma82cj0t874lzplcqfsvx0h722fmyz" xml:space="preserve">La '''Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid''' (Hispaniane: ''Sindicato de Inquilinas e Inquilinos de Madrid'', anke konocata kom ''Sindicato de Inquilinas de Madrid'') esas organizuro di lokacanti bazita en la Komuneso di Madrid, Hispania. Fondita en mayo 2017, ol organizas personi qui lokacas lia domi e kampanias pri temi inkluzante lokaco-kreski, evikti, habiteyo-nesekureso e yuri di lokacanti. Ol uzas kolektiva agado, reciproka suporto e negocado por traktar disputi inter lokacanti e proprieteri, ed advokas por ke habiteyo esez traktata kom sociala yuro prefere kam precipue kom investo-aktivo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

La organizuro esas parto di la plu ampla lokacanto-movado en Hispania e developis ligili kun altra habiteyo-yuri grupi, inkluzante la Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Barcelona. Lua aktivesi inkluzas quarterala asembli, kolektiva negocadi, kampanii kontre evikti ed advokado por chanji en habiteyo-politiko.

== Historio ==
=== Fondo e frua organizeso (2017–2018) ===
La sindikato establishesis en mayo 2017, dum periodo di kreskanta lokaco-kusti e rinovigita preso en la habiteyo-merkato di Madrid. Ol aparis alonge la Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Barcelona, kun la skopo krear permananta organizuri tra qui lokacanti povus traktar habiteyo-problemi kolektive prefere kam kom izolita individui.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

Lua frua laboro inkluzis organizado di lokacanto-asembli e developado di la kampanio ''#NosQuedamos'' (&quot;Ni Restas&quot;). La kampanio fokusingis sur situesi en qui lokacanti frontis ne-rinovigo di lokaco-kontrati o preso por livar lia domi tale ke proprieteri povus augmentar lokaci. La sindikato anke promocis la organizado di tota rezidala edifici aden kolektiva grupi kapabla negociar kun proprieteri.

En 2018, ol partoprenis en la developado di ''Bloques en Lucha'' (&quot;Edifici en Lukto&quot;) en la quartero Lavapiés. La iniciativo unionesis rezidanti qui frontis habiteyo-konflikti e probis fortigar quarterala solidareso e kolektiva agado.

=== Argumosa 11 e habiteyo-aktivismo (2019) ===
La sindikato ganis plu ampla publika videbleso en 2019 tra lua impliko en la konflikto che Argumosa 11, rezidala edifico en Lavapiés. Plura vulnerabla hemanari frontis evikto pos longa disputo kun la proprietero di la proprietajo. Aktivisti e rezidanti organizis manifesti e probi preventar la evikti, igante la edifico prominenta exemplo en publika debati pri lokaco-nesekureso e diplaso.

La kazo formacis parto di plu ampla periodo di habiteyo-mobilizo en Hispania. En marto 2019, la guvernerio modifikis la Legaro pri Urbala Lokaci (''Ley de Arrendamientos Urbanos''), extensante la minima duro di rezidala lokaco-kontrati a kin yari kande la proprietero esas individuo e sep yari kande la proprietero esas legala ento, inter altra chanji. La reformo esis parto di plu ampla legifala respondo a sucii pri lokaco-kondicioni; ol ne esis sole la rezulto di la kampanio Argumosa 11.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== COVID-19 e kolektiv agado (2020) ===
La COVID-19 pandemio e la ekonomiala perturbo efektigita da restrikti en 2020 intensigis sucii pri la kapableso di lokacanti pagar lokaco. La sindikato di Madrid unionis altra organizuri en promocado di la slogano ''No cobramos, no pagamos'' (&quot;Ni ne recevas pago, ni ne pagas&quot;) e suportis advoki por lokaco-striko.

Segun la raporto di la sindikato, la iniciativo atraktis plu kam 16.000 partoprenanti en lua unesma monato e duktis a la kreo di plu kam 70 lokala striko-komitati. La kampanio probis lokaco-anuligo e plu forta protekti por lokacanti qui frontas financala desfacileso. Quankam lokaco-pagi generale ne anulesis, urjanta mezuri introduktita dum la pandemio inkluzis tempala protekti ed extensi por ula vulnerabla lokacanti.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Kolektiva negocadi kun granda proprieteri (2021) ===
En 2021, la sindikato emfazis lua kampanio kontre Blackstone, internacionala investo-kompanio kun substancala prezenteso en la Hispana proprieto-merkato. La kampanio unionesis lokacanti qui vivis en edifici posedata da kompanii asociita kun la investo-grupo.

Pos periodo di kolektiva organizado e negocadi, la sindikato anuncis interkonsento kovrante plu kam 80 nova lokaco-kontrati. Segun lua raporto, l'interkonsenti inkluzis protekti kontre ecesa lokaco-kreski e provizis sep-yara kontrati kun posibleso di plua extensi. La kampanio divenis un ek la precipua exempli di la organizuro pri kolektiva negociado kun granda proprieteri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Expanso ed organizala developo (2022–2024) ===
De 2022 ad-avane, la sindikato expansis lua teritoriala organizeso tra quarterala e municipala grupi, konocata kom ''nodos territoriales''. Ta grupi intencesis konektar lokacanti qui frontas simila problemi ed organizar kampanii ye lokala nivelo.

La organizuro anke developis lua interna strukturi e metodi di partopreno. Lua laboro inkluzis kolektiva konsilo, suporto por lokacanti en disputi, kampanii kontre turistala habiteyo e strategii por organizar tota edifici.

En 2023, ol lansis ''Brigadas Inquilinas'' (&quot;Brigadi di Lokacantini e Lokacantuli&quot;), informo-iniciativo intencesis kontaktar rezidanti direte, explikar la yuri di lokacanti e kurajigar la formaco di organizita grupi en rezidala edifici.

En aprilo 2024, la sindikato partoprenis en la unesma Internaciona Renkontro di Sindikati di Lokacantini e Lokacantuli en Barcelona. Ol anke partoprenis en diskuti kun altra sociala organizuri en Madrid pri konstruktar plu ampla konfederuro di lukti, ligante habiteyo-aktivismo kun altra arei di sociala e laborala organizado.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historia del Sindicato |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/historia-del-sindicato/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Organizeso ==
La sindikato deskriptas su kom basa-nivela organizuro bazita sur membri. Lua aktivesi organizesas tra teritoriala grupi, labor-grupi e komitati. Lua strukturo projetesis por kombinar la trakto di individuala habiteyo-disputi kun kolektiva kampanii e plu ampla politikala advokado.

Lua precipua organizala kompozanti inkluzas:
* Teritoriala grupi: Lokala asembli qui unionesas lokacanti de partikulara quarteri o municipi.
* Sindikatal agado: La developado di kolektiva strategii por disputi implikante lokaci, kontrati, proprieteri ed evikti.
* Organizado: Kunordigado di la interna strukturi di la sindikato e suporto por la kreo di lokala grupi.
* Komunikadi: Publika informo, amaskomunikilar laboro e kampanii pri habiteyo-yuri.

La organizuro anke uzas plenara renkontri e kunordigado-strukturi por diskutar prioritati e kunordigar aktivesi inter lua diversa grupi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cómo nos organizamos |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/el-sindicato/como-nos-organizamos/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kampanii e postuli ==
La kampanii di la sindikato fokusingas sur la relato inter lokacanti, proprieteri e la plu ampla habiteyo-merkato. Lua metodi inkluzas kolektiva negocadi, publika manifesti, legala e praktikala suporto, organizado ye edifico-nivelo e politikala advokado.

Inter lua precipua kampanii e postuli esas:
* ''#NosQuedamos'': Opozo a la diplaso di lokacanti tra lokaco-kreski o la ne-rinovigo di kontrati.
* ''Bloques en Lucha'': Kolektiva organizado di rezidanti en individuala edifici.
* Kolektiva negociado: Negocadi implikante grupi di lokacanti e granda proprieteri.
* Opozo ad evikti: Mobilizo e suporto por hemanari qui frontas evikto.
* Regulizado di turistala e tempala lokaci: Kampaniado por limiti sur formi di habiteyo quin la sindikato konsideras kontributar a habiteyo-skarseso e kreskanta lokaci.
* Lokaco-redukti e plu forta protekti di lokacanti: Advokado por min alta lokaco-kusti e plu granda sekureso di posedo.

La publikigita programo di la sindikato anke inkluzas propozi por expansar publika e sociala habiteyo, traktar vakua proprieteri e limitizar spekulala investo en rezidala proprieteri. Ta esas la deklarata politikala postuli di la organizuro prefere kam deskripti di existanta lego.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nuestra lucha |website=Sindicato de Inquilinas de Madrid |url=https://inquilinato.org/nuestra-lucha/ |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Relato kun la plu ampla lokacanto-movado ==
La Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid esas parto di plu ampla movado di lokacanto-organizuri en Hispania. Ol partigas historio di kunordigata developo kun la Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Barcelona e partoprenas en reti qui probas konektar lokala organizuri e kunordigar kampanii tra diversa teritorii.

Lua aprocho asocias kun la plu ampla developo di lokacanto-sindikatismo, en qua lokacanti organizesas kolektive por negociar kun proprieteri e serchar chanji en habiteyo-politiko. La aktivesi di la sindikato anke intersekis kun altra habiteyo-movadi, quarterala asociuri e kampanii kontre evikti.

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Sindikati di lokacantini e lokacantuli]]
[[Kategorio:Habiteyo-movadi en Hispania]]
[[Kategorio:Organizuri fondita en 2017]]
[[Kategorio:Asociuri di la Komuneso di Madrid]]
[[Kategorio:2017 establisuri en Hispania]]
[[Kategorio:Organizuri bazita en Madrid]]
[[Kategorio:Habiteyo-yuri organizuri]]
[[Kategorio:Sindikati di lokacanti]]
[[Kategorio:Sindikati en Hispania]]</text>
      <sha1>rma82cj0t874lzplcqfsvx0h722fmyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hispaniana habiteyo-krizo (2022–nun)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127662</id>
    <revision>
      <id>1144089</id>
      <timestamp>2026-11-03T13:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun 'La '''Hispaniana habiteyo-krizo''' esas duranta habiteyo-acesebleso e disponebleso krizo en [[Hispania]] qua intensigesis de 2022 ad-avane. Ol karakterizesas da kreskanta domo-preci e lokaci, limitizita aceso ad acesebla habiteyo, manki di habiteyo en alta-demando arei e relative mikra stoko di sociala e publika habiteyo. La krizo partikulare afektis yuni, basa-revenuo hemanari e lokacanti en precipua urbi, litorala arei e turistala destini.  La krizo developesis meze f...'</comment>
      <origin>1144089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14911" sha1="r0nmzh3l4g5ijwaeo4ijvuvad6lxfpb" xml:space="preserve">La '''Hispaniana habiteyo-krizo''' esas duranta habiteyo-acesebleso e disponebleso krizo en [[Hispania]] qua intensigesis de 2022 ad-avane. Ol karakterizesas da kreskanta domo-preci e lokaci, limitizita aceso ad acesebla habiteyo, manki di habiteyo en alta-demando arei e relative mikra stoko di sociala e publika habiteyo. La krizo partikulare afektis yuni, basa-revenuo hemanari e lokacanti en precipua urbi, litorala arei e turistala destini.

La krizo developesis meze forta habiteyo-demando, populaciono-kresko, hemano-formaco e la koncentro di employeso ed ekonomiala aktiveso en urbala arei. Ta presi koincidis kun strukturala limiti sur habiteyo-provizo, inkluzante lenta konstrukto, administral obstakli, alta konstrukto-kusti e manko di acesebla e sociala lokaco-habiteyo. La Europana Komisiono e la Organizuro por Ekonomiala Kooperado e Developo (OEKD) identifikis la nekorespondeso inter habiteyo-provizo e demando kom precipua defio por Hispania.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Country report – Spain |website=European Commission |date=3 June 2026 |url=https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages-including-country-reports/country-report-spain_en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=OECD Economic Surveys: Spain 2025 |website=OECD |year=2025 |url=https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-spain-2025_abc5c435-en/full-report/sustaining-growth-and-achieving-fiscal-sustainability_ab211a46.html}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
=== Habiteyo-merkato pos la financala krizo di 2008 ===
La krizo havas sua radiki en plu-longa-tempa chanji en la Hispaniana habiteyo-merkato. La krulo di la proprieto-buleo sequante la financala krizo di 2008 duktis a longa-perioda decenso en konstrukto e habiteyo-investo. Quankam la merkato pose rekuperis, la expanso di habiteyo-provizo ne sequis la demando en plura precipua urbala e litorala arei.

La kresko di la lokaco-merkato anke chanJis la maniero ye qua multa hemanari acesis habiteyo. Lokaco divenis plu e plu importanta por plu yuna generacioni e personi qui translojis ad urbi por employeso. Sercho da la Banco de España dokumentigis la expanso di rezidala lokaco, partikulare inter yuna personi e rezidanti naskinta exterlande, e lua koncentro en urbala e turistala arei.&lt;ref&gt;{{cite web |title=El mercado del alquiler de vivienda residencial en España: evolución reciente, determinantes e indicadores de esfuerzo |website=Banco de España |date=16 October 2024 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/el-mercado-del-alquiler-de-vivienda-residencial-en-espana-evolucion-reciente-determinantes-e-indicadores-de-esfuerzo.html}}&lt;/ref&gt;

=== Developi de 2022 ===
De 2022, habiteyo-acesebleso divenis plu e plu prominenta en publika debato. Inflaciono, plu alta konstrukto-kusti e chanji en financizo-kondicioni afektis la proprieto-merkato, dum ke demando duris kreskar en ekonomiale dinamikala regioni. La fino di la periodo di ecepte basa interesto-rangi anke alteris hipoteko-acesebleso, quankam la sequanta laxigo di financizo-kondicioni kontributis a rinovigita demando por domo-kompri.

La lokaco-merkato frontis partikulara preso. En urbi quala Madrid, Barcelona, Valencia e Málaga, demando por habiteyo restis alta, dum ke la provizo di lokaco-proprietaji disponebla ye preci acesebla ad ordinara hemanari esis limitizita. Turistala habiteyo e tempala lokaci anke divenis subjekti di debato pri lia efekti sur la disponebleso di permananta habiteyo.

== Kauzi ==
=== Demando e demografiala chanjo ===
Populaciono-kresko e la formaco di nova hemanari augmentis demando por habiteyo. Enmigro kontributis a populaciono-kresko, dum ke employeso-oportunesi atraktis rezidanti ad precipua urbi e metropolala arei. La kresko en la quanto di hemanari ne egalesis da equivalanta augmento en nova habiteyo-konstrukto.

La OEKD raportis ke Hispania emisis aproxime 345.000 konstrukto-permisi inter 2022 e 2024, kompare kun augmento di aproxime 604.000 hemanari dum la sama periodo. Ol anke citis habiteyo-manko evaluata da la Banco de España ye cirkume 600.000 lojeyi por 2022–2025. Ta figuri ilustras la difero inter la rapideso di hemano-formaco e la produktado di nova domi, quankam habiteyo-manki varias konsiderinde inter regioni.&lt;ref&gt;{{cite web |title=OECD Economic Surveys: Spain 2025 |website=OECD |year=2025 |url=https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-spain-2025_abc5c435-en/full-report/sustaining-growth-and-achieving-fiscal-sustainability_ab211a46.html}}&lt;/ref&gt;

=== Limiti sur habiteyo-provizo ===
La expanso di habiteyo-konstrukto limitizesis da plura strukturala faktori, inkluzante:
* Manki di tereno pronta por developo en alta-demando urbala arei.
* Longa urbanizo-planado, licenco- e administral proceduri.
* Plu alta preci por konstrukto-materii e laboro.
* Laboro-manki e relative basa produktiveso en parti di la konstrukto-sektoro.
* Limitizita incentivi por developar habiteyo ye acesebla lokaci.
* Nesuficanta investo en publika e sociala habiteyo.

La Europana Komisiono anke identifikis la fragmentigita strukturo di la konstrukto-industrio, qua dominacesas da mikra firmi, kom faktoro qua povas limitizar la expanso di habiteyo-provizo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Country report – Spain |website=European Commission |date=3 June 2026 |url=https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages-including-country-reports/country-report-spain_en}}&lt;/ref&gt;

=== Lokaco-merkato e turismo ===
La lokaco-merkato experiencis partikulare forta preso en urbala centri e turistala destini. Konkurenco por habiteyo augmentis inter rezidanti, studenti, laboristi e personi qui translojas ad urbi. En ula arei, la kresko di turistala e tempala habiteyo divenis kontestata questiono, kun lokacanto-organizuri argumentante ke ol reduktas la provizo di domi disponebla por permananta rezido.

La relativa importo di ta faktori diferas segun loko. Populaciono-kresko, employeso-koncentro, turismo, investo e la disponebleso di nova konstrukto interagas per diversa moyeni tra la Hispaniana habiteyo-merkato.

=== Limitizita sociala habiteyo ===
Hispania havas kompare mikra stoko di sociala lokaco-habiteyo. La lando-raporto di la Europana Komisiono por 2026 evaluis ke sociala habiteyo reprezentis aproxime 1,5–1,7% di la tota habiteyo-stoko, substancale sub la mezvaloro di la Europana Uniono. La limitizita disponebleso di publike suportata lokaco-habiteyo augmentis la importo di la privata lokaco-merkato por hemanari qui ne povas komprar domo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Country report – Spain |website=European Commission |date=3 June 2026 |url=https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages-including-country-reports/country-report-spain_en}}&lt;/ref&gt;

== Developo di habiteyo-preci ===
Habiteyo-preci augmentis substancale dum la periodo. Segun la Nacionala Statistiko-Instituto di Hispania (INE), la Habiteyo-Preci-Indexo registris yarala augmento di 12,9% en la quaresma trimestro di 2025. Preci por nove konstruktita domi kreskis ye 11,2%, dum ke preci por duesma-mana domi augmentis ye 13,1%. La yarala procento esis pozitiva en omna autonoma komuneso ed autonoma urbo, quankam la grandeso di la augmenti diferas segun regiono.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Housing Price Index (HPI). Base 2015. Fourth Quarter 2025 |website=Instituto Nacional de Estadística |date=6 March 2026 |url=https://www.ine.es/dyngs/Prensa/en/IPV4T25.htm}}&lt;/ref&gt;

La Europana Komisiono raportis ke la nacionala domo-preci-indexo kreskis ye 12,7% yarala en 2025, deskriptante la augmento kom la maxim akuta yarala kresko depos 2007. Ol anke identifikis substancala regionala diferi en habiteyo-merkato-kondicioni.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Annex 16: Housing |website=European Commission |year=2026 |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex%3A52026SC0209}}&lt;/ref&gt;

La augmento di preci igis domo-proprieteso plu e plu desfacila por hemanari sen existanta proprieto o substancala sparemi. La OEKD raportis ke la quanto di yari bezonata por sparar por domo kreskis a plu kam 20 yari, reflektante la kreskanta difero inter habiteyo-kusti e hemano-risorsi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=OECD Economic Surveys: Spain 2025 |website=OECD |year=2025 |url=https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-spain-2025_abc5c435-en/full-report/sustaining-growth-and-achieving-fiscal-sustainability_ab211a46.html}}&lt;/ref&gt;

== Sociala konsequi ==
=== Yuni ed aceso a habiteyo ===
Yuna adulti esis inter la grupi maxim afektita da habiteyo-acesebleso-problemi. Alta lokaci e la kusto di komprar domo igis plu desfacila por multi livar la familio-domo, translojar por laboro o establisar nedependanta hemanari. La situeso anke kontributis a tardesi en hemano-formaco ed augmentata dependo de familio-suporto.

=== Habiteyo-nesekureso ed evikti ===
Kreskanta lokaci e habiteyo-kusti augmentis la financala preso sur lokacanti, partikulare ti kun basa o nestabila revenui. Habiteyo-nesekureso restis centrala questiono por sociala organizuri e sindikati di lokacanti, qui kampaniis por plu forta protekti kontre evikti, ecesa lokaco-kreski e la perdo di lokaco-habiteyo.

La krizo anke rinovigis atenco a senhemeso, surpleneso e neadekvata habiteyo-kondicioni. La Europana Komisiono identifikis habiteyo-privaceso e la limitizita disponebleso di acesebla habiteyo kom duranta sociala defii en Hispania.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Country report – Spain |website=European Commission |date=3 June 2026 |url=https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages-including-country-reports/country-report-spain_en}}&lt;/ref&gt;

=== Regionala neegalesi ===
Habiteyo-presi esas partikulare pronuncata en Madrid, Barcelona ed altra precipua metropolala arei, ed anke en parti di la Mediteranea litoro e la Baleara e Kanaria Insuli. Ta arei kombinas populaciono-kresko, employeso-koncentro e, en ula kazi, substancala turistala demando.

La efekti ne esas uniforma tra la lando. Ula rurala e dekadanta arei havas vakua o poke-uzata habiteyo, dum ke arei kun plu forta labor-merkati e plu alta populaciono-kresko frontas manki e kreskanta preci. Ta geografiala desequilibro anke igis sucii pri laborala mobileso ed aceso ad employeso.

