1940

Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 1940 0 1335 1144356 1126529 2026-11-04T22:44:29Z Idisto 28999 /* Naski */ Inform-adjunto 1144356 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1940''' (MCMXL per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 940ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 40ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 1ma yaro di la [[yari 1940a]]. ==Eventi == ===[[Mondo]] === * [[Duesma mondomilito#1940|Duesma mondomilito]] duras. ===[[Europa]] === * [[8ma di januaro]] - Komencas porcionizo di nutrivi, nome [[butro]], [[sukro]] e [[karno]], en l'[[Unionita Rejio]]. * [[1ma di februaro]] - [[Vintro-milito]]: [[Soviet-Uniono]] lansas atako kontre [[Finlando]] ed okupas [[Karelia]]. * [[29ma di februaro]] - Vintro-milito: [[Finlando]] komencas negociar pri paco kun Soviet-Uniono. * [[13ma di marto]] - Vintro-Milito inter Finlando e Soviet-Uniono finas per pakto en [[Moskva]]. Finlando mustas donar areo a Sovietiani. * [[9ma di aprilo]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Germania]] atakas [[Dania]], qua kapitulacas subite, e [[Norvegia]], qua finos sua rezisto en [[mayo]]. * [[12ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Unionita Rejio]] okupas [[Faero]]. * [[10ma di mayo]] - [[Neville Chamberlain]] renuncas e [[Winston Churchill]] divenas chefministro di Unionita Rejio. * 10ma di mayo - Duesma mondomilito: [[nacional-socialista Germania]] invadas [[Belgia]], [[Nederlando]] e [[Luxemburgia]] ante atakar Francia. * 10ma di mayo - Duesma mondomilito: Unionita Rejio okupas [[Islando]]. * [[12ma di mayo]] - [[Duesma mondomilito]]: Germania atakas [[Francia]], qua kapitulacos pos sep semani ye la [[22ma di junio]]. * [[13ma di mayo]] - En lua unesma diskurso kom [[chefministro]] di Unionita Rejio, [[Winston Churchill]] dicas lua famoza frazo: "me povas ofrar nulo a vi, ecepte [[sango]], laborego, [[lakrimo|lakrimi]] e [[sudoro]]". * [[16ma di mayo]] - Duesma mondomilito: ''[[Luftwaffe]]'' bombardas [[Rotterdam]]. * [[20ma di mayo]] - Unesma [[koncentreyo]] apertesas da [[nacional-socialista Germania]] en Auschwitz (nun en [[Polonia]]). * [[3ma di junio]] - Duesma mondomilito: ''Luftwaffe'' bombardas [[Paris]]. * 3ma di junio - Duesma mondomilito: [[Nacional-socialista Germania]] vinkas la [[batalio di Dunkirk]]. * [[5ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: Pro tre rapida avancado di German armeo, tra [[Dunkirk]] evakuesas c. 320.000 Britaniani e Franci ad Anglia. Omna equipuri perdesas. * [[10ma di junio]] - Duesma mondomilito: [[Benito Mussolini]] en [[Italia]] deklaras milito kontre [[Francia]] ed [[Unionita Rejio]]. * 10ma di junio - Duesma mondomilito: [[Norvegia]] kapitulacas a [[Germania]]. * [[11ma di junio]] - Duesma mondomilito: Unesma atako di [[Italia]]n [[aviono|avioni]] kontre [[Malta]]. * [[14ma di junio]] - Duesma mondomilito: Germana trupi okupas [[Paris]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/14/newsid_4485000/4485727.stm|titulo=1940: German troops enter Paris|editero=BBC|vidita ye=30ma di septembro 2018}}</ref> * [[15ma di junio]] - Pos Sovietian invado, [[Antanas Smetona]] abandonas la prezidanteso di [[Lituania]] e fugas vers [[Suisia]]. * [[16ma di junio]] - Soviet-Uniono donas ultimato a [[Estonia]] e Latvia, pri aceptar l'eniro di la [[Reda Armeo]] en lua teritorii. * [[17ma di junio]] - Soviet-Uniono anexas [[Latvia]]. * [[18ma di junio]] - Diskurso per radio da [[Charles de Gaulle]] brodkastita de [[London]] apelas ke [[Francia|Franci]] rezistez kontre [[Naziista Germania|Naziista]] okupo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/newsnight/8747121.stm |titulo=How de Gaulle speech changed fate of France |vidita ye=18ma di junio 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di junio]] - [[Philippe Pétain]] signatas paco-pakto di [[Francia]] kun [[Germania]]. * [[24ma di junio]] - Pétain signatas paco-pakto di Francia kun [[Italia]]. * [[10ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: en [[Francia]], Philippe Pétain divenas chefo di [[Francia di Vichy|Franca Stato]]. Triesma Republiko finas. * 10ma di julio - Duesma mondomilito: Germani komencas intensa aerala bombardi en plena jorno kontre [[Batalio di Britania|militala e civila emi]] en [[Britania]]. * [[21ma di julio]] - [[Republiko Socialista Sovietiana Estonia]] kreesas. * [[22ma di julio]] - Prezidanto di Estonia [[Konstantin Päts]] renuncas, pos preso. * [[3ma di agosto]] - [[Soviet-Uniono]] anexas [[Lituania]] a lua teritorio. * [[5ma di agosto]] - [[Soviet-Uniono]] enkorpigas [[Latvia]] a sua teritorio, kom [[Republiko Socialista Sovietiana Latvia]]. * [[6ma di agosto]] - [[Soviet-Uniono]] oficale anexas [[Estonia]] a sua teritorio. * [[12ma di septembro]] - Kaverno en [[Lascaux]], en sud-westala [[Francia]], kontenanta multa pre-historiala pikturi, deskovresas da quar yunuli e lia hundo. * [[27ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Naziista Germania]], [[Italia]] e [[Japonia]] subskribas pakto qua kreas tale nomizita "[[Axo Roma-Berlin-Tokio]]". * [[28ma di oktobro]] - [[Duesma mondomilito]]: Italia atakas [[Grekia]], sensucese. * [[30ma di oktobro]] - Duesma mondomilito: [[Philippe Pétain]] deklaras ke la [[Francia di Vichy]] kunlaboros kun [[nacional-socialista Germania]].<ref>({{fr}}) Pétain: ''"J'entre aujourd'hui dans la voie de la collaboration...."''</ref> * [[31ma di oktobro]] - Duesma mondomilito: [[Unionita Rejio|Britanian]] aer-armeo vinkas la [[Batalio di Britania]].<ref>{{Extera ligilo |url=http://www.primaryhomeworkhelp.co.uk/war/battleofbritain.htm|titulo=The Battle of Britain |editero=Primary Homework |vidita ye=30ma di oktobro 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[16ma di novembro]] - Duesma mondomilito: [[Unionita Rejio|Britaniani]] bombardas [[Hamburg]]. * [[22ma di novembro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Finlando]] permisas Germania transportar supleanta trupi tra Finlando a [[Norvegia]]. * [[24ma di novembro]] - Duesma mondomilito: [[Slovakia]] signatas pakto kun l'[[Axo Roma-Berlin-Tokio|Axo]] ed establisas militala federuro. * [[18ma di decembro]] - Duesma mondomilito: [[Adolf Hitler]] imperas a lua generali prontigar invado di [[Soviet-Uniono]]. * [[22ma di decembro]] - Duesma mondomilito: [[Nacional-socialista Germania]] bombardas [[Manchester]], [[Anglia]]. * 22ma di decembro - Duesma mondomilito: [[Grekia|Greka]] armeo kaptas [[Himarë]], en [[Albania]]na litoro. ===[[Azia]] === * [[23ma di marto]] - [[Muhammad Ali Jinnah]], chefo di [[Mohamedana Ligo]], demandas la divido di [[Indiana subkontinento]]. ===[[Afrika]] === * [[8ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Unionita Rejio]] atakas [[Dakar]]. * [[15ma di julio]] - Duesma mondomilito: [[Italia]]ni atakas urbo Moyale, en [[Kenia]]. * [[13ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Italia]] invadas [[Egiptia]]. ===[[Nord-Amerika]] === * [[6ma di mayo]] - [[John Steinbeck]] recevas [[premio Pulitzer]] por lua libro ''The Grapes of Wrath''. * [[15ma di mayo]] - Unesma restorerio [[Mc Donald's]] apertesas en San Bernardino, [[Kalifornia]]. * [[20ma di agosto]] - En [[Mexikia]], asasinanti sendita da [[Iosif Vissarionovich Stalin|Stalin]] lezas [[Lev Davidovich Trocki|Lev Trocki]] tre serioze. Lu mortos ye 21ma di agosto. * [[5ma di novembro]] - [[Franklin Delano Roosevelt]] rielektesas kom prezidanto di Usa. * [[25ma di novembro]] - ''[[Woody Woodpecker]]'' debutas en desegnita filmo ''Knock Knock''. * [[1ma di decembro]] - [[Manuel Ávila Camacho]] elektesas prezidanto di [[Mexikia]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[14ma di junio]] - [[Brazilia]] rideklaras lua amikeso kun [[Usa]] e ke restos neutra en la [[duesma mondomilito]]. * [[7ma di septembro]] - [[José Félix Estigarribia]], diktatoro di [[Paraguay]], mortas en avional acidento. [[Higinio Morínigo]] sucedas il. ==Naski == [[Arkivo:Brian_Josephson,_March_2004.jpg|130px|thumb|[[Brian David Josephson|Brian D. Josephson]]]] * [[4ma di januaro]] - [[Brian David Josephson]], Walsana fizikisto, Nobel-laureato * 4ma di januaro - [[Gao Xingjian]], Chiniana skriptisto, Nobel-laureato * [[5ma di januaro]] - [[Pim de la Parra]], Surinamana-Nederlandana cinematografisto (m. 2024) * [[9ma di januaro]] - [[Miguel Ángel Rodríguez|Miguel Ángel Rodríguez Echeverría]], prezidanto di Kosta Rika * [[11ma di januaro]] - [[Andres Tarand]], chefministro di Estonia * [[17ma di januaro]] - [[Tabaré Vázquez|Tabaré Ramón Vázquez Rosas]], prezidanto di Uruguay * 17ma di januaro - [[Mircea Snegur]], prezidanto di Moldova (m. 2023) * [[18ma di januaro]] - [[Iva Zanicchi]], Italiana kantistino e politikistino * [[20ma di januaro]] - [[Mandé Sidibé]], chefministro di Mali (m. 2009) * [[22ma di januaro]] - [[John Hurt]], Britanian aktoro (m. 2017) * [[24ma di januaro]] - [[Joachim Gauck]], prezidanto di Germania * [[27ma di januaro]] - [[Graham Chapman]], Britanian aktoro (m. 1989) [[Arkivo:Toshihide_Masukawa-press_conference_Dec_07th,_2008-2.jpg|thumb|130px|[[Toshihide Maskawa]]]] * [[7ma di februaro]] - [[Toshihide Maskawa]], Japoniana fizikisto, Nobel-laureato * [[9ma di februaro]] - [[John Maxwell Coetzee]], Sudafrikana skriptisto, Nobel-laureato * [[15ma di februaro]] - [[Lokendra Bahadur Chand]], chefministro di Nepal * [[17ma di februaro]] - [[Gene Pitney]], Usana kantisto (m. 2006) * [[19ma di februaro]] - [[Smokey Robinson]], Usana kantisto<ref>{{extera ligilo|url=http://rockhall.com/inductees/smokey-robinson/ |titulo=Smokey Robinson:inducted in 1987 |editero=The Rock and Roll Hall of Fame and Museum}}</ref> * 19ma di februaro - [[Saparmurat Niyazov]], prezidanto di Turkmenistan (m. 2006) * [[22ma di februaro]] - [[Aracy Balabanian]], Brazilian aktorino (m. 2023) * [[23ma di februaro]] - [[Peter Fonda]], Usan aktoro (m. 2019) * [[28ma di februaro]] - [[Mario Andretti]], Usan automobilisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Mario-Andretti |titulo=Mario Andretti|idiomo={{en}}|editero=Encyclopædia Britannica |vidita ye=18ma di septembro 2020}}</ref> * [[2ma di marto]] - [[Mamnoon Hussain]], prezidanto di Bangladesh (m. 2021) * [[9ma di marto]] - [[Raúl Juliá]], Porto-Rikan aktoro (m. 1994) * [[10ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usan aktoro * [[12ma di marto]] - [[Mauri Antero Numminen]], Finlandana ''underground''-muzikisto * 12ma di marto - [[Al Jarreau]], Usana kantisto (m. 2017) * [[13ma di marto]] - [[Candi Staton]], Usana kantistino * [[16ma di marto]] - [[Bernardo Bertolucci]], Italiana filmifisto (m. 2018)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Bernardo-Bertolucci|titulo=Bernardo Bertolucci|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=24ma di marto 2023}}</ref> * [[21ma di marto]] - [[Solomon Burke]], Usana kantisto e muzikisto (m. 2010) [[Arkivo:James Caan (1976).jpg|thumb|130px|[[James Caan]]]] * [[26ma di marto]] - [[James Caan]], Usan aktoro (m. 2022) * [[26ma di marto]] - [[Nancy Pelosi]], Usana politikisto * [[29ma di marto]] - [[Astrud Gilberto]], Braziliana kantistino (m. 2023) * [[1ma di aprilo]] - [[Wangari Maathai]], Keniana Nobel-laureato pri paco (m. 2011) * [[12ma di aprilo]] - [[Herbie Hancock]], Usana muzikisto * [[13ma di aprilo]] - [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], Franca skriptisto, Nobel-laureato * [[16ma di aprilo]] - Rejino [[Margrethe la 2ma di Dania]] * [[18ma di aprilo]] - [[Joseph L. Goldstein]], Usana ciencisto, Nobel-laureato * [[20ma di aprilo]] - [[Jan Cremer]], Nederlandana skriptisto e piktisto (m. 2024) * [[25ma di aprilo]] - [[Al Pacino]], Usan aktoro [[Arkivo:Giorgio Moroder.jpg|thumb|130px|[[Giorgio Moroder]]]] * [[26ma di aprilo]] - [[Giorgio Moroder]], Italiana kompozisto e disk-jokeo * [[29ma di aprilo]] - [[Peter Arthur Diamond]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[2ma di mayo]] - [[Manuel Esquivel]], chefministro di Belize (m. 2022) * 2ma di mayo - [[T. K. Padmini]], Indiana piktistino (m. 1969) * [[8ma di mayo]] - [[Ricky Nelson]], Usana kantisto (m. 1985) * [[24ma di mayo]] - [[Iosif Alexandrovich Brodski|Iosif Brodski]], Rusa poeto, Nobel-laureato pri literaturo (m. 1996) * [[29ma di mayo]] - [[Farooq Leghari]], prezidanto di Pakistan (m. 2010) * [[1ma di junio]] - [[Kip Thorne]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[2ma di junio]] - Rejulo [[Konstantinos la 2ma di Grekia]] (m. 2023) * [[7ma di junio]] - [[Tom Jones]], Walsana kantisto * [[8ma di junio]] - [[Nancy Sinatra]], Usana kantistino ed aktorino * [[17ma di junio]] - [[George Akerlof]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * 17ma di junio - [[Ali Saibou]], prezidanto di Nijer (m. 2011) * [[22ma di junio]] - [[Abbas Kiarostami]], Iranana filmifisto (m. 2016) * [[23ma di junio]] - [[Stuart Sutcliffe]], Britaniana muzikisto ([[The Beatles]]) (m. 1962) * [[28ma di junio]] - [[Muhammad Yunus]], ekonomikisto de Bangladesh, Nobel-laureato pri paco [[Arkivo:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Political Assembly 4-5 February 2010 (76).jpg|thumb|130px|[[Jerzy Buzek]]]] * [[3ma di julio]] - [[Jerzy Buzek]], chefministro di Polonia * [[4ma di julio]] - [[Valentin Kostiantinovich Simonenko|Valentin Simonenko]], chefministro di Ukraina * [[6ma di julio]] - [[Nursultan Äbişulı Nazarbayev|Nursultan Nazarbayev]], prezidanto di Kazakstan * [[7ma di julio]] - [[Ringo Starr]], (n. Richard Starkey), Britaniana muzikisto ([[The Beatles]]) * [[27ma di julio]] - [[Pina Bausch]], Germana balet-dansisto (m. [[2009]]) * [[30ma di julio]] - [[Muhammad Saeed al-Sahhaf|Mohammed Saeed al-Sahhaf]], [[Irak|Irakana]] diplomacisto e politikisto * 30ma di julio - [[Clive Sinclair]], Britanian entraprezisto ed inventinto di mikrokomputatoro ZX80 (m. 2021) * [[3ma di agosto]] - [[Martin Sheen]], Usan aktoro * [[4ma di agosto]] - [[Abdurrahman Wahid]], prezidanto di Indonezia (m. 2009) * [[7ma di agosto]] - [[Jean-Luc Dehaene]], chefministro di Belgia (m. 2014) * [[14ma di agosto]] - [[Arístides Royo Sánchez]], prezidanto di Panama * [[19ma di agosto]] - [[Johnny Nash]], Usana kantisto e kompozisto (m. 2020) * [[23ma di agosto]] - [[Thomas Steitz]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (m. 2018) * [[26ma di agosto]] - [[Michel Micombero]], prezidanto di Burundi (m. 1983) * [[31ma di agosto]] - [[Dorrit Willumsen]], Dana skriptistino * [[1ma di septembro]] - [[Annie Ernaux]], Franca Nobel-laureato pri literaturo en 2022 * [[2ma di septembro]] - [[Régis Debray]], Franca skriptisto e filozofo [[Arkivo:Eduardo_Galeano_2009.jpg|thumb|130px|[[Eduardo Galeano]]]] * [[3ma di septembro]] - [[Eduardo Galeano]], Uruguayana jurnalisto e skriptisto (m. 2015) * [[5ma di septembro]] - [[Raquel Welch]], Usan aktorino (m. 2023) * [[7ma di septembro]] - [[Abdurrahman Wahid]], prezidanto di Indonezia (m. 2009) * [[10ma di septembro]] - [[Roy Ayers]], Usana muzikisto * [[11ma di septembro]] - [[Brian de Palma]], Usana filmifisto * [[12ma di septembro]] - [[Joachim Frank]], Germana-Usana biofizikisto, Nobel-laureato pri kemio [[Arkivo:Oscar Arias (2009)-2.jpg|thumb|130px|[[Óscar Arias]]]] * [[13ma di septembro]] - [[Óscar Arias]], prezidanto di Kosta Rika, Nobel-laureato pri paco * [[18ma di septembro]] - [[Abbas El Fassi]], chefministro di Maroko * [[20ma di septembro]] - [[Taro Aso]], chefministro di Japonia * 20ma di septembro - [[Burhanuddin Rabbani]], prezidanto di Afganistan (m. 2011) * [[23ma di septembro]] - [[Michel Temer]], prezidanto di Brazilia * 23ma di septembro - [[Shajarian]], Iranana kantisto * [[25ma di septembro]] - [[Eva Švankmajerová]], Cheka piktistino * [[27ma di oktobro]] - [[John Gotti]], Usana mafiestro (m. 2002) * [[8ma di oktobro]] - [[Knut Erik Jensen]], Norvegiana filmifisto [[Arkivo:John Lennon (1969).jpg|thumb|130px|[[John Lennon]]]] * [[9ma di oktobro]] - [[John Lennon]], Britaniana kantisto e kompozisto, membro dil bando [[The Beatles]] (m. 1980) * [[15ma di oktobro]] - [[Peter Charles Doherty]], Australian imunologiisto, Nobel-laureato * [[23ma di oktobro]] - [[Pelé]], ([[Edson Arantes do Nascimento]]), Braziliana futbalisto (m. 2022) * [[5ma di novembro]] - [[Jaime Roldós Aguilera]], prezidanto di Equador (m. 1981) * [[7ma di novembro]] - [[Antonio Skármeta]], Chiliana skriptisto (m. 2024) * [[11ma di novembro]] - [[Charles Konan Banny]], chefa ministro di Ivora Rivo<ref name=Bio>{{Extera ligilo|titulo=Biography at BCEAO website |url=https://web.archive.org/web/20070819042237/http://www.bceao.int/internet/bcweb.nsf/pages/ubc6|publikigita ye=19ma di agosto 2007}}</ref> * [[15ma di novembro]] - [[Boaventura de Sousa Santos]], Portugalana sociologo * [[18ma di novembro]] - [[Qaboos bin Said Al Said]], sultano di Oman (m. 2020) [[Arkivo:DIMG 7461 (11253417206).jpg|thumb|130px|[[Arieh Warshel]]]] * [[20ma di novembro]] - [[Arieh Warshel]], Israelan-Usana biokemiisto, Nobel-laureato pri kemio * [[22ma di novembro]] - [[Terry Gilliam]], Usana filmifisto ed aktoro * [[25ma di novembro]] - [[Percy Sledge]], Usana kantisto (m. 2015) * [[27ma di novembro]] - [[Bruce Lee]], Chiniana-Usan aktoro (m. 1973) * [[29ma di novembro]] - [[Denny Doherty]], Usana kantisto ([[The Mamas & the Papas]]) (m. 2007) * [[1ma di decembro]] - [[Richard Pryor]], Usana komediisto (m. 2005) * 1ma di decembro - [[Mário da Graça Machungo]], chefministro di Mozambik (m. 2020) * [[11ma di decembro]] - [[Fríða Áslaug Sigurðardóttir]], Islandana skriptisto (m. 2011) [[Arkivo:Dionne Warwick 20030603.jpg|thumb|130px|[[Dionne Warwick]]]] * [[12ma di decembro]] - [[Dionne Warwick]], Usana kantistino * [[16ma di decembro]] - [[Alighiero Boetti]], Italiana piktisto, skultisto e konceptala artisto (m. 1994) * [[21ma di decembro]] - [[Frank Zappa]], Usana muzikisto e kompozisto (m. 1993) * [[23ma di decembro]] - [[Mamnoon Hussain]], prezidanto di Pakistan * [[26ma di decembro]] - [[Edward C. Prescott]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[Mohamed Khouna Ould Haidalla]], prezidanto di Mauritania * (posible) [[Ansumane Mané]], prezidanto di Guinea-Bisau (m. 2000) ==Morti == * [[21ma di januaro]] - [[Charles Herbert Woodbury]], Usana piktisto (n. 1864) [[Arkivo:P.S. Krøyer - Julius Paulsen - Google Art Project.jpg|thumb|130px|[[Julius Paulsen]]]] * [[17ma di februaro]] - [[Julius Paulsen]], Dana piktisto (n. 1860) * [[26ma di februaro]] - [[Michael Hainisch]], prezidanto di Austria (n. 1858) * [[2ma di marto]] - [[Ricardo Miró]], Panamana skriptisto e poeto (n. 1883) * [[9ma di marto]] - [[Rafael Suvanto]], Fin astronomo (m. 1909) * [[10ma di marto]] - [[Mihail Afanasyevich Bulgakov|Mihail Bulgakov]], Rusa-Sovietiana skriptisto (n. 1891) * [[16ma di marto]] - [[Selma Lagerlöf]], Sueda skriptisto, Nobel-laureato (n. 1858) * [[23ma di marto]] - [[Dimitar Stanchov]], chefministro di Bulgaria (n. 1863) * [[26ma di marto]] - [[Spyridon Louis]], Greka atleto (n. 1873) * [[26ma di aprilo]] - [[Carl Bosch]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1874) [[Arkivo:Johan_Krouthén_-_Porträtt_av_Verner_von_Heidenstam.jpg|thumb|130px|[[Verner von Heidenstam]]]] * [[20ma di mayo]] - [[Verner von Heidenstam]], Sueda skriptisto, Nobel-laureato (n. 1859) * [[17ma di junio]] - [[Arthur Harden]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1865) * [[21ma di junio]] - [[Édouard Vuillard]], Franca piktisto (n. 1868) * [[22ma di junio]] - [[Wladimir Peter Köppen]], Rusa-Germana meteorologiisto (n. 1846) * [[29ma di junio]] - [[Paul Klee]], Suisa artisto (n. 1879) * [[30ma di junio]] - [[Arthur Merric Boyd]], Austriana piktisto (n. 1862) * [[4ma di julio]] - [[Józef Pankiewicz]], Polona piktisto (n. 1866) * [[18ma di agosto]] - [[Walter Percy Chrysler]], Usan entraprezisto, fondinto di [[Chrysler]] (n. 1875) [[Arkivo:Leon trotsky.jpg|thumb|130px|[[Lev Davidovich Trocki|Lev Trocki]]]] * [[21ma di agosto]] - [[Lev Davidovich Trocki|Lev Trocki]], Sovietiana revolucionero (n. 1879) * [[22ma di agosto]] - [[Gerald Strickland, 1ma barono Strickland]], chefministro di Malta (n. 1961) * [[29ma di agosto]] - [[Arthur De Greef]], Belga kompozisto (n. 1862) * 29ma di agosto - [[Yevhen Omelianovich Petrushevich|Yevhen Petrushevich]], prezidanto di Popul-Republiko West-Ukraina (n. 1863) * [[30ma di agosto]] - [[Joseph John Thomson]], Angla fizikisto, Nobel-laureato (n. 1856) * [[5ma di septembro]] - [[Charles de Broqueville]], chefministro di Belgia (n. 1860) * [[7ma di septembro]] - [[José Félix Estigarribia]], diktatoro di Paraguay (n. 1888) * [[11ma di septembro]] - [[Neville Chamberlain]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1869) * [[27ma di septembro]] - [[Julius Wagner-Jauregg]], Austriana neurociencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1857) * 27ma di septembro - [[Walter Benjamin]], Austriana filozofo (n. 1892) [[Arkivo:Tom Mix 1917.jpg|thumb|130px|[[Tom Mix]]]] * [[12ma di oktobro]] - [[Tom Mix]], Usan aktoro (n. 1880) * [[26ma di oktobro]] - [[Olga Boznańska]], Polona piktisto (n. 1865) * [[3ma di novembro]] - [[Manuel Azaña]], prezidanto di Hispania (n. 1880) * [[7ma di novembro]] - [[Kazimierz Pochwalski]], Polona piktisto (n. 1855) * [[9ma di novembro]] - [[Neville Chamberlain]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1869) * [[18ma di novembro]] - [[Ion Inculeț]], prezidanto di Moldova (n. 1884) * [[27ma di novembro]] - [[Nicolae Iorga]], chefministro di Rumania (n. 1871) * [[19ma di decembro]] - [[Kyösti Kallio]], prezidanto di Finlando (n. 1873) * [[21ma di decembro]] - [[F. Scott Fitzgerald]], Usana skriptisto (n. 1896) * [[27ma di decembro]] - [[Louis Hayet]], Franca piktisto (n. 1864) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: Ne premiizita * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: Ne premiizita * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: Ne premiizita * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: Ne premiizita * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: Ne premiizita ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1940a]] rf5n251m0092bsf0i3fqtptwju175yl 26ma di marto 0 1797 1144357 1099811 2026-11-04T22:45:47Z Idisto 28999 /* Naski */ Inform-adjunto 1144357 wikitext text/x-wiki {{Marto}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''26ma di marto''' esas la 85ma [[dio]] di la yaro (86ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 280 dii til la fino di la yaro. ---- ==Dio == ==Eventi == * [[752]] - [[Papo Stefanus la 2ma|Stefanus la 2ma]] divenas papo. Ilu elektesas ye la sama dio kam la morto dil [[papo elektita Stefanus]]. * [[1640]] - L'[[Akademio di Turku]], l'unesma [[universitato]] di [[Finlando]], fondesas en [[Turku]]. * [[1772]] - [[Porto Alegre]], en [[Brazilia]], fondesas da [[Acori]]ana koloniigisti. * [[1812]] - [[Ter-tremo]] en [[Caracas]], [[Venezuela]], produktas {{formatnum:12000}} morti.<ref>{{Citez jurnalo od edituro ‎|autoro=Xavier Heuschling|titulo=Manuel de statistique ethnographique universelle|editor=Soc. Typ. Belge |loko=Bruxelles |publikigita ye=1847 |url=https://books.google.com.br/books?id=8lBKAAAAYAAJ&pg=PA454&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |pagini=454}}</ref> * [[1830]] - [[Joseph Smith]], fondinto di la Mormona eklezio, publikigas "La Libro di la Mormoni", qua judikesas kom santa libro por la [[Mormono|Mormoni]], kune la [[Biblo]]. * [[1881]] - [[Rumania]] divenas [[monarkio]]. [[Carol la 1ma di Rumania]] kronizesas. * [[1971]] - [[Bangladesh]] deklaras nedependo de [[Pakistan]]. * [[1979]] - En Blanka Domo, [[Washington DC]], [[Anwar Sadat]] de [[Egiptia]] e [[Menachem Begin]] de [[Israel]] subskribas paco-pakto. * [[1995]] - [[Konvenciono Schengen]], qua eliminis transfrontiera kontrolo di personi, efikeskas en diversa [[Europa]]na landi * [[1996]] - [[Internaciona Monetala Fonduro]] atribuas presto di 10,2 miliard dolari a [[Rusia]] por novigor l'ekonomio. * [[1997]] - En [[San Diego]], [[Kalifornia]], 39 su-ocidinta membri di Pordo di Cielo-kulto (''Heaven's Gate'') trovesas. Li omna havis shui ''Nike'', ed omna homuli esis kastrita. La instanto di la suocido selektesis pro ke [[Hale-Bopp-aerolito]] aparis. * [[1999]] - "Viruso" por [[komputero]] "Melissa" destruktas en reto. * [[2000]] - En [[Rusia]], [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] elektesas prezidanto. * [[2005]] - En [[Republiko Chinia]], guvernerio kunvokas 1 milion habitanti por protestar en [[Taipei]] kontre lego di [[Popul-Republiko Chinia]] qua proskriptas demonstri pri nedependo. * [[2016]] - En [[Irak]], l'armeo anuncas ke ekpulsis [[Islamana Stato]] de la regiono Sinjar, norde de la lando.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2016/03/26/tropas-do-iraque-assumem-controle-de-importante-rota-de-suprimentos-do-ei.htm |titulo=Tropas do Iraque assumem controle de importante rota de suprimentos do EI |idiomo={{pt}}|vidita ye=26ma di marto 2016}}</ref> * 2016 - [[Abdul-Aziz Abulapayevich Abdulvahabov|Abdul-Aziz Abdulvahabov]] divenas championo dil [[Absolute Championship Akhmat|ACB]] (MMA) en kategorio til 70 kg. * [[2023]] - Eventas grandega spontana protesti en diversa urbi [[Israel]]ana, pos ke chefministro [[Benjamin Netanyahu]] demisionas ilua defenso-ministro, qua disursis kontre la judiciala reformo propozata. * [[2024]] - Navo kolizionas kontre ponto super fluvio Patapsco en [[Baltimore]], [[Maryland]], [[Usa]]. La 3-kma ponto krulas, vehili falas en la fluvio, e 6 personi desaparas.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/portuguese/articles/cp9exyywjdvo|editero=BBC News Brasil|titulo=Ponte desaba após colisão de navio cargueiro nos EUA: Guarda Costeira diz que 6 vítimas estariam mortas|idiomo={{pt}}|publikigita ye=26ma di marto 2024}}</ref> ==Naski == * [[1836]] - [[Charles Lemaire]], Belga soldato, pioniro di [[Esperanto]] ed [[Ido]] (m. 1926) * [[1856]] - [[William Massey]], chefministro di Nova-Zelando (m. 1925) * [[1875]] - [[Syngman Rhee]], unesma prezidanto di Sud-Korea (m. 1965) * [[1893]] - [[Palmiro Togliatti]], Italiana komunisto (m. 1964) * [[1904]] - [[Xenofon Zolotas]], chefministro di Grekia (m. 2004) * [[1909]] - [[Héctor José Cámpora]], prezidanto di Arjentinia (m. 1980) * [[1911]] - [[Tennessee Williams]] (nask. Thomas Lanier), Usana skriptisto (m. 1983) * 1911 - [[Bernard Katz]], Germana-Britaniana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 2003) * [[1916]] - [[Christian B. Anfinsen]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1995) * [[1917]] - [[Rufus Thomas]], Usana muzikisto (m. 1991) * [[1930]] - [[Gregory Corso]], Usana poeto (m. 2001) * [[1931]] - [[Leonard Nimoy]], Usan aktoro e filmifisto (m. 2015)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Leonard Nimoy, o "Spock" de Jornada nas Estrelas morre aos 83 anos |url=http://televisao.uol.com.br/noticias/redacao/2015/02/27/leonard-nimoy-o-spock-de-jornada-nas-estrelas-morre-aos-83-anos.htm|editero=UOL |vidita ye=27ma di februaro 2015}}</ref> * [[1935]] - [[Mahmud Abbas]], prezidanto di Palestinana stato * [[1936]] - [[Éder Jofre]], Braziliana boxisto (m. 2022)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2022/10/02/eder-jofre-ex-pugilista-morre-aos-86-anos-em-sp.ghtml |titulo=Éder Jofre, ex-pugilista, morre aos 86 anos em SP|editero=g1.globo.com|publikigita ye=2ma di oktobro 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1937]] - [[Ahmed Qurei]], prezidanto di Nacional Autoritato Palestina * [[1938]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato * [[1940]] - [[James Caan]], Usan aktoro (m. 2022) * [[1940]] - [[Nancy Pelosi]], Usana politikisto * [[1941]] - [[Richard Dawkins]], Britaniana biologiisto * [[1944]] - [[Diana Ross]], Usana kantistino ([[The Supremes]]) * [[1945]] - [[Paul Bérenger]], chefministro di Maurico * [[1947]] - [[Homayoun Ershadi]], Iranana aktoro (m. 2025) * [[1948]] - [[Steven Tyler]], Usana kantisto e muzikisto ([[Aerosmith]]) * [[1950]] - [[Teddy Pendergrass]], Usana kantisto (m. 2010) * [[1951]] - [[Carl Edwin Wieman]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[1952]] - [[Gary Ruvkun]], Usana Nobel-laureato pri fiziologio o medicino en 2024 * [[1958]] - [[Alar Karis]], prezidanto di Estonia * [[1962]] - [[Fernando Martín]], Hispana basketbalisto (m. 1989) * [[1970]] - [[Siarhiey Uladzimiravich Skakun|Siarhiey Skakun]], Bielorusa tenisistulo * [[1984]] - [[Sara Jean Underwood]], Usana manekinino * [[1987]] - [[Larisa Viktorovna Korobeinikova|Larisa Korobeinikova]], Rusa skermistino * [[1990]] - [[Sarah Menezes]], Braziliana judoistino * [[1997]] - [[Adam Musil]], Cheka hokeisto * [[2000]] - [[Jibek Ermuratqızı Qulambayeva|Jibek Qulambayeva]], Kazakstanana tenisistino * 2000 - [[Nina Derwael]], Belga gimnastikistino ==Morti == * [[752]] - [[Papo elektita Stefanus]] * [[1211]] - Rejulo [[Sancho la 1ma di Portugal]] (n. 1154) * [[1814]] - [[Joseph-Ignace Guillotin]], Franca mediko (n. 1738) * [[1827]] - [[Ludwig van Beethoven]], Germana kompozisto (n. 1770) * [[1892]] - [[Walt Whitman]], Usana poeto (n. 1819) * [[1902]] - [[Cecil Rhodes]], Britaniana explorero (n. 1853) * [[1923]] - [[Sarah Bernhardt]], Franc aktorino (n. 1844) * [[1926]] - [[Konstantin Fehrenbach]], kancelero di Germania (n. 1852) * [[1940]] - [[Spyridon Louis]], Greka atleto (n. 1873) * [[1945]] - [[David Lloyd George]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1863) * [[1957]] - [[Édouard Herriot]], chefministro di Francia (n. 1872) * [[1959]] - [[Raymond Chandler]], Usana skriptisto (n. 1888) * [[1980]] - [[Roland Barthes]], Franca skriptisto e semiologo (n. 1908) * [[1984]] - [[Ahmed Sékou Touré]], prezidanto di Guinea (n. 1922) * [[2002]] - [[Taisto Sinisalo]], Finlandana politikisto (n. 1926) * [[2005]] - [[James Callaghan]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1912) * [[2015]] - [[Tomas Tranströmer]], Sueda skriptisto, Nobel-laureato (n. 1931) * [[2023]] - [[María Kodama]], Arjentiniana skriptistino (n. 1937)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.lanacion.com.ar/cultura/murio-maria-kodama-la-viuda-de-jorge-luis-borges-nid26032023/ |titulo=Murió María Kodama, viuda de Jorge Luis Borges|editero=La Nación|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di marto 2024}}</ref> * [[2024]] - [[Richard Serra]], Usana skultisto e videoartisto (n. 1938) ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Marto]] dlwt2ie99gq4oufounsj21qftvehmx4 Iran 0 4736 1144236 1109786 2026-11-04T13:50:24Z Ladsgroup 8613 ([[c:GR|GR]]) [[File:Iran Population (1880-2016).jpg]] → [[File:Iran Population (1880-2016).jpg]] File:Iran_Population_(1880-2016).svg 1144236 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Iran | Lokala_nomo = جمهوری اسلامی ایران Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān | Flago = Flag of Iran.svg | Blazono = Coat of arms of Iran.svg | Imajo_mapo = Iran in its region.svg | Chefurbo = [[Tehran]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:7160094}} (2002) | Precipua_urbo = [[Tehran]] | Oficala_lingui = [[Persa linguo|Persa]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Guidero religioza = [[Ali Khamenei]] (سید علی خامنه‌ای) | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Iran | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Masud Pezeshkian]] | Surfaco = {{formatnum:1648195}} | Rango_surfaco = 18 | Surfaco_aquo = 0,7 | Habitanti = {{formatnum:82531700}}<ref name="amar.org.ir">{{extera ligilo|titulo=داده‌ها و اطلاعات آماری|editero=www.amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C}}</ref> | Rango_habitanti = 17 | Yaro = 2018 | Denseso di habitantaro = 48 | Reto_kodexo = .ir | Nomo_himno = ''Sorūd-e Mellī-e Īrān'' | Pekunio = [[Iranana Rial]] }} '''Iran''', antee '''Persia''' esas vasta lando en central [[Azia]]. Ol havas kom vicini [[Irak]] weste, [[Turkmenistan]] norde, ed [[Afganistan]] e [[Pakistan]] este. Sude jacas [[Persiana gulfo]], e norde [[Kaspia]]. Kun plu kam 81 milion habitanti,<ref name="amar.org.ir/> ol esas la 18ma maxim populoza lando de la mondo. '''Bazala fakti pri Iran.''' ==Historio == {{PA|Historio di Iran}} En Kashafrud e Ganj Par trovesis la maxim anciena restaji pri homala habitado en Iran, evanta de [[Paleolitiko]]. Restaji del [[Homo di Neanderthal]] anke trovesis en la regiono. Parto di lua anciena historio esas komuna a de [[Mezopotamia]]. En [[334 aK]] [[Alexandros la Magna]] invadis Persia e vinkis l'imperiestro [[Darius la 3ma di Persia|Darius la 3ma]]. Il abandonis la regiono en 328 o 327 aK. Greki, politikala herederi di Alexandros, kreis l'[[imperio Seleucida]]. L'[[imperio Partiana]], fondita en 238 aK, pose vinkis Seleucidi, e dominacis la regiono til [[224]], kande li esis vinkita dal [[imperio Sasanida]]. En [[652]], [[islamo|Mohamedani]] konquestis Persia, e granda parto di Sasanida urbi divenis sub Islamala guvernerio. En [[1218]] [[Mongolia|Mongoli]] komandita da [[Chingis-kano]] invadis la teritorio. L'unesma Persiana dinastio qua adoptis [[shia-islamo]] esis la dinastio Safavida, de [[1501]] til [[1772]]. En [[1935]] Persia adoptas oficale la nomo Iran. En [[1941]] trupi di [[Unionita Rejio]] e [[Sovietia]] okupis Iran. La ''[[sha]]'' [[Reza Sha|Reza Pahlavi]] transmisis la trono a sua filiulo [[Mohammad Reza Pahlavi]]. En [[1953]] la ''sha'' suplantis nacional-mentala chefministro [[Mohamad Mosadek|Mosadek]] per helpo da militisti e dal Ocidento. La ''sha'' ganis plura povo. En [[1963]] la kampanio por igar la lando plu ocidentala komencis. Ayatolo [[Ruhollah Khomeini]], qua kritikis la rejimo dil ''sha'', arestesis ed exilesis, unesme en [[Turkia]], pose en [[Irak]] e fine en [[Francia]]. [[Arkivo:Imam_Khomeini_in_Mehrabad.jpg|thumb|left|200px|Ayatolo [[Ruhollah Khomeini]] arivas en Iran pos exilo.]] L'opozo a la ''sha'' kreskis dum la [[yari 1970a]]. En januaro [[1978]] eventis granda demonstri kontre sua rejimo. La protesti afektis l'ekonomio di la lando, ed en [[1979]], Reza Pahlavi fugis de la lando. [[Ayatolo]] [[Ruhollah Khomeini]] retroiris ad Iran e divenis la chefo di la lando. Ye la [[4ma di novembro]] [[1979]] Iranana studenti sizis ed invadis [[Usa]]n ambasadeyo en [[Tehran]] e demandis la retrosendo di [[Mohammad Reza Pahlavi]] ad Iran por konfrontar judicio. [[Jimmy Carter]] ne aceptis, e nur en [[1981]] la invado dil ambasadeyo finis e la gajo-homi liberigesis. La nova rejimo di Iran komencis vasta [[Nacionaligo|nacionaligo]] en [[1980]]. La sama yaro, l'ex-''sha'' [[Mohammad Reza Pahlavi]] mortas en exilo. En fino di ta yaro, [[Irak]] di [[Saddam Hussein]] atakas Iran, e komencas [[milito Irak-Iran]], qua duris dum ok yari. La milito efektigis granda destruktadi e produktis 123.200 til 160.000 morti. Nur en [[1988]] Khomeini aceptis armistico negociita dal [[Unionita Nacioni]]. La sequanta yaro, ilu mortis ed ayatolo [[Ali Khamenei]] divenis la maxim supra chefo. Pos la fino di la milito, prezidanto [[Akbar Hashemi Rafsanjani]] adoptis pragmatala politiki, e komencis rikonstruktar l'ekonomio. En [[1997]] moderema [[Mohammad Khatami]] vinkis la prezidantal elekto. En [[2000]] le novigo-mentala vinkis parlamental elekti, ganante 170 ek la 290 sideyi. '''2024 Iran atakas Israel''' L'[[1ma di oktobro]] [[2024]], Iran atakas Israel per 200 [[armo-fuzeo|arm-fuzei]] por venjar la morto di [[Ismail Haniya]], chefo di [[Hamas]] e [[Hasan Nasrala]], la chefo di [[Hizbola]] e pro l'invado di Libano da Israel. La [[25ma di oktobro]] [[2024]] Israel atakas Iran por venjar l'atako di Israel da Iran ye l'1ma di oktobro 2024. '''2025 Aeral ataki da Israel''' La nokto di la [[12ma di junio|12ma a la 13ma di junio]] [[2025]] Israel subite forte frapis Iran per aeral ataki por: * Destruktar di nukleala fabrikerii * Reduktar l'armeala forteso * Eliminar chefa personen dil atom-programo * Eliminar duktant Iranana politikisti La [[21ma di junio]] [[2025]] Usa mixas su en aeral ataki kontre Iran e bombardas nukleiferii en Iran. La [[23ma di junio]] [[2025]], Iran aer-atakas Usan armeala bazo ''Al Udeid'' en [[Katar]], venjante l'aeral ataki da Usa kontre Iran. '''2026 Granda-skal aeral ataki di Iran da Usa ed Israel''' La [[28ma di februaro]] [[2026]] Usa ed Israel granda-skale aerale atakas Iran, kom venjo Iran aerale atakas landi en [[mez-oriento]] qui havas Usan armeala bazi (Israel, Jordania, Siria, Irak, Kuweyt, Bareyn, Katar e l'Unionit Arabian Emirii (UAE)). ==Politiko == [[Arkivo:Iranian_Majlis.jpg|thumb|250px|Konsultiva asemblitaro (''Majlis''), la parlamento di Iran.]] [[Arkivo:Hassan Rouhani and Vladimir Putin (1).jpg|thumb|left|320px|[[Hassan Rouhani]] renkontras [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]].]] La bazo di la politikala rejimo di Iran esas la [[konstituco]] adoptita en 1979. Segun ol, Iran esas [[republiko]] kun influo di [[shia-islamo]]. La [[chefo di stato]] esas la spiritala chefo di la lando, nun l'Ayatolo [[Ali Khamenei]], qua portas la titulo 'Supra Chefo'. Lu establisas la politiki del Islamala Republiko di Iran ed esas la supra komandero dil armei. La [[prezidanto]] esas la [[chefo di guvernerio]] di la lando. Lu esas la duesma maxim importanta autoritato de la lando, ed elektesas per absoluta majoritato dal populo, en du votadi, por 4-yara periodo. La [[legifala povo]] havas unika chambro, nomizita ''Majles-e Shura-ye Eslami'', kun 290 membri, di qui 285 elektesas direte dal populo, ed 1 por Zoroastriani, 1 por judi, 1 por kristani Asiriani e Kaldeiani, 1 por l'Armeniani de la nordo, ed 1 por l'Armeniani de la sudo. Li elektesas por 4-yara periodo. La Supra Chefo nominas la chefo di la [[judiciala povo]], qua nominas la chefo di la Supra korto e la chefo di la publika advokati. Existas multa tipi di korti, inkluzite la korti qui judicias civila e kriminala temi, e la nomizita "revolucionala korti", qui judicias krimini kontre nacionala sekureso. Segun internaciona organizuri, la politikala rejimo di Iran ne esas demokrata, e freque persekutas ed arestas lua opozanti e kritikeri. ==Geografio == [[Arkivo:Iran-geographic map.svg|thumb|250px|Topografiala mapo di Iran.]] [[Arkivo:Damavand (5671) from lar 2 - panoramio.jpg|thumb|250px|left|[[Monto Davamand]] (altitudo: 5610 m).]] Kun {{formatnum:1648000}} km², Iran esas la 18ma maxim granda lando dil mondo. Lua surfaco equivalas la sumo di [[Unionita Rejio]], [[Francia]], [[Hispania]] e [[Germania]], ed esas simila a del Usana stato [[Alaska]] e del Braziliana stato [[Amazonas (Brazilia)|Amazonas]]. Ol konsistas precipue ek l'alta planajo Iranana, ecepte proxim la marbordo di [[Kaspia maro]] e [[Kuzistan]], ed esas un ek la maxim montoza lando del mondo. Lua habitantaro koncentresas an la westo de la lando. [[Monto Davamand]] esas la maxim alta di la lando, kun {{formatnum:5610}} metri di [[altitudo]]. La maxim longa fluvio di Iran e l'unika navigebla esas Karun, longa de 830 km, ube bateli por neprofunda aqui povas navigar de [[Koramshar]] til Ahvaz, distanta 110 km doplanda. La nordo di Iran kovresas per pluvala [[foresto|foresti]], dum ke l'esto konsistas ek [[dezerto]]. La [[klimato]] varias de [[subtropikala klimato|subtropikala]] til [[arida klimato|arida]]. ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Iran}} La maxim importanta produkturi por exportacajo di Iran esas [[petrolo]] e naturala gaso, [[mato|mati]] ed agrokultivala produkti. La [[Inflaciono]] e [[chomeso]] duras afektar l'ekonomio di la lando. ==Demografio == [[Arkivo:Iran Population (1880-2016).jpg|thumb|280px|Habitantaro di Iran, 1880 til 2016]] [[Arkivo:Blue_(Kabud)_Mosque_-_1,_Tabriz,_Iran.jpg|thumb|left|280px|Blua [[Moskeo]] en [[Tabriz]].]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2018, Iran havis {{formatnum:83024745}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (61%) esas Persiani. Azerbaijani esas 24%, 9% esas Kurdistanani, ed existas minoritati Lur, Baluchistanani, Arabi, Turkmeni e Turkiana tribui.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|titulo=Iran - The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|editero=CIA|vidita ye=21ma di junio 2019}}</ref> L'oficala linguo di la lando esas [[Persa linguo|Persa]], qua skribesas per l'Araba alfabeto modifikata. La lingui Azerbaijanana, Kurda, Gilaki, Mazandarani ed altri anke parolesas.<ref name=CIA/> La [[religio]] oficala e kun maxim granda nombro di adepti esas Islamo: 99,4% ek la habitanti. ''Shia''-Mohamedani esas 90% til 95% de la habitantaro, esanta la cetera ''Sunni''-Mohamedani. Altra religii (Zoroastrismo, Judaismo, Kristanismo) praktikesas da 0,3% de la habitantaro, e 0,4% praktikas nula o ne informis pri religio.<ref name=CIA/> La maxim populoza urbo esas la chef-urbo, [[Tehran]]. Altra importanta urbi esas [[Mashhad]], [[Isfahan]], [[Karaj]] e [[Tabriz]]. ==Kulturo == Iranana kulturo mixas islamana e pre-islaman influi. Sasanida periodo influis en la kulturi di [[Chinia]], [[India]] e [[Roman imperio|Romana]]. La maxim anciena [[literaturo|literaturala]] tradiciono di la lando esas la texti de la religio [[zoroastrismo]], skribita per Avestana (Zend)-linguo. De la lingui uzata nun en Iran, [[Persa linguo|Persa]] havas la maxim influanta literaturo, e judikesas kom "konduktilo" por poezio. Dum [[Mezepoko]] aparis importanta poeti, exemple Rumi, Ferdowsi, Hafez, Saadi Shirazi, Omar Khayyam, e [[Nizami Ganjavi]]. Pri prozo dum la sama epoko, importanta nomi esis [[Nizami Aruzi]], Zahiriddin Nasr Muhammad Aufi, Abolfazl Beyhaghi ed Ata-Malik Juvayni. ==Referi == {{reflist}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Iran| ]] [[Kategorio:Proxim Oriento]] [[Kategorio:Mez-Oriento]] cxqc1nloystt73krrp14nry7s22uc3g 1144237 1144236 2026-11-04T13:59:26Z Ladsgroup 8613 ([[c:GR|GR]]) [[File:Iran Population (1880-2016).jpg]] → [[File:Iran population 1880-2016.svg]] Modern SVG 1144237 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Iran | Lokala_nomo = جمهوری اسلامی ایران Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān | Flago = Flag of Iran.svg | Blazono = Coat of arms of Iran.svg | Imajo_mapo = Iran in its region.svg | Chefurbo = [[Tehran]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:7160094}} (2002) | Precipua_urbo = [[Tehran]] | Oficala_lingui = [[Persa linguo|Persa]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Guidero religioza = [[Ali Khamenei]] (سید علی خامنه‌ای) | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Iran | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Masud Pezeshkian]] | Surfaco = {{formatnum:1648195}} | Rango_surfaco = 18 | Surfaco_aquo = 0,7 | Habitanti = {{formatnum:82531700}}<ref name="amar.org.ir">{{extera ligilo|titulo=داده‌ها و اطلاعات آماری|editero=www.amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C}}</ref> | Rango_habitanti = 17 | Yaro = 2018 | Denseso di habitantaro = 48 | Reto_kodexo = .ir | Nomo_himno = ''Sorūd-e Mellī-e Īrān'' | Pekunio = [[Iranana Rial]] }} '''Iran''', antee '''Persia''' esas vasta lando en central [[Azia]]. Ol havas kom vicini [[Irak]] weste, [[Turkmenistan]] norde, ed [[Afganistan]] e [[Pakistan]] este. Sude jacas [[Persiana gulfo]], e norde [[Kaspia]]. Kun plu kam 81 milion habitanti,<ref name="amar.org.ir/> ol esas la 18ma maxim populoza lando de la mondo. '''Bazala fakti pri Iran.''' ==Historio == {{PA|Historio di Iran}} En Kashafrud e Ganj Par trovesis la maxim anciena restaji pri homala habitado en Iran, evanta de [[Paleolitiko]]. Restaji del [[Homo di Neanderthal]] anke trovesis en la regiono. Parto di lua anciena historio esas komuna a de [[Mezopotamia]]. En [[334 aK]] [[Alexandros la Magna]] invadis Persia e vinkis l'imperiestro [[Darius la 3ma di Persia|Darius la 3ma]]. Il abandonis la regiono en 328 o 327 aK. Greki, politikala herederi di Alexandros, kreis l'[[imperio Seleucida]]. L'[[imperio Partiana]], fondita en 238 aK, pose vinkis Seleucidi, e dominacis la regiono til [[224]], kande li esis vinkita dal [[imperio Sasanida]]. En [[652]], [[islamo|Mohamedani]] konquestis Persia, e granda parto di Sasanida urbi divenis sub Islamala guvernerio. En [[1218]] [[Mongolia|Mongoli]] komandita da [[Chingis-kano]] invadis la teritorio. L'unesma Persiana dinastio qua adoptis [[shia-islamo]] esis la dinastio Safavida, de [[1501]] til [[1772]]. En [[1935]] Persia adoptas oficale la nomo Iran. En [[1941]] trupi di [[Unionita Rejio]] e [[Sovietia]] okupis Iran. La ''[[sha]]'' [[Reza Sha|Reza Pahlavi]] transmisis la trono a sua filiulo [[Mohammad Reza Pahlavi]]. En [[1953]] la ''sha'' suplantis nacional-mentala chefministro [[Mohamad Mosadek|Mosadek]] per helpo da militisti e dal Ocidento. La ''sha'' ganis plura povo. En [[1963]] la kampanio por igar la lando plu ocidentala komencis. Ayatolo [[Ruhollah Khomeini]], qua kritikis la rejimo dil ''sha'', arestesis ed exilesis, unesme en [[Turkia]], pose en [[Irak]] e fine en [[Francia]]. [[Arkivo:Imam_Khomeini_in_Mehrabad.jpg|thumb|left|200px|Ayatolo [[Ruhollah Khomeini]] arivas en Iran pos exilo.]] L'opozo a la ''sha'' kreskis dum la [[yari 1970a]]. En januaro [[1978]] eventis granda demonstri kontre sua rejimo. La protesti afektis l'ekonomio di la lando, ed en [[1979]], Reza Pahlavi fugis de la lando. [[Ayatolo]] [[Ruhollah Khomeini]] retroiris ad Iran e divenis la chefo di la lando. Ye la [[4ma di novembro]] [[1979]] Iranana studenti sizis ed invadis [[Usa]]n ambasadeyo en [[Tehran]] e demandis la retrosendo di [[Mohammad Reza Pahlavi]] ad Iran por konfrontar judicio. [[Jimmy Carter]] ne aceptis, e nur en [[1981]] la invado dil ambasadeyo finis e la gajo-homi liberigesis. La nova rejimo di Iran komencis vasta [[Nacionaligo|nacionaligo]] en [[1980]]. La sama yaro, l'ex-''sha'' [[Mohammad Reza Pahlavi]] mortas en exilo. En fino di ta yaro, [[Irak]] di [[Saddam Hussein]] atakas Iran, e komencas [[milito Irak-Iran]], qua duris dum ok yari. La milito efektigis granda destruktadi e produktis 123.200 til 160.000 morti. Nur en [[1988]] Khomeini aceptis armistico negociita dal [[Unionita Nacioni]]. La sequanta yaro, ilu mortis ed ayatolo [[Ali Khamenei]] divenis la maxim supra chefo. Pos la fino di la milito, prezidanto [[Akbar Hashemi Rafsanjani]] adoptis pragmatala politiki, e komencis rikonstruktar l'ekonomio. En [[1997]] moderema [[Mohammad Khatami]] vinkis la prezidantal elekto. En [[2000]] le novigo-mentala vinkis parlamental elekti, ganante 170 ek la 290 sideyi. '''2024 Iran atakas Israel''' L'[[1ma di oktobro]] [[2024]], Iran atakas Israel per 200 [[armo-fuzeo|arm-fuzei]] por venjar la morto di [[Ismail Haniya]], chefo di [[Hamas]] e [[Hasan Nasrala]], la chefo di [[Hizbola]] e pro l'invado di Libano da Israel. La [[25ma di oktobro]] [[2024]] Israel atakas Iran por venjar l'atako di Israel da Iran ye l'1ma di oktobro 2024. '''2025 Aeral ataki da Israel''' La nokto di la [[12ma di junio|12ma a la 13ma di junio]] [[2025]] Israel subite forte frapis Iran per aeral ataki por: * Destruktar di nukleala fabrikerii * Reduktar l'armeala forteso * Eliminar chefa personen dil atom-programo * Eliminar duktant Iranana politikisti La [[21ma di junio]] [[2025]] Usa mixas su en aeral ataki kontre Iran e bombardas nukleiferii en Iran. La [[23ma di junio]] [[2025]], Iran aer-atakas Usan armeala bazo ''Al Udeid'' en [[Katar]], venjante l'aeral ataki da Usa kontre Iran. '''2026 Granda-skal aeral ataki di Iran da Usa ed Israel''' La [[28ma di februaro]] [[2026]] Usa ed Israel granda-skale aerale atakas Iran, kom venjo Iran aerale atakas landi en [[mez-oriento]] qui havas Usan armeala bazi (Israel, Jordania, Siria, Irak, Kuweyt, Bareyn, Katar e l'Unionit Arabian Emirii (UAE)). ==Politiko == [[Arkivo:Iranian_Majlis.jpg|thumb|250px|Konsultiva asemblitaro (''Majlis''), la parlamento di Iran.]] [[Arkivo:Hassan Rouhani and Vladimir Putin (1).jpg|thumb|left|320px|[[Hassan Rouhani]] renkontras [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]].]] La bazo di la politikala rejimo di Iran esas la [[konstituco]] adoptita en 1979. Segun ol, Iran esas [[republiko]] kun influo di [[shia-islamo]]. La [[chefo di stato]] esas la spiritala chefo di la lando, nun l'Ayatolo [[Ali Khamenei]], qua portas la titulo 'Supra Chefo'. Lu establisas la politiki del Islamala Republiko di Iran ed esas la supra komandero dil armei. La [[prezidanto]] esas la [[chefo di guvernerio]] di la lando. Lu esas la duesma maxim importanta autoritato de la lando, ed elektesas per absoluta majoritato dal populo, en du votadi, por 4-yara periodo. La [[legifala povo]] havas unika chambro, nomizita ''Majles-e Shura-ye Eslami'', kun 290 membri, di qui 285 elektesas direte dal populo, ed 1 por Zoroastriani, 1 por judi, 1 por kristani Asiriani e Kaldeiani, 1 por l'Armeniani de la nordo, ed 1 por l'Armeniani de la sudo. Li elektesas por 4-yara periodo. La Supra Chefo nominas la chefo di la [[judiciala povo]], qua nominas la chefo di la Supra korto e la chefo di la publika advokati. Existas multa tipi di korti, inkluzite la korti qui judicias civila e kriminala temi, e la nomizita "revolucionala korti", qui judicias krimini kontre nacionala sekureso. Segun internaciona organizuri, la politikala rejimo di Iran ne esas demokrata, e freque persekutas ed arestas lua opozanti e kritikeri. ==Geografio == [[Arkivo:Iran-geographic map.svg|thumb|250px|Topografiala mapo di Iran.]] [[Arkivo:Damavand (5671) from lar 2 - panoramio.jpg|thumb|250px|left|[[Monto Davamand]] (altitudo: 5610 m).]] Kun {{formatnum:1648000}} km², Iran esas la 18ma maxim granda lando dil mondo. Lua surfaco equivalas la sumo di [[Unionita Rejio]], [[Francia]], [[Hispania]] e [[Germania]], ed esas simila a del Usana stato [[Alaska]] e del Braziliana stato [[Amazonas (Brazilia)|Amazonas]]. Ol konsistas precipue ek l'alta planajo Iranana, ecepte proxim la marbordo di [[Kaspia maro]] e [[Kuzistan]], ed esas un ek la maxim montoza lando del mondo. Lua habitantaro koncentresas an la westo de la lando. [[Monto Davamand]] esas la maxim alta di la lando, kun {{formatnum:5610}} metri di [[altitudo]]. La maxim longa fluvio di Iran e l'unika navigebla esas Karun, longa de 830 km, ube bateli por neprofunda aqui povas navigar de [[Koramshar]] til Ahvaz, distanta 110 km doplanda. La nordo di Iran kovresas per pluvala [[foresto|foresti]], dum ke l'esto konsistas ek [[dezerto]]. La [[klimato]] varias de [[subtropikala klimato|subtropikala]] til [[arida klimato|arida]]. ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Iran}} La maxim importanta produkturi por exportacajo di Iran esas [[petrolo]] e naturala gaso, [[mato|mati]] ed agrokultivala produkti. La [[Inflaciono]] e [[chomeso]] duras afektar l'ekonomio di la lando. ==Demografio == [[Arkivo:Iran population 1880-2016.svg|thumb|280px|Habitantaro di Iran, 1880 til 2016]] [[Arkivo:Blue_(Kabud)_Mosque_-_1,_Tabriz,_Iran.jpg|thumb|left|280px|Blua [[Moskeo]] en [[Tabriz]].]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2018, Iran havis {{formatnum:83024745}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (61%) esas Persiani. Azerbaijani esas 24%, 9% esas Kurdistanani, ed existas minoritati Lur, Baluchistanani, Arabi, Turkmeni e Turkiana tribui.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|titulo=Iran - The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|editero=CIA|vidita ye=21ma di junio 2019}}</ref> L'oficala linguo di la lando esas [[Persa linguo|Persa]], qua skribesas per l'Araba alfabeto modifikata. La lingui Azerbaijanana, Kurda, Gilaki, Mazandarani ed altri anke parolesas.<ref name=CIA/> La [[religio]] oficala e kun maxim granda nombro di adepti esas Islamo: 99,4% ek la habitanti. ''Shia''-Mohamedani esas 90% til 95% de la habitantaro, esanta la cetera ''Sunni''-Mohamedani. Altra religii (Zoroastrismo, Judaismo, Kristanismo) praktikesas da 0,3% de la habitantaro, e 0,4% praktikas nula o ne informis pri religio.<ref name=CIA/> La maxim populoza urbo esas la chef-urbo, [[Tehran]]. Altra importanta urbi esas [[Mashhad]], [[Isfahan]], [[Karaj]] e [[Tabriz]]. ==Kulturo == Iranana kulturo mixas islamana e pre-islaman influi. Sasanida periodo influis en la kulturi di [[Chinia]], [[India]] e [[Roman imperio|Romana]]. La maxim anciena [[literaturo|literaturala]] tradiciono di la lando esas la texti de la religio [[zoroastrismo]], skribita per Avestana (Zend)-linguo. De la lingui uzata nun en Iran, [[Persa linguo|Persa]] havas la maxim influanta literaturo, e judikesas kom "konduktilo" por poezio. Dum [[Mezepoko]] aparis importanta poeti, exemple Rumi, Ferdowsi, Hafez, Saadi Shirazi, Omar Khayyam, e [[Nizami Ganjavi]]. Pri prozo dum la sama epoko, importanta nomi esis [[Nizami Aruzi]], Zahiriddin Nasr Muhammad Aufi, Abolfazl Beyhaghi ed Ata-Malik Juvayni. ==Referi == {{reflist}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Iran| ]] [[Kategorio:Proxim Oriento]] [[Kategorio:Mez-Oriento]] tp4z0iyu2v0q7f02qjmhyf3nxpcx87r Uzanto Debato:Joao Xavier 3 7552 1144354 1117104 2026-11-04T22:20:55Z Taylor 49 25553 : [[File:Checkhalf.png|40px]] partially done several months later. <code><noi<nowiki/>nclude>[[<big>:</big>Kategorio:Efacinda pagini]]</noi<nowiki/>nclude></code> -- ~~~~ 1144354 wikitext text/x-wiki [[Debato:Joao Xavier - arkivo 2005-2015]] [[Debato:Joao Xavier - arkivo 2016-2021]] == Administrative units ... == Hi! There is a three-stage system in Poland. The most important units can be donated by the "Provinco" and "Distrikto". And the third? "Komunumo" as in E-to? [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 15:32, 25 apr. 2022 (UTC) :Hi, ThWiki1910! In Ido exists the word "komono" (see: [[:wikt:komono]]), that certainly applies to this case. Thanks for your texts! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:26, 25 apr. 2022 (UTC) ::Thanks, I should know, but my Ido is on a micro level (for now). Returning to the administrative units, there is the issue of the Slavic Eastern Europe (Russia, Belarus and Ukraine - a three-tier system like in Poland). General system ''Provinco → Distrikto → Komono'' could be, but ... There is a tendency to use specific names like: Oblast (Krai), Rayon, Selsoviet ... There is an ido-article [[Oblast Kaliningrad]]. This direction may be good, but after an ''idistigo'': Oblasto / Krajo / Republiko (3 types of Russia's main units) → Rayono → rural settlement (unit). Another issue is the types of localities that are abundant in Russia, e.g. urban-type settlement, (rural-type) settlement, selo and village (2 types of village), khutor, sloboda, stanica ... It is possible to manage them in Ido? I am asking because I would like to create Russian localities (not only towns/cities). I miss some simple navigation template that could be added at the bottom of the article about the locality. Unfortunately, I can't write it myself. Regards. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 15:40, 26 apr. 2022 (UTC) == Template:Loko (thanks!) == Hi, ThWiki1910! Thanks for creating the new template <nowiki>{{loko}}</nowiki>. I will just modify it a little: instead of "flago", I'll use "standardo", which is a more adequate translation in Ido for "flag". Thanks for your collaborations! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 22:16, 1 may. 2022 (UTC) == Obrigado == Esquecí muito do que conhecia do ido porque agora estou a falar esperanto onde moro e escrevo em interlingue. Então às vezes mixturo as línguas. Obrigado pela correção. --[[Uzanto:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Uzanto Debato:Caro de Segeda|diskuto]]) 14:06, 3 may. 2022 (UTC) == Slava esto == Saluto Joao! Probably I shouldn't harass you with such a long post, but I don't know where I could do it. A little English, a little Ido ... As you know, I create Polish localities (all of them, I'm not limited to cities/towns). Previously, I dealt almost exclusively with the creation of Russian (mainly rural) localities in several languages. I'd love to do it here as well, but for that i need the basics. ; 1. Units of the administrative division of Russia (and 4 other post-Soviet countries) * ''Oblast'' [https://en.wikipedia.org/wiki/Oblast EN], [https://en.wikipedia.org/wiki/Oblast DE], [https://en.wikipedia.org/wiki/Oblast NL], [https://es.wikipedia.org/wiki/Óblast ES], [https://en.wikipedia.org/wiki/Oblast EO] - nivelo di provinco * ''Rayon/Raion/(Ulus/Kozhuun)'' [https://en.wikipedia.org/wiki/Raion EN], [https://en.wikipedia.org/wiki/Rajon DE], [https://en.wikipedia.org/wiki/Rajon NL], [https://es.wikipedia.org/wiki/Raión ES], [https://en.wikipedia.org/wiki/Rajon EO], [https://en.wikipedia.org/wiki/Districts_of_Russia Districts in Russia (EN)] - nivelo di distrikto * ''Poseleniye/Selsoviet/Volost/Okrug'' [https://en.wikipedia.org/wiki/Municipalities_of_Russia Municipalities of Russia (EN)] (the key is to correctly translate the word "settlement" into the Ido – subdividuri angliane: urban settlement, rural settlement; tipi di loki angliane: urban-type settlements, rural-type settlements) - nivelo di komono Por decido: * idaligo (?) a ex. oblasto, rayono... * quale en Polonia: provinco, distrikto, komono ; 2. Tipi di loki en Rusia There are many types of Russian localities, and most of them can only be defined historically - nowadays their characteristics have completely faded out, and those that are said to have disappeared still exist. [https://en.wikipedia.org/wiki/Classification_of_inhabited_localities_in_Russia Urban localities / Rural localities] * urbo (e urbeto) – certa tipo * angliane: urban-type settlement (subtipi: work settlement, suburban (dacha) settlement, resort settlement, shift settlement) * rural-type settlement * settlement at railway station * vilajo (2 tipi: [https://en.wikipedia.org/wiki/Village#Russia selo]], [https://en.wikipedia.org/wiki/Hamlet_(place)#Russia derevnya]) * [https://en.wikipedia.org/wiki/Khutor khutor] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Sloboda sloboda] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Stanitsa stanitsa] ; 3. Transskribo de rusiana linguo Me bone konocas transskribo de rusiana a kelka lingui (EN, DE, NL, PL) do yen mea mikra analizo di kelka (ja existanta en iowiki) urbi di Rusia: {| class="wikitable sortable" align=center ! class="sortbottom"| io-wiki !!class="unsortable"| RU !! ЕО !! EN !! DE !! NL !! PL !! IDO (!/?) |- |[[Adigeysk]] || Адигейск || Adigejsk || Adygeysk || Adygeisk || Adygejsk || Adygejsk || ! |- |[[Agriz]] || Агрыз || Agriz || Agryz || Agrys || Agryz || Agryz || ! |- |[[Aksai]] || Аксай || Aksaj || Aksay || Aksai || Aksaj || Aksaj || Aksa'''y''' |- |[[Alatyr]] || Алатыр'''ь''' || Alatir || Alatyr || Alatyr || Alatyr || Ałatyr || Alat'''i'''r |- |[[Alexeyevka]] || Алексеевка || Aleksejevka || Alexeyevka || Alexejewka || Aleksejevka || Aleksiejewka || ! |- |[[Aleysk]] || Алейск || Alejsk || Aleysk || Aleisk || Alejsk || Alejsk || ! |- |[[Alzamai]] || Алзамай || Alzamaj || Alzamay || Alsamai || Alzamaj || Ałzamaj || Alzama'''y''' |- |[[Arkangelsk]] || Архангельск || Arĥangelsko || Arkhangelsk || Archangelsk || Archangelsk || Archangielsk || Ar'''h'''angelsk |- |[[Arsenyev]] || Арсен'''ь'''ев || Arsenjev || Arsenyev || Arsenjew || Arsenjev || Arsienjew || ! |- |[[Baikalsk]] || Байкальск || Bajkalsk || Baykalsk || Baikalsk || Bajkalsk || Bajkalsk || Ba'''y'''kalsk |- |[[Balei]] || Балей || Balej || Baley || Balei || Balej || Balej || Bale'''y''' |- |[[Belebey]] || Белебей || Balebej || Balebey || Balebei || Balebej || Balebej || ! |- |[[Khabarovsk]] || Хабаровск || Ĥabarovsko || Khabarovsk || Chabarowsk || Chabarovsk || Chabarowsk || '''H'''abarovsk |- |[[Nizhny Novgorod]] || Нижний Новгород || Niĵnij Novgorod || Nizhny Novgorod || Nischni Nowgorod || Nizjni Novgorod || <s>Niżny Nowogród</s> || Ni'''j'''n'''iy''' Novgorod |- |[[Sliudianka]] || Слюдянка || Sludjanka || Slyudyanka || Sljudjanka || Sljoedjanka || Sludianka || Sl'''y'''ud'''y'''anka |- |[[Veliki Novgorod]] || Великий Новгород || Velikij Novgorod || Veliky Novgorod || Weliki Nowgorod || Veliki Novgorod || <s>Nowogród Wielki</s> || Veliki'''y''' Novgorod |- |[[Vyborg]] || Выборг || Viborg || Vyborg || Wyborg || Vyborg || Wyborg || Viborg |} Segun me la idala transskribo de la rusiana = [http://www.boutler.de/translit/trans2.html la angliana (simpla sorto quale en vikipedia)] + kelka korektaji: • angliana '''kh''' (rusiana '''х''') → idala '''h''' (<s style="color: red">Ar'''k'''angelsk</s>, <s style="color: red">'''Kh'''abarovsk</s>) • '''zh''' (rusiana '''ж''') → '''j''' (<s style="color: red">Ni'''zh'''n'''y''' Novgorod</s>) • '''y''' ne funkcionanta kom idala '''y''' (rusiana '''ы''') → '''i''' (<s style="color: red">Alat'''y'''r</s>, <s style="color: red">V'''y'''borg</s>, Agr'''i'''z); postransskriba idala '''y''' sen vario (<s style="color: red">Sl'''i'''ud'''i'''anka</s>, ) a) Por diskuto: vorti kun idala (postransskriba) dezinenci '''iy''' (rusiana '''ий'''/'''ый''') * -'''iy''' sen vario quale EO (-ij), PL * -'''i''' kun omiso '''y''' quale EN (ma i→y), DE, NL, PL (nur en transkribo rusiana familionomi) (idala Veliki Novgorod) b) Por diskuto: postransskriba diftongi kom ay/ey/oy/uy+konsonanto (sen konsonanto kom dezinenco) * -*y(kons.) → -*i(kons.) quale DE (idala '''Aksai''', '''Alzamai''', '''Baikalsk''', '''Balei''') * -*y(kons.) → sen vario (idala '''Adigeysk''', '''Aleysk''', '''Belebey''') ; 4. [[Bielorusia]] This name seems to be from another planet :) There may be differences between the transcription from Russian, Belarusian and Ukrainian. It depends on which language the name is transcribed. The Russian '''е''' in Cyrillic actually corresponds to the English ''ye'', but it has been assumed (probably because of the appearance) to be transcribed as Latin ''e'' (in Polish there is ''ie'': it would be ''Biełaruś'', but because of the polonization it is ''Białoruś''). In my opinion, it should be "Belarusia", but it all depends on the transcription arrangements in iowiki. Hope you will find some time to explore this topic "Rusia". Regards, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 15:20, 15 may. 2022 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the articles [[:simple:National Museum of History of Azerbaijan]], [[:simple:National Art Museum of Azerbaijan]] and [[:simple:Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theatre]] in Ido Wikipedia? They should be short. Yours sincerely, [[Uzanto:Sarvathi|Sarvathi]] ([[Uzanto Debato:Sarvathi|diskuto]]) 18:21, 19 may. 2022 (UTC) == Desfortunoze == Hi Joao! Sorry for the E-o nomenclature (mental eclipse). At the moment the template is not working - of course, it does not affect the operation of the "Loko" template. Unfortunately, I don't have a Lua developer friend so I'll try to fix the problem on my own and this may take a while. In the case of a country such as Russia, at least 2 maps are needed, and each time it would be burdensome to calculate the position of the locality. I count on your understanding - I haven't made templates before, and I've heard about Lua that... exists. Regards. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:48, 1 jun. 2022 (UTC) :Ok! Thanks for your efforts, and good luck! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:05, 1 jun. 2022 (UTC) == Euro == Hola Joao Xavier, <nowiki> </nowiki> Me pregas vu examinas ka ta pekunio ne esas uno ma grupo di nacionala kun sama nomo. Amikale. [[Uzanto:Fafnir|Fafnir]] ([[Uzanto Debato:Fafnir|diskuto]]) 19:42, 25 jul. 2022 (UTC) == Kazaka linguo e Ido == Hi Joao! As you know, Kazakhstan was part of the USSR as a republic and there are many Russian accretions related to this country and the language of this country. This is mainly related to the use by Kazakhs of one of the Cyrillica varieties - not easy to transcribe. In addition, Russian is the second official language there. However, it should be remembered that the Kazakh language has three types of spelling: the aforementioned Cyrillica, the Arabic alphabet and ... Latin writing. I suggest using only ''Kazakh Latin spelling'' (or IDO-form). Of course, in undisputed situations, e.g. the place of birth of a person does not mean anything (e.g. Milla Jovovich is certainly not Ukrainian). Specific examples: present city [[Almaty]] → ''Almati'' (Ido) or [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Алматы&variant=kk-latn Almatı]kk-wiki (latin-kazaka); present scientist [[Kanysh Satbayev]] (undisputed Kazakh in every Wiki) → [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Қаныш_Имантайұлы_Сәтбаев&variant=kk-latn Qanış Ïmantaýulı Sätbayev]kk-wiki (latin-kazaka); present sportisto [[Alexandr Vinokurov]] (undisputed Kazakh de rusa majoritato) → [[https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Александр_Николаевич_Винокуров&variant=kk-latn Aleksandr Nïkolayevïç Vïnokwrov]]kk-wiki (latin-kazaka). Russian transcription is nice to read, but the most important is consistency in action. Copying English names is, in my opinion, a mistake - latin alphabets should be treated equally (Polish [https://en.wikipedia.org/wiki/Szczebrzeszyn Szczebrzeszyn]en-wiki e Vietnamese [https://en.wikipedia.org/wiki/Lady_Triệu Bà Triệu]en-wiki). This is just my opinion and I don't want to impose anything here. I am counting on a response in this matter for your part. Amikale [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:22, 1 di agosto. 2022 (UTC) == Linguala helpaji == Saluto, @[[Uzanto:Joao Xavier|Joao]]! Granda danko, ma esez tale bona helpante ne uzar la Polona e (plu grave) indikar mea artikli kun linguala erori – serchado konsumas tro multe di tempo (me ne facas nur 1 artiklo en semano). Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 14:57, 23 okt. 2022 (UTC) == Nova wiki-vido? == Saluto, @[[Uzanto:Joao Xavier|Joao]]! Un demando: por quo chanjar bona vido (facila e amikala en uzo) a to (stranjajo uzata nur da kelk wikipedii, laste ank eo-wiki)? Ca kopiajo efektigas disipado di placo sur la skreno – artiklo es plu streta, e info-buxo divenas preske duimo di ilua larjeso. Me ne komprenas tua decido komplete. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 22:08, 25 okt. 2022 (UTC) : Saluto itere! Stranje ke (de pozeso di me kom ne-IP uzanto) nur io/eo (ube me esis) chanjis sua vidado (en, de, ru, uk – restas ne chanjita), quo signifikas ke sisteme predeterminita pelo en io-wiki es la maxim nova. Debato pri "vector (2022)" sturmas e eble pos korektaji esos plu bone, ma... Sincere me supozis ke tu chanjis la pelo pro... sua habito ek pt-wiki. Maxim grave ke me povas chanjar la pelo kande me volas. Danko. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 09:56, 26 okt. 2022 (UTC) == Ka certe? == Saluto, Joao! Vu semblas ne distingar grupi etniala e habitanti di landi. Ukraini - grupo etniala ([[:eo:Ukrainoj]]!), Ukrainiani – habitantaro di Ukraina. Rusi - ank ne? Rusi – grupo etniala, Rusiani es ne nur Rusi, e ank Checheni, Ingushi etc. Mem en Polonia esas grupi etniala (Poloniana, ne internaciala), exemple Silezi etc. Korektigante vu facas sordideso. Amikale (quale sempre), [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 17:29, 20 nov. 2022 (UTC) == Shablono == Saluto Joao Xavier! Me probis adjuntar shablono [[Maurice Alphonse Boubier|hike]] ma ol ne funcionas. --[[Uzanto:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Uzanto Debato:Caro de Segeda|diskuto]]) 07:39, 13 apr. 2023 (UTC) == Asturiana Wikipedio == Saluto! Quale tu standas? Ka tu esas verkante en la Wikipedio en l'Asturiana? --[[Uzanto:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Uzanto Debato:Caro de Segeda|diskuto]]) 15:47, 25 apr. 2023 (UTC) == Shabloni == Ka tu kredas ke ni bezonas la shaboni qui esas kreata da nekonocata uzanto? Me ne savas ka ni uzos li --[[Uzanto:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Uzanto Debato:Caro de Segeda|diskuto]]) 07:24, 28 apr. 2023 (UTC) == MMA-termini == Saluto, Joao! MMA ne signifikas ''luktado''. Jes, kombatanto ne esis bona termino. Eble ''kombatero'' esus plu bona – segun semblo originala ''artisto'' es stranja. Sed ne luktisto. Lo es neaceptebla eroro. Simpligado havas tamen sua limiti. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 14:59, 27 sep. 2023 (UTC) Hi again! I'm posting here in English to make it easier for you to understand. Slavish "imitate" of the English language is, in my opinion, completely meaningless, but since you're into it, then you should do it consistently. The verb "to wrestle" translated into the Ido language as "luktar" is a neutral word, quite general. Unfortunately, the Anglo-Saxons decided that the word "wrestling "would mean a specific sport, which was "followed" in Ido as "luktado". Of course, consistently: "wrestler" means "luktisto/luktero/luktanto". MMA is not a form of wrestling, and the English wikipedia has taken that into account, and you don't want to do that. To understand this sport watch one of the free sports galas on YouTube, then you will notice that many fights have nothing to do with wrestling. MMA fights take place in three ways, which usually mix with each other: * '''[[en:Stand-up fighting|Stand-up]]''': [[en:Boxing|Boxing]], [[en:Kickboxing|Kickboxing]], [[en:Muay Thai|Muay Thai]], [[en:Karate|Karate]], [[en:Taekwondo|Taekwondo]], [[en:Capoeira|Capoeira]], [[en:Combat Sambo|Combat Sambo]], [[en:Savate|Savate]], [[en:Sanda (sport)|Sanda]] * '''[[en:Clinch fighting|Clinch]]''': [[en:Judo|Judo]], [[en:Catch Wrestling|Catch Wrestling]], [[en:Freestyle Wrestling|Freestyle Wrestling]], [[en:Folkstyle|Folkstyle]], [[en:Greco-Roman wrestling|Greco-Roman wrestling]], [[en:Luta Livre|Luta Livre]], [[en:Brazilian Jiu Jitsu|Brazilian Jiu Jitsu]], [[en:Sanda (sport)|Sanda]], [[en:Sambo (martial art)|Sambo]] * '''[[en:Ground fighting|Ground]]''': [[en:Brazilian Jiu-Jitsu|Brazilian Jiu-Jitsu]], [[en:Judo|Judo]], [[en:Sambo (martial art)|Sambo]], [[en:Folkstyle|Folkstyle]], [[en:Freestyle Wrestling|Freestyle Wrestling]], [[en:Greco Roman Wrestling|Greco Roman Wrestling]], [[en:Catch wrestling|Catch wrestling]], [[en:Luta Livre|Luta Livre]] A popular division of MMA fighters is: "strikers" and "grapplers". [[en:Wikipedia:What_Wikipedia_is_not|Wikipedia is not a publisher of original thought]]. English wikipedia says "MMA fighters" not MMA wrestlers! I watch MMA on a regular basis and it hurts me what you make up. Not "kombatanto"? Suggest something that will be some kind of equivalent of the word "fighter" – time to change "MMA-luktisti": [[:Kategorio:MMA-kombatanti]]. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:15, 4 okt. 2023 (UTC) == Pro quo: parto di... == Saluto Joao! Ank por vu e vua parenti felico e saneso en ica yaro! Angle por plu bona klareso: '''1.''' In the general sense in every language of the world, both expressions are SYNONYMS - I don't know why you exclude my form. '''2.''' In the original language there is the expression 'parto di vilajo' and it is very LOGICAL because: '''  a.''' The absorbed village retains its name (of course its SIMC identifier too) and functions a bit like a district in cities (on a micro scale, of course) '''  b.''' Every year, many villages that were once absorbed by neighboring ones return to an independent form. To summarize my arguments: 'apartenas a' kills individuality, and 'parto di' preserves identity. '''PS.''' Do you have any opinion on the topic that I explained to you quite clearly above ('''MMA-termini''')? If you want to push the term ''MMA-luktisto'' for a wrestling specialist fighting in MMA, then there should also be terms: ''MMA-boxisto'', ''MMA-kik-boxisto'', ''MMA-taekwondisto'' , ''MMA-sumisto'' (e.g. [[en:Akebono_Tarō#Rizin_Fighting_Federation|Akebono]]) etc. I hope you understand the nonsense of this strange path? '''Amikale''', [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 15:30, 9 jan. 2024 (UTC) == Persekuto ideologiala == Saluto Joao! Angle itere: A man named Zubryckiy sent me a threatening letter in Ukrainian. ''Бачу пан є поляком. Я хочу Вас попередити, що ще раз побачу прояви українофбії у ваших статтях, я звернусь до адмінів, щоб позбавили Вас права займатися розпалюваням міжнаціональної ворожнечі.'' Google translator: ''I see you are a Pole. I want to warn you that once again I will see manifestations of Ukrainophobia in your articles, I will appeal to the administrators to deprive you of the right to incite international enmity.'' I have reversed his interference in the articles [[OUN-B]], [[Stepan Andriyovich Bandera|Stepan Bandera]] and [[Ukrainana Rebela Armeo]], but I am afraid of further acts of sabotage in these and other articles written by me. Even though you engage in his provocations and accept the changes he introduces in the past (marto 2023), I am requesting that he be blocked as the iowiki-user. For historical background: OUN-B and its head Bandera are responsible for the brutal murder of about 100,000 Polish civilians (mainly women, children and the elderly). Ukraine never even apologized for it, and Ukrainian historians consider this crime to be just a neighborly quarrel. Bandera (Hitler's former ally) has monuments in every Ukrainian city, and his fellow criminals have plenty of streets in their honor. There is nothing in these three articles except simple facts about several years of World War II, facts that cannot be disputed, and the whole matter in the mind of the Bandera supporter Zubryckiy broke out after Bandera's birthday (January 1), which was strongly celebrated in Ukraine, and there was loud outrage in Poland for this reason. Following media propaganda claiming that since Ukrainians are so poor because of the war, it is best to remain silent about their history is NOT ENCYCLOPEDICAL. What is included in these few articles is a very brief mention of an event from 80 years ago, with an indication of those responsible. Ukrainophobia? Nonsense. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 15:33, 11 jan. 2024 (UTC) == Revision deletions == Hi Joao Xavier, while checking crosswiki linkspam I noticed you are removing the spam by deleting the page and then restoring all revisions except the spam versions [https://io.wikipedia.org/w/index.php?title=Specala:Restarigi&target=1967][https://io.wikipedia.org/w/index.php?title=Specala:Restarigi&target=Gluo]. Just out of curiosity: Is there are reason why you are using [[:en:WP:SELDEL|selective deletion]] instead of using the [[:en:WP:REVDEL#Technical details|revision deletion feature]]? :) Best regards --[[Uzanto:Johannnes89|Johannnes89]] ([[Uzanto Debato:Johannnes89|diskuto]]) 09:18, 16 jan. 2024 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James '''Doc James'''] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3 feb. 2024 (UTC) </div>  == Pro quo? == Saluto Joao! -1) Me pregas: lektez, ne insistez en kazi quin ne komprenas. 0) Tale desfacile es por tu vartar por mea respondo ? Preferas tu chanjar senlogike? Konsideras tu sua konduto kom l'amikala ? Absurdala maniero! 1) Me komprenar ke ne es bone se cirkum 30 % rezulti di wiki-opciono ''[[Specala:HazardaPagino|Pagino hazarde]]'' donas skemala artikli pri rurala loki kun imajo di kirko kom nura posibla atrakto. Es co desbona linguo-propagando. Tro ? Me facas quo konocas bone. Samatempe loki es automatale enciklopediala en forsan omna wikipedii, ka ne ? 2) Tua facineso a Angla wikipedio semblas... (pardonez) '''sklavala'''. Olim me kreis loki Rusiana en ta wikipedio e havis me granda problemi ibe. Unesme me esis quaza... ''boto''. Kande me pruvis ke co es idiotajo, veninta problemo relatis... nombro di habitanti. Yes, multe di loki en Rusia ne havas lojanti, multe havas ne multe habitanti. Nura wikipediisto (de Germania), qua vidis problemi, pos multa mesaji di disputo specigis sua limitala nombro a esar ''INHABITATED''. Forsan 20, me ne memoras precize. Se tu esforcas irar vers co, me tote ne konsentas. a) En multa landi, ank '''Polonia''', tala loki esas. Angla versioni dil Poloniana kreis... ''boto'' en 2008/2009. Se loko havas nur kelka o nula habitanti maxim-multa-kaze tala datumi es... ne montrata en pl-wiki. b) Omna de ca loki olim havis ''normala'' nombro di habitanti, havas sua historio e, yes, es enciklopediala. c) Enciklopedialeso en Ido-wikipedio rezultas de sekundareso a originala versiono linguala. Loko existas en '''pl-wiki''', do mankas kauzi ke lo ne povas existar en '''io-wiki'''. Co relatas artikli pri loki de omna wikipedii - '''Angla wikipedio es nula modelo a imitar'''. Por Ido ''santa'' es originala versiono. Forsan tu ultempe komprenis ke nomi di loki segun Angla-modelo quale ''Kalynivka, Dovzhansk Raion, Luhansk Oblast'' es idiotajo ne imitanta da altra wiki. 3) Supre tu havas temi ''MMA-termini'' e ''Pro quo: parto di...''