Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1092 1962587 1761457 2026-05-08T17:16:54Z Akigka 183 1962587 wikitext text/x-wiki {{dagatal|maí}} '''8. maí''' er 128. dagur ársins (129. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 237 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1360]] - [[Brétigny-sáttmálinn]] var undirritaður. Hann markaði lok fyrsta hluta [[Hundrað ára stríðið|Hundrað ára stríðsins]]. * [[1429]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Englendingar fóru frá [[Orléans]]. * [[1561]] - [[Filippus 2. Spánarkonungur]] gerði [[Madríd]] að höfuðborg Spánar. * [[1624]] - Hollenskur floti undir stjórn [[Piet Heyn]] rændi bæinn [[Salvador (Brasilíu)|Salvador]] þar sem nú er Brasilía. * [[1636]] - Eldgos varð í [[Hekla|Heklu]]. * [[1654]] - [[Westminster-sáttmálinn]] batt enda á [[Fyrsta stríð Englands og Hollands]]. * [[1660]] - [[Enska þingið]] samþykkti einróma að [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] tæki við ensku krúnunni. * [[1721]] - Michelangelo de ’Conti varð [[Innósentíus 13.]] páfi. * [[1752]] - [[J.C. Pingel]] amtmanni var vikið úr embætti vegna skulda. [[Magnús Gíslason (amtmaður)|Magnús Gíslason]] var skipaður í hans stað. * [[1835]] - Fyrstu ævintýri [[H.C. Andersen]] voru gefin út í Danmörku, þar á meðal „[[Eldfærin]]“ og „[[Prinsessan á bauninni]]“. * [[1865]] - [[Hilmar Finsen]] var skipaður stiftamtmaður yfir Íslandi. * [[1886]] - Fyrsti [[Coca-Cola]]-drykkurinn var seldur í apóteki í [[Atlanta]] í [[Georgía (fylki)|Georgíu]]. * [[1898]] - [[Ítalska A-deildin]] í knattspyrnu hóf göngu sína. * [[1902]] - [[Mount Pelée]] á [[Martinique]] gaus. Borgin [[Saint-Pierre]] lagðist í auðn og yfir 30.000 manns féllu í valinn. * [[1933]] - [[Mohandas Gandhi]] hóf þriggja vikna hungurverkfall til þess að mótmæla kúgun Breta á Indlandi. * [[1945]] - [[Sigurdagurinn í Evrópu]]: [[Síðari heimsstyrjöldin]]ni lauk í Evrópu með uppgjöf Þjóðverja. * [[1945]] - [[Sétif-fjöldamorðin]]: Hundruð [[Alsír]]búa voru myrt af [[franski herinn|franska hernum]]. * [[1954]] - [[Knattspyrnusamband Asíu]] var stofnað. * [[1963]] - [[Búddistakreppan]] hófst í Víetnam eftir að her [[Suður-Víetnam]] skaut á hóp búddista sem fagnaði [[Vesak]], fæðingarhátíð [[Gautama Búdda]]. Átta létu lífið. * [[1969]] - [[Sædýrasafnið í Hafnarfirði]] var opnað. * [[1970]] - Tólfta og síðasta breiðskífa Bítlanna, ''[[Let It Be (breiðskífa)|Let It Be]]'', kom út. * 1970 - [[Öryggishjálmauppþotin]] í New York-borg: Byggingarverkamenn réðust gegn námsmönnum sem mótmæltu blóðbaðinu í Ohio fjórum dögum áður. * [[1973]] - Átökum milli [[bandaríska alríkislögreglan|alríkislögreglunnar]] og [[American Indian Movement]] við [[Wounded Knee]] lauk með uppgjöf mótmælenda. * [[1974]] - [[Kristján Eldjárn]] rauf þing að ósk forsætisráðherra, [[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafs Jóhannessonar]]. * [[1978]] - [[Reinhold Messner]] (Ítalía) og [[Peter Habeler]] (Austurríki) urðu fyrstir til að fara á tind [[Everestfjall]]s án súrefnistanka. * [[1979]] - [[Félag frjálshyggjumanna]] var stofnað á Íslandi. * [[1983]] - [[Norðurlandahúsið]] í Færeyjum var tekið í notkun. * [[1986]] - [[Óscar Arias]] tók við embætti forseta Kosta Ríka. * [[1987]] - Á [[Norður-Írland]]i sat [[breska sérsveitin]] (SAS) fyrir [[Austur-Tyrone-herdeild IRA]], 8 manns, og drap þá. * [[1996]] - Stjórnarskrá [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] tók gildi. Stjórnarskráin þykir nokkuð nýstárleg því hún tryggir ríkisborgurum víðtæk réttindi og [[valddreifing]]u. * 1996 - Stjörnukíkirinn [[W. M. Keck-stjörnuathugunarstöðin|Keck II]] var tekinn í notkun á Hawaii. * [[1997]] - Dagskrárblokkin [[Playhouse Disney]] hóf göngu sína á [[Disney Channel]]. * [[1999]] - [[Alþingiskosningar 1999|Alþingiskosningar]] voru haldnar. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar hélt meirihluta. [[Samfylkingin]] bauð í fyrsta sinn fram sem kosningabandalag. <onlyinclude> * [[2007]] - [[Norður-Írland]] fékk [[heimastjórn]] að nýju. Flokkar sambandssinna og aðskilnaðarsinna, [[Democratic Unionist Party]] og [[Sinn Féin]], mynduðu samsteypustjórn. * [[2010]] - Yfir 100 létust í [[Síbería|Síberíu]] þegar gassprenging varð í námugöngum. * [[2011]] - 12 létust og 230 særðust í harkalegum átökum milli kristinna og múslima í [[Egyptaland]]i. * [[2014]] - [[Luis Guillermo Solís]] tók við embætti forseta Belís. * [[2015]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Bakk]]'' var frumsýnd. * [[2018]] - [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti tilkynnti að Bandaríkin hygðust draga sig út úr [[kjarnorkusamkomulagið við Íran|kjarnorkusamkomulaginu við Íran]]. * [[2025]] - [[Robert Francis Prevost]] kardínáli, var kjörinn páfi, og tók sér nafnið Leó 14.</onlyinclude> == Fædd == * [[1326]] - [[Jóhanna af Auvergne, Frakklandsdrottning|Jóhanna 1.]] af Auvergne, drottning Frakklands, seinni kona [[Jóhann 2. Frakkakonungur|Jóhanns 2.]] (d. 1360). * [[1587]] - [[Viktor Amadeus 1.]], hertogi af Savoja (d. [[1637]]). * [[1639]] - [[Giovanni Battista Gaulli]], ítalskur listmálari (d. [[1709]]). * [[1668]] - [[Alain-René Lesage]], franskur rithöfundur og leikskáld (d. [[1747]]). * [[1720]] - [[William Cavendish, hertogi af Devonshire]], breskur stjórnmálamaður (d. [[1764]]). * [[1737]] - [[Edward Gibbon]], breskur sagnfræðingur (d. [[1794]]). * [[1739]] - [[Hannes Finnsson]], biskup í Skálholti (d. [[1796]]). * [[1779]] - [[Konstantín Pavlovítsj stórhertogi]] (d. [[1831]]). * [[1821]] - [[William Henry Vanderbilt]], bandarískur viðskiptajöfur (d. [[1885]]). * [[1824]] - [[William Walker]], bandarískur ævintýramaður (d. [[1860]]). * [[1828]] - [[Jean Henri Dunant]], svissneskur stofnandi Rauða krossins og handhafi friðarverðlauna Nóbels (d. [[1910]]). * [[1884]] - [[Harry S. Truman]], Bandaríkjaforseti (d. [[1972]]). * [[1899]] - [[Friedrich A. von Hayek]], austurrísk-breskur hagfræðingur og stjórnmálaheimspekingur (d. [[1992]]). * [[1902]] - [[Mount Pelée]] á [[Martinique]] gaus. Borgin [[Saint-Pierre]] lagðist í auðn og yfir 30.000 manns féllu í valinn. * [[1907]] - [[Ragnar Lárusson]], íslenskur stjórnmálamaður og formaður [[Knattspyrnufélagið Fram|Knattspyrnufélagsins Fram]] (d. [[1971]]). * [[1916]] - [[João Havelange]], brasilískur forseti FIFA (d. [[2016]]). * [[1925]] - [[Ali Hassan Mwinyi]], forseti [[Tansanía|Tansaníu]]. * [[1926]] - [[David Attenborough]], breskur heimildamyndagerðarmaður. * [[1937]] - [[Thomas Pynchon]], bandarískur rithöfundur. * [[1938]] - [[Jean Giraud]], franskur myndasöguhöfundur (d. [[2012]]). * [[1946]] - [[Jonathan Dancy]], breskur heimspekingur. * [[1954]] - [[John Michael Talbot]], bandarískur tónlistarmaður. * [[1955]] - [[Ásgeir Sigurvinsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * 1955 - [[Meles Zenawi]], eþíópískur stjórnmálamaður (d. [[2012]]). * [[1958]] - [[Ron Hardy]], bandarískur plötusnúður (d. [[1992]]). * [[1959]] - [[Ellen Kristjánsdóttir]], íslensk söngkona. * [[1961]] - [[Bill de Blasio]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1968]] - [[Hisashi Kurosaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1970]] - [[Naomi Klein]], kanadískur rithöfundur. * [[1971]] - [[Kristján Finnbogason]], íslenskur markvörður. * [[1973]] - [[Höskuldur Þórhallsson]], lögfræðingur og fyrrverandi alþingismaður. * [[2005]] - [[Oliver Bearman]], breskur akstursíþróttamaður. == Dáin == * [[535]] - [[Jóhannes 2. páfi]]. * [[615]] - [[Bonifasíus 4.]] páfi. * [[685]] - [[Benedikt 2. páfi]]. * [[1319]] - [[Hákon háleggur]] Noregskonungur (f. [[1270]]). * [[1671]] - [[Sébastien Bourdon]], franskur listmálari (f. [[1616]]). * [[1794]] - [[Antoine Lavoisier]], franskur efnafræðingur (f. [[1743]]). * [[1873]] - [[John Stuart Mill]], breskur heimspekingur (f. [[1806]]). * [[1880]] - [[Gustave Flaubert]], franskur rithöfundur (f. [[1821]]). * [[1891]] - [[Helena Petrovna Blavatsky]], rússneskur rithöfundur og guðspekingur (f. [[1831]]). * [[1903]] - [[Paul Gauguin]], franskur listmálari (f. [[1848]]). * [[1936]] - [[Oswald Spengler]], þýskur sagnfræðingur (f. [[1880]]). * [[1971]] - [[Lars Pettersson]], sænskur íshokkíleikmaður (f. [[1925]]). * [[1979]] - [[Talcott Parsons]], bandarískur félagsfræðingur (f. [[1902]]). * [[2010]] - [[Andor Lilienthal]], ungverskur skákmeistari (f. [[1911]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Maí]] pfqo50t8e2jlp255yoxx53qshbt8dbj 1962588 1962587 2026-05-08T17:17:45Z Akigka 183 1962588 wikitext text/x-wiki {{dagatal|maí}} '''8. maí''' er 128. dagur ársins (129. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 237 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1360]] - [[Brétigny-sáttmálinn]] var undirritaður. Hann markaði lok fyrsta hluta [[Hundrað ára stríðið|Hundrað ára stríðsins]]. * [[1429]] - [[Hundrað ára stríðið]]: Englendingar fóru frá [[Orléans]]. * [[1561]] - [[Filippus 2. Spánarkonungur]] gerði [[Madríd]] að höfuðborg Spánar. * [[1624]] - Hollenskur floti undir stjórn [[Piet Heyn]] rændi bæinn [[Salvador (Brasilíu)|Salvador]] þar sem nú er Brasilía. * [[1636]] - Eldgos varð í [[Hekla|Heklu]]. * [[1654]] - [[Westminster-sáttmálinn]] batt enda á [[Fyrsta stríð Englands og Hollands]]. * [[1660]] - [[Enska þingið]] samþykkti einróma að [[Karl 2. Englandskonungur|Karl 2.]] tæki við ensku krúnunni. * [[1721]] - Michelangelo de ’Conti varð [[Innósentíus 13.]] páfi. * [[1752]] - [[J.C. Pingel]] amtmanni var vikið úr embætti vegna skulda. [[Magnús Gíslason (amtmaður)|Magnús Gíslason]] var skipaður í hans stað. * [[1835]] - Fyrstu ævintýri [[H.C. Andersen]] voru gefin út í Danmörku, þar á meðal „[[Eldfærin]]“ og „[[Prinsessan á bauninni]]“. * [[1865]] - [[Hilmar Finsen]] var skipaður stiftamtmaður yfir Íslandi. * [[1886]] - Fyrsti [[Coca-Cola]]-drykkurinn var seldur í apóteki í [[Atlanta]] í [[Georgía (fylki)|Georgíu]]. * [[1898]] - [[Ítalska A-deildin]] í knattspyrnu hóf göngu sína. * [[1902]] - [[Mount Pelée]] á [[Martinique]] gaus. Borgin [[Saint-Pierre]] lagðist í auðn og yfir 30.000 manns féllu í valinn. * [[1933]] - [[Mohandas Gandhi]] hóf þriggja vikna hungurverkfall til þess að mótmæla kúgun Breta á Indlandi. * [[1945]] - [[Sigurdagurinn í Evrópu]]: [[Síðari heimsstyrjöldin]]ni lauk í Evrópu með uppgjöf Þjóðverja. * [[1945]] - [[Sétif-fjöldamorðin]]: Hundruð [[Alsír]]búa voru myrt af [[franski herinn|franska hernum]]. * [[1954]] - [[Knattspyrnusamband Asíu]] var stofnað. * [[1963]] - [[Búddistakreppan]] hófst í Víetnam eftir að her [[Suður-Víetnam]] skaut á hóp búddista sem fagnaði [[Vesak]], fæðingarhátíð [[Gautama Búdda]]. Átta létu lífið. * [[1969]] - [[Sædýrasafnið í Hafnarfirði]] var opnað. * [[1970]] - Tólfta og síðasta breiðskífa Bítlanna, ''[[Let It Be (breiðskífa)|Let It Be]]'', kom út. * 1970 - [[Öryggishjálmauppþotin]] í New York-borg: Byggingarverkamenn réðust gegn námsmönnum sem mótmæltu blóðbaðinu í Ohio fjórum dögum áður. * [[1973]] - Átökum milli [[bandaríska alríkislögreglan|alríkislögreglunnar]] og [[American Indian Movement]] við [[Wounded Knee]] lauk með uppgjöf mótmælenda. * [[1974]] - [[Kristján Eldjárn]] rauf þing að ósk forsætisráðherra, [[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafs Jóhannessonar]]. * [[1978]] - [[Reinhold Messner]] (Ítalía) og [[Peter Habeler]] (Austurríki) urðu fyrstir til að fara á tind [[Everestfjall]]s án súrefnistanka. * [[1979]] - [[Félag frjálshyggjumanna]] var stofnað á Íslandi. * [[1983]] - [[Norðurlandahúsið]] í Færeyjum var tekið í notkun. * [[1986]] - [[Óscar Arias]] tók við embætti forseta Kosta Ríka. * [[1987]] - Á [[Norður-Írland]]i sat [[breska sérsveitin]] (SAS) fyrir [[Austur-Tyrone-herdeild IRA]], 8 manns, og drap þá. * [[1996]] - Stjórnarskrá [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] tók gildi. Stjórnarskráin þykir nokkuð nýstárleg því hún tryggir ríkisborgurum víðtæk réttindi og [[valddreifing]]u. * 1996 - Stjörnukíkirinn [[W. M. Keck-stjörnuathugunarstöðin|Keck II]] var tekinn í notkun á Hawaii. * [[1997]] - Dagskrárblokkin [[Playhouse Disney]] hóf göngu sína á [[Disney Channel]]. * [[1999]] - [[Alþingiskosningar 1999|Alþingiskosningar]] voru haldnar. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar hélt meirihluta. [[Samfylkingin]] bauð í fyrsta sinn fram sem kosningabandalag. <onlyinclude> * [[2007]] - [[Norður-Írland]] fékk [[heimastjórn]] að nýju. Flokkar sambandssinna og aðskilnaðarsinna, [[Democratic Unionist Party]] og [[Sinn Féin]], mynduðu samsteypustjórn. * [[2010]] - Yfir 100 létust í [[Síbería|Síberíu]] þegar gassprenging varð í námugöngum. * [[2011]] - 12 létust og 230 særðust í harkalegum átökum milli kristinna og múslima í [[Egyptaland]]i. * [[2014]] - [[Luis Guillermo Solís]] tók við embætti forseta Belís. * [[2018]] - [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti tilkynnti að Bandaríkin hygðust draga sig út úr [[kjarnorkusamkomulagið við Íran|kjarnorkusamkomulaginu við Íran]]. * [[2025]] - [[Robert Francis Prevost]] kardínáli, var kjörinn páfi, og tók sér nafnið Leó 14.</onlyinclude> == Fædd == * [[1326]] - [[Jóhanna af Auvergne, Frakklandsdrottning|Jóhanna 1.]] af Auvergne, drottning Frakklands, seinni kona [[Jóhann 2. Frakkakonungur|Jóhanns 2.]] (d. 1360). * [[1587]] - [[Viktor Amadeus 1.]], hertogi af Savoja (d. [[1637]]). * [[1639]] - [[Giovanni Battista Gaulli]], ítalskur listmálari (d. [[1709]]). * [[1668]] - [[Alain-René Lesage]], franskur rithöfundur og leikskáld (d. [[1747]]). * [[1720]] - [[William Cavendish, hertogi af Devonshire]], breskur stjórnmálamaður (d. [[1764]]). * [[1737]] - [[Edward Gibbon]], breskur sagnfræðingur (d. [[1794]]). * [[1739]] - [[Hannes Finnsson]], biskup í Skálholti (d. [[1796]]). * [[1779]] - [[Konstantín Pavlovítsj stórhertogi]] (d. [[1831]]). * [[1821]] - [[William Henry Vanderbilt]], bandarískur viðskiptajöfur (d. [[1885]]). * [[1824]] - [[William Walker]], bandarískur ævintýramaður (d. [[1860]]). * [[1828]] - [[Jean Henri Dunant]], svissneskur stofnandi Rauða krossins og handhafi friðarverðlauna Nóbels (d. [[1910]]). * [[1884]] - [[Harry S. Truman]], Bandaríkjaforseti (d. [[1972]]). * [[1899]] - [[Friedrich A. von Hayek]], austurrísk-breskur hagfræðingur og stjórnmálaheimspekingur (d. [[1992]]). * [[1902]] - [[Mount Pelée]] á [[Martinique]] gaus. Borgin [[Saint-Pierre]] lagðist í auðn og yfir 30.000 manns féllu í valinn. * [[1907]] - [[Ragnar Lárusson]], íslenskur stjórnmálamaður og formaður [[Knattspyrnufélagið Fram|Knattspyrnufélagsins Fram]] (d. [[1971]]). * [[1916]] - [[João Havelange]], brasilískur forseti FIFA (d. [[2016]]). * [[1925]] - [[Ali Hassan Mwinyi]], forseti [[Tansanía|Tansaníu]]. * [[1926]] - [[David Attenborough]], breskur heimildamyndagerðarmaður. * [[1937]] - [[Thomas Pynchon]], bandarískur rithöfundur. * [[1938]] - [[Jean Giraud]], franskur myndasöguhöfundur (d. [[2012]]). * [[1946]] - [[Jonathan Dancy]], breskur heimspekingur. * [[1954]] - [[John Michael Talbot]], bandarískur tónlistarmaður. * [[1955]] - [[Ásgeir Sigurvinsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * 1955 - [[Meles Zenawi]], eþíópískur stjórnmálamaður (d. [[2012]]). * [[1958]] - [[Ron Hardy]], bandarískur plötusnúður (d. [[1992]]). * [[1959]] - [[Ellen Kristjánsdóttir]], íslensk söngkona. * [[1961]] - [[Bill de Blasio]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1968]] - [[Hisashi Kurosaki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1970]] - [[Naomi Klein]], kanadískur rithöfundur. * [[1971]] - [[Kristján Finnbogason]], íslenskur markvörður. * [[1973]] - [[Höskuldur Þórhallsson]], lögfræðingur og fyrrverandi alþingismaður. * [[2005]] - [[Oliver Bearman]], breskur akstursíþróttamaður. == Dáin == * [[535]] - [[Jóhannes 2. páfi]]. * [[615]] - [[Bonifasíus 4.]] páfi. * [[685]] - [[Benedikt 2. páfi]]. * [[1319]] - [[Hákon háleggur]] Noregskonungur (f. [[1270]]). * [[1671]] - [[Sébastien Bourdon]], franskur listmálari (f. [[1616]]). * [[1794]] - [[Antoine Lavoisier]], franskur efnafræðingur (f. [[1743]]). * [[1873]] - [[John Stuart Mill]], breskur heimspekingur (f. [[1806]]). * [[1880]] - [[Gustave Flaubert]], franskur rithöfundur (f. [[1821]]). * [[1891]] - [[Helena Petrovna Blavatsky]], rússneskur rithöfundur og guðspekingur (f. [[1831]]). * [[1903]] - [[Paul Gauguin]], franskur listmálari (f. [[1848]]). * [[1936]] - [[Oswald Spengler]], þýskur sagnfræðingur (f. [[1880]]). * [[1971]] - [[Lars Pettersson]], sænskur íshokkíleikmaður (f. [[1925]]). * [[1979]] - [[Talcott Parsons]], bandarískur félagsfræðingur (f. [[1902]]). * [[2010]] - [[Andor Lilienthal]], ungverskur skákmeistari (f. [[1911]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Maí]] clyc3uon4tuoy4pujgf21tl8rm4hbrg 0 1694 1962532 1962528 2026-05-08T12:55:36Z Bjarki S 9 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-27982-23|~2026-27982-23]] ([[User talk:~2026-27982-23|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 1944187 wikitext text/x-wiki {{reikistjarna | bakgrunnur = LightsteelBlue | nafn = Jörðin | tákn = [[Mynd:Earth symbol (bold).svg|24px|🜨]] | mynd = The Blue Marble (remastered).jpg | alt = Jörðin séð úr geimnum. Disklaga form með bláum höfum, brúnleitum