== Guvernerio-respondi ==
=== Habiteyo-Lego di 2023 ===
La Hispaniana guvernerio adoptis Lego 12/2023 pri la Yuro a Habiteyo (''Ley 12/2023, de 24 de mayo, por el derecho a la vivienda''). La legifuro establisis nacionala kadro por habiteyo-politiko ed introduktis mezuri inkluzante la nomizo di stresata rezidala merkato-arei, en qui ula lokaco-kontrolo-provizioni povas aplikar.

La lego anke inkluzis provizioni pri granda proprieteri, lokaco-kontrato-kondicioni e publika habiteyo-politiko. Lua implementeso dependis parte de decidi da autonoma komunesi, qui havas responsoyi en habiteyo-questi. Konseque, la apliko di ula mezuri variis inter regioni.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Country report – Spain |website=European Commission |date=3 June 2026 |url=https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages-including-country-reports/country-report-spain_en}}&lt;/ref&gt;

=== Lokaco-regulizado e protekto di lokacanti ===
La guvernerio introduktis od extensit mezuri intencesis protektar lokacanti de subita augmenti en habiteyo-kusti. Ta inkluzis tempala limiti sur lokaco-kreski dum periodi di alta inflaciono e la sequanta developo di refero-indexo por yarala lokaco-aktualigi.

La Habiteyo-Lego anke provizis mekanismo por regulizar lokaci en nomizita stresata arei. La efekti di ta mezuri debatesis da lokacanto-organizuri, proprieteri, ekonomikisti e politikala partisi. Suporteri argumentis ke regulizado povas protektar lokacanti de diplaso, dum ke kritikanti expresis sucii pri posiblesa efekti sur la provizo di lokaco-habiteyo e la incentivi di proprieteri.

=== Publika habiteyo e konstrukto ===
La guvernerio anuncis mezuri por augmentar la provizo di acesebla e sociala habiteyo, inkluzante la uzo di publika tereno ed investo-programi. La OEKD rekomendis acelerar tereno-developo-proceduri ed expansar sociala habiteyo tra ambe publika e neprofito-provizeri.&lt;ref&gt;{{cite web |title=OECD Economic Surveys: Spain 2025 |website=OECD |year=2025 |url=https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-spain-2025_abc5c435-en/full-report/sustaining-growth-and-achieving-fiscal-sustainability_ab211a46.html}}&lt;/ref&gt;

La raporto di la Europana Komisiono por 2026 anke identifikis l'aprobo di stato-habiteyo-plano por 2026–2030 e la kreo di la publika habiteyo-kompanio Casa47 inter la iniciativi intencesis plubonigar aceso ad acesebla habiteyo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Annex 16: Housing |website=European Commission |year=2026 |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=celex%3A52026SC0209}}&lt;/ref&gt;

== Sociala movadi e protesti ==
La krizo stimulis manifesti e kampanii organizita da habiteyo-yuri grupi, sindikati di lokacanti e quarterala asociuri. Ta organizuri advokis por lokaco-redukti, plu granda publika investo en habiteyo, plu forta protekti di lokacanti e restrikti sur spekulala praktiki.

La Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Madrid e la Sindikato di Lokacantini e Lokacantuli di Barcelona organizis kampanii kontre lokaco-kreski ed evikti, dum ke la Platformo por Personi Afektita da Hipoteki (PAH) duris kampaniar pri habiteyo-yuri ed hipoteko-relatanta problemi.

Manifesti anke traktis la efekti di turismo e kurta-tempa lokaci sur rezidala quarteri. En plura urbi e turistala regioni, habiteyo divenis prominenta questiono en debati pri urbala planado, turismo-politiko e la distributo di ekonomiala benefici.

== Politikala debato ==
Habiteyo divenis precipua subjekto di politikala debato en Hispania. Politikala partisi e publika autoritatozi diferas pri la equilibrigo inter lokaco-regulizado, protekto di lokacanti, proprieto-yuri e mezuri por augmentar konstrukto.

Propozi inkluzis expansar publika habiteyo, acelerar konstrukto-permisi, chanjar tereno-uzo-reguli, regulizar turistala habiteyo, limitizar lokaco-kreski ed kurajigar privata investo en nova habiteyo. La debato anke implikas la divido di responsoyi inter la centrala guvernerio, autonoma komunesi e municipi.

La Europana Komisiono advokis por mezuri por traktar provizo-limiti, inkluzante reformi a tereno-developo-proceduri ed administral procedi, alonge expanso di sociala e acesebla habiteyo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Country report – Spain |website=European Commission |date=3 June 2026 |url=https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages-including-country-reports/country-report-spain_en}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Habiteyo en Hispania]]
[[Kategorio:Habiteyo-krizi]]
[[Kategorio:2020a yari en Hispania]]
[[Kategorio:2022 establisuri en Hispania]]
[[Kategorio:Sociala questioni en Hispania]]</text>
      <sha1>r0nmzh3l4g5ijwaeo4ijvuvad6lxfpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hispaniana ekonomiala krizo (2008–2014)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127663</id>
    <revision>
      <id>1144092</id>
      <timestamp>2026-11-03T14:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun 'La '''Hispaniana ekonomiala krizo di 2008–2014''', anke konocata kom la '''Granda Depreseso en Hispania''', esis longa-perioda ekonomiala decenso quo afektis Hispania pos la krulo di sua proprieto-buleo e la internacionala financala krizo di 2007–2008. Ol karakterizesas da akuta kontrakto di ekonomiala aktiveso, severa kresko di neemployeso, bankala krizo, publika budjeto-deficiti, falanta habiteyo-preci e signifikanta sociala e politikala konsequi.  La krizo sequis...'</comment>
      <origin>1144092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16724" sha1="hum6wt43sggddum71lxnxm5whuhx4z3" xml:space="preserve">La '''Hispaniana ekonomiala krizo di 2008–2014''', anke konocata kom la '''Granda Depreseso en Hispania''', esis longa-perioda ekonomiala decenso quo afektis Hispania pos la krulo di sua proprieto-buleo e la internacionala financala krizo di 2007–2008. Ol karakterizesas da akuta kontrakto di ekonomiala aktiveso, severa kresko di neemployeso, bankala krizo, publika budjeto-deficiti, falanta habiteyo-preci e signifikanta sociala e politikala konsequi.

La krizo sequis periodo di rapida ekonomiala kresko motivizita parte da konstrukto, proprieto-investo, domestika konsumo ed expanso di kredito. La akumulo di privata debi e la koncentro di prestado en la imoblo-sektoro lasis la Hispaniana ekonomio vundebla kande internacionala financala kondicioni detrimentesis. La receseso plusintensigesis da la Europana suverena debio-krizo e la limiti impozita da la membreso di Hispania en la euro-zono.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Jimeno |first=Juan F. |last2=Santos |first2=Tano |title=The crisis of the Spanish economy |journal=SERIEs |volume=5 |pages=125–141 |year=2014 |doi=10.1007/s13209-014-0116-8}}&lt;/ref&gt;

Hispania eniris receseso en la duesma trimestro di 2008. Pos kurta periodo di rekupero, l'ekonomio retrovenis a receseso en 2011. La receseso finis en 2013, ed ekonomiala kresko rikomencis en 2014. Tamen, neemployeso ed altra sociala efekti duris preter la retroveno a kresko.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Some thoughts on the Spanish economy after five years of crisis |last=Ortega |first=Eloísa |last2=Peñalosa |first2=Juan |website=Banco de España |date=21 May 2014 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/algunas-reflexiones-sobre-economia-espanola-tras-cinco-anos-crisis.html}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
=== Ekonomiala expanso e la proprieto-buleo ===
Dum la yari preiranta la krizo, Hispania experiencis sustenata ekonomiala kresko. L'adopto di la euro da la lando en 1999, min alta interesto-rangi, plu facila aceso a kredito e forta domestika demando kontributis ad expanso en investo e konsumo. Konstrukto divenis precipua motivero di ekonomiala aktiveso, kun granda quanti di rezidala proprietaji konstruktita e substancala prestado direktita a developeri, konstrukto-kompanii e hemanari.

Domo-preci augmentis rapide, dum ke la bankala sektoro expansis sua hipoteko-prestado e financizo por proprieto-developo. Hispaniana spar-banki (''cajas de ahorros'') pleis partikulare importanta rolo en financizo di la buleo. Lia expozo ad imoblo e konstrukto divenis signifikanta fonto di vundebleso.

L'expanso akompanesis da kreskanta hemanala e korporacionala debizeso, granda konto-korenta deficito e dependo de extera financizo. Quankam publika financikasi aspektis relative forta ante la krizo, privata-sektora desequilibri esis substancala.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Spanish economic crisis: key factors and growth challenges in the euro area |last=Ortega |first=Eloísa |last2=Peñalosa |first2=Juan |website=Banco de España |date=26 January 2012 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/claves-crisis-economica-espanola-y-retos-para-crecer-uem.html}}&lt;/ref&gt;

=== Internacionala financala krizo ===
L'internacionala financala krizo quo komencis en 2007 ed intensigesis en 2008 expozis la feblesi di la Hispaniana ekonomiala modelo. La detrimenteso di internacionala kredito-merkati limitizis aceso a financizo, dum ke la krulo di proprieto-demando igis konstrukto-aktiveso e habiteyo-investo falar.

La falio di precipua financala institucuri exterlande e la sequanta globala receseso reduktis konfido ed ekonomiala aktiveso. La dependo di Hispania de kredito e proprieto-investo signifikis ke la konsequi esis partikulare severa. La krulo di konstrukto anke afektis employeso en relatanta sektori, inkluzante manufakturo, transporto e servi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Royo |first=Sebastián |title=From Boom to Bust: The Economic Crisis in Spain 2008–2013 |year=2020 |doi=10.1057/978-1-137-53228-2_4 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7320871/}}&lt;/ref&gt;

== Developo ==
=== Unesma receseso (2008–2010) ===
Hispania eniris receseso en la duesma trimestro di 2008. La konstrukto-sektoro kontraktis akute, proprieto-preci falis e kompanii reduktis investo. La detrimenteso di ekonomiala aktiveso duktis a grand-skala laboro-perdi, partikulare inter konstrukto-laboristi e yuni.

En 2009, la totala domestika produkturo kontraktis substancale. Neemployeso augmentis rapide dum ke kompanii reduktis lia labor-forti e tempala employeso-kontrati ne rinovigesis. La krulo di taxo-revenui, partikulare ti asociita kun proprieto-transakti e konstrukto, kontributis a la detrimenteso di publika financikasi.

La guvernerio iniciale introduktis mezuri intencesis suportar demando ed employeso. Ta inkluzis publika investo-programi, helpo a kompanii e financala-sektora suporto. La Plano E, anuncita en fino di 2008, financizis lokala publika labori ed altra mezuri intencesis sustenar ekonomiala aktiveso.

Modesta rekupero komencis en 2010, suportata da internacionala ekonomiala plubonigo e guvernerio-stimulo. Tamen, la subjacanta problemi di privata debizeso, neemployeso e bankala-sektora expozo a proprieto restis nerezolvita.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Spanish economic crisis: key factors and growth challenges in the euro area |last=Ortega |first=Eloísa |last2=Peñalosa |first2=Juan |website=Banco de España |date=26 January 2012 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/claves-crisis-economica-espanola-y-retos-para-crecer-uem.html}}&lt;/ref&gt;

=== Suverena debio-krizo e rinovigita receseso (2011–2013) ===
La Europana suverena debio-krizo intensigesis en 2011. Sucii pri la sustenebleso di publika financikasi en plura euro-zona landi augmentis prunto-kusti e pozis preso sur Hispaniana guvernerio-obligacioni. La Hispaniana ekonomio retrovenis a receseso en la duesma duimo di 2011.

La guvernerio introduktis austereso-mezuri intencesis reduktar la budjeto-deficito e restaurar konfido en financala merkati. Ta inkluzis redukti di publika spensi, chanji a publika-sektora employeso-kondicioni e reformi a la pensiono- e laborala sistemi. La guvernerio di Mariano Rajoy, quo enoficigis en decembro 2011, duris ed expansis fiskala konsolidigo-politiki.

En 2012, la financala desfacilesi di Hispania divenis partikulare akuta. La kombino di receseso, kreskanta ne-performanta prestaji e falanta proprieto-valori pozis substancala preso sur banki. La streta relato inter banki e la stato anke igis sucii pri la potenciala kusto di financala-sektora suporto por publika financikasi.

Hispania restis en receseso tra 2013. La labor-merkato duris detrimentesar, dum ke hemanari e kompanii reduktis debio e konsumo. La ekonomiala kontrakto akompanesis da politikala debato pri austereso, neemployeso, publika servi e la distributo di la kusti di la krizo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Press Release: IMF Executive Board Concludes 2013 Article IV Consultation with Spain |website=International Monetary Fund |date=2 August 2013 |url=https://www.imf.org/en/news/articles/2015/09/14/01/49/pr13292}}&lt;/ref&gt;

=== Rekupero (2014) ===
Hispania retrovenis ad ekonomiala kresko en 2014. Totala domestika produkturo augmentis ye aproxime 1,4%, suportata da pluboniganta domestika demando, exportaci, investo e plu favoroza financala kondicioni. La bankala sistemo subisis substancala riorganizado, e konfido en Hispaniana suverena debio plubonigesis.

La rekupero esis gradoza e neegala. Neemployeso restis ecepte alta, hemanala debizeso duris limitizar konsumo, e multa personi frontis longa-perioda konsequi de la receseso. La retroveno a pozitiva ekonomiala kresko do ne signifikis ke la sociala e labor-merkat-efekti di la krizo finabis.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Some thoughts on the Spanish economy after five years of crisis |last=Ortega |first=Eloísa |last2=Peñalosa |first2=Juan |website=Banco de España |date=21 May 2014 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/algunas-reflexiones-sobre-economia-espanola-tras-cinco-anos-crisis.html}}&lt;/ref&gt;

== Bankala krizo ==
La krulo di la proprieto-merkato efektigis substancala perdi por Hispaniana financala institucuri. Banki e spar-banki akumulabis granda expozi a hipoteki, konstrukto-kompanii e proprieto-developeri. Dum ke proprieto-valori falis e prunteri divenis nekapabla pagar lia prestaji, ne-performanta aktivi augmentis.

Spar-banki afektesis specale pro lia koncentro en regionala proprieto-merkati, guvernado-problemi e dependo de engrosa financizo. Plura institucuri postulis fuzioni, riorganizado o publika suporto. La krizo anke expozis feblesi en financala supervizado e risko-jero.

En 2012, la Hispaniana guvernerio formale requestis Europana financala helpo por rekapitalizar la bankala sektoro. La Europana Stabileso-Mekanismo aprobis programo kun maxima presto-kapaceso di 100 miliardi euri. Hispania eventuale recevis aproxime 41,3 miliardi euri, quo uzesabis por riorganizado e rekapitalizo di financala institucuri.

La programo implikis banko-stres-examini, riorganizado-plani, la transfero di detrimentita aktivi ad la aktivo-jero-kompanio Sareb e chanji a financala-sektora supervizado. La Europana helpo-programo formale konkluzesis en januaro 2014, kun la riorganizado-proceso duranta depos lore.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The 2008–14 banking crisis in Spain |last=Baudino |first=Patrizia |last2=Herrera |first2=Mariano |last3=Restoy |first3=Fernando |website=Bank for International Settlements |date=6 July 2023 |url=https://www.bis.org/publications/fsi-crisis-management-4-2008-14-banking-crisis-spain}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spain |website=European Stability Mechanism |url=https://www.esm.europa.eu/assistance/spain}}&lt;/ref&gt;

== Labor-merkat-konsequi ==
Neemployeso esis un ek la maxim severa konsequi di la krizo. La krulo di konstrukto e la kontrakto di altra ekonomiala sektori duktis a milioni di laboro-perdi. Tempala laboristi esis partikulare vundebla, e yunala neemployeso augmentis ad ecepte alta rangi.

La neemployeso-procento atingis aproxime 26% en 2013, dum ke yunala neemployeso superiris 50% en ula mezuri. Longa-perioda neemployeso anke augmentis, lasante multa personi sen laboro dum extensita periodi. La krizo kontributis a nesekura employeso, min alta salarii ed augmentata ekonomiala nesekureso.

La labor-merkato-reformi introduktita dum la krizo probis augmentar flexebleso, faciligar kompanio-nivela negocadi e reduktar la kusti di employeso-ajustigo. Suporteri argumentis ke ta mezuri povus kurajigar employizo e plubonigar konkurenciveso, dum ke sindikati e kritikanti expresis sucii pri employeso-nesekureso, salario-redukti e la febligo di kolektiva negociado.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The impact of the crisis of fundamental rights across Member States of the EU: Country report on Spain |website=European Parliament |year=2015 |url=https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2015/510019/IPOL_STU%282015%29510019_EN.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Sociala konsequi ==
=== Povreso e neegaleso ===
La krizo kontributis a kreskanta povreso e sociala exkluzo. Laboro-perdi, reduktita hemanala revenui e redukti a publika spensi augmentis financala preso sur familii. Hemanari kun neemployata membri, yuni e un-parenta familii esis inter ti partikulare expozita a ekonomiala desfacileso.

Revenuo-neegaleso augmentis dum la receseso e lua posa periodo. La neegala distributo di neemployeso e revenuo-perdi kontributis a diferi inter sociala grupi e regioni. La konsequi ne limitizesis a la periodo di negativa ekonomiala kresko, nam longa-perioda neemployeso e debio duris afektar hemanari pos ke la rekupero komencis.

=== Habiteyo ed evikti ===
La krulo di la proprieto-merkato lasis multa hemanari kun hipoteki superiranta la valoro di lia domi. Neemployeso e falanta revenui igis hipoteko-pagi desfacila, duktis a foreklosi ed evikti.

La Platformo por Personi Afektita da Hipoteki (PAH), fondita en 2009, divenis un ek la maxim prominenta organizuri kampanianta kontre evikti ed advokanta por habiteyo-yuri. Ol organizis manifesti, legala suporto ed agadi por preventar la forigo di hemanari de lia domi.

La habiteyo-krizo anke kontributis a plu ampla debato pri hipoteko-regulizado, debio-reliefo e la sociala responsoyi di financala institucuri.

=== Ekmigro ===
La manko di employeso-oportunesi kurajigis ula Hispaniana civitani, partikulare yuna e alte-edukita personi, serchar laboro exterlande. Ekmigro divenis prominenta subjekto di publika debato, quankam populaciono-movi anke reflektis la retro-migro di extere-naskinta rezidanti ed altra demografiala chanji.

== Politikala e sociala konsequi ==
La krizo febligis publika konfido en establisita politikala institucuri e kontributis a la kresko di sociala movadi. La Movado 15-M aparis en mayo 2011, unionante protestanti kritikanta austereso, neemployeso, politikala korupteso e la perceptata limiti di reprezentala demokratio.

Habiteyo-yuri organizuri, quarterala grupi e sindikati anke mobilizesis cirkum la konsequi di la receseso. La krizo kontributis a l'apero di nova politikala organizuri, inkluzante Podemos, fondita en 2014, e a chanji en la Hispaniana partiso-sistemo.

La krizo anke koincidis kun politikala tensioni pri teritoriala organizado, partikulare en Katalunia, quankam la kauzi di la Kataluniana nedependo-movado esis plu ampla e preiris la receseso.

== Guvernerio- ed Europana respondi ==
=== Fiskala konsolidigo ===
La Hispaniana guvernerii adoptis mezuri por reduktar publika deficiti e restaurar aceso a financala merkati. Ta inkluzis taxo-augmenti, spenso-redukti e reformi a publika administrado e sociala spensi.

La politiki esis kontestata. Europana institucuri e la Hispaniana guvernerio prizentis fiskala konsolidigo kom necesa por restaurar financala stabileso e konfido. Kritikanti argumentis ke austereso profundigis la receseso, augmentis neemployeso e febligis publika servi. La relativa kontributo di fiskala politiko, privata-sektora delevierizo ed extera ekonomiala kondicioni a la profundeso di la decenso esis subjekto di ekonomiala debato.

=== Financala helpo e riorganizado ===
Europana helpo a Hispania fokusingis sur la bankala sektoro prefere kam generala suverena salvado. La programo provizis fondi por banko-rekapitalizo e riorganizado, sub kondicioni pri financala institucuri e supervizado.

La politiko-anunci da la Europana Centrala Banko en 2012, inkluzante l'introdukto di la kadro « Outright Monetary Transactions », anke kontributis a laxigo di preso sur euro-zona suverena obligaciono-merkati. La prunto-kusti di Hispania pose dekreskis, plubonigante la kondicioni por ekonomiala rekupero.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spain's banks: the ESM's first programme |website=European Stability Mechanism |url=https://www.esm.europa.eu/publications/safeguarding-euro/spain-banks-esm-first-programme}}&lt;/ref&gt;

== Evaluo ed heredajo ==
La Hispaniana ekonomiala krizo expozis strukturala feblesi en la ekonomiala modelo di la lando, inkluzante ecesa dependo de konstrukto, alta privata debizeso, feblesi en financala supervizado e la vundebleso di labor-merkato karakterizata da extensa tempala employeso.

La rekupero quo komencis en 2014 restauris ekonomiala kresko ma ne quik inversigis la sociala konsequi di la receseso. Neemployeso restis alta, multa hemanari duris frontar debio-problemi e la krizo lasis duranta impakto sur publika financikasi e politikala institucuri.