. E... ankore tu ne korektis la termini, qui tu chanjis (tu promisis konsultar), e pri loki en Polonia tu komprenis... '''nulo'''. Por tu modelo es... Angla versioni di loki facita da... '''boto'''. a) ''vilajo desaparinta''... es RAR-EG-A kazo, en qua loko stopas existar e ne divenas parto dil altra loko. b) Esar parto di vilajo signifikas ke omna januaro di venonta yari povas portar chanjo dil stando a ankorfoye separata. Co eventas - quante me musar repetar ? c) Ka '''ex'''(itere: quo es desbona en ca prefixo ?)loki ne pluse havas habitanti ? '''Omno vivas'''. Un loko ne havas o havas nur kelk lojanti e malgre co existas, altra divenas parto di vilajo kom loko sen habitanti, e pos kelk yari divenas itere separata, nam ganis nova habitanti. Pri stando decidas lokala komonala guvernado analizante situeso demografiala e distanco a altra loki. d) Hike esas mea artiklo kun genezo existar en io-wiki termo ''domaro'': [[Klasifiko di loki en Polonia]] – '''vilajo ≠ domaro'''. Por ''boto'' (''Kotbot'' qua es nuntempe ''D E A C T I V A T E D'') vilajo e domaro es la sama termi, quale vidar: por tu anke. On signifikas ke segun tu omna exloko es olim vilajo. Do ne: preske nur ante yardeki/yarcenti - nuntempe maxim ofte parto di vilaji adjutinta recente ne es vilaji (do domari). Segun me nura solvo es '''OLIM LOKO''' – neutrala por amba tipi di ne-urbala loki. Me donas a tu argumenti, e me vartas respondar da tu, e '''ne impozar''' tua stranja kredi/opinioni. Me sentas ke tu itere traktos me arogante (segun tu amikale ?). Amikale [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 14:18, 12 may. 2024 (UTC) PS. Olima vilajeto ? '''Kun qua persono''' vi nkonsultis ca idiotajo ? Kande vi komprenos ke multa domari ne esis vilaji ? [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 14:22, 14 may. 2024 (UTC) :Saluto, ThWiki1910, :Nuntempe me esas solvanta privata problemi e nefortunoze me ne havas tempo por analizo di tua questioni pri Wikipedio. Me anke diminutis multe mea agadi, quan tu posible vidis. Standez bone, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:50, 21 may. 2024 (UTC) == Aurelio Sandoval == Hi. I was looking at the SUL of user Aurelio Sandoval and noticed they were blocked apparently because they posted <nowiki>'''''one'''''</nowiki> article in a language other than Ido (Esperanto). [[Specala:Kontributaji/Aurelio_Sandoval]] I think an indefinite block for that reason is excessive. Could you please reformulate it? [[Uzanto:Bedivere|Bedivere]] ([[Uzanto Debato:Bedivere|diskuto]]) 03:01, 26 may. 2024 (UTC) :Removed block. [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 11:38, 26 may. 2024 (UTC) == Xavier Musk == Hola, [https://www.dailymail.co.uk/news/article-13661573/Elon-Musk-makes-bombshell-claim-transgender-child-Tesla-CEO-tricked-evil.html<nowiki> deadnaming]. Amikale</nowiki> [[Uzanto:Fafnir|Fafnir]] ([[Uzanto Debato:Fafnir|diskuto]]) 08:15, 23 jul. 2024 (UTC) :Musk : Richa individuo kun povra anmo... Danko pro l'artiklo, Fafnir! Granda saluto a tu! [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 08:38, 23 jul. 2024 (UTC) == Revizo == Saluto! Ka tu povus revizar ic artikli? [[Tradicionalista katolikismo]] e [[Hispaniana literaturo]]. Mea Ido-nivelo ne esas tre bona. Dankego! --[[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 17:53, 16 di agosto. 2024 (UTC) :Danko pro tua bonveno! [[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 18:03, 18 di agosto. 2024 (UTC) :Saluto Joao Xavier. Me kontaktis tu che Facebook ma mea konto esis suspendita, me ne savas pro quo. Voluntez donar me tua e-posto por parolar ibe. [[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 07:03, 20 di agosto. 2024 (UTC) ::Saluto, Jon! Me sendis mesajo a tu per e-posto. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:59, 20 di agosto. 2024 (UTC) :::Me respondis tua mesajo. [[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 13:15, 20 di agosto. 2024 (UTC) :::: Saluto, ka tu povus revizar [[Historio di Kristanismo|ic artiklo]]? --[[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 05:18, 1 sep. 2024 (UTC) == Artikli di qualeso == Saluto joa Xavier, quale tu standas? Me volis questionar tu pri l'[https://io.wikipedia.org/wiki/Wikipedio:Artikli_di_qualeso artikli di qualeso], pro quo li ne esas signo por montrar ke li esas notinda? Me memoras ke li ante havis en la komenco di l'artiklo, dextre, marko kun steli por montrar ke li essis notind artikli. Quo okazis? --[[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 12:40, 13 sep. 2024 (UTC) == Unesma mondomilito == Kar Joao,< /> Pro motivo di ta milito voluntez koncernar"[Ferrovia Berlim-Bagdá". [[Uzanto:Fafnir|Fafnir]] ([[Uzanto Debato:Fafnir|diskuto]]) 21:46, 9 dec. 2024 (UTC) ==Artigo vandalizado e uma pergunta== Olá João Xavier. Primeiro, gostaria de avisar que este artigo foi vandalizado: https://io.wikipedia.org/wiki/Cristiano_Ronaldo Como os "administradores globais" não estão interessados em reverter o vandalismo nas "pequenas línguas" que eles fingem "proteger", você pode ter que reverter isso você mesmo. Se eu reverter, serei banido do IP por "abuso". Sim, é assim que a Wikipédia é administrada absurdamente hoje em dia. Também gostaria de saber se você tem um endereço de e-mail onde eu possa entrar em contato com você para discutir artigos que precisam de versões expandidas em ido e galego. [[Specala:Kontributaji/94.156.30.217|94.156.30.217]] 07:49, 7 jan. 2025 (UTC) :Olá, obrigado pela mensagem! Como eu não estou sempre verificando tudo aqui na Wikipédia em Ido, eu não tinha visto e, portanto, não tinha sido possível reverter o vandalismo antes. Graças à tua ajuda, já reverti o vandalismo e bani o vândalo! Se você clicar em "sendar e-posto a", você poderá enviar uma mensagem a mim! Feliz Ano Novo a ti e aos teus familiares! [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 11:07, 7 jan. 2025 (UTC) == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Saluto Joao Xavier! Would you like write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the IDO Wikipedia? Painted by [[Jens Jørgensen Juel|Jens Jørgensen]] Juel. It would be appreciated if it would be done. [[Uzanto:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Uzanto Debato:Boss-well63|diskuto]]) 20:11, 10 mar. 2025 (UTC) == Petrobras == Kar Joao Xavier, / [https://www.youtube.com/watch?v=W5Gj3ebrWdI] [[Specala:Kontributaji/192.80.174.185|192.80.174.185]] 20:38, 29 jun. 2025 (UTC) == Edit request / peto de redakto == En [[Shablono:Efacinda pagino]] add / aldonu na: <pre> <includeonly>[[Kategorio:Efacinda pagini]]</includeonly><noinclude>[[:Kategorio:Efacinda pagini]]</noinclude> </pre> [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto Debato:Taylor 49|diskuto]]) 17:21, 19 nov. 2025 (UTC) : [[File:Checkhalf.png|40px]] partially done several months later. <code><noi<nowiki/>nclude>[[<big>:</big>Kategorio:Efacinda pagini]]</noi<nowiki/>nclude></code> -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto Debato:Taylor 49|diskuto]]) 22:20, 4 nov. 2026 (UTC) == Deletion request / Forigpeto == Please delete / bv forigu na: [https://io.wikipedia.org/wiki/Specala:QuoLigasHike?target=Shablono%3AEfacinda+pagino&hidelinks=1&hideredirs=1] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto Debato:Taylor 49|diskuto]]) 17:23, 19 nov. 2025 (UTC) : [[File:Pictogram resolved.svg|30px]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto Debato:Taylor 49|diskuto]]) 21:32, 23 nov. 2025 (UTC) == Pro quo ??? == Saluto! Ne efacez mea redaktaji se es apta. La refero me addonis a chef-artiklo pri Richard Chamberlain. Dato-artikli ne esez larja senkauze. Pensez pri to, e efacez vua radaktajo. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 08:20, 10 dec. 2025 (UTC) :Saluto! Pro quo tu efacis la refero a la morto di Richard Chamberlain? Nur pro ke la refero a la morto esis en la Hispana, skribita en Arjentiniana jurnalo Clarín? Me restauris la refero a la morto. Vu povus adjuntar refero a la morto, exemple de altra idiomo. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:58, 10 dec. 2025 (UTC) :::Joao, artiklo pri Richard Chamberlain existas e omna referi pri ilu esez ibe. To es logikale. Me transportis refero al ilua artiklo. Indikez altra wikipedii qui facas pri personi quale vu. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:27, 10 dec. 2025 (UTC) == Help == Hello, I created [[Gaza gentocido|this]] article, and it needs improvement. Please translate the [[:en:Gaza_genocide|English]] text into Ido. [[Uzanto:جودت|جودت]] ([[Uzanto Debato:جودت|diskuto]]) 12:21, 26 mar. 2026 (UTC) == AI-generated pages == Hi, apologies for this message being in English. I am messaging the community to notify you that [[Special:Contribs/Jon Gua|Jon Gua]] and [[Special:Contribs/Caro de Segeda|Caro de Segeda]] have been creating AI-generated pages on your Wikipedia. These two accounts are both operated by the same person. One example of this features on this Wikipedia on [[Juan Luis de Nadal y de Quadras]], as the source features ?utm_source=chatgpt.com. I would have messaged this on an admins noticeboard but there isn't one on this wiki, but these pages should at least be considered for deletion, as these could be poorly translated, poorly sourced, have wrong information or a mix of these. If you have any questions, please ask. You can also refer to [[:m:User:Ferien/Chabi]] and [[:m:Steward requests/Miscellaneous/2026-03#Mass machine translations/AI-generated pages]] for more evidence and history. Pinging {{ping|Artomo|Fafnir|Joao Xavier}} as this wiki's administrators. Thank you, [[Uzanto:Ferien|Ferien]] ([[Uzanto Debato:Ferien|diskuto]]) 13:01, 30 mar. 2026 (UTC) [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:45, 2 apr. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:33, 28 apr. 2026 (UTC) </div>  t6mdsvfsqbvq7v2wyd5irpcm8abbe2y Elgin (homonimo) 0 12987 1144290 1132156 2026-11-04T19:12:23Z ThWiki1910 31363 1144290 wikitext text/x-wiki {{homonimo}} '''Elgin''' esas loki en kelk landi: * [[Elgin (Australia)|Elgin]] – rurala loko en [[Australia]] * en [[Kanada]]: ** [[Elgin (Manitoba)|Elgin]] – [[ne-inkluzat areo]] en provinco [[Manitoba]] ** [[Elgin (Nova Skotia)|Elgin]] – komono en provinco [[Nova Skotia]] ** [[Elgin (Quebec)|Elgin]] – rurala municipo en [[Quebec]] * [[Elgin (Unionita Rejio)|Elgin]] – urbo en [[Skotia]], [[Unionita Rejio]] * [[Elgin (Sudafrika)|Elgin]] – areo en [[Sudafrika]] * en [[Usa]] ** [[Elgin (Alabama)|Elgin]] – ne-inkluzat areo en stato [[Alabama]] ** [[Elgin (Arizona)|Elgin]] – loko en stato [[Arizona]] ** [[Elgin (Illinois)|Elgin]] – urbo en stato [[Illinois]] ** [[Elgin (Iowa)|Elgin]] – urbo en stato [[Iowa]] ** [[Elgin (Minnesota)|Elgin]] – urbo en stato [[Minnesota]] ** [[Elgin (Missouri)|Elgin]] – ne-inkluzat areo en stato [[Missouri]] ** [[Elgin (Nebraska)|Elgin]] – urbo en stato [[Nebraska]] ** [[Elgin (Nevada)|Elgin]] – urbo en stato [[Nevada]] ** [[Elgin (Nordal Dakota)|Elgin]] – urbo en stato [[Nordal Dakota]] ** [[Elgin (Ohio)|Elgin]] – vilajo en stato [[Ohio]] ** [[Elgin (Oklahoma)|Elgin]] – urbo en stato [[Oklahoma]] ** [[Elgin (Oregon)|Elgin]] – urbo en stato [[Oregon]] ** [[Elgin (Pensilvania)|Elgin]] – [[borough]] en stato [[Pensilvania]] ** [[Elgin (Kershaw)|Elgin]] – [[inkluzat urbo]] en stato [[Sudal Karolina]] ** [[Elgin (Lancaster)|Elgin]] – ne-inkluzat areo en stato [[Sudal Karolina]] ** [[Elgin (Tennessee)|Elgin]] – ne-inkluzat areo en stato [[Tennessee]] ** [[Elgin (Texas)|Elgin]] – urbo en stato [[Texas]] htxtcm91r9gqj54goemf7seiks1fi0v Newburg (Missouri) 0 14723 1144321 1045978 2026-11-04T20:03:59Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Newburg, Missouri]] a [[Newburg (Missouri)]] 1045978 wikitext text/x-wiki '''Newburg''' esas urbo en la komtio Phelps, [[Missouri]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, ol havis 484 habitanti. == Geografio == [[Arkivo:MOMap-doton-Newburg.png|right|Loko di Newburg, Missouri]] Newburg jacas a {{coor d|37.92|N|91.90|W|}}. Segun l'[[Usana Kontado-Ministerio]], l'urbo havas entote 1.6 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 0.6 [[quadrata milio|mi²]], di qui 1.6 km² (0.6 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 484 homi, 218 hemanari, e 129 familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 301.4/km² (784.9/mi²). Esis 256 domi kun mezvalora denseso di 159.4/km² (415.1/mi²). Segun raso, esis 96.90% Blanki, 0.00% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.41% indijeni Amerikana, 0.41% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.41% de altra rasi, e 1.86% de du o plura rasi, e 0.62% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 218 hemanari, di qui 27.1% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 41.7% esis mariajita e habitis kune; en 13.3% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 40.4% esis ne-familii. En 34.4% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 17.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.22 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 2.88 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 22.7% evante min kam 18 yari, 10.3% de 18 til 24 yari, 28.3% de 25 til 44 yari, 21.7% de 45 til 64 yari, e 16.9% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 40 yari. Po singla 100 mulieri esis 93.6 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 91.8 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en la urbo esis $18,000, e la mezvalora revenuo po familio esis $21,667. La mezvalora revenuo por la viri esis $28,000 kontre $18,333 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por la urbo esis $11,092. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 29.7% de la habitantaro e 23.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 51.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 17.5% vivis sub la povreso-lineo. [[Kategorio:Urbi en Missouri]] 9jb6f0ilrdwnonkg3kdrcc2c8g055qb Ciberpunko 0 15447 1144306 1081061 2026-11-04T19:44:01Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1144306 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:SonyCenterAtNight.jpg|right|thumb|200px|La [[Sony]] Centro en [[Berlin]], reprezentante la mondala aspekto di [[Japonia]]na korporaciono.]] '''Ciberpunko''' (mixajo di ''[[cibernetiko]]'' e ''[[Punk-muziko|punk]]'' esas jenro di [[ciencala fiktivajo]] qua fokigas pri komputori o neformala teknologio, od ofte kun problemi en la ordino di la societo. La atmofero esas tre tenebroza, ed esas simila a ''[[Filmo nigra|film noir]]''. Multa rakonti di ciberpunko esas pri la batalio inter homaro e teknologio, od inter mala ordeno qua uzas teknologio por sua intereso kontre la precipua karakteri. Tamen, pro ke la atmosfero esas ombroza mem la precipua karakteri ne sempre esas bona, e tal-maniere on ne sempre pensas pri li kom heroi. En ciberpunko on ofte povas trovar situi qui eventas en-linee, en ciberspaco, e la frontiero inter ol e realeso ne esas tante klara. Exemple la konekto inter la homala mento e komputori kun teknologio. La filmo [[The Matrix]] montras ol tre bone, pro la tota mondo eventis inter la menti di homi qui ankore vivas aden ol. == Extera ligili == * The [http://www.cs.ubc.ca/spider/harrison/Cyberpunk/cyberpunk.html Cyberpunk Reading List] - lektinda verki en la angla * [https://web.archive.org/web/20131114063313/http://www.wired.com/wired/archive/1.04/1.4_cyberpunk_pr.html ''Cyberpunk R.I.P.''] - da [[Paul Saffo]], ''[[Wired Magazine]]'' * [http://www.sjgames.com/gurps/books/Cyberpunk/ ''GURPS Cyberpunk''] * [https://web.archive.org/web/20160124094233/http://www.neometropolis.com/ ''Neometropolis'' jurnalo] * [http://project.cyberpunk.ru The Cyberpunk Project] [[Kategorio:Ciberpunko|*]] [[Kategorio:Desutopiala fiktiveso]] [[Kategorio:Fiktiveso pri guvernerio segun algoritmo]] [[Kategorio:Pos-modern arto]] [[Kategorio:Pos-modernismo]] [[Kategorio:Kulturo di ciencala fiktiveso]] [[Kategorio:Jenri di ciencala fiktiveso]] [[Kategorio:Temi pri ciencala fiktiveso]] [[Kategorio:Subkulturaji]] irvvwxzjtskl1v91yonuea0q1rjtjql Newberg (Oregon) 0 15667 1144319 1042977 2026-11-04T20:03:37Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Newberg, Oregon]] a [[Newberg (Oregon)]] 1042977 wikitext text/x-wiki '''Newberg''' esas urbo en la komtio Yamhill, [[Oregon]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, ol havis 18,064 habitanti. == Historio == Newburg divenis urbo en 1889. == Geografio == [[Arkivo:ORMap-doton-Newberg.png|right|Loko di Newberg, Oregon]]Newberg jacas a {{coor d|45.30|N|122.97|W|}}. Segun l'[[Usana Kontado-Ministerio]], l'urbo havas entote 13.0 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 5.0 [[quadrata milio|mi²]], di qui 13.0 km² (5.0 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 18,064 homi, 6,099 hemanari, e 4,348 familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 1,389.4/km² (3,599.4/mi²). Esis 6,435 domi kun mezvalora denseso di 494.9/km² (1,282.2/mi²). Segun raso, esis 90.49% Blanki, 0.35% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.64% indijeni Amerikana, 1.04% Aziani, 0.17% Pacifik-insulani, 5.06% de altra rasi, e 2.24% de du o plura rasi, e 10.52% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 6,099 hemanari, di qui 40.2% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 54.5% esis mariajita e habitis kune; en 11.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 28.7% esis ne-familii. En 21.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 8.8% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.76 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 3.20 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 27.7% evante min kam 18 yari, 15.0% de 18 til 24 yari, 29.8% de 25 til 44 yari, 16.9% de 45 til 64 yari, e 10.6% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 30 yari. Po singla 100 mulieri esis 93.7 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 89.8 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en la urbo esis $44,206, e la mezvalora revenuo po familio esis $51,084. La mezvalora revenuo por la viri esis $34,099 kontre $23,571 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por la urbo esis $16,873. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 6.6% de la habitantaro e 4.3% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 7.0% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 6.1% vivis sub la povreso-lineo. == Extera ligili == * [https://web.archive.org/web/20080913200959/http://ci.newberg.or.us/ Urbo di Newberg] * [http://www.newberggraphic.com: Newberg Graphic (jurnalo)] [[Kategorio:Urbi en Oregon]] 6b4tfcet1v26emefvvspmzoh45027y8 Cyworld 0 16923 1144308 1134925 2026-11-04T19:47:59Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1144308 wikitext text/x-wiki [[Image:Seoul-Cyworld control room.jpg|thumb|Cyworld oficeyo en [[Seoul]], [[Korea]]. On vidas laboranti di [[SK Communications]].]] '''Cyworld''' ([[Koreana linguo]]: 싸이월드) esas retala komuneso facita da SK Communications, un ek la kompanii di [[SK Telecom]]. Membri di Cyworld havas mikra pagino nomizita ''mini-hompy'' (미니홈피) qua semblas kom mikra domo en qua la membro lojas. Altra membri povas vizitar irga pagino, facar amiki e mem divenar famoza. En [[Sud-Korea]] aproxime 90% de personi en sua 20a yari havas sua propra pagino, e singladie aproxime 20 milion venas a Cyworld. ==Extera ligili== * Cyworld oficala situi: ([https://web.archive.org/web/20050529235628/http://www.cyworld.com.cn/ Koreana] / [https://web.archive.org/web/20050529235628/http://www.cyworld.com.cn/ Chiniana] / [https://web.archive.org/web/20200805190027/http://www.cyworld.jp/ Japoniana]) * Wired: [https://web.archive.org/web/20060113053253/http://www.wired.com/news/culture/0,1284,68361,00.html Koreans Find Secret Cybersauce] [[Category:Kompanii di Sud-Korea]] hnu20maxwguwa7p06rlseaqph7bviav Ekonomio di Egiptia 0 24910 1144362 1086237 2026-11-05T10:11:28Z CommonsDelinker 352 Replacing Flickr_-_archer10_(Dennis)_-_Egypt-2A-007.jpg with [[File:Cairo_cityscape_-_Egypt-2A-007.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)). 1144362 wikitext text/x-wiki {{Ekonomio | Lando = Egiptia | Internaciona_organizuri= [[MOK]], [[Afrikana Uniono]], AfCFTA, Araba Konsilistaro por Ekonomial Uniono, [[COMESA]], [[BRICS]] | Pekunio = Pundo di Egiptia | TNP = {{formatnum:1912000}} milioni | TNP_yaro = 2023 | TNP_rango = 17ma<ref>https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/real-gdp-purchasing-power-parity/country-comparison</ref> | TNP_kresko = 3,76% | TNP_persono = {{formatnum:16700.00}} (2023) | TNP_sektori_yaro = [[agrokultivo]] 11,6%, [[industrio]] 32,1%, [[servadi]] 51,3% (2023) | Laboro-povo = {{Formatnum:33749000}} (2024) | Laboro-povo_okupo = agrokultivo 29,2%, industrio 23,2%, servadi 47,3% | Chomeso = 7,2% (2024) | Povreso = 29,70% | Povreso_yaro = 2019 | Inflaciono = 33,9 | Yaro_inflaciono = 2023 | Revenuo = {{formatnum:69999}} milioni (2015) | Spenso = {{formatnum:96057}} milioni (2015) | Exportaci = {{formatnum:68218}} milioni | Yaro_exportaci = 2023 | Exportaci_produkturi = rafinita petrolo, [[naturala gaso]], dungo industriita, stofi, kruda petrolo (2023) | Parteneri_exportaci = [[Saudi-Arabia]] 10%, [[Turkia]] 9%, [[Italia]] 6%, [[Usa]] 5%, [[Unionita Araba Emirii]] 5% (2023) | Importaci = {{formatnum:82265}} milioni | Yaro_importaci = 2023 | Importaci_produkturi = rafinita petrolo, [[frumento]], plastiki, [[naturala gaso]], medikamenti (2023) | Parteneri_importaci = [[Popul-Republiko Chinia]] 16%, [[Saudi-Arabia]] 6%, [[Rusia]] 6%, [[Usa]] 6%, [[Germania]] 5% (2023) | Referi_CIA = <ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt#economy |editero=CIA|titulo=Egypt - The World Factbook|vidita ye=16ma di junio 2025}}</ref> | Extera_debo = {{formatnum:117272}} milioni | Extera_debo_yaro = 2023 }} [[Arkivo: Cairo cityscape - Egypt-2A-007.jpg|320px|left|thumb|[[Kairo]] esas la financala centro di Egiptia.]] [[Egiptia]] havas la 2ma maxim granda [[ekonomio]] di [[Afrika]].<ref name=CIA/> Granda parto dil ekonomial agadi eventas en la valo di [[Nilo]]. Lua [[ekonomio]] esis forte centraligita dum l'administrado di [[Gamal Abdel Nasser]], ma apertesis dum l'administradi di [[Anwar Sadat]] e [[Hosni Mubarak]].<ref name=CIA/> De 2004 til 2008 [[Kairo]] transformesis por atraktar extera kolokado e stimular ekonomiala kresko. Tamen, la povra vivo-stando e la poka employi por ordinara civitani Egiptiana stimulis la desquieteso publika qua kreskis til la revolto qua revokis Hosni Mubarak de la povo.<ref name=CIA/> La nestabileso afektis [[turismo]], [[industrio]] ed altra ekonomiala sektori, e nedirete augmentis la [[chomeso]].<ref name=CIA/> La lando rezistis plu efikive kam altra landi al efekti di la pandemio di [[KOVID-19]]. En 2024 Egiptia membreskis [[BRICS]]. Malgre konfrontar granda defii, nome extera questioni, exemple l'efekti di la [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|milito en Ukraina]] e regionala nestabileso, Egiptiana ekonomio duras rezistar. L'esforci di lua guvernerio pri stabiligar l'ekonomio ed atraktar kolokeri kreis kondicioni por duriganta kresko e pose uniono ekonomiala kun altra Afrikana landi e globala merkati<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2024-03-11/egypt-stocks-rally-saudi-aramco-s-dividend-biden-warns-israel|titulo=Egypt Is Set to Return as an Emerging-Market Favorite|editero=Bloomberg|idiomo={{en}}|publikigita ye=11ma di marto 2024}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} {{Ekonomio di Afrika}} [[Kategorio:Egiptia]] [[Kategorio:Ekonomio segun lando|Egiptia]] i9q0k2ky1r30ftfolex53l0phck625j Vilajo 0 32138 1144336 996251 2026-11-04T21:01:05Z ThWiki1910 31363 1144336 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Morten Village.JPG|thumb|Vilajo]] [[Arkivo:Habitat sur pilotis au Bénin.jpg|eta|Vilajo]] '''Vilajo''' esas mikra grupo de domi di rurani. Ol esas min granda kam un [[urbo]] e lua [[habitantaro]] povas variar de kelka centi til kelka mili di habitanti. Por la [[ekonomio]] di vilajo ofte la [[agrokultivo]] pleas importanta rolo. {{wikivortaro|vilajo}} [[Kategorio:Vilaji|*]] g0u6dyng7uyuihrp0c82nhecaz4jrok Audrey Hepburn 0 32879 1144359 1077315 2026-11-04T23:56:25Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1144359 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Audrey Hepburn | Imajo= [[Arkivo:Audrey_Hepburn_Roman_Holiday_cropped.jpg|180px]] | Profesiono= [[Cinematografio|film-aktorino]] | Shablono_lando= {{GBR}} | Naskodio= [[4 di mayo]] [[1929]] | Nask-urbo= Ixelles, [[Belgia]] | Mort-dio= [[20 di januaro]] [[1993]] | Mort-urbo= Tolochenaz, [[Vaud]], [[Suisia]] }} '''Audrey Hepburn''' (n. '''Audrey Kathleen Ruston'''<ref>https://web.archive.org/web/20110923162106/http://www.accuracyproject.org/cbe-Hepburn,Audrey.html</ref> en [[1929]] til [[1993]]) esis [[Unionita Rejio|Britanian]] aktorino naskinta en [[Belgia]]. El ganis [[Oscar-premio]] pri maxim bon aktoro en [[1953]] pro elua verko en la filmo ''Roman Holiday''. El merkizis anke lua epoko per la korpigesko di certena « chikeso » inspirita per la talioro [[Hubert de Givenchy]] di qua el esas l'amiko e l'inspiranto. == Referi == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Hepburn, Audrey}} [[Kategorio:Britanian aktori]] 6m8nj4v1jekbn3ekhplrzj9o09q3ety 2022 0 41004 1144352 1129855 2026-11-04T21:53:10Z Idisto 28999 /* Eventi */ 1144352 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La yaro '''2022''' (MMXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[saturdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 22ma yaro de la triesma yarmilo, la 22ma yaro de la 21ma yarcento, e la 3ma yaro de la [[yari 2020a]]. Dum ca yaro, l'impakto dil epidemio di [[KOVID-19]] en mondal ekonomio durigis, tamen la vacinizo expansis en tota mondo, e restrikti pri movado diminutis, ed internaciona frontieri riapertesis. Altra signifikiva evento esis l'[[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|invado di Ukraina da Rusia]], la maxim granda militala konflikto en Europa depos la [[2ma mondomilito]]. Ca konflikto efektigis la diplaso di plu kam 14,9 milion Ukrainani, di qui 8 milioni interne la lando, e 6,9 milion vers altra landi. En 2022 mortis chefi di stato e di guvernerio mondale eminenta, inkluzite [[Shinzo Abe]], [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]], rejino [[Elizabeth la 2ma dil Unionita Rejio]] - ca lasta regnis dum plu kam 70 yari - e [[papo Benediktus la 16ma]]. ==Klimato ed ambiento* == La [[klimato|klimatal eventi]] en [[Sud-Amerika]] relatas atmosferala fenomeni baptata ''[[El-Ninyo]]'' e lua opozo ''[[La-Ninya]]'', qui modifikas la temperaturi oceanala e, konseque, la pluvo-rejimo en tota kontinento.<ref name=UICN>{{extera ligilo|url=https://www.iucn.org/es/news/south-america/202206/una-mirada-a-la-sequia-en-america-del-sur|titulo=Una mirada a la sequía en América del Sur|editero=UICN|publikigita ye=17ma di junio 2022|idiomo={{es}}}}</ref> Dum recenta yari, on observas ambe l'intensigo di violento di pluvegi dum kurta periodi, e l'augmento di durado e l'intensigo di sikesi en diversa regioni. Kelka regioni an la baseno di fluvio Plata ja konsideresas "arida" pro la chanjo klimatala.<ref name=UICN/> Dum l'unesma trimestro di 2022, la maxim forta [[sikeso]] depos 1944 en [[Arjentinia]] afektis la nord-esto di la lando e destruktis plantacerii di [[mateo]] en la [[provinco Corrientes]]. La temperaturi atingis 44°C o mem 45°C en kelka loki.<ref>{{extera ligilo|url=https://es.euronews.com/2022/03/22/el-reto-de-la-sequia-en-argentina-desastre-en-las-plantaciones-de-yerba-mate|titulo=El reto de la sequía en Argentina {{!}} Desastre en las plantaciones de yerba mate|editero=Euronews|publikigita ye=22ma di marto 2022|idiomo={{es}}}}</ref> La sikeso en februaro ank afekits la produktado di [[soyo]] en [[Paraguay]], la 4ma maxim granda produktero di soyo de la mondo.<ref>{{extera ligilo|titulo=La sequía deja a Paraguay sin soja: industrias tienen para procesar solo hasta junio|url=https://www.americaeconomia.com/negocios-industrias/la-sequia-deja-paraguay-sin-soja-industrias-tienen-para-procesar-solo-hasta|editero=América Economía|publikigita ye=16ma di februaro 2022|idiomo={{es}}}}</ref> En [[Brazilia]], somerala pluvegi en la stato [[Sao Paulo (stato)|Sao Paulo]] afektis 27 municipi en januaro, produktis 24 morti e 1546 familii perdis partale o totale lia domi.<ref>{{extera ligilo|titulo=Mortes pelas chuvas chegam a 24 em São Paulo|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=31ma di januaro 2022|idiomo={{pt}}|url=https://www1.folha.uol.com.br/cotidiano/2022/01/bebe-morre-em-deslizamento-de-terra-em-itapevi-sp.shtml}}</ref> Ye la [[15ma di februaro]], 6-hora pluvego falis sur [[Petrópolis]], [[Rio de Janeiro (stato)|stato Rio de Janeiro]], [[Brazilia]], e produktis adminime 78 morti e 269 ter-glitadi.<ref name="Petropolis"/> De mayo til julio, komencinta ye la 22ma di mayo (autuno en sudala misfero), eventis pluvegi che stati [[Pernambuco]] ed [[Alagoas]], en [[Brazilia]]. En Pernambuco, li produktis 128 morti ed efektigis serioza domaji en 14 urbi, qui deklaris "urjanteso-stando".<ref>{{extera ligilo|titulo=Enchentes em Pernambuco: entenda, veja detalhes da tragédia e como ajudar|editero=Costa Norte |url=https://costanorte.com.br/variedades/enchentes-em-pernambuco-entenda-veja-detalhes-da-tragedia-e-como-ajudar-1.386693|publikigita ye=30ma di mayo 2022|idiomo={{pt}}}}</ref><ref>{{extera ligilo|titulo=Após resgate da última vítima de enchentes em Pernambuco, bombeiros e cães retornam a Fortaleza|editero=Diário do Nordeste|url=https://diariodonordeste.verdesmares.com.br/ceara/apos-resgate-da-ultima-vitima-de-enchentes-em-pernambuco-bombeiros-e-caes-retornam-a-fortaleza-1.3239948|publikigita ye =5ma di junio 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> La statistiko por [[Alagoas]] esis 56 urbi en "urjanteso-stando", 6 morti, 1 desaparinto, e 66 plusa homi perdis komplete o mustis abandonar lia domi.<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/al/alagoas/noticia/2022/07/05/passa-de-64-mil-o-numero-de-desalojados-e-desabrigados-por-causa-das-chuvas-em-alagoas.ghtml|titulo=Passa de 66 mil o número de desalojados e desabrigados por causa das chuvas em Alagoas|editero=G1|publikigita ye=5ma di julio 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> En centro-westala e sud-estala stati di Brazilia, la sikeso dum vintrala monati (junio e julio) esis plu granda en 2022 kam olta di e 2020 e 2021, minacanta fonti qui provizas aqui a granda urbi, nome [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]]. En septembro, grandega nubo di fumo formacesis pro l'augmento di kriminoza brulado di la foresto [[Amazonia]]na. Venti che alta atmosfero dissemis la fumo-nubo sur granda parto di [[Sud-Amerika]], ed atingis la nordala, centrala e sud-westala regioni di Brazilia, la nordo dil stato Paraná, ed anke [[Bolivia]].<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/meio-ambiente/noticia/2022/09/07/fumaca-de-queimadas-na-amazonia-chega-a-sao-paulo-parana-e-bolivia.ghtml|titulo=Fumaça de queimadas na Amazônia chega a São Paulo, Paraná e Bolívia|editero=G1|publikigita ye=7ma di septembro 2022}}</ref> Segun specalisti, la proximigo di prezidantal elekti en oktobro 2022 stimulis farmisti ed invaderi di tereni brular forestal arei che Amazonia en agosto e septembro.<ref>{{extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2022/09/amazonia-tem-dias-seguidos-com-mais-de-3000-queimadas-simultaneas.shtml|titulo=Amazônia tem dias seguidos com mais de 3.000 queimadas simultâneas|editero=UOL|publikigita ye=5ma di septembro 2022}}</ref> Forestala brulado augmentis dum la guvernerio di [[Jair Bolsonaro]], qua diminutabis la budjeto di IBAMA, publika federal institucuro kreita por protektar l'ambiento.<ref>{{extera ligilo|url=https://epocanegocios.globo.com/Um-So-Planeta/noticia/2022/01/bolsonaro-corta-r-86-mi-de-controle-de-incendios-florestais-em-orcamento.html|titulo=Bolsonaro corta R$ 8,6 mi de controle de incêndios florestais em Orçamento|publikigita ye=24ma di januaro 2022|idiomo={{pt}}|editero=Época Negócios}}</ref> [[Australia]] ank afektesis nenormala temperaturi. Che urbo Onslow, ye la 13ma di januaro, enrejistresis la maxim varma temperaturo de la historio di la lando: 50,7 °C.<ref name="Australia"/> La nordo e la sud-esto di la lando ed anke [[Tasmania]] subisis forta sikeso dum l'unesma trimestro dil yaro, kontre ke [[Nova Sud Wals]] frapesis da serioza inundadi dum la sam epoko.<ref>{{extera ligilo|titulo=Parts of Australia suffer drought and low rainfall as La Niña and climate change create weather extremes|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2022/mar/10/parts-of-australia-suffer-drought-and-low-rainfall-as-la-nina-and-climate-change-create-weather-extremes|editero=The Guardian |publikigita ye=10ma di marto 2022|idiomo={{en}}}}</ref> Che [[nordala misfero]] la varmeso e sikeso dum [[somero]] afektis forte la tri maxim granda ekonomii de la planeto:[[Popul-Republiko Chinia]], [[Usa]], ed [[Europana Uniono]]. La sikeso diminutis la quanto di [[aquo]] disponebla por diversa ekonomial agadi, por fluviala transporto, por produktado di elektro e por homala konsumo.<ref>{{extera ligilo|url=https://climainfo.org.br/2022/08/19/calor-e-seca-fecham-fabricas-na-europa-e-na-china/|titulo=Calor e seca fecham fábricas na Europa e na China|editero=Climainfo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=19ma di agosto 2022}}</ref> Somera varmego en [[Europa]] produktabis, til la 19ma di julio 2022, adminime {{formatnum:3600}} morti, temperaturala rekordi en multa landi, e grandega incendii.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Heatwave: Ferocious European heat heads north |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-62216159 |publikigita ye=19ma di julio 2022|vidita ye=19ma di julio 2022 |editero=BBC News}}</ref> Ye la 19ma di julio en [[Skotia]], la temperaturi atingas 35°C, rekordo en la historio di la regiono. En [[London]], la temperaturi atingas 40°C ye la sama dio, e multa incendii eventas. Ye la 12ma di agosto, Britaniana guvernerio deklaris sikeso-stando en 8 regioni di la lando. Ca deklaro posibligas dekretar porcionigo di aquo.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.publico.pt/2022/08/12/azul/noticia/governo-britanico-declarar-seca-varias-regioes-inglaterra-2016986|titulo=Governo britânico declara seca em oito regiões de Inglaterra|publikigita ye=12ma di agosto 2022|editero=Público|idiomo={{pt}}}}</ref> La longa periodo di sikeso komencinta la yaro 2000 e la klimatala chanjo anticipis la fairego-sezono en sudal Europa, kompare 2020 e 2021. La maxim sika [[somero]] en [[Azia]] dum la lasta 60 yari efektigis diminuto di la larjeso di [[fluvio Yangce]] til min kam la duimo, e minacis la produktado di elektro e la rekolti en [[Popul-Republiko Chinia]].<ref>{{extera ligilo|titulo=China's Yangtze river shrinks as heatwave, drought threaten crops|url=https://www.reuters.com/world/china/chinas-yangtze-river-shrinks-heatwave-drought-threaten-crops-2022-08-15/|editero=REUTERS|idiomo={{en}}|publikigita ye=15ma di agosto 2022}}</ref> Altralatere, severa inundadi eventis dum januaro en [[Indonezia]] e [[Malaizia]], ed agosto en [[Pakistan]]. Ca lasta afektis 33 milion personi, o 15% de la habitantaro di la lando,<ref name="pak">{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-62704004|titulo=Pakistan floods: Appeals for aid as 119 more die in a day|editero=BBC|publikigita ye=28ma di agosto 2022}}</ref> e de la duimo di junio til la 28ma di agosto 2022, plu kam 1000 personi mortabis pro inundadi.<ref>{{extera ligilo|titulo=Pakistan declares floods a ‘climate catastrophe’ as death toll tops 1,000|url=https://www.theguardian.com/world/2022/aug/28/pakistans-south-braces-for-deluge-as-death-toll-from-floods-tops-1000|publikigita ye=28ma di agosto 2022|editero=The Guardian|idiomo={{en}}}}</ref> En [[Afrika]], de la 22ma di februaro til la 16ma di marto 2022, pluvegi frapis urbo Bukavu, [[Demokratial Republiko Kongo]], e produktis 16 morti. Altralatere, este de la kontinento, la regiono nomizita [[korno di Afrika]] ([[Etiopia]], [[Eritrea]], [[Somalia]], [[Kenia]]) subisis la maxim forta sikeso de lua historio en 70 yari, nome de marto til mayo. Sikesi en la regiono pluforeskis depos la yaro 2020. Cirkume 7 milion bovi mortis en la regiono. To diminutis la produktado di [[lakto]] por pueri ed augmentis la [[desnutrado]]. Cirkume 18,6 milion individui, di qui cirkume 7,1 milion pueri, subisas severa desnutrado.<ref>{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/ethiopia/horn-africa-drought-regional-humanitarian-overview-call-action-published-4-july-2022|titulo=Horn of Africa Drought: Regional Humanitarian Overview & Call To Action |publikigita ye=4ma di julio 2022|idiomo={{en}}|editero=ReliefWeb}}</ref> En [[Usa]], che stato [[Kalifornia]] - qua havas [[Mediteranea klimato]] e subisas sikeso dum somera monati - til la 13ma di julio 2022 enrejistresis {{formatnum:4026}} incendii. En [[Mexikia]], la forta sikeso minacis la furniso di aquo en multa urbi.<ref>{{extera ligilo |url=https://larepublica.pe/mundo/2022/07/13/extrema-sequia-en-mexico-declaran-emergencia-y-racionaran-agua-en-varias-ciudades/|titulo=Extrema sequía en México: declaran emergencia y racionarán agua en varias ciudades|publikigita ye=13ma di agosto 2022|editero=La República|idiomo={{es}}}}</ref> Altralatere, en diversa stati este de [[Rokoza Monti]] - parti de [[Missouri]] ed [[Illinois]], [[Kentucky]], parti de [[Virginia]] e [[Westal Virginia]] e la valo di [[Las Vegas]] - violentoza tempesti, komencinta ye la 24ma di julio, efektigis granda destruktado. Til la 31ma di julio, l'inundadi en Kentucky produktabis 26 morti<ref>{{extera ligilo|titulo=Sobe para 26 o número de mortos em inundações no Kentucky (EUA)|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2022/07/31/inundacoes-kentucky-eua-mortos.htm|editero=UOL|publikigita ye=31ma di julio 2022}}</ref> ed adminime 37 plusa homi desaparinta. Multa studii pri klimatala chanjo facabis e publikigabis dum ca yaro, exemple: * studio publikigita che jurnalo ''Nature Climate Change'' ye la [[3ma di marto]] montras ke, pro [[globala varmesko]] e desforestigo, 3/4 de la [[foresto Amazoniana]] perdabis kapaceso por spontane regenerar su. Ye la 11ma di marto, Braziliana institucuro INPE prizentas satelitala fotografuri montranta la granda nivelo di desforestigo. * ye la [[3ma di junio]], studio publikigita dal Usana agenterio [[NOAA]] (''National Oceanic and Atmospheric Administration'') montras ke la quanto di [[karbobioxo]] che atmosfero nun esas 50% plu granda kam olta dil epoko ante [[Industriala revoluciono]], ed esas simila ad olta qua existis de 4,1 til 4,5 milion yari ante nun, to esas, 421 parti po miliono.