Vikipedija isvwiki https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Special Besěda Koristnik Besěda s koristnikom Vikipedija Besěda Vikipedije Fajl Besěda o fajlu MediaWiki Besěda o MediaWiki Šablon Besěda o šablonu Pomoč Besěda o pomoči Kategorija Besěda o kategoriji TimedText TimedText talk Modul Besěda modula Event Event talk 0 1176 49145 35266 2026-10-28T18:38:45Z Jakub Škoda 1245 Popravjenje teksta 49145 wikitext text/x-wiki '''"Kolorovana ptica"''' ({{Jezyky|cs|Nabarvené ptáče}}) jest češsko-slovačsko-ukrajinsky črnoběly vojenny dramatičny film [[Čehija|češskogo]] režisera [[Vaclav Marhoul|Vaclava Marhoula]], ktory byl izdany v 2019 roku.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-54103761 |title=The Painted Bird: Stellan Skarsgård on the film's 'brutal violence' |work=BBC News |language=en |accessdate=11 September 2020}}</ref> Film jest adaptacija jednonazvanogo romana [[Ježi Kosinski|Ježi Kosinskogo]], "[[Kolorovana ptica]]" ({{Jezyky|en|The Painted Bird}}).<ref name="Stellan Skarsgard to Star in Holocaust Drama 'The Painted Bird'">{{Cite web|title=Stellan Skarsgard to Star in Holocaust Drama 'The Painted Bird'|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/stellan-skarsgard-star-holocaust-drama-painted-bird-986948|website=The Hollywood Reporter|access-date=22 February 2018|language=en}}</ref><ref name="PRODUCTION: Václav Marhoul Starts Shooting The Painted Bird - FilmNewEurope.com">{{Cite web|last1=Strbova|first1=Denisa|title=PRODUCTION: Václav Marhoul Starts Shooting The Painted Bird|url=https://www.filmneweurope.com/news/czech-news/item/114165-production-vaclav-marhoul-starts-shooting-the-painted-bird|website=www.filmneweurope.com|access-date=22 February 2018|language=en-gb}}</ref> Jest prvy film, ktory vključaje [[medžuslovjansky jezyk]].<ref>{{Cite web|title="Раскрашенная птица" – кинодебют межславянского языка|url=https://www.radio.cz/ru/rubrika/bogema/-raskrashennaya-ptica-kinodebyut-mezhslavyanskogo-yazyka|website=Radio Praha|access-date=28 January 2019|language=ru}}</ref> Marhul glasil, čto on rěšil koristati medžuslovjansky, da by nijedin slovjansky narod ne opoznal sebe v jego historiji.<ref name="Nabarvené ptáče aneb Bolestivé pochybnosti o poslání živočišného druhu Homo sapiens">{{Cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Nabarvené ptáče aneb Bolestivé pochybnosti o poslání živočišného druhu Homo sapiens |url=https://www.kinobox.cz/clanek/17031-vaclav-marhoul-o-nabarvenem-ptaceti |website=Kinobox.cz |access-date=2 September 2019 |language=cs}}</ref> == Pověst == V neizvěstnoj česti Vozhodnoj Evropy v času [[Druga světova vojna|Drugoj světovoj vojny]] juny mladec žive so svojeju tetkoju. Poslě jej neočekyvanoj smrti mladec slučajno žže jih dom i ostavjaje jego. Jego slědne prigody sut red strašnyh sustrěč s negramotnostju, eksploatacijeju i nemoralnostju. V prvom selu, v ktoro on prihodi, jego kupovaje stary lěčitelj, ale pozdněje jego vinet za nesčestje i kydajut v rěku. Potom jego berut mlynar i jego žena. Mladec vidi, kako mlynar izdolbaje oči hlapca, ktory prědže gleděl na jego ženu, i odběgaje od njih. Poslě on strěčaje Leha, pticevoda, ktory obhodi se s njim dobro. Leh imaje seks s dikoju ženoju, ktoru městne seljanky potom žestoko