meginlöndum og hvítum skýjaslæðum. | myndatexti = Fræg mynd af jörðinni „[[Bláa perlan]]“ ([[enska|e]]. ''Blue Marble'') tekin frá ''[[Apollo 17]]''. | kyn = kvk | viðmiðunartími = J2000 | forskeyti_nándogfirrð = Sól | nánd = 152.098.232 km<br />0,98329134 [[Stjarnfræðieining|AU]] | firrð = 152.098.232 km<br />1,01671388 AU | hálfur_langás = 149.598.261 km<br />1,00000261 AU | miðskekkja = 0,01671123 | umferðartími = 365,256363004 [[sólarhringur|s]]<br />1,000017421 [[ár|á]] | meðalhraði = 29,78 km/s | meðalbrautarhorn = 357,51716° | brautarhalli = 7,155° (miðað við miðbaug sólar)<br />1.579° (miðað við [[fastaslétta|fastasléttu]]) | rishnútslengd = 348,73936° | stöðuhorn_nándar = 114,20783° | tungl = 1 ([[tunglið]]) | meðalgeisli = 6.371,0 ± 1,0 km | miðbaugsgeisli = 6.378,1 km | heimskautageisli = 6.356,8 km | pólfletja = 0,0033528 | ummál = 40.075,017 km ([[miðbaugur]]) | flatarmál_yfirborðs = 5,10072×10⁸km2</sup> | rúmmál = 1,08321×10¹² km³ | massi = 5,9736×10²⁴ kg | þéttleiki = 5,515 g/cm³ | þyngdarafl = 9,78 m/s² (0,997 [[þyngdarhröðun|g]]) | lausnarhraði = 11,186 km/s | stjarnbundinn dagur = 0.99726968 [[s]]ólarhringur<br />23k 56m 4,100s | snúningshraði = 1.674,4 km/klst (465,1 m/s) | möndulhalli = 23°26'21" | endurskinshlutfall = 0,367 | hitanafn1 = [[Kelvin]] | lægsti1 = 184 K | meðal1 = 287,2 K | hæsti1 = 331 K | hitanafn2 = [[Selsíus]] | lægsti2 = −89,2&nbsp;°C | meðal2 = 14&nbsp;°C | hæsti2 = 57,8&nbsp;°C | loftþrýstingur = 101,325 [[Paskal|kPa]] | samsetning_lofthjúps = {{einfaldur_listi|* ~78,8 [[nitur]] * 20,95% [[súrefni]] * 0,93% [[argon]] * 0,039% [[koltvísýringur]] * ~1% [[vatn]]sgufa (fer eftir loftslagi)}} }} '''Jörðin''' er þriðja [[reikistjarna]]n frá [[sólin|sólu]], sú stærsta af [[innri reikistjarna|innri reikistjörnum]] og sú fimmta stærsta af þeim öllum. Jörðin, sem talin er hafa myndast fyrir um 4,55 milljörðum ára, er sá eini hnöttur sem vitað er til að líf þrífist á. [[Tunglið]] er eini [[fylgihnöttur]] jarðar og hefur fylgt henni í að minnsta kosti 4,5 milljarða ára. Ef jörðin er skoðuð utan úr [[geimur|geimnum]] lítur hún út ekki ósvipað og djúpblá marmarakúla með hvítri slikju sem þekur hana hér og þar. Blái liturinn kemur til vegna úthafanna, en sá hvíti vegna skýja, sem að öllu jöfnu þekja talsverðan hluta hennar. Jörðin er talsvert björt, og af innri reikistjörnunum er það einvörðungu [[Venus]] sem endurkastar stærri hluta af því ljósi sem á hana fellur. Síðan [[jarðfræði|jörðin]] myndaðist hefur hún þróast stöðugt, og standa nú eftir litlar sem engar leifar af upphaflegri ásýnd hennar. Ysta lag jarðarinnar, [[jarðskorpa]]n, samanstendur af nokkrum [[flekakenningin|jarðflekum]] sem fljóta ofan á möttlinum. Þessir flekar eru á hreyfingu hver gagnvart öðrum og breytir þessi hreyfing ásýnd jarðarinnar smátt og smátt. Aflið sem knýr þetta ferli kemur úr iðrum jarðar, en bráðinn [[möttull]] hennar er á stöðugri hreyfingu. Möttullinn hvílir á [[kjarni jarðar|kjarna jarðar]], sem er að meginhluta til úr járni, og er uppspretta [[segulsvið]]s jarðarinnar. [[Úthaf|Úthöf]] jarðarinnar þekja um 70% af [[yfirborð]]i hennar, en hin 30% yfirborðsins samanstanda af [[eyja|eyjum]] og stærri [[meginland|meginlöndum]]. Umhverfis jörðina liggur þunnt lag lofttegunda, svokallaður [[lofthjúpur]], sem samanstendur að mestu leyti af [[nitur|köfnunarefni]] og [[súrefni]]. Lofthjúpurinn verndar jörðina fyrir áhrifum geislunar, temprar hitastig hennar, og [[dýr]] og [[planta|plöntur]] nýta ýmis efni úr lofthjúpnum. Jarðhræringar eru ekki eini áhrifavaldurinn á ásýnd jarðarinnar, ýmsir kraftar utan úr [[geimur|geimnum]] verka á jörðina. Tunglið veldur með snúningi sínum [[sjávarföll]]unum og hefur með því hægt á snúningshraða jarðarinnar síðan það myndaðist. Jörðin verður einnig fyrir stöðugum ágangi [[loftsteinn|loftsteina]]. Þá hefur sólin að sjálfsögðu mjög mikil áhrif, en hún hitar yfirborð reikistjörnunnar og knýr að auki [[veðrakerfi]]ð. == Heiti == Íslenska heitið „jörð“ er oftast ritað með litlum staf, nema þegar reikistjörnur sólkerfisins eru taldar upp.<ref>{{vísindavefurinn|67184|Á að skrifa Jörð eða jörð?|höfundur=Ari Páll Kristinsson|dags=19.5.2014}}</ref> Svipað heiti er að finna í öðrum germönskum málum, dregin af [[frumgermanska|frumgermönsku]] ''*erþō''.<ref>{{cite book|title=Íslensk orðsifjabók|author=Ásgeir Blöndal Magnússon|year=1989|publisher=Mál og menning}}</ref> Orðið merkir líka þurrlendi, landareign, mold, og yfirborð jarðar (höf og lönd). Til er eldra afbrigði af þágufallsmynd orðsins; „jörðu“ í stað „jörð“, eins og í ljóðlínunni „svo á jörðu sem á himni“.<ref>{{cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/66225|title=Jörð|website=Málfarsbankinn|publisher=Árnastofnun}}</ref> Í [[norræn goðafræði|norrænni goðafræði]] er [[Jörð (norræn goðafræði)|Jörð]] (líka [[Fjörgyn]] eða Hlóðyn) gyðja og móðir [[Þór (norræn goðafræði)|Þórs]].<ref>{{Cite book |last=Lindow |first=John |url=https://books.google.com/books?id=KlT7tv3eMSwC |title=Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs |date=2002 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-983969-8 |language=en |author-link=John Lindow }}</ref> Í erlendum fræðiritum og samsettum hugtökum er oft notast við latneska heitið ''Terra'' eða skáldaheitið ''[[Tellus]]'', eða gríska heitið Γῆ ''Ge'' eða skáldaheitið Γαῖα ''[[Gaia]]''. Frumefnið [[tellúr]] er til dæmis nefnt eftir jörðinni, og hundategundin [[terrier]] merkir „jarðarhundur“ á frönsku. Ge- er forskeytið í alþjóðlegu hugtökunum ''geologia'' ([[jarðfræði]]) og ''geographia'' ([[landfræði]]) og Gaia hefur orðið þekkt síðustu ár vegna [[Gajukenningin|Gajukenningarinnar]].<ref>{{vísindavefurinn|3877|Um hvað fjallar Gaiakenningin?|höfundur=Þorsteinn G. Berghreinsson|dags=29.11.2003}}</ref> Ýmis [[myndtákn]] hafa verið notuð fyrir jörðina og núverandi [[stjörnutákn]] jarðarinnar er hringur með krossi, [[file:Earth symbol (fixed width).svg|20px|🜨|alt=An equilateral cross enclosed in a circle]],<ref name=NASA>{{cite web|url=https://solarsystem.nasa.gov/resources/680/solar-system-symbols/ | title= Solar System Symbols | publisher = [[NASA]] | date = 18 March 2019 | accessdate= 8 December 2019}}</ref> eða [[ríkisepli]], [[file:Globus cruciger (fixed width).svg|20px|♁]]. Ýmis önnur tákn eru notuð fyrir [[frumefnin fimm|frumefnið]] jörð. == Saga == {{aðalgrein|Jarðsaga}} Saga jarðarinnar hefur verið ítarlega rannsökuð og er þekkt með nokkurri vissu. Talið er að jörðin hafi myndast í árdaga [[sólkerfið|sólkerfisins]] fyrir um 4,55 milljörðum ára, á svipuðum tíma og sólin og hinar reikistjörnurnar. Tunglið myndaðist skömmu síðar, fyrir um 4,5 milljörðum ára. Þegar jörðin myndaðist fyrst var yfirborð hennar bráðið, en þegar hún kólnaði storknaði yfirborðið. Ýmsar lofttegundir sem losnuðu frá jörðinni, meðal annars í eldgosum, voru upphafið að lofthjúp jarðarinnar. Höfin mynduðust við það að vatnsgufa úr andrúmsloftinu þéttist smám saman og ís sem barst til jarðarinnar með [[halastjarna|halastjörnum]] bráðnaði.<ref>A. Morbidelli ''et al'', 2000, "[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2000M&PS...35.1309M Source Regions and Time Scales for the Delivery of Water to Earth]", ''Meteoritics & Planetary Science'', vol. 35, no. 6, pp. 1309–1320.</ref> Við þessar ólguríku aðstæður er talið að líf á jörðinni hafi kviknað. Fyrsta [[sameind]]in sem var fær um að afrita sjálfa sig er talin hafa orðið til fyrir um fjórum milljörðum ára, og [[síðasti sameiginlegi forfaðir allra núlifandi lífvera]] er talinn hafa lifað um hálfum milljarði ára síðar.<ref>W. Ford Doolitte, "Uprooting the Tree of Life", ''Scientific American'', feb. 2000.</ref> Þegar lífverur þróuðu með sér getu til [[ljóstillífun]]ar gátu þær í fyrsta skipti nýtt orku sólarinnar á beinan hátt, og byrjuðu þá að losa [[súrefni]] úr [[koldíoxíð]]i ([[ildisbyltingin]]). Súrefnið hafði mikil áhrif á lofthjúpinn. Hluti þess breyttist í [[óson]] og myndaði [[ósonlagið]], sem ver lífverur jarðarinnar fyrir skaðlegum útfjólubláum geislum sólarinnar. Þegar ágangur útfjólublárra geisla minnkaði gafst lífverum tækifæri á að stækka, og hópar af [[einfrumungur|einfruma lífverum]] runnu saman í fyrstu [[fjölfrumungur|fjölfrumungana]]. Engar einfruma lífverur frá þeim tíma eru enn núlifandi, aðeins afkomendur þeirra, en elstu fjölfrumungar í jarðsögunni eru [[svampdýr]], og elsta þannig núlifandi talið vera 15.000 ára gamalt. Smám saman breiddust lífverur út um alla jörðina. Hins vegar er 99% af öllum [[tegund (líffræði)|tegundum]] lífvera sem nokkurn tímann hafa lifað á jörðinni þegar [[útdauði|útdauðar]]. Eftir því sem ármilljónirnar liðu urðu til heimsálfur og liðu undir lok. Yfirborð jarðarinnar var á stöðugri hreyfingu, og jarðflekana, sem heimsálfurnar eru á, hefur rekið til og frá, og stundum hafa þeir búið til nokkurs konar risaheimsálfu. Fyrir um 750 milljónum ára byrjaði fyrsta risaheimsálfan, Rodinia, að brotna í sundur. Fyrir um 600 milljónum ára runnu heimsálfurnar aftur saman og myndyðu Pannotiu, sem brotnaði upp 150 milljónum ára síðar. Síðasta risaheimsálfan var [[Pangaea]], sem brotnaði upp fyrir um 180 milljónum ára.<ref>J.B. Murphy, R.D. Nance, "[http://scienceweek.com/2004/sa040730-5.htm How do supercontinents assemble?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713194319/http://scienceweek.com/2004/sa040730-5.htm |date=2007-07-13 }}", ''American Scentist'', vol. 92, pp. 324–333.</ref> Í jarðsögunni hafa orðið margar [[ísöld|ísaldir]], og hefur verið leitt að því líkum að sú sem stóð yfir fyrir milli 750 og 580 milljónum ára síðan hafi jafnvel verið svo köld að úthöf jarðarinnar hafi frosið.<ref> J.L. Kirschvink, 1992, "Late Proterozoic Low-Latitude Global Glaciation: The Snowball Earth", ''The Proterozoic Biosphere'', pp. 51–52.</ref> En óháð því hvort þessi ísöld hafi verið svo afgerandi er vitað að þegar henni lauk fyrir um 535 milljónum ára, spratt upp ótrúlegur fjöldi fjölfruma lífvera, á tímabili sem nefnist kambríatímabilið. Síðan á kambríatímabilinu hefur það gerst fimm sinnum að stór hluti tegunda hefur skyndilega dáið út.<ref>D. Raup & J. Sepkoski, 1982, "Mass extinctions in the marine fossil record", ''Science'', vol. 215, pp. 1501–1503.</ref> Síðast gerðist það fyrir 65 milljónum ára, þegar [[risaeðla|risaeðlurnar]] dóu út, sennilega af völdum stórs loftsteins sem rakst á jörðina. Lítil [[spendýr]] lifðu hins vegar af þær hamfarir sem þá gengu yfir. Á síðustu 65 milljónum ára hafa þróast fjölmargar tegundir spendýra og fyrir nokkrum miljónum ára er talið að afrískur api hafi öðlast þann hæfileika að geta staðið á tveimur fótum. Þeir [[api|apar]] sem gátu staðið á tveimur fótum höfðu þar með tvo útlimi lausa sem þeir gátu notað til ýmissa hluta, meðal annars til að fara að nota verkfæri. Í kjölfarið þróaðist akuryrkja, sem gerði [[maður|mönnunum]], afkomendum apanna, kleift að fjölga sér mikið. Mennirnir settust smám saman að alls staðar á jörðinni, nema á [[Suðurskautslandið|Suðurskautslandinu]], og hafa gjörbreytt allri ásýnd hennar, umhverfi og loftslagi. == Gerð == Jörðin er nánast kúlulaga, en vegna snúnings hennar er hún örlítið aflöguð, og í laginu eins bolti sem einhver hefur sest á. Meðalþvermál jarðarinnar er um það bil 12.742,6&nbsp;km (~ 40.000&nbsp;km / [[pí|π]]).<ref>"Geodetic Reference System 1980 (GRS80)", ''XVII General Assembly'', International Association of Geodesy.</ref> Jörðin sjálf samanstendur af jarðskorpunni, möttli og kjarna, en fyrir ofan yfirborð jarðarinnar liggur lofthjúpurinn. Lofthjúpur jarðar samanstendur aðallega af [[köfnunarefni]] (78%) og [[súrefni]] (21%), en afgangurinn (1%) samanstendur af öðrum lofttegundum, svo sem [[koldíoxíð]]i og [[vatnsgufa|vatnsgufu]]. Miðað við stærð jarðarinnar er hann örþunnur, og er oft miðað við 80–400&nbsp;km, þótt hjúpurinn hafi í raun engin föst endimörk, heldur þynnist hann smám saman. Lofthjúpurinn styður við líf á jörðinni með því að draga úr útfjólublárri geislun frá sólinni, tempra hitastig jarðar, stuðla að flutningi vatnsgufu af rakari stöðum á þurrari. Auk þess eru ýmsar lofttegundir í lofthjúpnum lífsnauðsynlegar fyrir dýr, plöntur og aðrar lífverur. Lofthjúpurinn er einn af aðaláhrifavöldunum á [[veður]] og [[loftslag]] jarðar. [[Mynd:Earth-crust-cutaway-icelandic.png|vinstri|thumbnail|upright=1.25|Myndin sýnir innri gerð jarðarinnar (í réttum hlutföllum) og hvolf lofthjúpsins (ekki í réttum hlutföllum)]] Undir lofthjúpnum liggur jarðkúlan sjálf, og er jarðskorpan efsta lag hennar. Jarðskorpan er á bilinu 5–70&nbsp;km þykk, og er hún þynnst í úthöfunum en þykkust undir heimsálfunum. Jarðskorpan skiptist í allnokkra [[flekakenningin|fleka]]. Flekarnir fljóta ofan á möttlinum og eru á hreyfingu hver gagnvart öðrum. Á flekamótum myndast núningur og spenna í jarðskorpunni, sem veldur [[jarðskjálfti|jarðskjálftum]]. Þar sem flekana rekur í sundur verður gliðnun og eru þar tíðari eldgos en annars staðar. Möttullinn liggur undir jarðskorpunni. Möttullinn er miklum mun þykkari en skorpan, og nær niður á 2890&nbsp;km dýpi. Honum er oft skipt í ytri og innri möttul, vegna mismunandi eiginleika hans eftir dýpi. Þótt möttullinn sé að mestu leyti úr föstu efni veldur hitastigið því að efnið getur hreyfst til yfir lengri tímabil. Hitastig möttulsins er breytilegt; eftir því sem farið er dýpra í möttulinn eykst hitastigið en einning rís heitt berg ofar í honum þar sem eru heitir reitir. Slíkur heitur reitur er við Ísland. Í efri hluta möttulsins er hitastigið um 500-900 °C en neðst er hitinn nær 4000 °C. Hreyfingar möttulsins tengjast reki jarðflekanna sem á honum fljóta, og er það varmaflutningur frá neðri hluta hans til þess efri sem knýr jarðsögulega virkni á yfirborðinu.<ref>{{cite book|author=Guðlaugsdóttir, H. L., & Snæbjörnsdóttir, R. A.|year=2023|title=Náttúrulega 3: Nemendabók (rafbók)|publisher=Menntamálastofnun|url=https://mms.is/namsefni/natturulega-3-nemendabok-rafbok}}</ref> Í miðju jarðar er kjarninn. Kjarninn samanstendur af föstum innri kjarna, sem er tæplega 2500&nbsp;km í þvermál, og fljótandi ytri kjarna, en kjarninn allur er um 7000&nbsp;km í þvermál. Meginuppistaða innri kjarnans er talinn vera [[járn]], auk einhvers [[nikkel]]s, en ytri kjarninn er talinn samanstanda af bæði járni og nikkeli, og ögn af léttari frumefnum. Talið er að [[segulsvið]] jarðarinnar sé myndað í kjarnanum, sennilega af völdum iðustrauma í ytri kjarnanum. Þær fræðigreinar sem fjalla um jörðina sérstaklega, myndun hennar, gerð og eðli, nefnast [[jarðfræði]], [[jarðefnafræði]] og [[jarðeðlisfræði]]. == Jörðin og sólkerfið == {{aðalgrein|Snúningur jarðar}} [[Mynd:Rotating earth (large).gif|thumbnail|vinstri|upright|Hreyfimynd sem sýnir snúning jarðar]] Jörðin er á stöðugum snúningi um [[möndull|möndul]] sinn, og liggur möndullinn á línu sem liggur gegnum [[norðurpóll|norðurpól]] og [[suðurpóll|suðurpól]] jarðarinnar. Hver snúningur miðað við fastastjörnur tekur tæplega einn [[sólarhringur|sólarhring]], eða 23 klukkustundir, 56 mínútur og 4,091 sekúndur, en sólarhringur miðast við einn snúning samanborið við sól og er nákvæmlega 24&nbsp;klst. Samhliða [[möndulsnúningur|möndulsnúningnum]] gengur jörðin umhverfis [[sólin]]a, eftir [[sporaskja|sporöskjulaga]] [[sporbaugur|sporbaug]]. Auk þess hefur jörðin einn [[fylgihnöttur|fylgihnött]], [[tunglið]], sem gengur í kringum jörðina um það bil einu sinni á hverjum mánuði. Sólin, jörðin og tunglið eru öll hluti af [[sólkerfið|sólkerfinu]], sem samanstendur af sólinni og öllum þeim hnöttum og hnullungum sem eru föst í [[þyngdarsvið]]i hennar. Aðrir fylgihnettir sólarinnar eru [[reikistjarna|reikistörnurnar]] [[Merkúríus (reikistjarna)|Merkúríus]], [[Venus (reikistjarna)|Venus]], [[Mars (reikistjarna)|Mars]], [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]], [[Satúrnus (reikistjarna)|Satúrnus]], [[Úranus (reikistjarna)|Úranus]], [[Neptúnus (reikistjarna)|Neptúnus]]; og [[Plútó (dvergreikistjarna)|Plútó]] og aðrar [[dvergreikistjarna|dvergreikistjörnur]], og hafa flestir fylgihnettirnir einnig eigin fylgihnetti, eða tungl. Einnig eru t.d. [[smástirni]] á leið um sólina, á svipuðum sporbaugum og líka [[halastjarna|halastjörnur]], en þá á mun teygðari sporbaugum. Sú fræðigrein sem fjallar um sólina, aðrar fastastjörnur, reikistjörnur þeirra og hugsanlega fylgihnetti reikistjarnanna nefnist [[stjörnufræði]]. == Vatnshvolfið == {{aðalgrein|Vatnshvolf}} [[File:Ocean world Earth.jpg|thumb|Mynd af jörðinni sem sýnir [[heimshöfin]] og [[skýjahula|skýjahuluna]] sem þekja yfirborð jarðar.]] Vatnshvolf jarðar er allt vatn á jörðinni og sá hluti yfirborðsins sem það þekur. Megnið af vatnshvolfi jarðarinnar er í heimshöfunum, en vatnshvolfið nær líka til vatns í andrúmsloftinu og á landi. Þar á meðal eru ský, innhöf, vötn, ár, og grunnvatn. Massi úthafanna er um það bil 1,35{{e|18}} [[tonn]], eða um 1/4400 af heildarmassa jarðar. Úthöfin þekja 361,8 milljón km² og meðaldýpt þeirra er 3682 metrar, þannig að útreiknað ummál úthafanna er 1,332 milljarðar km³.