Ekonomiala studii anke emfazis la rolo di la membreso di Hispania en la euro-zono. La perdo di nedependanta monetala e kambio-kurso-politiki limitizis la instrumenti disponebla por respondar a la krizo, dum ke l'integro di Europana financala merkati kontributis a la akumulo di desequilibri dum la preiranta expanso.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Jimeno |first=Juan F. |last2=Santos |first2=Tano |title=The crisis of the Spanish economy |journal=SERIEs |volume=5 |pages=125–141 |year=2014 |doi=10.1007/s13209-014-0116-8}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Ekonomiala e financala krizo di 2008]]
[[Kategorio:Ekonomiala krizo di 2008 en Hispania| ]]
[[Kategorio:9ma Legislatura di Hispania]]
[[Kategorio:10ma Legislatura di Hispania]]
[[Kategorio:Europana suverena debio-krizo]]
[[Kategorio:2008 en Hispania]]
[[Kategorio:2009 en Hispania]]
[[Kategorio:2010 en Hispania]]
[[Kategorio:2011 en Hispania]]
[[Kategorio:2012 en Hispania]]
[[Kategorio:2013 en Hispania]]
[[Kategorio:2014 en Hispania]]
[[Kategorio:Granda Depreseso]]
[[Kategorio:Ekonomiala historio di Hispania]]
[[Kategorio:Financala krizi]]
[[Kategorio:2000a yari en Hispania]]
[[Kategorio:2010a yari en Hispania]]</text>
      <sha1>hum6wt43sggddum71lxnxm5whuhx4z3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144093</id>
      <parentid>1144092</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16721" sha1="rrtjg32rtdfjf4ulm3i1ih6vp3mvz9l" xml:space="preserve">La '''Hispaniana ekonomiala krizo di 2008–2014''', anke konocata kom la '''Granda Depreseso en Hispania''', esis longa-perioda ekonomiala decenso quo afektis Hispania pos la krulo di sua proprieto-bulo e la internacionala financala krizo di 2007–2008. Ol karakterizesas da akuta kontrakto di ekonomiala aktiveso, severa kresko di neemployeso, bankala krizo, publika budjeto-deficiti, falanta habiteyo-preci e signifikanta sociala e politikala konsequi.

La krizo sequis periodo di rapida ekonomiala kresko motivizita parte da konstrukto, proprieto-investo, domestika konsumo ed expanso di kredito. La akumulo di privata debi e la koncentro di prestado en la imoblo-sektoro lasis la Hispaniana ekonomio vundebla kande internacionala financala kondicioni detrimentesis. La receseso plusintensigesis da la Europana suverena debio-krizo e la limiti impozita da la membreso di Hispania en la euro-zono.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Jimeno |first=Juan F. |last2=Santos |first2=Tano |title=The crisis of the Spanish economy |journal=SERIEs |volume=5 |pages=125–141 |year=2014 |doi=10.1007/s13209-014-0116-8}}&lt;/ref&gt;

Hispania eniris receseso en la duesma trimestro di 2008. Pos kurta periodo di rekupero, l'ekonomio retrovenis a receseso en 2011. La receseso finis en 2013, ed ekonomiala kresko rikomencis en 2014. Tamen, neemployeso ed altra sociala efekti duris preter la retroveno a kresko.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Some thoughts on the Spanish economy after five years of crisis |last=Ortega |first=Eloísa |last2=Peñalosa |first2=Juan |website=Banco de España |date=21 May 2014 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/algunas-reflexiones-sobre-economia-espanola-tras-cinco-anos-crisis.html}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
=== Ekonomiala expanso e la proprieto-bulo ===
Dum la yari preiranta la krizo, Hispania experiencis sustenata ekonomiala kresko. L'adopto di la euro da la lando en 1999, min alta interesto-rangi, plu facila aceso a kredito e forta domestika demando kontributis ad expanso en investo e konsumo. Konstrukto divenis precipua motivero di ekonomiala aktiveso, kun granda quanti di rezidala proprietaji konstruktita e substancala prestado direktita a developeri, konstrukto-kompanii e hemanari.

Domo-preci augmentis rapide, dum ke la bankala sektoro expansis sua hipoteko-prestado e financizo por proprieto-developo. Hispaniana spar-banki (''cajas de ahorros'') pleis partikulare importanta rolo en financizo di la bulo. Lia expozo ad imoblo e konstrukto divenis signifikanta fonto di vundebleso.

L'expanso akompanesis da kreskanta hemanala e korporacionala debizeso, granda konto-korenta deficito e dependo de extera financizo. Quankam publika financikasi aspektis relative forta ante la krizo, privata-sektora desequilibri esis substancala.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Spanish economic crisis: key factors and growth challenges in the euro area |last=Ortega |first=Eloísa |last2=Peñalosa |first2=Juan |website=Banco de España |date=26 January 2012 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/claves-crisis-economica-espanola-y-retos-para-crecer-uem.html}}&lt;/ref&gt;

=== Internacionala financala krizo ===
L'internacionala financala krizo quo komencis en 2007 ed intensigesis en 2008 expozis la feblesi di la Hispaniana ekonomiala modelo. La detrimenteso di internacionala kredito-merkati limitizis aceso a financizo, dum ke la krulo di proprieto-demando igis konstrukto-aktiveso e habiteyo-investo falar.

La falio di precipua financala institucuri exterlande e la sequanta globala receseso reduktis konfido ed ekonomiala aktiveso. La dependo di Hispania de kredito e proprieto-investo signifikis ke la konsequi esis partikulare severa. La krulo di konstrukto anke afektis employeso en relatanta sektori, inkluzante manufakturo, transporto e servi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Royo |first=Sebastián |title=From Boom to Bust: The Economic Crisis in Spain 2008–2013 |year=2020 |doi=10.1057/978-1-137-53228-2_4 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7320871/}}&lt;/ref&gt;

== Developo ==
=== Unesma receseso (2008–2010) ===
Hispania eniris receseso en la duesma trimestro di 2008. La konstrukto-sektoro kontraktis akute, proprieto-preci falis e kompanii reduktis investo. La detrimenteso di ekonomiala aktiveso duktis a grand-skala laboro-perdi, partikulare inter konstrukto-laboristi e yuni.

En 2009, la totala domestika produkturo kontraktis substancale. Neemployeso augmentis rapide dum ke kompanii reduktis lia labor-forti e tempala employeso-kontrati ne rinovigesis. La krulo di taxo-revenui, partikulare ti asociita kun proprieto-transakti e konstrukto, kontributis a la detrimenteso di publika financikasi.

La guvernerio iniciale introduktis mezuri intencesis suportar demando ed employeso. Ta inkluzis publika investo-programi, helpo a kompanii e financala-sektora suporto. La Plano E, anuncita en fino di 2008, financizis lokala publika labori ed altra mezuri intencesis sustenar ekonomiala aktiveso.

Modesta rekupero komencis en 2010, suportata da internacionala ekonomiala plubonigo e guvernerio-stimulo. Tamen, la subjacanta problemi di privata debizeso, neemployeso e bankala-sektora expozo a proprieto restis nerezolvita.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Spanish economic crisis: key factors and growth challenges in the euro area |last=Ortega |first=Eloísa |last2=Peñalosa |first2=Juan |website=Banco de España |date=26 January 2012 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/claves-crisis-economica-espanola-y-retos-para-crecer-uem.html}}&lt;/ref&gt;

=== Suverena debio-krizo e rinovigita receseso (2011–2013) ===
La Europana suverena debio-krizo intensigesis en 2011. Sucii pri la sustenebleso di publika financikasi en plura euro-zona landi augmentis prunto-kusti e pozis preso sur Hispaniana guvernerio-obligacioni. La Hispaniana ekonomio retrovenis a receseso en la duesma duimo di 2011.

La guvernerio introduktis austereso-mezuri intencesis reduktar la budjeto-deficito e restaurar konfido en financala merkati. Ta inkluzis redukti di publika spensi, chanji a publika-sektora employeso-kondicioni e reformi a la pensiono- e laborala sistemi. La guvernerio di Mariano Rajoy, quo enoficigis en decembro 2011, duris ed expansis fiskala konsolidigo-politiki.

En 2012, la financala desfacilesi di Hispania divenis partikulare akuta. La kombino di receseso, kreskanta ne-performanta prestaji e falanta proprieto-valori pozis substancala preso sur banki. La streta relato inter banki e la stato anke igis sucii pri la potenciala kusto di financala-sektora suporto por publika financikasi.

Hispania restis en receseso tra 2013. La labor-merkato duris detrimentesar, dum ke hemanari e kompanii reduktis debio e konsumo. La ekonomiala kontrakto akompanesis da politikala debato pri austereso, neemployeso, publika servi e la distributo di la kusti di la krizo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Press Release: IMF Executive Board Concludes 2013 Article IV Consultation with Spain |website=International Monetary Fund |date=2 August 2013 |url=https://www.imf.org/en/news/articles/2015/09/14/01/49/pr13292}}&lt;/ref&gt;

=== Rekupero (2014) ===
Hispania retrovenis ad ekonomiala kresko en 2014. Totala domestika produkturo augmentis ye aproxime 1,4%, suportata da pluboniganta domestika demando, exportaci, investo e plu favoroza financala kondicioni. La bankala sistemo subisis substancala riorganizado, e konfido en Hispaniana suverena debio plubonigesis.

La rekupero esis gradoza e neegala. Neemployeso restis ecepte alta, hemanala debizeso duris limitizar konsumo, e multa personi frontis longa-perioda konsequi de la receseso. La retroveno a pozitiva ekonomiala kresko do ne signifikis ke la sociala e labor-merkat-efekti di la krizo finabis.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Some thoughts on the Spanish economy after five years of crisis |last=Ortega |first=Eloísa |last2=Peñalosa |first2=Juan |website=Banco de España |date=21 May 2014 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/algunas-reflexiones-sobre-economia-espanola-tras-cinco-anos-crisis.html}}&lt;/ref&gt;

== Bankala krizo ==
La krulo di la proprieto-merkato efektigis substancala perdi por Hispaniana financala institucuri. Banki e spar-banki akumulabis granda expozi a hipoteki, konstrukto-kompanii e proprieto-developeri. Dum ke proprieto-valori falis e prunteri divenis nekapabla pagar lia prestaji, ne-performanta aktivi augmentis.

Spar-banki afektesis specale pro lia koncentro en regionala proprieto-merkati, guvernado-problemi e dependo de engrosa financizo. Plura institucuri postulis fuzioni, riorganizado o publika suporto. La krizo anke expozis feblesi en financala supervizado e risko-jero.

En 2012, la Hispaniana guvernerio formale requestis Europana financala helpo por rekapitalizar la bankala sektoro. La Europana Stabileso-Mekanismo aprobis programo kun maxima presto-kapaceso di 100 miliardi euri. Hispania eventuale recevis aproxime 41,3 miliardi euri, quo uzesabis por riorganizado e rekapitalizo di financala institucuri.

La programo implikis banko-stres-examini, riorganizado-plani, la transfero di detrimentita aktivi ad la aktivo-jero-kompanio Sareb e chanji a financala-sektora supervizado. La Europana helpo-programo formale konkluzesis en januaro 2014, kun la riorganizado-proceso duranta depos lore.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The 2008–14 banking crisis in Spain |last=Baudino |first=Patrizia |last2=Herrera |first2=Mariano |last3=Restoy |first3=Fernando |website=Bank for International Settlements |date=6 July 2023 |url=https://www.bis.org/publications/fsi-crisis-management-4-2008-14-banking-crisis-spain}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spain |website=European Stability Mechanism |url=https://www.esm.europa.eu/assistance/spain}}&lt;/ref&gt;

== Labor-merkat-konsequi ==
Neemployeso esis un ek la maxim severa konsequi di la krizo. La krulo di konstrukto e la kontrakto di altra ekonomiala sektori duktis a milioni di laboro-perdi. Tempala laboristi esis partikulare vundebla, e yunala neemployeso augmentis ad ecepte alta rangi.

La neemployeso-procento atingis aproxime 26% en 2013, dum ke yunala neemployeso superiris 50% en ula mezuri. Longa-perioda neemployeso anke augmentis, lasante multa personi sen laboro dum extensita periodi. La krizo kontributis a nesekura employeso, min alta salarii ed augmentata ekonomiala nesekureso.

La labor-merkato-reformi introduktita dum la krizo probis augmentar flexebleso, faciligar kompanio-nivela negocadi e reduktar la kusti di employeso-ajustigo. Suporteri argumentis ke ta mezuri povus kurajigar employizo e plubonigar konkurenciveso, dum ke sindikati e kritikanti expresis sucii pri employeso-nesekureso, salario-redukti e la febligo di kolektiva negociado.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The impact of the crisis of fundamental rights across Member States of the EU: Country report on Spain |website=European Parliament |year=2015 |url=https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2015/510019/IPOL_STU%282015%29510019_EN.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Sociala konsequi ==
=== Povreso e neegaleso ===
La krizo kontributis a kreskanta povreso e sociala exkluzo. Laboro-perdi, reduktita hemanala revenui e redukti a publika spensi augmentis financala preso sur familii. Hemanari kun neemployata membri, yuni e un-parenta familii esis inter ti partikulare expozita a ekonomiala desfacileso.

Revenuo-neegaleso augmentis dum la receseso e lua posa periodo. La neegala distributo di neemployeso e revenuo-perdi kontributis a diferi inter sociala grupi e regioni. La konsequi ne limitizesis a la periodo di negativa ekonomiala kresko, nam longa-perioda neemployeso e debio duris afektar hemanari pos ke la rekupero komencis.

=== Habiteyo ed evikti ===
La krulo di la proprieto-merkato lasis multa hemanari kun hipoteki superiranta la valoro di lia domi. Neemployeso e falanta revenui igis hipoteko-pagi desfacila, duktis a foreklosi ed evikti.

La Platformo por Personi Afektita da Hipoteki (PAH), fondita en 2009, divenis un ek la maxim prominenta organizuri kampanianta kontre evikti ed advokanta por habiteyo-yuri. Ol organizis manifesti, legala suporto ed agadi por preventar la forigo di hemanari de lia domi.

La habiteyo-krizo anke kontributis a plu ampla debato pri hipoteko-regulizado, debio-reliefo e la sociala responsoyi di financala institucuri.

=== Ekmigro ===
La manko di employeso-oportunesi kurajigis ula Hispaniana civitani, partikulare yuna e alte-edukita personi, serchar laboro exterlande. Ekmigro divenis prominenta subjekto di publika debato, quankam populaciono-movi anke reflektis la retro-migro di extere-naskinta rezidanti ed altra demografiala chanji.

== Politikala e sociala konsequi ==
La krizo febligis publika konfido en establisita politikala institucuri e kontributis a la kresko di sociala movadi. La Movado 15-M aparis en mayo 2011, unionante protestanti kritikanta austereso, neemployeso, politikala korupteso e la perceptata limiti di reprezentala demokratio.

Habiteyo-yuri organizuri, quarterala grupi e sindikati anke mobilizesis cirkum la konsequi di la receseso. La krizo kontributis a l'apero di nova politikala organizuri, inkluzante Podemos, fondita en 2014, e a chanji en la Hispaniana partiso-sistemo.

La krizo anke koincidis kun politikala tensioni pri teritoriala organizado, partikulare en Katalunia, quankam la kauzi di la Kataluniana nedependo-movado esis plu ampla e preiris la receseso.

== Guvernerio- ed Europana respondi ==
=== Fiskala konsolidigo ===
La Hispaniana guvernerii adoptis mezuri por reduktar publika deficiti e restaurar aceso a financala merkati. Ta inkluzis taxo-augmenti, spenso-redukti e reformi a publika administrado e sociala spensi.

La politiki esis kontestata. Europana institucuri e la Hispaniana guvernerio prizentis fiskala konsolidigo kom necesa por restaurar financala stabileso e konfido. Kritikanti argumentis ke austereso profundigis la receseso, augmentis neemployeso e febligis publika servi. La relativa kontributo di fiskala politiko, privata-sektora delevierizo ed extera ekonomiala kondicioni a la profundeso di la decenso esis subjekto di ekonomiala debato.

=== Financala helpo e riorganizado ===
Europana helpo a Hispania fokusingis sur la bankala sektoro prefere kam generala suverena salvado. La programo provizis fondi por banko-rekapitalizo e riorganizado, sub kondicioni pri financala institucuri e supervizado.

La politiko-anunci da la Europana Centrala Banko en 2012, inkluzante l'introdukto di la kadro « Outright Monetary Transactions », anke kontributis a laxigo di preso sur euro-zona suverena obligaciono-merkati. La prunto-kusti di Hispania pose dekreskis, plubonigante la kondicioni por ekonomiala rekupero.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spain's banks: the ESM's first programme |website=European Stability Mechanism |url=https://www.esm.europa.eu/publications/safeguarding-euro/spain-banks-esm-first-programme}}&lt;/ref&gt;

== Evaluo ed heredajo ==
La Hispaniana ekonomiala krizo expozis strukturala feblesi en la ekonomiala modelo di la lando, inkluzante ecesa dependo de konstrukto, alta privata debizeso, feblesi en financala supervizado e la vundebleso di labor-merkato karakterizata da extensa tempala employeso.

La rekupero quo komencis en 2014 restauris ekonomiala kresko ma ne quik inversigis la sociala konsequi di la receseso. Neemployeso restis alta, multa hemanari duris frontar debio-problemi e la krizo lasis duranta impakto sur publika financikasi e politikala institucuri.

Ekonomiala studii anke emfazis la rolo di la membreso di Hispania en la euro-zono. La perdo di nedependanta monetala e kambio-kurso-politiki limitizis la instrumenti disponebla por respondar a la krizo, dum ke l'integro di Europana financala merkati kontributis a la akumulo di desequilibri dum la preiranta expanso.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Jimeno |first=Juan F. |last2=Santos |first2=Tano |title=The crisis of the Spanish economy |journal=SERIEs |volume=5 |pages=125–141 |year=2014 |doi=10.1007/s13209-014-0116-8}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Ekonomiala e financala krizo di 2008]]
[[Kategorio:Ekonomiala krizo di 2008 en Hispania| ]]
[[Kategorio:9ma Legislatura di Hispania]]
[[Kategorio:10ma Legislatura di Hispania]]
[[Kategorio:Europana suverena debio-krizo]]
[[Kategorio:2008 en Hispania]]
[[Kategorio:2009 en Hispania]]
[[Kategorio:2010 en Hispania]]
[[Kategorio:2011 en Hispania]]
[[Kategorio:2012 en Hispania]]
[[Kategorio:2013 en Hispania]]
[[Kategorio:2014 en Hispania]]
[[Kategorio:Granda Depreseso]]
[[Kategorio:Ekonomiala historio di Hispania]]
[[Kategorio:Financala krizi]]
[[Kategorio:2000a yari en Hispania]]
[[Kategorio:2010a yari en Hispania]]</text>
      <sha1>rrtjg32rtdfjf4ulm3i1ih6vp3mvz9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hispaniana proprieto-bulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127664</id>
    <revision>
      <id>1144095</id>
      <timestamp>2026-11-03T14:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun 'Arkivo:vivienda n jun2009.png|thumb|300px|Evoluciono di la preco di la nova habiteyo en Hispania, segun la 'Sociedad de Tasación'. Sequante la skemo prizentita da la apuda grafiko, la bulo komencis ye la komenco di la yari 1980a, sequis la ''Bear Trap'' (1992-1996), pos qua eventis la ''Fazo manio'' en qua la preci augmentis spektaklatre (1996-2007), til ke la kresko di la preci frenesis ed eniris negativo ye la fino di 2007. Ye la komenco di 2010 on registragis leje...'</comment>
      <origin>1144095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15326" sha1="rerft79qxw2igqi2ajwuti7vsylo2op" xml:space="preserve">[[Arkivo:vivienda n jun2009.png|thumb|300px|Evoluciono di la preco di la nova habiteyo en Hispania, segun la 'Sociedad de Tasación'. Sequante la skemo prizentita da la apuda grafiko, la bulo komencis ye la komenco di la yari 1980a, sequis la ''Bear Trap'' (1992-1996), pos qua eventis la ''Fazo manio'' en qua la preci augmentis spektaklatre (1996-2007), til ke la kresko di la preci frenesis ed eniris negativo ye la fino di 2007. Ye la komenco di 2010 on registragis lejera acensi, indikante l'eniro en la fazo di ''Bull Trap'', la lasta etapo di acenso qua preiras la granda krulo.]]

La '''Hispaniana proprieto-bulo''' (Hispaniane: ''Burbuja inmobiliaria en España'') esis periodo di rapida kresko en habiteyo-preci, konstrukto-aktiveso e proprieto-relatanta prestado en Hispania, qua developesis precipue inter la meza di la 1990a yari e 2008. Ol karakterizesas da substancala expanso di rezidala konstrukto, kreskanta imoblo-valori, augmentanta hemanala e korporacionala debizeso, e la kreskanta importo di proprieto-developo en la Hispaniana ekonomio.