nasilovajut. Poslě togo Leh věšaje se. Mladec odhodi. Mladec nahodi krotkogo konja s slomjenoju nogoju i bere jego do slědnogo sela, kde seljan ubije konja. Kosačska kavalerija prinudžajut seljanov prědati mladca němečskym nacistam, ibo v njem videt jevreja. Němečsky soldat, ktoromu govoret ubiti mladca, osvobadžaje jego. Potom jego lovet straži [[Šucštafelj]]a, ktore privodet jego v městny grad, ale jego iznova spasajut od razstrěla. Městny duhovnik bere mladca, ale potom razměščaje jego žiti s městnym mužem Garbosom, ktory jest pedofil. Mladec ubivaje Garbosa. Poslě smrti duhovnika jego zaměnu ne interesuje sudba mladca i on izběgaje iz grada. Mladca potom bere k sobě Labina. Kogdy jej stary otec umiraje, ona prinudžaje mladca k seksualnym aktam s njeju, udarjajuči jego, kogdy on čtokoli ne može izdělati, i izsmějivajuči jego črěz simulaciju seksa s kozoju. Mladec potom odplačaje jej ubijstvom kozy i metańjem jej glavy v okno Labiny prěd běgstvom iz jej doma. Mladec kontaktuje [[Črvena armija|Črvenu armiju]]. Jedin iz sovětskyh vojinov, snajper Mitka, rěšaje začasno opekati jego. Mladec vidi, kako Mitka ubivaje několikyh městnyh ljudij v karu za napad na sovětskyh vojinov. Kogdy sovětsko vojsko izhodi bojevati, oni posylajut mladca v sirotišče, kde on jest jedinec i několikokratno probuje izběgti. Jego izbivaje městny prodavec-antisemit, ktorogo on ubivaje v mstě. Muž Nikodem prihodi v sirotišče, s solzami pozdravjaje mladca kako svojego syna, i bere jego do doma. Mladec odkazyvaje govoriti. Nikodem probuje objasniti, čemu oni poslali mladca k jego tetkě, i mladec gněvno protestuje. Nikodem zapytaje, pomni li mladec hot svoje ime, ale mladec ne odpovědaje. Nikodem zasne v avtobusu, v ktorom oni jedut do doma. Jego syn priměčaje tatuovano čislo na rukě otca i piše svojim prstom na avtobusnom oknu svoje ime, Joska. == Spis aktorov == {{Div col|colwidth=25em|content= * Petr Kotlar — Joska * Nina Šunevič — Marta * Ala Sakalova — Olga * Udo Kir — mlynar * Mihaela Doležalova — žena mlynara * Stellan Skarsgord — Hans * Harvi Kejtel — duhovnik * Džulian Sands — Garbos * Julia Vidrnakova — Labina * Leh Dyblik — Leh * Aleksej Kravčenko — Gavrila * Bari Peper — Mitka * Petr Vaněk — Nikodem * Radim Fiala — kozak * Jitka Čvančarova — Ludmila * Aleksander Leopold Šank — straž Šucštafelja * Aleksandr Minajev — vojin Črvenoj armije * Pavel Kříž * Zdeněk Peha — rabotnik * Milan Šimaček — vlastnik konja * Martin Nahalka — črveny partizan * Dominik Veber — kapitan * Andrej Poljak — lěkar v sirotišču * Filip Kankovsky — prodavec * Lukaš Hložek }} == Iztvorjenje == Iztvorjenje filma načeli v marecu 2017 i trvali 16 měsecev. Filmovanje dělali v [[Čehija|Čehiji]] (Kuřivody, Brno, Brněnska tjurjma, Jozefov, Bezdružice, Černošín, Kácov i Boletice), [[Slovakija|Slovakiji]] (na rěke Váh), [[Poljska|Poljskě]] i [[Ukrajina|Ukrajině]]. 43 městopoloženja bylo koristovano v filmovanju za 100 dnjej, podčas ktoryh snjali 236 scen, 1520 snimkov i 3531 dublej. Iztvorjenje dokončili v oktobru 2018 roka. == Iztočniky == <references /> == Vněšnje linky == * [http://steen.free.fr/interslavic/the_painted_bird.html Stranica o filmu] na sajtu [[Jan van Steenbergen|Jana van Steenbergena]] {{Prěvod|en|The Painted Bird (film)|revizija=1097309431}} [[Kategorija:Filmy]] [[Kategorija:Čehija]] [[Kategorija:Slovakija]] [[Kategorija:Ukrajina]] [[Kategorija:Medžuslovjansky]] 9nmo6nk87s2ux7d1i94uxe6etawweq6 0 6512 49139 48873 2026-10-28T17:11:30Z SzymonV 104 49139 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;" ! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Jehven Konovalec|Јехве Коновалец}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Євген Коновалець}}}}</span> |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Yevgen Konovalec.jpg|frameless]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija |- | style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se: |14 junija 1891<br>Zaškiv, [[Avstro-Vugrija]] |- | style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl: |23 maja 1938 (46 lět)<br>[[Rotterdam]], Holandija |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] |- | style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Obdobje: |od 1929<br>do 1938 |- | style="vertical-align: top;" |'''Prědhodnik:''' |''funkcija stvorjena'' |- | style="vertical-align: top;" |'''Naslědnik:''' |{{-|[[Andrij Melnyk|Andrij Melnyk]]|[[Andrij Melnyk|Андреј Мелник]]}} |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost |- | style="font-weight:bold;" |Oblast: |Politik, vojak |} '''{{-|{{-|Jehven Konovalec}}|Јехвен Коновалец}}''' (*&nbsp;14 junija 1891, Zaškiv - †&nbsp;23 maja 1938, [[Rotterdam]]) - [[Украјина|ukrajinsky]] polkovnik armiji [[Ukrajinska Narodna Republika|Ukrajinskoj Narodnoj Republiki]], poslě ukrajinsky nacionalističny aktivist, prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] (OUN).{{DEFAULTSORT:Konovalec Jevhen}} [[Kategorija:Fašisti]] [[Kategorija:Ukrajinski politiki]] 66zyk2mymytv2n619u8flzb9uns8xgk 0 6514 49137 48874 2026-10-28T15:02:45Z SzymonV 104 49137 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;" ! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Andrij Melnyk|Андреј Мелник}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Андрій Атанасович Мельник}}}}</span> |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Andriy Melnyk.JPG|frameless]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija |- | style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se: |12 dekembra 1890<br>Volja Jakubova, [[Avstro-Vugrija]] |- | style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl: |1 novembra 1964 (46 lět)<br>{{-|Clervaux|Клерво}}, [[Luksemburg]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] |- | style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Obdobje: |od 1938<br>do 1940 |- | style="vertical-align: top;" |'''Prědhodnik:''' |[[Jevhen Konovalec]] |- | style="vertical-align: top;" |'''Naslědnik:''' |razlom na [[OUN-M]] i [[OUN-B]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost |- | style="font-weight:bold;" |Oblast: |Politik, vojak |} '''{{-|{{-|Andrij Melnyk}}|Андреј Мелник}}''' (*&nbsp;12 dekembra 1890, Volja Jakubova - †&nbsp;1 novembra 1964, {{-|Clervaux|Клерво}}) - [[Украјина|ukrajinsky]] vojak i politik. Polkovnik armiji [[Ukrajinska Narodna Republika|Ukrajinskoj Narodnoj Republiki]], nacionalističny aktivist, prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] (OUN) v godah 1938 - 1940.