<ref name="ocean23_2_112">{{Cite journal |last1=Charette |first1=Matthew A. |last2=Smith |first2=Walter H. F. |author-link2=Walter H. F. Smith|title=The Volume of Earth's Ocean |journal=Oceanography |volume=23 |issue=2 |pages=112–114 |date=June 2010 |doi=10.5670/oceanog.2010.51 |doi-access=free|bibcode=2010Ocgpy..23b.112C |hdl=1912/3862 |hdl-access=free }}</ref> Ef öll jarðskorpan væri í sömu hæð og jörðin þannig slétt, væri dýpt hafsins 2,7 til 2,8 km.<ref>{{cite web|title=Third rock from the Sun&nbsp;– restless Earth|url=https://ase.tufts.edu/cosmos/print_chapter.asp?id=4|access-date=12 April 2015|work=NASA's Cosmos|archive-date=6 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106230149/http://ase.tufts.edu/cosmos/print_chapter.asp?id=4|url-status=live}}</ref> Um 97,5% af vatninu á jörðinni eru [[saltvatn]], en 2,5% eru [[ferskvatn]].<ref>{{Cite book|title=On Water|url=https://www.eib.org/en/publications/eib-big-ideas-on-water|access-date=7 December 2020|year=2019|doi=10.2867/509830|language=en|author1=European Investment Bank|publisher=Publications Office|isbn=9789286143199|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129051604/https://www.eib.org/en/publications/eib-big-ideas-on-water|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chart: Globally, 70% of Freshwater is Used for Agriculture|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/chart-globally-70-freshwater-used-agriculture|access-date=7 December 2020|website=World Bank Blogs|date=22 March 2017|last1=Khokhar|first1=Tariq|language=en|archive-date=6 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206080843/https://blogs.worldbank.org/opendata/chart-globally-70-freshwater-used-agriculture|url-status=live}}</ref> Mest af ferskvatninu, um 68,7%, er bundið í [[heimskaut]]aísnum og [[jökull|jöklum]].<ref>{{cite web|last=Perlman|first=Howard|date=17 March 2014|title=The World's Water|url=https://water.usgs.gov/edu/earthwherewater.html|access-date=12 April 2015|work=USGS Water-Science School|archive-date=22 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150422113320/http://water.usgs.gov/edu/earthwherewater.html|url-status=live}}</ref> Af því sem eftir er af ferskvatni eru 30% [[grunnvatn]], 1% [[yfirborðsvatn]] (sem þekur aðeins um 2,8% af þurrlendi)<ref name="Lake Scientist 2016">{{cite web | title=Where Are Lakes? | website=Lake Scientist | date=28 February 2016 | url=https://www.lakescientist.com/where-are-lakes/ | access-date=28 February 2023 | archive-date=28 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230228013824/https://www.lakescientist.com/where-are-lakes/ | url-status=live }}</ref> og aðrir ferskvatnsgeymar, eins og [[sífreri]], [[vatnsgufa]] í andrúmsloftinu, vatn í lífverum, o.s.frv.<ref name="School 2019">{{cite web | last=School | first=Water Science | title=How Much Water is There on Earth? – U.S. Geological Survey | website=USGS.gov | date=13 November 2019 | url=https://www.usgs.gov/special-topics/water-science-school/science/how-much-water-there-earth#science | access-date=3 March 2023 | archive-date=9 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220609050627/https://www.usgs.gov/special-topics/water-science-school/science/how-much-water-there-earth#science | url-status=live }}</ref><ref name="Education 2022">{{cite web | title=Freshwater Resources | website=Education | date=18 August 2022 | url=https://education.nationalgeographic.org/resource/freshwater-resources/ | access-date=28 February 2023 | archive-date=26 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220526195118/https://education.nationalgeographic.org/resource/freshwater-resources | url-status=live }}</ref> Á köldustu svæðum jarðarinnar helst snjóþekja allt sumarið og [[ísmyndun|breytist í ís]]. Uppsafnaður snjór og ís myndar [[jökull|jökla]], ísbreiður sem hreyfast undan eigin þunga. [[Fjallajökull|Fjallajöklar]] myndast í fjalllendi, en stórar [[ísbreiða|ísbreiður]] myndast á landi á heimskautasvæðunum. Flæði jöklanna sverfur yfirborðið og breytir því með afgerandi hætti, þar sem það myndar [[jökulsorfinn dalur|jökulsorfna dali]] og aðrar jarðmyndanir.<ref name="hendrix">{{Cite book|last=Hendrix|first=Mark|title=Earth Science: An Introduction|publisher=Cengage|year=2019|isbn=978-0-357-11656-2|location=Boston|page=330}}</ref> [[Hafís]] á norðurskautinu þekur svæði sem er um það bil jafn stórt og [[Kína]], þótt hann hopi hratt vegna loftslagsbreytinga.<ref name="hendrix" /> Meðal[[selta]] úthafanna er um það bil 35 grömm af salti í hverju kílói af sjó (3,5%).<ref name=kennish2001>{{cite book |first1=Michael J. |last1=Kennish |author-link1=Michael J. Kennish|date=2001 |title=Practical handbook of marine science |url=https://archive.org/details/practicalhandboo0000unse_f2m3 |page=[https://archive.org/details/practicalhandboo0000unse_f2m3/page/34 35] |edition=3rd |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, Florida|series=Marine science series |isbn=978-0-8493-2391-1|doi=10.1201/9781420038484}}</ref> Mest af þessu salti kom til vegna eldgosa eða sem úrfellingar í kólnuðu [[storkuberg]]i.<ref name="mullen2002">{{cite web |last1=Mullen |first1=Leslie |date=11 June 2002 |url=http://www.astrobio.net/news/article223.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630122335/http://www.astrobio.net/news/article223.html |archive-date=30 June 2007 |title=Salt of the Early Earth |work=NASA Astrobiology Magazine |access-date=14 March 2007}}</ref> Úthöfin geyma líka uppleystar lofttegundir úr andrúmsloftinu sem eru nauðsynlegar fyrir margar sjávarlífverur.<ref name="natsci_oxy4">{{cite web |last1=Morris |first1=Ron M |url=http://seis.natsci.csulb.edu/rmorris/oxy/oxy4.html |title=Oceanic Processes |publisher=NASA Astrobiology Magazine |access-date=14 March 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415082741/http://seis.natsci.csulb.edu/rmorris/oxy/oxy4.html |archive-date=15 April 2009}}</ref> Sjórinn hefur mikil áhrif á loftslag á jörðinni, þar sem hann virkar sem [[hitageymir]].<ref name="michon2006">{{cite web |last1=Scott |first1=Michon |date=24 April 2006 |url=http://earthobservatory.nasa.gov/Study/HeatBucket/ |title=Earth's Big heat Bucket |publisher=NASA Earth Observatory |access-date=14 March 2007 |archive-date=16 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916014057/http://earthobservatory.nasa.gov/Study/HeatBucket/ |url-status=live }}</ref> Breytingar á sjávarhita geta valdið breytingum á veðri, eins og gerist í [[suðursveiflan|suðursveiflunni]] (El Niño) í Suður-Kyrrahafi.<ref name="sample2005">{{cite web |first1=Sharron |last1=Sample |date=21 June 2005 |url=http://science.hq.nasa.gov/oceans/physical/SST.html |title=Sea Surface Temperature |publisher=NASA |access-date=21 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427045816/http://science.nasa.gov/earth-science/oceanography/ |archive-date=27 April 2013}}</ref> Gnótt vatns, sérstaklega í vökvaformi, á yfirborði jarðar er einstakt fyrir jörðina og greinir hana frá öðrum reikistjörnum sólkerfisins. Sumar aðrar reikistjörnur geyma lítið af vatni í lofthjúp sínum, en þar eru ekki þær aðstæður á yfirborðinu að vatn geti haldist þar.<ref name="Center 2021">{{cite web |last=Center |first=Astrogeology Science |title=Tour of Water in the Solar System – U.S. Geological Survey |website=USGS.gov |date=14 October 2021 |url=https://www.usgs.gov/news/tour-water-solar-system |access-date=19 January 2022 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119211912/https://www.usgs.gov/news/tour-water-solar-system |url-status=live }}</ref> Þótt sumir [[fylgihnöttur|fylgihnettir]] reikistjarnanna sýni ummerki um stóra forðageyma með vatni í vökvaformi, sem hugsanlega er meira en nemur heimshöfunum á jörðinni, eru þeir allir geymdir undir frosnu yfirborðslagi sem er yfir þúsund metrar á þykkt.<ref>{{cite web |title=Are there oceans on other planets? |website=NOAA's National Ocean Service |date=1 June 2013 |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/et-oceans.html |access-date=19 January 2022 |archive-date=19 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619132905/http://oceanservice.noaa.gov/facts/et-oceans.html |url-status=live }}</ref> == Gufuhvolfið == {{aðalgrein|Gufuhvolf}} [[File:ISS-42 Waning sun.jpg|thumb|Mynd af jörðinni sem sýnir nokkur lög gufuhvolfsins: [[veðrahvolf]]ið þar sem skýin varpa skuggum; blátt [[heiðhvolf]]ið við sjóndeildarhring; og lína af grænum [[loftljómi|loftljóma]] við neðri hluta [[hitahvolf]]sins í um 100 km hæð við mörk geimsins.]] [[Loftþrýstingur]] við sjávarmál jarðar er að meðaltali 1013,25 [[millibar|millibör]],<ref>{{cite web|url=https://www.vedur.is/vedur/frodleikur/greinar/nr/1071|title=Mælingar á loftþrýstingi|author=Trausti Jónsson|date=23.10.2007}}</ref><ref name="Exline2006">{{cite book|last1=Exline|first1=Joseph D.|url=https://www.nasa.gov/pdf/288978main_Meteorology_Guide.pdf|title=Meteorology: An Educator's Resource for Inquiry-Based Learning for Grades 5–9|last2=Levine|first2=Arlene S.|last3=Levine|first3=Joel S.|date=2006|publisher=NASA/Langley Research Center|page=6|id=NP-2006-08-97-LaRC|access-date=28 July 2018|archive-date=28 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528181043/https://www.nasa.gov/pdf/288978main_Meteorology_Guide.pdf|url-status=live}}</ref> með um 8,5 km [[stikhæð]].<ref name="earth_fact_sheet" /> Þurrt loft er um það bil 78,084% [[köfnunarefni]], 20,946% [[súrefni]], 0,934% [[argon]] og snefill af koltvísýringi og öðrum gassameindum.<ref name="Exline2006" /> [[Vatnsgufa]] er milli 0,01% og 4%,<ref name="Exline2006" /> en meðaltalið er í kringum 1%.<ref name="earth_fact_sheet">{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |title=Earth Fact Sheet |work=[[NSSDCA]] |publisher=[[NASA Goddard Space Flight Center]] |first=David R. |last=Williams |date=15 November 2024 |access-date=30 December 2024 |archive-date=8 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508021904/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |url-status=live }}</ref> [[Skýjahula]] þekur um tvo þriðju hluta yfirborðs jarðar, meira yfir sjó en landi.<ref name="King Platnick Menzel Ackerman 2013 pp. 3826–3852">{{cite journal |last1=King |first1=Michael D. |last2=Platnick |first2=Steven |last3=Menzel |first3=W. Paul |last4=Ackerman |first4=Steven A. |last5=Hubanks |first5=Paul A. |title=Spatial and Temporal Distribution of Clouds Observed by MODIS Onboard the Terra and Aqua Satellites |journal=IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing |publisher=Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) |volume=51 |issue=7 |year=2013 |issn=0196-2892 |doi=10.1109/tgrs.2012.2227333 |pages=3826–3852|bibcode=2013ITGRS..51.3826K |s2cid=206691291 |doi-access=free |hdl=2060/20120010368 |hdl-access=free }}</ref> Hæð [[veðrahvolf]]sins er breytileg eftir breiddargráðu, og nær frá 8 km við heimskautin, að 17 km við miðbaug, en getur líka verið breytileg eftir veðri og árstímum.<ref name="geerts_linacre97">{{cite web |last1=Geerts |first1=B. |last2=Linacre |first2=E. |url=http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap01/tropo.html |title=The height of the tropopause |date=November 1997 |work=Resources in Atmospheric Sciences |publisher=University of Wyoming |access-date=10 August 2006 |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427090700/http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap01/tropo.html |url-status=live }}</ref> [[Lífhvolf]] jarðar hefur haft mikil áhrif á samsetningu lofthjúpsins. [[Súrefnisbyltingin]] varð þegar [[ljóstillífun]] þróaðist fyrir 2,7 milljörðum ára og skapaði núverandi gufuhvolf gert úr blöndu köfnunarefnis og súrefnis.<ref name="NYT-20131003">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer |title=Earth's Oxygen: A Mystery Easy to Take for Granted |url=https://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003121909/http://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html |archive-date=3 October 2013 |url-access=limited |date=3 October 2013 |work=[[The New York Times]] |access-date=3 October 2013}}</ref> Þessi breyting var undirstaða útbreiðslu [[loftháð lífvera|loftháðra lífvera]] og leiddi óbeint til myndunar ósonlagsins, vegna umbreytingar {{chem2|O2}} úr andrúmsloftinu í {{chem2|O3}}. Ósonlagið hindrar útfjólubláa [[geislun sólar]] sem gerir líf á þurru landi mögulegt.<ref name="Harrison 2002">{{cite book |first1=Roy M. |last1=Harrison |author-link1=Roy M. Harrison |last2=Hester |first2=Ronald E. |date=2002 |title=Causes and Environmental Implications of Increased UV-B Radiation |publisher=Royal Society of Chemistry |isbn=978-0-85404-265-4}}</ref> Meðal annarra hlutverka gufuhvolfsins sem eru mikilvæg lífi má nefna flutning vatnsgufu, geymslu á nýtilegum gastegundum, brennslu á litlum loftsteinum áður en þeir skella á yfirborðinu, og temprun hita.<ref name="atmosphere">{{cite web |author=Staff |date=8 October 2003 |url=http://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/912_liftoff_atm.html |title=Earth's Atmosphere |publisher=NASA |access-date=21 March 2007 |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427090422/https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/912_liftoff_atm.html |url-status=dead }}</ref> Hið síðastnefnda stafar af [[gróðurhúsaáhrif]]um þar sem snefilefni í lofthjúpnum grípa [[varmaorka|varmaorku]] sem yfirborðið gefur frá sér og hækka þannig meðalhita. Vatnsgufa, koltvísýringur, [[metan]], [[nituroxíð]], og [[óson]] eru helstu gróðurhúsalofttegundirnar í gufuhvolfinu. Ef þau héldu ekki hitanum eftir, yrði meðalhiti á yfirborði jarðar -18°C, en ekki +15°C eins og nú.<ref name="Pidwirny2006_7">{{cite web |last1=Pidwirny |first1=Michael |year=2006 |url=http://www.physicalgeography.net/fundamentals/7h.html |title=Fundamentals of Physical Geography (2nd Edition) |publisher=University of British Columbia, Okanagan |access-date=19 March 2007 |archive-date=15 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815014033/http://www.physicalgeography.net/fundamentals/7h.html |url-status=live }}</ref> Þá myndi líf líklega ekki þrífast í núverandi mynd.<ref name="Narottam2008">{{cite book |url={{GBurl|id=i4kASIoKym8C|p=40}} |title=Climate Change and International Politics |publisher=Kalpaz Publications |first=Narottam |last=Gaan |page=40 |year=2008 |isbn=978-81-7835-641-9}}</ref> == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wiktionary|Jörðin|Jörðinni}} * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/ Jörðin á Stjörnufræðivefnum] {{Sólkerfið}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Jarðvísindi]] [[Flokkur:Jörðin|Jörðin]] [[Flokkur:Reikistjörnurnar]] [[Flokkur:Sólkerfið]] rdvro37bccb5s3i9lmy5ep6sty48p5d 0 2374 1962616 1920779 2026-05-09T00:49:08Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1962616 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|febrúar}} '''26. febrúar''' er 57. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 308 dagar (309 á [[hlaupár]]i) eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[364]] - [[Valentianus 1.]] varð keisari Rómar. * [[1658]] - Danir sömdu um frið við Svía í Hróarskeldu og bundu þannig enda á [[Karls Gústafs-stríðið]]. * [[1719]] - Bærinn á [[Lækjamót]]i í [[Víðidalur|Víðidal]] brann og Guðbrandur Arngrímsson sýslumaður og Ragnheiður Jónsdóttir kona hans brunnu inni. * [[1794]] - [[Kristjánsborgarhöll]] brann í fyrsta sinn. * [[1815]] - [[Napóleon Bónaparte]] slapp frá eynni [[Elba|Elbu]], þar sem hann hafði verið í útlegð. * [[1870]] - [[Commerzbank]] var stofnaður í Hamborg. * [[1885]] - Samkomulag um skiptingu Afríku milli nýlenduveldanna var undirritað á [[Berlínarráðstefnan|Berlínarráðstefnunni]]. * [[1913]] - Fyrsti íslenski hárgreiðslumeistarinn, [[Kristólína Kragh]], opnaði stofu í Reykjavík. * [[1914]] - [[Skíðafélag Reykjavíkur]] var stofnað. * [[1930]] - Jónas Jónsson frá Hriflu, dómsmálaráðherra, birti grein, sem nefndist „[[Stóra bomba]]n“, í ''Tímanum''. Þar sagði hann frá því að Helgi Tómasson, yfirlæknir á Kleppi, teldi að Jónas væri geðveikur. * [[1942]] - Kuldamet voru slegin víða um [[Svíþjóð]] og er dagurinn talinn kaldasti dagur 20. aldar þar í landi. 35 gráðu frost mældist á [[Skánn|Skáni]]. * [[1952]] - Forsætisráðherra Bretlands, [[Winston Churchill]], tilkynnti að þjóð hans byggi yfir kjarnorkusprengju. * [[1953]] - Íslenskur [[lyfjafræðingur]] sem bjó í [[Suðurgata|Suðurgötu]] 2 í Reykjavík eitrar fyirr konu sinni og þremur börnum þeirra á aldrinum 3-6 ára. Þau fundust látin í húsinu sama dag. * [[1961]] - [[Hassan 2.]] tók við krúnunni í Marokkó. * [[1971]] - [[Sameinuðu þjóðirnar]] gerðu [[vorjafndægur]] að [[Dagur jarðar|Degi jarðar]]. * [[1972]] - [[Flóðin í Buffalo Creek]]: 125 létust og 4000 misstu heimili sín þegar stífla sem hélt affalsvatni frá kolanámu brast í [[Vestur-Virginía|Vestur-Virginíu]] í Bandaríkjunum. * [[1974]] - Þjóðleikhúsið frumsýndi leikritið ''[[Kertalog]]'' eftir Jökul Jakobsson. * [[1987]] - [[Íran-Kontrahneykslið]]: [[Towernefndin]] ávítti Bandaríkjaforseta fyrir að hafa ekki stjórn á starfsliði [[Bandaríska þjóðaröryggisráðið|þjóðaröryggisráðsins]]. * [[1989]] - [[Karlalandslið Íslands í handknattleik]] sigraði heimsmeistarakeppni B-liða í París. [[Kristján Arason]] skoraði sitt þúsundasta mark í landsleik. * [[1990]] - [[Sandínistar]] biðu ósigur í kosningum í [[Níkaragva]]. [[Violeta Chamorro]] var kjörin forseti. * [[1991]] - [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðið]]: [[Saddam Hussein]] tilkynnti í útvarpi að íraksher myndi hörfa frá Kúveit. Herinn kveikti í olíulindum þegar hann hvarf frá landinu. * [[1993]] - Bílasprengja sprakk undir [[World Trade Center]] í New York-borg. * [[1994]] - [[Magnús Scheving]] varð Evrópumeistari í þolfimi. * [[1995]] - [[Barings-banki]] í Bretlandi varð gjaldþrota. * [[2000]] - [[Heklugos árið 2000|Eldgos hófst í Heklu]] og varði í u.