Vikipedija isvwiki https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Special Besěda Koristnik Besěda s koristnikom Vikipedija Besěda Vikipedije Fajl Besěda o fajlu MediaWiki Besěda o MediaWiki Šablon Besěda o šablonu Pomoč Besěda o pomoči Kategorija Besěda o kategoriji TimedText TimedText talk Modul Besěda modula Event Event talk 0 1934 49183 44731 2026-11-01T00:13:44Z Jan Wajun - Wije 520 49183 wikitext text/x-wiki {{Začetok|data=May 2025}} {{Kartka država | conventional_long_name = Socialistična Republika Vietnam | common_name = Vietnam | native_name = <div class="center">{{Jezyky|vi|Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam}}</div> | image_flag = Flag of Vietnam.svg | image_coat = Emblem of Vietnam.svg | symbol_type = Gerb | national_motto = {{Lang|vi|[[:vi:Độc lập – Tự do – Hạnh phúc|Độc lập – Tự do – Hạnh phúc]]}} | englishmotto = "Independence – Freedom – Happiness" | national_anthem = {{Jezyky|vi|[[Tiến Quân Ca]]}}<br />{{Small|("Marš armije")}}<br>[[Fajl:National Anthem of Vietnam.ogg]] | image_map = Location Vietnam ASEAN.svg | map_caption = {{Map caption |location_color=green |region=[[ASEAN]] |region_color=dark grey |legend=Location Vietnam ASEAN.svg}} | capital = [[Hanoj]] | coordinates = {{Coord|21|2|N|105|51|E|type:city}} | largest_city = [[Ho Ši Min]] | languages_type = | languages = | languages2_type = | languages2 = | ethnic_groups = {{Vunblist | 85.7% [[Vietnamese people|Vietnamese]]{{#tag:ref|Also called Kinh people.{{Sfn|Communist Party of Vietnam|2004}}|group="n"}} | {{Collapsible list | title= {{Small|[[List of ethnic groups in Vietnam|53 minorities]]}}| 1.9% [[Tay people|Tay]] | 1.8% [[Tai peoples|Tai]] | 1.5% [[Muong people|Mường]] | 1.5% [[Khmer Krom|Khmer]] | 1.2% [[Hmong people|Hmong]] | 1.1% [[Nùng people|Nùng]] | 5.3% Others}}}} | religion = {{Ublist |item_style=white-space:nowrap; |73.2% [[Vietnamese folk religion|Folk]] or [[Irreligion|Irreligious]] |12.2% [[Buddhism]] |8.3% [[Christianity]] |4.8% [[Caodaism]] |1.4% [[Hòa Hảo|Hoahaoism]] |0.1% Other religions{{Sfn|Bielefeldt|2014}} }} | demonym = [[Vietnamese people|Vietnamese]] | government_type = | leader_title1 = [[General Secretary of the Communist Party of Vietnam|Party General Secretary]] | leader_name1 = [[Tô Lâm]] | leader_title2 = [[President of Vietnam|President]] | leader_name2 = [[Lương Cường]] | leader_title3 = [[Vice President of Vietnam|Vice-President]] | leader_name3 = [[Võ Thị Ánh Xuân]] | leader_title4 = [[Prime Minister of Vietnam|Prime Minister]] | leader_name4 = [[Phạm Minh Chính]] | leader_title5 = [[Chairman of the National Assembly of Vietnam|Chairman of National Assembly]] | leader_name5 = [[Trần Thanh Mẫn]] | legislature = [[National Assembly of Vietnam|National Assembly]] | sovereignty_type = [[History of Vietnam|Formation]] | sovereignty_note = | established_event1 = [[National Day (Vietnam)|Independence declared]] from France | established_date1 = 2 September 1945 | established_event2 = [[Geneva Conference (1954)|Geneva Accords]] | established_date2 = 21 July 1954 | established_event3 = [[Reunification Day|Reunification]] | established_date3 = 2 July 1976{{Sfn|Jeffries|2007|p=4}} | area_km2 = 331690 | area_rank = 65 | area_sq_mi = 128,066 | percent_water = 6.38 | population_density_km2 = 