{{DEFAULTSORT:Melnyk Andrij}} [[Kategorija:Fašisti]] [[Kategorija:Ukrajinski politiki]] cfuz0pi8osm0d026q3m6va823wmvuph 0 6529 49136 49001 2026-10-28T15:01:50Z SzymonV 104 49136 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;" ! colspan="2" style="background:#e56dc4; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |Dionisij<br><small>{{-|{{-|Konstanty Waledyński}}|{{-|Konstanty Waledyński}}}}</small> |- ! colspan="2" style="text-align: center;" |Metropolit Varšavsky i vsej Poljsky |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Metropolita dionizy waledyński 1928.jpg|frameless]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija |- | style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se: |4^?/16 maja 1876<br>Murom, Rosijska Imperija |- | style="vertical-align: top;" |'''Umrl:''' |15 marca 1960<br>[[Varšava]] |} '''Dionisij''', urodženy kako '''{{-|Konstanty Nikołajewicz Waledyński|Константин Николајєвич Валединскиј}}''' (* 14 septembra 1955, Murom) – episkop Russkoj Pravoslavnoj Crkve. Od 1923 goda vrhnik [[Poljska Avtokefalna Pravoslavna Crkva|Poljskoj Avtokefalnoj Pravoslavnoj Crkve]] s dostojenstvom Metropolita Varšavskogo i vsej Poljsky. Byl vrhnikom do lěta 1948, kogda stal se oddaljenym prěz stalinovo vladanje. == Životopis == Urodil se v Muromu v rodině pravoslavnogo duhovnika {{-|Nikolaja Ivanoviča Valedynjskogo|Николаја Ивановича Валедыњского}}<ref name=":1">''{{-|[https://zarubezhje.narod.ru/gi/d_008.htm Митрополит Дионисий (Валединский Константин Николаевич) (Dionizy (Waledynski), Dionisios) (1876 – 1960).]}}'' Data dostupa: 27 septembra 2009. (na russkom) </ref>, ktory umrl, kogda Konstantin iměl 12 godov<ref name=":1" />. Studoval [[Teologija|teologiju]] na Duhovnoj Akademiji v [[Казањ|Kazanji]]. Ješče podčas studija, 14 septembra 1897, prijel redovne oběčanja, a duhovno posvečenje dostal dva goda po tom. == Linky == <references /> == Vněšnje linky == {{Prěvod|pl|Dionizy (Waledyński)}} [[Kategorija:Poljaki]] [[Kategorija:Religija]]{{Zakončiti prěvod|isv|data=2026-10}} 0rtc12vjy74654n47qrrxj4bbkj5nkp 0 6534 49138 49119 2026-10-28T15:06:34Z SzymonV 104 49138 wikitext text/x-wiki {{Začetok|data=2026-10}} '''Neoslavizm''' ([[Grečsky jezyk|gr]]. {{-|{{-|νέος}}}} ''{{-|{{-|néos}}}}'' "novy" + [[Latinsky jezyk|lat]]. ''{{-|{{-|Slavi}}}}'' "Slovjani") - političny ruh, ktory pojavil se na koncu 19. věka. Vyrastal iz [[Panslavizm|panslavizma]], ale kritizoval jego, i težil k ravnopravnoj kooperacije vsih slovjanskyh narodov bez dominacije [[Росија|Rossije]] i [[Pravoslavje|pravoslavja]], glavno protiv němečskogo ekspansionizma. Tvorcami ideje neoslavizma byli sut [[Čehija|češsky]] politik {{-|[[Karel Kramář|Karel Kramář]]|[[Karel Kramář|Карел Крамарж]]}}, [[Slovenija|slovenečsky]] bankir [[Ivan Hribar]], i takože rusinsky pravnik i politik {{-|{{-|Mykola Hlibovyckyj}}|Микола Глибовицкиј}}<ref>{{-|Енциклопедія українознавства. Словникова частина (ЕУ-II). Париж, Нью-Йорк, 1955, Т. 1, c. 389.}}</ref>. Ruh prěz isty čas iziskal poddrživanje v měktoryh političnyh krugah Rosije, jednako gledeči na diskriminaciju Rusov odnosno [[Poljaki|Poljakov]], [[Украјинци|Ukrajincev]], a takože [[Бєлоруси|Bělorusov]], kak takože vladajuči v Rosiji [[antikatolicizm]], neoslavizm ne iziskal vyše širokogo poddrživanja. V Poljske svezany s ruhom byl jest {{-|[[Roman Dmovski|Roman Dmowski]]|[[Roman Dmovski|Роман Дмовски]]}}<ref>{{-|Piotr Wandycz The Lands of Partitioned Poland, 1795–1918 University of Washington Press 1974.