<ref>{{Extera ligilo |titulo= Carbon dioxide now more than 50% higher than pre-industrial levels |url=https://www.noaa.gov/news-release/carbon-dioxide-now-more-than-50-higher-than-pre-industrial-levels|editero=NOAA|publikigita ye=3ma di junio 2022 |vidita ye=5ma di junio 2022}}</ref> * studio publikigita ye la 29ma di septembro che revuo ''Science'' montras ke l'emiso di [[metano]] da petrolal e gasal industrio en tota planeto esas plu multe granda kam komence on pensabis. * studio publikigita ye la 26ma di oktobro ca yaro che revuo ''Science Advances'' montras ke de 1992 til 2013, globala perdaji pro [[globala varmesko]] amontas a 16 bilion [[Dolaro di Usa|Usana dolari]], exemple pro diminutado di agrokultivala produkturo en tropikala regioni. {{panoramo|20221231_Vital_signs_of_the_planet_-_NASA_-_climate_change.png|900px|Statistiki pri nia planeto, prizentita da [[NASA]] ye la 31ma di decembro 2022}} ==Eventi == * [[4ma di januaro]] - La 5 permananta membri di la [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]], en rara konsento, afirmas ke "ne povos vinkesor ula nukleara milito, ed ol nulatempe mustas eventar".<ref>{{Extera ligilo |publikigita ye=4ma di januaro 2022|titulo=‘No one can win a nuclear war’: Superpowers release rare joint statement| url=https://www.smh.com.au/world/europe/no-one-can-win-a-nuclear-war-superpowers-release-rare-joint-statement-20220104-p59lmf.html|editero=The Sydney Morning Herald|vidita ye=4ma di januaro 2022}}</ref> * [[5ma di januaro]] - Guvernerio di [[Kazakstan]] dekretas urjanteso-stando pro populala protesti. Chefministro [[Asqar Uzaqbaýulı Mamïn|Asqar Mamïn]] e tota ministraro renuncas, samatempe kam prezidanto [[Qasım-Jomart Kemelulı Toqayev|Qasım-Jomart Toqayev]] removas [[Nursultan Äbişulı Nazarbayev|Nursultan Nazarbayev]] de lua ofico kom chef-sekretario di la Konsilistaro pri Sekureso di Kazakstan.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/markets/commodities/kazakhstan-government-resigns-after-violent-protests-over-fuel-price-2022-01-05/|idiomo={{en}}|editero=Reuters|publikigita ye=5ma di januaro 2022|titulo=Kazakh protesters torch public buildings; emergency declared, Cabinet resigns|surnomo=Auyezov|nomo=Olzhas}}</ref> * [[7ma di januaro]] - La quanto di personi infektita da [[COVID-19]] en tota mondo superiras 300 milioni.<ref>{{Extera ligilo |publikigita ye=7ma di januaro 2022|titulo=Global Coronavirus Cases Top 300 Million| url=https://www.nytimes.com/live/2022/01/06/world/omicron-covid-vaccine-tests|editero=The New York Times|idiomo={{en}}}}</ref> * [[8ma di januaro]] - Che lago dil [[aquobarilo]] Furnas, en [[Minas Gerais]], [[Brazilia]], klifo krulas super 4 bateli transportanta turisti, e produktas 10 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://cnnespanol.cnn.com/2022/01/09/tragedia-en-Brazilia-montana-rocosa-cae-sobre-tres-navi-y-mata-a-por-lo-menos-dos-personas/|titulo=Al menos 8 muertos y dos desaparecidos tras la caída de una porción de montaña rocosa contra varios barcos en Brasil|publikigita ye=8ma di januaro 2022|editero=CNN en Español}}</ref> * [[9ma di januaro]] - Che quartero [[Bronx]], [[New York]], [[Usa]], incendio en edifico produktas 19 morti e deceni di plusa homi vundita. * [[10ma di januaro]] - La Fakultato di Medicino dil Universitato di Maryland reportas pri l'unesma sucesoza transplanto [[kordio|kordiala]] de [[porko]] genetikale modifikita ad homo.<ref>{{Extera ligilo |publikigita ye=10 January 2022|titulo=University of Maryland School of Medicine Faculty Sciencists and Clinicians Perform Historic First Successful Transplant of Porcine Heart into Adult Human with End-Stage Heart Disease| url=https://www.umms.org/ummc/news/2022/first-successful-transplant-of-porcine-heart-into-adult-human-heart|editero=University of Maryland Medical Center|vidita ye=11ma di januaro 2022}}</ref><ref>{{Extera ligilo |publikigita ye=10ma di januaro 2022|titulo=Man gets genetically-modified pig heart in world-first transplant| url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-59944889|editero=BBC News}}</ref> * [[13ma di januaro]] - En [[Australia]], che urbo Onslow, enrejistresas la maxim varma [[temperaturo]] de la historio di la lando: 50,7 °C.<ref name="Australia">{{Extera ligilo |surnomo=Hannam |nomo=Peter |titulo=Australia matches its hottest day on record as Western Australia town hits 50.7C |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2022/jan/13/hottest-day-on-record-in-parts-of-western-australia-as-temperature-reaches-50c |editero=The Guardian |publikigita ye=13ma di januaro 2022}}</ref> * [[15ma di januaro]] - Submara [[volkano]] Hunga Tonga eruptas en [[Tonga]] ed efektigas [[ondego]] qua produktas materiala domaji en l'arkipelago.<ref>{{extera ligilo|titulo=Após tsunami em Tonga, EUA, Japão, Chile e Equador ficam em alerta |url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2022/01/15/erupcao-vulcao-tsunami-tonga.htm|publikigita ye=15ma di januaro 2022|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[23ma di januaro]] - Eventas [[stato-stroko]] en [[Burkina Faso]]. Prezidanto [[Roch Marc Christian Kaboré]] revokesas ed arestesas.<ref>{{extera ligilo|titulo=Mutinous soldiers announce overthrow of Burkina Faso president|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/01/24/burkina-faso-coup/|editero=The Washington Post|publikigita ye=24ma di januaro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * 23ma di januaro - Tropikala [[tempesto]] ''Ana'' produktas 88 morti en [[Madagaskar]], [[Malawi]] e [[Mozambik]]. * [[28ma di februaro]] - La quanto di dozi di [[vacino|vacini]] aplikita kontre [[COVID-19]] en tota mondo superiras 10 miliardi. * [[30ma di januaro]] - Eventas legifantal elekti en [[Portugal]]. Partito Socialista unesmafoye obtenas la majoritato di la voti. * [[6ma di februaro]] - [[Abu Ibrahim al-Hashimi al-Qurashi]], chefo di [[Islamala Stato]] mortigesas da Usana trupi dum atako en [[Siria]]. * [[13ma di februaro]] - [[Frank-Walter Steinmeier]] rielektesas prezidanto di [[Germania]]. * [[15ma di februaro]] - Pluvego sur [[Petrópolis]], [[Brazilia]], produktas plu kam 100 morti, multa desaparinti,<ref name="Petrop2022">{{extera ligilo|dato=17ma di februaro 2022 |titulo=Petrópolis. Mais de 100 mortos e número de desaparecidos ainda por apurar. Situação "quase de guerra"|url=https://www.dn.pt/internacional/petropolis-mais-de-100-mortos-e-numero-de-desaparecidos-ainda-por-apurar-situacao-quase-de-guerra-14597136.html|editero=Diário de Notícias|idiomo={{pt}}}}</ref> e 269 ter-glitadi. Dum 6 hori la [[pluvo-quanto]] atingis 260 milimetri, plu kam la mezavalora quanto expektata por tota monato di februaro.<ref name="Petropolis">{{extera ligilo|idiomo={{pt}}|dato=16ma di februaro 2022|url=https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/mortes-chuvas-em-petropolis/|titulo=Desastre provocado pelas fortes chuvas deixa 78 mortos em Petrópolis (RJ)|editero=CNN Brasil}}</ref> * [[21ma di februaro]] - Prezidanto [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] de [[Rusia]] signatas dekreto agnoskanta la nedependo di [[Popul-Republiko Lugansk]] e [[Popul-Republiko Donetsk]]. * [[24ma di februaro]] - [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|Rusia komencas invadar Ukraina]].<ref>{{extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2022/02/putin-autoriza-operacao-militar-na-ucrania.shtml|titulo=Putin inicia guerra contra a Ucrânia; Kiev e Otan falam em invasão total|publikigita ye=24ma di februaro 2022|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2ma di marto]] - [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|Invado di Ukraina da Rusia]]: [[Rusia|Rusa]] trupi komencas siejar [[Zaporijjia]], ube jacas la maxim granda nukleara reaktoro di Europa.<ref>{{Extera ligilo|editero=El Mundo|titulo=Los rusos sitian la central nuclear de Zaporiyia|url=https://www.elmundo.es/internacional/2022/03/01/621e660ae4d4d8b7128b45b6.html|publikigita ye=2ma di marto 2022|idiomo={{es}}}}</ref> * [[7ma di marto]] - La quanto di mortinti pro [[COVID-19]] en tota mondo superiras 6 milion individui.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Global Covid-19 deaths surpass 6 million|url=https://edition.cnn.com/2022/03/07/health/global-covid-deaths-surpass-six-million/index.html |editero=cnn.com |publikigita ye=7ma di marto 2022}}</ref> * [[9ma di marto]] - [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|Invado di Ukraina da Rusia]]: Chefi di stati di diversa landi kondamnas [[Rusia]] pos bombardo qua destruktas akush-hospitalo en [[Mariupol]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Children under rubble, says Zelensky, as Russia bombs hospital|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-europe-60657155|editero=bbc.co.uk|publikigita ye=9ma di marto 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * 9ma di marto - Ciencisti anuncas ke li deskovris en [[Antarktika]] la restaji dil navo ''Endurance'', komandita dal explorero [[Ernest Shackleton]], qua sinkabis en 1915.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-60662541|titulo=Endurance: Shackleton's lost ship is found in Antarctic|vidita ye=9ma di marto 2022|publikigita ye=9 March 2022|editero=BBC News|idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di marto]] - Aviono [[Boeing 737]] de kompanio ''China Eastern Airlines'' iranta de [[Kunming]] a [[Guangzhou]] falas che montoza regiono Guangxi. Omna ek la 123 pasajeri e 9 kruani mortas.<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2022/03/21/aviao-com-133-passageiros-sofre-acidente-na-china.ghtml|titulo=Avião com 132 pessoas a bordo cai na China; veja vídeo|editero=G1|publikigita ye=21ma di marto 2022}}</ref> * [[11ma di aprilo]] - [[Shehbaz Sharif]], chefo dil opozantaro en la parlamento di [[Pakistan]], elektesas chefministro di la lando, pos ke [[Imran Ahmed Khan Niazi]] recevis voto di desfido du dii ante. * [[14ma di aprilo]] - [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|Invado di Ukraina da Rusia]]: Rusa navo ''Moskva'' sinkesas da [[Ukraina]]na mar-armeo. * [[20ma di aprilo]] - Pro l'invado di [[Ukraina]] da [[Rusia]], Rusa e [[Bielorusia|Bielorusa]] tenisisti exkluzesas pri partoprenar teniso-konkurso di Wimbledon. * [[24ma di aprilo]] - [[Emmanuel Macron]] vinkas la duesma balotado di prezidantal elekto, kontre [[Marine Le Pen]]. * [[27ma di aprilo]] - [[Centrafrika]] komencas aceptar ''[[bitcoin]]'' kom legala pekunio, divenanta la duesma lando en la mondo qua facas to oficale. * [[9ma di mayo]] - [[Mahinda Rajapaksa]], chefa ministro di [[Sri-Lanka]], renuncas pos intensa populala protesti. * [[12ma di mayo]] - Ciencisti montras imajo di [[nigra truo]] ''Sagittarius A*'', existanta an la centro di [[Lakto-Voyo]]. * [[14ma di mayo]] - [[Mohamed bin Zayed Al Nahyan]] elektesas prezidanto dil [[Unionita Araba Emirii]] 1 dio pos la morto dil antea prezidanto [[Khalifa bin Zayed Al Nahyan]]. * [[14ma di mayo]] - [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|Invado di Ukraina da Rusia]]: Rusa trupi retretas de [[Harkiv]]. * [[24ma di mayo]] - En Uvalde, [[Texas]], [[Usa]], eventas pafado en primara skolo qua produktas 21 morti, di qui 19 esis pueri.<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2022/05/24/tiroteio-em-escola-no-texas.ghtml|titulo=19 crianças e professora são assassinadas a tiros em escola nos EUA|vidita ye=26ma di mayo 2022|editero=G1|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[5ma di junio]] - En [[Owo]], [[Nigeria]], adminime 50 personi mortigesas en du ataki per bombi e pafado. * [[13ma di junio]] - En [[Delhi]], [[India]], [[kurta cirkuito]] efektigas fairo en 4-etaja edifico, produktanta 27 morti, 40 vunditi e 29 desaparinti.<ref name="I">{{Extera ligilo |publikigita ye=14ma di mayo 2022|titulo=Police arrest 2 after building fire kills 27 in New Delhi |url=https://www.independent.co.uk/news/police-ap-new-delhi-indian-narendra-modi-b2078929.html |editero=The Independent |idiomo={{en}}}}</ref> * [[14ma di junio]] - [[Kanada]] e [[Dania]] paktas pri dividar inter li la teritorio dil insuleto Hans, jacanta inter insulo Ellesmere, en Kanada, e [[Grenlando]]. * [[19ma di junio]] - En [[Kolumbia]], [[Gustavo Petro]] vinkas la duesma balotado di prezidantal elekti, e divenas l'unesma sinistrano elektita prezidanto di la lando. * [[22ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.2 che [[skalo di Richter]] frapas la frontiero inter [[Afganistan]] e [[Pakistan]], e produktas adminime 1000 morti e 1500 plusa homi vundita.<ref name="WP1">{{Extera ligilo |surnomo=Faizi |nomo=Fazel Rahman|editero=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/afghanistan-earthquake-kills-at-least-155-people/2022/06/22/9c555e1c-f1ea-11ec-ac16-8fbf7194cd78_story.html|publikigita ye=22ma di junio 2022 |titulo=News agency: 1,000 dead, 1,500 injured in Afghan quake |idiomo={{en}}}}</ref> * [[24ma di junio]] - Polical agado che povra quartero ''Vila Cruzeiro'', norde del [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] rezultas 23 morti.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/pt-br/opera%C3%A7%C3%A3o-policial-na-vila-cruzeiro-%C3%A9-a-2%C2%AA-mais-letal-da-hist%C3%B3ria-do-rio/a-61933910|titulo=Ação na Vila Cruzeiro é a 2ª mais letal da história do Rio|editero=DW|idiomo={{pt}}|publikigita ye=27ma di mayo 2022}}</ref> * [[26ma di junio]] - Landi de [[G7]] renkontras en Germania por diskutar sancioni kontre [[Rusia]] pro l'invado di Ukraina. Li decidas proskriptar importaco di Rusa [[oro]]. * [[1ma di julio]] - [[Yair Lapid]] sucedas [[Naftali Bennett]] kom chefministro di [[Israel]]. * [[7ma di julio]] - [[Unionita Rejio|Britaniana]] chefministro [[Boris Johnson]] renuncas, pos serio di renunci di altra membri di lua ministraro.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-62064789|titulo=Boris Johnson to resign as Conservative leader|publikigita ye=7ma di julio 2022|editero=BBC}}</ref> * [[8ma di julio]] - [[Shinzo Abe]], ex-chefministro di [[Japonia]], asasinesas per pafo dum diskursado en [[Nara]]. * [[11ma di julio]] - Unesma imaji veninta de [[kosmala teleskopo James Webb|kosmala teleskopo ''James Webb'']] montresas publike. Li montras [[galaxio]] nomizita '' SMACS 0723''. * [[12ma di julio]] - [[Europana Uniono]] anuncas ke [[Kroatia]] adoptos [[Euro]] kom monetaro en 2023. * [[15ma di julio]] - En [[Sri-Lanka]], prezidanto [[Gotabaya Rajapaksa]] renuncas, pos protesti kontre ekonomiala krizo. Chefa ministro [[Ranil Wickremesinghe]] indikesas provizore kom prezidanto. * [[18ma di julio]] - En [[India]] eventas prezidantal elekti, e [[Draupadi Murmu]] divenas la duesma [[muliero]] elektita por la prezidanteso en la lando. * [[24ma di julio]] - En [[Kyushu]], [[Japonia]], [[volkano]] Sakurajima eruptas, e du urbeti vicine ol evakuesas.<ref>{{extera ligilo|titulo=Volcanic eruption in Japan forces evacuations in 2 towns|url=https://phys.org/news/2022-07-japan-sakurajima-volcano-erupts-triggering.html |editero=Phys.org|publikigita ye =25ma di julio 2022}}</ref> * [[25ma di julio]] - [[Papo Franciskus]] voyajas a [[Kanada]], ube ilu pregas pardono por pasinta abuzi da katolik-eklezio kontre aborijeni. * [[4ma di agosto]] - Pro la vizito di Usana deputato [[Nancy Pelosi]] a [[Taiwan]], [[Popul-Republiko Chinia]] facas la maxim granda militala praktikado de lua historio. * [[7ma di agosto]] - [[Gustavo Petro]], l'unesma prezidanto di sinistra de [[Kolumbia]], asumas la prezidanteso, sucedanta [[Iván Duque Márquez]]. * [[9ma di agosto]] - [[James Marape]] rielektesas chefministro di [[Papua-Nova-Guinea]] dal parlamento. * [[12ma di agosto]] - En Chautauqua, [[Nova-York]], [[Usa]], [[Salman Rushdie]], Britanian-Usana skriptisto naskinta en [[India]], vundesas per kultelo plurafoye ante diskursar che lokala edukerio. * [[15ma di agosto]] - En [[Kenia]], [[William Ruto]] elektesas prezidanto, malgre akuzi pri elektala fraudo.<ref>{{extera ligilo|titulo=Kenya election result: William Ruto wins presidential poll|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-62554210|editero=BBC|publikigita ye=15ma di agosto 2022|vidita ye=17ma di septembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[24ma di agosto]] - [[João Manuel Gonçalves Lourenço]], prezidanto di [[Angola]], rielektesas kun granda majoritato. * [[1ma di septembro]] - Viro probas mortigar per pafado [[Arjentinia]]na viceprezidantino [[Cristina Fernández de Kirchner]] avan elua rezideyo. La viro, arestita pose da policisti, naskis en Brazilia e portis [[tatuo|tatuuri]] kun temi [[Naziismo|naziista]] en lua korpo.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.clarin.com/politica/detenido-apunto-arma-cristina-kirchner_0_bPC3tIzPEm.html|titulo=Ataque a Cristina Kirchner: quién es el detenido que apuntó con un arma a la vicepresidenta|editero=Clarín|idiomo={{es}}|publikigita ye=1ma di septembro 2022}}</ref> * [[5ma di septembro]] - [[Liz Truss]] divenas chefministrino dil [[Unionita Rejio]]. * [[8ma di septembro]] - Princo [[Charles de Wals]] divenas [[Charles la 3ma di Unionita Rejio]] pos la morto di ilua matro, rejino [[Elizabeth la 2ma dil Unionita Rejio|Elizabeth la 2ma]]. * [[12ma di septembro]] - [[Azerbaijan]] atakas pozicioni an la frontiero kun [[Armenia]], proxim urbi Vardenis, Goris, Sotk e Jermuk, ed okupas kelka arei. L'atako produktas la morto di 49 Armeniani e 50 Azerbaijanani.<ref>{{Extera ligilo |surnomo=Frantzman |nomo=Seth J. |publikigita ye=13ma di septembro 2022|url=https://www.jpost.com/international/article-717066 |editero=The Jerusalem Post |titulo=Attacks on Armenia represent dangerous escalation |vidita ye=14ma di septembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[14ma di septembro|14ma]] til la [[24ma di septembro]] - [[Uragano]] ''Fiona'' frapas [[Guadelupa]], [[Porto-Riko]], [[Dominikana Republiko]], minacas [[Insuli Turks e Kaikos]] e frapas [[Bermuda]].<ref>{{extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2022/09/23/furacao-fiona-atinge-bermudas-e-canada-se-prepara-para-grande-impacto.htm|titulo=Furacão Fiona atinge Bermudas; Canadá se prepara para grande impacto|editero=UOL|publikigita ye=23ma di septembro 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> En [[Porto-Riko]] ol produktas 8 morti. Dum la nokto di la 24ma di septembro, ''Fiona'' frapas [[Newfoundland]], ed efektigas inundado e granda destruktado di proprieti che urbeto Port aux Basques.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.cbc.ca/news/canada/newfoundland-labrador/hurricane-fiona-nl-saturday-1.6594422|titulo='Total devastation' as Port aux Basques declares state of emergency due to post-tropical storm Fiona|editero=CBC News|publikigita ye=24ma di septembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di septembro]] - [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|Invado di Ukraina da Rusia]]: pos forta kontreatako [[Ukraina]]na che l'esto di la lando, [[Rusia]] kunvokas rezervo-trupi, e minacas uzar nuklear armi. Usana prezidanto [[Joe Biden]] advertas Putin ke ne uzez nuklear armi en Ukraina.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.infobae.com/america/mundo/2022/09/17/joe-biden-le-advirtio-a-vladimir-putin-que-no-use-armas-nucleares-en-ucrania-se-convertiria-en-el-mayor-paria-que-el-mundo-ha-visto-nunca/|titulo=Joe Biden le advirtió a Vladimir Putin que no use armas nucleares en Ucrania: “Se convertiría en el mayor paria que el mundo ha visto nunca”|editero=InfoBAE|publikigita ye=17ma di septembro 2022|idiomo={{es}}}}</ref> * [[25ma di septembro]] - [[Tifono]] ''Noru'' frapas [[Filipini]], e produktas 5 morti e multa destruktado ed inundadi.<ref>{{extera ligilo|titulo=Typhoon Noru smashes into the Philippines, killing 5 and leaving villages in tatters|url=https://edition.cnn.com/2022/09/26/asia/typhoon-karding-noru-philippines-deaths-intl-hnk/index.html|editero=CNN|publikigita ye= 26ma di septembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> Preventive, multa regioni norde de la lando evakuesis ye l'antea dio.<ref>{{extera ligilo|url=https://news.yahoo.com/typhoon-noru-evacuations-philippines-severe-050111924.html |titulo=Typhoon Noru: Evacuations in Philippines as explosive super typhoon nears|editero=Yahoo! News|autoro=BBC|publikigita ye=25ma di septembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[26ma di septembro]] - Dum probo por krear protekto-sistemo kontre kolizioni di granda asteroidi kontre la Tero, spaconavo ''DART'' de [[Nasa]] kolizionas sucese kontre [[asteroido]] ''Dimorphos''. * [[28ma di septembro]] - En Donetsk, Luhansk, e parti de Zaporizhzhia e Kherson, regioni este de [[Ukraina]], eventas [[plebicito|plebiciti]] pri lia anexi a [[Rusia]]. Per granda majoritati - 99,23%, 98,42%, 93,11% e 87,05%, rispektive - l'anexo aprobesas, tamen kun plu kam 75% de absenteso. Ca plebiciti judikesas kom simuli da [[Europana Uniono]] ed Usa.<ref>{{Extera ligilo|titulo= Moscow's proxies in occupied Ukraine regions report big votes to join Russia |url=https://www.reuters.com/world/europe/first-partial-results-show-over-96-occupied-ukraine-regions-favour-joining-2022-09-27/ | editero=Reuters | publikigita ye=28ma di septembro 2022 | surnomo=Trevelyan | nomo=Mark}}</ref> * [[30ma di septembro]] - Per dekreto, [[Vladimir Putin]] signatas pakti qui anexas regioni Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia e Kherson, este de [[Ukraina]].<ref>{{Extera ligilo| url=https://www.nytimes.com/live/2022/09/30/world/russia-ukraine-war-news |titulo=Putin Frames Illegal Annexation as Part of Existential Battle with West| editero=The New York Times | publikigita ye=30ma di septembro 2022 | surnomo=Troianovski |nomo=Anton}}</ref> * [[1ma di oktobro]] - Che stadio Kanjuruhan, en Malang, [[Indonezia]], eventas violentoza tumulto pos [[futbalo]]-partio, qua rezultas 182 morti.<ref>{{extera ligilo|titulo=At least 182 killed in stampede after soccer game in Indonesia, team says |idiomo={{en}}|editero=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/10/01/indonesia-riot-arema-fc-liga-football/ |vidita ye=2ma di oktobro 2022 |issn=0190-8286}}</ref> * [[5ma di oktobro]] - Membri de [[ONEP]] decidas diminutar diala produktado di [[petrolo]] per 2 milion bareli, afektanta tota mondo. * 7ma til la [[10ma di oktobro]] - Tropikala [[tempesto]] ''Julia'' trairas [[Karibia]], frapanta [[Trinidad e Tobago]], [[Aruba]], [[Bonaire]], [[Kuracao]], la nordo di [[Venezuela]] e [[Kolumbia]], e pluforteskas e ter-venas kom [[uragano]] en [[Nikaragua]], frapanta anke [[Panama]], [[Honduras]], [[Guatemala]] e [[Mexikia]] kom uragano til la 10ma di oktobro. En tota ca landi ol asociesas kun violentoza tempesti qui efektigas fango-glitadi e produktas entote 76 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://br.noticias.yahoo.com/n%C3%BAmero-mortos-ap%C3%B3s-chuva-na-214700421.html|autoro=FolhaPress |idiomo={{pt}}|titulo=Número de mortos após chuva na Venezuela vai a 36; furacão Julia faz vítimas no Caribe|publikigita ye=10ma di oktobro 2022|editero=Yahoo Notícias}}</ref> * [[8ma di oktobro]] - Explozo che ponto liganta [[Krimea]] a [[Rusia]] interuptas terala komuniko inter la du teritorii.<ref>{{citez jurnalo od edituro|editero=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-Europa-63183404 |titulo=Crimean bridge fire: Blaze erupts on only bridge linking peninsula to Russia |idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di oktobro 2022}}</ref> * [[20ma di oktobro]] - Pos guvernala krizo, [[Liz Truss]] renuncas 45 dii pos asumar kom chefministrino di [[Unionita Rejio]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=Liz Truss resigns - and will become shortest-serving prime minister in British history |url=https://news.sky.com/story/liz-truss-to-resign-as-prime-minister-sky-news-understands-12723236 |vidita ye=20ma di oktobro 2022|editero=Sky News |idiomo={{en}}}}</ref> * [[25ma di oktobro]] - [[Rishi Sunak]] divenas chefministro di [[Unionita Rejio]]. * [[26ma di oktobro]] - Pafado mortigas adminime 15 shia-pilgrimanti en [[Shiraz]], [[Iran]]. * [[28ma di oktobro]] - [[Elon Musk]] anuncas ke lu kompris [[Twitter]]. * [[29ma di oktobro]] - Adminime 156 personi mortas e 152 plusa homi vundesas pro pelmelo dum [[Halloween]]-festo en [[Seou]], [[Sud-Korea]]. * 29ma di oktobro - Atako da [[terorismo|terorista]] grupo ''Al-Shabaab'' en [[Somalia]] produktas 100 morti e cirkume 300 plusa homi vundita. * [[30ma di oktobro]] - En [[Brazilia]], eventas la duesma balotado por prezidanto, e [[Luiz Inácio Lula da Silva]] vinkas [[Jair Bolsonaro]]. * 30ma di oktobro - Ponto krulas en [[Gujarat]], [[India]], e produktas adminime 141 morti. * [[11ma di novembro]] - [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|invado di Ukraina da Rusia]]: [[Ukraina]]na trupi rikaptas [[Kerson]], la maxim granda urbo kaptita da [[Rusia]] dum l'invado. * [[13ma di novembro]] - [[Nataša Pirc Musar]] elektesas kom unesma muliero prezidanto di [[Slovenia]]. * [[16ma di novembro]] - Lanseso di ''[[Artemis 1]]'': depos 50 yari de la lasta misiono ''Apollo'', [[NASA]] sendas senkrua [[kosmoprobilo]] ''Orion'' ad orbito di la [[Luno]], kom parto de la misiono ''Artemis''.<ref>{{extera ligilo|titulo=Acompanhe a chegada da missão Artemis 1 à Lua ao vivo|url=https://olhardigital.com.br/2022/11/20/ciencia-e-espaco/acompanhe-a-chegada-da-missao-artema-lua-ao-vivo/|editero=Olhar Digital|idiomo={{pt}}}}</ref> * 20ma di novembro - Pafado en [[geyo|geya]] drinkerio en Colorado Springs, [[Kolorado]], produktas 5 morti e 25 plusa homi vundita. * [[21ma di novembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 5.6 che [[skalo di Richter]] frapas [[Java]], [[Indonezia]] e produktas adminime 252 morti.<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2022/11/22/sobe-no-de-mortos-apos-terremoto-na-indonesia.ghtml|titulo=Vai a 252 o nº de mortos após terremoto na Indonésia|editero=G1 |publikigita ye=22ma di novembro 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[25ma di novembro]] - En [[Aracruz]], [[Brazilia]], 16-yar-evanta studianto eniras pafante en du skoli e produktas 3 morti e 13 plusa personi vundita. * [[28ma di novembro]] - Ter-glitado che choseo BR-376, proxim municipo Guaratuba, [[Paraná (stato)|Paraná]], [[Brazilia]], produktas adminime 30 personi desaparinta.<ref>{{extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/cotidiano/ultimas-noticias/2022/11/30/deslizamento-na-br-376-tem-ao-menos-30-desaparecidos-estimam-bombeiros.htm |titulo=PR: Deslizamento na BR-376 tem ao menos 30 desaparecidos, estimam bombeiros|editero=UOL|publikigita ye=30ma di novembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di decembro]] - Kongreso di [[Peru]] revokas prezidanto [[José Pedro Castillo Terrones]] pos ke ilu probis facar [[stato-stroko]]. Viceprezidantino [[Dina Boluarte]] asumas la povo.<ref>{{Extera ligilo | url=https://www.cnn.com/2022/12/07/americas/peru-president-castillo-congress-dissolves-intl/index.html |titulo=Peru's President impeached and arrested after he attempts to dissolve Congress | editero=CNN | publikigita ye=7ma di decembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di decembro]] – [[Leo Varadkar]] sucedas [[Micheál Martin]] kom chefministro di [[Republiko Irlando]]. * [[24ma di decembro]] - Koalisuro di tri partisi che parlamento di [[Fidji]] elektas [[Sitiveni Rabuka]] kom chefministro. * [[28ma di decembro]] - [[Usa]] ed altra landi itere adoptas restrikti por flugi venanta de [[Popul-Republiko Chinia]] e [[Japonia]], pro nova erupto di viruso [[KOVID-19]], qua produktabas dozeni di mortala kazi omnadie en granda urbi Chiniana. ==[[Sporto]]== * de la [[4ma di februaro]] til la [[20ma di februaro]] - Eventas [[Vintrala Olimpiala Ludi en Beijing, 2022|Vintrala Olimpiala Ludi]] en [[Beijing]], [[Popul-Republiko Chinia]]. * [[26ma di februaro]] - [[Imran Rizvanovich Bukuyev|Imran Bukuyev]] divenas championo di [[Absolute Championship Akhmat]] (MMA) en kategorio ad 57 kg. * [[12ma di junio]] - [[Jiří Procházka (MMA-luktisto)|Jiří Procházka]] divenas championo dil [[Ultimate Fighting Championship|UFC]] * [[22ma di julio]] - [[Alihan Huseinovich Suleimanov|Alihan Suleimanov]] divenas championo dil [[Absolute Championship Akhmat|ACA]] (MMA) en kategorio ad 66 kg. * [[27ma di agosto]] - [[Magomedrasul Abdullagadjiyevich Gasanov|Magomedrasul Gasanov]] divenas championo dil [[Absolute Championship Akhmat|ACA]] en kategorio ad 84 kg. * 27ma di agosto - [[Alihan Said-Ahmedovich Vahayev|Alihan Vahayev]] divenas championo dil [[Absolute Championship Akhmat|ACA]] en kategorio til 120 kg. * de la [[20ma di novembro]] til la [[18ma di decembro]] - Eventas [[Mondala Kupo di Futbalo 2022|Mondala Kupo di Futbalo]] en [[Katar]]. [[Arjentinia]] vinkas [[Francia]] en la lasta partio, e vinkas la Kupo triesmafoye en la historio. * [[Max Verstappen]] unesmafoye vinkas mondala championkonkurso pri [[Formulo 1]]. ==Naski == ==Morti == [[Arkivo:Richard Leakey (headshot).jpg|130px|thumb|[[Richard Leakey]]]] * [[2ma di januaro]] - [[Richard Leakey]], Keniana paleontologiisto (n. 1944)<ref>[https://web.archive.org/web/20220102164141/https://www.president.go.ke/2022/01/02/message-of-condolence-from-h-e-hon-uhuru-kenyatta-following-the-death-of-former-head-of-public-service-dr-richard-leakey/ Message of Condolence from H.E Hon. Uhuru Kenyatta following the death of former Head of Public Service Dr Richard Leakey]</ref> * [[3ma di januaro]] - [[Viktor Saneyev]], Rusa-Sovietiana atleto, Olimpiala championo (n. 1945)<ref>{{citez jurnalo od edituro|titulo=Georgian Three-Time Olympic Champion Viktor Saneyev Passes Away|url=https://georgianjournal.ge/sports/37643-georgian-three-time-olympic-champion-viktor-saneyev-passes-away.html|publikigita ye=3ma di januaro 2022|editero=Georgian Journal|idiomo={{en}}}}</ref> * [[5ma di januaro]] - [[Mircea Stoenescu]], Rumana futbalisto (n. 1943)<ref>{{citez jurnalo od edituro|url=https://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/mircea-stoenescu-se-simte-umilit-de-actualii-jucatori-si-conducatori-ai-ciinilor-noi-am-scris-istoria-frumoasa-a-clubului-cu-voi-mi-e-rusine-442735.html|titulo=Mircea Stoenescu|publikigita ye=5ma di januaro 2022|editero=Romanian Journal|idiomo={{ro}}}}</ref> * [[6ma di januaro]] - [[Sidney Poitier]], Bahaman-Usana cinem-aktoro (n. 1927)<ref>[https://www.irishmirror.ie/showbiz/celebrity-news/breaking-sir-sidney-poitier-dead-25884555.amp Sir Sidney Poitier dead: Oscar-winning Hollywood star tragically dies as tributes pour in]</ref> * 6ma di januaro - [[Peter Bogdanovich]], Usana filmifisto (n. 1939)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/peter-bogdanovich-dead-last-picture-show-1235070769/|titulo=Peter Bogdanovich, Oscar-Nominated Director and Champion of Hollywood's Golden Age, Dies at 82|editero=The Hollywood Reporter|autoro=Gregg Kilday, Duane Byrge|publikigita ye=6ma di januaro 2022|vidita ye=6ma di januaro 2022}}</ref> * [[9ma di januaro]] - [[Toshiki Kaifu]], chefministro di Japonia (n. 1931)<ref>{{extera ligilo|titulo=Ex-Japan PM Kaifu dies at 91|url=https://mainichi.jp/english/articles/20220114/p2g/00m/0na/020000c}}</ref> * 9ma di januaro - [[Bob Saget]], Usan aktoro e komediisto (n. 1956)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Muere Bob Saget, estrella de la famosa serie "Full House"|url=https://www.eluniversal.com.mx/espectaculos/farandula/muere-bob-saget-estrella-de-la-famosa-serie-full-house |publikigita ye=9ma di januaro 2022|editero=El Universal|idiomo={{es}}}}</ref> * [[10ma di januaro]] - [[Øystein Lønn]], Norvegiana skriptisto (n. 1936)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Forfatter Øystein Lønn er død: - En litterær kjempe|url=https://direkte.vg.no/nyhetsdognet/news/forfatter-oeystein-loenn-er-doed.wbsQNy8oz |editero=vg.no|publikigita ye=11ma di januaro 2021|idiomo={{no}}}}</ref> [[Arkivo:Ambassador Bob Dewar with Ernest Shonekan (3509232597) (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ernest Shonekan]]]] * [[11ma di januaro]] - [[Ernest Shonekan]], prezidanto di Nigeria (n. 1942)<ref>{{Extera ligilo|url=https://thestreetjournal.org/former-nigerian-leader-ernest-shonekan-dies-at-85/|titulo=Former Nigerian leader Ernest Shonekan dies at 85|autoro=Jenny Ese Obukohwo|publikigita ye=11ma di januaro 2022|idiomo={{en}}|editero=The Streetjournal}}</ref> * [[16ma di januaro]] - [[Ibrahim Boubacar Keïta]], chefa ministro e prezidanto di Mali (n. 1945)<ref>[https://www.reuters.com/world/africa/malis-ousted-president-ibrahim-boubacar-keita-has-died-says-former-justice-2022-01-16/ Mali's ousted president Ibrahim Boubacar Keita dies, former minister says]</ref> * [[18ma di januaro]] - [[Yvette Mimieux]], Usan aktorino (n. 1942) * [[20ma di januaro]] - [[Elza Soares]], Braziliana kantistino (n. 1930) * 20ma di januaro - [[Meat Loaf]], Usana kantisto (n. 1947) * [[23ma di januaro]] - [[Thierry Mugler]], Franca modisto (n. 1948) * 23ma di januaro - [[Keto Losaberidze]], Gruziana-Sovietiana arkpafistino (n. 1949) * [[2ma di februaro]] - [[Monica Vitti]], Italian aktorino (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|titulo=È morta Monica Vitti, talento smisurato del cinema italiano|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2022/02/02/news/monica_vitti-249574730/|publikigita ye=2ma di februaro 2022 |editero=la Repubblica|vidita ye=7ma di februaro 2022}}</ref> * [[3ma di februaro]] - [[Abu Ibrahim al-Hashimi al-Qurashi]], 2ma kalifo de [[Islamana Stato]] (n. 1976)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60246129|titulo=Islamic State leader Abu Ibrahim al-Qurayshi killed in Syria, US says|publikigita ye=4ma di februaro 2022|vidita ye=7ma di februaro 2022|editero=Bbc.com}}</ref> [[Arkivo:Christos_Sartzetakis_(1989)_(headshot).jpg|thumb|130px|[[Kristos Sartzetakis]]]] * 3ma di februaro - [[Kristos Sartzetakis]], 4ma prezidanto di Grekia (n. 1929)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Former president Christos Sartzetakis dead at 92 | eKathimerini.com|url=https://www.ekathimerini.com/society/1176800/former-resident-christos-sartzetakis-dead-at-93/|editero=Ekathimerini.com|vidita ye=7ma di februaro 2022}}</ref> * [[8ma di februaro]] - [[Luc Montagnier]], Franca virologiisto, Nobel-laureato (n. 1932)<ref>{{extera ligilo|titulo=Luc Montagnier, codécouvreur du virus du sida et Prix Nobel de médecine en 2008, est mort|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2022/02/10/luc-montagnier-codecouvreur-du-virus-du-sida-et-prix-nobel-de-medecine-en-2008-est-mort_6113151_3382.html|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[10ma di februaro]] - [[Manuel Esquivel]], chefministro di Belize (n. 1940)<ref>[https://www.breakingbelizenews.com/2022/02/10/former-prime-minister-right-honourable-sir-manuel-esquivel-passes/ Former Prime Minister Right Honourable Sir Manuel Esquivel passes]</ref> * [[16ma di februaro]] - [[Amos Sawyer]], provizora prezidanto di Liberia (n. 1945) * [[18ma di februaro]] - [[Witold Paszt]], Polona kantistulo (n. 1953) * [[20ma di februaro]] - [[Oleksandr Sydorenko]], Ukrainana natisto, Olimpiala championo (n. 1960) * [[28ma di februaro]] - [[Abuzed Omar Dorda]], prezidanto di Libia (n. 1944)<ref>{{Extera ligilo |surnomo=الوسط |nomo=بوابة |idiomo={{ar}}|titulo=وفاة أبوزيد دوردة في القاهرة عن عمر ناهز 78 عاما |url=http://alwasat.ly/news/libya/350812 |vidita ye=28ma di februaro 2022 |editero=Alwasat News }}</ref> [[Arkivo:Pride of Performance Award by President of Pakistan (headshot).jpg|thumb|130px|[[Muhammad Rafiq Tarar]]]] [[Arkivo:FoosLollBerlin190917-21_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Taylor Hawkins]]]] * [[7ma di marto]] - [[Muhammad Rafiq Tarar]], prezidanto di Pakistan (n. 1929)<ref>[https://en.dailypakistan.com.pk/07-Mar-2022/former-pakistan-president-rafiq-tarar-passes-away Former Pakistan president Rafiq Tarar passes away]</ref> * [[11ma di marto]] - [[Rupiah Banda]], prezidanto di Zambia (n. 1937)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.reuters.com/world/africa/zambias-former-president-rupiah-banda-dies-aged-85-2022-03-11/ |titulo=Zambia's former president Rupiah Banda dies aged 85}}</ref> * [[12ma di marto]] - [[Karl Offmann]], prezidanto di Maurico (n. 1940)<ref>{{extera ligilo|url=https://mbcradio.tv/article/karl-offmann-n%E2%80%99est-plus |titulo=Karl Offmann n’est plus.