276.03 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 46 | GDP_PPP = $769.928 billion{{Sfn|International Monetary Fund}} | GDP_PPP_year = 2019 | GDP_PPP_rank = 35 | GDP_PPP_per_capita = $8,063{{Sfn|International Monetary Fund}} | GDP_PPP_per_capita_rank = 128 | GDP_nominal = $260.301 billion{{Sfn|International Monetary Fund}} | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_rank = 47 | GDP_nominal_per_capita = $2,726{{Sfn|International Monetary Fund}} | GDP_nominal_per_capita_rank = 129th | Gini = 37.6<!--number only--> | Gini_year = 2014 | Gini_change = | Gini_ref = {{Sfn|World Bank|2016a}} | Gini_rank = | HDI = 0.694<!--number only--> | HDI_year = 2017<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = {{Sfn|Human Development Report|2018|p=23}} | HDI_rank = 115th | currency = [[Vietnamsky dong|dong]] (₫) | currency_code = VND | time_zone = [[Time in Vietnam|Vietnamsky standardny čas]] | utc_offset = +7 | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = right | calling_code = [[Telephone numbers in Vietnam|+84]] | cctld = [[.vn|.vn]] |population_census=102,177,431|population_census_year=2026|population_census_rank=16}} '''Socialistična republika Vietnam''' ({{Jezyky|vi|Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam}}) jest država v Jugoiztočnoj Aziji. Susědne državy sut [[Kambodža]], [[Kitaj]] i [[Laos]]. Glavnym gradom jest Hanoj, najnaseljenym gradom jest grad Ho Ši Min. Vo Vietnamu živut priblizno 102 177 431 ljudij.<ref>[https://worldpopulationreview.com/countries/vietnam Vietnam Population 2026 - World Population Review] - 2026/07/30</ref> Vietnam byl objedinjenym komunističnoju vladoju. V 1986 g. vlada jest započela ekonomične i politične izměny, ktore sut dozvolili Vietnamu stati čestju světovoj ekonomiky.<ref name="BBC2004">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3752682.stm | publisher=BBC News | title=Vietnam's new-look economy | date=18 October 2004| accessdate=2015-11-21}}</ref> Od 2000 g. rast ekonomiky Vietnama stal jest jednym iz najvysših vo světu<ref name="BBC2004"/> i ko 2011 godu on iměl najvysši globalny indeks generatora rastu od 11 "glavnyh" ekonomik.<ref>{{Cite web|last=Weisenthal|first= Joe |url=http://www.businessinsider.com/willem-buiter-3g-countries-2011-2?slop=1 |title=3G Countries |publisher=[[Business Insider]] |date=2011-02-22 |accessdate=2011-08-06}}</ref> Administrativno Vietnam jest poděljen na 25 provincij i 9 gradov centralnogo podčinjenja ([[Hanoj]], [[Ho Ši Min]], [[Da Nang]], [[Kan Tho]], [[Hajfong]], [[Hue]], [[Dong Naj]], [[Van Ninj]] i [[Bak Ninj]]).<ref>{{Cite web|date=2025-06-12 |title=Quốc hội thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, từ ngày 12/6, cả nước còn 34 tỉnh, thành phố |url=https://quochoi.vn/tintuc/Pages/tin-hoat-dong-cua-quoc-hoi.aspx?ItemID=94522 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612070723/https://quochoi.vn/tintuc/Pages/tin-hoat-dong-cua-quoc-hoi.aspx?ItemID=94522 |archive-date=2025-06-12 |access-date=2025-06-12 |website=quochoi.vn |language=vi}}</ref><ref>[https://dangcongsan.org.vn/thanhhoa/tin-tuc-hoat-dong/9-thanh-pho-truc-thuoc-trung-uong-tu-20-9-2026.html 9 thành phố trực thuộc Trung ương từ 20/9/2026] - 2026/11/01</ref> ==Linky i referencije== {{Iztočniky}} ==Vnešnje linky== * ''Tuty