}}</ref>. Ideja noeslavizma iměla svoj vplyv takože na povstanje [[Jugoslavija|Jugoslavije]]<ref>{{-|Ivan Čolović, Celia HawkesworthThe Politics of Symbol in Serbia: essays in political anthropology 2002.}}</ref>. == I Neoslavističny Sjezd v Pragě == Podčas prvogo sjezdu učestvovalo ponad 80 delegatov iz ražnyh slovjanskyh držav<ref name=":1">{{-|Alexander J. Michaels, "Neoslavism and its Attempt at Russo-Polish Rapprochement", 1908–1910}}</ref>, medžu inymi: * Rosija: [[Mihail Krasovskij|Mihail V. Krasovskij]]^{[<nowiki/>[[:ru:Красовский,_Михаил_Васильевич|ru]]]}, [[Vasilij A. Maklakov]]^{[<nowiki/>[[:ru:Маклаков,_Василий_Алексеевич|ru]]]} * Poljska: {{-|[[Roman Dmovski|Roman Dmowski]]|[[Roman Dmovski|Роман Дмовски]]}}, [[Marian Zdziechowski]]^{[<nowiki/>[[:pl:Marian_Zdziechowski|pl]]]} * Čehija: {{-|[[Karel Kramář|Karel Kramář]]|[[Karel Kramář|Карел Крамарж]]}} * Hrvatija i Srbija: [[Stjepan Radić]]^{[<nowiki/>[[:sh:Stjepan_Radić|sh]]]} * Slovenija: [[Ivan Hribar]] * Bulgarija: [[Stefan Bobčev]]^{[<nowiki/>[[:bg:Стефан_Бобчев|bg]]]} Oficialny otvor nastupilo 13 julija 1908 godu pod voditeljstvom {{-|[[Karel Kramář|Karela Kramářa]]|[[Karel Kramář|Карела Крамаржа]]}}. V prěmolvjenju {{-|Kramář|Крамарж}} podčrkal, že neoslavizm phaje se izključiteljno do sbližanja kulturnogo i ekonomičnogo. Rosijski delegati uvěrjali o podporu Rosiji dlja svobody i razvitju slovjanskyh narodnosti.<ref name=":1" /> == Linky == <references /> [[Kategorija:Panslavizm]] [[Kategorija:Slovjanska kultura]] q5d5e8trwbx71dpuhf0zevnywtknjlf 0 6543 49143 49130 2026-10-28T17:53:06Z TeSvitak 1251 infobox 49143 wikitext text/x-wiki {{Kartka sobytje | title = Vugrsko povstanje 1956 lěta | name = Vugrsko povstanje 1956 lěta | native_name = {{Jezyky|hu|1956-os magyar forradalom}} | image = Sztálin_szobor_Budapest.jpg | caption = Razrušeny pamjatnik Stalina v Budapeštu | date = [[23. oktobr]] — [[11. novembr]] [[1956]] | place = [[Vugrija]] (osoblivo [[Budapešt]], [[Csepel]], [[Dunapentele]]) | result = Sovjetska vojenna poběda, podušenje povstanja, likvidacija praviteljstva Imre Nagya, ustanovljenje režima Jánosa Kádára | combatant1 = Vugrsky povstanecy (Nacionalna straža, rabotničske sovjety) | combatant2 = [[Sovjetsky Sojuz]] ([[Sovjetska Armija]], operacija «Vihr»); provsovjetske sily [[ÁVH]] | commander1 = [[Imre Nagy]]; [[Pál Maléter]] (areštovany); [[Gergely Pongrátz]] | commander2 = [[Nikita Hruščev]]; [[Ivan Konev]]; [[Ivan Serov]]; [[János Kádár]] | strength1 = okolo 45 000 — 50 000 povstanecov i dobrovoljcev | strength2 = okolo 60 000 sovjetskyh vojnikov, 6 000 tankov i bronirovanyh mašin | casualties1 = 2 652 ubityh Madjarov, vyše 19 200 ranjenyh | casualties2 = 669–722 ubityh sovjetskyh vojnikov, 1 251 ranjenyh, 51 bez věsti propalyh }} '''Vugrsko povstanje 1956 lěta''' (takože znano kako '''Vugrska revolucija 1956 lěta'''; {{Jezyky|hu|1956-os magyar forradalom}}) bylo vsenarodno povstanje protiv komunističskogo režima i sovětskoj dominacije v [[Vugrija|Vugriji]], ktore trvalo od [[23. oktobr|23. oktobra]] do [[11. novembr|11. novembra]] [[1956]] lěta. V