þ.b. ellefu daga. * [[2001]] - [[Nice-sáttmálinn]] var undirritaður af 15 aðildarríkjum Evrópusambandsins. * [[2003]] - Bandarískur kaupsýslumaður kom inn á spítala í Hanoi með bráðalungnabólgu, einnig þekkta sem [[HABL]]. * [[2003]] - [[Stríðið í Darfúr]] hófst þegar skæruliðar risu gegn stjórn Súdan. * [[2004]] - [[Boris Trajkovski]], forseti Makedóníu, fórst í flugslysi við [[Mostar]] í Bosníu og Hersegóvínu. * [[2005]] - [[Hosni Mubarak]], [[forseti Egyptalands]], fór fram á að egypska þingið breytti stjórnarskránni til að leyfa fleiri en einn frambjóðanda í forsetakosningum. <onlyinclude> * [[2006]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 2006|Vetrarólympíuleikunum]] í Tórínó lauk. * [[2007]] - [[Alþjóðadómstóllinn]] komst að þeirri niðurstöðu að [[fjöldamorðin í Srebrenica]] hefðu verið [[þjóðarmorð]] en að [[Serbía]] bæri ekki beina ábyrgð á atburðunum. * [[2009]] - [[Svein Harald Øygard]] var skipaður seðlabankastjóri á Íslandi. * [[2016]] - Svisslendingurinn [[Gianni Infantino]] tók við formennsku í [[Alþjóðaknattspyrnusambandið|Alþjóðaknattspyrnusambandinu]]. * [[2017]] - Snjódýpt í [[Reykjavík]] mældist 51 sentimetrar og hafði ekki verið meiri jafnfallinn snjór í febrúarmánuði frá upphafi mælinga ([[1921]]). * [[2018]] - [[Jarðskjálftinn í Papúu Nýju-Gíneu 2018|Jarðskjálfti]] sem mældist 7,5 reið yfir Papúu Nýju-Gíneu með þeim afleiðingum að yfir 160 létu lífið.</onlyinclude> == Fædd == * [[1361]] - [[Venseslás 4.]], konungur Bæheims (d. [[1419]]). * [[1416]] - [[Kristófer af Bæjaralandi]], konungur í [[Kalmarsambandið|Kalmarsambandinu]] (d. [[1448]]). * [[1800]] - [[Þórður Jónassen]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1880]]). * [[1802]] - [[Victor Hugo]], franskur rithöfundur (d. [[1885]]). * [[1808]] - [[Honoré Daumier]], franskur prentlistamaður (d. [[1879]]). * [[1829]] - [[Levi Strauss]], þýskfæddur fatahönnuður (d. [[1902]]). * [[1842]] - [[Camille Flammarion]], franskur stjörnufræðingur (d. [[1925]]). * [[1846]] - [[Buffalo Bill]], bandarískur frumkvöðull, embættismaður og veiðimaður (d. [[1917]]). * [[1858]] - [[Björn Kristjánsson]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[1939]]). * [[1861]] - [[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari]] (d. [[1948]]). * [[1869]] - [[Nadezhda Krúpskaja]], rússnesk byltingarkona (d. [[1939]]). * [[1907]] - [[Shiro Teshima]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[1982]]). * [[1920]] - [[Hilmar Baunsgaard]], forsætisráðherra Danmerkur (d. [[1989]]). * 1920 - [[Tony Randall]], bandarískur leikari (d. [[2004]]). * [[1922]] - [[Karl Aage Præst]], danskur knattspyrnumaður (d. [[2011]]). *[[1926]] - [[Gunnar Eyjólfsson]], íslenskur leikari (d. [[2016]]). *[[1928]] - [[Ariel Sharon]], forsætisráðherra Ísraels (d. [[2014]]). * [[1930]] - [[Sverrir Hermannsson]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[2018]]). * [[1932]] - [[Johnny Cash]], bandarískur söngvari (d. [[2003]]). * [[1949]] - [[Birna Þórðardóttir]], félagsfræðingur og aðgerðarsinni. * [[1950]] - [[Helen Clark]], forsætisráðherra Nýja-Sjálands. * [[1953]] - [[Michael Bolton]], bandarískur söngvari. * [[1954]] - [[Recep Tayyip Erdogan]], forseti og forsætisráðherra [[Tyrkland]]s. * [[1958]] - [[Michel Houellebecq]], franskur rithöfundur. * [[1967]] - [[Kazuyoshi Miura]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1971]] - [[Erykah Badu]], bandarísk söngkona. * [[1972]] - [[Gísli Marteinn Baldursson]], íslenskur dagskrárgerðarmaður og stjórnmálamaður. * [[1973]] - [[Ole Gunnar Solskjær]], norskur knattspyrnumaður. * [[1974]] - [[Sébastien Loeb]], franskur ökuþór. * [[1976]] - [[Demore Barnes]], kanadískur leikari. * [[1977]] - [[Tim Thomas]], bandarískur körfuboltamaður. * [[1978]] - [[Abdoulaye Diagne-Faye]], senegalskur knattspyrnumaður. * [[1979]] - [[Pedro Mendes]], portúgalskur knattspyrnumaður. * [[1983]] - [[Pepe]], portúgalskur knattspyrnumaður. * [[1984]] - [[Emmanuel Adebayor]], knattspyrnumaður frá Tógó. * [[1986]] - [[Nacho Monreal]], spænskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[943]] - [[Mýrkjartan]], konungur á Írlandi. * [[1154]] - [[Hróðgeir 2. Sikileyjarkonungur|Hróðgeir 2.]], konungur Sikileyjar (f. um [[1095]]). * [[1266]] - [[Manfreð Sikileyjarkonungur|Manfreð]], konungur Sikileyjar og Napólí (f. [[1232]]). * [[1577]] - [[Eiríkur 14.]], áður Svíakonungur (f. [[1533]]). * [[1806]] - [[Thomas-Alexandre Dumas]], franskur herforingi (f. [[1762]]). * [[1908]] - [[Adolf Kirchhoff]], þýskur fornfræðingur (f. [[1826]]). * [[1909]] - [[Hermann Ebbinghaus]], þýskur heimspekingur og sálfræðingur (f. [[1850]]). * [[1942]] - [[Bjarni Björnsson]], íslenskur leikari (f. [[1890]]). * [[1954]] - [[Hallgrímur Benediktsson]], íslenskur athafnamaður (f. [[1885]]). * [[1961]] - [[Alberto Galateo]], argentínskur knattspyrnumaður (f. [[1912]]) * [[1969]] - [[Karl Jaspers]], þýskur geðlæknir og heimspekingur (f. [[1883]]). * [[1969]] - [[Levi Eshkol]], fyrrum forsætisráðherra Ísraels (f. [[1895]]). * [[1976]] - [[Sverrir Kristjánsson]], íslenskur sagnfræðingur (f. [[1908]]). * [[1985]] - [[Guðmundur G. Hagalín]], íslenskur rithöfundur (f. [[1898]]). * [[1994]] - [[Bill Hicks]], bandarískur uppistandari (f. [[1961]]). * [[1995]] - [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir]], íslenskur rithöfundur (f. [[1910]]). * [[2000]] - [[Louisa Matthíasdóttir]], íslensk myndlistarkona (f. [[1917]]). * [[2004]] - [[Boris Trajkovski]], fyrrum forseti Makedóníu (f. [[1956]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Febrúar]] 6407iklrep7kj3gnt3jdusejyhvme22 0 5183 1962545 1960723 2026-05-08T14:06:31Z TKSnaevarr 53243 1962545 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Lýðveldið Búlgaría |nafn_á_frummáli = Република България<br />Republika Bălgarija |nafn_í_eignarfalli = Búlgaríu |fáni = Flag of Bulgaria.svg |skjaldarmerki = Coat of arms of Bulgaria.svg |staðsetningarkort = EU-Bulgaria.svg |tungumál = [[búlgarska]] |höfuðborg = [[Sófía]] |stjórnarfar = [[Lýðveldi]] |titill_leiðtoga1 = [[Forseti Búlgaríu|Forseti]] |titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Búlgaríu|Forsætisráðherra]] |nafn_leiðtoga1 = [[Ílíjana Jotova]] |nafn_leiðtoga2 =[[Rúmen Radev]] |ESBaðild=[[2007]] |stærðarsæti = 102 |flatarmál = 110.994 |hlutfall_vatns = 2,16 |mannfjöldaár = 2023 |mannfjöldasæti = 106 |fólksfjöldi = 6,447,710 |VLF_ár = 2023 |VLF = 174 |VLF_sæti = 73 |VLF_á_mann = 25.471 |VLF_á_mann_sæti = 55 |íbúar_á_ferkílómetra = 66 |VÞL_ár = 2019 |VÞL = {{ágóði}} 0,816 |VÞL_sæti = 56 |gjaldmiðill = [[Evra]] (EUR) |tímabelti = [[UTC]]+2 (UTC+3 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) |þjóðsöngur = [[Mila Rodino]] |tld = bg |símakóði = +359 }} '''Búlgaría''' ([[búlgarska]]: България ''Bălgarija''), formlega '''Lýðveldið Búlgaría''' (Република България ''Republika Bălgarija'') er [[land]] í [[Suðaustur-Evrópa|Suðaustur-Evrópu]] við strönd [[Svartahaf]]s. Búlgaría nær yfir megnið af austurhluta [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og á landamæri að [[Rúmenía|Rúmeníu]] í norðri, [[Serbía|Serbíu]] og [[Norður-Makedónía|Norður-Makedóníu]] í vestri, og [[Grikkland]]i og [[Tyrkland]]i í suðri. Búlgaría er rúmlega 110 þúsund km² að stærð og er 16. stærsta Evrópulandið. Höfuðborg Búlgaríu og stærsta borgin heitir [[Sófía]], en aðrar helstu borgir eru [[Plovdiv]], [[Varna]] og [[Burgas]]. Skipuleg samfélög þróuðust í Búlgaríu á [[Nýsteinöld]]. [[Þrakía|Þrakverjar]] og síðan [[Grikkland hið forna|Grikkir]] og [[Rómaveldi|Rómverjar]] ríktu yfir landinu í [[fornöld]]. [[Búlgarir]] réðust yfir Dóná árið [[670]] og stofnuðu [[fyrsta búlgarska ríkið]] árið [[681]]. Búlgarir tóku þá upp [[slavnesk mál|slavneskt mál]] íbúa landsins sem þeir lögðu undir sig og á [[9. öldin|9. öld]] varð [[kristni]] að ríkistrú. [[Austrómverska ríkið]] lagði þetta ríki undir sig árið [[1018]]. [[Annað búlgarska ríkið]] var stofnað [[1185]] en [[Tyrkjaveldi]] lagði það undir sig árið [[1393]]. Tyrkir féllust á stofnun sérstaks [[furstadæmi]]s í kjölfar [[Krímstríðið|Krímstríðsins]] árið [[1878]]. Furstadæmið lýsti yfir stofnun sjálfstæðs ríkis árið [[1908]]. Í [[fyrri heimsstyrjöld]] var Búlgaría í liði með [[Miðveldin|Miðveldunum]] og í [[Síðari heimsstyrjöld]] með [[Öxulveldin|Öxulveldunum]]. [[Sovétríkin|Sovétmenn]] gerðu innrás í landið [[1944]] og settu þar upp [[leppstjórn]] [[kommúnismi|kommúnista]]. Eftir stríð varð Búlgaría því hluti af [[Austurblokkin]]ni. Eftir [[hrun Járntjaldsins]] [[1989]] var [[flokksræði]] afnumið og ný stjórnarskrá samþykkt árið [[1991]]. Eftir 2001 hefur efnahagslíf landsins blómstrað. Það gerðist aðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] árið [[2004]] og [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] árið [[2007]]. Á Sovéttímanum var Búlgaría [[iðnaður|iðnvædd]] með áherslu á þungaiðnað og efnahagslíf landsins byggist enn á þungaiðnaði, raforkuframleiðslu, námavinnslu og vélsmíði. [[Landbúnaður]] og [[ferðaþjónusta]] eru líka mikilvægar atvinnugreinar. Þrátt fyrir vöxt undanfarin ár eru laun í Búlgaríu með því lægsta sem gerist í Evrópu og Búlgaría er í 56. sæti [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. [[Spilling]] er stórt vandamál í landinu sem var talið spilltasta Evrópusambandslandið árið 2018.<ref>{{cite web |url=https://www.transparency.org/files/content/pages/2018_CPI_Executive_Summary.pdf |title=Corruption Perceptions Index 2018 Executive Summary |page=12 |publisher=[[Transparency International]] |access-date=10 February 2019 |archive-date=9 október 2022 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.transparency.org/files/content/pages/2018_CPI_Executive_Summary.pdf |url-status=dead }}</ref> Landið glímir auk þess við vandamál tengd fólksfækkun. Íbúar þar eru nú tæpar 7 milljónir en voru 9 milljónir árið 1988. Búlgaría er stofnaðili að [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og hefur þrisvar setið í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]]. Árið [[2026]] tók landið upp [[evra|evru]] en hafði áður verið með gjaldmiðilinn [[búlgarskt lef]]. == Heiti == Nafnið Búlgaría er dregið af heiti [[tyrkískar þjóðir|tyrkískrar þjóðar]] sem nefnist [[Forn-Búlgarar]] (til aðgreiningar frá núverandi íbúum Búlgaríu). Forn-Búlgarar stofnuðu Fyrsta búlgarska ríkið. Merking heitisins er óljós og er erfitt að rekja aftar en til 4. aldar,{{sfn|Golden|1992|pages=103–104}} en hugsanlega er það dregið af [[frumtyrkíska]] orðinu ''bulģha'' („blanda“, „hrista“, „hræra“) og afleidda orðinu ''bulgak'' („uppreisn“, „óreiða“).<ref>{{cite book|last=Bowersock|first=Glen W.|title=Late Antiquity: a Guide to the Postclassical World|publisher=Harvard University Press|page=354|year=1999|isbn=978-0674511736|url={{Google books|c788wWR_bLwC|page=354|plainurl=yes}}}}</ref> Merkingin getur þannig vísað til uppreisnarmanna eða friðarspilla.{{sfn|Chen|2012|page=97}}<ref>{{cite book|last=Petersen|first=Leif Inge Ree|title=Siege Warfare and Military Organization in the Successor States (400–800 AD): Byzantium, the West and Islam|publisher=Brill |year=2013|page=369 |isbn=978-9004254466|url={{Google books|BRGaAAAAQBAJ|page=369|plainurl=yes}}}}</ref>{{sfn|Golden|1992|page=104}} Svipuð nöfn hafa verið notuð um aðra ættbálka í [[Innri-Asía|Innri-Asíu]], eins og [[Jie-ar|Buluoji]] sem voru einn af [[Wu Hu|fimm hópum barbara]] sem var lýst á 4. öld sem bæði „blönduðum“ og „friðarspillum“.{{sfn|Chen|2012|pages=92–95, 97}} ==Stjórnmál== === Stjórnsýslueiningar === Búlgaría skiptist frá 1999 í 27 héruð og eitt höfuðborgarhérað (Sófía-Grad). Öll héruðin draga nafn af höfuðstað sínum. Héruðin skiptast í 265 sveitarfélög. Yfir sveitarfélögum er borgarstjóri sem kosinn er til fjögurra ára, auk kjörinnar sveitarstjórnar. [[File:Bulgaria Aministrative Provinces numbered.png|300px|left]] {{div col|colwidth=20em}} # [[Blagoevgrad-hérað|Blagoevgrad]] # [[Burgas-hérað|Burgas]] # [[Dobrich-hérað|Dobrich]] # [[Gabrovo-hérað|Gabrovo]] # [[Haskovo-hérað|Haskovo]] # [[Kardzhali-hérað|Kardzhali]] # [[Kyustendil-hérað|Kyustendil]] # [[Lovech-hérað|Lovech]] # [[Montana-hérað|Montana]] # [[Pazardzhik-hérað|Pazardzhik]] # [[Pernik-hérað|Pernik]] # [[Pleven-hérað|Pleven]] # [[Plovdiv-hérað|Plovdiv]] # [[Razgrad-hérað|Razgrad]] # [[Ruse-hérað|Rousse]] # [[Shumen-hérað|Shumen]] # [[Silistra-hérað|Silistra]] # [[Sliven-hérað|Sliven]] # [[Smolyan-hérað|Smolyan]] # [[Sofia-hérað]] # [[Stara Zagora-hérað|Stara Zagora]] # [[Targovishte-hérað|Targovishte]] # [[Varna-hérað|Varna]] # [[Veliko Tarnovo-hérað|Veliko Tarnovo]] # [[Vidin-hérað|Vidin]] # [[Vratsa-hérað|Vratsa]] # [[Yambol-hérað|Yambol]] {{div col end}} ==Landafræði og náttúrufar== [[Mynd:Bulgaria-geographic map-en.svg|thumb|Landfræðikort.]] Búlgaría á [[landamæri]] með fram [[Dóná]] að [[Rúmenía|Rúmeníu]] í norðri, [[Tyrkland]]i og [[Grikkland]]i í suðri og [[Norður-Makedónía|Makedóníu]] og [[Serbía|Serbíu]] í vestri. [[Svartahaf]] er í austri. Landið er 110.879 ferkílómetrar að flatarmáli. Nokkrir fjallgarðar eru í Búlgaríu: [[Balkan-fjöll]] liggja í gegnum mitt landið og í suðri eru [[Ríla-fjöll]], [[Pírín-fjöll]] og [[Ródópe-fjöll]]. Musala-fjall í Pírín-fjöllum er hæsta fjall landsins og Balkanskagans; 2925 metrar. Um 35% landsvæðis er skógi vaxið, aðallega blandaðir skógar með lauf- og barrtrjám. Um 100 spendýrategundir lifa í óbyggðum landsins þar á meðal: [[Brúnbjörn]], [[gaupa]], [[úlfur]] og [[hjartardýr]]. Í Búlgaríu eru 3 þjóðgarðar, 11 náttúrugarðar og 54 náttúruverndarsvæði. [[Mynd:Dolno vasilashko ezero.jpg|thumb|Dolno-vatn.]] == Íbúar == [[File:Bulgaria-demography.png|thumb|alt=Population graph|Íbúaþróun frá 1960.]] Samkvæmt manntali frá 2021 bjuggu þá um 6.875.000 manns í Búlgaríu og hefur íbúum fækkað síðasta áratuginn. Meirihluti íbúa, eða 72,5%, búa í þéttbýli.{{sfn|NSI Census data|2011|page=3}} Árið 2019 var Sófía stærsta þéttbýlissvæðið með 1.241.675 íbúa, en þar á eftir koma [[Plovdiv]] (346.893), [[Varna]] (336.505), [[Burgas]] (202.434) og [[Ruse (Búlgaríu)|Ruse]] (142.902).{{sfn|NSI Census data|2017}} 84,8% íbúa eru [[Búlgarar]], en [[Tyrkir]] og [[Rómafólk]] eru 8,8% og 4,9% íbúa. Um 40 smærri þjóðarbrot eru 0,7% og 0,8% töldu sig ekki til neinna upprunahópa.{{sfn|NSI Census data|2011|page=4}}<ref name="NSI3">{{cite web|url=http://censusresults.nsi.bg/Census/Reports/2/2/R7.aspx|title=Census results: population by residence, ethnic group and age|publisher=National Statistical Institute of Bulgaria|date=2011|access-date=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20120602032148/http://censusresults.nsi.bg/Census/Reports/2/2/R7.aspx|archive-date=2 June 2012|url-status=dead}}</ref> Fyrrum forstjóri [[Tölfræðistofnun Búlgaríu|Tölfræðistofnunar Búlgaríu]], [[Reneta Indzhova]], hefur sagt að raunverulegur íbúafjöldi gæti hafa verið minni en tölurnar úr manntalinu gáfu til kynna.<ref>{{cite web|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/obshtestvo/nsi-prebroiavaneto-ot-2011-g.-e-sgresheno-nuzhno-e-novo-6008424 |script-title=bg:НСИ: Преброяването от 2011 г. е сгрешено, нужно е ново|trans-title=NSI: The 2011 census is incorrect, a new one needed|publisher=Vesti|date=25 March 2014|access-date=22 July 2018|language=bg}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bnt.bg/bg/a/221926-skandalni-tva-rdeniya-za-netochnosti-v-prebroyavaneto-prez-2011-g |script-title=bg:Скандални твърдения за неточности в преброяването през 2011 г.|trans-title=Scandalous claims of inaccuracies in the 2011 census|publisher=Bulgarian National Television|first=Eliana|last=Dimitrova|date=25 March 2014|access-date=22 July 2018|language=bg}}</ref> Rómafólk er oft vanmetið í manntölum og gæti verið allt að 11% íbúa.<ref>{{cite news |title=Bulgarians unfazed by anti-Roma hate speech from deputy prime minister |url=https://www.dw.com/en/bulgarians-unfazed-by-anti-roma-hate-speech-from-deputy-prime-minister/a-41183829 |work=Deutsche Welle |date=31 October 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/400.html#BU |title=Field listing: Ethnic Groups |website=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=15 December 2019 |archive-date=21 nóvember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201121042840/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/400.html#BU |url-status=dead }}</ref> Íbúar eru 65 á ferkílómetra, sem er um helmingur meðaltals Evrópusambandsríkja.