članok sodrživaje prěklad iz članka {{-|«[[:simple:Vietnam|Vietnam]]»}} v Vikipediji na prostom anglijskom ([https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Vietnam&action=history spis avtorov]; dozvoljeńje [[ccorg:licenses/by-sa/4.0/|{{-|CC BY-SA 4.0}}]]).'' {{Državy v Aziji}} {{Pravopis prověrjeny}} [[Kategorija:Vietnam| ]] [[Kategorija:Državy v Aziji]] huoysz9pxsu8zcg5gx4kmb04wiy7798 0 2058 49184 35827 2026-11-01T11:18:41Z Jakub Škoda 1245 Razširjenje teksta 49184 wikitext text/x-wiki {{Kartka država | common_name = Čehija | native_name = {{Jezyky|cs|Česko}} | conventional_long_name = Češska republika <br> {{Jezyky|cs|Česká republika}} | image_flag = Flag of the Czech Republic.svg | image_coat = Coat of arms of the Czech Republic.svg | national_anthem = [[Kde dom moj]] | image_map2 = | capital = [[Praga]] | largest_city = [[Praga]] | official_languages = [[češsky jezyk]] | government_type = unitarna parlamentska republika | area_km2 = 78866 | area_rank = 115 | population_estimate = 10707839<ref name="estimate">{{Cite web|title=Population — CZSO|url=https://www.czso.cz/csu/czso/population|website=Czech Statistical Office|access-date=2020-05-29}}</ref> | population_census = 10436560 | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = 86 | population_census_year = 2011 | currency = [[Češska krona|krona]] | currency_code = CZK | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | iso3166code = CZ | coordinates = {{Coord|49|45|N|15|30|E|type:country_region:CZ_scale:9000000|display=inline,title}} }} '''Čehija''', oficialnym polnym nazvoju '''Češska republika''', jest država bez izhoda k morju v [[Centraljna Evropa|Centraljnoj Evropě]]. Graniči s [[Němcija|Němcijeju]] na zapadu, [[Avstrija|Avstrijeju]] na jugu, [[Slovakija|Slovakijeju]] na vozhodu i [[Poljska|Poljskoju]] na sěverovozhodu. Čehija imaje površinu v {{Formatnum|78866}} km². Naseljenje Čehije na 2020 rok jest {{Formatnum|10707839}} ljudij.<ref name="estimate" /> Glavny i največši grad jest [[Praga]]. Čehija jest unitarna parlamentska republika. Vhodi v [[Evropejsky sojuz]] s 2004 roku. Valuta Čehije jest [[Češska krona|krona]]. == Historija == V 7. stolětju na ozemjah Čehije nahodila se prva dokumentovana slovjanska država, [[Samova država]]. V 9. stolětju Čehija vošla v sostav [[Velika Moravija|Velikoj Moravije]]. Poslě razpada Velikoj Moravije [[Češsko knežstvo]] pod vladoju dinastiji Premyslovcev v 1002 roku stalo državoju v sostavu [[Sveta Rimska imperija|Svetoj Rimskoj imperije]], a v 1198 roku stalo kraljevstvom. Poslě bitvy u Mohača [[Češsko kraljevstvo]] stalo byti pod vladoju avstrijskoj dinastije Habsburgov. Protestantsko [[Češsko povstańje]] stalo početkom dlja vseevropejskoj [[Tridesetlětna vojna|Tridesetlětnej vojny]]. Poslě bitvy na Běloj gorě Habsburgy utvrdili svoju vladu nad Čehijeju. Po razpuščeńju Svetoj Rimskoj imperije v 1806 roku Češsko kraljevstvo stalo čestju [[Avstrijska imperija|Avstrijskoj imperije]]. V 19. stolětju češske ozemja stali veče promyslnymi, i v 1918 roku po razpadu [[Avstro-Madjarija|Avstro-Madjarije]] poslě Prvoj světovoj vojny oni vošli v sostav [[Prva Čehoslovačska republika|Prvoj Čehoslovačskoj republiky]]. Vslěd Mjunhenskogo dogovora v 1938 roku [[nacističska Němcija]] okupovala Čehoslovakiju. [[Trětja