jego drugoj fazě [[Sovjetsky Sojuz]] provedl velikomaštabnu vojennu operaciju «Vihr» ({{Jezyky|hu|Forgószél hadművelet}}) dlja podušenja revolucije i likvidacije demokratičnogo praviteljstva [[Imre Nagy|Imre Nagya]]. == Historija == Povstanje začelo se 23. oktobra 1956 lěta kako mirna demonstracija studentov v [[Budapešt|Budapeštu]]. Studenti izrazili sut svoje trěbovanja: demilitarizaciju, svobodu slova, svobodne vybory i vyvod sovětskyh vojsk iz krajiny. Demonstracija brzo prěrasla v masovno povstanje, kogda tyseči ljudij vyšli na ulice. Povstanci srušili monumentalny pametnik [[Josif Stalin|Stalina]] i zajeli ključne objekty v stolici. Premier-ministrom stal se reformovany komunist [[Imre Nagy]], ktory oběčal demokratizaciju, likvidaciju tajnoj policije ÁVH i neutralitet Vugriji s vyhodom iz [[Varšavsky pakt|Varšavskogo pakta]].<ref name="romsics">{{Cite book |last=Romsics |first=Ignác |title=Magyarország története a XX. században |publisher=Osiris Kiadó |year=2010 |isbn=978-963-276-162-6 |language=hu}}</ref> == Sovjetska odluka o intervenciji == Izprva, [[30. oktobr|30. oktobra]] 1956 lěta, sovětska vlada izdala oficialnu deklaraciju, v ktoroj oběčala prěgledati vojenne i ekonomične odnošenja s krajinami Varšavskogo pakta na osnově ravnopravnosti i prěgovorjati o vyvodu sovětskyh vojsk iz Vugriji.<ref name="horvath">{{Cite book |last=Horváth |first=Miklós |title=1956 hadtörténete |publisher=Zrínyi Kiadó |year=2003 |isbn=978-963-327-375-3 |language=hu}}</ref> Jednakože, uže [[31. oktobr|31. oktobra]] Politbjuro CK KPSS pod rukovodstvom [[Nikita Hruščev|Nikity Hruščeva]] izměnilo svoju poziciju. Na tuto rěšenje vplyvali slědujuče faktory: * objavjenje neutraliteta Vugriji i jejin vyhod iz Varšavskogo pakta od praviteljstva Imre Nagya; * razvitje [[Suecska kriza|Suecskoj krizy]], ktora odvratila vnimanje zapadnyh deržav (SŠA, Velika Britanija, Francija); * strah utraty kontroly nad Iztočnym blokom i «domino-efekta» v inyh komunističskyh krajinah. Komandujučim operacije «Vihr» byl naznačeny maršal [[Ivan Konev]]. Vojenna grupa vključala ponad 30 000 vojnikov, ponad 1 000 tankov i artilerijske časti. == Izdajničsky arešt vugrskogo komandovanja == V noč na [[4. novembr]] 1956 lěta vugrska vojenna delegacija na čelě s ministrom obrany [[Pál Maléter|Pálom Maléterom]] prišla v sovětsku vojennu bazu v Tököli dlja prěgovorov o vyvodu sovětskyh vojsk. Pri prěgovorah šef sovětskogo KGB [[Ivan Serov]] izdajničsky areštoval Maléterja i vsih členov delegacije, čim vugrska armija byla obezglavjena prěd samym napadom.<ref name="romsics" /> == Vojenny napad i boje v Budapeštu == V 4:15 utra 4. novembra sovětske vojska začeli masovy napad na Budapešt i ine ključne grady Vugriji. V 5:20 utra premier-ministr Imre Nagy obratil se po radiju Budapešt k narodu i k světu s dramatičnym obraščenjem. Generalnu mobilizaciju on ne objavil, da by uniknul nepotrebnomu krovoprolitju. Sovjetske tanky brzo probili se do centra grada. === Glavne centry odpora === Nezavisno od bezvyhodnosti situacije, vugrsky povstanci (civili, studenti i čest rabotnikov) organizovali herojsky odpor v različnyh rajonah Budapešta: * '''Corvin köz (Korvinov prohod):''' pod rukovodstvom [[Gergely Pongrátz|Gergelya Pongrátza]] povstanci