|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[13ma di marto]] - [[William Hurt]], Usan aktoro (n. 1950)<ref>{{extera ligilo|titulo=William Hurt Dies: Oscar-Winning Actor Was 71|url=https://deadline.com/2022/03/william-hurt-dies-oscar-winning-actor-was-71-1234977307/}}</ref> * [[19ma di marto]] - [[Shahabuddin Ahmed]], prezidanto di Bangladesh (n. 1930)<ref>[https://www.tbsnews.net/bangladesh/obituary/former-president-shahabuddin-passes-away-387382 Former president Shahabuddin passes away]</ref> * [[21ma di marto]] - [[Soumeylou Boubèye Maïga]], chefministro di Mali (n. 1954) * 21ma di marto - [[Yvan Colonna]], Franca-Korsikana aktivisto (n. 1960) * [[25ma di marto]] - [[Taylor Hawkins]], Usana kantisto (n. 1972) * [[27ma di marto]] - [[Ayaz Mutalibov]], prezidanto di Azerbaijan (n. 1938) * [[31ma di marto]] - [[Georgi Atanasov]], chefministro di Bulgaria (n. 1933) * [[2ma di aprilo]] - [[Emerik Bernard]], Sloveniana piktisto (n. 1937) * [[3ma di aprilo]] - [[Lygia Fagundes Telles]], Braziliana skriptistino (n. 1918)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2022/04/03/escritora-lygia-fagundes-telles-morre-aos-98-anos.ghtml |titulo=Escritora Lygia Fagundes Telles morre aos 98 anos em SP|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di aprilo]] - [[Django Sissoko]], chefministro di Mali (n. 1948) * [[5ma di aprilo]] - [[Sidney Altman]], Kanadan-Usana ciencisto, Nobel-laureato (n. 1939)<ref>[https://news.yale.edu/2022/04/06/sidney-altman-pathbreaking-scientist Sidney Altman, pathbreaking scientist]</ref> * [[6ma di aprilo]] - [[Nergüin Enhbat]], Mongoliana boxisto (m. 2022) * [[7ma di aprilo]] - [[Dušan Čkrebić]], chefministro e prezidanto di Serbia (n. 1927) * [[9ma di aprilo]] - [[Jack Higgins]], Angla skriptisto (n. 1929) * [[13ma di aprilo]] - [[Freddy Rincón]], Kolumbiana futbalisto (n. 1966)<ref>{{extera ligilo|url=https://ge.globo.com/futebol/futebol-internacional/noticia/2022/04/14/idolo-colombiano-freddy-rincon-morre-aos-55-anos.ghtml|titulo=Ídolo colombiano Freddy Rincón morre aos 55 anos|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[21ma di aprilo]] - [[Mwai Kibaki]], prezidanto di Kenia (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Ex-President Mwai Kibaki dies, Uhuru announces |surnomo=Mwangi |nomo=Denis |editero=Pulselive Kenya |publikigita ye=22ma di aprilo 2022 |vidita ye=22ma di aprilo 2022 |url=https://www.pulselive.co.ke/news/local/ex-president-mwai-kibaki-dies-uhuru-announces/kwn0wsm}}</ref> * 21ma di aprilo - [[Jacques Perrin]], Franc aktoro e filmifisto (n. 1941) * [[23ma di aprilo]] - [[Arno Hintjes]], Belga kantisto e muzikisto (n. 1949) * [[7ma di mayo]] - [[Yuri Lvovich Averbah|Yuri Averbah]], Rusa shakoludisto (n. 1922) [[Arkivo:Leonid_Kravchuk.jpg|thumb|130px|[[Leonid Makarovich Kravchuk|Leonid Kravchuk]]]] * [[10ma di mayo]] - [[Leonid Makarovich Kravchuk|Leonid Kravchuk]], prezidanto di Ukraina (n. 1934)<ref>{{Extera ligilo|url=https://ukranews.com/en/amp/news/856037-leonid-kravchuk-died-first-president-of-ukraine-passed-away-at-age-of-88|titulo=Leonid Kravchuk Died. First President Of Ukraine Passed Away At Age Of 88|idiomo={{en}}}}</ref> * [[13ma di mayo]] - [[Khalifa bin Zayed Al Nahyan]], prezidanto di Unionita Araba Emirii (n. 1948)<ref>{{Extera ligilo |surnomo=Turak |nomo=Natasha |url=https://www.cnbc.com/2022/05/13/uae-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-has-died.html |publikigita ye=13ma di mayo 2022 |titulo=UAE President Sheikh Khalifa bin Zayed has died at age 73 |vidita ye=13ma di mayo 2022|editero=CNBC|idiomo={{en}}}}</ref> * 13ma di mayo - [[Ben Roy Mottelson]], Usana-Daniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1926) * [[17ma di mayo]] - [[Vangelis]], Greka kompozisto e muzikisto (n. 1943) * [[26ma di mayo]] - [[Ciriaco De Mita]], prezidanto di Italia (n. 1928) * 26ma di mayo - [[Ray Liotta]], Usan aktoro (n. 1954)<ref>{{Extera ligilo|nomo=Mike Fleming Jr,Erik Pedersen |publikigita ye=26ma di mayo 2022|titulo=Ray Liotta Dies: 'Goodfellas' Star & 'Field Of Dreams' Actor Was 67 |url=https://deadline.com/2022/05/ray-liotta-dies-67-goodfellas-1235033521/ |vidita ye=26ma di mayo 2022|editero=Deadline |idiomo={{en}}}}</ref> * [[28ma di mayo]] - [[Evaristo Carvalho]], chefministro e prezidanto di San-Tome e Principe (n. 1941) * 28ma di mayo - [[Bujar Nishani]], prezidanto di Albania (n. 1966)<ref>[https://web.archive.org/web/20230322215055/https://english.a2news.com/2022/05/28/former-albanian-president-bujar-nishani-passed-away-at-55/ Former Albanian President, Bujar Nishani, passed away at 55]</ref> [[Arkivo:Milton Gonçalves 26 PMB cropped.jpg|thumb|130px|[[Milton Gonçalves]]]] * [[30ma di mayo]] - [[Milton Gonçalves]], Brazilian aktoro (n. 1933) * 30ma di mayo - [[Boris Pahor]], Sloveniana skriptisto (n. 1913)<ref>[https://english.sta.si/3043276/boris-pahor-trieste-based-slovenian-writer-dies Boris Pahor, Trieste-based Slovenian writer, dies]</ref> * [[9ma di junio]] - [[Matt Zimmerman]], Kanadan aktoro (n. 1928) * [[17ma di junio]] - [[Jean-Louis Trintignant]], Franc aktoro (n. 1930) * [[21ma di junio]] - [[Dragan Tomić]], provizora prezidanto di Serbia (n. 1936) * [[22ma di junio]] - [[Jüri Tarmak]], Estoniana-Sovietiana atleto (n. 1946) * [[3ma di julio]] - [[Robert Curl]], Usana ciencisto, Nobel-laureato (n. 1933)<ref>[https://www.chemistryworld.com/news/chemistry-nobel-laureate-robert-curl-dies-at-88/4015908.article Chemistry Nobel laureate Robert Curl dies at 88]</ref> * [[6ma di julio]] - [[James Caan]], American actor (n. 1940)<ref>[https://www.thewrap.com/james-caan-godfather-and-thief-actor-dies-at-82/ James Caan, ‘Godfather’ and ‘Thief’ Actor, Dies at 82]</ref> * [[7ma di julio]] - [[Jacob Nena]], prezidanto di Mikronezia (n. 1941)<ref>[https://fsmembassy.fm/in-memoriam-the-honorable-jacob-nena/ In Memoriam: The Honorable Jacob Nena]</ref> * [[8ma di julio]] - [[Shinzo Abe]], chefministro di Japonia (n. 1954)<ref>{{extera ligilo|titulo=Former Prime Minister Shinzo Abe dies after being shot in Nara|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2022/07/08/national/shinzo-abe-dead-nara-shooting/|publikigita ye=8ma di julio 2022}}</ref> * 8ma di julio - [[José Eduardo dos Santos]], prezidanto di Angola (n. 1942)<ref>[https://www.reuters.com/world/africa/angolas-former-president-dos-santos-dies-79-2022-07-08/ Angola's former president dos Santos dies at 79]</ref> * 8ma di julio - [[Luis Echeverría Álvarez]], prezidanto di Mexikia (n. 1922)<ref>[https://www.elfinanciero.com.mx/nacional/2022/07/09/fallece-luis-echeverria-alvarez-presidente-de-mexico-de-1970-a-1976/ Fallece Luis Echeverría Álvarez, presidente de México de 1970 a 1976] {{es}}</ref> * [[14ma di julio]] - [[Francisco Morales Bermúdez]], chefa ministro e prezidanto di Peru (n. 1921)<ref>{{extera ligilo|titulo=Francisco Morales Bermúdez falleció a los 100 años|url=https://elcomercio.pe/politica/francisco-morales-bermudez-fallecio-a-los-100-anos-noticia |editero=El Comercio|idiomo={{es}}|publikigita ye=15ma di julio 2022}}</ref> [[Arkivo:Museum_Ludwig_-_Pressekonferenz_-_Claes_Oldenburg-3942.jpg|thumb|130px|[[Claes Oldenburg]]]] * [[18ma di julio]] - [[Claes Oldenburg]], Sueda-Usana skultisto (n. 1929) * [[25ma di julio]] - [[David Trimble]], Nord-Irlandana politikisto, Nobel-laureato (n. 1944)<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-62299285/ David Trimble: Former Northern Ireland first minister and UUP leader dies]</ref> * [[31ma di julio]] - [[Fidel Valdez Ramos]], prezidanto di Filipini (n. 1928)<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|titulo=Philippine History Module-based Learning I' 2002 Ed.|url=https://books.google.com/books?id=ITLRpPrrcykC&dq=Fidel+Valdez+Ramos+1928&pg=PA209|autoro=Rex Bookstore, Inc.|isbn=9789712334498|editero=Google Books}}</ref> * [[5ma di agosto]] - [[Jô Soares]], Braziliana komediisto, aktoro, skriptisto e televiziono-prizentisto (n. 1938)<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=5ma di agosto 2022 |surnomo=Álvares |nomo=Débora|titulo=Brazilian humorist, talk show host Jô Soares dies at 84 |url=https://apnews.com/article/entertainment-caribbean-brazil-sao-paulo-talk-shows-7ac354e06c7a2111353555e5cd2c477d |vidita ye=2022-08-06 |editero=AP NEWS |idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di agosto]] - [[Ezekiel Alebua]], chefministro di Insuli Salomon (n. 1947) * [[8ma di agosto]] - [[Olivia Newton-John]], Angla-Australiana kantistino, kompozistino, aktorino e politikal aktivistino (n. 1948)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2022/08/08/olivia-newton-john-de-grease-morre-aos-73-anos.htm|titulo=Olivia Newton-John, estrela de 'Grease', morre aos 73 anos|editero=UOL|publikigita ye=8ma di agosto 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[12ma di agosto]] - [[Wolfgang Petersen]], Germana filmifisto e cenaristo (n. 1941) * [[14ma di agosto]] - [[Stefan Gierowski]], Polona piktisto (n. 1925)<ref>{{Extera ligilo|url=http://culture.pl/pl/tworca/stefan-gierowski |titulo=Stefan Gierowski|editero=Culture.PL| vidita ye=9ma di marto 2014|idiomo={{pl}}}}</ref> * [[16ma di agosto]] - [[Joseph Henry Delaney]], Angla skriptisto (n. 1945)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-lancashire-62588510|titulo=Spook's author Joseph Delaney dies aged 77|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> [[Arkivo:RIAN_archive_850809_General_Secretary_of_the_CPSU_CC_M._Gorbachev_(close-up)_(cropped).jpg|thumb|130px| [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]]]] * [[30ma di agosto]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov]], lasta chefo di Soviet-Uniono (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo |publikigita ye=30ma di agosto 2022|titulo=Умер Михаил Горбачев |url=https://news.ru/russia/umer-mihail-gorbachev/ |editero=NEWS.ru |idiomo={{ru}}}}</ref> * [[2ma di septembro]] - [[Frank Donald Drake]], Usan astronomo e astrofizikisto (n. 1930) * [[8ma di septembro]] - Rejino [[Elizabeth la 2ma dil Unionita Rejio]] (n. 1926)<ref>{{extera ligilo|titulo=O ADEUS À RAINHA|editero=UOL |url=https://www.uol.com.br/splash/reportagens-especiais/rainha-elizabeth/|publikigita ye=8ma di septembro 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[11ma di septembro]] - [[Alain Tanner]], Suisa filmifisto (n. 1929) * [[13ma di septembro]] - [[Jean-Luc Godard]], Franca-Suisiana filmifisto (n. 1930)<ref>[https://www.liberation.fr/culture/jean-luc-godard-est-mort-20220913_LLEGXZFQSFDC3FBJCP7AWXSYWI/?utm_medium=Social&xtor=CS7-51-&utm_source=Twitter#Echobox=1663055970 Jean-Luc Godard est mort] {{fr}}</ref> * [[14ma di septembro]] - [[Irene Papas]], Greka cinem-aktorino<ref>{{Extera ligilo |publikigita ye=14ma di septembro 2022 |titulo=Πέθανε η σπουδαία ηθοποιός Ειρήνη Παπά (traduko ad Ido: “la grand aktorino Irene Papas mortis”) |url=https://www.ieidiseis.gr/ellada/163050/pethane-i-spoudaia-ithopoios-eirini-pappa|idiomo={{gr}}}}</ref> (n. 1926) [[Arkivo:Kripke.JPG|thumb|130px|[[Saul Kripke]]]] * [[15ma di septembro]] - [[Saul Kripke]], Usana filozofo e logikisto (n. 1940) * [[19ma di septembro]] - [[Valeri Polyakov]], Rusa kosmonauto (n. 1942) * [[23ma di septembro]] - [[Louise Fletcher]], Usan aktorino (n. 1934) * [[24ma di septembro]] - [[Hudson Austin]], militisto e chefo di guvernerio di Grenada (n. 1938) * [[28ma di septembro]] - [[Coolio]], Usana kantisto ed aktoro (n. 1963) * [[2ma di oktobro]] - [[Éder Jofre]], Braziliana boxisto (n. 1936)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2022/10/02/eder-jofre-ex-pugilista-morre-aos-86-anos-em-sp.ghtml|titulo=Éder Jofre, ex-pugilista, morre aos 86 anos em SP|editero=g1.globo.com |publikigita ye=2ma di oktobro 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di oktobro]] - [[Loretta Lynn]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1932) * [[9ma di oktobro]] - [[Bruno Latour]], Franca filozofo, antropologo e sociologo (n. 1947)<ref>[https://www.liberation.fr/idees-et-debats/mort-de-bruno-latour-le-philosophe-qui-a-deconstruit-la-science-20221009_QROBJOVGSVHYZFDNVRGO7YTX24/ Mort de Bruno Latour, le philosophe qui a déconstruit la science] (idiomo: {{fr}})</ref> * [[17ma di oktobro]] - [[Younoussi Touré]], chefa ministro di Mali (n. 1941) * [[26ma di oktobro]] - [[Pierre Soulages]], Franca piktisto, imprimisto e skultisto (n. 1919) [[Arkivo:Jerry Lee Lewis 1950s publicity photo cropped retouched (headshot).jpg|thumb|130px|[[Jerry Lee Lewis]]]] * [[28ma di oktobro]] - [[Jerry Lee Lewis]], Usana kantisto e muzikisto (n. 1935)<ref>{{extera ligilo|titulo=Morre Jerry Lee Lewis, um dos nomes mais importantes do rock'n'roll, aos 87 anos|url=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2022/10/morre-jerry-lee-lewis-um-dos-nomes-mais-importantes-do-rock-and-roll-aos-87-anos.shtml|autoro=Marcos Nogueira|editero=UOL |idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di novembro]] - [[Balakh Sher Mazari]], provizora chefministro di Pakistan (n. 1928) * [[5ma di novembro]] - [[Karmenu Mifsud Bonnici]], chefministro di Malta (n. 1933)<ref>{{Extera ligilo |url=https://timesofmalta.com/articles/view/former-prime-minister-karmenu-mifsud-bonnici-dies-aged-89.975776|titulo=Former Prime Minister Karmenu Mifsud Bonnici dies, aged 89|editero=Times of Malta}}</ref> * [[6ma di novembro]] - [[Edward C. Prescott]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1940)<ref>{{Extera ligilo |titulo= Edward C Prescott (1940-2022): Economist, Teacher, Mentor and Friend |url=https://cla.umn.edu/economics/news-events/announcement/edward-c-prescott-1940-2022-economist-teacher-mentor-and-friend|editero=College of Liberal Arts |vidita ye=7ma di novembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[9ma di novembro]] - [[Gal Costa]], Braziliana kantistino (n. 1945)<ref>{{extera ligilo|titulo=Biografia de Gal Costa - eBiografia|url=https://www.ebiografia.com/gal_costa/|vidita ye=22ma di novembro 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> * 9ma di novembro - [[Rolando Boldrin]], Braziliana kantisto, kompozisto e televiziono-prizentisto (n. 1936)<ref>{{extera ligilo|url=https://revistaquem.globo.com/noticias/noticia/2022/11/cantor-e-apresentador-rolando-boldrin-morre-aos-86-anos.ghtml|titulo=Cantor, ator e apresentador Rolando Boldrin morre aos 86 anos|editero=Revista Quem |publikigita ye=22ma di novembro 2022|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[14ma di novembro]] - [[Jerzy Połomski]], Polona kantistulo (n. 1933) * [[16ma di novembro]] - [[Isabel Salgado]], Braziliana volebalistino (n. 1960) [[Arkivo:Pablo_milanes.jpg|thumb|130px|[[Pablo Milanés]]]] * [[22ma di novembro]] - [[Pablo Milanés]], Kubana kantisto, kompozisto e muzikisto (n. 1943) * 22ma di novembro - [[Erasmo Carlos]], Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1941) * [[25ma di novembro]] - [[Irene Cara]], Usana kantistino, kompozistino ed aktorino (n. 1959)<ref>[https://abc7.com/irene-cara-flashdance-fame-celebrity-deaths/12495906/ Irene Cara, Oscar-winning singer of title tracks to 'Flashdance,' 'Fame' dies at 63, rep says]</ref> * [[30ma di novembro]] - [[Jiang Zemin]], chefo di Komunista partiso e prezidanto di [[Popul-Republiko Chinia]] (n. 1926)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Former Chinese leader Jiang Zemin dies aged 96|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-63805991 |vidita ye=30ma di novembro 2022 |editero=BBC News |publikigita ye=30ma di novembro 2022}}</ref> * [[5ma di decembro]] - [[Kirstie Alley]], Usan aktorino (n. 1951) * [[6ma di decembro]] - [[Adolfas Šleževičius]], chefministro di Lituania (n. 1948)<ref>[https://www.delfi.lt/en/politics/ex-pm-slezevicius-passes-away.d?id=91950777 Ex-PM Šleževičius passes away]</ref> * [[17ma di decembro]] - [[Nélida Piñon]], Braziliana skriptisto (n. 1937) * [[18ma di decembro]] - [[Lando Buzzanca]], Italian aktoro (n. 1935)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Murió Lando Buzzanca, un símbolo del cine italiano|url=https://www.clarin.com/espectaculos/cine/murio-lando-buzzanca-simbolo-cine-italiano_0_6zk0zWpfjT.html |autoro=Redacción ESpectáculos|editero=Clarin|idiomo={{es}}}}</ref> [[Arkivo:De estudante a piloto de avião, Pelé em cem imagens raras fora do futebol (29).webp|thumb|130px|[[Pelé]]]] * [[18ma di decembro]] - [[Terry Hall]], Britaniana kantisto (n. [[1959]]) * [[29ma di decembro]] - [[Edson Arantes do Nascimento]] ([[Pelé]]), Braziliana futbalisto (n. 1940)<ref>{{extera ligilo|titulo=Brazilian soccer legend Pelé dies at 82|url=https://edition.cnn.com/2022/12/29/football/brazil-pele-soccer-died-intl-latam-spt/index.html|editero=CNN|publikigita ye=29ma di decembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * 29ma di decembro - [[Vivienne Westwood]], Britaniana modisto (n. 1941) * 29ma di decembro - [[Edgar Savisaar]], provizora chefministro di Estonia (n. 1950)<ref>[https://www.postimees.ee/7680423/suri-edgar-savisaar Suri Edgar Savisaar] {{et}}</ref> * [[31ma di decembro]] - [[Papo Benediktus la 16ma]] (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Adiós a Benedicto XVI, humilde trabajador de la viña del Señor|url=https://www.vaticannews.va/es/papa/news/2022-12/papa-emerito-benedicto-xvi-murio-31-diciembre-manana-siervo-2022.html|autoro=Redacción|vidita ye=31ma di decembro 2022 |editero=Vatican News|publikigita ye=31ma di decembro 2022|idiomo={{es}}}}</ref> ==Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Alain Aspect]], [[John Clauser]], [[Anton Zeilinger]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=Three scientists share physics Nobel prize for quantum mechanics work|url=https://www.theguardian.com/science/2022/oct/04/nobel-prize-for-physics-quantum-mechanics-three-scientists|publikigita ye=4ma di oktobro 2022|editero=The Guardian|autoro=Nicola Davis|idiomo={{en}}|vidita ye=5ma di oktobro 2022}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Carolyn Bertozzi]], [[Morten P. Meldal]], [[Karl Barry Sharpless]]<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.nytimes.com/2022/10/05/science/nobel-prize-chemistry-winner.html|titulo=Nobel Prize in Chemistry Is Awarded to 3 Sciencists for Work ‘Snapping Molecules Together’|editero=The New York Times|autoro=Cora Engelbrecht, Euan Ward, Oliver Whang|publikigita ye=5ma di oktobro 2022}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Svante Pääbo]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=Nobel Prize goes to Svante Paabo for Neanderthal work|url=https://www.bbc.com/news/health-63116304|publikigita ye=4ma di oktobro 2022|editero=BBC News|idiomo={{en}}|vidita ye=5ma di oktobro 2022}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Annie Ernaux]]<ref> https://www.theguardian.com/books/2022/oct/06/annie-ernaux-wins-the-2022-nobel-prize-in-literature</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Ales Bialiatski]], [[Societo Memorial]], [[Centro por Civila Liberesi]] *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Ben Shalom Bernanke]], [[Douglas Diamond]], [[Philip Hallen Dybvig]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 2020a]] sz6o9sog72g68lp83tcsg1jgj9vlalb Memo 0 45733 1144346 1118738 2026-11-04T21:21:30Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1144346 wikitext text/x-wiki {{specala revizo}} '''Memo''' esas «ideo, manieri, o stilo qua dissendas de persono a persono en kulturo».<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/meme Meme].</ref> Memo funcionas kom unajo por portar [[Kulturo|kultural]] idei, simboli, o praktiki qua povas esar transmisata de un mento ad altra per skribo, dico, gesti, rituali, od altra imitebla fenomeni kun mimata temo. Suportanti di la koncepto konsideras memi kom kultural analogi por [[Geno|geni]] pro ke li auto-kopias, mutaceskas, e respondas a [[Naturala selekto|selektiva presi]].<ref>[[Meme#CITEREFGraham2002|Graham 2002]]</ref> Suportanti teoriizas ke memi esas [[virusala fenomeno]] qua povas evolucionar per [[naturala selekto]] per maniero analoga ad ito di [[Evoluciono|biologial evoluciono]]. Memi facas ico per la procedo di [[genala diverseso|variado]], [[mutaco]], [[konkurenco]], e [[heredo]], singla di li influas la riprodukto-suceso di memo. Memi dissendas per la menieri qua li genitas en lia hosti. Memi qua [[fekundeso|propagas]] min fertile povas divenar [[extingo|extingota]], samtempe altri povas transvivar, dissendar, e (por le bona o le mala) [[Mutaco|mutacigar]]. Memi qua riproduktas maxim efikiva juas plu multa suceso, e kelki povas kopiar efikive mem kande li montras esar detrimentanta a la prospero di lia hosti.<ref name="Kelly">[[Meme#CITEREFKelly1994p. 360|Kelly & 1994 p. 360]] ''Tamen se ni konsideras kulturo kam lua propra auto-organizala sistemo — sistemo kun its own agenda and pressure to survive — then the history of humanity gets even more interesting. ''</ref> Studio-fako nomizita [[memetiko]] komencis dum la yari 1990a, por examinar la koncepti e transmiso di memi relatanta a [[Modeli di DNA-evoluciono|evoluciono-modelo]]. Kritiko de diversa fronti defiis la nociono ke akademio-studio povas examinar memi [[empirikala pruvo|empirikale]]. Tamen, developi en [[funcionala nevrimagino|nevrimaginado]] povas facar studio [[Empirikala pruvo|empirikala]] posibla.<ref name="mcnamara">[[Meme#CITEREFMcNamara2011|McNamara 2011]]</ref> Kelka komentanti en la socio-cienci questionas l'ideo ke onu povas signifikale kategoriizar kulturo relatante a diskreta unaji, ed esas partikulare kritikema pri la biologiala naturo di la fundamento di la teorio. Altri argumentis ke ca uzo di la termino esas la rezulto di miskompreno di l'originala propozo.<ref name="misunderstanding"><cite class="citation journal">Burman, J. T. (2012).</cite></ref> La vorto ''memo'' komencis uzesar en la libro ''The Selfish Gene''da [[Richard Dawkins]], publikigita en 1976. La propra penso di Dawkins esas kelke ambigua: ilu bonvenigis la sugesto di [[Nicholas Keynes Humphrey|N. K. Humphrey]] ke «memi devas esar konsiderata kom vivanta strukturi, ne nur metaforale» e propozis konsiderar memi kom «fizikale restanta en la cerebro».<ref name="TEP"><cite class="citation" id="CITEREFDawkins1982">Dawkins, Richard (1982), ''The Extended Phenotype'', Oxford universala imprimerio, p. 109, [[ISBN]] 0-19-286088-7</cite></ref> Plu tarde, lu argumentis ke ilua originala intenci, konjektebla ante lua aprobo dil opiniono di Humphrey, esis plu simpla.<ref>Dawkins' foreword to Blackmore 1999, p. xvi</ref> En la New Directors' Showcase 2013 en Cannes, l'opiniono di Dawkins pri memetiko esis intence ambigua.<ref name="Hits">[https://www.youtube.com/watch?v=GFn-ixX9edg Saatchi & Saatchi New Directors' Showcase 2013]</ref> == Etimologio == ''Memo'' originale divenis de [[Angla]] ''meme''. L'Angla ''meme'' esas plukurtigito (formacita cirkum Angla ''gene'', «geno») di ''mimeme'' (de [[Anciena Grekiana]] μίμημα pronounced [míːmɛːma] ''mīmēma'', «imitajo», de μιμεῖσθαι ''mimeisthai'', «imitar», de μῖμος ''mimos'', «mimo»)<ref>''The American Heritage Dictionary of the English Language'': Fourth Edition, 2000</ref> inventita da Britaniana evoluciono-biologiisto [[Richard Dawkins]] en ''The Selfish Gene'' (1976)<ref name="cream"><cite class="citation" id="CITEREFDawkins1989">Dawkins, Richard (1989), [https://books.google.com/?id=WkHO9HI7koEC&pg=PA192 ''The Selfish Gene''] (2a editajo</cite></ref><ref>[https://books.google.com/books?id=YphlBwpbJCUC&pg=PA16 Varieties of meaning]</ref> kom koncepto por diskuto pri principi [[Evoluciono|evolucionala]] pri explikar la dissendo di idei e kulturala fenomeni. Exempli di memi donita en la libro esas melodii, [[difuzofrazo|difuzofrazi]], modo, e la teknologii di konstruktar arki. [[Kenneth Pike]] inventis la relatanta termino ''emic ed etic'', generaligis l'ideo linguistika di [[fonemo]], [[morfemo]] e [[tagmemo]] (quale indikita da [[Leonard Bloomfield]]), karakterizis li kam interna ed extera vidado pri manieri ed extensis la koncepto a [[tagmemo|tagmemala]] teorio di homala manieri (kulminita en ''Language in Relation to a Unified Theory of the Structure of Human Behaviour'', 1954). == Origini == [[Arkivo:Richard_dawkins_lecture.jpg|alt=|left|thumb|280px|[[Richard Dawkins]] inventis la vorto ''memo'' en ilua 1976 libro ''The Selfish Gene''.]] La vorto ''memo'' inventesis en la libro ''The Selfish Gene'' da [[Richard Dawkins]], de 1976. Dawkins citis lo kom inspiro de la laboro di genetikisto [[L. L. Cavalli-Sforza]], antropologiisto F. T. Cloak<ref>Cultural microevolution, 1966. </ref> ed etologiisto J. M. Cullen.<ref>Is a cultural ethology possible? </ref> Dawkins skribis ke evoluciono ne dependas sur la specifika bazo kemiala di genetiko, ma vice nur sur l'existo di auto-kopianta unaji di transmiso—kaze di biologiala evoluciono, la geno. Por Dawkins, la memo exemplizis altra auto-kopianta unajo kun potenciala signifiko pri explikar homala manierii e kulturo-evoluciono. Quankam Dawkins inventis la termino «meme» e developis memo-teorio, la posibleso ke idei esis subjekto a la sama preso di evoluciono kam esis biologiala atributi esis diskutita en la tempo di Darwin. T. H. Huxley pretendis ke «L'esforco por existo kontenas tam multe en la intelektala kam en la fizikala mondo. Un teorio esas ke speci di penso, e lua yuro por existar esas koextensiva per lua povo pri rezistar extingo per lua rivali.»<ref><cite class="citation journal">Huxley, T. H. "The coming of age of 'The origin of species'". ''(1880) Science''. 1, 15-17.</cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=The+coming+of+age+of+%27The+origin+of+species%27&rft.aunomo=T.+H.&rft.ausurnomo=Huxley&rft.genre=article&rft.jtitulo=%281880%29+Science&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=1%2C+15-17."> </ref> [[Arkivo:Kilroy_was_here_(re-drawn).gif|right|thumb|''Kilroy was here'' («Kilroy esis hike») esas [[Graffiti|graffito]] qua divenis populara en 1940, ed existis sub diversa nomi en landi diferanta, ilustras quale memo povas esar modifikata per kopiado.<ref><cite class="citation web">[http://articles.latimes.com/2000/mar/05/books/bk-5402 "Kilroy Was Here - Los Angeles Times"]. articles.latimes.com. 2000-03-05. </cite></ref>]] Dawkins uzis la termino por referar ad irga ento kulturala qua ula observanto forsan konsideras kom [[auto-kopio|kopianto]]. Lu kredis ke onu povas vidar multa enti kulturala kam kopianti, ed indikis a melodii, modi e lerninta talenti kam exempli. Memi ordinare esas kopiata per expozo a homi, qua evolucionis kam efikanta kopianti di informo e manieri. Pro ke homi ne sempre kopias memi perfekte, e pro ke li forsan refinar, kombinar od altre modifikar li kun altra memi krear nova memi, li povas chanjar tra tempo. Dawkins ligis la procedo per qua memi transvivar e chanjar per la [[kulturo-evoluciono]] a la naturala selekto di geni en biologiala [[Evolution|evoluciono]].<ref name="selfish">[[Meme#CITEREFDawkins1989|Dawkins 1989]], p. 352</ref> Dawkins definis la ''memo'' kom unajo di kulturo-transmiso, od unajo di imitado e kopiado, ma plu tarde defini diferis. La manko di koheranta, rigoroza, e preciza kompreno di quo ordinare bezonas por un unajo di kulturo-transmiso restas problemo en debati pro [[memetiko]].<ref name="machine">[[Meme#CITEREFBlackmore1999|Blackmore 1999]]</ref> Kontraste, la koncepto di genetiko ganis konkreta pruvo kun la [[DNA|deskovro]] di la [[DNA|biologiala funcioni]] di [[DNA]]. Memo-transmiso bezonas fisikala moyeno, tala quala *fotoni, sonondi, tusho, gusto o flaro pro ke memi nur povas esar transmisata per la senti. Dawkins remarkis ke en socio kun kulturo, persono ne bezonas havar decendanti por restas influoza pri l'agi di individuo, mili di yari pos lia morto:<blockquote class="">Or se vu kontributas a la kulturo di la mondo, se vu havas bona ideo...olu povas durar vivar, integre, longe pos vua geni esos dissolvita en la komuna genaro. [[Sokrates|Socrates]] povas o ne povas havar un geno o du vivanta en la mondo cadie, kam [[George C. Williams (biologist)|G.C. Williams]] remarkis, ma qua sucias? La memo-komplexioni di Socrates, [[Leonardo da Vinci|Leonardo]], [[Nikolaus Kopernikus|Copernicus]] e [[Guglielmo Marconi|Marconi]] ankore vivas.<ref name="The Selfish Gene 30th Anniversary Edition section on survival"><cite class="citation book">Dawkins, Richard (2006). </cite></ref></blockquote> == Memo-vivocirklo: transmiso, reteno == Memi, analoga a geni, diferas per lia apteso por esar kopiata; sucesanta memi duras e dissendas, kande la neapta stagnas ed esas obliviata. Pro to memi qua esas plu efikiva pri kopiado e transvivo esas selektota en la memaro. Memi unesme bezonas reteno. Plu longe memo restas en lua hosti, plu alta esas lua propago-chanci. Kande hosto uzas memo, la vivo di memo plulongigas.<ref><cite class="citation web">Heylighen, Francis. </cite></ref> La riuzo di la neurala spaco qua hostagas ula memo-kopiuro hostagar diferanta memi esas la maxim granda minaco ad ita memo-kopiuro.<ref><cite class="citation web">R. Evers, John. </cite></ref> Memo qua plulongigas lua hosti ordinare igas lu transvivar plu longe. Kontree, memo qua minlongigas lua hosti tendencas desaparar plu rapide. Tamen, pro ke hosti esas mortiva, reteno ne suficas perpetuigar memo longe; memi anke bezonas transmiso. Vivo-formi povas transmisar informo vertikale (de patro a filio, per kopio di geni) e horizontale (per virusi ed altra moyeni). Memi povas esar kopiata vertikale o horizontale en un biologiala generaciono. Li anke povas jacar dormanta dum longa tempo-periodi. Memi riproduktas per kopiar de un nervaro ad altra, o per komuniko od [[imito]]. Imito ofte inkluzas la kopio di [[Observo|observita]] manieri di altra individuo. Komuniko povas esar direta o nedireta, kande memi transmisas de un individuo ad altra per kopio registragita en senanma fonto, tala quala libro o [[Particiono|muzikala particiono]]. Adam McNamara sugestis ke memi pro to povas esar klasifikata kom od interna od extera memi (i-memi od e-memi).<ref name="mcnamara">[[Meme#CITEREFMcNamara2011|McNamara 2011]]</ref> Kelka komentanti ligis la transmiso di memi a la dissendo di [[Infekto|kontagii]].<ref>[[Meme#CITEREFBlackmore1998|Blackmore 1998]]; "The term 'contagion' is often associated with memetics. </ref> Socio-kontagii tala quala [[modo-efekto|fenomeneti]], [[histerio-kontagio|histerio]], [[krimino-imito]], e [[suocido-imito]] exemplizas memi vidata kom la kontagioza ideo-imito. Observanti distingas l'imito kontagioza di memi de instinte kontagioza fenomeni tala quala ocito e rido, qua li konsideras inata (vice sociale lernata) manieri.<ref name="defmeme">[[Meme#CITEREFBlackmore1998|Blackmore 1998]] </ref> [[Aaron Lynch]] deskriptis sep generala shabloni di memo-transmiso, o «mento-kontagio»:<ref name="lynch">[[Meme#CITEREFLynch1996|Lynch 1996]]</ref> # ''Patreso-quanteso'': ideo qua influas la quanto di filii onu havas. Filii respondas partikulare recevive al idei de lia patri, e pro to idei qua direte o nedirete kurajigas plu altra naskoprocento kopios li ipsa ye plu alta procento kam li qua senkurajigar plu alta naskoprocento. # ''Patreso-efikiveso'': ideo qua augmentas la proporciono di filii qua adoptos idei de lia patri. Kulturala [[separatismo]] exemplizas praktiko en qua onu povas expektar plu alta procento of memo-kopio—pro ke la memo por separo krear barilo de expozo ad idei konkurencanta. # ''Prozelitismo'': idei ordinare donata ad altru transe onua propra filii. Idei qua kurajigas la [[prozelitismo]] di memo, kam videbla en multa movadi religioza o politikala, povas kopiar memi horizontale per donanta generaciono, dissendas plu rapide kam patro-a-filio-memo-transmiso. # ''Konservala'': idei qua influas li qua tenas oli por durar tenar li dum longa tempo. Idei qua kurajas longeso en lia hosti, o livas lia hosti partikulare rezistanta kontre abandono o rempleso ca idei, plubonigas la memo-konservebleso e donas protektado kontre la konkurenco o prozeliteso di altra memi. # ''Adversativa'': idei qua influas li qua tenas oli por atakar o fushas idei konkurencanta e/o li qua tenas oli. Kopiuri adversativa povas donar avantajo por memo-transmiso kande la memo ispa kurajas atakiveso kontre altra memi. # ''Konociva'': idei perceptate kom konvinkanta a le maxim multa en la populo qua renkontrar oli. Konocive transmisita memi dependas grave sur tufo di altra idei e traiti konociva ja vaste teninda en la populo, e pro to ordinare dissendas plu pasive kam altra formi di memo-transmiso. Memi qua dissendas per konociva transmiso ne kuntas kom auto-kopianta. # ''Motivizanta'': idei ke homi adoptas pro ke li perceptas ula auto-intereso por adoptas li. Propre dicanta, motivizante transmisinta memi ne auto-propagas, ma ca transmiso-modo ofte eventas en asocio kun memi auto-kopiinta en la modi efikante patrala, prozelita e konservanta. == Memi kom diskreta unaji == Dawkins iniciale definis ''memo'' kom substantivo qua «konduktar l'unajo-ideo di kulturo-transmiso, od ''imito''-unajo».<ref name="selfish">[[Meme#CITEREFDawkins1989|Dawkins 1989]], p. 352</ref> John S. Wilkins retenis la memo-nociono kam kerno di kulturo-imito kande emfazas la memo-aspekto evolucionala, definis la memo kom «la maxim mikra unajo di socio-kultural' infomo relatanta a selekto-procedo qua havas favoroza o nefavoroza selekto-influo qua ecesas lua *endogenoza tendenceso por chanjar».<ref name="wilkins"><cite class="citation" id="CITEREFWilkins1998">Wilkins, John S. (1998), [https://web.archive.org/web/20091201161123/http://jom-emit.cfpm.org/ "What's in a Meme?]</cite></ref> La memo kom unajo provizas komoda moyeni pri diskutar «penso-peco kopiita de persono a persono», senregarde sive penso kontenas altri interne, o formacas parto di plu granda memo. Memo povas konsistar ek un vorto, o memo povas konsistar ek integra parolado en qua ta vorto unesme eventis. Ica formacas analogio dil ideo di geno kom un unajo di auto-kopianta informo trovata sur la auto-kopianta [[kromosomo]]. Kande la memo-dicerno kom «unajo» konduktas lia naturo pri kopiar kom diskreta, nevidebla enti, olu ne implikas ke pensi ulmaniere divenas [[limitizo (fiziko)|limitizita]] o ke idei «[[Atomo|atomala]]» existas ke ne povas esar dissekata aden plu mikra peci. Memo ne havas donita grandeso. [[Susan Blackmore]] skribas ke melodii di la simfonii da [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] esas komune uzata ilustrar la desfacileso inkluzanta pri deslimitizas memi kam diskreta unaji. Elu remarkis ke samtempe l'unesma quar noti di [[La kinesma sinfonio da Beethoven|la kinesma simfonio da Beethoven]] ([[File:Loudspeaker.svg|link=File:Beet5mov1bars1to5.ogg|11x11px|About this sound]] [[Media:Beet5mov1bars1to5.ogg|listen]] ([[Wikipedia:Media help|help]]·[[:File:Beet5mov1bars1to5.ogg|info]])) formacas memo vaste kopianta kom unajo nedependanta, onu anke povas koncernar l'integra simfonio kom nur un memo.<ref name="machine">[[Meme#CITEREFBlackmore1999|Blackmore 1999]]</ref> La nepoveso pinglagar traito ideal' o kultural' a quantizebla unaji importanta esas vaste agnoskanta kom problemo por memetiko. Tamen esis argumentinta ke la traci di memetiko-procedo povas esar quantizanta per imaginanta tekniki qua mezuras chanji en la konekteso-profili inter cerebro-regioni.»<ref name="mcnamara">[[Meme#CITEREFMcNamara2011|McNamara 2011]]</ref> Blackmore renkontras tala kritiki per remarkigar ke memi komparas kun geni en ica regardo: kande [[geno]] ne havas partikulara grandeso, ni nek povas we referas omna [[Fenotipo|fenotiala]] traito direte a partikulara geno, lo havas valoro pro ke lo cirkondas ita unajo importanta di heredinta expresuro-subjekto pri evolucionala preseso. Por ilustrar, lu notis ke evoluciono selektas por la geno traiti tala quala okulo-koloro; lo ne selektas l'individuala *nuklido en strio di [[DNA]]. Memi havas komparinda rolo pri komprenas l'evoluciono di imitinta manieri.<ref name="machine">[[Meme#CITEREFBlackmore1999|Blackmore 1999]]</ref> La libro de 1981 ''Genes, Mind, and Culture: The Coevolutionary Process'' («Geni, mento, e kulturo: La procedo koevolucionala») da [[Charles J. Lumsden]] ed [[E. O. Wilson]] propozis la teorio ke geni e kulturo koevolucionar, e ke la fundamentala unaji biologiala di kulturo mustas korespondas a neuronala reti qua funcionas kom tuberi di semantika [[memoro]]. Li inventis lia propra vorto, «[[kulturgeno]]», qua nultempe popularigis. Coauthor Wilson plu tarde agnoskis la termino ''memo'' kom la maxim bona etiketo por l'unajo fundamentala di kulturala heredajo en lua libro de 1998 [[Consilience: The Unity of Knowledge]] («Konsento: L'uneso di savo»), qua parlaborar adsur la rolo fundamentala di memi pri unigar la [[Naturala cienci|natural']] e [[Sociala cienco|sociala]] cienci.<ref>[[Meme#CITEREFWilson1998|Wilson 1998]]</ref> == Influuri evolutionala sur memi == Dawkins remarkis la tri kondicioni qua mustas existar pro evoluciono eventar:<ref name="conscious">[[Meme#CITEREFDennett1991|Dennett 1991]]</ref> # varieso, o l'introdukto di nova chanji por exinganta elementi; # heredeso o kopieso, o la kapaceso krear kopiuri di elementi; # diferenciala «konveno», o l'okaziono por un elemento esar plu o min konveno por la medio kam altri. Dawkins emfazas ke la evoluciono-procedo naturale eventas irgekande ca kondicioni koexistas, ed ita evoluciono ne nur aplikas al organal' elementi tala quala geni. Lu koncernas memi kam anke havas la havajo bezonanta por evoluciono, e pro to vidas memo-evoluciono kam ne simple analoga a genetiko-evoluciono, ma kam reala fenomeno-subjekto a la lego di [[Natural selection|selekto naturala]]. Dawkins remarkis ke kam diversa idei iras de un [[generaciono]] a la sequanta, li povas o plubonigar o retraktar de la transviveso di la homi qua obtenas ica idei, od influas la transvivo dil idei ipsa. Exemple, ula kulturo povas developar unika desegnuri e metodi di frabriko di [[Utensilo|utensili]] qua donas olu konkurencanta avantaji sur altra kulturo. Singla utensilo-degenuro do agas kelke simila a [[geno]] biologiala ke kelka populi havas lo ed altri ne, e la funciono di la memo nemediata efektigas l'asisto di la desegnuro en futura generacioni. Konkordante kun la tezo ke en evoluciono onu povas koncernar organismi simple kam apta «hosti» por geni kopianta, Dawkins argumentas ke onu povas vidar homi kom «hosti» por kopiar memi. Do, sucesoza memo forsan o ne forsan bezonas provizar irga bonfaco a lua hosti.<ref name="conscious">[[Meme#CITEREFDennett1991|Dennett 1991]]</ref> Difere a genetiko-evoluciono, memetiko-evoluciono povas montrar [[Darwin-ismo|Darwin-ismal']] e [[Lamarck-ismo|Lamarck-ismala]] traiti. Kulturala memi havos la karakterizi di heredajo Lamarck-ismala kande hosto aspiras pri kopiar la donanta memo per dedukto sive per exakte kopiar lo. Exemple, la kazo di la transmiso di simpla tanelto tala quala martelagas klovo, talento qua lernanto imitas per spektar demonstro sen necese imitas singla diskreta movo modelizita da la docanto en la demonstro, stroko por stroko.<ref>[[Meme#CITEREFDawkins2004|Dawkins 2004]]</ref> [[Susan Blackmore]] distingas la difero inter la du modi di heredo en la memo-evoluciono, karakterizas la modo Darwin-ismala kom «kopias l'instrukto» e la Lamarck-ismala kom «kopias la produkturo.»<ref name="machine">[[Meme#CITEREFBlackmore1999|Blackmore 1999]]</ref> Memi-tufi, o ''[[Memero|memeri]]'' (anke konocata kom ''memo-komplexi''), tala quala kultural' o politikala doktrini e sistemi, anke povas importar en la acepteso di nova memi. Memari kontenas grupi di memi qua kopias kune e koadaptas.<ref name="machine">[[Meme#CITEREFBlackmore1999|Blackmore 1999]]</ref> Memi qua fitas en sucesanta memaro forsan ganos aceptado per «dorsportas» sur la suceso di la memaro. Exemple, John D. Gottsch diskutis la transmiso, mutaco e selekto di religio-memari e la teismo-memi kontenis.<ref>[https://web.archive.org/web/20110503212926/http://cfpm.org/jom-emit/2001/vol5/gottsch_jd.html "Mutation, Selection, And Vertical Transmission Of Theistic Memes In Religious Canons"] in ''Journal of Memetics - Evolutionary Models of Information Transmission'', tomo 5, editajo 1, 2001.