L'expanso atingis sua kolmo en la duesma duimo di la 2000a yari. L'internacionala financala krizo di 2007–2008 e la stretigo di kredito triggeris akuta korektigo en la habiteyo-merkato, kontributante a la Hispaniana ekonomiala krizo di 2008–2014. La krulo rezultis en falanta proprieto-preci, granda stoko di nevendita domi, larja konstrukto-sektora laboro-perdi e severa problemi por financala institucuri expozita a imoblo-prestado.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Martín |first=Alberto |last2=Moral-Benito |first2=Enrique |last3=Schmitz |first3=Tom |title=The financial transmission of housing bubbles: evidence from Spain |journal=American Economic Review |volume=111 |issue=3 |pages=1013–1053 |year=2021 |doi=10.1257/aer.20190534}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
=== Habiteyo-merkato ante la bulo ===
La Hispaniana habiteyo-merkato experiencabis antea periodi di expanso e kontrakto, ma la ciklo komencanta en la meza di la 1990a yari esis partikulare pronuncata. Plura strukturala e makroekonomiala chanji kontributis a la sequanta bulo, inkluzante populaciono-kresko, enmigro, hemano-formaco, demando por duesma domi ed augmentata aceso a hipoteko-kredito.

La Hispaniana ekonomio anke subisis substancala chanji pos sua integro en la Europana Ekonomiala Komunitato en 1986 e la sequanta adopto di la euro. La konvergo di interesto-rangi kun ti di altra euro-zona ekonomii reduktis prunto-kusti, dum ke la disponebleso di internacionala financizo suportis l'expanso di domestika kredito.

La konstrukto-industrio developabis konsiderinda kapaceso dum antea substrukturo- ed urbala developo-programi. Ta posibligis rapida augmento en rezidala konstrukto kande demando e financizo expansis.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Moral-Benito |first=Enrique |title=The microeconomic origins of the Spanish boom |website=Banco de España |date=10 May 2018 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/microeconomic-origins-spanish-boom.html}}&lt;/ref&gt;

== Developo ==
=== Expanso (1995–2001) ===
De la meza di la 1990a yari, habiteyo-preci e konstrukto-aktiveso komencis kreskar rapide. Ekonomiala kresko, falanta interesto-rangi, plu facila hipoteko-aceso ed expekti di duranta proprieto-valorigado kurajigis hemanari e investanti komprar rezidala proprieto.

La kresko di hipoteko-prestado akompanesis da augmentata financizo por proprieto-developeri e konstrukto-kompanii. Banki e spar-banki expansis lia expozo ad la imoblo-sektoro, dum ke la sekurigizo di hipoteko-relatanta aktivi ed aceso a engrosa financizo helpis financizar l'expanso.

Chanji a tereno-uzo e planado-reguli anke kontributis a la disponebleso di developebla tereno en ula arei. La Tereno-Lego di 1998, aprobita sub la guvernerio di José María Aznar, probis augmentar la provizo di tereno disponebla por developo. Lua efekti sur konstrukto e tereno-preci variis geografiale, e la relato inter planado-regulizado e la proprieto-bulo restas subjekto di akademiala debato.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Romero |first=Juan |last2=Jiménez |first2=Fernando |last3=Villoria |first3=Manuel |title=(Un)Sustainable Territories: Causes of the Speculative Bubble in Spain (1996–2010) and its Territorial, Environmental, and Sociopolitical Consequences |journal=Environment and Planning C: Government and Policy |volume=30 |issue=3 |year=2012 |doi=10.1068/c11193r}}&lt;/ref&gt;

=== Akcelo (2002–2007) ===
La proprieto-bulo intensigesis dum la unesma duimo di la 2000a yari. Basa interesto-rangi, forta kredito-kresko, populaciono-expanso ed expekto di duranta preci-augmento kontributis a kreskanta demando. Rezidala konstrukto atingis ecepte alta rangi, e habiteyo-developo divenis precipua fonto di employeso ed ekonomiala kresko.

L'expanso ne limitizesis a precipua urbi. Grand-skala developi eventis en litorala regioni, metropolala preurbi ed arei ube demando por vakanco-domi e duesma rezideyi esis substancala. Ula municipi experiencis rapida urbala expanso, dum ke substrukturo e publika servi ne sempre developesis ye la sama rapideso.

Inter 1995 e 2008, nominala domo-preci e la konstrukto di nova domi aproxime triplieskis, segun sercho uzante Hispaniana habiteyo-merkato-donaji. La quanto di domi konstruktata singlayare atingis kolmo en la meza di la 2000a yari, kun Hispania konstruktante plu multa lojeyi kam plura plu granda Europana ekonomii kombinita en ula yari.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Martín |first=Alberto |last2=Moral-Benito |first2=Enrique |last3=Schmitz |first3=Tom |title=The financial transmission of housing bubbles: evidence from Spain |journal=American Economic Review |volume=111 |issue=3 |pages=1013–1053 |year=2021 |doi=10.1257/aer.20190534}}&lt;/ref&gt;

L'expanso anke implikis spekulala investo. Ula kompranti aquiris proprieti precipue expektante plua preci-augmento prefere kam por nemediata rezidala uzo o lokaco-revenuo. Expekti di duranta valorigado rinforcis demando e kurajigis plusa konstrukto.

== Kauzi ==
=== Monetala e financala kondicioni ===
L'introdukto di la euro e la konvergo di Hispaniana interesto-rangi kun ti di altra euro-zona landi kontributis a longa-perioda periodo di relative chipa pruntado. Hipoteko-interesto-rangi falis, dum ke prunto-maturesi augmentis, posibligante hemanari financizar plu granda proprieto-kompri.

Banki e spar-banki expansis hipoteko-prestado e financizo por konstrukto e proprieto-developo. Aceso ad internacionala kapitalo-merkati posibligis financala institucuri augmentar lia prestado preter la limiti impozita da domestika depozaji sole.

La rezultanta kredito-expanso suportis demando ed helpis sustenar kreskanta proprieto-preci. Sercho da la Banco de España identifikis la interago inter habiteyo-preci, kredito-disponebleso e banko-prestado kom importanta mekanismo en la developo e transmiso di la bulo.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Martín |first=Alberto |last2=Moral-Benito |first2=Enrique |last3=Schmitz |first3=Tom |title=The financial transmission of housing bubbles: evidence from Spain |website=Banco de España |date=18 July 2018 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/financial-transmission-housing-bubbles-evidence-from-spain.html}}&lt;/ref&gt;

=== Demografiala faktori ===
Populaciono-kresko kontributis a kreskanta habiteyo-demando. Enmigro ad Hispania expansis konsiderinde dum la bulo-yari, dum ke l'eniro di plu yuna generacioni en la habiteyo-merkato augmentis la quanto di potenciala kompranti. La kresko di hemanari e demando por duesma domi anke kontributis a l'expanso.

Exterlanda kompranti, partikulare de altra Europana landi, aquiris proprieti en litorala regioni e turistala destini. La demando por vakanco-domi esis specale importanta en parti di la Mediteranea litoro e la insuli.

Ta demografiala faktori kontributis a genuina demando por habiteyo, quankam li ne sole explikis la skalo di la augmento en preci e konstrukto.

=== Spekulo ed expekti ===
L'expekto ke habiteyo-preci durus kreskar kurajigis investo en rezidala proprieto. En merkato ube preci augmentabis dum plura yari, proprieto esis larje regardata kom atraktiva aktivo e relative sekura formo di investo.

Spekulala kompri, proprieto-developo ed expekti di futura valorigado rinforcis un l'altra. L'expekto di kreskanta garanti-valori anke kurajigis banki extensar plusa kredito, quo suportis plua demando.

Ciencisti examenabis quale ta mekanismi afektis la atribuo di kredito e investo tra la Hispaniana ekonomio. L'expanso di proprieto-relatanta prestado kontributis a riatribuo di financala moyeni vers konstrukto ed imoblo-aktivesi, kun konsequi por produktiveso e investo en altra sektori.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Moral-Benito |first=Enrique |title=The microeconomic origins of the Spanish boom |website=Banco de España |date=10 May 2018 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/microeconomic-origins-spanish-boom.html}}&lt;/ref&gt;

=== Tereno-developo ed urbala planado ===
Chanji en tereno-uzo-reguli e lokala planado-decidi faciligis extensa konstrukto en multa municipi. La Tereno-Lego di 1998 probis igar plu multa tereno disponebla por developo, quankam la relato inter ta legifuro e la proprieto-bulo esis komplexa.

Lokala guvernerii anke havis financala incentivi asociita kun urbala developo, inkluzante revenui de konstrukto-aktiveso, tereno-transakti e proprieto-relatanta tax.i. Sercho identifikis kazi di politikala influo e politiko-kapto en lokala e regionala planado-decidi, quankam ta praktiki diferas inter municipi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Romero |first=Juan |last2=Jiménez |first2=Fernando |last3=Villoria |first3=Manuel |title=(Un)Sustainable Territories: Causes of the Speculative Bubble in Spain (1996–2010) and its Territorial, Environmental, and Sociopolitical Consequences |journal=Environment and Planning C: Government and Policy |volume=30 |issue=3 |year=2012 |doi=10.1068/c11193r}}&lt;/ref&gt;

== Kolmo e krulo (2007–2014) ==
=== Merkato-inversigo ===
L'unesma signi di la decenso aparis en 2007, kande l'internacionala financala krizo e la subprim hipoteko-krizo Usana afektis kredito-merkati. Financizo divenis plu desfacila obtenar, proprieto-vendi dekreskis e developeri plu e plu luktis vendor nove konstruktita domi.

La krulo di Lehman Brothers en septembro 2008 intensigis l'internacionala financala krizo. Banki divenis plu prudenta pri prestado, e hemanari frontis plu granda necerteso pri employeso e revenuo. Demando por nova habiteyo falis akute, lasante developeri kun granda inventari di nevendita proprieti.

Habiteyo-preci komencis dekreskar, dum ke konstrukto-aktiveso kontraktis dramatale. La korektigo esis neegala tra Hispania, kun arei qui experiencabis partikulare intensa developo ofte frontanta plu pronuncata desfacilesi.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Cuerpo |first=Carlos |last2=Pontuch |first2=Peter |title=Spanish housing market: adjustment and implications |website=European Commission |year=2013 |url=https://ec.europa.eu/economy_finance/publications/country_focus/2013/cf-vol10_8_en.htm}}&lt;/ref&gt;

=== Efekti sur konstrukto ed employeso ===
La krulo di rezidala konstrukto efektigis larja laboro-perdi. Konstrukto-kompanii e proprieto-developeri frontis nesolventeso, dum ke kompanii furnisanta konstrukto-materii, transporto e relatanta servi anke sufris.

Multa laboristi qui eniris la konstrukto-sektoro dum la bulo perdis lia labori. La dekresko en konstrukto-aktiveso kontributis signifikante a la augmento en neemployeso dum la Hispaniana ekonomiala krizo.

La decenso anke lasis granda stoko di nove konstruktita ma nevendita domi. En ula arei, parte-kompletigita developi e nefinita substrukturo divenis videbla konsequi di la krulo.

=== Bankala konsequi ===
Banki e spar-banki akumulabis substancala expozo a hipoteki, tereno-kompri e prestaji a proprieto-developeri. Dum ke proprieto-preci falis e prunteri defaltis, financala institucuri frontis kreskanta perdi e kreskanta rangi di ne-performanta prestaji.

La spar-banko-sektoro afektesis partikulare. Plura institucuri postulis fuzioni, riorganizado o publika helpo. La bankala krizo eventuale duktis a la Europana financala helpo-programo por Hispania en 2012, quo suportis la rekapitalizo e riorganizado di financala institucuri.

== Konsequi ==
=== Ekonomiala konsequi ===
La krulo di la proprieto-bulo kontributis a la Hispaniana receseso komencanta en 2008 e la sequanta suverena debio e bankala krizi. La kontrakto en konstrukto reduktis investo ed employeso, dum ke hemanala debio e falanta proprieto-valori limitizis konsumo.

La krizo anke revelis feblesi en la Hispaniana kresko-modelo, quo divenabis forte dependanta de konstrukto, domestika demando e kredito-expanso. Sercho ligis la bulo ad detrimenteso en la atribuo di moyeni inter firmi e dekresko en agregala produktiveso.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Moral-Benito |first=Enrique |title=The microeconomic origins of the Spanish boom |website=Banco de España |date=10 May 2018 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-ocasionales/microeconomic-origins-spanish-boom.html}}&lt;/ref&gt;

=== Habiteyo e sociala konsequi ===
La dekresko en habiteyo-preci lasis ula hemanari kun hipoteki qui superiris la merkato-valoro di lia proprieti. Kreskanta neemployeso e falanta revenui igis desfacila por multa familii satisfacar hipoteko-pagi, duktis a foreklosi ed evikti.

La krizo kontributis a la developo di habiteyo-yuri-aktivismo. La Platformo por Personi Afektita da Hipoteki (PAH), fondita en 2009, organizis kampanii kontre evikti ed advokis por chanji a hipoteko-lego e plu granda protekto por hemanari qui frontas habiteyo-nesekureso.

La decenso anke afektis publika financikasi. Falanta revenui de konstrukto, proprieto-transakti e konsumo reduktis taxo-recevaji, dum ke neemployeso-benefici e financala-sektora suporto augmentis publika spensi.

=== Teritoriala ed ambiental konsequi ===
La proprieto-bulo transformis multa urbala e litorala peizaji. Grand-skala developi, substrukturo-projekti ed urbala expanso alteris tereno-uzo, kelkafoye pozante preso sur ekosistemi e lokala servi.

La krulo lasis ula municipi kun nefinita developi, vakua domi e substrukturo quo esis chera por mantenar. Ciencisti examenabis la ambiental e teritoriala konsequi di la spekulala developo-modelo, inkluzante la perdo di peizaji e la longa-perioda kusti di male koordinata urbala kresko.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Romero |first=Juan |last2=Jiménez |first2=Fernando |last3=Villoria |first3=Manuel |title=(Un)Sustainable Territories: Causes of the Speculative Bubble in Spain (1996–2010) and its Territorial, Environmental, and Sociopolitical Consequences |journal=Environment and Planning C: Government and Policy |volume=30 |issue=3 |year=2012 |doi=10.1068/c11193r}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Spekulala buli]]
[[Kategorio:Ekonomiala krizo di 2008 en Hispania]]
[[Kategorio:Habiteyo en Hispania]]
[[Kategorio:1990a yari en Hispania]]
[[Kategorio:2000a yari en Hispania]]
[[Kategorio:Habiteyo en Hispania]]
[[Kategorio:Imoblo-buli]]
[[Kategorio:1990a yari en Hispania]]
[[Kategorio:2000a yari en Hispania]]
[[Kategorio:2007 en Hispania]]
[[Kategorio:2008 en Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomiala historio di Hispania]]
[[Kategorio:Granda Depreseso]]</text>
      <sha1>rerft79qxw2igqi2ajwuti7vsylo2op</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evikti en Hispania dum la ekonomiala krizo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127665</id>
    <revision>
      <id>1144100</id>
      <timestamp>2026-11-03T14:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Madrid - Manifestación antidesahucios - No son suicidios - 130216.webm|thumb|right|260px|Manifesto kontre evikti en Madrid, 16ma di februaro 2011.]] '''Evikti en Hispania dum la ekonomiala krizo''' referas a la grand-skala perdo di domi experiencata da hemanari en Hispania pos la krulo di la Hispaniana proprieto-bulo e la ekonomiala receseso qua komencis en 2008. La fenomeno inkluzis evikti rezultante de hipoteko-foreklosi, lokaco-arieri ed altra legal procedu...'</comment>
      <origin>1144100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13905" sha1="rw99whub8igkthxvmrpjgdogojxlk5a" xml:space="preserve">[[Arkivo:Madrid - Manifestación antidesahucios - No son suicidios - 130216.webm|thumb|right|260px|Manifesto kontre evikti en Madrid, 16ma di februaro 2011.]]
'''Evikti en Hispania dum la ekonomiala krizo''' referas a la grand-skala perdo di domi experiencata da hemanari en Hispania pos la krulo di la Hispaniana proprieto-bulo e la ekonomiala receseso qua komencis en 2008. La fenomeno inkluzis evikti rezultante de hipoteko-foreklosi, lokaco-arieri ed altra legal proceduri. Ol divenis un ek la maxim videbla sociala konsequi di la ekonomiala krizo, partikulare dum ke neemployeso augmentis e hemanala revenui dekreskis.

La skalo di la krizo esis strette konektata a l'expanso di hipoteko-prestado dum la proprieto-buleo di la 1990a e 2000a yari. Multa hemanari aquirnabis domi kun substancala hipoteko-debio, ofte sub la supozo ke employeso e proprieto-valori restus stabila. Kande la konstrukto-sektoro krulis e neemployeso kreskis, augmentanta quanto di prunteri esis nekapabla satisfacar lia pagi.

Inter 2008 e 2014, Hispaniana korti registragis centi di mili di forekloso-proceduri ed evikto-ordini. La statistiki postulas sorgema interpretado nam forekloso-proceduri, korto-ordini por evikto e kompletigita evikti esas diferanta mezuri. Li anke inkluzas proprieti altra kam precipua rezideyi ed, en ula datumi, ne-rezidala proprieto.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Evicted Rights: Right to housing and mortgage evictions in Spain |publisher=Amnesty International |year=2015 |url=https://doc.es.amnesty.org/ms-opac/image-file/byte?f=%2Fopt%2Fbaratz%2Fmediasearch%2Fimage-cache%2Fraw%2F1%2F0000001b%2F000027160%2F34293.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Kompreno ==
=== La Hispaniana proprieto-buleo ===
Dum la yari preiranta la ekonomiala krizo, Hispania experiencis substancala expanso di rezidala konstrukto e hipoteko-prestado. Basa interesto-rangi, aceso a kredito, populaciono-kresko ed expekti di kreskanta proprieto-preci kurajigis domo-kompri e proprieto-investo.

Banki e spar-banki extensabis granda volumini di hipoteki a hemanari e prestaji a proprieto-developeri. L'expanso di la habiteyo-merkato akompanesis da kreskanta hemanala debizeso e konstrukto-buleo.

L'internacionala financala krizo di 2007–2008 e la krulo di la Hispaniana proprieto-merkato finigis ta expanso. Habiteyo-preci falis, konstrukto-aktiveso kontraktis e multa entraprezi reduktis lia labor-forti o klozesis.

=== Neemployeso ed hipoteko-defalti ===
La receseso efektigis akuta augmento en neemployeso. Konstrukto-laboristi afektesis partikulare, ma laboro-perdi anke expansis ad altra sektori. Hemanari qui komprnabis domi dum la buleo plu e plu luktis satisfacar hipoteko-pagi.

La Hispaniana hipoteko-sistemo generale posibligis prestanti persequar prunteri por debio restanta pos ke la hipotekita proprieto reposedeskabis e vendabis, se la vendo-revenui ne suficis por kovrar la prestajo. Konseque, perdar domo ne necese extingis la restanta financala obligesi di la pruntero.

La kombino di neemployeso, falanta proprieto-valori e duranta hipoteko-responsoyi kontributis a hemanala nesolventeso e habiteyo-nesekureso.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shattered Dreams: Impact of Spain's Housing Crisis on Vulnerable Groups |publisher=Human Rights Watch |date=27 May 2014 |url=https://www.hrw.org/report/2014/05/27/shattered-dreams/impact-spains-housing-crisis-vulnerable-groups}}&lt;/ref&gt;

== Statistiki ==
=== Hipoteko-forekloso-proceduri ===
La Generala Konsilantaro di la Judiciareso (''Consejo General del Poder Judicial'', CGPJ) registragis substancala augmento en hipoteko-forekloso-proceduri pos 2008. Segun la Nacionala Agado-Plano por Sociala Inkluzo di la Hispaniana guvernerio, 91.622 hipoteko-forekloso-proceduri iniciis en 2012, kompare kun aproxime 25.000 en 2007.

La CGPJ registragis 415.117 forekloso-proceduri inter 2008 e 2012, dum ke la lando-raporto di la Europana Parlamento por 2015 pri Hispania citis 244.278 evikti dum la sama periodo. Ta figuri deskriptas diferanta etapi e tipi di judicial proceduri e ne devas esar traktata kom equivalanta al quanto di precipua rezideyi perdita.&lt;ref&gt;{{cite web |title=National Action Plan for Social Inclusion 2013–2016 |publisher=Government of Spain, Ministry of Health, Social Services and Equality |url=https://www.sanidad.gob.es/destacados/docs/PNAIN_2013_2016_EN.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The impact of the crisis on fundamental rights across Member States of the EU: Country report on Spain |publisher=European Parliament |year=2015 |url=https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2015/510019/IPOL_STU%282015%29510019_EN.pdf}}&lt;/ref&gt;

=== Evikti e kompletigita reposedi ===
La distingo inter forekloso-proceduri e kompletigita evikti esas importanta. Forekloso esas legal proceso tra qua kreditanto probas rekuperar debio uzante la proprieto provizita kom garantiajo. Ol ne necese rezultas en la fizikala forigo di la hemano de la proprieto. Ula kazi finas per pago-interkonsenti, riorganizado, volunteza transferi od altra aranji.