Čehoslovačska republika]] byla restavrovana poslě konca Drugoj světovoj vojny v 1945 roku, ale Čehoslovakija stala komunističnoju državoju v sostavu [[Iztočny blok|Iztočnogo bloka]] poslě puča v 1948 roku. Poslě liberalizacije v 1968 roku v Čehiju vtrgnuli sily [[Sovětsky sojuz|Sovětskogo sojuza]] i inyh držav Iztočnogo bloka. V novembru 1989 roka Aksamitno povstańje zakončilo period komunističnoj vlasti v Čehoslovakiji, i v 1993 roku [[Čehoslovakija|Čehoslovakiju]] razpustili na dvě nezaležnyh državy, Čehiju i [[Slovakija|Slovakiju]]. Čehija vošla v Organizaciju Sěveroatlantičskogo dogovora v 1999 roku i v [[Evropejsky sojuz]] v 2004 roku. == Administrativno děljeńje == Čehija deli se na 14 krajin: * [[Srednjičešsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Středočeský kraj}}) * [[Južnočešsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Jihočeský kraj}}) * [[Plzensky kraj]] ({{Jezyky|cs|Plzeňský kraj}}) * [[Karlovarsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Karlovarský kraj}}) * [[Ustečsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Ústecký kraj}}) * [[Liberečsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Liberecký kraj}}) * [[Kralovegradecky kraj]] ({{Jezyky|cs|Královéhradecký kraj}}) * [[Pardubicky kraj]] ({{Jezyky|cs|Pardubický kraj}}) * [[Olomoučsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Olomoucký kraj}}) * [[Moravskoslezsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Moravskoslezský kraj}}) * [[Jugomoravsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Jihomoravský kraj}}) * [[Zlinsky kraj]] ({{Jezyky|cs|Zlínský kraj}}) * [[Vysočina]] ({{Jezyky|cs|Kraj Vysočina}}) * [[Praga]] ({{Jezyky|cs|Praha}}) == Iztočniky == <references /> == Vněšnje linky == {{Prěvod|en|Czech Republic|revizija=1025334085}} {{Državy v Evropě}} [[Kategorija:Čehija| ]] [[Kategorija:Državy v Evropě]] nw9bdd5htifbjt6i58jgv3p1epfbp4n 0 6374 49182 48572 2026-10-31T19:49:38Z ~2026-58009-60 1278 49182 wikitext text/x-wiki {{Začetok|data=2026-10}} {{Kartka Kniga Biblije |Nazva=Biblija |Obrazok=File:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg |Podpis=[[Biblija Gutenberga]] (pečatna [[Latinske prěklady Biblije|latinska]] [[Vulgata]], prva polovina 1450-х godov) |Razděl=[[Stary Zavět]] i [[Novy Zavět]] |Prěklad=jestvuje na mnogyh jezykah světa cělkom abo čestično |Jezyk originala=[[Stary Zavět]]: [[Starohebrejsky jezyk|starohebrejsky (biblijsky hebrejsky)]] i čestično [[Aramejsky jezyk|aramejsky]]<br>[[Novy Zavět]]: [[Starogrečsky jezyk|starogrečsky]] i [[koine]] |Avtor (crkovno prědanje)=[[Prorok|proroki]], [[apostoly]] i drugi ljudi pod inspiracijeju [[Bog|Boga]] |Faktičny avtor=[[Avtorstvo Biblije |različni avtory]] |Faktičny čas stvorjenja=medžu {{-|VIII}} stoletjem do n. e. i 130 godom n. e. |Kraj=[[Blizky Vozhod]] i [[Srědzemnomorje]] |Žanr=[[religija]] |Svezane pojetja=[[Petiknižje]], [[Evangelje]], [[Biblijsky kanon]], [[Apokrif]], [[Drugokanonične knigy]], [[Nekanonične knigy]], [[Tanah]], [[Samarijsko petiknižje]], [[Suhuf]], [[Indžil]], [[Taurat]], [[Zabur]]|Razměr obrazka=250px|Originalno napisanje=[[Starogrečsky jezyk|st.