</ref> Teismo-memi esis diskutita inkluzar la «interditkto di sezuala praktiki aberacanta tala quala incesteso, adultereso, homoesexualeso, bestialeso, kastreso, e religio-interdikto», ke forsan augmentis vertikala transmiso di la religioza patro-memaro. Simila memi pro to esas inkluzanta en la majoritato di la religio-memari, e gravigis dum tempo; li divenis «kanono neviolacebla» o pozis [[Dogmato|dogmataro]], eventuale deskovrar lia voyo aden [[lego]] sekulara. Ico anke povas referar kam la propagado di [[Taboo|tabu]]. == Memetiko == La diciplino di memetiko, qua datizas del mezo dil yari 1980ma, provizas proximesko a [[modeli di DNA-evoluciono|modeli evolucionala]] di kultural' [[informo-transfero]] kreita sur la koncepto di la memo. [[memetikisto|Memetikisti]] propozis ke same kam la funciono di memi esas analoge a [[Geno|geni]], memetiko funcionas analoge a [[genetiko]]. Memetiko provas aplikar ciencala metodi konvencionala (tala quala li uzata en [[populo-genetiko]] ed [[epidemiologio]]) explikar ja existanta shablini e transmiso di [[Kulturo|kultural']] idei. La precipua kritiko di memetiko inkluzas la pretendeso ke memetiko ignoras fondita avanigi pri altra faki di kulturala studio, tala quala [[sociologio]], [[kulturala antropologio]], [[konociva psikologio]], e [[sociala psikologio]]. Questioni restas sive o ne la memo-koncepto inkluzas kom [[Filozofio di la cienco|valide refutebla]] ciencala teorio. Ca vido koncernas memetiko kom teorio en lua infanteso: [[protocienco]] a suportanti, o [[pseudocienco]] a kelka minvaloriganti. == Kritiko di memo-teorio == Ul objeciono kontre la studio dil memi-evoluciono en generala termini (quankam ne kontre la memi-existo) implikas a perceptita aperturo en la geno/memo analogeso: l'akumuliva evoluciono di geni dependanta sur biologiala selekto-preso nek tro granda nek tro mikra relatante a mutaco-rapideso. Ne existas ula kauzo pensar ke la sama balanco existos en la selekto-preso por memi.<ref>[[Meme#CITEREFSterelnyGriffiths1999|Sterelny & Griffiths 1999]]; p.333</ref> Luis Benitez-Bribiesca M.D., kritikanto kontre memetiko, nomas la teorio «[[dogmato]] [[pseudocienco|pseudociencala]]» ed «ideo danjeroza qua posturas minaco kontre la serioza studio di [[koncio]] e [[socio-kulturala evoluciono|kulturala evoluciono]]». Kam faktala kritiko, Benitez-Bribiesca apuntas a la manko di «kodexo-skribo» por memi (analoga a la DNA di geni), ed al ecesiva frajileso di la mekanismo di memo-mutaco (di ideo iranta de un cerebro ad altra), quo duktus a basa kopio-exakteso ed alta mutaco-rapideso, igas l'evoluciono-procedo kaosoza.<ref><cite class="citation" id="CITEREFBenitez_Bribiesca2001">Benitez Bribiesca, Luis (januaro 2001), [https://web.archive.org/web/20180920145421/http://www.redalyc.org/pdf/339/33905206.pdf "Memetics: A dangerous idea"] (PDF), ''Interciencia: Revista de Ciencia y Technologia de América'', Venezuela: Asociación Interciencia, '''26''' (1): 29-31, ISSN [//www.worldcat.org/issn/0378-1844 0378-1844], retrieved 2010-02-11, <q>If the mutation rate is high and takes place over short periods, as memetics predict, instead of selection, adaptation and survival a chaotic disintegration occurs due to the accumulation of errors.</q></cite><cite class="citation" id="CITEREFBenitez_Bribiesca2001"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=Memetics%3A+A+dangerous+idea&rft.aunomo=Luis&rft.ausurnomo=Benitez+Bribiesca&rft.publikigita ye=2001-01&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fredalyc.org%2Fpdf%2F339%2F33905206.pdf&rft.issn=0378-1844&rft.issue=1&rft.jtitulo=Interciencia%3A+Revista+de+Ciencia+y+Technologia+de+Am%C3%A9rica&rft.pagini=29-31&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=26"> </ref> Britaniana filozofo politikala [[John Gray (filozofo)|John Gray]] karakterizis la memetiko-teorio di religio di Dawkins kom «sensenca» e «ne mem teorio... la lasta en sucedo di nesaja metafori Darwin-ismala», komparebla ad [[Inteligenta desegno]] en lua valoro kom cienco.<ref><cite class="citation news">Gray, John (2008-03-15). </cite></ref> Altra kritiko venas de teoriisti [[Semiotiko|semiotikala]] tala quala Deacon<ref><cite class="citation journal">Deacon, Terrence. </cite></ref> e Kull.<ref><cite class="citation journal">Kull, Kalevi (2000). </cite></ref> Ica vido koncernas la koncepto di «memo» kam primativigita koncepto di [[signo (semiotiko)|«signo»]]. La memo do esas deskriptita en memetiko kam signo mankanta [[Signo (semiotiko)|triala]] naturo. Semantikisti povas koncernas memo kam signo «degeneranta», qua nur inkluzas lua povo pri esar kopianta. Do, en la maxim vasta senco, la kopi-objekti esas memi, konsierante la traduk-objekti ed interpreto esas signi. [''[[Wikipedia:Please clarify|<span titulo="This last paragraph could be better explained. I'm familiar with the subject but was confused. "Triadic nature" "degenerate sign" the article would benefit from clarification of these terms. This may not be the proper place to put this but I don't know, if there is a discussion page for this article. (February 2009)">clarification needed]]''] Fracchia e Lewontin koncernas memetiko kom ribaptanta e nesuficanta.<ref><cite class="citation" id="CITEREFFracchiaR_C_Lewontin2005">Fracchia, Joseph; R C Lewontin (February 2005), "The price of metaphor", ''History and theory'', Weleyan University, '''44''' (44): 14-29, doi:[[doi:10.1111/j.1468-2303.2005.00305.x|10.1111/j.1468-2303.2005.00305.x]], ISSN [//www.worldcat.org/issn/0018-2656 0018-2656], JSTOR [//www.jstor.org/stable/3590779 3590779], <q>The selectionist paradigm requires the reduction of society and culture to inheritance systems that consist of randomly varying, individual units, some of which are selected, and some not; and with society and culture thus reduced to inheritance systems, history can be reduced to "evolution." </q></cite></ref> Evolucionala biologiisto [[Ernst Mayr]] desaprobis la geno-apogata vido ed uzo di la termino «memo» di Dawkins, astertinta lo esas «nenecesa sinonimo» por «[[Konceptajo|koncepto]]», rezonas ke koncepti ne esas restrikto ad individuo od a generaciono, forsan persistar dum longa tempo-periodi, e forsan evolucionos.<ref name="pNASmayr"><cite class="citation journal">Mayr, Ernst (1997). </cite></ref> == Aplikaji == Opinioni diferas pri quale maxim bone aplikar la koncepto di memi en «propra» diciplinala trabaro. Un vido koncernas memi kom provizas utila filozofio-perspektivo qua examinas kulturo-evoluciono. Suportanti di ca vido (tala quala [[Susan Blackmore]] e [[Daniel Dennett]]) argumentas ke konsiderante kulturo-developi de la vido di memo—''quale se'' memi ipsa respondas presar maximigar lia propra kopiado e transvivo—povas sequar ad utila envidi e donas valoroza predici aden quale kulturo developas dum tempo. Altra tala quala Bruce Edmonds e Robert Aunger fokigis sur la bezono provizar empirikala sulo por memetiko divenar utila e respektanta [[cienco-bifurki|cienco-diciplino]].<ref>See <cite class="citation" id="CITEREFEdmonds2002">Edmonds, Bruce (September 2002), [https://web.archive.org/web/20110503212951/http://cfpm.org/jom-emit/2002/vol6/edmonds_b_letter.html "Three Challenges for the Survival of Memetics"], ''Journal of Memetics - Evolutionary Models of Information Transmission'', '''6''' (2), retrieved 2009-02-03</cite><cite class="citation" id="CITEREFEdmonds2002"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=Three+Challenges+for+the+Survival+of+Memetics&rft.aunomo=Bruce&rft.ausurnomo=Edmonds&rft.publikigita ye=2002-09&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fcfpm.org%2Fjom-emit%2F2002%2Fvol6%2Fedmonds_b_letter.html&rft.issue=2&rft.jtitulo=Journal+of+Memetics+-+Evolutionary+Models+of+Information+Transmission&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=6"> </ref><ref>[[Meme#CITEREFAunger2000|Aunger 2000]] </ref> Triesma proximesko, deskriptita da Joseph Poulshock, kom «radikala memetiko» volas pozar memi ye la centro di [[eliminiva materialismo|materialismala]] [[mento-teorio]] e di [[persono-identeso]].<ref>[[Meme#CITEREFPoulshock2002|Poulshock 2002]] </ref> Eminenta exploristo en [[evoluciono-psikologio]] ed [[antropologio]], inkluzante [[Scott Atran]], [[Dan Sperber]], [[Pascal Boyer]], [[John Tooby]] ed altri, argumentas ke la posibleso di la nekonkordeso inter [[modulaleso di mento]] e memetiko. [''citation needed''] En lia vidi, la menti strukturizas ula aspekti komunikebla di la produktita idei, e lia komunikebla aspekti ordinare efektigas od ekvokas idei en altra menti per influo (por relate richa strukturi genitita de ofta basa fideleso-enpozo) e ne kopio od imito di alta fideleso. Atran diskutis komuniko envolvanta religio-kredi kom kazo en punto. En un experimentaro ilu questionis religiozi subskribar papero-peco la signifiko di la [[dek komanduri|Dek komanduri]]. Malgre la propra expekti-konsento di la subjekti, interpreti di la komanduri montris vasta rangi di variado, kun mikra pruvo di konsento. En altra experimento, subjekti kun autismo e subjekti sen autismo interpretis dicuri ideologial' e religial' (exemple, «Lasez milo de flori florifar» od «Ad omno existas sezono»). Homi kun autismo montris granda tendenco por proxime parafrazar ed iterar kontenajo del origino-enuncuro (exemple: «Ne trachez flori ante li florifas»). Kontroli ofte deduktis vasta rango di kulturala signifiki kun mikra kopiinta kontenajo (exemple: «Sequez la fluo» od «Omni devas havar egala okaziono»). Nur la subjekti kun autismo—qua mankas la grado di interferala kapaceso normale asociis kun aspekto di [[teorio di mento]]—arivis proxima por funcionar kom «memo-mashini».<ref>[[Meme#CITEREFAtran2002|Atran 2002]]</ref> En ilua libro ''The Robot's Rebellion'', [[Keith Stanovich|Stanovich]] uzas la koncpeti di memi e memari por deskriptar programo di konocala reformo quan lu relatas kom «rebeleso». Precize, Stanovich argumentas ke la memo-uzo kom deskriptanto por unaji kultural' esas bonfacanta pro ke lo servas emfazar traiti di transmiso ed aquiro qua esas paralela a la studio di [[epidemiologio]]. Ca havaji igas saliajo la kelkafoye parazita naturo di aquirita memi, e tam tala rezulto ke indivudui devas esar motivizata por reflektive aquirar memi uzanta quon lu nomas procedo di «[[batelo di Neurath]]».<ref><cite class="citation book">Stanovich, Keith E. (2004). </cite></ref> == Religio == Quankam socio-ciencisti tala quala [[Max Weber]] serchis komprenar ed explikar [[religio]] ye termini di kulturala atributo, Richard Dawkins imperis rianalizo di religio en termini dil evoluciono di auto-kopianta ideo ''aparte de'' ula rezultanta avanigi biologiala li povas atribuar. Ilu argumentis ke la rolo di chefkopianto en kulturo-evoluciono ne adheras a geni, ma a la penso di memo-kopiado de persono a persono per imito. Ci respondas a presi selektiva qua o povas o ne povas efikas biologiala riprodukto o transvivo.<ref name="selfish">[[Meme#CITEREFDawkins1989|Dawkins 1989]], p. 352</ref> En elua libro ''The Meme Machine'' («La tempo-voyajilo»), [[Susan Blackmore]] koncernis religii kom partikulara memi tenaca. Multa di la traiti qua esas komuna a la religii maxim larje praktikata provizas esencal' avantaji en evoluciono-kuntexto, lu skribis. Exemple, religii qua predikas la valoro di [[kredo]] super [[Evidentajo|pruvi]] de omnadia experienco o [[raciono]] inokulas socii kontre multa di la maxim bazala utensili homi ofte uzas por evaluar lia idei. Per ligar [[alturismo]] a religio-admiso, religio-memi povas proliferar plu rapide pro ke homi perceptas ke li povas rekoltar sociala tam bone kam personala premii. La longeso di religio-memi plubonigas per lia dokumentizo en veneracata [[religio-texto|religio-texti]].<ref name="machine">[[Meme#CITEREFBlackmore1999|Blackmore 1999]]</ref> [[Aaron Lynch]] referis la robusteso di religio-memi en homo-kulturo a la fakto ke tala memi enkorpigas plura transmiso-modi di memo. Religio-memi tramsmisas la generacioni de patro a filio e trans un generaciono per la memo-kambio di [[proselitismo]]. Maxim multa homi partenos la religio instruktita a li da lia patri dum lia tota vivi. Multa religio-traiti kontenas adversal' elementi, exemple punisanta [[apostateso]], o demonigas la [[nekredanto|nekredanti]]. En ''Thought Contagion'' Lynch identigas la transmiso-memi en [[Kristanismo]] kom partikulare povoza en skopo. Kredani vidas la konverto di nekredani tam religio-devo e kam ago di alutrismo. La promiso di la [[celo]] a kredani e la minaco dil [[inferno]] a la ne kredani provizas forta incito por membri sustenar lia kredo. Lynch asertas ke kredo en la [[Krucago di Iesu]] en Kristanismo ampligas singla di lua altra kopio-avantaji per l'obligiteso kredani havas por lia [[salvonto (Kristanismo)|salvonto]] por sakrifiko sur la kruco. L'imajo di la krucago riaparas en religiala [[Sakramento|sakramenti]], e la prolifero di simboli di la kruco en domi e kirki potente plufortigar la larja abundo di Kristana memi.<ref name="lynch">[[Meme#CITEREFLynch1996|Lynch 1996]]</ref> Quankam religio-memi proliferis en la homo-kulturi, la moderna cienco-socio esis relate rezistanta a kredi religioza. Robertson (2007)<ref name="Robertson2007"><cite class="citation" id="CITEREFRobertson.2C_Lloyd_Hawkeye2007">Robertson, Lloyd Hawkeye (2007), "Reflections on the use of spirituality to privilege religion in scientific discourse: Incorporating considerations of self", ''Journal of Religion and Health'', '''46''' (3): 449-461, doi:[[doi:10.1007/s10943-006-9105-y|10.1007/s10943-006-9105-y]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFRobertson.2C_Lloyd_Hawkeye2007"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=Reflections+on+the+use+of+spirituality+to+privilege+religion+in+scientific+discourse%3A+Incorporating+considerations+of+self&rft.au=Robertson%2C+Lloyd+Hawkeye&rft.publikigita ye=2007&rft.genre=article&rft_id=info%3Adoi%2F10.1007%2Fs10943-006-9105-y&rft.issue=3&rft.jtitulo=Journal+of+Religion+and+Health&rft.pagini=449-461&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=46"> </ref> asertis ke se evoluciono esus plurapidigata per kondicioni di propagativa desfacileso,<ref name="Dennett1995"><cite class="citation" id="CITEREFDennett1995">Dennett, Daniel C. (1995), ''Darwin's Dangerous Idea: Evolution and the meanings of life'', New York: Simon and Schuster</cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Daniel+C.&rft.ausurnomo=Dennett&rft.btitulo=Darwin%27s+Dangerous+Idea%3A+Evolution+and+the+meanings+of+life&rft.publikigita ye=1995&rft.genre=book&rft.place=New+York&rft.pub=Simon+and+Schuster&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </ref> do ni expektus renkontrar varianti di religio-memi, fondita en generala populi, montrata a cienco-socii. Uzanta adiro memala, Robertson deskonstruktis du probi por privilejo religioze tenanta spiritaleso en cienco-diskurso. Avantaji di adiro memala kam komparita a plu tradicionala «modernigo» e «furniso-letero» ci kompernanta l'evoluciono e propago di religio esis explorita. == Memetikala expliki di rasismo == En ''Cultural Software: A Theory of Ideology'' («Kulturala programaro: Teorio pri ideologio»), [[Jack Balkin]] argumentis ke memetiko-procedi povas explikar multa di la maxim familiara traiti di pensi [[Ideologio|ideologial']]. Ilua teorio pri «kulturala programaro» mantenis ke memi de [[naraco|naraci]], reti sociala, modeli metaforal' e [[Metonimio|metonimial']], e divereso di diferanta strukturi mentala. Balkin mantenis ke la sama strukturo uzata por genitar idei pri libera dico o libera marketi anke servas por genitar kredi rasismala. Por Balkin, sive memi divenas nociva o desadaptiva dependas sur la medio-kontexto en qua li existas prefere kam en irga specala fonto o maniero por lia origino. Balkin deskriptis rasismala kredi kam memi di «fantazio» qua divenas nociva o nejusta «ideologii» kande diversa homi kunvenas, kam komerco o konkurenco.<ref>[[Meme#CITEREFBalkin1998|Balkin 1998]]</ref> == Arkitekturo-memi == En [[A Theory of Architecture]] («Teorio di arkitekturo»), [[Nikos Salingaros]] dicas pri memi kom «libere propaganta tufi di informo» qua povas esar bonfacanta o malfacanta. Ilu kontrastas memi a [[shablono-linguo|shabloni]] e vera savo, karakterizas memi kom «multe simpligata versioni di shabloni» e kam «nerezoninta asorto ad ula vidal' o mnemonika prototipi».<ref>Nikos Salingaros: ''Theory of Architecture'', chapter 12: ''Architectural memes in a universe of information'', ISBN 3-937954-07-4, Umbau-Verlag, 2006, 2008, pages 243 and 260</ref> Referas a Dawkins, Salingaros emfazas ke li povas esar transmisata por lia propra traiti komunikiva, qua «la plu simpla li esas, la plu rapida li povas proliferar», e ke la memi maxim sucesanta «venas kun granda rekurso psikologiala».<ref>Salingaros, 2008. pp. 243-245.</ref> Arkitekturo-memi, segun Salingaros, povas havar destruktiva povo. «Imaji deskriptanta en arkitekturo-revui representas edifici qua ne posible povas esar akomodanta ad uzo singladie divenas fixigata en nia memori, do ni reminincas li senkonciante.»<ref name="Sal08">Salingaros, 2008. p. 249.</ref> Lu listigas diversa arkitekturo-memi qua cirkulis depos 1920 e qua, en lua vido, duktis samtempa arkitekturo diveninta poke desligita de la homala bezoni. Li mankas konekto e signifiko, pro to impedas «la kreo di vera konekti bezonata por nia kompreno di la mondo». Lu vidas li kam nule diferanta de [[antishablono|anti-shabloni]] en programaro-desegno - kom solvuri qua esas falsa ma malgre to esas riutiligita.<ref>Salingaros, 2008. p. 259.</ref> == Interreto-kulturo == «Interreto-memo» esas koncepto qua dissendas rapide de persono a persono per l'[[Interreto]], multe per Interreto-apogita [[retposto]], [[blogo|blogi]], [[Forumi (Interreto)|forumi]], [[imajoforumo|imajoforumi]] kam [[4chan]], [[servado di reto sociala|servadi di reto sociala]] kam [[Facebook]], [[Instagram]] o [[Twitter]], [[quik mesajado]], e [[servado di filmeto-transmiso|servadi di filmeto-transmiso]] kam [[YouTube]] e [[Twitch.tv]].<ref name="usatoday"><cite class="citation news">Schubert, Karen (2003-07-31). </cite></ref> En 2013 Richard Dawkins karakterizis Interreto-memo kom deliberante alterata da homo-kreiveso, distingita del ideo originala di Dawkins implikanta mutaco per hazarda chanjo e tipo di selekto Darwin-ismala.<ref name="Wired20130620"><cite class="citation web">Solon, Olivia (June 20, 2013). </cite></ref> == Memo-mapi == Un tekniko di memo-mapigo reprezenas l'evoluciono e transmiso di memo tra tempo e spaco.<ref name="Paull2009"><cite class="citation" id="CITEREFPaull.2C_John2009">Paull, John (2009), [http://orgprints.org/15752/1/15752.pdf "Meme Maps: A Tool for Configuring Memes in Time and Space"] (PDF), ''European Journal of Scientific Research'', '''31''' (1): 11-18.</cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=Meme+Maps%3A+A+Tool+for+Configuring+Memes+in+Time+and+Space&rft.au=Paull%2C+John&rft.publikigita ye=2009&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Forgprints.org%2F15752%2F1%2F15752.pdf&rft.issue=1&rft.jtitulo=European+Journal+of+Scientific+Research&rft.pagini=11-18&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=31"> </ref> Tala memo-mapo uzas figuro-8 diagramo ([[analemo]]) por mapigar la gesto (en la plu basa ringo), nasko (ye la sufoko-punto), e la developo (en la plu alta ringo) di la selektata memo. Tala memo-mapi esas neskalara, kun tempo mapigita adsur la y-axo e spaco adsur la x-axo [[transekto]]. Onu povas lektar la tempala progreso di la mapigita memo de sudo a la nordo sur tala memo-mapo. Paull publikigis laborita exempo uzata la «memo organala» (quale en [[organala farmo|organala agrokultivo]]).<ref name="Paull2009"/> == Anke videz == == Noti == <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> == Referi == * <cite class="citation" id="CITEREFAtran2002">[[Scott Atran|Atran, Scott]] (2002), ''In gods we trust: the evolutionary landscape of religion'', Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-19-514930-0|0-19-514930-0]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFAtran2002"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Scott&rft.ausurnomo=Atran&rft.btitulo=In+gods+we+trust%3A+the+evolutionary+landscape+of+religion&rft.publikigita ye=2002&rft.genre=book&rft.isbn=0-19-514930-0&rft.place=Oxford+%5BOxfordshire%5D&rft.pub=Oxford+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFAtran2001">[[Scott Atran|Atran, Scott]] (2001), [https://web.archive.org/web/20151013184430/http://sitemaker.umich.edu/satran/files/human_nature_01.pdf "The Trouble with Memes"] (PDF), ''Human Nature'', '''4''' (12)</cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=The+Trouble+with+Memes&rft.aunomo=Scott&rft.ausurnomo=Atran&rft.publikigita ye=2001&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fsitemaker.umich.edu%2Fsatran%2Ffiles%2Fhuman_nature_01.pdf&rft.issue=12&rft.jtitulo=Human+Nature&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=4">  * <cite class="citation" id="CITEREFAunger2000">Aunger, Robert (2000), ''Darwinizing culture: the status of memetics as a science'', Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-19-263244-2|0-19-263244-2]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFAunger2000"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Robert&rft.ausurnomo=Aunger&rft.btitulo=Darwinizing+culture%3A+the+status+of+memetics+as+a+science&rft.publikigita ye=2000&rft.genre=book&rft.isbn=0-19-263244-2&rft.place=Oxford+%5BOxfordshire%5D&rft.pub=Oxford+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFAunger2002">Aunger, Robert (2002), ''The electric meme: a new theory of how we think'', New York: Free Press, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-7432-0150-7|0-7432-0150-7]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFAunger2002"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Robert&rft.ausurnomo=Aunger&rft.btitulo=The+electric+meme%3A+a+new+theory+of+how+we+think&rft.publikigita ye=2002&rft.genre=book&rft.isbn=0-7432-0150-7&rft.place=New+York&rft.pub=Free+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFBalkin1998">Balkin, J. M. (1998), ''Cultural software: a theory of ideology'', New Haven, Conn: Yale University Press, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-300-07288-0|0-300-07288-0]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFBalkin1998"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=J.+M.&rft.ausurnomo=Balkin&rft.btitulo=Cultural+software%3A+a+theory+of+ideology&rft.publikigita ye=1998&rft.genre=book&rft.isbn=0-300-07288-0&rft.place=New+Haven%2C+Conn&rft.pub=Yale+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFBloom1997">[[Howard Bloom|Bloom, Howard S.]] (1997), ''The Lucifer Principle: A Scientific Expedition into the Forces of History'', Boston: Atlantic Monthly Press (editita februaro di 1997), p. 480, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-87113-664-3|0-87113-664-3]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFBloom1997"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Howard+S.&rft.ausurnomo=Bloom&rft.btitulo=The+Lucifer+Principle%3A+A+Scientific+Expedition+into+the+Forces+of+History&rft.publikigita ye=1997&rft.genre=book&rft.isbn=0-87113-664-3&rft.pagini=480&rft.place=Boston&rft.pub=Atlantic+Monthly+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFBlackmore1998">[[Susan Blackmore|Blackmore, Susan]] (1998), [https://web.archive.org/web/20210226124815/http://www.baillement.com/texte-blakemore.pdf «Imitation and the definition of a meme»] (PDF), ''Journal of Memetics - Evolutionary Models of Information Transmission''</cite><cite class="citation" id="CITEREFBlackmore1998"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=Imitation+and+the+definition+of+a+meme&rft.aunomo=Susan&rft.ausurnomo=Blackmore&rft.publikigita ye=1998&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.baillement.com%2Ftexte-blakemore.pdf&rft.jtitulo=Journal+of+Memetics+-+Evolutionary+Models+of+Information+Transmission&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal">  * <cite class="citation" id="CITEREFBlackmore1999">[[Susan Blackmore|Blackmore, Susan J.]] (1999), ''The meme machine'', Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press (editita 1999-04-08), p. 288, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-19-850365-2|0-19-850365-2]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFBlackmore1999"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Susan+J.&rft.ausurnomo=Blackmore&rft.btitulo=The+meme+machine&rft.publikigita ye=1999&rft.genre=book&rft.isbn=0-19-850365-2&rft.pagini=288&rft.place=Oxford+%5BOxfordshire%5D&rft.pub=Oxford+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  [dorso di komerco-papero ISBN 0-9658817-8-4 (1999), ISBN 0-19-286212-X (2000)] * <cite class="citation" id="CITEREFBrodie1996">[[Richard Brodie (programmer)|Brodie, Richard]] (1996), ''Virus of the mind: the new science of the meme'', Seattle, Wash: Integral Press, p. 251, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-9636001-1-7|0-9636001-1-7]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFBrodie1996"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Richard&rft.ausurnomo=Brodie&rft.btitulo=Virus+of+the+mind%3A+the+new+science+of+the+meme&rft.publikigita ye=1996&rft.genre=book&rft.isbn=0-9636001-1-7&rft.pagini=251&rft.place=Seattle%2C+Wash&rft.pub=Integral+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation">[[Richard Dawkins|Dawkins, Richard]] (1989), «11. </cite><cite class="citation">Memes: the new replicators», ''The Selfish Gene'' (2a ed., nova ed.</cite><cite class="citation">), Oxford: Oxford University Press, p. 368, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-19-217773-7|0-19-217773-7]]</cite><cite class="citation"></cite> * <cite class="citation" id="CITEREFDawkins2004">[[Richard Dawkins|Dawkins, Richard]] (2004), ''[[A Devil's Chaplain: Reflections on Hope, Lies, Science, and Love]]'', Boston: Mariner Books, p. 263, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-618-48539-2|0-618-48539-2]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFDawkins2004"></cite> * <cite class="citation" id="CITEREFDawkins2015">[[Richard Dawkins|Dawkins, Richard]] (2015), «Memes», ''[[Brief Candle in the Dark: My Life in Science]]'' (unesma ed.</cite><cite class="citation" id="CITEREFDawkins2015">), London: [[Bantam Press]] ([[Transworld Publishers]]), p. 404-408, [[ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-59307-256-1|978-0-59307-256-1]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFDawkins2015"></cite> * <cite class="citation" id="CITEREFDennett2006">[[Daniel Dennett|Dennett, Daniel C.]] (2006), ''Breaking the Spell (Religion as a Natural Phenomenon)'', Viking (Penguin), [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-670-03472-X|0-670-03472-X]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFDennett2006"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Daniel+C.&rft.ausurnomo=Dennett&rft.btitulo=Breaking+the+Spell+%28Religion+as+a+Natural+Phenomenon%29&rft.publikigita ye=2006&rft.genre=book&rft.isbn=0-670-03472-X&rft.pub=Viking+%28Penguin%29&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFDennett1991">[[Daniel Dennett|Dennett, Daniel]] (1991), ''Consciousness Explained'', Boston: Little, Brown and Co., [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-316-18065-3|0-316-18065-3]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFDennett1991"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Daniel&rft.ausurnomo=Dennett&rft.btitulo=Consciousness+Explained&rft.publikigita ye=1991&rft.genre=book&rft.isbn=0-316-18065-3&rft.pub=Boston%3A+Little%2C+Brown+and+Co.&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFDistin2005">Distin, Kate (2005), ''The selfish meme: a critical reassessment'', Cambridge, UK: Cambridge University Press, p. 238, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-521-60627-6|0-521-60627-6]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFDistin2005"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Kate&rft.ausurnomo=Distin&rft.btitulo=The+selfish+meme%3A+a+critical+reassessment&rft.publikigita ye=2005&rft.genre=book&rft.isbn=0-521-60627-6&rft.pagini=238&rft.place=Cambridge%2C+UK&rft.pub=Cambridge+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFFarnish2009">Farnish, Keith (2009), ''Time's Up! An Uncivilized Solution To A Global Crisis'', Totnes: Green Books, p. 256, [[ISBN]] [[Special:BookSources/1-900322-48-X|1-900322-48-X]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFFarnish2009"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Keith&rft.ausurnomo=Farnish&rft.btitulo=Time%27s+Up%21+An+Uncivilized+Solution+To+A+Global+Crisis&rft.publikigita ye=2009&rft.genre=book&rft.isbn=1-900322-48-X&rft.pagini=256&rft.place=Totnes&rft.pub=Green+Books&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFGraham2002">Graham, Gordon (2002), ''Genes: a philosophical inquiry'', New York: Routledge, p. 196, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-415-25257-1|0-415-25257-1]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFGraham2002"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Gordon&rft.ausurnomo=Graham&rft.btitulo=Genes%3A+a+philosophical+inquiry&rft.publikigita ye=2002&rft.genre=book&rft.isbn=0-415-25257-1&rft.pagini=196&rft.place=New+York&rft.pub=Routledge&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * [[Keith Henson|Henson, H. Keith]]: [http://www.kuro5hin.org/story/2006/4/17/194059/296 "Evolutionary Psychology, Memes and the Origin of War."] * <cite class="citation journal">[[Keith Henson|Henson, H. Keith]] (2002). </cite><cite class="citation journal">[http://human-nature.com/nibbs/02/cults.html «Sex, Drugs, and Cults.] [http://human-nature.com/nibbs/02/cults.html An evolutionary psychology perspective on why and how cult memes get a drug-like hold on people, and what might be done to mitigate the effects»]. </cite><cite class="citation journal">''The Human Nature Review''. '''2''': 343-355.</cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=Sex%2C+Drugs%2C+and+Cults.+An+evolutionary+psychology+perspective+on+why+and+how+cult+memes+get+a+drug-like+hold+on+people%2C+and+what+might+be+done+to+mitigate+the+effects&rft.aunomo=H.+Keith&rft.ausurnomo=Henson&rft.publikigita ye=2002&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fhuman-nature.com%2Fnibbs%2F02%2Fcults.html&rft.jtitulo=The+Human+Nature+Review&rft.pagini=343-355&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=2">  * <cite class="citation" id="CITEREFHeylighenChielens2009">[[Francis Heylighen|Heylighen, Francis]]; Chielens, K. (2009), Meyers, B., ed., [https://web.archive.org/web/20210224212950/http://pespmc1.vub.ac.be/Papers/Memetics-Springer.pdf «Encyclopedia of Complexity and Systems Science»] (PDF), ''Encyclopedia of Complexity and Systems Science by Robert a Meyers'', Springer, [[Bibcode]]:[[bibcode:2009ecss.book.....M|2009ecss.book.]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFHeylighenChielens2009">[[bibcode:2009ecss.book.....M|....]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFHeylighenChielens2009">[[bibcode:2009ecss.book.....M|M]], [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/978-0-387-30440-3|10.1007/978-0-387-30440-3]], [[ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-387-75888-6|978-0-387-75888-6]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFHeylighenChielens2009"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=Encyclopedia+of+Complexity+and+Systems+Science&rft.au=Chielens%2C+K.&rft.aunomo=Francis&rft.ausurnomo=Heylighen&rft.publikigita ye=2009&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fpespmc1.vub.ac.be%2FPapers%2FMemetics-Springer.pdf&rft_id=info%3Abibcode%2F2009ecss.book.....M&rft_id=info%3Adoi%2F10.1007%2F978-0-387-30440-3&rft.isbn=978-0-387-75888-6&rft.jtitulo=Encyclopedia+of+Complexity+and+Systems+Science+by+Robert+a+Meyers&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal">  <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">|contribution=</code> * <cite class="citation" id="CITEREFIngold2000">[[Tim Ingold|Ingold, T]] (2000), «The poverty of selectionism», ''Anthropology Today'', '''16''' (3): 1, [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1111/1467-8322.00022|10.1111/1467-8322.00022]].</cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=The+poverty+of+selectionism&rft.aunomo=T&rft.ausurnomo=Ingold&rft.publikigita ye=2000&rft.genre=article&rft_id=info%3Adoi%2F10.1111%2F1467-8322.00022&rft.issue=3&rft.jtitulo=Anthropology+Today&rft.pagini=1&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=16">  * [[Francis Heylighen|Heylighen, Francis]], (1992) : «Selfish Memes and the Evolution of Cooperation», ''Journal of Ideas'' tomo 2, no. 4, p, 77-84. * Jan, Steven: ''[https://web.archive.org/web/20150105022128/https://www.ashgate.com/default.aspx?pagini=637&calctitulo=1&title_id=8553&edition_id=9264 The Memetics of Music: A Neo-Darwinian View of Musical Structure and Culture]'' (Aldershot: Ashgate, 2007) * <cite class="citation" id="CITEREFKelly1994">Kelly, Kevin (1994), ''Out of control: the new biology of machines, social systems and the economic world'', Boston: Addison-Wesley, p. 360, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-201-48340-8|0-201-48340-8]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFKelly1994"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Kevin&rft.ausurnomo=Kelly&rft.btitulo=Out+of+control%3A+the+new+biology+of+machines%2C+social+systems+and+the+economic+world&rft.publikigita ye=1994&rft.genre=book&rft.isbn=0-201-48340-8&rft.pagini=360&rft.place=Boston&rft.pub=Addison-Wesley&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFLynch1996">[[Aaron Lynch|Lynch, Aaron]] (1996), ''Thought contagion: how belief spreads through society'', New York: BasicBooks, p. 208, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-465-08467-2|0-465-08467-2]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFLynch1996"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Aaron&rft.ausurnomo=Lynch&rft.btitulo=Thought+contagion%3A+how+belief+spreads+through+society&rft.publikigita ye=1996&rft.genre=book&rft.isbn=0-465-08467-2&rft.pagini=208&rft.place=New+York&rft.pub=BasicBooks&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFMcNamara2011">McNamara, Adam (2011), «Can we measure memes?»</cite><cite class="citation" id="CITEREFMcNamara2011">, ''Frontiers in Evolutionary Neuroscience'', '''3''', [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.3389/fnevo.2011.00001|10.3389/fnevo.2011.00001]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFMcNamara2011"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=Can+we+measure+memes%3F&rft.aunomo=Adam&rft.ausurnomo=McNamara&rft.publikigita ye=2011&rft.genre=article&rft_id=info%3Adoi%2F10.3389%2Ffnevo.2011.00001&rft.jtitulo=Frontiers+in+Evolutionary+Neuroscience&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=3">  * <cite class="citation" id="CITEREFMillikan2004">[[Ruth Garrett Millikan|Millikan, Ruth G.]] (2004), ''Varieties of meaning: the 2002 Jean Nicod lectures'', [[Cambridge, Massachusetts]]: [[MIT Press]], p. 242, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-262-13444-6|0-262-13444-6]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFMillikan2004"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Ruth+G.&rft.ausurnomo=Millikan&rft.btitulo=Varieties+of+meaning%3A+the+2002+Jean+Nicod+lectures&rft.publikigita ye=2004&rft.genre=book&rft.isbn=0-262-13444-6&rft.pagini=242&rft.place=Cambridge%2C+Massachusetts&rft.pub=MIT+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFPostUnderwoodSchloss2002">Post, Stephen Garrard; Underwood, Lynn G; Schloss, Jeffrey P Garrard (2002), ''Altruism & Altruistic Love: Science, Philosophy, & Religion in Dialogue'', Oxford University Press US, p. 500, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-19-514358-2|0-19-514358-2]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFPostUnderwoodSchloss2002"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Stephen+Garrard&rft.ausurnomo=Post&rft.au=Schloss%2C+Jeffrey+P+Garrard&rft.au=Underwood%2C+Lynn+G&rft.btitulo=Altruism+%26+Altruistic+Love%3A+Science%2C+Philosophy%2C+%26+Religion+in+Dialogue&rft.publikigita ye=2002&rft.genre=book&rft.isbn=0-19-514358-2&rft.pagini=500&rft.pub=Oxford+University+Press+US&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * Moritz, Elan. (1995): «Metasystems, Memes and Cybernetic Immortality,» in: Heylighen F., Joslyn C. & Turchin V. (edito), ''The Quantum of Evolution. Toward a theory of metasystem transitions'', (Gordon e Breach Science Publishers, New York) (specala edituro di ''World Futures: the journal of general evolution'', tomo 45, p. 155-171). * <cite class="citation" id="CITEREFPoulshock2002">Poulshock, Joseph (2002), «The Problem and Potential of Memetics», ''Journal of Psychology and Theology'', Rosemead School of Psychology, Gale Group (2004), p. 68+</cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.atitulo=The+Problem+and+Potential+of+Memetics&rft.aunomo=Joseph&rft.ausurnomo=Poulshock&rft.publikigita ye=2002&rft.genre=article&rft.jtitulo=Journal+of+Psychology+and+Theology&rft.pagini=68%2B&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal">  * <cite class="citation" id="CITEREFRussell1921">[[Bertrand Russell|Russell, Bertrand]] (1921), ''The Analysis of Mind'', London: George Allen & Unwin.</cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Bertrand&rft.ausurnomo=Russell&rft.btitulo=The+Analysis+of+Mind&rft.publikigita ye=1921&rft.genre=book&rft.place=London&rft.pub=George+Allen+%26+Unwin.&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFSterelnyGriffiths1999">Sterelny, Kim; Griffiths, Paul E. (1999), ''Sex and death: an introduction to philosophy of biology'', Chicago: University of Chicago Press, p. 456, [[ISBN]] 0-226-77304-3</cite><cite class="citation" id="CITEREFSterelnyGriffiths1999"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Kim&rft.au=Griffiths%2C+Paul+E.&rft.ausurnomo=Sterelny&rft.btitulo=Sex+and+death%3A+an+introduction+to+philosophy+of+biology&rft.publikigita ye=1999&rft.genre=book&rft.isbn=0-226-77304-3&rft.pagini=456&rft.place=Chicago&rft.pub=University+of+Chicago+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFVeszelszki2013">Veszelszki, Ágnes (2013), ''«Promiscuity of Images. ''</cite><cite class="citation" id="CITEREFVeszelszki2013">''Memes from an English-Hungarian Contrastive Perspective», in: Benedek, András − Nyíri, Kristóf (edito''</cite><cite class="citation" id="CITEREFVeszelszki2013">''): How To Do Things With Pictures: Skill, Practice, Performance (serio Visual Learning, tomo 3)'', Frankfurt: Peter Lang, p. 115−127, [[ISBN]] [[Special:BookSources/978-3-631-62972-7|978-3-631-62972-7]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFVeszelszki2013"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=%C3%81gnes&rft.ausurnomo=Veszelszki&rft.btitulo=%22Promiscuity+of+Images.