koristali Molotovljeve koktejli i protivotankove oružje, zničivši desetky sovětskyh tankov i bronemašin. * '''Széna tér (Sěnna ploščadj):''' grupa pod komandoju [[János Szabó|Jánosa Szabó]] (znanogo kako «Djadja Szabó») držala obranu v tečenju nekoliko dnev. * '''Csepel (Čepelj):''' rabotničsky rejon na ostrově Čepelj stal se najsilnějšim i najdolgěje trvajučim centrom obrany. Rabotničske sověty Čepelja odbivali sovětske ataky i artilerijske obstrěly do [[10. novembr|10. novembra]]. == Ustanovljenje režima Jánosa Kádára == [[4. novembr|4. novembra]] v gradu Szolnok prosovětsky komunističsky dějatelj [[János Kádár]] proglasil obrazovanje tak zvanogo «Vugrskogo revolucijnogo rabotničsko-krestjanskogo praviteljstva». [[7. novembr|7. novembra]] Kádár prišel v Budapešt na sovjetskyh tankah i oficialno prijal vlast. Nove komunističsko rukovodstvo ustanovilo kontrol nad krajinoju. Nekoliko lět pozdnje jego režim stal znany kako «gulašovy komunizm» i provedl něktore ekonomične reformy, ale v prvyh lětah on provedl surove represije protiv učastnikov povstanja. == Poslědstvija i represije == V rezuljtatu vojennyh dějstvij i slědujučih represij: * '''Ubity i ranjeny:''' izgynulo okolo 2 652 Madjarov (iz nih vyše 2 000 v Budapeštu), a vyše 19 200 ljudij bylo ranjeno. Sovětska Armija izgubila 669–722 vojnikov ubitymi i 1 251 ranjenymi. * '''Běženci:''' vyše 200 000 Madjarov (okolo 2 % naseljenja krajiny) uběgalo črěz granicu v Avstriju i Jugoslaviju, odkud oni raznesli se po cělom světu. * '''Sudebne procesy i kazni:''' vlasti Kádára areštovali vyše 22 000 ljudij. Okolo 220–341 ljudij bylo osuždeno k smrti i kaznjeno. * '''Sudba Imre Nagya:''' Imre Nagy i jego sobojevniki ukryli se v ambasadě Jugoslavije. Poslě pisanyh garancij bezpěčnosti oni vyšli iz ambasady 22. novembra, ale byli areštovane sovětskymi službami i deportovane v Rumuniju. V [[1958]] lětě poslě tajnogo suda Imre Nagy, Pál Maléter i Miklós Gimes byli osudždeni k smrti i pověšeni. == Historično značenje == Podušenje Vugrskogo povstanja 1956 lěta razrušilo iluzije o možnosti «demokratizacije» ili «hruščevskoj ottepeli» v ramkah sovětskoj sistemy bez polnoj likvidacije totalitarizma. Sobytja 1956 lěta iměli ogromny vliv na komunističske partije v Zapadnoj Evropě, kde tyseči členov vyšli iz partij v znak protesta protiv sovětskoj agresije. V sučasnoj Vugriji [[23. oktobr]]ja jest nacionalny prazdnik, posvěčeny pameti revolucije 1956 lěta i borbě za svobodu. == Iztočniky == {{Iztočniky}} [[Category:Povstanja]] [[Category:Historija Vugriji]] [[Category:1956 lěto]] [[Category:Hladna vojna]] [[Category:Vojenne konflikty]] t1fwo5vf89zub16oip027l2e0gyd6yf 0 6547 49140 2026-10-28T17:43:57Z SzymonV 104 Novy članok 49140 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;" ! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Sándor Képíró|Шандор Кепиро}}<br>{{-||{{-|Sándor Képíró}}}} |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Sandor Kepiro.jpg|frameless]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija |- | style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se: |25 septembra 1900<br>{{-|Sarkad|Шаркад}}, [[Avstro-Vugrija]] |- | style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl: |2 augusta 1937 (36 