Sercho bazita sur CGPJ-datumi evaluis ke inter 2008 e 2014 aproxime 578.546 forekloso-proceduri iniciis e 378.693 evikto-ordini emisesis. Ek la lasta, 244.267 exekutesis. Ta totali inkluzis diferanta tipi di proprieti e ne povas esar interpretata kom preciza kontado di familii qui perdis lia precipua domi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Vásquez-Vera |first=Hugo |last2=Rodríguez-Sanz |first2=Maica |last3=Palència |first3=Laia |last4=Borrell |first4=Carme |title=Foreclosure and Health in Southern Europe: Results from the Platform for People Affected by Mortgages |journal=Health &amp; Social Care in the Community |year=2016 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4835360/}}&lt;/ref&gt;

La kompozeso di evikti anke chanJis dum tempo. Lokaco-relatanta evikti divenis plu e plu importanta parto di la totala figuri, partikulare dum ke la lokaco-merkato expansis. Statistiki pri evikti sub la Legaro pri Urbala Lokaci inkluzas kazi implikante diferanta tipi di lokaco-proprieti e kauzi, ne exkluzive ne-pago di lokaco por precipua rezideyo.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Daponte Codina |first=Antonio |last2=Mateo Rodríguez |first2=Inmaculada |last3=Vásquez-Vera |first3=Hugo |title=Evictions and health, a response from the public health in Spain is needed |journal=Gaceta Sanitaria |volume=30 |issue=4 |year=2016 |doi=10.1016/j.gaceta.2016.03.012}}&lt;/ref&gt;

== Geografiala distributo ==
L'efekto di hipoteko-foreklosi variis konsiderinde tra Hispania. Arei qui experiencabis intensa rezidala konstrukto, rapida populaciono-kresko ed alta rangi di hipoteko-pruntado esis partikulare expozita.

Sercho identifikis alta forekloso-rangi en parti di la Mediteranea litoro, turistala municipi e metropolala preurbi. Ta arei ofte kombinis extensa proprieto-developo kun hemanari vundebla a neemployeso ed ekonomiala kontrakto.

La provinci di Barcelona ed Andalusia experiencis partikulare granda quanti di forekloso-proceduri. Tamen, la maxim alta absoluta totali ne necese korespondis a la maxim alta rangi relate populaciono. La geografiala distributo reflektis diferi en habiteyo-merkato-expanso, hemanala debizeso, employeso-strukturi e lokala ekonomiala kondicioni.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Méndez Gutiérrez del Valle |first=Ricardo |last2=Plaza Tabasco |first2=Julio |title=De la hipoteca al desahucio: ejecuciones hipotecarias y vulnerabilidad territorial en España |journal=Revista de Geografía Norte Grande |year=2017 |doi=10.4067/S0718-34022017000200002}}&lt;/ref&gt;

== Sociala konsequi ==
=== Perdo di habiteyo e hemanala debio ===
Evikti ofte rezultis en la perdo di la precipua rezideyo di hemano e kreis plusa desfacilesi en obtenar alternativa lojeyo. En ula kazi, prunteri restis responsoza pri restanta hipoteko-debio pos la reposedo e vendo di lia proprieto.

Ta situeso povus produktar longa-perioda financala nesekureso, partikulare por familii kun neemployata membri, infanti o limitizita aceso ad alternativa habiteyo. La manko di suficanta acesebla publika lokaco-lojeyo pluskomplikigis la situeso.

=== Povreso e sociala exkluzo ===
La perdo di habiteyo ofte akompanesis da altra formi di ekonomiala desfacileso, inkluzante neemployeso, reduktita revenuo, debio e desfacilesi pagar bazala necesaji. Hemanari qui frontis evikto povis experiencar sociala exkluzo e longa-perioda habiteyo-nesekureso.

La krizo anke igis publika-saneso-sucii. Sercho examenabis asocii inter hipoteko-forekloso, habiteyo-nesekureso, psikologiala angoro ed altra desfavoroza saneso-rezultaji. L'efekto ne limitizesis a la hemano direte afektita, ma povis extensar a pueri ed altra familio-membri.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Vásquez-Vera |first=Hugo |last2=Rodríguez-Sanz |first2=Maica |last3=Palència |first3=Laia |last4=Borrell |first4=Carme |title=Foreclosure and Health in Southern Europe: Results from the Platform for People Affected by Mortgages |journal=Health &amp; Social Care in the Community |year=2016 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4835360/}}&lt;/ref&gt;

=== Efekto sur vulnerabla grupi ===
Human Rights Watch dokumentigis la neproporciona efekti di habiteyo-nesekureso sur vulnerabla hemanari, inkluzante familii kun pueri, personi kun diskapablesi, migranti e basa-revenuo laboristi. La organizuro kritikis manki en la protekto disponebla a hemanari en risko perdar lia domi ed advokis por plu forta sekurigili konforma a la yuro a adequata habiteyo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shattered Dreams: Impact of Spain's Housing Crisis on Vulnerable Groups |publisher=Human Rights Watch |date=27 May 2014 |url=https://www.hrw.org/report/2014/05/27/shattered-dreams/impact-spains-housing-crisis-vulnerable-groups}}&lt;/ref&gt;

== Sociala mobilizo ==
=== Platformo di Afektata da Hipoteki ===
La Platformo di Afektata da Hipoteki (''Plataforma de Afectados por la Hipoteca'', PAH) fondesis en Barcelona en februaro 2009. Ol developesis aden un ek la precipua organizuri kampanianta kontre hipoteko-relatanta evikti en Hispania.

La PAH provizis suporto a hemanari qui frontis forekloso, organizis publika manifesti e promocis kolektiva agado por preventar evikti. Lua aktivesi inkluzis negocado kun banki, okupado di edifici e kampaniado por chanji a hipoteko-lego.

La organizuro anke promocis la kampanio ''Stop Desahucios'' (&quot;Stop Evikti&quot;), tra qua aktivisti e suporteri asemblis exter domi por preventar korto-ordinita forigi. Lua mobilizo helpis igar habiteyo-yuri precipua questiono en Hispaniana publika debato.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shattered Dreams: Impact of Spain's Housing Crisis on Vulnerable Groups |publisher=Human Rights Watch |date=27 May 2014 |url=https://www.hrw.org/report/2014/05/27/shattered-dreams/impact-spains-housing-crisis-vulnerable-groups}}&lt;/ref&gt;

=== Publika manifesti ===
La augmento en evikti kontributis a la developo di plu ampla habiteyo-yuri-movado. Manifesti unionesis afektita hemanari, aktivisti, sindikati e quarterala organizuri.

La mobilizo anke intersekis kun la Movado 15-M, qua aparis en mayo 2011 e kritikis austereso, neemployeso e la influo di financala institucuri sur politikala decido-facado. Habiteyo divenis un ek la precipua arei di aktivismo di la movado.

== Legala e politikala respondi ==
=== Kodexo di Bona Praktiki (2012) ===
En marto 2012, la Hispaniana guvernerio introduktis Kodexo di Bona Praktiki por financala institucuri per Rejala Dekreto-Lego 6/2012. La mezuro establisis kadro por riorganizar hipoteko-debi debata da ula vulnerabla hemanari e provizis por posiblesa debio-redukti o transferi di proprieto kom pago di la debio sub specifika kondicioni.

Partopreno da financala institucuri esis volunteza, e la kodexo aplikesis nur a hemanari qui satisfacis specala elegiveso-postulaji. Kritikanti argumentis ke la kondicioni esis limitizanta e ke la mezuri ne provizis suficanta protekto a omna hemanari qui frontis forekloso.

=== Moratorio pri evikti (2012) ===
Rejala Dekreto-Lego 27/2012 introduktis tempala suspenso di ula evikti implikante partikulare vulnerabla hemanari. La mezuro pose extensesis e modifikesis per pose legifuro.

La moratorio ne anulis hipoteko-debi nek preventis omna evikti. Lua apliko limitizesis a specifika kategorii di prunteri e proprieti.

=== Lego 1/2013 ===
Lego 1/2013, pri mezuri por fortigar la protekto di hipoteko-debanti, riorganizado di debio e sociala lokaco, introduktis plusa chanji a forekloso-proceduri e protekti por ula vulnerabla hemanari.

La legifuro sequis kritiko di la Hispaniana hipoteko-exekuto-sistemo e decidi di la Korto di Judicio di la Europana Uniono pri konsumanto-protekto ed neyusta kontrato-klauzi. Ol inkluzis mezuri por faciligar debio-riorganizado ed extensar la suspenso di ula evikti.

=== Europana legala developi ===
La Korto di Judicio di la Europana Uniono pleis importanta rolo en la debato pri hipoteko-foreklosi en Hispania. En sua judgmento en ''Aziz v Caixa d'Estalvis de Catalunya'' (Kazo C-415/11), donita ye la 14ma di marto 2013, la Korto trovis ke aspekti di la Hispaniana forekloso-proceduro ne provizis suficanta protekto por konsumanti kontre potenciale neyusta kontrato-klauzi.

La decido postulis chanji a nacionala proceduri por sekurigar ke korti povus examenar potenciale neyusta hipoteko-klauzi e provizar efikiva judiciala protekto a konsumanti.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Judgment of the Court of Justice in Case C-415/11, Mohamed Aziz v Caixa d'Estalvis de Catalunya |publisher=Court of Justice of the European Union |date=14 March 2013 |url=https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-415/11}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Habiteyo en Hispania]]
[[Kategorio:Evikti]]
[[Kategorio:Hispaniana ekonomiala krizo (2008–2014)]]
[[Kategorio:Granda Depreseso]]
[[Kategorio:Sociala questioni en Hispania]]
[[Kategorio:Hispania en 2012]]
[[Kategorio:Ekonomio di Hispania]]
[[Kategorio:Suicido en Hispania]]
[[Kategorio:Saneso en Hispania]]
[[Kategorio:10ma Legislatura di Hispania]]
[[Kategorio:Suicidinti di Hispania| ]]
[[Kategorio:Hipoteki en Hispania]]</text>
      <sha1>rw99whub8igkthxvmrpjgdogojxlk5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Domo-preci en Hispania</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127666</id>
    <revision>
      <id>1144101</id>
      <timestamp>2026-11-03T14:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Evolucion Precio Vivienda España 1985 2012 (cropped).png|miniatura|400px|Evoluciono di la [[preco di habiteyo]] nova en Hispania 1985-2012 -Sociedad de Tasación-. La [[proprieto-bulo en Hispania]] komencis en 2001 e duris til 2007 kande habiteyo atingis sua kolmo di preci, lore explozis la [[Hispaniana imoblo-krizo 2008-2014]] efektigante [[Hispaniana krizo di 2008-2013|ekonomiala, sociala ed institucala krizo en Hispania]].&lt;ref name=sociedad_tasación_precio...'</comment>
      <origin>1144101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10888" sha1="n54rimld01flc2n4ohcy5i6yvc9cf8r" xml:space="preserve">[[Arkivo:Evolucion Precio Vivienda España 1985 2012 (cropped).png|miniatura|400px|Evoluciono di la [[preco di habiteyo]] nova en Hispania 1985-2012 -Sociedad de Tasación-. La [[proprieto-bulo en Hispania]] komencis en 2001 e duris til 2007 kande habiteyo atingis sua kolmo di preci, lore explozis la [[Hispaniana imoblo-krizo 2008-2014]] efektigante [[Hispaniana krizo di 2008-2013|ekonomiala, sociala ed institucala krizo en Hispania]].&lt;ref name=sociedad_tasación_precio_vivienda_nueva&gt;[https://www.st-tasacion.es/es/indice-de-precios-de-vivienda-nueva.html Preco di la nova habiteyo en Hispania], Sociedad de tasación&lt;/ref&gt;]]
'''Domo-preci en Hispania''' subisis plura periodi di substancala kresko e dekresko depos la fino di la 20ma yarcento. La Hispaniana habiteyo-merkato experiencis longa-perioda buleo inter la meza di la 1990a yari e 2007, sequita da akuta korektigo dum la financala krizo e gradoza rekupero komencanta en 2014. Depos la komenco di la 2020a yari, preci augmentis itere, kun partikulare forta kreski en arei ube habiteyo-demando preterpasis la disponebla provizo.

Domo-preci varias konsiderinde inter la autonoma komunesi e provinci di Hispania. Populaciono-kresko, hemanala revenuo, employeso, hipoteko-disponebleso, konstrukto-aktiveso e la koncentro di ekonomiala aktiveso en precipua urbi e turistala destini omna influis regionala preci-developi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Serrano-Martínez |first1=José-María |last2=García-Marín |first2=Ramón |last3=Lagar-Timón |first3=David |title=Housing, population and region in Spain: a currently saturated property market with marked regional differences |journal=The Geographical Journal |volume=183 |issue=2 |pages=126–139 |year=2017 |doi=10.1111/geoj.12187}}&lt;/ref&gt;

== Mezuro ==
Domo-preci en Hispania mezuresas tra plura statistikal serii. La Nacionala Statistiko-Instituto (INE) publikigas la Domo-Preci-Indexo (Índice de Precios de Vivienda), quo sequas chanji en la preci di lojeyi komprata da hemanari. Ol distingas inter nova ed existanta domi e provizas trimestrala figuri. La indexo mezuras preci-chanji prefere kam la mezvalora preco po quadrata metro.&lt;ref&gt;{{cite web |title=House Price Index |publisher=Instituto Nacional de Estadística |url=https://www.ine.es/dyngs/IOE/es/operacion.htm?numinv=30457 |language=es |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

La Ministerio responsanta pri habiteyo ed urbala politiko anke publikigas mezvalora transakto-preci po quadrata metro. Ta figuri esas utila por komparar nominala preci tra periodi e loki, quankam chanji en la kompozeso e karakterizivi di vendita proprieti povas afektar la mezvalori. Altra fonti, inkluzante proprieto-evaluo-kompanii e real-imoblo-portali, publikigas evalui bazita sur expertizo od anuncita preci; ta mezuri ne esas direte interchanjebla kun kompletigita-vendo-statistiki.

== Historiala developo ==
=== Expanso ante 1995 ===
Dum la fino di la 20ma yarcento, domo-preci en Hispania influesis da ekonomiala kresko, urbanizeso, demografiala chanji ed expanso di hipoteko-prestado. La developo di la habiteyo-merkato esis partikulare pronuncata en precipua metropolala arei e litorala regioni. Tamen, nacionala preci-movi celis substancala diferi inter lokala merkati.

=== Proprieto-buleo (1995–2007) ===
De la meza di la 1990a yari, Hispania experiencis precipua expanso en rezidala konstrukto e domo-preci. L'introdukto di la euro, falanta interesto-rangi, plu facila aceso a hipoteko-kredito, ekonomiala kresko e forta demando kontributis a l'expanso. Populaciono-kresko, inkluzante enmigro, ed investo en duesma domi anke suportis demando.

Mezvalora preci kreskis partikulare rapide dum la frua e meza 2000a yari. Segun historiala serii publikigita da la Hispaniana guvernerio, la mezvalora preco di libera-merkato habiteyo augmentis de aproxime €693 po quadrata metro en 1995 a plu kam €2.000 en 2007. La konstrukto-sektoro expansis substancale, kun granda developi en metropolala arei ed alonge la Mediteranea litoro.

La buleo akompanesis da kreskanta hemanala debizeso e substancala regionala diferi en konstrukto e preci-kresko. Sercho da la Banco de España trovis ke reala domo-preci esis super evaluita longa-perioda equilibro-niveli en la maxim multa Hispaniana provinci ye la kolmo di 2007, quankam la grado di tro-evaluo diferas konsiderinde inter regioni.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Álvarez Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Modelling regional housing prices in Spain |publisher=Banco de España |series=Working Papers |number=1941 |date=17 December 2019 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/modelling-regional-housing-prices-spain.html |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Financala krizo e preci-korektigo (2008–2014) ===
L'internacionala financala krizo e la krulo di la Hispaniana proprieto-buleo duktis a longa-perioda decenso. La kontrakto di kredito, falanta konstrukto-aktiveso, kreskanta neemployeso e hemanala financala desfacileso reduktis demando por habiteyo. Developeri e financala institucuri akumulis granda proprieto-portofolii, dum ke la quanto di nevendita nove konstruktita domi augmentis.

Mezvalora habiteyo-preci falis dum plura intersequanta yari. La dekresko esis partikulare pronuncata en arei qui experiencabis extensa spekulala konstrukto. L'ajustigo afektis ambe nova ed existanta proprieti, quankam lua skalo variis tra provinci e municipi.

Sercho examinanta regionala habiteyo-merkati trovis ke la dimensiono di preci-tro-evaluo ye la kolmo di 2007 diferas substancale inter provinci. La sequanta korektigo do ne esis uniforma tra la lando.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Álvarez-Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Are house prices overvalued in Spain? A regional approach |journal=Economic Modelling |volume=99 |year=2021 |article-number=105499 |doi=10.1016/j.econmod.2021.105499}}&lt;/ref&gt;

=== Rekupero de 2014 ===
La Hispaniana habiteyo-merkato komencis rekuperar cirkume 2014, pos la ekonomiala receseso. Employeso-kresko, plubonigita ekonomiala kondicioni, rinovigita hipoteko-prestado ed augmentata demando en precipua urbi kontributis a la rekupero. Exterlanda investo e turismo-relatanta demando esis importanta en ula litorala ed insulala merkati.

La rekupero esis neegala. Preci augmentis plu rapide en Madrid, Barcelona, la Baleara Insuli ed altra arei kun forta employeso, populaciono-kresko od internacionala demando. En altra regioni, partikulare ti afektita da populaciono-dekresko e tro-provizo di habiteyo, la rekupero esis plu lenta.

=== Developi de 2020 ===
La COVID-19 pandemio tempale perturbis habiteyo-transakti ed ekonomiala aktiveso. La merkato pose rekuperis, kun chanji en hemanala preferi, financizo-kondicioni e demando kontributante a rinovigita preci-kresko.

Dum la mezo di la 2020a yari, kreskanta demando e limitizita kresko en habiteyo-provizo divenis plu e plu importanta faktori en preci-augmenti. La Banco de España raportis ke reala rezidala kompro-preci kreskis ye mezvaloro di 9,7% en 2025, kompare kun 5,5% en 2024 e 0,4% en 2023. Existanta domi augmentis ye 10,0% en 2025, dum ke nova domi kreskis ye 8,4%.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Annual Report 2025 |publisher=Banco de España |year=2026 |url=https://www.bde.es/f/webbe/Sesiones/Publicaciones/PublicacionesAnuales/InformesAnuales/25/InfAnual_2025_En.pdf |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

La trimestrala Domo-Preci-Indexo di la INE anke registragis substancala augmenti dum 2025 e la unesma duimo di 2026. Lua nacionala indexo por nova lojeyi atingis 107,23 en la duesma trimestro di 2026, uzante la refero-bazo di la indexo. Ta figuro reprezentas indexo-valoro, ne preco en euri po quadrata metro.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Índice de precios de vivienda: vivienda nueva, nacional |publisher=Ministerio de Economía, Comercio y Empresa, based on INE data |url=https://bdsice.mineco.gob.es/indeco/reports/verSerieGraf_limpio.aspx/?codigo=441100&amp;frec=-1 |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Regionala diferi ==
Domo-preci varias substancale tra Hispania. Madrid e Barcelona havas inter la maxim chera urbala habiteyo-merkati di la lando, reflektante lia koncentro di employeso, servi, universitati ed ekonomiala aktiveso. La Baleara Insuli ed ula Mediteranea litorala arei anke havas alta preci, parte asociita kun turismo, duesma-domo-kompri ed internacionala demando.

Altra regioni experiencis plu febla preci-kresko o min alta mezvalora preci. Populaciono-dekresko, min alta hemanala revenui e plu granda stoko di vakua o neuzata proprieti povas limitizar demando en ula inlanda e rurala arei.

Studii di regionala habiteyo-merkati emfazis ke nacionala mezvalori povas celar ta diferi. Analizo di Hispaniana provinci inter 1985 e 2018 trovis ke revenuo, neemployeso e demografiala denseso esis asociita kun longa-perioda habiteyo-preci-developi. Ol anke identifikis substancala diferi en la dimensiono ye qua preci departis de evaluita equilibro-niveli.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Álvarez Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Modelling regional housing prices in Spain |publisher=Banco de España |date=17 December 2019 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/modelling-regional-housing-prices-spain.html |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Faktori influanta preci ==
Plura faktori influas domo-preci en Hispania:
* Hemanala revenuo ed employeso: Plu alta revenui ed employeso-oportunesi tendencas suportar habiteyo-demando, partikulare en granda metropolala arei.
* Populaciono e hemano-formaco: Populaciono-kresko, migro e chanji en hemano-grandeso influas la quanto e tipo di domi bezonata.
* Hipoteko-kredito ed interesto-rangi: La kusto e disponebleso di financizo afektas la kompro-povo di hemanari ed investanti.
* Habiteyo-provizo: La disponebleso di developebla tereno, konstrukto-kusti, planado-reguli e la rapideso di konstrukto influas la provizo di nova domi.
* Turismo e duesma domi: Internacionala kompranti e demando por vakanco-proprieti afektas preci en litorala arei e la insuli.
* Investo ed expekti: Expekti di futura preci-augmenti povas kurajigar investo e kontributar a periodi di rapida valorigado.