<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/en.pop.dnst?year_high_desc=true|title=Population density (people per sq. km of land area)|publisher=The World Bank|date=2018|access-date=12 September 2018}}</ref> Árið 2018 var [[heildarfrjósemishlutfall]] í Búlgaríu 1,56 börn á konu,<ref>{{cite web|url=https://www.nsi.bg/en/content/17554/%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F/population-and-demographic-processes-2018|title=Population and Demographic Processes in 2018|website=Nsi.bg|access-date=19 May 2020|archive-date=15 júlí 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715141340/https://www.nsi.bg/en/content/17554/%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F/population-and-demographic-processes-2018|url-status=dead}}</ref> sem er undir viðhaldshlutfallinu 2,1 og mun lægra en hápunkturinn sem var 5,83 börn á konu árið 1905.<ref>{{citation|url=https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1850&country=BGR|title=Total Fertility Rate around the world over the last centuries|author=Max Roser|date=2014|work=[[Our World In Data]], [[Gapminder Foundation]]}}</ref> Búlgaría er með einn hæsta meðalaldur heims, eða 43 ár.<ref>{{citation|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/|title=World Factbook EUROPE : BULGARIA|work=[[The World Factbook]]|date=12 July 2018|access-date=21 febrúar 2022|archive-date=22 apríl 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422080455/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/|url-status=dead}}</ref> Búlgaría glímir við fólksfjöldakreppu.<ref>{{cite news|url=http://www.klassa.bg/News/Read/article/216069_World+Bank%3A+The+demographic+crisis+is+Bulgaria%E2%80%99s+most+serious+problem|title=World Bank: The demographic crisis is Bulgaria's most serious problem|newspaper=Klassa|date=15 November 2012|access-date=8 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507005840/http://www.klassa.bg/News/Read/article/216069_World+Bank%3A+The+demographic+crisis+is+Bulgaria%E2%80%99s+most+serious+problem|archive-date=7 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="BNR crisis">{{cite web|url=http://bnr.bg/sites/en/Lifestyle/Life/Pages/1203DemographiccrisisDeepening.aspx |title=Demographic crisis in Bulgaria deepening |publisher=Bulgarian National Radio |date=12 March 2012 |access-date=8 April 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105015344/http://bnr.bg/sites/en/Lifestyle/Life/Pages/1203DemographiccrisisDeepening.aspx |archive-date=5 November 2013 }}</ref> Íbúum hefur fækkað jafnt og þétt frá því snemma á 10. áratugnum, þegar efnahagshrun setti af stað langvarandi [[fólksflótti|fólksflótta]].<ref name="DW Entry">{{cite web |url=https://www.dw.com/en/will-eu-entry-shrink-bulgarias-population-even-more/a-2287183 |title=Will EU Entry Shrink Bulgaria's Population Even More?|publisher=Deutsche Welle |date=26 December 2006 |access-date=11 April 2016}}</ref> Milli 937.000 og 1.200.000 manns höfðu flust frá landinu árið 2005, aðallega ungt fólk.<ref name="DW Entry"/><ref>{{cite book |first1=Klaus |last1=Roth |last2=Lauth Bacas |first2=Jutta|title=Migration In, From, and to Southeastern Europe|publisher=The British Library|page=188 |year=2004 |isbn=978-3643108968|url={{Google books|pNSGDpXT4A0C|page=188|plainurl=yes}}}}</ref> Meirihluti barna fæðist utan hjónabands.<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00018 |title=Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table |publisher=Eurostat |date=17 October 2013 |access-date=25 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006114113/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00018 |archive-date=6 October 2014 }}</ref> Þriðjungur allra heimila eru einstaklingsheimili og 75,5% fjölskyldna eru ekki með börn undir 16 ára aldri.<ref name="BNR crisis"/> Fæðingartíðni er með því lægsta sem gerist í heiminum<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2002rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=228#bu |title=Country Comparison: Population growth rate |website=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=20 December 2011 |archive-date=10 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310000517/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2002rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=228#bu |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=205#bu|title=Country Comparison: Birth rate|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=8 April 2013|archive-date=15 júní 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615142331/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=205#bu|url-status=dead}}</ref> og [[dánartíðni]] er með því hæsta sem gerist.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=9#bu|title=Country Comparison: Death rate|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=8 April 2013|archive-date=15 júní 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615121335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=9#bu|url-status=dead}}</ref> [[Jafnrétti]] er mikið í Búlgaríu, sem var í 18. sæti í skýrslunni [[Global Gender Gap Report]] árið 2018.<ref name="WEF">{{cite book |title=The Global Gender Gap Report |year=2018 |publisher=World Economic Forum |pages=10, 45, 46 |url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2018.pdf |isbn=978-2-940631-00-1|access-date=26 February 2019}}</ref> [[Kosningaréttur kvenna]] var lögleiddur tiltölulega seint, eða 1937, en í daga njóta konur sömu pólitísku réttinda og karlar og taka virkan þátt í atvinnulífinu þar sem lög tryggja [[sömu laun fyrir sömu vinnu]].<ref name="WEF"/> Árið 2021 mat markaðsrannsóknafyrirtækið ''Reboot Online'' Búlgaríu sem besta Evrópulandið fyrir konur að vinna í.<ref>{{cite web |title=The best countries in Europe for women to work |url=https://uk.finance.yahoo.com/news/gender-equality-the-best-countries-in-europe-for-women-to-work-125949046.html |website=Yahoo! Finance |access-date=10 March 2021}}</ref> Í Búlgaríu er hæsta hlutfall kvenna að störfum í [[upplýsingatækni]] innan Evrópusambandsins,<ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/EDN-20180425-1?inheritRedirect=true|title=Girls and women under-represented in ICT|publisher=Eurostat|date=25 April 2018|access-date=15 July 2018}}</ref> og hæsta hlutfall kvenna í tæknigeiranum, eða 44,6%. Þessi mikla atvinnuþátttaka kvenna í Búlgaríu er arfur frá tímum kommúnistastjórnarinnar.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/e2fdfe6e-0513-11e8-9e12-af73e8db3c71|title=Bulgaria builds on legacy of female engineering elite|newspaper=The Financial Times|first=Kerin|last=Hope|date=9 March 2018|access-date=15 July 2018}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == *{{cite book |last=Chen |first=Sanping |title=Multicultural China in the Early Middle Ages |url={{Google books|ugbWH-5OjegC|plainurl=yes}}|publisher=University of Pennsylvania Press|year=2012 |isbn=978-0812243703 }} *{{cite book |last=Golden |first=Peter Benjamin |author-link=Peter Benjamin Golden |date=1992 |title=An Introduction to the History of the Turkic Peoples: Ethnogenesis and State Formation in Medieval and Early Modern Eurasia and the Middle East |url=https://www.academia.edu/12545004 |publisher=[[Harrassowitz Verlag|Otto Harrassowitz]]|isbn=978-3447032742 }} == Tenglar == * [http://bulgarar.blogspot.com/ Българската Исландия (Balgarskata Islandia), Félag Búlgara á Íslandi (FBÍ)] {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Evrópa}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Búlgaría| ]] oo1q0dgp65hlpbeymlj62ug4bp7h9yr 0 6455 1962595 1962360 2026-05-08T20:11:05Z Alvaldi 71791 /* Íslendingar í NBA */ 1962595 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild |nafn=National Basketball Association |mynd = [[Mynd:National Basketball Association logo.svg|105px]] |Íþrótt=[[Körfubolti]] |Stofnuð=[[1946]] (sem BAA)<br>[[1949]] (sem NBA) |Fjöldi liða=30 |Land=[[Mynd:Flag of the United States.svg|21px]] [[Bandaríkin]] [[Mynd:Flag of Canada.svg|21px]] [[Kanada]] |Meistarar=[[Oklahoma City Thunder]] (2. titill) |Sigursælast= [[Boston Celtics]] (18 titlar) |Heimasíða=[https://www.nba.com/ www.NBA.com] }} '''National Basketball Association''', sem í daglegu tali kallast '''NBA''', er atvinnumannadeild [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] í Bandaríkjunum sem samanstendur af 30 liðum. Deildin byrjar í október og er til apríl. Frá miðjum apríl til byrjun júní er úrslitakeppni og úrslit. Deildin stendur einnig fyrir [[Bikarkeppni NBA]], sem fyrst var spiluð árið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/nba-cup-101|title=Emirates NBA Cup: Everything you need to know|website=NBA.com|language=en|access-date=2025-01-29}}</ref> == Saga == Deildin varð til árið 1949 þegar [[Basketball Association of America]] og [[National Basketball League (Bandaríkin)|National Basketball League]] sameinuðust til að stofna nýja deild sem myndi bera heitið National Basketball Association.<ref>{{cite news |author1=Glenn Gaff |title=Cage peace: Form 18-team league |url=https://www.newspapers.com/article/star-tribune-cage-peace-form-18-team-le/149924180/ |access-date=23 June 2024 |work=[[Star Tribune]] |date=4 August 1949 |page=20 |via=[[Newspapers.com]]}}{{open access}}</ref><ref>{{cite news |title=Pro hoop war comes to end |url=https://www.newspapers.com/article/the-spokesman-review-pro-hoop-war-comes/149924952/ |access-date=23 June 2024 |work=[[The Spokesman-Review]] |agency=[[Associated Press]] |date=4 August 1949 |page=13 |via=[[Newspapers.com]]}}{{open access}}</ref> Nokkrum árum seinna fór NBA deildin að telja sögu BAA sem sína eigin og telur því meistara þeirra meðal sinna.<ref>{{cite web |title=NBA's bogus birthday sweeps Syracuse's contributions under the confetti (Editorial Board Opinion, Video) |url=https://www.syracuse.com/opinion/2021/11/nbas-bogus-birthday-sweeps-syracuses-contributions-under-the-confetti-editorial-board-opinion-video.html |website=syracuse |access-date=December 30, 2021 |date=November 28, 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/sports/2022/01/21/nba-history-nbl-baa/|title=How the NBA’s 75th anniversary sweeps away its early history|author1=Curtis Harris|date=21 January 2022|work=[[The Washington Post]]|access-date=23 June 2024}}</ref> Árið 1976 sameinaðist [[American Basketball Association]] (ABA) við NBA og gengu fjögur ABA lið við það inn í deildina; [[Brooklyn Nets|New York Nets]], [[Denver Nuggets]], [[Indiana Pacers]] og [[San Antonio Spurs]].<ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/nba/nets/news/this-day-in-history-aba-new-york-nets-merge-to-nba-01j0k9322xzm|title=This Day in History: ABA Nets Merge to NBA|date=2024-06-17|website=Brooklyn Nets On SI|language=en-US|access-date=2025-01-29}}</ref> ===Íslendingar í NBA=== [[Pétur Guðmundsson]] var fyrsti Íslendingurinn til að leika í NBA þegar hann gekk til liðs við [[Portland Trail Blazers]] árið 1981. Hann lék seinna með [[Los Angeles Lakers]] og [[San Antonio Spurs]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20151201382d/asgeir-og-petur-teknir-inn-i-heidursholl-isi|title=Ásgeir og Pétur teknir inn í Heiðurshöll ÍSÍ|author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2015-03-01|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2024-10-27}}</ref> [[Jón Arnór Stefánsson]] var á mála hjá [[Dallas Mavericks]] á árunum 2003 til 2004 en kom ekki við sögu í neinum deildarleikjum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212123577d/madurinn-sem-fekk-jon-arnor-til-dallas-rekinn-fra-dallas-mavericks|title=Maðurinn sem fékk Jón Arnór til Dallas rekinn frá Dallas Mavericks|author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2021-06-18|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-06}}</ref> [[Ragnar Nathanaelsson]] æfði með Dallas sumarið 2016 fyrir en komst ekki á samning.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016699146d/raggi-nat-aefir-med-dallas-mavericks-aetladi-fyrst-ekki-ad-trua-thessu-|title=Raggi Nat æfir með Dallas Mavericks: „Ætlaði fyrst ekki að trúa þessu“|author=Tómas Þór Þórðarson|date=2016-08-06|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-06}}</ref> Árið 2018 reyndi [[Tryggvi Hlinason]] fyrir sér í nýliðavali NBA en var ekki valinn. Hann lék það sumar með [[Toronto Raptors]] í sumardeild NBA.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20181910439d/toronto-valdi-tryggva-i-sumardeildina|title=Toronto valdi Tryggva í sumardeildina|author=Ástrós Ýr Eggertsdóttir|date=2018-06-29|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-06}}</ref> [[Jón Axel Guðmundsson]] reyndi einnig fyrir sér í nýliðavalinu árið 2020<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2020-11-17-jon-axel-i-nylidavali-nba-a-morgun/|title=Jón Axel í nýliðavali NBA á morgun|author=[[Einar Örn Jónsson]]|date=2020-11-17|website=[[RÚV]]|access-date=2026-05-06}}</ref> án árangurs en lék seinna með [[Phoenix Suns]] í sumardeildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212143963d/jon-axel-hitti-afram-illa-i-tapi-phoenix-suns-i-sumardeild-nba-i-nott|title=Jón Axel hitti áfram illa í tapi Phoenix Suns í Sumardeild NBA í nótt |author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2021-08-17|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-06}}</ref> == Lið == Í NBA-deildinni leika nú 30 lið, þar af 29 staðsett í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og eitt í [[Kanada]]. [[Boston Celtics]] er sigursælasta lið deildarinnar en það hefur unnið meistaratitilinn 18 sinnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/most-championships-nba-history|title=Which NBA teams have the most championships?|website=NBA.com|language=en|access-date=2025-01-29}}</ref> [[Oklahoma City Thunder]] lék gegn [[Indiana Pacers]] í úrslitunum árið 2025 og vann Oklahoma sinn 2. titil. ===Nýliðaval=== [[Nýliðaval NBA]] fer fram árlega í deildinni. Lið fá valrétt út frá ákveðnum viðmiðum og geta þau selt valréttinn öðrum liðum. === Austurdeildin === {| class="wikitable" | bgcolor="#1D428A" align="center" colspan="6"|'''<font style="color:#ffffff !important;">Austurdeildin</font>''' |- ! width=25|Riðill ! width=160|Lið ! width=160|Borg, Fylki ! width=150|Heimavöllur ! width=20|Stofnað |- ! rowspan="5" | Atlantshafs | ''[[Boston Celtics]]'' | [[Boston]], [[Massachusetts]] | [[TD Garden]] | 1946 |- | ''[[Brooklyn Nets]]'' | [[Brooklyn]], [[New York-fylki|New York]] | [[Barclays Center]] | 1967 |- | ''[[New York Knicks]]'' | [[New York City|New York]], [[New York-fylki|New York]] | [[Madison Square Garden]] | 1946 |- | ''[[Philadelphia 76ers]]'' | [[Philadelphia]], [[Pennsylvania]] | [[Wells Fargo Center]] | 1939 |- | ''[[Toronto Raptors]]'' | [[Toronto]], [[Ontario]], [[Kanada]] | [[Scotiabank Arena]] | 1995 |- ! rowspan="5" | Miðju | ''[[Chicago Bulls]]'' | [[Chicago]], [[Illinois]] | [[United Center]] | 1966 |- | ''[[Cleveland Cavaliers]] '' | [[Cleveland, Ohio|Cleveland]], [[Ohio]] | [[Rocket Mortgage FieldHouse]] | 1970 |- |''[[Detroit Pistons]]'' |[[Detroit]], [[Michigan]] | [[Little Caesars Arena]] | 1941 |- | ''[[Indiana Pacers]]'' | [[Indianapolis]], [[Indiana (fylki)|Indiana]] | [[Bankers Life Fieldhouse]] | 1967 |- | ''[[Milwaukee Bucks]]'' | [[Milwaukee]], [[Wisconsin]] | [[Fiserv Forum]] | 1968 |- ! rowspan="5" | Suðaustur | ''[[Atlanta Hawks]]'' | [[Atlanta]], [[Georgía]] | [[State Farm Arena]] | 1946 |- | ''[[Charlotte Hornets]]'' | [[Charlotte (Norður-Karólína)|Charlotte]], [[Norður-Karólína]] | [[Spectrum Center]] | 2004 |- | ''[[Miami Heat]]'' | [[Miami]], [[Flórída]] | [[American Airlines Arena]] | 1988 |- | ''[[Orlando Magic]]'' | [[Orlando]], [[Flórída]] | [[Amway Center]] | 1989 |- | ''[[Washington Wizards]]'' | [[Washington (borg)|Washington]] | [[Capital One Arena]] | 1961 |} === Vesturdeildin === {| class="wikitable" | bgcolor="#C8102E" align="center" colspan="6"|'''<font style="color:#ffffff;">Vesturdeildin</font>''' |- ! width=25|Riðill ! width=160|Lið ! width=160|Borg, Fylki ! width=150|Heimavöllur ! width=20|Stofnað |- ! rowspan="5" | Suðvestur | ''[[San Antonio Spurs]]'' | [[San Antonio]], [[Texas]] | [[AT&T Center]] | 1967 |- | ''[[Houston Rockets]]'' | [[Houston]], [[Texas]] | [[Toyota Center (Houston)|Toyota Center]] | 1967 |- | ''[[Memphis Grizzlies]]'' | [[Memphis]], [[Tennessee]] | [[FedExForum]] | 1995 |- | ''[[New Orleans Pelicans]]'' | [[New Orleans]], [[Louisiana]] | [[Smoothie King Center]] | 1988 |- | ''[[Dallas Mavericks]]'' | [[Dallas]], [[Texas]] | [[American Airlines Center]] | 1980 |- ! rowspan="5" | Norðvestur | ''[[Denver Nuggets]]'' | [[Denver]], [[Colorado]] | [[Pepsi Center]] | 1967 |- | ''[[Minnesota Timberwolves]]'' | [[Minneapolis]], [[Minnesota]] | [[Target Center]] | 1989 |- | ''[[Oklahoma City Thunder]]'' | [[Oklahoma City]], [[Oklahoma]] | [[Chesapeake Energy Arena]] | 1967 |- | ''[[Portland Trail Blazers]]'' | [[Portland (Oregon)|Portland]], [[Oregon]] | [[Moda Center]] | 1970 |- | ''[[Utah Jazz]]'' | [[Salt Lake City]], [[Utah]] | [[Vivint Arena]] | 1974 |- ! rowspan="5" | Kyrrahafs | ''[[Golden State Warriors]]'' | [[San Francisco]], [[Kalifornía]] | [[Chase Center]] | 1946 |- | ''[[Los Angeles Clippers]]'' | [[Los Angeles]], [[Kalifornía]] | [[Crypto.com Arena]] | 1970 |- | ''[[Los Angeles Lakers]]'' | [[Los Angeles]], [[Kalifornía]] | [[Crypto.com Arena]] | 1946 |- | ''[[Phoenix Suns]]'' | [[Phoenix]], [[Arisóna]] | [[PHX Arena]] | 1968 |- | ''[[Sacramento Kings]]'' | [[Sacramento]], [[Kalifornía]] | [[Golden 1 Center]] | 1923 |} === Titlar === {| class="wikitable" |- !width=80|Lið !width=20|Titlar !width=250|Ár Meistaratitils |- | [[Boston Celtics]] || 18 || 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1968, 1969, 1974, 1976, 1981, 1984, 1986, 2008, 2024 |- | [[Los Angeles Lakers|Minneapolis/Los Angeles Lakers]] || 17 || 1949¹, 1950, 1952, 1953, 1954, 1972, 1980, 1982, 1985, 1987, 1988, 2000, 2001, 2002, 2009, 2010, 2020 |- | [[Golden State Warriors|Philadelphia/Golden State Warriors]] || 7|| 1947¹, 1956, 1975, 2015, 2017, 2018, 2022 |- | [[Chicago Bulls]] || 6 || 1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998 |- | [[San Antonio Spurs]] || 5 || 1999, 2003, 2005, 2007, 2014 |- | [[Miami Heat]] || 3 || 2006, 2012, 2013 |- | [[Philadelphia 76ers|Syracuse Nationals/Philadelphia 76ers]] || 3 || 1955, 1967, 1983 |- | [[Detroit Pistons]] || 3 || 1989, 1990, 2004 |- | [[New York Knicks]] || 2 || 1970, 1973 |- | [[Houston Rockets]] || 2 || 1994, 1995 |- | [[Milwaukee Bucks]] || 2 || 1971, 2021 |- | [[Seattle SuperSonics]]/[[Oklahoma City Thunder]] || 2 || 1979, 2025 |- | [[Denver Nuggets]] || 1 || 2023 |- | [[Baltimore Bullets (1944–1954)|Baltimore Bullets]] || 1 || 1948¹ |- | [[Sacramento Kings|Rochester Royals/Sacramento Kings]] || 1 || 1951 |- | [[Atlanta Hawks|St. Louis/Atlanta Hawks]] || 1 || 1958 |- | [[Portland Trail Blazers]] || 1 || 1977 |- | [[Washington Wizards|Washington Bullets/Wizards]] || 1 || 1978 |- | [[Dallas Mavericks]] || 1 || 2011 |- | [[Cleveland Cavaliers]] || 1 || 2016 |- | [[Toronto Raptors]] || 1 || 2019 |} <small>''¹ NBA deildin var stofnuð 1949. Meistarartitlarnir 1947-1949 unnust í [[Basketball Association of America]].''