+Memes+from+an+English-Hungarian+Contrastive+Perspective%22%2C+in%3A+Benedek%2C+Andr%C3%A1s+%88%92+Ny%C3ri%2C+Krist%C3%B3f+%28eds.%29%3A+How+To+Do+Things+With+Pictures%3A+Skill%2C+Practice%2C+Performance+%28series+Visual+Learning%2C+vol.+3%29&rft.publikigita ye=2013&rft.genre=book&rft.isbn=978-3-631-62972-7&rft.pagini=115%88%92127&rft.place=Frankfurt&rft.pub=Peter+Lang&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  * <cite class="citation" id="CITEREFWilson1998">[[E. O. Wilson|Wilson, Edward O.]] (1998), ''Consilience: the unity of knowledge'', New York: Knopf, p. 352, [[ISBN]] [[Special:BookSources/0-679-45077-7|0-679-45077-7]]</cite><cite class="citation" id="CITEREFWilson1998"></cite><span class="Z3988" titulo="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AMeme&rft.aunomo=Edward+O.&rft.ausurnomo=Wilson&rft.btitulo=Consilience%3A+the+unity+of+knowledge&rft.publikigita ye=1998&rft.genre=book&rft.isbn=0-679-45077-7&rft.pagini=352&rft.place=New+York&rft.pub=Knopf&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">  == Extera ligili == * [http://www.lse.ac.uk/collections/LSEPublicLecturesAndEvents/pdf/20060316-Darwn@LSE.pdf Dawkins' speech on the 30th anniversary of the publication of ''The Selfish Gene''], Dawkins 2006 * [http://www.susanblackmore.co.uk/Articles/cas01.html "Evolution and Memes: The human brain as a selective imitation device"]: artiklo da [[Susan Blackmore]]. * <cite class="citation news">[[Mike Godwin|Godwin, Mike]]. </cite><cite class="citation news">[https://web.archive.org/web/20060426030226/http://www.wired.com/wired/archive/2.10/godwin.if_pr.html "Meme, Counter-meme"]. ''[[Wired (revuo)|Wired]]''. </cite><cite class="citation news">Obtenita 2009-11-05.</cite> * [https://web.archive.org/web/20110810103732/http://cfpm.org/jom-emit/ Journal of Memetics], jurnalo pri memetiko publikigita de 1997 til 2005 * [http://www.ted.com/index.php/talks/susan_blackmore_on_memes_and_temes.html Susan Blackmore: Memes and "temes"], TED Talks februaro di 2008 * [https://web.archive.org/web/20140116102644/http://www.uni-konstanz.de/FuF/Philo/Philosophie/philosophie/files/meme.pdf Christopher von Bülow: ''Article Meme''], tradukita de: [[Jürgen Mittelstraß]] (ed.), ''Enzyklopädie Philosophie und Wissenschaftstheorie'', 2nd edn, vol. 5, Stuttgart/Weimar: Metzler 2013 [[Kategorio:Kultural antropologio]] [[Kategorio:Filozofio di mento]] queu2ip4hx3kkc1xxugo915nj5irbvh Ivan Bilibin 0 53952 1144360 994604 2026-11-05T09:17:08Z Materialscientist 4479 ([[c:GR|GR]]) [[File:1901. Portrait of Ivan Bilibin by B. Kustodiev.jpg]] → [[File:Ivan Bilibin by Kustodiev 1901.jpg]] same image, better quality 1144360 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ivan Yakovlevich Bilibin | Imajo = [[Arkivo:Ivan Bilibin by Kustodiev 1901.jpg|180px]] | Profesiono = [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando= {{RUS}} | Naskodio = [[16ma di agosto]] [[1872]] | Nask-urbo = [[Sankt-Peterburg]], [[Rusa imperio]] | Mort-dio = [[7ma di februaro]] [[1942]] | Mort-urbo = [[Sankt-Peterburg|Leningrad]], [[Sovietia]] }} [[Arkivo:Bilibin justice.jpg|thumb|280px|left|''Administro di yusteso dum Rus' di Kiiv.'']] '''Ivan Yakovlevich Bilibin''' (n. ye la [[16ma di agosto]] [[1872]] til la [[7ma di februaro]] [[1942]]) esis [[Rusia|Rusa]] [[pikto|piktisto]]. Ilu piktis temi pri Rusa e Slava [[folkloro]]. {{DEFAULTSORT:Bilibin, Ivan Yakovlevich}} [[Kategorio:Rusiana piktisti]] 91diydsfna23zptie1dxkkov8v5bsbg Boris Mihailovich Kustodiev 0 54046 1144361 1121950 2026-11-05T09:17:10Z Materialscientist 4479 ([[c:GR|GR]]) [[File:1901. Portrait of Ivan Bilibin by B. Kustodiev.jpg]] → [[File:Ivan Bilibin by Kustodiev 1901.jpg]] same image, better quality 1144361 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Boris Mihailovich Kustodiev | Imajo = [[Arkivo:Kustodiev BM.jpg|180px]] | Profesiono = [[Pikt-arto|piktisto]], [[Grafiko|grafikisto]] | Shablono_lando= {{Rusa imperio}} {{URS2}} | Naskodio = [[23ma di februaro]] [[1878]] | Nask-urbo = [[Astrahan]], [[Rusian Imperio]] | Mort-dio = [[28ma di mayo]] [[1927]] | Mort-urbo = [[Sankt-Peterburg|Leningrad]], [[Soviet-Uniono]] }} '''Boris Mihailovich Kustodiev''' (n. ye la [[23ma di februaro]] [[1878]] til la [[28ma di mayo]] [[1927]]) esis [[Rusia|Rusa]] [[Pikt-arto|piktisto]], [[Grafiko|grafikisto]] e [[Teatro|teatrala]] [[Fasonado|fasonisto]]. Ilu piktis precipue peizaji. == Selektita [[Pikturo|pikturi]] da Kustodiev == <gallery mode=packed heights=110px style="text-align:left"> Arkivo:Kustodiev self portrait.jpg Arkivo:Kustodiev Winter-shrovetide-festivities 1919.jpg Arkivo:Boris Kustodiev - Shrovetide - Google Art Project.jpg Arkivo:Kustodiev Trinity day.jpg Arkivo:Kustodiev GoluboyDomik.jpg Arkivo:Kustodiev promenade Volga.jpg Arkivo:Kustodiev promenade Volga 02.jpg Arkivo:Kustodiyev fair.JPG Arkivo:Paskhakustodiev.jpg Arkivo:У Цераме (Мой дом).JPG Arkivo:Show booths. Kustodiev.jpg Arkivo:Kustodiev razin.jpg Arkivo:Maslenitsa kustodiev.jpg Arkivo:KustodievB Provinc.jpg Arkivo:Kustodiev The Bolshevik.jpg Arkivo:Kustodiev - Congress of Comintern.JPG Arkivo:Spring. Kustodiev.jpg Arkivo:At Volga. Kustodiev.jpg Arkivo:Ivan Bilibin by Kustodiev 1901.jpg Arkivo:Kustodiyev Mate.JPG Arkivo:Kustodiev Portrait Of Wife.jpg Arkivo:Boris Kustodiev self-portrait.jpeg Arkivo:Kustodiev Portrait of Naum Aronson.jpg Arkivo:Кустодиев Б. М. Портрет Н. К. фон Мекк.jpg Arkivo:Kustodiev Renee Notgaft.jpg Arkivo:Tsar nikolai.jpg Arkivo:Anisimov Alexander Ivanovich (Boris Kustodiev).jpg Arkivo:1915 Kustodiev die Schoene anagoria.JPG Arkivo:Group portrait of the Mir Iskusstva artists.jpg Arkivo:Кустодиев - Купец.JPG Arkivo:Kustodiev Merchants Wife.jpg Arkivo:Isaak Brodsky by Kustodiev.jpg Arkivo:KustodiyevSemenov Kapitsa.JPG Arkivo:Boris Kustodiev - Portrait of Fyodor Chaliapin - Google Art Project.jpg Arkivo:Kustodiev Zamyatin.jpg Arkivo:Boris Kustodiev 01.jpg Arkivo:Kustodiev Voloshin.jpg Arkivo:Kustodiev russian venus.jpg </gallery> {{DEFAULTSORT:Kustodiev, Boris Mihailovich}} [[Kategorio:Rusiana piktisti]] [[Kategorio:Sovietiana piktisti]] [[Kategorio:Personi mortinta en Sankt-Peterburg]] aiettsld4ab6gk0gdxe2h35qubcfjle Kategorio:Domari en Polonia 14 55526 1144339 985989 2026-11-04T21:13:34Z ThWiki1910 31363 1144339 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari|Polonia]] [[Kategorio:Geografio di Polonia]] bqonyf7xo83zg4efhoyu8ihbf0y84sg Domaro 0 77073 1144338 1085143 2026-11-04T21:10:49Z ThWiki1910 31363 1144338 wikitext text/x-wiki '''Domaro''' esas tipo di loko ne-urbala, qua kontenas nur kelka domi. Ofte la loko-sorto mem ne es rurala, exemple domaro mueleyala, forestala, peskerala, ferovoyala, domaro turistala edc. Termino ''vilajo'' (e ''vilajeto'') es tote ne-apta a ca loki, e ''domaro'' divenas neutrala nomo di tipo por omna ne-urbala loki, e samatempe ne-vilaji, exemple en [[Polonia]] ca tipi es kelka ([[Polona linguo|Polone]]: ''folwark'', ''osada'', ''przysiółek'', ''osiedle'' edc.), ma en [[Rusia]] – dek-e-kelka ([[Rusa linguo|Ruse]] ([[Latinigado#Latinigado dil alfabeto Kirila|tr.]]): ''hutor'', ''pochinok'', ''sloboda'', ''uchastok'', ''viselok'' edc.). == Fotografuri == <gallery mode=packed heights=150px style="text-align:left"> Ostbahn.jpg|Olima domaro ferovoyala, nun parto dil urbo [[:pl:Krzyż Wielkopolski|Krzyż Wlkp.]], [[Polonia]]. A newly constructed railway station in Bereket city, October 2013.jpg|Ex-domaro ferovoyala reformita ad urbo [[:tg:Баракат_(Туркманистон)|Bereket]], [[Turkmenistan]]. Čížová, Borečnice, Smetiprach.JPG|Olima domaro mueleyala [[:cs:Smetiprach|Smetiprach]], [[Chekia]]. Leśniczówka która stała obok owczarni..JPG|Ja ne-existanta domaro forestala en [[provinco Lubusz]], [[Polonia]]. Leśniczówka Orli Dwór2 01.07.10 p.jpg|Moderna domaro forestala en [[Provinco Kuyavia-Pomeria|Kuyavia-Pomeria]], [[Polonia]]. Dębki, kutry na plaży (HB1).jpg|Domaro peskerala e rivala turistala [[:pl:Dębki|Dębki]], [[Polonia]]. PL Osada Czorsztyn - villas in northern part.JPG|Turistala domaro [[:pl:Osada Czorsztyn|Osada (Turystyczna) Czorsztyn]], [[Polonia]]. Zeichen 385-50 - Ortshinweistafel, einzeilig (einseitig), StVO 1992.svg|Voyala signo – [[Germania]]na versiono dil domaro. </gallery> [[Kategorio:Domari|*]] 260gasbwu2liyu0xh6plv3uzjmths4m Kategorio:Abieto 14 116397 1144366 1141321 2026-11-05T11:37:25Z Forstbirdo 3024 1144366 wikitext text/x-wiki Ica kategorio listigas la diversa [[speco|speci]] de la [[genero]] [[abieto]]. [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Forestokultivado]] [[Kategorio:Koniferala generi]] b0960jude9ubv7zuei2dxfrszdmbny8 Oakley United FC 0 120536 1144329 1131307 2026-11-04T20:37:37Z ThWiki1910 31363 1144329 wikitext text/x-wiki '''Oakley United FC''' od oficale '''Oakley United Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Oakley (Skotia)|Oakley]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Fife]]), fondita en 1964. [[Kategorio:Oakley United FC|*]] 7hxrglp8iix1nm6htnv2do91viqvx9i Moray 0 120563 1144291 1138186 2026-11-04T19:12:47Z ThWiki1910 31363 1144291 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Moray in Scotland.svg|right|400px]] '''Moray''' esas un ek 32 [[Administrala subdividuri di Skotia|administral unaji]] (''council areas'') en [[Unionita Rejio|Britaniana]] stato [[Skotia]], kun sideyo en urbo [[Elgin (Unionita Rejio)|Elgin]]. [[Kategorio:Administrala subdividuri di Skotia]] [[Kategorio:Konsilal arei di Skotia]] hzfmwfeouv5wq7a4r0mzm53kljk3gcb Northend Thistle FC 0 120850 1144305 1131955 2026-11-04T19:43:13Z ThWiki1910 31363 1144305 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Lochranza deer.jpg|right|400px]] '''Northend Thistle FC''' od oficale '''Northend Thistle Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Lochranza]] ([[Insulo Arran]], [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Ayrshire]]), fondita en 2002 (fakte en ta yaro reformita, ed ol fondis pli frue kom ''Arran Northend''). [[Kategorio:Northend Thistle FC|*]] fbb97lasp6z240fvjl3mvty1c2f2095 Nithsdale Wanderers FC 0 120854 1144303 1131960 2026-11-04T19:34:33Z ThWiki1910 31363 1144303 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Sanquhar viewed from the south - geograph.org.uk - 686805.jpg|right|400px]] '''Nithsdale Wanderers FC''' od oficale '''Nithsdale Wanderers Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Sanquhar]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Dumfries and Galloway]]), fondita en 2001. [[Kategorio:Nithsdale Wanderers FC|*]] hdg6yn49ydbf3wa5e8g4a9jb9xuudpn Newtongrange Star FC 0 120858 1144301 1131968 2026-11-04T19:31:12Z ThWiki1910 31363 1144301 wikitext text/x-wiki '''Newtongrange Star FC''' od oficale '''Newtongrange Star Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Newtongrange]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Midlothian]]), fondita en 1890. [[Kategorio:Newtongrange Star FC|*]] 4n91x8vsonwbdjziqxni2n2otp5noa0 Newmains United Community FC 0 120862 1144299 1131970 2026-11-04T19:26:51Z ThWiki1910 31363 1144299 wikitext text/x-wiki '''Newmains United Community FC''' od oficale '''Newmains United Community Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Newmains]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]]), fondita en 2006. [[Kategorio:Newmains United Community FC|*]] mgmi5075bffzramk6hkuqfx3vkbao6t Newmachar United FC 0 120866 1144297 1131974 2026-11-04T19:22:01Z ThWiki1910 31363 1144297 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Newmachar Bowling Club.jpg|right|400px]] '''Newmachar United FC''' od oficale '''Newmachar United Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Newmachar]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]]), fondita en 1987. [[Kategorio:Newmachar United FC|*]] obia6ssk6hk4rvcz255aa1vi574nyc1 New Elgin Juniors FC 0 120897 1144292 1132132 2026-11-04T19:13:32Z ThWiki1910 31363 1144292 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Elgin Town Hall (51394583986).jpg|right|400px]] '''New Elgin Juniors FC''' od oficale '''New Elgin Juniors Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Elgin (Unionita Rejio)|Elgin]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Moray]]), fondita en 1896. [[Kategorio:New Elgin Juniors FC|*]] e2veeiwnkgmye46jf1bxbuqkfzh96t3 Nairn St Ninian FC 0 120910 1144286 1132157 2026-11-04T19:07:42Z ThWiki1910 31363 1144286 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Nairn Highland Games - geograph.org.uk - 173437.jpg|right|400px]] '''Nairn St Ninian FC''' od oficale '''Nairn St Ninian Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Nairn]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]]), fondita en 1968. [[Kategorio:Nairn St Ninian FC|*]] d4argxr65tlf5wqsmg6z67s6si8esy6 Nairn County FC 0 120914 1144285 1132161 2026-11-04T19:06:43Z ThWiki1910 31363 1144285 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Station Park, Nairn FC.jpg|right|400px]] '''Nairn County FC''' od oficale '''Nairn County Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Nairn]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]]), fondita en 1909. [[Kategorio:Nairn County FC|*]] 8t9al6dkkz8nsci6kdstd1dk0k3fmyw Musselburgh Athletic FC 0 120918 1144259 1132165 2026-11-04T17:37:16Z ThWiki1910 31363 1144259 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Champions 2025 (4).jpg|right|400px]] '''Musselburgh Athletic FC''' od oficale '''Musselburgh Athletic Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Musselburgh]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[East Lothian]]), fondita en 1934. [[Kategorio:Musselburgh Athletic FC|*]] 48glqxhvgaggzft4frmvkb0a46fsa3d Muirkirk Juniors FC 0 120922 1144257 1132169 2026-11-04T17:33:14Z ThWiki1910 31363 1144257 wikitext text/x-wiki '''Muirkirk Juniors FC''' od oficale '''Muirkirk Juniors Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Muirkirk]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[East Ayrshire]]), fondita en 1937. [[Kategorio:Muirkirk Juniors FC|*]] a8e0l5l213ryx0g8f0n5wxhy6dkapz5 Muir of Ord Rovers FC 0 120926 1144255 1132173 2026-11-04T17:24:19Z ThWiki1910 31363 1144255 wikitext text/x-wiki '''Muir of Ord Rovers FC''' od oficale '''Muir of Ord Rovers Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Muir of Ord]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]]), fondita en yari 1920. [[Kategorio:Muir of Ord Rovers FC|*]] 7ouivzy2hl1bjeuqrt90l5rdopisl2v Mossend Swifts FC 0 120930 1144252 1132181 2026-11-04T17:14:25Z ThWiki1910 31363 1144252 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Mossend Swifts support card.png|right|400px]] '''Mossend Swifts FC''' od oficale '''Mossend Swifts Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo ''Mossend'' (nun parto di vilajo [[West Calder]] en konsilal areo [[West Lothian]]), existinta en yari 1880-1903. [[Kategorio:Mossend Swifts FC|*]] 2vnr28rdho62unowkr7h535domtteaf 1144253 1144252 2026-11-04T17:14:54Z ThWiki1910 31363 1144253 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Mossend Swifts support card.png|right|400px]] '''Mossend Swifts FC''' od oficale '''Mossend Swifts Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo ''Mossend'' (nun parto di vilajo [[West Calder]] en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[West Lothian]]), existinta en yari 1880-1903. [[Kategorio:Mossend Swifts FC|*]] rawnn7uoircy5d1vxgzxjy48h2r5dvy Montrose Roselea FC 0 120934 1144250 1132182 2026-11-04T16:34:30Z ThWiki1910 31363 1144250 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Links Park - geograph.org.uk - 221002.jpg|right|400px]] '''Montrose Roselea FC''' od oficale '''Montrose Roselea Junior Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Montrose (Unionita Rejio)|Montrose]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Angus (Skotia)|Angus]]), fondita en 1930. [[Kategorio:Montrose Roselea FC|*]] 5c4e84smbrrg1k94ml2kpt6qo17a7i0 Montrose FC 0 120938 1144249 1132186 2026-11-04T16:33:17Z ThWiki1910 31363 1144249 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Links Park - geograph.org.uk - 221002.jpg|right|400px]] '''Montrose FC''' od oficale '''Montrose Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Montrose (Unionita Rejio)|Montrose]] (konsilal areo [[Angus (Skotia)|Angus]]), fondita en 1879. [[Kategorio:Montrose FC|*]] 2jk2eth2w4ozreyqn8kajow68otvx57 Bishopmill United FC 0 123924 1144293 1137487 2026-11-04T19:14:17Z ThWiki1910 31363 1144293 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Elgin Town Hall (51394583986).jpg|right|400px]] '''Bishopmill United FC''' od oficale '''Bishopmill United Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Elgin (Unionita Rejio)|Elgin]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Moray]]), existinta en yari 1882-2013. [[Kategorio:Bishopmill United FC|*]] 0oi3yrci8daipeopq3162osfipmdrl7 Elgin (Unionita Rejio) 0 124046 1144287 1138008 2026-11-04T19:09:16Z ThWiki1910 31363 1144287 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Moray Council Building, Elgin.jpg|right|400px]] '''Elgin''' ([[IFA]] ''ˈɛlɡɪn'') esas urbo ed administrala centro di [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Moray]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Morayshire]]) en [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia|*]] p387q50b2ae3uwz6aq610kd3omtfn8y 1144288 1144287 2026-11-04T19:11:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Elgin (Moray)]] a [[Elgin (Unionita Rejio)]] 1144287 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Moray Council Building, Elgin.jpg|right|400px]] '''Elgin''' ([[IFA]] ''ˈɛlɡɪn'') esas urbo ed administrala centro di [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Moray]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Morayshire]]) en [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia|*]] p387q50b2ae3uwz6aq610kd3omtfn8y Elgin (Skotia) 0 124047 1144295 1137740 2026-11-04T19:15:25Z ThWiki1910 31363 Chanjis la ridirektilo de [[Elgin (Moray)]] a [[Elgin (Unionita Rejio)]] 1144295 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Elgin (Unionita Rejio)]] hezzqq1gwpg6ysq7giitw8qituakveb Motherwell 0 124125 1144271 1137997 2026-11-04T18:37:42Z ThWiki1910 31363 1144271 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Motherwell panorama.jpg|right|400px]] '''Motherwell''' esas urbo ed administrala centro di [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Lanarkshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia|*]] hixjg46tuqt2zzsykvpi0g66q2pxcx0 1144272 1144271 2026-11-04T18:38:42Z ThWiki1910 31363 1144272 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Motherwell panorama.jpg|right|400px]] '''Motherwell''' ([[IFA]] ''ˈmʌðəɹwɛl'') esas urbo ed administrala centro di [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Lanarkshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia|*]] 97vxump867lp19nejk2wixhz71fklqx East Kilbride 0 124233 1144279 1137972 2026-11-04T18:52:10Z ThWiki1910 31363 1144279 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:East Kilbride 1.jpg|right|400px]] '''East Kilbride''' ([[IFA]] ''ˌiːst kɪlˈbraɪd'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[South Lanarkshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Lanarkshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia|*]] lendz8yd0g9a26wcuzanp82msko9fdn Elgin City FC 0 126965 1144294 1142628 2026-11-04T19:14:54Z ThWiki1910 31363 1144294 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Borough Briggs Playing Field.jpg|right|400px]] '''Elgin City FC''' od oficale '''Elgin City Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Elgin (Unionita Rejio)|Elgin]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Moray]]), fondita en 1893. [[Kategorio:Elgin City FC|*]] epcq402z5vsvw8zbw6aqb1740dn6msl Abies marocana 0 127070 1144367 1143952 2026-11-05T11:39:37Z Forstbirdo 3024 1144367 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Abies pinsapo range.svg|eta|Loki ube naturale povas existar marokan abieti (videz [[bruna koloro]])]] '''''Abies marocana''''', o '''marokan abieto''' esas agnoskita <ref>{{extera ligilo|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000511259|titulo=Marokan abieto che "The World Flora Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di oktobro 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:676585-1|titulo=Marokan abieto che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di oktobro 2026}}</ref>[[speco]] di sempreverda [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[abieto]], [[familio (biologio)|familio]] de la [[pinacei]]. Ol esas indijena en [[Montaro Rif]], restriktita al montoj Tisuka, Mago, Kraa, Tazaot, e Bab Ruida, jacanta ye [[altitudo|altitudi]] inter 1400-2100 metri <ref>{{extera ligilo|url=https://mail.conifers.org/pi/Abies_marocana.php|titulo=Marokan abieto che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di oktobro 2026}}</ref> super [[marala nivelo]]. Ica [[taxono]] esas ofte traktata quale varietato o [[subspeco]] de ''A. pinsapo'', e [[molekulo|molekulala]] [[evidentajo]] indikas ke li probable esas frat-specii; tamen li esas reproduktive izolita da la [[Gibraltar-stretajo]] dum adminime 6 milioni de yari, dum qua tempo suficanta [[genetiko|genetikala]], [[morfologio|morfologiala]] e [[ekologio|ekologiala]] [[Difero (homonimo)|diferi]] kumulesis por justifikar rekono ye la rango di speco<ref>{{extera ligilo|url=https://revistas.ucm.es/index.php/MBOT/article/view/71201|titulo=Marokan abieto che "Revistas.ucm.es"|idiomo={{en}}|vidita ye=2ma di novembro 2026}}</ref>. La [[konservo-stando]] di la speco esas "minacata"<ref>{{extera ligilo|url=https://www.euforgen.org/species/abies-marocana/|titulo=Marokan abieto che "Euforgen.org"|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di oktobro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Abies pinsapo subsp. marocana, Talassemtane, Morocco 2.jpg|Marokan abieto en Talasemtane (Montaro Rif) Arkivo:Abies pinsapo var. marocana cone.jpg|[[Strobilo]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://www.nature.com/articles/s41597-026-06888-y]. [[Kategorio:Abieto]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] d062wsze2zo26vpuim76spuc9jhe4ro Araukario 0 127652 1144363 1144192 2026-11-05T11:15:57Z Forstbirdo 3024 1144363 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Araucaria Distribtion.svg|eta|Loki ube naturale povas existar araukarii]] '''Araukario''' ([[Latina|Latine]]: ''Araucaria''), esas [[koniferi|koniferala]] [[genero]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[araukariacei]] (Latine: ''Araucariaceae''). La koncernata sempreverda [[arboro|arbori]] esas karakterizata da [[globo|globatra]] [[strobilo|strobili]] e [[horizonto|horizontalatra]] [[brancho|branchi]] e esas indijena en [[Chili]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Paraguay]], [[Australia]] ([[Insulo Norfolk]], Nov-Sudala Wals, [[Quinslando]]), [[Nova-Guinea]], [[Nova-Kaledonia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30058753-2|titulo=Araukario che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di novembro 2026}}</ref>. Esas 20 agnoskita speci : ''Araucaria angustifolia'', ''[[Araucaria araucana|A. araucana]]'' (o chiliana araukario ), ''A. bernieri'', ''A. bidwillii'', ''A. biramulata'', ''A. columnaris'', ''A. cunninghamii'', ''A. goroensis'', ''A. heterophylla'', ''A. humboldtensis'', ''A. hunsteinii'', ''A. laubenfelsii'', ''A. luxurians'', ''A. montana'', ''A. muelleri'', ''A. nemorosa'', ''A. rulei'', ''A. schmidii'', ''A. scopulorum'', ''A. subulata''. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://www.conifers.org/ar/Araucaria.php] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000002861] {{Wikivortaro}} [[Kategorio:Araukariacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] 2zxsv17yccqegyk2nn69pg1dyvp1ayq Domo-preci en Hispania 0 127666 1144323 1144103 2026-11-04T20:06:48Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1144323 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Evolucion Precio Vivienda España 1985 2012 (cropped).png|400px|thumb|Evoluciono di la [[preco di habiteyo]] nova en Hispania 1985-2012 -Sociedad de Tasación-. La [[proprieto-bulo en Hispania]] komencis en 2001 e duris til 2007 kande habiteyo atingis sua kolmo di preci, lore explozis la [[Hispaniana imoblo-krizo 2008-2014]] efektigante [[Hispaniana krizo di 2008-2013|ekonomiala, sociala ed institucala krizo en Hispania]].<ref name=sociedad_tasación_precio_vivienda_nueva>[https://web.archive.org/web/20250209085615/https://www.st-tasacion.es/es/indice-de-precios-de-vivienda-nueva.html Preco di la nova habiteyo en Hispania], Sociedad de tasación</ref>]] '''Domo-preci en Hispania''' subisis plura periodi di substancala kresko e dekresko depos la fino di la 20ma yarcento. La Hispaniana habiteyo-merkato experiencis longa-perioda buleo inter la meza di la 1990a yari e 2007, sequita da akuta korektigo dum la financala krizo e gradoza rekupero komencanta en 2014. Depos la komenco di la 2020a yari, preci augmentis itere, kun partikulare forta kreski en arei ube habiteyo-demando preterpasis la disponebla provizo. Domo-preci varias konsiderinde inter la autonoma komunesi e provinci di Hispania. Populaciono-kresko, hemanala revenuo, employeso, hipoteko-disponebleso, konstrukto-aktiveso e la koncentro di ekonomiala aktiveso en precipua urbi e turistala destini omna influis regionala preci-developi.<ref>{{cite journal |last1=Serrano-Martínez |first1=José-María |last2=García-Marín |first2=Ramón |last3=Lagar-Timón |first3=David |title=Housing, population and region in Spain: a currently saturated property market with marked regional differences |journal=The Geographical Journal |volume=183 |issue=2 |pages=126–139 |year=2017 |doi=10.1111/geoj.12187}}</ref> == Mezuro == Domo-preci en Hispania mezuresas tra plura statistikal serii. La Nacionala Statistiko-Instituto (INE) publikigas la Domo-Preci-Indexo (Índice de Precios de Vivienda), quo sequas chanji en la preci di lojeyi komprata da hemanari. Ol distingas inter nova ed existanta domi e provizas trimestrala figuri. La indexo mezuras preci-chanji prefere kam la mezvalora preco po quadrata metro.<ref>{{cite web |title=House Price Index |publisher=Instituto Nacional de Estadística |url=https://www.ine.es/dyngs/IOE/es/operacion.htm?numinv=30457 |language=es |access-date=3 November 2026}}</ref> La Ministerio responsanta pri habiteyo ed urbala politiko anke publikigas mezvalora transakto-preci po quadrata metro. Ta figuri esas utila por komparar nominala preci tra periodi e loki, quankam chanji en la kompozeso e karakterizivi di vendita proprieti povas afektar la mezvalori. Altra fonti, inkluzante proprieto-evaluo-kompanii e real-imoblo-portali, publikigas evalui bazita sur expertizo od anuncita preci; ta mezuri ne esas direte interchanjebla kun kompletigita-vendo-statistiki. == Historiala developo == === Expanso ante 1995 === Dum la fino di la 20ma yarcento, domo-preci en Hispania influesis da ekonomiala kresko, urbanizeso, demografiala chanji ed expanso di hipoteko-prestado. La developo di la habiteyo-merkato esis partikulare pronuncata en precipua metropolala arei e litorala regioni. Tamen, nacionala preci-movi celis substancala diferi inter lokala merkati. === Proprieto-buleo (1995–2007) === De la meza di la 1990a yari, Hispania experiencis precipua expanso en rezidala konstrukto e domo-preci. L'introdukto di la euro, falanta interesto-rangi, plu facila aceso a hipoteko-kredito, ekonomiala kresko e forta demando kontributis a l'expanso. Populaciono-kresko, inkluzante enmigro, ed investo en duesma domi anke suportis demando. Mezvalora preci kreskis partikulare rapide dum la frua e meza 2000a yari. Segun historiala serii publikigita da la Hispaniana guvernerio, la mezvalora preco di libera-merkato habiteyo augmentis de aproxime €693 po quadrata metro en 1995 a plu kam €2.000 en 2007. La konstrukto-sektoro expansis substancale, kun granda developi en metropolala arei ed alonge la Mediteranea litoro. La buleo akompanesis da kreskanta hemanala debizeso e substancala regionala diferi en konstrukto e preci-kresko. Sercho da la Banco de España trovis ke reala domo-preci esis super evaluita longa-perioda equilibro-niveli en la maxim multa Hispaniana provinci ye la kolmo di 2007, quankam la grado di tro-evaluo diferas konsiderinde inter regioni.<ref>{{cite web |last1=Álvarez Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Modelling regional housing prices in Spain |publisher=Banco de España |series=Working Papers |number=1941 |date=17 December 2019 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/modelling-regional-housing-prices-spain.html |access-date=3 November 2026}}</ref> === Financala krizo e preci-korektigo (2008–2014) === L'internacionala financala krizo e la krulo di la Hispaniana proprieto-buleo duktis a longa-perioda decenso. La kontrakto di kredito, falanta konstrukto-aktiveso, kreskanta neemployeso e hemanala financala desfacileso reduktis demando por habiteyo. Developeri e financala institucuri akumulis granda proprieto-portofolii, dum ke la quanto di nevendita nove konstruktita domi augmentis. Mezvalora habiteyo-preci falis dum plura intersequanta yari. La dekresko esis partikulare pronuncata en arei qui experiencabis extensa spekulala konstrukto. L'ajustigo afektis ambe nova ed existanta proprieti, quankam lua skalo variis tra provinci e municipi. Sercho examinanta regionala habiteyo-merkati trovis ke la dimensiono di preci-tro-evaluo ye la kolmo di 2007 diferas substancale inter provinci. La sequanta korektigo do ne esis uniforma tra la lando.<ref>{{cite journal |last1=Álvarez-Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Are house prices overvalued in Spain? A regional approach |journal=Economic Modelling |volume=99 |year=2021 |article-number=105499 |doi=10.1016/j.econmod.2021.105499}}</ref> === Rekupero de 2014 === La Hispaniana habiteyo-merkato komencis rekuperar cirkume 2014, pos la ekonomiala receseso. Employeso-kresko, plubonigita ekonomiala kondicioni, rinovigita hipoteko-prestado ed augmentata demando en precipua urbi kontributis a la rekupero. Exterlanda investo e turismo-relatanta demando esis importanta en ula litorala ed insulala merkati. La rekupero esis neegala. Preci augmentis plu rapide en Madrid, Barcelona, la Baleara Insuli ed altra arei kun forta employeso, populaciono-kresko od internacionala demando. En altra regioni, partikulare ti afektita da populaciono-dekresko e tro-provizo di habiteyo, la rekupero esis plu lenta. === Developi de 2020 === La COVID-19 pandemio tempale perturbis habiteyo-transakti ed ekonomiala aktiveso. La merkato pose rekuperis, kun chanji en hemanala preferi, financizo-kondicioni e demando kontributante a rinovigita preci-kresko. Dum la mezo di la 2020a yari, kreskanta demando e limitizita kresko en habiteyo-provizo divenis plu e plu importanta faktori en preci-augmenti. La Banco de España raportis ke reala rezidala kompro-preci kreskis ye mezvaloro di 9,7% en 2025, kompare kun 5,5% en 2024 e 0,4% en 2023. Existanta domi augmentis ye 10,0% en 2025, dum ke nova domi kreskis ye 8,4%.<ref>{{cite web |title=Annual Report 2025 |publisher=Banco de España |year=2026 |url=https://www.bde.es/f/webbe/Sesiones/Publicaciones/PublicacionesAnuales/InformesAnuales/25/InfAnual_2025_En.pdf |access-date=3 November 2026}}</ref> La trimestrala Domo-Preci-Indexo di la INE anke registragis substancala augmenti dum 2025 e la unesma duimo di 2026. Lua nacionala indexo por nova lojeyi atingis 107,23 en la duesma trimestro di 2026, uzante la refero-bazo di la indexo. Ta figuro reprezentas indexo-valoro, ne preco en euri po quadrata metro.<ref>{{cite web |title=Índice de precios de vivienda: vivienda nueva, nacional |publisher=Ministerio de Economía, Comercio y Empresa, based on INE data |url=https://bdsice.mineco.gob.es/indeco/reports/verSerieGraf_limpio.aspx/?codigo=441100&frec=-1 |access-date=3 November 2026}}</ref> == Regionala diferi == Domo-preci varias substancale tra Hispania. Madrid e Barcelona havas inter la maxim chera urbala habiteyo-merkati di la lando, reflektante lia koncentro di employeso, servi, universitati ed ekonomiala aktiveso. La Baleara Insuli ed ula Mediteranea litorala arei anke havas alta preci, parte asociita kun turismo, duesma-domo-kompri ed internacionala demando. Altra regioni experiencis plu febla preci-kresko o min alta mezvalora preci. Populaciono-dekresko, min alta hemanala revenui e plu granda stoko di vakua o neuzata proprieti povas limitizar demando en ula inlanda e rurala arei. Studii di regionala habiteyo-merkati emfazis ke nacionala mezvalori povas celar ta diferi. Analizo di Hispaniana provinci inter 1985 e 2018 trovis ke revenuo, neemployeso e demografiala denseso esis asociita kun longa-perioda habiteyo-preci-developi. Ol anke identifikis substancala diferi en la dimensiono ye qua preci departis de evaluita equilibro-niveli.<ref>{{cite web |last1=Álvarez Román |first1=Laura |last2=García-Posada |first2=Miguel |title=Modelling regional housing prices in Spain |publisher=Banco de España |date=17 December 2019 |url=https://www.bde.es/wbe/en/publicaciones/analisis-economico-investigacion/documentos-trabajo/modelling-regional-housing-prices-spain.html |access-date=3 November 2026}}</ref> == Faktori influanta preci == Plura faktori influas domo-preci en Hispania: * Hemanala revenuo ed employeso: Plu alta revenui ed employeso-oportunesi tendencas suportar habiteyo-demando, partikulare en granda metropolala arei. * Populaciono e hemano-formaco: Populaciono-kresko, migro e chanji en hemano-grandeso influas la quanto e tipo di domi bezonata. * Hipoteko-kredito ed interesto-rangi: La kusto e disponebleso di financizo afektas la kompro-povo di hemanari ed investanti. * Habiteyo-provizo: La disponebleso di developebla tereno, konstrukto-kusti, planado-reguli e la rapideso di konstrukto influas la provizo di nova domi. * Turismo e duesma domi: Internacionala kompranti e demando por vakanco-proprieti afektas preci en litorala arei e la insuli. * Investo ed expekti: Expekti di futura preci-augmenti povas kurajigar investo e kontributar a periodi di rapida valorigado. Empirikala sercho pri Hispania trovis ke domo-preci relatas ekonomiala e demografiala fundamenti, dum ke anke demonstrante ke la relato diferas inter regioni.