lět)<br>[[Budapest]], [[Vugrija]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost |- | style="font-weight:bold;" |Oblast: |Vojak |} '''{{-|Sándor Képíró|Шандор Кепиро}}''' (*&nbsp;18 februara 1914, {{-|Sarkad|Шаркад}} - †&nbsp;3 septembra 2011, [[Budapest]]) - vugrski kapitan vojennoj policiji, obvinjeny o vojenne zločinstvo v [[Srbija|Srbiji]] v 1942 godu. Osudženy zajedno s 14 inymi oficerami prěz vojenny sud v 1944 godu, po několiko tydnjah veznja stal izpuščeny prěz fašistične avtoritet, osudženje anulovano i vrnuto mu vojenne zvanje. Nastupno izběgl do [[Argentina|Argentiny]]<ref>{{-|[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14185045 Hungary Nazi war crimes suspect Sandor Kepiro acquitted]}}. (na anglijskom)</ref>. 5 maja 2011 {{-|Sándor Képíró|Шандор Кепиро}} ponovno prědstal prěd sudem. Ne izpověděl onogda do viny i stal unevinjeny iz deficitu dokazov. == Linky == <references /> {{DEFAULTSORT:Képíró Sándor}} [[Kategorija:Fašisti]] [[Kategorija:Vojaki]] afl9pdrpjn7hjjlvg658634jsqv0mkf 49142 49140 2026-10-28T17:46:11Z SzymonV 104 49142 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;" ! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Sándor Képíró|Шандор Кепиро}}<br>{{-||{{-|Sándor Képíró}}}} |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Sandor Kepiro.jpg|frameless]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija |- | style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se: |25 septembra 1900<br>{{-|Sarkad|Шаркад}}, [[Avstro-Vugrija]] |- | style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl: |2 augusta 1937 (36 lět)<br>[[Budapest]], [[Vugrija]] |- ! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost |- | style="font-weight:bold;" |Oblast: |Vojak |} '''{{-|Sándor Képíró|Шандор Кепиро}}''' (*&nbsp;18 februara 1914, {{-|Sarkad|Шаркад}} - †&nbsp;3 septembra 2011, [[Budapest]]) - [[Vugrija|vugrski]] kapitan vojennoj policiji, obvinjeny o vojenne zločinstvo v [[Srbija|Srbiji]] v 1942 godu. Osudženy zajedno s 14 inymi oficerami prěz vojenny sud v 1944 godu, po několiko tydnjah veznja stal izpuščeny prěz fašistične avtoritet, osudženje anulovano i vrnuto mu vojenne zvanje. Nastupno izběgl do [[Argentina|Argentiny]]<ref>{{-|[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14185045 Hungary Nazi war crimes suspect Sandor Kepiro acquitted]}}. (na anglijskom)</ref>. 5 maja 2011 {{-|Sándor Képíró|Шандор Кепиро}} ponovno prědstal prěd sudem. Ne izpověděl onogda do viny i stal unevinjeny iz deficitu dokazov. == Linky == <references /> {{DEFAULTSORT:Képíró Sándor}} [[Kategorija:Fašisti]] [[Kategorija:Vojaki]] 1bmp6r003be6uonrj5gv866fs2mgv4r 0 6548 49141 2026-10-28T17:45:43Z SzymonV 104 Prěnapravjenje stranice na [[Sándor Képíró]] 49141 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sándor Képíró]] {{DEFAULTSORT:Кепиро Шандор}} [[Kategorija:Фашисти]] [[Kategorija:Војаки]] gmsv1rcohiiqw36pf7g78ex8z0xr3j6 1 6549 49144 2026-10-28T18:03:27Z Jakub Škoda 1245 /* Nova interviki */ nova sekcija 49144 wikitext text/x-wiki == Nova interviki == Nova interviki: https://cs.wikipedia.org/wiki/Mezislovansk%C3%A1_Wikipedie (ne uměju svezati) [[Koristnik:Jakub Škoda|Jakub Škoda]] ([[Besěda s koristnikom:Jakub Škoda|besěda]]) 19:03, 28 oktobr 2026 (CET) 7s30l4pekqxafhi2ran2ap66kpilpou