</small> ==Tölfræði== ===50 stigahæstu leikmenn frá upphafi=== <small>''Uppfært síðast 1. apríl 2026.''</small> #'''[[LeBron James]]''': 43.325 #[[Kareem Abdul-Jabbar]]: 38.387 #[[Karl Malone]]: 36.928 #[[Kobe Bryant]]: 33.643 #'''[[Kevin Durant]]''': 32.436 #[[Michael Jordan]]: 32.292 #[[Dirk Nowitzki]]: 31.560 #[[Wilt Chamberlain]]: 31.419 #'''[[James Harden]]''': 29.251 #[[Shaquille O'Neal]]: 28.596 #[[Carmelo Anthony]]: 28.289 #[[Moses Malone]]: 27.409 #[[Elvin Hayes]]: 27.313 #'''[[Russell Westbrook]]''': 27.176 #[[Hakeem Olajuwon]]: 26.946 #[[Oscar Robertson]]: 26.710 #[[Dominique Wilkins]]: 26.668 #'''[[DeMar DeRozan]]''': 26.660 #'''[[Stephen Curry]]''': 26.528 #[[Tim Duncan]]: 26.496 #[[Paul Pierce]]: 26.397 #[[John Havlicek]]: 26.395 #[[Kevin Garnett]]: 26.071 #[[Vince Carter]]: 25.728 #[[Alex English]]: 25.613 #[[Reggie Miller]]: 25.279 #[[Jerry West]]: 25.192 #[[Patrick Ewing]]: 24.815 #[[Ray Allen]]: 24.505 #[[Allen Iverson]]: 24.368 #[[Charles Barkley]]: 23.757 #[[Robert Parish]]: 23.334 #[[Adrian Dantley]]: 23.177 #[[Dwyane Wade]]: 23.165 #[[Elgin Baylor]]: 23.149 #[[Chris Paul]]: 23.058 #'''[[Damian Lillard]]''': 22.598 #[[Clyde Drexler]]: 22.195 #[[Gary Payton]]: 21.813 #[[Larry Bird]]: 21.791 #[[Hal Greer]]: 21.586 #'''[[Giannis Antetokounmpo]]''': 21.531 #[[Walt Bellamy]]: 20.941 #[[Pau Gasol]]: 20.894 #[[Bob Pettit]]: 20.880 #[[David Robinson]]: 20.790 #[[George Gervin]]: 20.708 #[[LaMarcus Aldridge]]: 20.558 #[[Mitch Richmond]]: 20.515 #[[Joe Johnson]]: 20.407 ===Flestar stoðsendingar - Topp 10=== <small>''Uppfært síðast í nóv 2025.''</small> #[[John Stockton]]: 15.809 #[[Chris Paul]]: 12.545 #[[Jason Kidd]]: 12.091 #'''[[LeBron James]]''': 11.604 #[[Steve Nash]]: 10.335 #[[Mark Jackson]]: 10.334 #[[Magic Johnson]]: 10.141 #[[Oscar Robertson]]: 9.887 #'''[[Russell Westbrook]]''': 10.043 #[[Isiah Thomas]]: 9.061 ===Flest fráköst - Topp 15=== <small>''Uppfært síðast í nóv. 2022.''</small> #[[Wilt Chamberlain]]: 23.924 #[[Bill Russell]]: 21.620 #[[Kareem Abdul-Jabbar]]: 17.440 #[[Elvin Hayes]]: 16.279 #[[Moses Malone]]: 16.212 #[[Tim Duncan]]: 15.091 #[[Karl Malone]]: 14.968 #[[Robert Parish]]: 14.715 #[[Kevin Garnett]]: 14.662 #[[Dwight Howard]]: 14.627 #[[Nate Thurmond]]: 14.464 #[[Walt Bellamy]]: 14.241 #[[Wes Unseld]]: 13.769 #[[Hakeem Olajuwon]]: 13.748 #[[Shaquille O'Neal]]: 13.099 ===Flestar þriggja stiga körfur=== <small>''Uppfært síðast í feb 2026.''</small> #'''[[Stephen Curry]]''': 4.233 #'''[[James Harden]]''': 3.310 #[[Ray Allen]]: 2.973 #'''[[Damian Lillard]]''': 2.804 #'''[[LeBron James]]''': 2.606 #[[Reggie Miller]]: 2.560 #[[Kyle Korver]]: 2.450 #'''[[Paul George]]''': 2.415 #'''[[Kevin Durant]]''': 2.299 #[[Vince Carter]]: 2.290 #[[Jason Terry]]: 2.282 #'''[[Kyle Lowry]]''': 2.207 #[[Jamal Crawford]]: 2.221 #[[Paul Pierce]]: 2.143 *<small>'''Feitletrað: Leikmenn sem enn spila'''</small> === Flestir leikir === <small>''Uppfært síðast í mars 2026.''</small> {| class="wikitable" |- !width=5|Röð !width=80|Leikmaður !width=10|Tímabil !width=20|Leikir |- | 2||'''[[LeBron James]]''' || 23 || 1.612 |- | 1|| [[Robert Parish]] || 21 || 1.611 |- | 3||[[Kareem Abdul-Jabbar]] || 20 || 1.560 |- | 4||[[Vince Carter]] || 22 || 1.541 |- | 5||[[Dirk Nowitzki]] || 21 || 1.522 |- | 6||[[John Stockton]] || 19 || 1.504 |- | 7||[[Karl Malone]] || 19 || 1.476 |- | 8||[[Kevin Garnett]] || 21 || 1.462 |- | 9||[[Kevin Willis]] || 21 || 1.424 |- | 10|| [[Jason Terry]] || 19 || 1.410 |- | 11||[[Tim Duncan]] || 19 || 1.392 |- | 12||[[Jason Kidd]] || 19 || 1.391 |- | 13||[[Reggie Miller]] || 18 || 1.389 |- | 14|| [[Clifford Robinson]] || 18 || 1.380 |- | 15||[[Chris Paul]]|| 21 || 1.370 |- |} === Flestar þrefaldar tvennur=== *''uppfært í feb. 2026.'' {| class="wikitable" !colspan=3|Á leiktímabili |- !Númer !Nafn !Þrefaldar tvennur |- |1|| '''[[Russell Westbrook]]''' || 207 |- |2 || '''[[Nikola Jokic]]''' || 182 |- |3 || [[Oscar Robertson]] ||181 |- |4 || [[Magic Johnson]] || 138 |- |5 || '''[[LeBron James]]''' || 122 |- |6 || [[Jason Kidd]] || 107 |- |7 || '''[[Luka Doncic]]''' || 88 |- |8 || '''[[James Harden]]''' || 82 |- |9 || [[Wilt Chamberlain]] || 78 |- |10|| '''[[Domantas Sabonis]]''' || 68 |- |11 || [[Larry Bird]] || 59 |- |12 || '''[[Giannis Antetokounmpo]]''' || 56 |- |13|| [[Fat Lever]] || 43 |- |14 || [[Bob Cousy]] || 33 |- |14|| [[Ben Simmons]] || 33 |- |14|| '''[[Draymond Green]]''' || 33 |- |15|| [[Rajon Rondo]] || 32 |- |16 || [[John Havlicek]] || 31 |- |17 || [[Grant Hill]] || 29 |- |18|| [[Michael Jordan]] || 28 |- |19 || [[Elgin Baylor]] || 26 |- |20 || [[Clyde Drexler]] || 25 |} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == {{commonscat|National Basketball Association}} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=National Basketball Association|mánuðurskoðað= 12. feb.|árskoðað= 2019 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career scoring leaders|mánuðurskoðað= 12. feb.|árskoðað= 2019 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career assists leaders|mánuðurskoðað= 17. jan.|árskoðað= 2021 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career rebounding leaders|mánuðurskoðað= 17. jan.|árskoðað= 2021 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career 3-point scoring leaders|mánuðurskoðað= 20. jan.|árskoðað= 2021 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career games played leaders|mánuðurskoðað= 3. feb.|árskoðað= 2021 }} * {{wpheimild|tungumál= en|titill=List of National Basketball Association career triple-double leaders|mánuðurskoðað= 1. jan.|árskoðað= 2023 }} {{NBA}} {{S|1946}} [[Flokkur:Bandarískar körfuknattleiksdeildir]] [[Flokkur:NBA| ]] evejf77trpvz9hc8ayhezc9t7xerga2 0 12585 1962646 1905328 2026-05-09T11:33:48Z Berserkur 10188 1962646 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1562]]|[[1563]]|[[1564]]|[[1565]]|[[1566]]|[[1567]]|[[1568]]| [[1551–1560]]|[[1561–1570]]|[[1571–1580]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} [[Mynd:Siege of malta 1.jpg|thumb|right|Tyrkneski flotinn nálgast Möltu.]] Árið '''1565''' ('''MDLXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[13. apríl]] - Danakonungur staðfesti [[Stóridómur|Stóradóm]] og tók hann þá gildi sem lög. * [[22. september]] - [[Magnús Jónsson prúði]] gekk að eiga [[Ragnheiður Eggertsdóttir|Ragnheiði Eggertsdóttur]] og flutti að [[Ögur|Ögri]] við [[Ísafjarðardjúp]]. ===Fædd=== * [[Gísli Guðbrandsson]], prestur í Hvammi í Dölum (d. [[1620]]). * [[Jón Sigurðsson (lögmaður)|Jón Sigurðsson]], lögmaður (d. [[1635]]) ===Dáin=== == Erlendis == * [[13. febrúar]] - Spænskir landnemar komu á land á [[Cebu]] þar sem þeir stofnuðu fyrsta spænska landnámið á Filippseyjum. * [[1. mars]] - Borgin [[Rio de Janeiro]] í [[Brasilía|Brasilíu]] stofnuð sem ''São Sebastião do Rio de Janeiro''. * [[18. maí]] - [[Tyrkjaveldi|Tyrkir]] hófu umsátur um [[Malta|Möltu]]. * [[29. júlí]] - [[María Skotadrottning]] giftist [[Darnley lávarður|Darnley lávarði]]. * [[8. september]] - Spánverjar stofnuðu nýlendu á [[Flórída]], San Agustín. * [[11. september]] - [[Mölturiddarar|Mölturiddurum]] tókst að aflétta umsátri [[Tyrkjaveldi|Tyrkja]] um [[Malta|Möltu]]. * [[20. október]] - [[Norræna sjö ára stríðið]]: Orrustan við Axtorna nálægt [[Falkenberg]]. [[Dansk-norska ríkið]] vann sigur á Svíþjóð. * [[25. nóvember]] - [[Búrma]] náði völdum yfir borginni [[Chiang Mai]] í [[Síam]] og nokkrum vikum síðar boginni [[Vientiane]]. * Fyrsta skjalfesta notkunin á [[Blýantur|blýanti]]. ===Fædd=== * [[Herluf Daa]], hirðstjóri á Íslandi (d. [[1630]]). ===Dáin=== * [[7. október]] - [[Johannes Mathesius]], þýskur prestur (f. [[1504]]) * [[9. desember]] - [[Píus IV]] páfi (f. [[1499]]). * [[13. desember]] - [[Konrad Gesner]], svissneskur náttúrufræðingur og bókasafnsfræðingur. (f. [[1516]]) [[Flokkur:1565]] [[Flokkur:1561-1570]] jtt2cjequs64vd46ij8gudsdha47mvj 0 13010 1962556 1956801 2026-05-08T15:29:31Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962556 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Niue | fáni = Flag of Niue.svg | skjaldarmerki = Public Seal of Niue.svg | nafn_í_eignarfalli = Niue | þjóðsöngur = [[Ko e Iki he Lagi]] | staðsetningarkort = Niue_on_the_globe_(Polynesia_centered).svg | höfuðborg = [[Alofi]] | tungumál = [[enska]], [[niueska]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Bretakonungur|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Landstjóri Nýja-Sjálands|Landstjóri]] | titill_leiðtoga3 = [[Forsætisráðherra Niue|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3.]] | nafn_leiðtoga2 = [[Cindy Kiro]] | nafn_leiðtoga3 = [[Dalton Tagelagi]] | staða = Tengdarríki | staða_athugasemd = [[Nýja-Sjáland]]s | atburður1 = [[Stjórnarskrársamþykkt Niue]] | dagsetning1 = [[19. október]] [[1974]] | atburður2 = Sjálfstæði í utanríkismálum | dagsetning2 = 1994 | flatarmál = 261,46 | stærðarsæti = 188 | hlutfall_vatns = 0 | mannfjöldasæti = 194 | fólksfjöldi = 1.620 | íbúar_á_ferkílómetra = 6,71 | mannfjöldaár = 2018 | VLF_ár = 2003 | VLF = 0,01 | VLF_sæti = 228 | VLF_á_mann = 5.800 | VLF_á_mann_sæti = 164 | gjaldmiðill = [[nýsjálenskur dalur]] (NZD) | tímabelti = [[UTC-11]] | tld = nu | símakóði = 683 }} '''Niue''' er [[eyríki]] í Suður-[[Kyrrahaf]]i um 2.400 km norðaustur af [[Nýja Sjáland|Nýja-Sjáland]]i innan þríhyrningsins sem dreginn er milli [[Tonga]], [[Samóa]] og [[Cookseyjar|Cookseyja]] í [[Pólýnesía|Pólýnesíu]]. Land Niue er um 261 ferkílómetrar og íbúar um 1600 talsins. Eyjan er stundum kölluð „Kletturinn“ ([[enska]]: ''The Rock'') sem er dregið af alþýðuheitinu „Klettur Pólýnesíu“.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/niue/introduction |title=Introducing Niue |website=[[Lonely Planet]] |access-date=24 October 2016 |archive-date=25 október 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025052944/http://www.lonelyplanet.com/niue/introduction |url-status=dead }}</ref> Niue er [[upplyft kóralrif]] og ein af stærstu [[kóraleyja|kóraleyjum]] heims. Landslag eyjarinnar einkennist af tveimur þrepum, þar sem annars vegar eru háir klettar og hálendisslétta úr kalksteini í um 60 metra hæð yfir sjávarmáli, og hins vegar hallandi strandslétta sem endar í lágum klettum við ströndina. Umhverfis eyjuna er [[kóralrif]] og eina leiðin inn fyrir það er á vesturströndinni þar sem höfuðborgin, [[Alofi]], er. Niue er með [[heimastjórn]] en er þó í sambandi við Nýja Sjáland hvað varðar ýmis utanríkismál og þjóðhöfðingja. Landið er hluti af [[Konungsríki Nýja-Sjálands]]. Íbúar Niue eru þannig nýsjálenskir ríkisborgarar og þjóðhöfðingi Nýja-Sjálands, [[Karl 3. Bretakonungur]], er jafnframt þjóðhöfðingi Niue sem [[konungur Nýja-Sjálands]]. Milli 90 og 95% af fólki sem er upprunnið á Niue býr á Nýja-Sjálandi.<ref>{{cite web |url=http://www.stats.govt.nz/Census/2006CensusHomePage/QuickStats/quickstats-about-a-subject/pacific-peoples/pacific-people-population.aspx |title=QuickStats About Pacific Peoples |publisher=[[Statistics New Zealand]] |year=2006 |access-date=28. október 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119141308/http://stats.govt.nz/Census/2006CensusHomePage/QuickStats/quickstats-about-a-subject/pacific-peoples/pacific-people-population.aspx |archive-date=19. nóvember 2011 |url-status=dead }}</ref> Þar búa líka um 70% þeirra sem tala [[niueska|niuesku]] sem er [[pólýnesísk mál|pólýnesískt mál]], skylt [[tongverska|tongversku]].<ref>{{cite book |editor1-last=Moseley |editor1-first=Christopher |editor2=R. E. Asher |title=Atlas of the World's Languages |location=New York |publisher=Routledge |year=1994 |page=100 }}</ref> Á Niue eru tvö opinber tungumál og um 30% íbúa tala bæði niuesku og ensku. Um 11% tala aðeins ensku en um 46% tala aðeins niuesku. Pólýnesar settust að á Niue um 900 e.Kr. og fleiri landnemar komu frá Tonga á [[16. öldin|16. öld]]. Allt til upphafs [[18. öldin|18. aldar]] virðist ekki hafa verið um neina ríkisstjórn eða þjóðhöfðingja að ræða á Niue en eftir [[1700]] tóku íbúarnir sér [[konungur|konunga]] að dæmi Tonga eða Samóa. Fyrsti [[Evrópa|Evrópubúinn]] sem kom auga á eyjuna var [[James Cook]] árið [[1774]]. Hann nefndi eyjuna Villimannaeyju (''Savage Island'') þar sem eyjarskeggjar vörnuðu honum landgöngu og höfðu, að því er honum sýndist, blóð á tönnunum, sem var í raun [[rauður banani]]. Næsta heimsókn Evrópumanna var frá [[Trúboðsfélag Lundúna|Trúboðsfélagi Lundúna]] árið [[1846]]. Íbúar snerust smám saman til [[kristni]] á síðari hluta [[19. öldin|19. aldar]]. Árið [[1887]] bauð konungurinn, [[Fata-a-iki]], [[Bretland]]i yfirráð á eyjunni til að tryggja vernd gegn öðrum nýlenduveldum, en Bretar þáðu ekki boðið fyrr en árið [[1900]]. Árið [[1901]] var eyjan sameinuð Nýja Sjálandi. Íbúar fengu heimastjórn í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu árið [[1974]]. Niue er ekki aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] en á aðild að sumum undirstofnunum þeirra, eins og [[UNESCO]] og [[Alþjóðaheilbrigðisstofnunin]]ni.<ref>{{cite web |url=http://www.ibe.unesco.org/en/worldwide/unesco-regions/asia-and-the-pacific/niue.html |title=Niue |publisher=UNESCO International Bureau of Education |access-date=2021-05-26 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924032442/http://www.ibe.unesco.org/en/worldwide/unesco-regions/asia-and-the-pacific/niue.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.who.int/countries/en/ |title=List of member countries |publisher=[[World Health Organization]] }}</ref>. Fulltrúum landsins er boðið, ásamt fulltrúum Cookseyja, að taka þátt í fundum Sameinuðu þjóðanna sem opnir eru öllum löndum. Niue hefur verið aðili að [[Kyrrahafsráðið|Kyrrahafsráðinu]] frá 1980. ==Landfræði== [[File:Niue ISS004.jpg|thumb|Gervinhnattarmynd af Niue.]] Niue er 269 km² [[upplyft kóralrif]] í Suður-Kyrrahafi, austan við Tonga.<ref>Jacobson G, Hill PJ (1980) Hydrogeology of a raised coral atoll, Niue Island, South Pacific Ocean. ''Journal of Australian Geology and Geophysics'', '''5''' 271–278.</ref> Auk þess eru þrjú [[kóralrif]] innan efnahagslögsögu Niue: #[[Beveridge-rif]], 240 km suðaustan við Niue, flæði[[hringrif]] sem er á þurru á fjöru. 