Empirikala sercho pri Hispania trovis ke domo-preci relatas ekonomiala e demografiala fundamenti, dum ke anke demonstrante ke la relato diferas inter regioni.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Torres-Téllez |first1=Jonathan |last2=Montero Soler |first2=Alberto |title=Housing prices in Spain after the beginning of the financial crisis: An empirical analysis |journal=Journal of Quantitative Methods for Economics and Business Administration |year=2021 |doi=10.46661/revmetodoscuanteconempresa.4502}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Real-imoblo en Hispania]]
[[Kategorio:Habiteyo en Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomio di Hispania]]</text>
      <sha1>n54rimld01flc2n4ohcy5i6yvc9cf8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144102</id>
      <parentid>1144101</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10884" sha1="dnbx2ds3m5rlc9bfe5qfll29zlgdxuy" xml:space="preserve">[[Arkivo:Evolucion Precio Vivienda España 1985 2012 (cropped).png|400px|thumb|Evoluciono di la [[preco di habiteyo]] nova en Hispania 1985-2012 -Sociedad de Tasación-. La [[proprieto-bulo en Hispania]] komencis en 2001 e duris til 2007 kande habiteyo atingis sua kolmo di preci, lore explozis la [[Hispaniana imoblo-krizo 2008-2014]] efektigante [[Hispaniana krizo di 2008-2013|ekonomiala, sociala ed institucala krizo en Hispania]].&lt;ref name=sociedad_tasación_precio_vivienda_nueva&gt;[https://www.st-tasacion.es/es/indice-de-precios-de-vivienda-nueva.html Preco di la nova habiteyo en Hispania], Sociedad de tasación&lt;/ref&gt;]]
'''Domo-preci en Hispania''' subisis plura periodi di substancala kresko e dekresko depos la fino di la 20ma yarcento. La Hispaniana habiteyo-merkato experiencis longa-perioda buleo inter la meza di la 1990a yari e 2007, sequita da akuta korektigo dum la financala krizo e gradoza rekupero komencanta en 2014. Depos la komenco di la 2020a yari, preci augmentis itere, kun partikulare forta kreski en arei ube habiteyo-demando preterpasis la disponebla provizo.

Domo-preci varias konsiderinde inter la autonoma komunesi e provinci di Hispania. Populaciono-kresko, hemanala revenuo, employeso, hipoteko-disponebleso, konstrukto-aktiveso e la koncentro di ekonomiala aktiveso en precipua urbi e turistala destini omna influis regionala preci-developi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Serrano-Martínez |first1=José-María |last2=García-Marín |first2=Ramón |last3=Lagar-Timón |first3=David |title=Housing, population and region in Spain: a currently saturated property market with marked regional differences |journal=The Geographical Journal |volume=183 |issue=2 |pages=126–139 |year=2017 |doi=10.1111/geoj.12187}}&lt;/ref&gt;

== Mezuro ==
Domo-preci en Hispania mezuresas tra plura statistikal serii. La Nacionala Statistiko-Instituto (INE) publikigas la Domo-Preci-Indexo (Índice de Precios de Vivienda), quo sequas chanji en la preci di lojeyi komprata da hemanari. Ol distingas inter nova ed existanta domi e provizas trimestrala figuri. La indexo mezuras preci-chanji prefere kam la mezvalora preco po quadrata metro.&lt;ref&gt;{{cite web |title=House Price Index |publisher=Instituto Nacional de Estadística |url=https://www.ine.es/dyngs/IOE/es/operacion.htm?numinv=30457 |language=es |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

La Ministerio responsanta pri habiteyo ed urbala politiko anke publikigas mezvalora transakto-preci po quadrata metro. Ta figuri esas utila por komparar nominala preci tra periodi e loki, quankam chanji en la kompozeso e karakterizivi di vendita proprieti povas afektar la mezvalori. Altra fonti, inkluzante proprieto-evaluo-kompanii e real-imoblo-portali, publikigas evalui bazita sur expertizo od anuncita preci; ta mezuri ne esas direte interchanjebla kun kompletigita-vendo-statistiki.

== Historiala developo ==
=== Expanso ante 1995 ===
Dum la fino di la 20ma yarcento, domo-preci en Hispania influesis da ekonomiala kresko, urbanizeso, demografiala chanji ed expanso di hipoteko-prestado. La developo di la habiteyo-merkato esis partikulare pronuncata en precipua metropolala arei e litorala regioni. Tamen, nacionala preci-movi celis substancala diferi inter lokala merkati.

=== Proprieto-buleo (1995–2007) ===
De la meza di la 1990a yari, Hispania experiencis precipua expanso en rezidala konstrukto e domo-preci. L'introdukto di la euro, falanta interesto-rangi, plu facila aceso a hipoteko-kredito, ekonomiala kresko e forta demando kontributis a l'expanso. Populaciono-kresko, inkluzante enmigro, ed investo en duesma domi anke suportis demando.

Mezvalora preci kreskis partikulare rapide dum la frua e meza 2000a yari. Segun historiala serii publikigita da la Hispaniana guvernerio, la mezvalora preco di libera-merkato habiteyo augmentis de aproxime €693 po quadrata metro en 1995 a plu kam €2.000 en 2007. La konstrukto-sektoro expansis substancale, kun granda developi en metropolala arei ed alonge la Mediteranea litoro.

La buleo akompanesis da kreskanta hemanala debizeso e substancala regionala diferi en konstrukto e preci-kresko. Sercho da la Banco de España trovis ke reala domo-preci esis super evaluita longa-perioda equilibro-niveli en la maxim multa Hispaniana provinci ye la kolmo di 2007, quankam la grado di tro-evaluo diferas konsiderinde inter regioni.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Álvarez Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Modelling regional housing prices in Spain |publisher=Banco de España |series=Working Papers |number=1941 |date=17 December 2019 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/modelling-regional-housing-prices-spain.html |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Financala krizo e preci-korektigo (2008–2014) ===
L'internacionala financala krizo e la krulo di la Hispaniana proprieto-buleo duktis a longa-perioda decenso. La kontrakto di kredito, falanta konstrukto-aktiveso, kreskanta neemployeso e hemanala financala desfacileso reduktis demando por habiteyo. Developeri e financala institucuri akumulis granda proprieto-portofolii, dum ke la quanto di nevendita nove konstruktita domi augmentis.

Mezvalora habiteyo-preci falis dum plura intersequanta yari. La dekresko esis partikulare pronuncata en arei qui experiencabis extensa spekulala konstrukto. L'ajustigo afektis ambe nova ed existanta proprieti, quankam lua skalo variis tra provinci e municipi.

Sercho examinanta regionala habiteyo-merkati trovis ke la dimensiono di preci-tro-evaluo ye la kolmo di 2007 diferas substancale inter provinci. La sequanta korektigo do ne esis uniforma tra la lando.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Álvarez-Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Are house prices overvalued in Spain? A regional approach |journal=Economic Modelling |volume=99 |year=2021 |article-number=105499 |doi=10.1016/j.econmod.2021.105499}}&lt;/ref&gt;

=== Rekupero de 2014 ===
La Hispaniana habiteyo-merkato komencis rekuperar cirkume 2014, pos la ekonomiala receseso. Employeso-kresko, plubonigita ekonomiala kondicioni, rinovigita hipoteko-prestado ed augmentata demando en precipua urbi kontributis a la rekupero. Exterlanda investo e turismo-relatanta demando esis importanta en ula litorala ed insulala merkati.

La rekupero esis neegala. Preci augmentis plu rapide en Madrid, Barcelona, la Baleara Insuli ed altra arei kun forta employeso, populaciono-kresko od internacionala demando. En altra regioni, partikulare ti afektita da populaciono-dekresko e tro-provizo di habiteyo, la rekupero esis plu lenta.

=== Developi de 2020 ===
La COVID-19 pandemio tempale perturbis habiteyo-transakti ed ekonomiala aktiveso. La merkato pose rekuperis, kun chanji en hemanala preferi, financizo-kondicioni e demando kontributante a rinovigita preci-kresko.

Dum la mezo di la 2020a yari, kreskanta demando e limitizita kresko en habiteyo-provizo divenis plu e plu importanta faktori en preci-augmenti. La Banco de España raportis ke reala rezidala kompro-preci kreskis ye mezvaloro di 9,7% en 2025, kompare kun 5,5% en 2024 e 0,4% en 2023. Existanta domi augmentis ye 10,0% en 2025, dum ke nova domi kreskis ye 8,4%.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Annual Report 2025 |publisher=Banco de España |year=2026 |url=https://www.bde.es/f/webbe/Sesiones/Publicaciones/PublicacionesAnuales/InformesAnuales/25/InfAnual_2025_En.pdf |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

La trimestrala Domo-Preci-Indexo di la INE anke registragis substancala augmenti dum 2025 e la unesma duimo di 2026. Lua nacionala indexo por nova lojeyi atingis 107,23 en la duesma trimestro di 2026, uzante la refero-bazo di la indexo. Ta figuro reprezentas indexo-valoro, ne preco en euri po quadrata metro.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Índice de precios de vivienda: vivienda nueva, nacional |publisher=Ministerio de Economía, Comercio y Empresa, based on INE data |url=https://bdsice.mineco.gob.es/indeco/reports/verSerieGraf_limpio.aspx/?codigo=441100&amp;frec=-1 |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Regionala diferi ==
Domo-preci varias substancale tra Hispania. Madrid e Barcelona havas inter la maxim chera urbala habiteyo-merkati di la lando, reflektante lia koncentro di employeso, servi, universitati ed ekonomiala aktiveso. La Baleara Insuli ed ula Mediteranea litorala arei anke havas alta preci, parte asociita kun turismo, duesma-domo-kompri ed internacionala demando.

Altra regioni experiencis plu febla preci-kresko o min alta mezvalora preci. Populaciono-dekresko, min alta hemanala revenui e plu granda stoko di vakua o neuzata proprieti povas limitizar demando en ula inlanda e rurala arei.

Studii di regionala habiteyo-merkati emfazis ke nacionala mezvalori povas celar ta diferi. Analizo di Hispaniana provinci inter 1985 e 2018 trovis ke revenuo, neemployeso e demografiala denseso esis asociita kun longa-perioda habiteyo-preci-developi. Ol anke identifikis substancala diferi en la dimensiono ye qua preci departis de evaluita equilibro-niveli.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Álvarez Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Modelling regional housing prices in Spain |publisher=Banco de España |date=17 December 2019 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/modelling-regional-housing-prices-spain.html |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Faktori influanta preci ==
Plura faktori influas domo-preci en Hispania:
* Hemanala revenuo ed employeso: Plu alta revenui ed employeso-oportunesi tendencas suportar habiteyo-demando, partikulare en granda metropolala arei.
* Populaciono e hemano-formaco: Populaciono-kresko, migro e chanji en hemano-grandeso influas la quanto e tipo di domi bezonata.
* Hipoteko-kredito ed interesto-rangi: La kusto e disponebleso di financizo afektas la kompro-povo di hemanari ed investanti.
* Habiteyo-provizo: La disponebleso di developebla tereno, konstrukto-kusti, planado-reguli e la rapideso di konstrukto influas la provizo di nova domi.
* Turismo e duesma domi: Internacionala kompranti e demando por vakanco-proprieti afektas preci en litorala arei e la insuli.
* Investo ed expekti: Expekti di futura preci-augmenti povas kurajigar investo e kontributar a periodi di rapida valorigado.

Empirikala sercho pri Hispania trovis ke domo-preci relatas ekonomiala e demografiala fundamenti, dum ke anke demonstrante ke la relato diferas inter regioni.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Torres-Téllez |first1=Jonathan |last2=Montero Soler |first2=Alberto |title=Housing prices in Spain after the beginning of the financial crisis: An empirical analysis |journal=Journal of Quantitative Methods for Economics and Business Administration |year=2021 |doi=10.46661/revmetodoscuanteconempresa.4502}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Real-imoblo en Hispania]]
[[Kategorio:Habiteyo en Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomio di Hispania]]</text>
      <sha1>dnbx2ds3m5rlc9bfe5qfll29zlgdxuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144103</id>
      <parentid>1144102</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <origin>1144103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10945" sha1="excd9m5lk94mozyssvlneymnv58fqqr" xml:space="preserve">[[Arkivo:Evolucion Precio Vivienda España 1985 2012 (cropped).png|400px|thumb|Evoluciono di la [[preco di habiteyo]] nova en Hispania 1985-2012 -Sociedad de Tasación-. La [[proprieto-bulo en Hispania]] komencis en 2001 e duris til 2007 kande habiteyo atingis sua kolmo di preci, lore explozis la [[Hispaniana imoblo-krizo 2008-2014]] efektigante [[Hispaniana krizo di 2008-2013|ekonomiala, sociala ed institucala krizo en Hispania]].&lt;ref name=sociedad_tasación_precio_vivienda_nueva&gt;[https://www.st-tasacion.es/es/indice-de-precios-de-vivienda-nueva.html Preco di la nova habiteyo en Hispania], Sociedad de tasación&lt;/ref&gt;]]
'''Domo-preci en Hispania''' subisis plura periodi di substancala kresko e dekresko depos la fino di la 20ma yarcento. La Hispaniana habiteyo-merkato experiencis longa-perioda buleo inter la meza di la 1990a yari e 2007, sequita da akuta korektigo dum la financala krizo e gradoza rekupero komencanta en 2014. Depos la komenco di la 2020a yari, preci augmentis itere, kun partikulare forta kreski en arei ube habiteyo-demando preterpasis la disponebla provizo.

Domo-preci varias konsiderinde inter la autonoma komunesi e provinci di Hispania. Populaciono-kresko, hemanala revenuo, employeso, hipoteko-disponebleso, konstrukto-aktiveso e la koncentro di ekonomiala aktiveso en precipua urbi e turistala destini omna influis regionala preci-developi.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Serrano-Martínez |first1=José-María |last2=García-Marín |first2=Ramón |last3=Lagar-Timón |first3=David |title=Housing, population and region in Spain: a currently saturated property market with marked regional differences |journal=The Geographical Journal |volume=183 |issue=2 |pages=126–139 |year=2017 |doi=10.1111/geoj.12187}}&lt;/ref&gt;

== Mezuro ==
Domo-preci en Hispania mezuresas tra plura statistikal serii. La Nacionala Statistiko-Instituto (INE) publikigas la Domo-Preci-Indexo (Índice de Precios de Vivienda), quo sequas chanji en la preci di lojeyi komprata da hemanari. Ol distingas inter nova ed existanta domi e provizas trimestrala figuri. La indexo mezuras preci-chanji prefere kam la mezvalora preco po quadrata metro.&lt;ref&gt;{{cite web |title=House Price Index |publisher=Instituto Nacional de Estadística |url=https://www.ine.es/dyngs/IOE/es/operacion.htm?numinv=30457 |language=es |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

La Ministerio responsanta pri habiteyo ed urbala politiko anke publikigas mezvalora transakto-preci po quadrata metro. Ta figuri esas utila por komparar nominala preci tra periodi e loki, quankam chanji en la kompozeso e karakterizivi di vendita proprieti povas afektar la mezvalori. Altra fonti, inkluzante proprieto-evaluo-kompanii e real-imoblo-portali, publikigas evalui bazita sur expertizo od anuncita preci; ta mezuri ne esas direte interchanjebla kun kompletigita-vendo-statistiki.

== Historiala developo ==
=== Expanso ante 1995 ===
Dum la fino di la 20ma yarcento, domo-preci en Hispania influesis da ekonomiala kresko, urbanizeso, demografiala chanji ed expanso di hipoteko-prestado. La developo di la habiteyo-merkato esis partikulare pronuncata en precipua metropolala arei e litorala regioni. Tamen, nacionala preci-movi celis substancala diferi inter lokala merkati.

=== Proprieto-buleo (1995–2007) ===
De la meza di la 1990a yari, Hispania experiencis precipua expanso en rezidala konstrukto e domo-preci. L'introdukto di la euro, falanta interesto-rangi, plu facila aceso a hipoteko-kredito, ekonomiala kresko e forta demando kontributis a l'expanso. Populaciono-kresko, inkluzante enmigro, ed investo en duesma domi anke suportis demando.

Mezvalora preci kreskis partikulare rapide dum la frua e meza 2000a yari. Segun historiala serii publikigita da la Hispaniana guvernerio, la mezvalora preco di libera-merkato habiteyo augmentis de aproxime €693 po quadrata metro en 1995 a plu kam €2.000 en 2007. La konstrukto-sektoro expansis substancale, kun granda developi en metropolala arei ed alonge la Mediteranea litoro.

La buleo akompanesis da kreskanta hemanala debizeso e substancala regionala diferi en konstrukto e preci-kresko. Sercho da la Banco de España trovis ke reala domo-preci esis super evaluita longa-perioda equilibro-niveli en la maxim multa Hispaniana provinci ye la kolmo di 2007, quankam la grado di tro-evaluo diferas konsiderinde inter regioni.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Álvarez Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Modelling regional housing prices in Spain |publisher=Banco de España |series=Working Papers |number=1941 |date=17 December 2019 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/modelling-regional-housing-prices-spain.html |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Financala krizo e preci-korektigo (2008–2014) ===
L'internacionala financala krizo e la krulo di la Hispaniana proprieto-buleo duktis a longa-perioda decenso. La kontrakto di kredito, falanta konstrukto-aktiveso, kreskanta neemployeso e hemanala financala desfacileso reduktis demando por habiteyo. Developeri e financala institucuri akumulis granda proprieto-portofolii, dum ke la quanto di nevendita nove konstruktita domi augmentis.

Mezvalora habiteyo-preci falis dum plura intersequanta yari. La dekresko esis partikulare pronuncata en arei qui experiencabis extensa spekulala konstrukto. L'ajustigo afektis ambe nova ed existanta proprieti, quankam lua skalo variis tra provinci e municipi.

Sercho examinanta regionala habiteyo-merkati trovis ke la dimensiono di preci-tro-evaluo ye la kolmo di 2007 diferas substancale inter provinci. La sequanta korektigo do ne esis uniforma tra la lando.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Álvarez-Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Are house prices overvalued in Spain? A regional approach |journal=Economic Modelling |volume=99 |year=2021 |article-number=105499 |doi=10.1016/j.econmod.2021.105499}}&lt;/ref&gt;

=== Rekupero de 2014 ===
La Hispaniana habiteyo-merkato komencis rekuperar cirkume 2014, pos la ekonomiala receseso. Employeso-kresko, plubonigita ekonomiala kondicioni, rinovigita hipoteko-prestado ed augmentata demando en precipua urbi kontributis a la rekupero. Exterlanda investo e turismo-relatanta demando esis importanta en ula litorala ed insulala merkati.

La rekupero esis neegala. Preci augmentis plu rapide en Madrid, Barcelona, la Baleara Insuli ed altra arei kun forta employeso, populaciono-kresko od internacionala demando. En altra regioni, partikulare ti afektita da populaciono-dekresko e tro-provizo di habiteyo, la rekupero esis plu lenta.

=== Developi de 2020 ===
La COVID-19 pandemio tempale perturbis habiteyo-transakti ed ekonomiala aktiveso. La merkato pose rekuperis, kun chanji en hemanala preferi, financizo-kondicioni e demando kontributante a rinovigita preci-kresko.

Dum la mezo di la 2020a yari, kreskanta demando e limitizita kresko en habiteyo-provizo divenis plu e plu importanta faktori en preci-augmenti. La Banco de España raportis ke reala rezidala kompro-preci kreskis ye mezvaloro di 9,7% en 2025, kompare kun 5,5% en 2024 e 0,4% en 2023. Existanta domi augmentis ye 10,0% en 2025, dum ke nova domi kreskis ye 8,4%.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Annual Report 2025 |publisher=Banco de España |year=2026 |url=https://www.bde.es/f/webbe/Sesiones/Publicaciones/PublicacionesAnuales/InformesAnuales/25/InfAnual_2025_En.pdf |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

La trimestrala Domo-Preci-Indexo di la INE anke registragis substancala augmenti dum 2025 e la unesma duimo di 2026. Lua nacionala indexo por nova lojeyi atingis 107,23 en la duesma trimestro di 2026, uzante la refero-bazo di la indexo. Ta figuro reprezentas indexo-valoro, ne preco en euri po quadrata metro.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Índice de precios de vivienda: vivienda nueva, nacional |publisher=Ministerio de Economía, Comercio y Empresa, based on INE data |url=https://bdsice.mineco.gob.es/indeco/reports/verSerieGraf_limpio.aspx/?codigo=441100&amp;frec=-1 |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Regionala diferi ==
Domo-preci varias substancale tra Hispania. Madrid e Barcelona havas inter la maxim chera urbala habiteyo-merkati di la lando, reflektante lia koncentro di employeso, servi, universitati ed ekonomiala aktiveso. La Baleara Insuli ed ula Mediteranea litorala arei anke havas alta preci, parte asociita kun turismo, duesma-domo-kompri ed internacionala demando.

Altra regioni experiencis plu febla preci-kresko o min alta mezvalora preci. Populaciono-dekresko, min alta hemanala revenui e plu granda stoko di vakua o neuzata proprieti povas limitizar demando en ula inlanda e rurala arei.