<ref>{{cite journal |last1=Torres-Téllez |first1=Jonathan |last2=Montero Soler |first2=Alberto |title=Housing prices in Spain after the beginning of the financial crisis: An empirical analysis |journal=Journal of Quantitative Methods for Economics and Business Administration |year=2021 |doi=10.46661/revmetodoscuanteconempresa.4502}}</ref> == Referi == <references /> [[Kategorio:Habiteyo en Hispania]] [[Kategorio:Preco di habiteyo segun lando|Hispania]] [[Kategorio:Ekonomiala historio di Hispania]] [[Kategorio:Ekonomio di Hispania]] qymvl91bbiepc6fixjytjwd54sbjj94 Lietnantal arei di Anglia 0 127736 1144238 2026-11-04T15:12:22Z ThWiki1910 31363 Ridirektas a [[Ceremoniala komtii di Anglia]] 1144238 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ceremoniala komtii di Anglia]] 5lcpxhqu3gde6b1en6o2v2m3gm1qjx0 Lybster 0 127737 1144239 2026-11-04T16:07:46Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lybster Harbour.jpg|right|400px]] '''Lybster''' ([[IFA]] ''ˈlɪbstər'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Caithness]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]]' 1144239 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Lybster Harbour.jpg|right|400px]] '''Lybster''' ([[IFA]] ''ˈlɪbstər'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Caithness]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] qojqa45zvgm3sd1wskk9awlzw6l0sly 1144240 1144239 2026-11-04T16:08:39Z ThWiki1910 31363 1144240 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Lybster Harbour.jpg|right|400px]] '''Lybster''' ([[IFA]] ''ˈlɪbstər'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Caithness]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] p3knaown3u5esn147s45lo6ypc3wmg3 Lybster FC 0 127738 1144241 2026-11-04T16:09:38Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lybster Harbour Entrance.jpg|right|400px]] '''Lybster FC''' od oficale '''Lybster Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Lybster]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]]), fondit en 1887. [[Kategorio:Lybster FC|*]]' 1144241 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Lybster Harbour Entrance.jpg|right|400px]] '''Lybster FC''' od oficale '''Lybster Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Lybster]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]]), fondit en 1887. [[Kategorio:Lybster FC|*]] nh9zi0mt8ykbyq15fd0ieaz815i83x4 Kategorio:Lybster FC 14 127739 1144242 2026-11-04T16:11:14Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lybster FC]]' 1144242 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Lybster FC]] m5p10b6sxqx4hd2avjms10mls4w1kuq Kategorio:Futbalisti di Lybster FC 14 127740 1144243 2026-11-04T16:11:53Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lybster FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lybster FC]]' 1144243 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Lybster FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Lybster FC]] ltrzf949y1au0fynvzwlot8tpyompzm Kategorio:Futbal-exercisti di Lybster FC 14 127741 1144244 2026-11-04T16:12:11Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Lybster FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lybster FC]]' 1144244 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Lybster FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Lybster FC]] q6h2mgu66hjxt4quylql1mj7e19i27n Maybole 0 127742 1144245 2026-11-04T16:16:09Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Maybole from the Cemetery Brae - geograph.org.uk - 239174.jpg|right|400px]] '''Maybole''' ([[IFA]] ''meɪˈboʊl'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[South Ayrshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Ayrshire and Arran]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]]' 1144245 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Maybole from the Cemetery Brae - geograph.org.uk - 239174.jpg|right|400px]] '''Maybole''' ([[IFA]] ''meɪˈboʊl'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[South Ayrshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Ayrshire and Arran]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] m19w40lwrkb17cco061191ezazcdthc Lockerbie 0 127743 1144246 2026-11-04T16:24:24Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lockerbie from above.jpg|right|400px]] '''Lockerbie''' ([[IFA]] ''ˈlɒkərbi'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Dumfries and Galloway]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Dumfriesshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. En [[1988]] hike eventis teroristal [[Atento di Lockerbie|aviacal katastrofo]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]]' 1144246 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Lockerbie from above.jpg|right|400px]] '''Lockerbie''' ([[IFA]] ''ˈlɒkərbi'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Dumfries and Galloway]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Dumfriesshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. En [[1988]] hike eventis teroristal [[Atento di Lockerbie|aviacal katastrofo]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] bk69kdhvz1obka1g9ocn0z9q0str14m Montrose (Unionita Rejio) 0 127744 1144247 2026-11-04T16:31:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Viewofmontrose.jpg|right|400px]] '''Montrose''' ([[IFA]] ''mʌnˈtroʊz'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Angus (Skotia)|Angus]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Angus (Skotia)|Angus]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]]' 1144247 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Viewofmontrose.jpg|right|400px]] '''Montrose''' ([[IFA]] ''mʌnˈtroʊz'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Angus (Skotia)|Angus]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Angus (Skotia)|Angus]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] pyw9juzkel8t1vocetdmyymeikh0ex4 1144248 1144247 2026-11-04T16:32:45Z ThWiki1910 31363 1144248 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Viewofmontrose.jpg|right|400px]] '''Montrose''' ([[IFA]] ''mʌnˈtroʊz'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Angus (Skotia)|Angus]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] n9ibdp0vyyeolarhdi64gp50vtkhuxl West Calder 0 127745 1144251 2026-11-04T17:13:26Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:West Calder Union Square.jpg|right|400px]] '''West Calder''' ([[IFA]] ''wɛst ˈkɔːldər'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[West Lothian]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144251 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:West Calder Union Square.jpg|right|400px]] '''West Calder''' ([[IFA]] ''wɛst ˈkɔːldər'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[West Lothian]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] 6idn97pgdscnram8vy49szdvdmk0rii Muir of Ord 0 127746 1144254 2026-11-04T17:23:13Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Muir of Ord.jpg|right|400px]] '''Muir of Ord''' ([[IFA]] ''ˌmjʊər əv ˈɔːrd'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Inverness-shire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144254 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Muir of Ord.jpg|right|400px]] '''Muir of Ord''' ([[IFA]] ''ˌmjʊər əv ˈɔːrd'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Inverness-shire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] p0a82td0muikdlxbh3z8mf4rh7r8gvp Muirkirk 0 127747 1144256 2026-11-04T17:31:15Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Muirkirk - geograph.org.uk - 38793.jpg|right|400px]] '''Muirkirk''' ([[IFA]] ''ˈmɪrˌkɜːrk'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[East Ayrshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Ayrshire and Arran]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144256 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Muirkirk - geograph.org.uk - 38793.jpg|right|400px]] '''Muirkirk''' ([[IFA]] ''ˈmɪrˌkɜːrk'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[East Ayrshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Ayrshire and Arran]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] ansum25vwcp0z45vl2mh5lxt50b24f4 Musselburgh 0 127748 1144258 2026-11-04T17:36:10Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Tolbooth, High Street, Musselburgh - geograph.org.uk - 5537042.jpg|right|400px]] '''Musselburgh''' ([[IFA]] ''ˈmʌsəlbərə'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[East Lothian]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]]' 1144258 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tolbooth, High Street, Musselburgh - geograph.org.uk - 5537042.jpg|right|400px]] '''Musselburgh''' ([[IFA]] ''ˈmʌsəlbərə'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[East Lothian]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] oefd37idubxo0adfwx9msmq60dlqzn2 Maryhill FC 0 127749 1144260 2026-11-04T18:19:38Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Maryhill.jpg|eta|400px|''Maryhill'' – areo en [[Glasgow]] '''Maryhill FC''' od oficale '''Maryhill Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Glasgow]], fondit en 1884. [[Kategorio:Maryhill FC|*]]' 1144260 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Maryhill.jpg|eta|400px|''Maryhill'' – areo en [[Glasgow]] '''Maryhill FC''' od oficale '''Maryhill Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Glasgow]], fondit en 1884. [[Kategorio:Maryhill FC|*]] 2y0g5jslv7cx6r9o0vnck34p6prn2pa 1144261 1144260 2026-11-04T18:20:00Z ThWiki1910 31363 1144261 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Maryhill.jpg|eta|400px|''Maryhill'' – areo en [[Glasgow]]]] '''Maryhill FC''' od oficale '''Maryhill Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Glasgow]], fondit en 1884. [[Kategorio:Maryhill FC|*]] df53lj4ch9umap186otzho3ozzti96e Kategorio:Maryhill FC 14 127750 1144262 2026-11-04T18:20:41Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Maryhill FC]]' 1144262 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Maryhill FC]] m69p2xe8ncxuzd52ezt12lzvw8tp53c Kategorio:Futbalisti di Maryhill FC 14 127751 1144263 2026-11-04T18:21:20Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Maryhill FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Maryhill FC]]' 1144263 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Maryhill FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Maryhill FC]] p92p976yat5prqkji8qfx7547blgcmm Kategorio:Futbal-exercisti di Maryhill FC 14 127752 1144264 2026-11-04T18:22:02Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Maryhill FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Maryhill FC]]' 1144264 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Maryhill FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Maryhill FC]] mha2nzgk13lb5xh5u47f73fle2qo6rt Maud (Unionita Rejio) 0 127753 1144265 2026-11-04T18:26:58Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Village centre, Maud - geograph.org.uk - 833494.jpg|right|400px]] '''Maud''' ([[IFA]] ''mɔːd'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Aberdeenshire]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144265 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Village centre, Maud - geograph.org.uk - 833494.jpg|right|400px]] '''Maud''' ([[IFA]] ''mɔːd'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Aberdeenshire]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] sn4se88cpml08ybyr5ja44vmlopfd1t 1144266 1144265 2026-11-04T18:28:54Z ThWiki1910 31363 1144266 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Village centre, Maud - geograph.org.uk - 833494.jpg|right|400px]] '''Maud''' ([[IFA]] ''mɔːd'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Aberdeenshire (historiale)|Aberdeenshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] gf3g33eaf3nfpt1h6ofl1l7h0bygsin Maud FC 0 127754 1144267 2026-11-04T18:30:17Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Maud FC''' od oficale '''Maud Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Maud (Unionita Rejio)|Maud]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]]), fondit en 1973. [[Kategorio:Maud FC|*]]' 1144267 wikitext text/x-wiki '''Maud FC''' od oficale '''Maud Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Maud (Unionita Rejio)|Maud]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]]), fondit en 1973. [[Kategorio:Maud FC|*]] 3stqhgrq2jwb51es8zns8ln279zv72i Kategorio:Maud FC 14 127755 1144268 2026-11-04T18:30:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Maud FC]]' 1144268 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Maud FC]] fk9dfzwqmnjty5yixeabd2kzyiqy81i Kategorio:Futbalisti di Maud FC 14 127756 1144269 2026-11-04T18:31:27Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Maud FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Maud FC]]' 1144269 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Maud FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Maud FC]] 5vxhfpyxqmpppc955uxmbg8bn5o6ie9 Kategorio:Futbal-exercisti di Maud FC 14 127757 1144270 2026-11-04T18:31:44Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Maud FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Maud FC]]' 1144270 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Maud FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Maud FC]] qwkdj4g89j3hmsmlrg1xbblpi7brjau Motherwell FC 0 127758 1144273 2026-11-04T18:39:26Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Drone-MFC-Stadium.jpg|right|400px]] '''Motherwell FC''' od oficale '''Motherwell Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Motherwell]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]]), fondit en 1886. [[Kategorio:Motherwell FC|*]]' 1144273 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Drone-MFC-Stadium.jpg|right|400px]] '''Motherwell FC''' od oficale '''Motherwell Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Motherwell]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]]), fondit en 1886. [[Kategorio:Motherwell FC|*]] 6di68z00mq576zrjp3trxf2m7ljf4ix Kategorio:Motherwell FC 14 127759 1144274 2026-11-04T18:40:05Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Motherwell FC]]' 1144274 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Motherwell FC]] 0p6l9nvmku9rx603pchi3n69jbnoypn Kategorio:Futbalisti di Motherwell FC 14 127760 1144275 2026-11-04T18:41:13Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Motherwell FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Motherwell FC]]' 1144275 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Motherwell FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Motherwell FC]] iwxr2609equjdkly88zwsjjyli975rw Kategorio:Futbal-exercisti di Motherwell FC 14 127761 1144276 2026-11-04T18:41:56Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Motherwell FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Motherwell FC]]' 1144276 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Motherwell FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Motherwell FC]] j79h0i4r988y1gpwrjvvq8nw282g50s Kategorio:Konkursi di Motherwell FC 14 127762 1144277 2026-11-04T18:42:44Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Motherwell FC]]' 1144277 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Motherwell FC]] 9v68s0ay6dzaryvtcf7krrp1xmbw3tb Kategorio:Sezoni di Motherwell FC 14 127763 1144278 2026-11-04T18:48:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Motherwell FC]]' 1144278 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Motherwell FC]] 9v68s0ay6dzaryvtcf7krrp1xmbw3tb Motherwell FC Women 0 127764 1144280 2026-11-04T18:55:47Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:National Museum of Rural Life (geograph 3144630).jpg|right|400px]] '''Motherwell FC Women''' od oficale '''Motherwell Football Club Women''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Motherwell]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]]), fondit en 2014. Ol ludis sua konkursi en [[East Kilbride]]. [[Kategorio:Motherwell FC Women|*]]' 1144280 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:National Museum of Rural Life (geograph 3144630).jpg|right|400px]] '''Motherwell FC Women''' od oficale '''Motherwell Football Club Women''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Motherwell]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]]), fondit en 2014. Ol ludis sua konkursi en [[East Kilbride]]. [[Kategorio:Motherwell FC Women|*]] 52vhcv7lx0lzpqmc6kek7bbi6leikvx Kategorio:Motherwell FC Women 14 127765 1144281 2026-11-04T18:56:45Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Motherwell FC Women]]' 1144281 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Motherwell FC Women]] 3uxx405ac6qjnq5fo3f3h37f3ziwrsg Kategorio:Futbalisti di Motherwell FC Women 14 127766 1144282 2026-11-04T18:57:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Motherwell FC Women]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Motherwell FC Women]]' 1144282 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Motherwell FC Women]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Motherwell FC Women]] phfghnh8w941pp5maowzoge137but1y Kategorio:Futbal-exercisti di Motherwell FC Women 14 127767 1144283 2026-11-04T18:59:00Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Motherwell FC Women]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Motherwell FC Women]]' 1144283 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Motherwell FC Women]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Motherwell FC Women]] all6znp6z7ey8bi7k441ireiylz6ghg Nairn 0 127768 1144284 2026-11-04T19:05:29Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Nairn High Street.jpg|right|400px]] '''Nairn''' ([[IFA]] ''ˈnɛərn'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Nairnshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]]' 1144284 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Nairn High Street.jpg|right|400px]] '''Nairn''' ([[IFA]] ''ˈnɛərn'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Highland (administral unajo)|Highland]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Nairnshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] nao560kzy0fpxr6b4cynngu7i0vlvsc Elgin (Moray) 0 127769 1144289 2026-11-04T19:11:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Elgin (Moray)]] a [[Elgin (Unionita Rejio)]] 1144289 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Elgin (Unionita Rejio)]] hezzqq1gwpg6ysq7giitw8qituakveb Newmachar 0 127770 1144296 2026-11-04T19:20:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Ingrams Neuk.jpg|right|400px]] '''Newmachar''' ([[IFA]] ''njuˈmaxər'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Aberdeenshire (historiale)|Aberdeenshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144296 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Ingrams Neuk.jpg|right|400px]] '''Newmachar''' ([[IFA]] ''njuˈmaxər'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Aberdeenshire (historiale)|Aberdeenshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] n5jf3b8sva529caxcwpqav4dr96lsdb Newmains 0 127771 1144298 2026-11-04T19:25:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Newmains Roundabout.jpg|right|400px]] '''Newmains''' ([[IFA]] ''ˈnjuːmeɪnz'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Lanarkshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144298 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Newmains Roundabout.jpg|right|400px]] '''Newmains''' ([[IFA]] ''ˈnjuːmeɪnz'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Lanarkshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Lanarkshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] ix4c0uff5kht7gvd5i5pnhnj73rq3j3 Newtongrange 0 127772 1144300 2026-11-04T19:29:58Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Main Street, Newtongrange (geograph 6041313).jpg|right|400px]] '''Newtongrange''' ([[IFA]] ''ˌnjuːtənˈɡreɪndʒ'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Midlothian]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144300 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Main Street, Newtongrange (geograph 6041313).jpg|right|400px]] '''Newtongrange''' ([[IFA]] ''ˌnjuːtənˈɡreɪndʒ'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Midlothian]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] 4jqsn91sdgd12fpsu97fgc8ju90fpvv Sanquhar 0 127773 1144302 2026-11-04T19:33:38Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Tolbooth Museum at Sanquhar - geograph.org.uk - 7876890.jpg|right|400px]] '''Sanquhar''' ([[IFA]] ''ˈsæŋkər'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Dumfries and Galloway]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Dumfriesshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]]' 1144302 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tolbooth Museum at Sanquhar - geograph.org.uk - 7876890.jpg|right|400px]] '''Sanquhar''' ([[IFA]] ''ˈsæŋkər'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Dumfries and Galloway]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Dumfriesshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] 5xm1appe9r5zt8g4yi9tvhpbdnpa22v Lochranza 0 127774 1144304 2026-11-04T19:40:43Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Lochranza. - panoramio (1).jpg|right|400px]] '''Lochranza''' ([[IFA]] ''lɒxˈrænzə'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Ayrshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Ayrshire and Arran]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. Ol jacas en insulo [[Insulo Arran|Arran]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144304 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Lochranza. - panoramio (1).jpg|right|400px]] '''Lochranza''' ([[IFA]] ''lɒxˈrænzə'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[North Ayrshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Ayrshire and Arran]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. Ol jacas en insulo [[Insulo Arran|Arran]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] tqbag9bj9trhriny05h99gid8hunofe Neilston 0 127775 1144307 2026-11-04T19:46:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Neilston 2022.jpg|right|400px]] '''Neilston''' ([[IFA]] ''ˈniːlstən'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[East Renfrewshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Renfrewshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144307 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Neilston 2022.jpg|right|400px]] '''Neilston''' ([[IFA]] ''ˈniːlstən'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[East Renfrewshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Renfrewshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] 6wdhc3fs02n55uysv98r6vt24qke1e8 Neilston FC 0 127776 1144309 2026-11-04T19:50:02Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Entrance gates to Brig O'Lea Stadium - geograph.org.uk - 7415527.jpg|right|400px]] '''Neilston FC''' od oficale '''Neilston Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Neilston]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[East Renfrewshire]]), fondit en 1897. [[Kategorio:Neilston FC|*]]' 1144309 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Entrance gates to Brig O'Lea Stadium - geograph.org.uk - 7415527.jpg|right|400px]] '''Neilston FC''' od oficale '''Neilston Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Neilston]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[East Renfrewshire]]), fondit en 1897. [[Kategorio:Neilston FC|*]] rgmetgeebmb8ggs6co3oqscnrg0axjc Kategorio:Neilston FC 14 127777 1144310 2026-11-04T19:50:39Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Neilston FC]]' 1144310 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Neilston FC]] hqhe6hglub3pcbm4c8qncnvg411b1qa Kategorio:Futbalisti di Neilston FC 14 127778 1144311 2026-11-04T19:51:13Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Neilston FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Neilston FC]]' 1144311 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Neilston FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Neilston FC]] j9h1qy1241zdleehqsn0c9mehau2qzf Kategorio:Futbal-exercisti di Neilston FC 14 127779 1144312 2026-11-04T19:51:49Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Neilston FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Neilston FC]]' 1144312 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Neilston FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Neilston FC]] 9bc8op75ywgp0yxr7tti57yz9t78asv Neilston FC (1883-1902) 0 127780 1144313 2026-11-04T19:54:51Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Neilston FC''' od oficale '''Neilston Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Neilston]] ([[Renfrewshire]]), existint en yari 1883-1902. [[Kategorio:Neilston FC (1883-1902)|*]]' 1144313 wikitext text/x-wiki '''Neilston FC''' od oficale '''Neilston Football Club''' esis [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de vilajo [[Neilston]] ([[Renfrewshire]]), existint en yari 1883-1902. [[Kategorio:Neilston FC (1883-1902)|*]] qqeiepp2srf8upex91ghbrykgabr19u Kategorio:Neilston FC (1883-1902) 14 127781 1144314 2026-11-04T19:55:30Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Neilston FC (1883-1902)]]' 1144314 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Neilston FC (1883-1902)]] 1uag38zq0y888097g5a94sfrdshlfkp Kategorio:Futbalisti di Neilston FC (1883-1902) 14 127782 1144315 2026-11-04T19:56:15Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Neilston FC (1883-1902)]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Neilston FC (1883-1902)]]' 1144315 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Neilston FC (1883-1902)]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Neilston FC (1883-1902)]] 0t0p3nnt0ztqb8xs2kios9ltpniizki Kategorio:Futbal-exercisti di Neilston FC (1883-1902) 14 127783 1144316 2026-11-04T19:56:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Neilston FC (1883-1902)]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Neilston FC (1883-1902)]]' 1144316 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Neilston FC (1883-1902)]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Neilston FC (1883-1902)]] 7wuxw4zmc8yda2gbawp2auf7ao8fd3a Newburgh (Fife) 0 127784 1144317 2026-11-04T20:02:15Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Newburgh-fife.JPG|right|400px]] '''Newburgh''' ([[IFA]] ''ˈnjuːbərə'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Easat Renfrewshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Fife]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]]' 1144317 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Newburgh-fife.JPG|right|400px]] '''Newburgh''' ([[IFA]] ''ˈnjuːbərə'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Easat Renfrewshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Fife]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] akqkbhis6aebef1lbcyzvmeueju3xie 1144318 1144317 2026-11-04T20:02:34Z ThWiki1910 31363 1144318 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Newburgh-fife.JPG|right|400px]] '''Newburgh''' ([[IFA]] ''ˈnjuːbərə'') esas urbo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Fife]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Urbi en Skotia]] 9vji2qpj66nx4i9hb5k2hbw5s7wk937 Newberg, Oregon 0 127785 1144320 2026-11-04T20:03:37Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Newberg, Oregon]] a [[Newberg (Oregon)]] 1144320 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Newberg (Oregon)]] mmm4hgyqxsu6mjuli95dsy9dmgpsp0f Newburg, Missouri 0 127786 1144322 2026-11-04T20:03:59Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Newburg, Missouri]] a [[Newburg (Missouri)]] 1144322 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Newburg (Missouri)]] 9itkapbvtd66ikr2yp2sqi72qr5z163 Newburgh (Aberdeenshire) 0 127787 1144324 2026-11-04T20:07:28Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Scot-Newburgh- Aberdeenshire-Udny.jpg|right|400px]] '''Newburgh''' ([[IFA]] ''ˈnjuːbərə'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Aberdeenshire (historiale)|Aberdeenshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144324 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Scot-Newburgh- Aberdeenshire-Udny.jpg|right|400px]] '''Newburgh''' ([[IFA]] ''ˈnjuːbərə'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Aberdeenshire]] ([[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Aberdeenshire (historiale)|Aberdeenshire]]), [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] oui61x58nhpo6503dem780wjh5m8ozz Newburgh FC 0 127788 1144325 2026-11-04T20:09:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:East Shore Park.jpg|right|400px]] '''Newburgh FC''' od oficale '''Newburgh Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Newburgh (Fife)|Newburgh]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Fife]]), fondit en 1887 kom ''Tayside Albion''. [[Kategorio:Newburgh FC|*]]' 1144325 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:East Shore Park.jpg|right|400px]] '''Newburgh FC''' od oficale '''Newburgh Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Newburgh (Fife)|Newburgh]] ([[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] [[Fife]]), fondit en 1887 kom ''Tayside Albion''. [[Kategorio:Newburgh FC|*]] 3sagcs845umst5sa1g3dt7wly9ropvi Kategorio:Newburgh FC 14 127789 1144326 2026-11-04T20:10:27Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Newburgh FC]]' 1144326 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Newburgh FC]] l1y7gwla3gvk8ounfq598jgdhrb3cbs Kategorio:Futbalisti di Newburgh FC 14 127790 1144327 2026-11-04T20:10:56Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Newburgh FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Newburgh FC]]' 1144327 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Newburgh FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Newburgh FC]] rmrhxh38bw6abf4d5bqae0zl71t2s45 Kategorio:Futbal-exercisti di Newburgh FC 14 127791 1144328 2026-11-04T20:11:33Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Newburgh FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Newburgh FC]]' 1144328 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Newburgh FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Newburgh FC]] jozhj2ip89d32lvvr5u2h8jwd7i7psw Oakley (Skotia) 0 127792 1144330 2026-11-04T20:38:33Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Blair tower, Oakley - geograph.org.uk - 1468581.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Fife]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]]' 1144330 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Blair tower, Oakley - geograph.org.uk - 1468581.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Administrala subdividuri di Skotia|konsilal areo]] e [[Lietnantal arei di Skotia|lietnantal areo]] [[Fife]], [[Skotia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Skotia]] ndteqkkqa9vc10theg2229b4flyzdt1 Oakley (Dorset) 0 127793 1144331 2026-11-04T20:45:41Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Merley, The Willett Arms - geograph.org.uk - 1551933.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Dorset]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]]' 1144331 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Merley, The Willett Arms - geograph.org.uk - 1551933.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Dorset]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]] opmwq4loyf9k5tyv9l2hu6rckxd5l29 Oakley (Buckinghamshire) 0 127794 1144332 2026-11-04T20:47:44Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Oakley StMary NE.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Buckinghamshire]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]]' 1144332 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Oakley StMary NE.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Buckinghamshire]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]] r5lu0n9rx3uwvb54682ab21rwe16f1g Oakley (Bedfordshire) 0 127795 1144333 2026-11-04T20:49:34Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:St Marys Church, Oakley (geograph 3530825).jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Bedfordshire]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]]' 1144333 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:St Marys Church, Oakley (geograph 3530825).jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Bedfordshire]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]] hot33078htcp3csno8l6tf4zg874vhf Oakley (Hampshire) 0 127796 1144334 2026-11-04T20:51:47Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Fox Pub At Oakley.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Hampshire]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]]' 1144334 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Fox Pub At Oakley.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Hampshire]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]] bvt975adr0njsls4c7hv9qztya3abep Oakley (Suffolk) 0 127797 1144335 2026-11-04T20:56:01Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:St Nicholas Oakley - geograph.org.uk - 1542205.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Suffolk]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]]' 1144335 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:St Nicholas Oakley - geograph.org.uk - 1542205.jpg|right|400px]] '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas vilajo en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Suffolk]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Vilaji en Anglia]] c8t7xx6ufwyqxqwslpx9dg7eehgkdl1 Kategorio:Domari 14 127798 1144337 2026-11-04T21:02:11Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Rurala geografio]] [[Kategorio:Vilaji]]' 1144337 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Rurala geografio]] [[Kategorio:Vilaji]] rvs70pd96umiymmzdxohgjez2mkk5g0 Kategorio:Domari en Usa 14 127799 1144340 2026-11-04T21:14:24Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari|Usa]] [[Kategorio:Geografio di Usa]]' 1144340 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari|Usa]] [[Kategorio:Geografio di Usa]] 70aleg1s7u46e4oredtueeney3un9af Kategorio:Domari en Unionita Rejio 14 127800 1144341 2026-11-04T21:15:27Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari|Unionita Rejio]] [[Kategorio:Geografio di Unionita Rejio]]' 1144341 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari|Unionita Rejio]] [[Kategorio:Geografio di Unionita Rejio]] e0p0c9bgwow5599ef4cb4d745xhlcw2 Kategorio:Domari en Anglia 14 127801 1144342 2026-11-04T21:17:11Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari en Unionita Rejio|Anglia]] [[Kategorio:Geografio di Anglia]]' 1144342 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari en Unionita Rejio|Anglia]] [[Kategorio:Geografio di Anglia]] 70l24u3rvh0yijfpm0c4ybzeoioi0jm Kategorio:Domari en Skotia 14 127802 1144343 2026-11-04T21:18:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari en Unionita Rejio|Skotia]] [[Kategorio:Geografio di Skotia]]' 1144343 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari en Unionita Rejio|Skotia]] [[Kategorio:Geografio di Skotia]] dxukdg8d11bo7h90z9ee8jk0o9n8itz Kategorio:Domari en Wals 14 127803 1144344 2026-11-04T21:19:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari en Unionita Rejio|Wals]] [[Kategorio:Geografio di Wals]]' 1144344 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari en Unionita Rejio|Wals]] [[Kategorio:Geografio di Wals]] crbqzi0fms1b7es0kue447n523z2u4t Kategorio:Domari en Nord-Irlando 14 127804 1144345 2026-11-04T21:20:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari en Unionita Rejio|Nord-Irlando]] [[Kategorio:Geografio di Nord-Irlando]]' 1144345 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari en Unionita Rejio|Nord-Irlando]] [[Kategorio:Geografio di Nord-Irlando]] hxpemlyjvdxif4g04ubof9uqr8oz7mb Kategorio:Domari en Chekia 14 127805 1144347 2026-11-04T21:22:32Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari|Chekia]] [[Kategorio:Geografio di Chekia]]' 1144347 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari|Chekia]] [[Kategorio:Geografio di Chekia]] s8anodu8zs79yy13r5l6pbg2do8qyfu Kategorio:Domari en Kanada 14 127806 1144348 2026-11-04T21:25:16Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari|Kanada]] [[Kategorio:Geografio di Kanada]]' 1144348 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari|Kanada]] [[Kategorio:Geografio di Kanada]] greao56rx3bmtr8cmx6jac5dymhvoxi Kategorio:Domari en Chili 14 127807 1144349 2026-11-04T21:26:05Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari|Chili]] [[Kategorio:Geografio di Chili]]' 1144349 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari|Chili]] [[Kategorio:Geografio di Chili]] qyy3gezs1mlcmu2py75vbhimf1z91km Kategorio:Domari en Italia 14 127808 1144350 2026-11-04T21:27:51Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Domari|Italia]] [[Kategorio:Geografio di Italia]]' 1144350 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Domari|Italia]] [[Kategorio:Geografio di Italia]] m4wemnqso601fzvbj2azuo95rvb332i Oakley (Staffordshire) 0 127809 1144351 2026-11-04T21:33:48Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas [[domaro]] en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Staffordshire]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Domari en Anglia]]' 1144351 wikitext text/x-wiki '''Oakley''' ([[IFA]] ''ˈəʊkli'') esas [[domaro]] en [[Ceremoniala komtii di Anglia|ceremoniala komtio]] [[Staffordshire]], [[Anglia]], [[Unionita Rejio]]. [[Kategorio:Domari en Anglia]] cm5xw8ibjaywza96ph8sbyu4e6n1xe6 Nancy Pelosi 0 127810 1144353 2026-11-04T22:08:26Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Official photo of Speaker Nancy Pelosi in 2019.jpg|eta|Nancy Pelosi, oficala fotografuro 2019]] '''Nancy Patricia Pelosi''' ([[Pronunco|pron]].: ''nensi-pelosi''), nasko-nomo '''D'Alesandro''' (n. [[Baltimore]], la [[26ma di marto]] [[1940]]) esas Usana politikisto por la [[Demokrata Partiso]]. El esis prezidanto di la Domo di Deputiti (2007-2011 e 2019-2023). Pelosi esis l'unesma muliero qua investesis en ica ofico. Inter 2003-2023 el esis partisestro e Parl...' 1144353 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Official photo of Speaker Nancy Pelosi in 2019.jpg|eta|Nancy Pelosi, oficala fotografuro 2019]] '''Nancy Patricia Pelosi''' ([[Pronunco|pron]].: ''nensi-pelosi''), nasko-nomo '''D'Alesandro''' (n. [[Baltimore]], la [[26ma di marto]] [[1940]]) esas Usana politikisto por la [[Demokrata Partiso]]. El esis prezidanto di la Domo di Deputiti (2007-2011 e 2019-2023). Pelosi esis l'unesma muliero qua investesis en ica ofico. Inter 2003-2023 el esis partisestro e [[Parlamentala grupo|parlamentala grupestro]] de 2003-2007 e 2011-2019. {{DEFAULTSORT:Pelosi, Nancy}} [[Kategorio:Usana politikisti]] noqjevvmrhlmrvs5zfd5b303zl0fnsi 1144358 1144353 2026-11-04T22:49:03Z Idisto 28999 /* */ Ligili 1144358 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Official photo of Speaker Nancy Pelosi in 2019.jpg|eta|Nancy Pelosi, oficala fotografuro 2019]] '''Nancy Patricia Pelosi''' ([[Pronunco|pron]].: ''nensi-pelosi''), nasko-nomo '''D'Alesandro''' (n. [[Baltimore]], la [[26ma di marto]] [[1940]]) esas [[Usa|Usana]] politikisto por la [[Demokrata Partiso (Usa)|Demokrata Partiso]]. El esis prezidanto di la Domo di Deputiti (2007-2011 e 2019-2023). Pelosi esis l'unesma muliero qua investesis en ica ofico. Inter 2003-2023 el esis partisestro e [[Parlamentala grupo|parlamentala grupestro]] de 2003-2007 e 2011-2019. {{DEFAULTSORT:Pelosi, Nancy}} [[Kategorio:Usana politikisti]] pr0vp8emfot44tph60xc687u9twu76e Semtex 0 127811 1144355 2026-11-04T22:27:55Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun ''''Semtex''' esas plastica exploziva materialo kun larja aplikebleso. Ol unesma-foye fabrikesis da entraprezuro en [[Chekoslovakia]]. Semtex erste uzesis por explozigar edifici e por militala uzo. Semtex precipue esas konoc(ach)ata pro olua populareso inter [[Terorismo|teroristi]]. La materialo esas tre explozivega, nur 250 grami suficas por ter-kolizionigar aviono. Ex-e, por l'[[atento di Lockerbie]] en 1988, 312 grami suficis por ter-kolizionigar [[Boeing 747]]. K...' 1144355 wikitext text/x-wiki '''Semtex''' esas plastica exploziva materialo kun larja aplikebleso. Ol unesma-foye fabrikesis da entraprezuro en [[Chekoslovakia]]. Semtex erste uzesis por explozigar edifici e por militala uzo. Semtex precipue esas konoc(ach)ata pro olua populareso inter [[Terorismo|teroristi]]. La materialo esas tre explozivega, nur 250 grami suficas por ter-kolizionigar aviono. Ex-e, por l'[[atento di Lockerbie]] en 1988, 312 grami suficis por ter-kolizionigar [[Boeing 747]]. [[Kategorio:Explozivi]] gtuyrfhmvvo21tdndlm5150qyg6h932 Araucaria araucana 0 127812 1144364 2026-11-05T11:23:07Z Forstbirdo 3024 Pagino kreesis kun ''''''Araucaria araucana''''' o '''Chiliana araukario''', esas [[speco]] de sempreverda [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[araukario]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[araukariacei]]. Ol naturale trovesas en [[Chili]] e [[Arjentinia]]. [[Kategorio:Araukario]]' 1144364 wikitext text/x-wiki '''''Araucaria araucana''''' o '''Chiliana araukario''', esas [[speco]] de sempreverda [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[araukario]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[araukariacei]]. Ol naturale trovesas en [[Chili]] e [[Arjentinia]]. [[Kategorio:Araukario]] ki15t7k98ru316o83bx1ovb6yvc9cwp 1144365 1144364 2026-11-05T11:36:17Z Forstbirdo 3024 1144365 wikitext text/x-wiki '''''Araucaria araucana''''' o '''Chiliana araukario''', esas [[speco]] de sempreverda [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[araukario]], [[familio (biologio)|familio]] de la [[araukariacei]]. Ol naturale trovesas en [[Chili]] e [[Arjentinia]]. [[Kategorio:Araukario]] 6ai4ilqo6heky90ju0xjlsewb4itr4q 1144368 1144365 2026-11-05T11:58:36Z Forstbirdo 3024 1144368 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Araucana ubicacion.jpg|eta|Loki ube naturale povas existar chiliana araukarii (videz [[purpurea koloro]])]] '''''Araucaria araucana''''' o '''Chiliana araukario''', esas [[speco]] de sempreverda [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[araukario]], [[familio (biologio)|familio]] de la [[araukariacei]]. Ol naturale trovesas en [[Chili]] e [[Arjentinia]]. [[Kategorio:Araukario]] nurbtq87flur5p5bnpd0z9p0xdnt4oz