9,5 km að lengd frá norðri til suðurs og 7,5 km frá austri til vesturs, 56 km² að stærð, með ekkert land og 11 metra djúpt lón.. #Antiope-rif, 180 km norðaustan við Niue, hringlaga klettur, um 400 metrar í þvermál, með 9,5 metra minnstu dýpt. #Haran-rif (líka þekkt sem Haransrif), 294 km suðaustan við Niue. Fyrir utan þessi rif er Albert Meyer-rif, um 5 km að lengd og breidd, minnsta dýpt 3 metrar, 326 km suðvestan við Niue sem ekki hefur gert formlegt tilkall til þess, og [[Haymet-sker]], 1.273 km austsuðaustur af Niue sem óvissa ríkir um. Niue er ein af stærstu [[kóraleyja|kóraleyjum]] heims. Meðfram ströndinni eru brattir kalksteinsklettar sem liggja að hálendissléttu í um 60 metra hæð yfir sjávarmáli. Umhverfis eyjua er [[kóralrif]] og eina leiðin inn fyrir það er um sund á miðri vesturströndinni, nálægt höfuðborginni, [[Alofi]]. Margir kalksteinshellar eru við sröndina. Eyjan er sporöskjulaga, um 18 km á breidd, með tvær stórar víkur sem ganga inn í vesturströndina. Alofi-vík er í miðjunni og [[Avatele]] í suðri. Milli þeirra er skaginn [[Halagigie Point]]. [[TePā Point]] er lítill skagi nálægt byggðinni á Avatele í suðvestri. Flestir íbúar búa við vesturströndina, í kringum höfuðborgina og í norðvesturhlutanum. Hluti af jarðveginum á eyjunni hefur óvenjulega efnasamsetningu. Þetta er mjög veðraður hitabeltisjarðvegur með mikið magn járn- og áloxíða ([[oxisol]]) og kvikasilfurs, og er mjög [[geislavirkni|geislavirkur]]. Það er næstum ekkert [[úran]] en geislavirku [[núklíð]]in [[þórín|Th-230]] og [[prótaktín|Pa-231]] leiða sundrunarferlin. Þetta er sams konar efnasamsetning og finnst náttúrulega í djúpsjávarseti, en rannsóknir benda til þess að þessi efni eigi sér uppruna í mikilli veðrun kórals og stuttri dvöl neðansjávar fyrir um [[pleistósen|120.000 árum]]. Hitauppstreymi, þar sem lágur jarðhiti dregur djúpsjó upp á yfirborðið gegnum gisinn kóralinn á örugglega þátt í þessari efnasamsetningu.<ref> {{cite journal | doi = 10.1080/00288306.1993.9514572 | last = Whitehead | first = N. E. | author2=J. Hunt |author3=D. Leslie |author4=P. Rankin | date=June 1993 | title = The elemental content of Niue Island soils as an indicator of their origin | journal = New Zealand Journal of Geology & Geophysics | volume = 36 | issue = 2 | pages = 243–255 | url = http://www.rsnz.org/publish/nzjgg/1993/24.pdf | access-date = 3. desember 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071202044236/http://www.rsnz.org/publish/nzjgg/1993/24.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2 December 2007| doi-access = free }} </ref> Engin neikvæð heilsufarsleg áhrif geislunar eða frá öðrum snefilefnum hafa komið fram í rannsóknum, og útreikningar sýna að geislavirknin er líklega allt of lítil til að finnast í fólki. Þessi óvenjulegi jarðvegur er ríkur af [[fosfat]]i, en í mjög óaðgengilegu formi, sem [[járnfosfat]], eða crandallít. Talið er að svipaðan jarðveg megi finna á eyjunum [[Lifou]] og [[Mare (eyja)|Mare]] við [[Nýja-Kaledónía|Nýju-Kaledóníu]], og [[Rennell]] á [[Salómonseyjar|Salómonseyjum]], en ekki er vitað um aðra staði þar sem hann finnst. Samkvæmt [[Alþjóðaheilbrigðisstofnunin]]ni eru íbúar eyjarinnar viðkvæmir fyrir húðkrabbameini. Andlát vegna húðkrabbameins var 2.482 á 100.000 íbúa árið 2002, sem er miklu meira en í nokkru öðru landi.<ref>{{cite web|publisher=World Health Organization, Global Health Observatory Data Repository|title=UV radiation: Burden of disease by country |year=2002|url= https://apps.who.int/gho/data/node.main.165?lang=eng}}</ref> Niue liggur handan við [[daglínan|daglínuna]] miðað við Nýja-Sjáland. Tímamismunurinn er 23 tímar á veturnar og 24 tímar á sumrin þegar Nýja-Sjáland tekur upp sumartíma. <gallery mode="packed"> File:CoralChasminNiue.jpg|Kóralgjá. File:Niue Coastline.jpg|Strönd Niue. File:Niue Küstenlandschaft 2.jpg|Steinbogi á Niue. </gallery> ==Stjórnmál== ===Stjórnsýslueiningar=== [[Image:Niue1.png|thumb|right|300px|Þorp Niue.]] Niue skiptist í 14 þorp ([[sveitarfélag|sveitarfélög]]). Hvert þorp hefur sitt þorpsráð sem kýs sér formann. Þorpin eru líka [[kjördæmi]]. Hvert þorp kýs einn þingmann á [[Þing Niue]].<ref>{{Cite web |url=http://www.paclii.org/nu/legis/num_act/nivco1967321/ |title=Niue Village Councils Ordinance 1967 |access-date=2021-05-26 |archive-date=2016-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228174814/http://www.paclii.org/nu/legis/num_act/nivco1967321/ |url-status=dead }}</ref> Alofi norður og Alofi suður eru bæði hluti af höfuðborg Niue, [[Alofi]] (614 íbúar). {| class="wikitable" |-style="background: #CCC;" ! align ="right"|Nr. || align ="left"|Þorp || align="right"| Íbúar<br>(manntal 2017)<ref>{{cite web|url=https://niue.prism.spc.int/download/35/census/1460/2019-niue-pophh-census-2-0.pdf|title=Niue Household and Population Census 2017|publisher=Niue Statistics Office|website=niue.prism.spc.int|accessdate=5. maí 2020|archive-date=2020-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200523170557/https://niue.prism.spc.int/download/35/census/1460/2019-niue-pophh-census-2-0.pdf|url-status=dead}}</ref> || align="right"| Stærð<ref>[https://www.spc.int/prism/country/NU/stats/Nu_Environment/NU_Land/Land.htm The Total Land Area of Niue]</ref><br>km² || align="right"| Þéttleiki<br> (km⁻²) |- |style="background: #EEE;" colspan="5" align="center"| '''Motu''' (sögulegt ættbálkahérað í norðurhlutanum) |- |align="right"| 1|| [[Makefu]] || align="right"| 70 || align="right"|17,13 || align="right"| 4,1 |- |align="right"| 2|| [[Tuapa]]|| align="right"| 112 || align="right"| 12,54 || align="right"| 8,9 |- |align="right"| 3|| [[Namukulu]]|| align="right"| 11|| align="right"| 1,48 || align="right"| 7,4 |- |align="right"| 4|| [[Hikutavake]]|| align="right"| 49 || align="right"| 10,17 || align="right"| 4,8 |- |align="right"| 5|| [[Toi (Niue)|Toi]]|| align="right"| 22 || align="right"| 4,77 || align="right"| 4,6 |- |align="right"| 6|| [[Mutalau]]|| align="right"| 100 || align="right"| 26,31 || align="right"| 3,8 |- |align="right"| 7|| [[Lakepa]]|| align="right"| 87|| align="right"| 21,58 || align="right"| 4 |- |align="right"| 8|| [[Liku]]|| align="right"| 98 || align="right"| 41,64 || align="right"| 2,4 |- |style="background: #EEE;" colspan="5" align="center"| '''Tafiti''' (sögulegt ættbálkahérað í suðurhlutanum) |- |align="right"| 9|| [[Hakupu]]|| align="right"| 220 || align="right"| 48,04 || align="right"| 4,6 |- |align="right"| 10|| [[Vaiea]]|| align="right"| 115 || align="right"| 5,40 || align="right"| 21,3 |- |align="right"| 11|| [[Avatele]]|| align="right"| 143 || align="right"| 13,99 || align="right"| 10,2 |- |align="right"| 12|| [[Tamakautoga]]|| align="right"| 160 || align="right"| 11,93 || align="right"| 13,4 |- |align="right"| 13|| [[Alofi suður]] || align="right"| 427||rowspan="2" align="right"| 46,48 ||rowspan="2" align="right"| 12,8 |- |align="right"| 14|| [[Alofi norður]] || align="right"|170 |-style="background: #DDD;" | align="right"| ||'''[[Niue]]'''|| align="right"| 1.784 || align="right"| 261,46 || align="right"| 6,8 |- |} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{wikiorðabók}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Niue| ]] 1iqczh1hn787yknecxklmwch6mzbzha 0 14080 1962574 1955866 2026-05-08T15:41:51Z Akigka 183 /* Ættbálkar fugla */ 1962574 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Fuglar | image = Parus major 3 (Marek Szczepanek).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Flotmeisa]], ''Parus major'' | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | subphylum = [[Hryggdýr]] (''Vertebrata'') | classis = '''Fuglar (''Aves'')''' | classis_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = [[Ættbálkur (flokkunarfræði)|Ættbálkar]] | subdivision = <center>Margir - sjá [[#Ættbálkar fugla|grein]].</center> }} '''Fuglar''' ([[fræðiheiti]]: ''Aves'') eru [[tvífætlingur|tvífætt]] [[hryggdýr]] með [[heitt blóð]] sem verpa [[Egg (líffræði)|eggjum]] með harðri skurn, tannlausan [[goggur|gogg]], framlimi sem hafa ummyndast í [[vængur|vængi]], hreistur sem hefur ummyndast í [[fjöður|fjaðrir]], hröð [[efnaskipti]] og létta og sterka [[beinagrind]] með hol [[bein]]. Fuglar lifa um allan heim. Stærð fugla nær frá örsmáum [[kólibrífugl]]um að risavöxnum [[strútur|strútum]] og [[emúi|emúum]]. Um 10.000 núlifandi [[tegund (líffræði)|tegundir]] fugla eru þekktar, auk um hundrað útdauðra tegunda. Um helmingur núlifandi fuglategunda eru [[spörfugl]]ar. Vængir fugla eru mjög ólíkir eftir tegundum. Einu vænglausu fuglarnir sem þekktir eru eru útdauðu tegundirnar [[móafugl]] og [[fílafugl]]. Vængir hafa gert fuglum kleift að [[flug|fljúga]] þótt sumar tegundir, eins og [[strútfuglar]] og [[mörgæsir]], hafi síðar misst þennan hæfileika. Sumar tegundir fugla, eins og [[sjófuglar]] og [[vatnafuglar]], hafa þróað hæfileika til að synda og kafa í vatni. Fuglar eru innbyrðis ólíkir og nærast ýmist á [[blómasafi|blómasafa]], [[jurt]]um, [[fræ]]jum, [[skordýr]]um, [[fiskur|fiski]], hræjum eða öðrum fuglum. Flestir fuglar eru [[dagdýr]], en sumir, eins og [[uglur|uglan]], eru [[næturdýr]] eða [[rökkurdýr]]. Margar tegundir fugla eru [[farfuglar]] og ferðast eftir [[árstíð]]um langan veg milli ólíkra heimkynna meðan aðrir eyða nær öllum tíma sínum á [[haf]]i úti. Sumir geta haldist á flugi dögum saman og jafnvel sofið á flugi. Fuglar eru næstu afkomendur [[risaeðla]] og eru tæknilega séð [[fiðraðar risaeðlur|fiðraðar]] [[kjöteðla|kjöteðlur]]. Samkvæmt [[upprunaflokkun]] teljast þeir því til [[eðla]], og næstu núlifandi ættingjar þeirra eru [[krókódílar]]. Fuglar þróuðust út frá [[eðlufugl]]um eins og [[öglir|ögli]] (''Archaeopteryx'') sem komu fyrst fram í Kína fyrir 160 milljón árum. Samkvæmt erfðarannsóknum þróuðust nútímafuglar einhvern tíma á [[miðkrítartímabilið|mið-]] eða [[síðkrítartímabilið|síðkrítartímabilinu]]. Tegundasprenging fugla átti sér stað í kringum [[krítar-paleógen-fjöldaútdauðinn|krítar-paleógen-fjöldaútdauðann]] fyrir 66 milljón árum þegar allar aðrar risaeðlur, þar á meðal [[flugeðla|flugeðlur]], dóu út.<ref name="crouch2022">Crouch, N.M.A. (2022) Interpreting the fossil record and the origination of birds. ''bioRxiv'', doi: https://doi.org/10.1101/2022.05.19.492716</ref> Margar tegundir fugla eru [[félagsdýr]] sem miðla þekkingu milli kynslóða. Fuglar eiga samskipti með merkjagjöf, köllum og [[fuglasöngur|fuglasöng]]. Sumar tegundir vinna saman að [[hreiður]]gerð, [[útungun]] og uppeldi unganna, eiga samstarf um veiðar og hópast saman til að verjast rándýrum. Langflestar tegundir fugla eru [[einkvæni]]sdýr á mökunartímabilinu, en sjaldnar í mörg tímabil eða ævilangt. Sumar tegundir eru [[fjölkvæni]]sdýr og nokkrar eru [[fjölveri]]sdýr. Fuglar eiga afkvæmi með því að verpa eggjum sem eru frjóvguð í líkama kvenfuglsins með [[kynæxlun]]. Oftast verpa fuglar í [[hreiður]] og [[útungun|unga eggjunum út]] með því að liggja á þeim. Flestar tegundir fugla sinna ungunum og mata þá í einhvern tíma eftir útungun. Margar tegundir fugla eru nýttar sem fæða fyrir menn eða hráefni í ýmis konar framleiðslu, bæði sem [[húsdýr]] og [[villibráð]], og gefa af sér egg, kjöt og fiður. [[Söngfugl]]ar, páfagaukar og fleiri tegundir eru vinsæl [[gæludýr]]. [[Gúanó]] (úrgangur sjófugla) er nýtt sem [[áburður]]. Fuglar koma víða við í [[menning]]u, [[list]]um, [[trúarbrögð]]um og [[daglegt líf|daglegu lífi]] fólks. Um 120 til 130 tegundir hafa [[útdauði|dáið út]] vegna athafna mannsins síðan á 17. öld, og einhver hundruð þar á undan. Í dag er talið að um 1.200 fuglategundir séu í hættu á að deyja út, og eru því tilefni verndunaraðgerða. [[Fuglaskoðun]] er vinsæl afþreying og hluti af [[náttúruferðamennska|náttúruferðamennsku]]. == Ættbálkar fugla == [[Skyldleikatré]] fugla byggt á Braun & Kimball (2021).<ref name=Braun&Kimball2021>{{cite journal |last1=Braun |first1=E. L. |last2=Kimball |first2=R. T. |date=2021 |title=Data types and the phylogeny of Neoaves |journal=Birds |volume=2 |number=1 |pages=1–22 |doi=10.3390/birds2010001|doi-access=free }}</ref> {{clade| style=font-size:80%;line-height:90% |label1='''Aves''' |1={{clade |label1=[[Palaeognathae]] |1={{clade |1=[[Strútfuglar]] (Struthioniformes) [[File:Struthio camelus - Etosha 2014 (1) white background.jpg|50 px]] |2={{clade |1=[[Nandúar]] (Rheiformes)[[File:Rhea white background.jpg|50 px]] |2=[[Snípustrútar]] (Apterygiformes)[[File:Little spotted kiwi, Apteryx owenii, Auckland War Memorial Museum white background.jpg|50 px]] |3=[[Tínamúar]] (Tinamiformes) [[File:NothuraDarwiniiSmit white background.jpg|50 px]] |4=[[Kasúar (ættbálkur)|Kasúar]] (Casuariiformes)[[File:Emu RWD2 white background.jpg|50 px]] }} }} |label2=[[Neognathae]] |2={{clade |label1=[[Galloanserae]] |1={{clade |1=[[Hænsnfuglar]] (Galliformes) [[File:Red Junglefowl by George Edward Lodge white background.png|60 px]] |2=[[Gásfuglar]] (Anseriformes) [[File:Cuvier-97-Canard colvert.jpg|60 px]] }} |label2=[[Neoaves]] |2={{clade |label1=[[Mirandornithes]] |1={{Clade |1=[[Flæmingjar]] (Phoenicopteriformes)[[File:Cuvier-87-Flamant rouge.jpg|50 px]] |2=[[Goðar]] (Podicipediformes)[[File:Podiceps cristatus Naumann white background.jpg|50 px]] }} |label2=[[Columbimorphae]] |2={{clade |1=[[Dúfnafuglar]] (Columbiformes) [[File:Meyers_grosses_Konversations-Lexikon_-_ein_Nachschlagewerk_des_allgemeinen_Wissens_(1908)_(Antwerpener_Breiftaube).jpg|50 px]] |label2= |2={{clade |1=[[Mesitornithiformes]] [[File:Monias benschi 1912 white background.jpg|50 px]] |2=[[Pterocliformes]] [[File:Pterocles quadricinctus white background.jpg|50 px]] }} }} |label3=[[Passerea]] |3={{clade |label1= |1={{clade |1=[[Otidiformes]] [[File:Cayley Ardeotis australis flipped.jpg|50 px]] |2=[[Gaukfuglar]] (Cuculiformes)[[File:British birds in their haunts (Cuculus canorus).jpg|50 px]] }} |2=[[Dofrar]] (Musophagiformes) [[File:Planches enluminées d'histoire naturelle (1765) (Tauraco persa).jpg|50 px]] |3=[[Tranfuglar]] (Gruiformes)[[File:Cuvier-72-Grue cendrée.jpg|50 px]] |4=[[Strandfuglar]] (Charadriiformes)[[File:D'Orbigny-Mouette rieuse et Bec-en-ciseaux white background.jpg|50 px]] |5=[[Opisthocomiformes]] [[File:Cuvier-59-Hoazin huppé.jpg|60px]] |label6=[[Strisores]] |6={{clade |1=[[Húmgapar]] (Caprimulgiformes) [[File:Chordeiles acutipennis texensisAQBIP06CA.jpg|50px]] |label2=[[Vanescaves]] |2= {{clade |1=[[Nyctibiiformes]] [[File:NyctibiusBracteatusSmit.jpg|60px]] |2={{clade |1=[[Steatornithiformes]] [[File:Steatornis caripensis MHNT ZON STEA 1.jpg|60px]] |2={{clade |1=[[Podargiformes]] [[File:Batrachostomus septimus 01.jpg|50px]] |label2=[[Daedalornithes]] |2={{clade |1=[[Aegotheliformes]] [[File:Aegotheles savesi.jpg|40px]] |2=[[Þytfuglar]] (Apodiformes) [[File:White-eared Hummingbird (Basilinna leucotis) white background.jpg|50px]] }} }} }} }} }} |label7=[[Phaethoquornithes]] |sublabel7=(Ardeae) |7={{clade |label1=[[Eurypygimorphae]] |1={{clade |1=[[Phaethontiformes]] [[File:Cuvier-95-Phaeton à bec rouge.jpg|90 px]] |2=[[Eurypygiformes]] [[File:Cuvier-72-Caurale soleil.jpg|50 px]] }} |label2=[[Aequornithes]] |2={{clade |1=[[Brúsar]] (Gaviiformes)<ref name="Boyd">{{cite web| website=John Boyd's website |last=Boyd|first=John|year=2007|title=''NEORNITHES: 46 Orders'' |url=http://jboyd.net/Taxo/Orders.pdf |access-date= 30 December 2017}}</ref> [[File:Loon (PSF).png|50px]] |label2= |2={{Clade |label1=[[Austrodyptornithes]] |1={{Clade |1=[[Pípunefir]] (Procellariiformes) [[File:Thalassarche chlororhynchos 1838.jpg|40px]] |2=[[Bægsliskafarar]] (Sphenisciformes) [[File:Chinstrap Penguin white background.jpg|40px]] }} |label2= |2={{Clade |1=[[Storkfuglar]] (Ciconiiformes) [[File:Weißstorch (Ciconia ciconia) white background.jpg|50px]] |2={{Clade |1=[[Árfetar]] (Suliformes) [[File:Cormorant in Strunjan, white background.png|70px]] |2=[[Pelíkanfuglar]] (Pelecaniformes) [[File:Spot-billed pelican takeoff white background.jpg|70px]] }} }} }} }} }} |label8=[[Telluraves]] |8={{clade |label1=[[Accipitrimorphae]] |1={{clade |1=[[Hrævar]] (Cathartiformes)[[File:Vintage Vulture Drawing white background.jpg|30 px]] |2=[[Haukungar]] (Accipitriformes)[[File:Golden Eagle Illustration white background.jpg|40 px]] }} |2=[[Uglur]] (Strigiformes)[[File:Cuvier-12-Hibou à huppe courte.jpg|40 px]] |label3=[[Coraciimorphae]] |3={{clade |1=[[Músfuglar]] (Coliiformes) [[File:ColiusCastanonotusKeulemans.jpg|50px]] |label2=[[Cavitaves]] |2={{clade |1=[[Doðafuglar]] (Leptosomiformes) [[File:Leptosomus discolor - 1825-1834 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ16700267.tif|50px]] |label2= |2={{clade |1=[[Þrúgfuglar]] (Trogoniformes)[[File:Harpactes fasciatus 1838 white background.jpg|40 px]] |label2=[[Picocoraciae]] |2={{clade |1=[[Bucerotiformes]] [[File:A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate II) (white background).jpg|50px]] |label2=[[Picodynastornithes]] |2={{clade |1=[[Meitilfuglar]] (Coraciiformes)[[File:Cuvier-46-Martin-pêcheur d'Europe.jpg|50 px]] |2=[[Spætufuglar]] (Piciformes) [[File:Dendrocopos major -Durham, England -female-8 white background.jpg|50px]] }} }} }} }} }} |label4=[[Australaves]] |4={{clade |1=[[Snáktrönur]] (Cariamiformes)[[File:Cariama cristata 1838 white background.jpg|50 px]] |label2=[[Eufalconimorphae]] |2={{clade |1=[[Fálkungar]] (Falconiformes)[[File:NewZealandFalconBuller white background.jpg|35 px]] |label2=[[Psittacopasserae]] |2={{clade |1=[[Páfagaukar]] (Psittaciformes)[[File:Pyrrhura lucianii - Castelnau 2.jpg|60 px]] |2=[[Spörfuglar]] (Passeriformes)[[File:Cuvier-33-Moineau domestique.jpg|50 px]] }} }} }} }} }} }} }} }} }} == Tilvísanir == {{reflist}} == Sjá einnig == *[[Listi yfir fugla Íslands]] == Tenglar == {{Wiktionary|fugl}} * [https://www.fuglavernd.is/ Fuglaverndarfélag Íslands] * [https://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=IS Avibase á íslensku] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1282680 ''Helstu ákvæði fuglafriðunar''; grein í Morgunblaðinu 1951] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4264195 ''Þýðing fuglanna í íslenzkri þjóðtrú og sögusögnum''; grein í Náttúrufræðingnum 