Studii di regionala habiteyo-merkati emfazis ke nacionala mezvalori povas celar ta diferi. Analizo di Hispaniana provinci inter 1985 e 2018 trovis ke revenuo, neemployeso e demografiala denseso esis asociita kun longa-perioda habiteyo-preci-developi. Ol anke identifikis substancala diferi en la dimensiono ye qua preci departis de evaluita equilibro-niveli.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Álvarez Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Modelling regional housing prices in Spain |publisher=Banco de España |date=17 December 2019 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/modelling-regional-housing-prices-spain.html |access-date=3 November 2026}}&lt;/ref&gt;

== Faktori influanta preci ==
Plura faktori influas domo-preci en Hispania:
* Hemanala revenuo ed employeso: Plu alta revenui ed employeso-oportunesi tendencas suportar habiteyo-demando, partikulare en granda metropolala arei.
* Populaciono e hemano-formaco: Populaciono-kresko, migro e chanji en hemano-grandeso influas la quanto e tipo di domi bezonata.
* Hipoteko-kredito ed interesto-rangi: La kusto e disponebleso di financizo afektas la kompro-povo di hemanari ed investanti.
* Habiteyo-provizo: La disponebleso di developebla tereno, konstrukto-kusti, planado-reguli e la rapideso di konstrukto influas la provizo di nova domi.
* Turismo e duesma domi: Internacionala kompranti e demando por vakanco-proprieti afektas preci en litorala arei e la insuli.
* Investo ed expekti: Expekti di futura preci-augmenti povas kurajigar investo e kontributar a periodi di rapida valorigado.

Empirikala sercho pri Hispania trovis ke domo-preci relatas ekonomiala e demografiala fundamenti, dum ke anke demonstrante ke la relato diferas inter regioni.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Torres-Téllez |first1=Jonathan |last2=Montero Soler |first2=Alberto |title=Housing prices in Spain after the beginning of the financial crisis: An empirical analysis |journal=Journal of Quantitative Methods for Economics and Business Administration |year=2021 |doi=10.46661/revmetodoscuanteconempresa.4502}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorio:Habiteyo en Hispania]]
[[Kategorio:Preco di habiteyo segun lando|Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomiala historio di Hispania]]
[[Kategorio:Ekonomio di Hispania]]</text>
      <sha1>excd9m5lk94mozyssvlneymnv58fqqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Preco di habiteyo en Hispania</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127667</id>
    <redirect title="Domo-preci en Hispania" />
    <revision>
      <id>1144104</id>
      <timestamp>2026-11-03T14:59:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idistulo</username>
        <id>48424</id>
      </contributor>
      <comment>Ridirektas a [[Domo-preci en Hispania]]</comment>
      <origin>1144104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="7vyjt288t60ajyt7f103jssmj71bpdx" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Domo-preci en Hispania]]</text>
      <sha1>7vyjt288t60ajyt7f103jssmj71bpdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Araukario</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127668</id>
    <revision>
      <id>1144116</id>
      <timestamp>2026-11-03T17:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun 'Ica kategorio listigas la diversa [[speco|speci]] di la [[genero]] [[araukario]].   [[Kategorio:Araukariacei]] [[Kategorio:Forestokultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] [[Kategorio:Koniferala generi]]'</comment>
      <origin>1144116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="204" sha1="62rpkijmrenuf1s3sn1empigz2x907j" xml:space="preserve">Ica kategorio listigas la diversa [[speco|speci]] di la [[genero]] [[araukario]]. 

[[Kategorio:Araukariacei]]
[[Kategorio:Forestokultivado]]
[[Kategorio:Gardenokultivado]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>62rpkijmrenuf1s3sn1empigz2x907j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linlithgow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127669</id>
    <revision>
      <id>1144121</id>
      <timestamp>2026-11-03T19:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Linlithgow, The Cross, Cross Well.jpg|right|400px]] '''Linlithgow''' ([[IFA]] ''lɪnˈlɪθɡoʊ'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[West Lothian]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].  [[Kategorio:Urbi en Skotia]]'</comment>
      <origin>1144121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="n0c7woj8tc9p97e04jh6gd280fxgo4q" xml:space="preserve">[[Arkivo:Linlithgow, The Cross, Cross Well.jpg|right|400px]]
'''Linlithgow''' ([[IFA]] ''lɪnˈlɪθɡoʊ'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[West Lothian]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].

[[Kategorio:Urbi en Skotia]]</text>
      <sha1>n0c7woj8tc9p97e04jh6gd280fxgo4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linlithgow Rose FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127670</id>
    <revision>
      <id>1144122</id>
      <timestamp>2026-11-03T19:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun ''''Linlithgow Rose FC''' od oficale '''Linlithgow Rose Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Linlithgow]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[West Lothian]]), fondit en 1889.  [[Kategorio:Linlithgow Rose FC|*]]'</comment>
      <origin>1144122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="cr5t9yogf8r85en8n9p7zbtmb5d3x1w" xml:space="preserve">'''Linlithgow Rose FC''' od oficale '''Linlithgow Rose Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Linlithgow]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[West Lothian]]), fondit en 1889.

[[Kategorio:Linlithgow Rose FC|*]]</text>
      <sha1>cr5t9yogf8r85en8n9p7zbtmb5d3x1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Linlithgow Rose FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127671</id>
    <revision>
      <id>1144123</id>
      <timestamp>2026-11-03T19:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Linlithgow Rose FC]]'</comment>
      <origin>1144123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="q08voia6zn194fwx55jarwun71nxeih" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Linlithgow Rose FC]]</text>
      <sha1>q08voia6zn194fwx55jarwun71nxeih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Linlithgow Rose FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127672</id>
    <revision>
      <id>1144124</id>
      <timestamp>2026-11-03T19:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Linlithgow Rose FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Linlithgow Rose FC]]'</comment>
      <origin>1144124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="g64qzaq5uf38hknmhbti7srdykm2ot6" xml:space="preserve">[[Kategorio:Linlithgow Rose FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Linlithgow Rose FC]]</text>
      <sha1>g64qzaq5uf38hknmhbti7srdykm2ot6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Linlithgow Rose FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127673</id>
    <revision>
      <id>1144125</id>
      <timestamp>2026-11-03T19:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Linlithgow Rose FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Linlithgow Rose FC]]'</comment>
      <origin>1144125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="bb2uvry0kopj8qbblq1likm7dopaefa" xml:space="preserve">[[Kategorio:Linlithgow Rose FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Linlithgow Rose FC]]</text>
      <sha1>bb2uvry0kopj8qbblq1likm7dopaefa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>West Linton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127674</id>
    <revision>
      <id>1144126</id>
      <timestamp>2026-11-03T19:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Old Toll House and St Andrew's Church, West Linton - geograph.org.uk - 6011316.jpg|right|400px]] '''West Linton''' ([[IFA]] ''wɛst ˈlɪntən'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Scottish Borders]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].  [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]'</comment>
      <origin>1144126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="c0tqo8qrvs83oddflv2g1v7qf33qf3q" xml:space="preserve">[[Arkivo:Old Toll House and St Andrew's Church, West Linton - geograph.org.uk - 6011316.jpg|right|400px]]
'''West Linton''' ([[IFA]] ''wɛst ˈlɪntən'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Scottish Borders]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].

[[Kategorio:Vilaji en Skotia]]</text>
      <sha1>c0tqo8qrvs83oddflv2g1v7qf33qf3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linton Hotspur FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127675</id>
    <revision>
      <id>1144127</id>
      <timestamp>2026-11-03T19:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:NMR - Current.jpg|right|400px]] '''Linton Hotspur FC''' od oficale '''Linton Hotspur Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[West Linton]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Scottish Borders]]), fondit en 2008.  [[Kategorio:Linton Hotspur FC|*]]'</comment>
      <origin>1144127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="04r4fh89vybovyibvucy5w4u4nywsqd" xml:space="preserve">[[Arkivo:NMR - Current.jpg|right|400px]]
'''Linton Hotspur FC''' od oficale '''Linton Hotspur Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[West Linton]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Scottish Borders]]), fondit en 2008.

[[Kategorio:Linton Hotspur FC|*]]</text>
      <sha1>04r4fh89vybovyibvucy5w4u4nywsqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Linton Hotspur FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127676</id>
    <revision>
      <id>1144128</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Linton Hotspur FC]]'</comment>
      <origin>1144128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="t1ixu5rwh6zhiautaqqtwuem3o1en8w" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Linton Hotspur FC]]</text>
      <sha1>t1ixu5rwh6zhiautaqqtwuem3o1en8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Linton Hotspur FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127677</id>
    <revision>
      <id>1144129</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Linton Hotspur FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Linton Hotspur FC]]'</comment>
      <origin>1144129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="hc1npg4vqkelvh2xzzcajh8fk91ylz4" xml:space="preserve">[[Kategorio:Linton Hotspur FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Linton Hotspur FC]]</text>
      <sha1>hc1npg4vqkelvh2xzzcajh8fk91ylz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Linton Hotspur FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127678</id>
    <revision>
      <id>1144130</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Linton Hotspur FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Linton Hotspur FC]]'</comment>
      <origin>1144130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="tfdqv701g0iyd7wfel8kzsm5n89c13y" xml:space="preserve">[[Kategorio:Linton Hotspur FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Linton Hotspur FC]]</text>
      <sha1>tfdqv701g0iyd7wfel8kzsm5n89c13y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Livingston United FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127679</id>
    <revision>
      <id>1144131</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Livingston, West Lothian.JPG|right|400px]] '''Livingston United FC''' od oficale '''Livingston United Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Livingston (Unionita Rejio)|Livingston]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[West Lothian]]), fondit en 1970.  [[Kategorio:Livingston United FC|*]]'</comment>
      <origin>1144131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="351" sha1="nu0fo3okknqxigl0fl5g5shy00vecf9" xml:space="preserve">[[Arkivo:Livingston, West Lothian.JPG|right|400px]]
'''Livingston United FC''' od oficale '''Livingston United Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Livingston (Unionita Rejio)|Livingston]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[West Lothian]]), fondit en 1970.

[[Kategorio:Livingston United FC|*]]</text>
      <sha1>nu0fo3okknqxigl0fl5g5shy00vecf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Livingston United FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127680</id>
    <revision>
      <id>1144132</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Livingston United FC]]'</comment>
      <origin>1144132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="9fzrzqbed1kav6tkc86ft2wrrynq223" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Livingston United FC]]</text>
      <sha1>9fzrzqbed1kav6tkc86ft2wrrynq223</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Livingston United FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127681</id>
    <revision>
      <id>1144133</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Livingston United FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Livingston United FC]]'</comment>
      <origin>1144133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="8banc2ko4wm7g7rofxh6bcz7jrvk45a" xml:space="preserve">[[Kategorio:Livingston United FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Livingston United FC]]</text>
      <sha1>8banc2ko4wm7g7rofxh6bcz7jrvk45a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Livingston United FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127682</id>
    <revision>
      <id>1144134</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Livingston United FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Livingston United FC]]'</comment>
      <origin>1144134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="hlob2wfswcpkpby6ghpzo0xi3fzdfvy" xml:space="preserve">[[Kategorio:Livingston United FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Livingston United FC]]</text>
      <sha1>hlob2wfswcpkpby6ghpzo0xi3fzdfvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lochee Harp FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127683</id>
    <revision>
      <id>1144135</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|right|400px]] '''Lochee Harp FC''' od oficale '''Lochee Harp Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], fondit en 1904.  [[Kategorio:Lochee Harp FC|*]]'</comment>
      <origin>1144135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="qqirfe7bd9slfqpn8kp9vteowmadmu5" xml:space="preserve">[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|right|400px]]
'''Lochee Harp FC''' od oficale '''Lochee Harp Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], fondit en 1904.

[[Kategorio:Lochee Harp FC|*]]</text>
      <sha1>qqirfe7bd9slfqpn8kp9vteowmadmu5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144139</id>
      <parentid>1144135</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T20:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="279" sha1="aqdb2hld8wnjeopi2ea7138xmh4tn60" xml:space="preserve">[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|eta|400px|''Lochee'' – parto di [[Dundee]]]]
'''Lochee Harp FC''' od oficale '''Lochee Harp Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], fondit en 1904.

[[Kategorio:Lochee Harp FC|*]]</text>
      <sha1>aqdb2hld8wnjeopi2ea7138xmh4tn60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Lochee Harp FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127684</id>
    <revision>
      <id>1144136</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochee Harp FC]]'</comment>
      <origin>1144136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="cjcksdgxdqhfyh2am5i0b33pv6atin8" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochee Harp FC]]</text>
      <sha1>cjcksdgxdqhfyh2am5i0b33pv6atin8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Lochee Harp FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127685</id>
    <revision>
      <id>1144137</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochee Harp FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochee Harp FC]]'</comment>
      <origin>1144137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="fjtsnfdv34kec2lewu48pkuiqjpa4rk" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochee Harp FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochee Harp FC]]</text>
      <sha1>fjtsnfdv34kec2lewu48pkuiqjpa4rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Lochee Harp FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127686</id>
    <revision>
      <id>1144138</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochee Harp FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochee Harp FC]]'</comment>
      <origin>1144138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="3sqptgjjqzedpo9noxjmpj2px1gx9qw" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochee Harp FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochee Harp FC]]</text>
      <sha1>3sqptgjjqzedpo9noxjmpj2px1gx9qw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lochee United FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127687</id>
    <revision>
      <id>1144140</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|eta|400px|''Lochee'' – parto di [[Dundee]]]] '''Lochee United FC''' od oficale '''Lochee United Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], fondit en 1892.  [[Kategorio:Lochee United FC|*]]'</comment>
      <origin>1144140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="285" sha1="7503ky88lydg7g2hvpud57dp614bn28" xml:space="preserve">[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|eta|400px|''Lochee'' – parto di [[Dundee]]]]
'''Lochee United FC''' od oficale '''Lochee United Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], fondit en 1892.

[[Kategorio:Lochee United FC|*]]</text>
      <sha1>7503ky88lydg7g2hvpud57dp614bn28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144152</id>
      <parentid>1144140</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="go820rumrrkn5l3dqicqjv2o2yvw81s" xml:space="preserve">[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|eta|400px|''Lochee'' – parto di [[Dundee]]]]
'''Lochee United FC''' od oficale '''Lochee United Junior Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], fondit en 1892.

[[Kategorio:Lochee United FC|*]]</text>
      <sha1>go820rumrrkn5l3dqicqjv2o2yvw81s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Lochee United FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127688</id>
    <revision>
      <id>1144141</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochee United FC]]'</comment>
      <origin>1144141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="5hmk7cbbtqd2x63y5v75qwlon1upva8" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochee United FC]]</text>
      <sha1>5hmk7cbbtqd2x63y5v75qwlon1upva8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Lochee United FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127689</id>
    <revision>
      <id>1144142</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochee United FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochee United FC]]'</comment>
      <origin>1144142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="explxkqkigytzxnvyooh4ejg3ri4hck" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochee United FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochee United FC]]</text>
      <sha1>explxkqkigytzxnvyooh4ejg3ri4hck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Lochee United FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127690</id>
    <revision>
      <id>1144143</id>
      <timestamp>2026-11-03T20:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochee United FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochee United FC]]'</comment>
      <origin>1144143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="jxxxi3usxcedh8kppuv4zncge2gvqxy" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochee United FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochee United FC]]</text>
      <sha1>jxxxi3usxcedh8kppuv4zncge2gvqxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lochee FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127691</id>
    <revision>
      <id>1144144</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|eta|400px|''Lochee'' – parto di [[Dundee]]]] '''Lochee FC''' od oficale '''Lochee Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], existint en yari 1884-1890.  [[Kategorio:Lochee FC|*]]'</comment>
      <origin>1144144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="guihc6w3ci7scp2z1msuehxlbphzwtd" xml:space="preserve">[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|eta|400px|''Lochee'' – parto di [[Dundee]]]]
'''Lochee FC''' od oficale '''Lochee Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], existint en yari 1884-1890.

[[Kategorio:Lochee FC|*]]</text>
      <sha1>guihc6w3ci7scp2z1msuehxlbphzwtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Lochee FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127692</id>
    <revision>
      <id>1144145</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochee FC]]'</comment>
      <origin>1144145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="g1edq0cwer2q31nsji6vrx9vtx2vgee" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochee FC]]</text>
      <sha1>g1edq0cwer2q31nsji6vrx9vtx2vgee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Lochee FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127693</id>
    <revision>
      <id>1144146</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochee FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochee FC]]'</comment>
      <origin>1144146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="0s17j5lxo6uxmcxr0f913iahn8atc62" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochee FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochee FC]]</text>
      <sha1>0s17j5lxo6uxmcxr0f913iahn8atc62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Lochee FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127694</id>
    <revision>
      <id>1144147</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochee FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochee FC]]'</comment>
      <origin>1144147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="n4kvvsmbu3wlllw8c5agckvjtp1osap" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochee FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochee FC]]</text>
      <sha1>n4kvvsmbu3wlllw8c5agckvjtp1osap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lochee United FC (1890-1909)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127695</id>
    <revision>
      <id>1144148</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|eta|400px|''Lochee'' – parto di [[Dundee]]]] '''Lochee United FC''' od oficale '''Lochee United Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], existint en yari 1890-1909 kom sucedanto di [[Lochee FC]].  [[Kategorio:Lochee United FC (1890-1909)|*]]'</comment>
      <origin>1144148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="585mi343bn8dgm6y4ugfutw0wpacuj2" xml:space="preserve">[[Arkivo:Lochee from Dundee Law (geograph 3933318).jpg|eta|400px|''Lochee'' – parto di [[Dundee]]]]
'''Lochee United FC''' od oficale '''Lochee United Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Dundee]], existint en yari 1890-1909 kom sucedanto di [[Lochee FC]].

[[Kategorio:Lochee United FC (1890-1909)|*]]</text>
      <sha1>585mi343bn8dgm6y4ugfutw0wpacuj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Lochee United FC (1890-1909)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127696</id>
    <revision>
      <id>1144149</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochee United FC (1890-1909)]]'</comment>
      <origin>1144149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="n7cbea8m1j798sppi1zniibunrjlf68" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochee United FC (1890-1909)]]</text>
      <sha1>n7cbea8m1j798sppi1zniibunrjlf68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Lochee United FC (1890-1909)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127697</id>
    <revision>
      <id>1144150</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochee United FC (1890-1909)]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochee United FC (1890-1909)]]'</comment>
      <origin>1144150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="6q3h8ca61nykihr28qnggz6fosrw75h" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochee United FC (1890-1909)]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochee United FC (1890-1909)]]</text>
      <sha1>6q3h8ca61nykihr28qnggz6fosrw75h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Lochee United FC (1890-1909)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127698</id>
    <revision>
      <id>1144151</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochee United FC (1890-1909)]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochee United FC (1890-1909)]]'</comment>
      <origin>1144151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="974ixjw5q6hri2i7uasku1si851jbzj" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochee United FC (1890-1909)]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochee United FC (1890-1909)]]</text>
      <sha1>974ixjw5q6hri2i7uasku1si851jbzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lochgelly</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127699</id>
    <revision>
      <id>1144153</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:23:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lochgelly Nov08.JPG|right|400px]] '''Lochgelly''' ([[IFA]] ''lɒxˈɡɛli'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Fife]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].  [[Kategorio:Urbi en Skotia]]'</comment>
      <origin>1144153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="482zgc6vbw2hhe7d3e797jovh50xyy5" xml:space="preserve">[[Arkivo:Lochgelly Nov08.JPG|right|400px]]
'''Lochgelly''' ([[IFA]] ''lɒxˈɡɛli'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Fife]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].

[[Kategorio:Urbi en Skotia]]</text>
      <sha1>482zgc6vbw2hhe7d3e797jovh50xyy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lochgelly Albert FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127700</id>
    <revision>
      <id>1144154</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun ''''Lochgelly Albert FC''' od oficale '''Lochgelly Albert Junior Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Lochgelly]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Fife]]), fondit en 1926.  [[Kategorio:Lochgelly Albert FC|*]]'</comment>
      <origin>1144154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="266" sha1="9s255q7szle9p51i63w1pqlmjh7lyi8" xml:space="preserve">'''Lochgelly Albert FC''' od oficale '''Lochgelly Albert Junior Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Lochgelly]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Fife]]), fondit en 1926.

[[Kategorio:Lochgelly Albert FC|*]]</text>
      <sha1>9s255q7szle9p51i63w1pqlmjh7lyi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Lochgelly Albert FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127701</id>
    <revision>
      <id>1144155</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochgelly Albert FC]]'</comment>
      <origin>1144155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="tgzmc9kbbsv2jwu7g0k11u1jjpaszne" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lochgelly Albert FC]]</text>
      <sha1>tgzmc9kbbsv2jwu7g0k11u1jjpaszne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Lochgelly Albert FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127702</id>
    <revision>
      <id>1144156</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochgelly Albert FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochgelly Albert FC]]'</comment>
      <origin>1144156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="mcxts1olg4x1vk1vp6tso0jwvve28x2" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochgelly Albert FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lochgelly Albert FC]]</text>
      <sha1>mcxts1olg4x1vk1vp6tso0jwvve28x2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Lochgelly Albert FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127703</id>
    <revision>
      <id>1144157</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lochgelly Albert FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochgelly Albert FC]]'</comment>
      <origin>1144157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="sdee6gmiejj6q63g4w8iwgzekd5hwpa" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lochgelly Albert FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lochgelly Albert FC]]</text>
      <sha1>sdee6gmiejj6q63g4w8iwgzekd5hwpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Longside</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127704</id>
    <revision>
      <id>1144159</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Main street - Longside.jpg|right|400px]] '''Longside''' ([[IFA]] ''ˈlɒŋsaɪd'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].  [[Kategorio:Urbi en Skotia]]'</comment>
      <origin>1144159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="5v3xtqf1ydzht3wx4caf7fc6i3dprwg" xml:space="preserve">[[Arkivo:Main street - Longside.jpg|right|400px]]
'''Longside''' ([[IFA]] ''ˈlɒŋsaɪd'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].