-greč.]] {{lang|grc|βιβλίον}}<br>[[Latinsky jezyk|lat.]] {{lang|la|Biblia}}}} '''Biblija''' ([[Grečsky jezyk|greč.]] {{Lang|el|βιβλία}} — «knigy», od [[Grečsky jezyk|greč.]] {{Lang|el|βιβλίον}} — «kniga», od [[Grečsky jezyk|greč.]] {{Lang|el|βύβλος}} — «papirus», od nazvy antičnogo [[Fenikija|feničskogo]] grada [[Biblos]]) jest sbornik religioznyh tekstov, ktore sut centralne za [[hristijanstvo]] i [[judaizm]], a važne i v drugih [[Абрахамичске религије|abrahamskyh religijah]], kako [[islam]]. Teksty vključajut instrukcije, prědanja, poeziju, pisma, proročstva i druge žanry. Religiozne teksty, ili svete pisma, byli sobrane različnymi religioznymi občinami v različne oficijalne sbirky, zvane biblijskymi kanonami. Věrniki obyčajno mněvajut, že Biblija jest produkt božskoj inspiraciji, ale to, kako oni razumějut to, i kako interpretujut tekst, različaje se. Hebrejska Biblija, izvorno napisana po hebrejsky, s někotorymi čęstjami po aramejsky, jest razděljena na tri česti: [[Tora|Toru]] («Učenje»), [[Neviim]] («Proroki») i [[Ketuvim]] («Pisanja»). Akronim [[Tanah]] (hebrejsky: תָּנָ״ךְ, romanizovano: Tanaḵ) jest alternativna nazva za Hebrejsku Bibliju. Masoretsky tekst, srednověčna redakcija Tanaha, mněvaje se avtoritetnym tekstom Hebrejskoj Biblije v vseh větvah modernogo rabinskogo judaizma. Najstarějše česti Biblije mogut datovati se približno do 1200 goda do n.&#x20;e. Hristijanska Biblija jest razděljena na [[Stary Zavět]] i [[Novy Zavět]]. Stary Zavět jest reorganizacija knig Hebrejskoj Biblije i [[Drugokanonične knigy|drugokanoničnyh knig]], osnovannyh nai historičnyh izdanij tyh tekstov. Hristijanstvo počelo kako pobočna větva judaizma Drugogo hrama, a rannja Cerkov prodolžila hebrejsku tradiciju pisanja i vključanja knig, ktore ona mněvala inspirovanymi i avtoritetnymi religioznymi tekstami. [[Evangelje|Evangelja]], kotore povědyvajut o životu i učenju [[Isus|Isusa]], zajedno s [[Poslanja Pavla|poslanjami Pavla]] i drugimi tekstami brzo se sformovali Novy Zavět, prvotno napisany grečskom koine, v glavnoj česti v tečenju {{-|I}} stolětja n.&#x20;e. S ocěnjenym občim nakladom večje od peti miliardov kopij, hristijanska Biblija jest najprodavajema publikacija vseh vrěmen. Biblijsky teksty iměli gluboky vliv na zapadnu kulturu i historiju, a takože na kultury po cěloj planetě. Izučenje tyh tekstov s pomočju biblijskoj kritiky takože posrědno vlivalo na kulturu i historiju. Něktori mněvajut biblijske teksty moralno problematičnymi, historično netočnymi abo izměnjenymi s tečenjem časa; drugi nahodet v njih joristny historičny iztočnyk o někotoryh narodah i dějanjah abo iztočnik etičnyh učenij. Biblijska arheologija koristaje arheologične i tekstualne dokazy, aby ocěniti historične tvrdženja Biblije: dokazy potvrdžajut něktore dějanja, ale druge definitivno opovrgajut.<ref>{{cite book|first=Lester L.|last=Grabbe|author-link=Lester L. Grabbe|title=Ancient Israel: What Do We Know and How Do We Know It?: Revised Edition|url=https://books.google.com/books?id=4lzyDQAAQBAJ&pg=PA36|date=23 February 2017|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-0-567-67044-1}}</ref> Hristijanska Biblija jest nyně prěložena abo nahodi se v procesu prěklada na približno polovinu jezykov světa. == Iztoniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == {{Prěvod|en|Bible|}} [[Kategorija:Biblija| ]] [[Kategorija:Hristijanstvo]] [[Kategorija:Knigy]] 2xvzt01gnsil88h7fjepuviccegogy5