[[Kategorio:Urbi en Skotia]]</text>
      <sha1>5v3xtqf1ydzht3wx4caf7fc6i3dprwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Longside FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127705</id>
    <revision>
      <id>1144160</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Longside Airfield - geograph.org.uk - 442319.jpg|right|400px]] '''Longside FC''' od oficale '''Longside Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Longside]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]]), fondit en 1933.  [[Kategorio:Longside FC|*]]'</comment>
      <origin>1144160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="tgx2j689sun4tw6s0y9n7fw2lwzvz7i" xml:space="preserve">[[Arkivo:Longside Airfield - geograph.org.uk - 442319.jpg|right|400px]]
'''Longside FC''' od oficale '''Longside Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Longside]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]]), fondit en 1933.

[[Kategorio:Longside FC|*]]</text>
      <sha1>tgx2j689sun4tw6s0y9n7fw2lwzvz7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Longside FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127706</id>
    <revision>
      <id>1144161</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Longside FC]]'</comment>
      <origin>1144161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="p5d8cai92xv1qt2v6vlxogwj2xgz5uu" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Longside FC]]</text>
      <sha1>p5d8cai92xv1qt2v6vlxogwj2xgz5uu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Longside FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127707</id>
    <revision>
      <id>1144162</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Longside FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Longside FC]]'</comment>
      <origin>1144162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="j4q8zxfahn4dzqygkkub123cjp4ovx5" xml:space="preserve">[[Kategorio:Longside FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Longside FC]]</text>
      <sha1>j4q8zxfahn4dzqygkkub123cjp4ovx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Longside FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127708</id>
    <revision>
      <id>1144163</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Longside FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Longside FC]]'</comment>
      <origin>1144163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="f6q86c62p38745fcm01mhe9ihxni4a0" xml:space="preserve">[[Kategorio:Longside FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Longside FC]]</text>
      <sha1>f6q86c62p38745fcm01mhe9ihxni4a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lossiemouth FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127709</id>
    <revision>
      <id>1144167</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Grant park.jpg|right|400px]] '''Lossiemouth FC''' od oficale '''Lossiemouth Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Longside]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Moray]]), fondit en 1945.  [[Kategorio:Lossiemouth FC|*]]'</comment>
      <origin>1144167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282" sha1="scwcdshx2r5yhpukzfs2tq8u016kws6" xml:space="preserve">[[Arkivo:Grant park.jpg|right|400px]]
'''Lossiemouth FC''' od oficale '''Lossiemouth Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Longside]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Moray]]), fondit en 1945.

[[Kategorio:Lossiemouth FC|*]]</text>
      <sha1>scwcdshx2r5yhpukzfs2tq8u016kws6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144168</id>
      <parentid>1144167</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="285" sha1="1qein770enwnh5e0g2fnmnlpgv9ifxi" xml:space="preserve">[[Arkivo:Grant park.jpg|right|400px]]
'''Lossiemouth FC''' od oficale '''Lossiemouth Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Lossiemouth]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Moray]]), fondit en 1945.

[[Kategorio:Lossiemouth FC|*]]</text>
      <sha1>1qein770enwnh5e0g2fnmnlpgv9ifxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Lossiemouth FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127710</id>
    <revision>
      <id>1144169</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lossiemouth FC]]'</comment>
      <origin>1144169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="d99u4j0pn6xwdo7w9npfq471qlyjpwa" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lossiemouth FC]]</text>
      <sha1>d99u4j0pn6xwdo7w9npfq471qlyjpwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Lossiemouth FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127711</id>
    <revision>
      <id>1144170</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lossiemouth FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lossiemouth FC]]'</comment>
      <origin>1144170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="rt5n186x01sbvftj4ok4wnx52fyh6w6" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lossiemouth FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lossiemouth FC]]</text>
      <sha1>rt5n186x01sbvftj4ok4wnx52fyh6w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Lossiemouth FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127712</id>
    <revision>
      <id>1144171</id>
      <timestamp>2026-11-03T21:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lossiemouth FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lossiemouth FC]]'</comment>
      <origin>1144171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="n2848680t2hu95f2nckfzj6bk6h9nqt" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lossiemouth FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lossiemouth FC]]</text>
      <sha1>n2848680t2hu95f2nckfzj6bk6h9nqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luncarty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127713</id>
    <revision>
      <id>1144173</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Luncarty war memorial.jpg|right|400px]] '''Luncarty''' ([[IFA]] ''ˈlʌŋkəɾte'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Perth and Kinross]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].  [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]'</comment>
      <origin>1144173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="247" sha1="hhuquhbxcsm5zthpeb30472i38m5qcy" xml:space="preserve">[[Arkivo:Luncarty war memorial.jpg|right|400px]]
'''Luncarty''' ([[IFA]] ''ˈlʌŋkəɾte'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Perth and Kinross]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]].

[[Kategorio:Vilaji en Skotia]]</text>
      <sha1>hhuquhbxcsm5zthpeb30472i38m5qcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luncarty FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127714</id>
    <revision>
      <id>1144174</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:04:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun ''''Luncarty FC''' od oficale '''Luncarty Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Luncarty]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Perth and Kinross]]), fondit en 1886.  [[Kategorio:Luncarty FC|*]]'</comment>
      <origin>1144174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="o9s3o237x41pyhx6rmbd9a0zi03b01u" xml:space="preserve">'''Luncarty FC''' od oficale '''Luncarty Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Luncarty]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Perth and Kinross]]), fondit en 1886.

[[Kategorio:Luncarty FC|*]]</text>
      <sha1>o9s3o237x41pyhx6rmbd9a0zi03b01u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144175</id>
      <parentid>1144174</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="kef1rnvnjlsgouz3tw0uqa7macxfc8j" xml:space="preserve">'''Luncarty FC''' od oficale '''Luncarty Junior Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Luncarty]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Perth and Kinross]]), fondit en 1886.

[[Kategorio:Luncarty FC|*]]</text>
      <sha1>kef1rnvnjlsgouz3tw0uqa7macxfc8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Luncarty FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127715</id>
    <revision>
      <id>1144176</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Luncarty FC]]'</comment>
      <origin>1144176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="4n69x512shrzjx224tfgm9xnv3yckne" xml:space="preserve">[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Luncarty FC]]</text>
      <sha1>4n69x512shrzjx224tfgm9xnv3yckne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbalisti di Luncarty FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127716</id>
    <revision>
      <id>1144177</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Luncarty FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Luncarty FC]]'</comment>
      <origin>1144177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="o316eh6rn5l4amrvbm9lw1kin5lkb5a" xml:space="preserve">[[Kategorio:Luncarty FC]]
[[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Luncarty FC]]</text>
      <sha1>o316eh6rn5l4amrvbm9lw1kin5lkb5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Futbal-exercisti di Luncarty FC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127717</id>
    <revision>
      <id>1144178</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Luncarty FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Luncarty FC]]'</comment>
      <origin>1144178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="5e8njg1zal436cxmknr2l7hd4ixzusd" xml:space="preserve">[[Kategorio:Luncarty FC]]
[[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Luncarty FC]]</text>
      <sha1>5e8njg1zal436cxmknr2l7hd4ixzusd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caithness</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127718</id>
    <revision>
      <id>1144181</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Caithness-Scotland.svg|right|300px]] '''Caithness''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="apysa1dufx07l0txax1ck3eqod993n1" xml:space="preserve">[[Arkivo:Caithness-Scotland.svg|right|300px]]
'''Caithness''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]</text>
      <sha1>apysa1dufx07l0txax1ck3eqod993n1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144204</id>
      <parentid>1144181</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="347" sha1="c06dwn3ln8puxaz0x9sqesjd1oznhb9" xml:space="preserve">[[Arkivo:Caithness-Scotland.svg|right|300px]]
'''Caithness''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>c06dwn3ln8puxaz0x9sqesjd1oznhb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kincardineshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127719</id>
    <revision>
      <id>1144182</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Kincardineshire - Scotland.svg|right|300px]] '''Kincardineshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="nnvzsuwkn46o5hvfouzrep43hmmy4ez" xml:space="preserve">[[Arkivo:Kincardineshire - Scotland.svg|right|300px]]
'''Kincardineshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]</text>
      <sha1>nnvzsuwkn46o5hvfouzrep43hmmy4ez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144212</id>
      <parentid>1144182</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="410" sha1="0efxg601ehgrz8qqh5mvauarsyhwigy" xml:space="preserve">[[Arkivo:Kincardineshire - Scotland.svg|right|300px]]
'''Kincardineshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>0efxg601ehgrz8qqh5mvauarsyhwigy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nairnshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127720</id>
    <revision>
      <id>1144184</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Nairnshire-Scotland.svg|right|300px]] '''Nairnshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="261" sha1="mjanzywl7fbpp1qf851qjh4iisp3dny" xml:space="preserve">[[Arkivo:Nairnshire-Scotland.svg|right|300px]]
'''Nairnshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]</text>
      <sha1>mjanzywl7fbpp1qf851qjh4iisp3dny</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144216</id>
      <parentid>1144184</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="398" sha1="jsbpohz6nskd28z53gd55h754j7vg49" xml:space="preserve">[[Arkivo:Nairnshire-Scotland.svg|right|300px]]
'''Nairnshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>jsbpohz6nskd28z53gd55h754j7vg49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>County of Nairn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127721</id>
    <redirect title="Nairnshire" />
    <revision>
      <id>1144185</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Ridirektas a [[Nairnshire]]</comment>
      <origin>1144185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="qdhwp249ummhd71wz55d5qkcluuu6oj" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Nairnshire]]</text>
      <sha1>qdhwp249ummhd71wz55d5qkcluuu6oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Morayshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127722</id>
    <revision>
      <id>1144186</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Morayshire - Scotland.svg|right|300px]] '''Morayshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="263" sha1="9zajehl7q2gxlneeiwbfl0v9yrnn3mt" xml:space="preserve">[[Arkivo:Morayshire - Scotland.svg|right|300px]]
'''Morayshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]</text>
      <sha1>9zajehl7q2gxlneeiwbfl0v9yrnn3mt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144215</id>
      <parentid>1144186</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="400" sha1="e5n04ub132qlemlfdpzcm0uou883xyr" xml:space="preserve">[[Arkivo:Morayshire - Scotland.svg|right|300px]]
'''Morayshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>e5n04ub132qlemlfdpzcm0uou883xyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>County of Moray</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127723</id>
    <redirect title="Morayshire" />
    <revision>
      <id>1144187</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Ridirektas a [[Morayshire]]</comment>
      <origin>1144187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="r7ce4muffflx6re2c8oz4tyjmth9obi" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Morayshire]]</text>
      <sha1>r7ce4muffflx6re2c8oz4tyjmth9obi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ross and Cromarty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127724</id>
    <revision>
      <id>1144188</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:County of Ross and Cromarty - Scotland.svg|right|300px]] '''Ross and Cromarty''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="b2vw7jgpdkcvuheopzm3xy01oj1rqlc" xml:space="preserve">[[Arkivo:County of Ross and Cromarty - Scotland.svg|right|300px]]
'''Ross and Cromarty''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]</text>
      <sha1>b2vw7jgpdkcvuheopzm3xy01oj1rqlc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144219</id>
      <parentid>1144188</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="275" sha1="52vrer65y5lqlgtg68xbd44oy2md888" xml:space="preserve">[[Arkivo:County of Ross and Cromarty - Scotland.svg|right|300px]]
'''Ross and Cromarty''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Skotia]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>52vrer65y5lqlgtg68xbd44oy2md888</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Lietnantal arei di Skotia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127725</id>
    <revision>
      <id>1144193</id>
      <timestamp>2026-11-03T22:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lokala guvernado en Skotia]] [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="1tiz8b9mskt2ka8xk6v5692r1xi81wn" xml:space="preserve">[[Kategorio:Lokala guvernado en Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]</text>
      <sha1>1tiz8b9mskt2ka8xk6v5692r1xi81wn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ayrshire and Arran</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127726</id>
    <revision>
      <id>1144201</id>
      <timestamp>2026-11-03T23:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:ScotlandAyrshireAndArran.png|right|400px]] '''Ayrshire and Arran''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]]. Ol kontenas 3 [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal arei]]: [[East Ayrshire]], [[North Ayrshire]] e [[South Ayrshire]].  [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] [[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="396" sha1="efn54kfamc7aer6uw19avne340hw67s" xml:space="preserve">[[Arkivo:ScotlandAyrshireAndArran.png|right|400px]]
'''Ayrshire and Arran''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]]. Ol kontenas 3 [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal arei]]: [[East Ayrshire]], [[North Ayrshire]] e [[South Ayrshire]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>efn54kfamc7aer6uw19avne340hw67s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aberdeenshire (historiale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127727</id>
    <revision>
      <id>1144207</id>
      <timestamp>2026-11-03T23:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Aberdeenshire County.svg|right|400px]] '''Aberdeenshire''' esas historiala regiono (komtio) e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]]. Ol kontenas parte [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]] [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] Kate...'</comment>
      <origin>1144207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="507" sha1="phs8o2y8jyivinzj1pxcggwc6e9kv9m" xml:space="preserve">[[Arkivo:Aberdeenshire County.svg|right|400px]]
'''Aberdeenshire''' esas historiala regiono (komtio) e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]]. Ol kontenas parte [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>phs8o2y8jyivinzj1pxcggwc6e9kv9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inverness-shire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127728</id>
    <revision>
      <id>1144211</id>
      <timestamp>2026-11-03T23:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Inverness-shire - Scotland.svg|right|400px]] '''Inverness-shire''' esas historiala regiono (komtio) e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]]. Ol kontenas [[Scottish Highlands]] e parte [[Hebridi]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]] [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] Kategorio:Lietnantal arei di S...'</comment>
      <origin>1144211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="481" sha1="9x3bhs1rs2z3b4shvy946in3hr34j78" xml:space="preserve">[[Arkivo:Inverness-shire - Scotland.svg|right|400px]]
'''Inverness-shire''' esas historiala regiono (komtio) e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]]. Ol kontenas [[Scottish Highlands]] e parte [[Hebridi]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>9x3bhs1rs2z3b4shvy946in3hr34j78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Renfrewshire (historiale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127729</id>
    <revision>
      <id>1144218</id>
      <timestamp>2026-11-03T23:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Renfrewshire (historic county) - Scotland.svg|right|400px]] '''Renfrewshire''' esas historiala regiono (komtio) e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]] [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] [[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="437" sha1="ex7tcwolex76849pvhc0eo209zgfxjo" xml:space="preserve">[[Arkivo:Renfrewshire (historic county) - Scotland.svg|right|400px]]
'''Renfrewshire''' esas historiala regiono (komtio) e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]
[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>ex7tcwolex76849pvhc0eo209zgfxjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roxburgh, Ettrick and Lauderdale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127730</id>
    <revision>
      <id>1144220</id>
      <timestamp>2026-11-03T23:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun ''''Roxburgh, Ettrick and Lauderdale''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].  [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] [[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="kbowzi0i47a9dmulr0cqnl0h8xxy8dp" xml:space="preserve">'''Roxburgh, Ettrick and Lauderdale''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>kbowzi0i47a9dmulr0cqnl0h8xxy8dp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1144221</id>
      <parentid>1144220</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T23:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <origin>1144221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="q3jrpnww3obtr1cbgltmqr285pgrul2" xml:space="preserve">[[Arkivo:ScotlandRoxEtt.png|right|400px]]
'''Roxburgh, Ettrick and Lauderdale''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>q3jrpnww3obtr1cbgltmqr285pgrul2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stirling and Falkirk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127731</id>
    <revision>
      <id>1144222</id>
      <timestamp>2026-11-03T23:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:ScotlandStirFalkLieut.png|right|400px]] '''Stirling and Falkirk''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].  [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] [[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="267" sha1="r7kfovxh4sm9bqx73ddqnfvzs8by63o" xml:space="preserve">[[Arkivo:ScotlandStirFalkLieut.png|right|400px]]
'''Stirling and Falkirk''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>r7kfovxh4sm9bqx73ddqnfvzs8by63o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tweeddale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127732</id>
    <revision>
      <id>1144225</id>
      <timestamp>2026-11-03T23:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Scotland locator map of Tweeddale district 1975-1996.svg|right|400px]] '''Tweeddale''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].  [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] [[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="qb8s52anwqm27yo90t2ww01zjyife5s" xml:space="preserve">[[Arkivo:Scotland locator map of Tweeddale district 1975-1996.svg|right|400px]]
'''Tweeddale''' esas [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>qb8s52anwqm27yo90t2ww01zjyife5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wigtownshire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127733</id>
    <revision>
      <id>1144230</id>
      <timestamp>2026-11-04T00:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Wigtownshire - Scotland.svg|right|300px]] '''Wigtownshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].  [[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]] [[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]] [[Kategorio:Regioni di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="267" sha1="jm2mrb9246eels05qvjnyamh08pwo3k" xml:space="preserve">[[Arkivo:Wigtownshire - Scotland.svg|right|300px]]
'''Wigtownshire''' esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] historiala regiono di [[Skotia]].

[[Kategorio:Historiala regioni en Unionita Rejio]]
[[Kategorio:Historiala geografio di Skotia]]
[[Kategorio:Regioni di Skotia]]</text>
      <sha1>jm2mrb9246eels05qvjnyamh08pwo3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wigtown Area</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127734</id>
    <revision>
      <id>1144231</id>
      <timestamp>2026-11-04T00:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Scot1975Wigtown.png|right|400px]] '''Wigtown Area''' esas olima distrikto e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].  [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] [[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]'</comment>
      <origin>1144231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="271" sha1="garbbkishn9r6blg6qdywmm2upyehd2" xml:space="preserve">[[Arkivo:Scot1975Wigtown.png|right|400px]]
'''Wigtown Area''' esas olima distrikto e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]].

[[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]]
[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia]]</text>
      <sha1>garbbkishn9r6blg6qdywmm2upyehd2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lietnantal arei di Skotia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127735</id>
    <revision>
      <id>1144232</id>
      <timestamp>2026-11-04T00:14:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThWiki1910</username>
        <id>31363</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun ''''Lietnantal arei di [[Skotia]]''' esas arei uzata por ceremoniala [[sinioro-lietnanto]] (reprezentanto di [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[monarkio]]).  {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;  style=&quot;border-collapse: collapse&quot; |- | colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#BFD7FF&quot; | '''Lietnantal arei di Skotia''' |- | # urbo [[Aberdeen]] # [[Aberdeenshire (historiale)|Aberdeenshire]] # [[Angus (Skotia)|Angus]] # [[Argyll and Bute]] # [[Ayrshire and Arran]] # Banff...'</comment>
      <origin>1144232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1178" sha1="apm8v72jhtgxfsbilmrl7q81qzj3bey" xml:space="preserve">'''Lietnantal arei di [[Skotia]]''' esas arei uzata por ceremoniala [[sinioro-lietnanto]] (reprezentanto di [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[monarkio]]).

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;  style=&quot;border-collapse: collapse&quot;
|-
| colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#BFD7FF&quot; | '''Lietnantal arei di Skotia'''
|-
|
# urbo [[Aberdeen]]
# [[Aberdeenshire (historiale)|Aberdeenshire]]
# [[Angus (Skotia)|Angus]]
# [[Argyll and Bute]]
# [[Ayrshire and Arran]]
# [[Banffshire]]
# [[Berwickshire]]
# [[Caithness]]
# [[Clackmannanshire]]
# [[Dumfriesshire]]
# [[Dunbartonshire]]
# urbo [[Dundee]]
# [[East Lothian]]
# urbo [[Edinburgh]]
# [[Fife]]
# urbo [[Glasgow]]
# [[Inverness-shire]]
# [[Kincardineshire]]
|
#&lt;li value=19&gt;[[Lanarkshire]]&lt;/li&gt;
#[[Midlothian]]
#[[Morayshire]]
#[[Nairnshire]]
#[[Perth and Kinross]]
#[[Renfrewshire]]
#[[Ross and Cromarty]]
#[[Roxburgh, Ettrick and Lauderdale]]
#[[Stirling and Falkirk]]
#[[Sutherland]]
#[[Kirkcudbrightshire]]
#[[Tweeddale]]
#[[West Lothian]]
#[[Extera Hebridi]]
#[[Wigtown Area]]
#[[Orkadi]] (ne vidata)
#[[Insuli Shetland]] (ne vidata)
| [[Arkivo:ScotlandLieutenancies.png]]
|}

[[Kategorio:Lietnantal arei di Skotia|*]]</text>
      <sha1>apm8v72jhtgxfsbilmrl7q81qzj3bey</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>