1938] * [http://www.avionary.info Avionary - Fuglsheiti á 44 tungumálum] * [https://fuglavefur.is/ Fuglavefur um íslenska fugla] [[Flokkur:Fuglar| ]] qko6282go4shpiewakfj5xnp3b9kooa 0 20440 1962578 1958643 2026-05-08T15:50:57Z TKSnaevarr 53243 1962578 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forseti | body = ráðherraráðs<br>Lýðveldisins Ítalíu | native_name = {{nobold|{{lang|it|Presidente del Consiglio dei ministri della Repubblica Italiana}}}} | insignia = Ovale Presidenza Consiglio.svg | insigniasize = 110 | flag = Flag of prime minister of Italy.svg | flagsize = 120 | flagcaption = Fáni forseta ráðherraráðsins | insigniacaption = Innsigli forsætis ráðherraráðs Ítalíu | image = Giorgia Meloni Official 2024 (cropped).jpg | image_size = | incumbent = [[Giorgia Meloni]] | incumbentsince = 22. október 2022 | member_of = [[Ráðherraráð Ítalíu|Ráðherraráðs]]<br />[[Þjóðaröryggisráð Ítalíu|Þjóðaröryggisráðs]]<br />[[Evrópska ráðið|Evrópska ráðsins]] | residence = [[Palazzo Chigi]] | seat = [[Róm]] | appointer = [[Forseti Ítalíu|Forseta lýðveldisins]] | deputy = Aðstoðarforsætisráðherra | termlength = Ekkert fast skipunartímabil, heldur embætti svo lengi sem meirihluti þings styður það | inaugural = [[Alcide De Gasperi]] (lýðveldi)<br/>[[Camillo Benso greifi af Cavour|Camillo Benso di Cavour]] (fyrstur) | salary = €{{round|99480|-3}} á ári<ref name="igcompaycheck">{{Cite web|url=https://www.ig.com/uk/forex/research/pay-check|title=IG.com Pay Check|publisher=IG|access-date=2026-04-01|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425045807/https://www.ig.com/uk/forex/research/pay-check|url-status=dead}}</ref> | formation = {{start date and age|df=y|1861|3|17}} | website = {{URL|https://www.governo.it/}} }} '''Forsætisráðherra Ítalíu''' er leiðtogi [[ríkisstjórn]]ar [[Ítalía|Ítalíu]] og hefur það hlutverk með höndum að stýra og samræma vinnu annarra [[ráðherra]] ríkisstjórnarinnar. Forsætisráðherraembættið er fjórða mikilvægasta [[embætti]] [[ríki]]sins samkvæmt [[stjórnarskrá Ítalíu|stjórnarskránni]], á eftir [[forseti Ítalíu|forseta lýðveldisins]], [[þingforseti|þingforseta]] og [[forseti öldungadeildar|forseta öldungadeildarinnar]]. Hlutverk forsætisráðherra er skilgreint í stjórnarskránni, greinum 92-96. </onlyinclude> Forsætisráðherra er tilnefndur af forseta lýðveldisins. Yfirleitt er um að ræða leiðtoga stærsta flokks þess [[kosningabandalag]]s sem hlýtur meirihluta í [[þingkosningar|þingkosningum]] og fær þar með [[umboð til stjórnarmyndunar]]. Þegar Ítalía var [[Konungsríkið Ítalía|konungsríki]] (frá [[1861]] til [[1946]]) var það [[konungur Ítalíu]] sem veitti umboð til stjórnarmyndunar. ==Tengt efni== * [[Listi yfir forsætisráðherra Ítalíu]] * [[Stjórnarskrá Ítalíu]] * [[Forseti Ítalíu]] * [[Forseti ítalska þingsins]] * [[Forseti ítölsku öldungadeildarinnar]] ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu| ]] skbahxg04jai9zjrhqn2ywrmj8ne7l2 0 27958 1962548 1962523 2026-05-08T14:32:01Z ~2026-23019-87 115546 /* 2002-2007. Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda */ 1962548 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 144 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á Öskjuhlíð, meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann  til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handkanttleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við Benfica í Evrópukeppni Meistaraliða. 18.243 áhorfendur mættu á leikinn sem var met. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001. Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn Brynjar Níels­son, síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Citeweb|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007. Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m². Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar eru [[Chris Brazell]] og [[Vignir Snær Stefánsson]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 28. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=3|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no3=4|nat3=NOR|pos3=DF|name3=[[Markus Lund Nakkim]] |no4=5|nat4=ISL|pos4=MF|name4=[[Birkir Heimisson]] |no5=6|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no6=7|nat6=ISL|pos6=DF|name6=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no7=8|nat7=ISL|pos7=FW|name7=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no8=9|nat8=DNK|pos8=FW|name8=[[Patrick Pedersen]] |no9=10|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no10=11|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no11=12|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no12=13|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no13=14|nat13=SWE|pos13=MF|name13=[[Albin Skoglund]] |no14=15|nat14=ISL|pos14=DF|name14=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Loki Kristjánsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=27|nat25=ISL|pos25=FW|name25=[[Pétur Eiríksson]] |no26=28|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no27=30|nat27=ISL|pos27=DF|name27=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no28=45|nat28=ISL|pos28=MF|name28=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no29=66|nat29=ISL|pos29=DF|name29=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no30=95|nat30=ISL|pos30=GK|name30=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no31=97|nat31=ISL|pos31=FW|name31=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir þrettán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 27. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=15|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=25|nat19=ISL|pos19=MF|name19=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no20=26|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=32|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Ágústa María Valtýsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=ISL|pos=MF|name=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]]|other=lánuð til [[PEC Zwolle]] til 1. maí 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-2023 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-2025 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025- |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega | colspan="2" rowspan="2" | |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 20'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] dqrx99hu8fnhcg39yq5z61djecimyfx 0 28224 1962645 1926147 2026-05-09T11:30:57Z Berserkur 10188 1962645 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cidade Maravilhosa.jpg|250px|thumb|right|Rio de Janeiro]] [[Mynd:Downtown of Rio de Janeiro.jpg|250px|thumb|right]] '''Rio de Janeiro''' eða '''Ríó''' (''Janúaráin'' á [[portúgalska|portúgölsku]]) er stór[[borg]] í [[Brasilía|Brasilíu]] með um 6,7 milljónir íbúa en um 13,9 milljónir búa á stórborgarsvæðinu (2025). Hún er önnur stærsta borg landsins á eftir [[São Paulo]] og var höfuðborg þess til [[1960]]. Nú er hún höfuðborg [[Rio de Janeiro (fylki)|samnefnds fylkis]]. Ríó er 2550 km sunnan við miðbaug og þekkt fyrir [[baðströnd|baðstrendur]], eins og [[Copacabana]] og [[Ipanema]], fallegt borgarstæði milli fjallanna við suðurströnd [[Guanabaraflói|Guanabaraflóa]], og glæsilega [[kjötkveðjuhátíðin í Ríó|kjötkveðjuhátíð]] þar sem [[samba]]skólar keppa sín á milli í að setja upp sem glæsilegasta [[skrúðganga|skrúðgöngu]]. Ríó er einnig þekkt fyrir stór [[fátækrahverfi]], ''[[favelas]]'', í hæðunum umhverfis borgina. Árið [[2016]] voru haldnir [[Ólympíuleikar|Ólympíuleikarnir]] í borginni. Orðsifjar heitisins eru þær að 'rio' þýðir fljót, og 'janeiro' þýðir janúar, en Evrópumenn börðu fyrst Gwanabara-flóa, þar sem samnefnd á rennur til sjávar, augum fyrsta janúar árið 1502. == Borgarhlutar == * Centro * Copacabana * Lagoa Rodrigo de Freitas * Urca ==Íþróttir== ===Knattspyrna=== *[[Botafogo de Futebol e Regatas]] *[[Clube de Regatas do Flamengo]] *[[CR Vasco da Gama]] *[[Fluminense FC]] {{commons|Rio de Janeiro|Rio de Janeiro}} {{Stubbur|landafræði}} {{Stærstu þéttbýlissvæði í heimi}} {{s|1565}} [[Flokkur:Rio de Janeiro| ]] [[Flokkur:Borgir í Brasilíu]] 87f84ekdf1gwgu8qse33a87bm34ewy7 0 28841 1962630 1950525 2026-05-09T02:59:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962630 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lafond Sappho and Homer.jpg|thumb|310px|Hér sést [[Forngrikkir|forngrikkinn]] [[Saffó]] syngja fyrir [[Hómer]], umkringd konum. Saffó var talin samkynhneigð og bjó í eynni ''[[Lesbos]]'', þaðan er orðið ''lesbía'' komið. Málverkið er frá 1824. ]] [[Image:Édouard-Henri Avril (19).jpg|thumb|Málverk frá árinu [[1860]] eftir [[Édouards-Henri Avril]] af [[Sókrates|Sókratesi]] og [[Alkibíades|Alkibíadesi]] sem sýnir drengjaást meistara og lærisveins.]]'''Samkynhneigð''' nefnist það þegar einstaklingur laðast [[Tilfinning|tilfinningalega]] og/eða [[Kynlíf|kynferðislega]] aðallega að einstaklingum af sama [[Kyn (líffræði)|kyni]] og hann sjálfur. Samkynhneigðir [[Karl|karlmenn]] eru oft kallaðir '''hommar''' og samkynhneigðar [[Kona|konur]] '''lesbíur'''. Samkynhneigð er, ásamt [[tvíkynhneigð]] og [[gagnkynhneigð]], ein af þremur helstu flokkum á [[Kynhneigð#Kynhneigðarskalinn|kynhneigðarskalanum]]. Ekki er vitað hvað veldur mismunandi [[kynhneigð]] í mönnum, en talið er að það orsakist af samspili [[Gen|erfðaþátta]], [[Hormón|hormóna]], og umhverfisþátta í [[Þungun|móðurkviði]] og að fólk hafi ekki val um það.<ref name="Lamanna">{{cite book|author1=Mary Ann Lamanna|author2=Agnes Riedmann|author3=Susan D Stewart|title=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=1305176898|year=2014|page=82|accessdate=February 11, 2016|url=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|quote=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).}}</ref><ref name="Stuart">{{cite book|author=Gail Wiscarz Stuart|title=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|publisher=[[Elsevier Health Sciences]]|isbn=032329412X|year=2014|page=502|accessdate=February 11, 2016|url=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|quote=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.}}</ref><ref name="Långström2010">{{Cite journal|last1=Långström|first1=N.|last2=Rahman|first2=Q.|last3=Carlström|first3=E.|last4=Lichtenstein|first4=P.|title=Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden|doi=10.1007/s10508-008-9386-1|journal=Archives of Sexual Behavior|volume=39|issue=1|pages=75–80|year=2008|pmid=18536986|pmc=}}</ref> Vísbendingar benda ekki til þess að kynhneigð ráðist af [[uppeldi]].<ref name="rcp20072">{{cite web|url=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|title=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|publisher=The Royal College of Psychiatrists|accessdate=13 June 2013}}</ref> Vísindalegar rannsóknir hafa sýnt að samkynhneigð, líkt og aðrar kynhneigðir, sé eðlilegur hluti af breytileika innan margra [[Tegund (líffræði)|dýrategunda.]]<ref name="apahelp">{{cite web|title=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|accessdate=August 10, 2013|url=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|archivedate=8 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref><ref name="PAHO">{{cite web|title="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health|url=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926|publisher=Pan American Health Organization|accessdate=26 May 2012|url-status = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926|archivedate=23 May 2012|df=dmy-all}}</ref> [[Sálfræðimeðferð|Sálfræðimeðferðir]] og önnur inngrip hafa ekki sýnt að þau geti haft áhrif á kynhneigð.<ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts]</ref> Í kringum 3,5% af fullorðnum skilgreina sig sem sam- eða tvíkynhneigð samkvæmt könnun sem gerð var í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] árið 2011.<ref>{{cite web|url=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender|author=Gary Gates|title=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender?|publisher=''[[UCLA School of Law#Sexual orientation law|The Williams Institute]]''|date=April 2011|accessdate=May 12, 2014|archive-date=júlí 21, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf|format=PDF|author=Gary Gates|title=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender?|publisher=''[[UCLA School of Law#Sexual orientation law|The Williams Institute]]''|page=1|date=April 2011}}</ref> Á milli 2% og 11% af fullorðnum hafa átt í einhverju kynferðislegu sambandi við einstakling af sama kyni.<ref name="Billy1993">{{Cite journal|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH|title=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206|journal=Family Planning Perspectives|volume=25|issue=2|pages=52–60|year=1993|pmid=8491287}}</ref><ref name="Binson1995">{{Cite journal|doi=10.1080/00224499509551795|first1=Diane|last1=Binson|first2=Stuart|last2=Michaels|first3=Ron|last3=Stall|first4=Thomas J.|last4=Coates|first5=John H.|last5=Gagnon|first6=Joseph A.|last6=Catania|year=1995|title=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_1995_32_3/page/245|journal=The Journal of Sex Research|volume=32|issue=3|pages=245–54|jstor=3812794}}</ref><ref name="Johnson1992">{{Cite journal|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J|title=Sexual lifestyles and HIV risk|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1992-12-03_360_6403/page/410|journal=Nature|volume=360|issue=6403|pages=410–2|date=December 1992|pmid=1448163|doi=10.1038/360410a0}}</ref><ref name="Bogaert2004">{{Cite journal|author=Bogaert AF|title=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size|journal=Journal of Theoretical Biology|volume=230|issue=1|pages=33–7|date=September 2004|pmid=15275997|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g., Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g., 1–2% in Billy et al., 1993; 2–3% in Laumann et al., 1994; 6% in Sell et al., 1995; 1–3% in Wellings et al., 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g., Billy et al., 1993); many sex researchers (e.g., Bailey et al., 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> Í [[Bretland|breskri]] könnun frá 2010 sögðust 95% [[Bretland|Breta]] skilgreina sig sem [[Gagnkynhneigð|gagnkynhneigða]], 1,5% sem sam- eða tvíkynhneigða, og 3,5% voru óvissir eða svöruðu ekki spurningunni.<ref name="more-or-less-2010-10-01">{{cite web|last=Harford|first=Tim|title=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|publisher=BBC|date=1 October 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Measuring Sexual Identity : Evaluation Report, 2010|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/ethnicity/measuring-sexual-identity---evaluation-report/2010/index.html|publisher=[[Office for National Statistics]]|date=23 September 2010|access-date=27 nóvember 2018|archive-date=16 janúar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116080411/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/ethnicity/measuring-sexual-identity---evaluation-report/2010/index.html|url-status=dead}}</ref> == Samkynhneigð til forna == [[Mynd:Deanna Geiger and Janine Nelson Geiger v. Kitzhaber.jpg|thumb|Lesbíur ([[Bandaríkin]], 2013).]] Hugmyndin um samkynhneigð er tiltölulega ný af nálinni og varla til fyrir lok 19. aldar en þá varð mikið hneykslismál í kringum rithöfundinn [[Oscar Wilde]] sem var fangelsaður fyrir að hafa átt samræði við aðra karlmenn.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5460|title=Þekktist samkynhneigð á víkingatímanum?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2025-05-06}}</ref> Miklar umræður hafa staðið yfir um hvort hugmyndin um samkynhneigð hafi verið til staðar í [[fornöld]] eða á [[Miðaldir|miðöldum]], jafnvel þótt hugtakið sjálft hafi ekki verið til. Miðaldafræðingurinn [[John Boswell]] taldi að eins konar samkynhneigð pör hefðu verið til á miðöldum, en margir fræðimenn hafa andmælt því og nýjustu rannsóknir hafna hugtakinu samkynhneigð að mestu leyti. Flestir eru á því að á [[Víkingaöld|víkingatímanum]] (800-1100) hafi einstaklingar sem höfðu áhuga á fólki af sama kyni hvorki talið sig samkynhneigða né talið sig geta valið á milli þess að elska karla eða konur. Núverandi flokkun byggir að miklu leyti á tilfinningum einstaklingsins og hverjum hann laðast að, en í ýmsum samfélögum hefur sú flokkun ekki verið til og fólk þá flokkað eftir því með hverjum það stundar kynlíf eða hvaða hlutverki það gegnir í kynlífi. === Hugmyndin milli menningarheima === Tekið var saman yfirlit yfir helstu menningarheima sem voru uppi fyrir tíma [[Iðnbyltingin|iðnbyltingarinnar]]. Af 42 menningarheimum voru 41% eindregið á móti kynferðislegri hegðun milli einstaklinga af sama kyni, hjá 21% var sú hegðun tekin í sátt eða hunsuð, og hjá 12% var hugmyndin óþekkt. Í annarri samantekt af 70 menningarheimum var hugmyndin um þá hegðun til staðar hjá 41%, en hjá 59% var hugmyndin sjaldgæf eða ekki til staðar.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> Í þeim menningarheimum sem byggja á [[Abrahamísk trúarbrögð|Abrahamstrú]] ([[Kristni]], [[Íslam]], [[Gyðingdómur]]) hefur verið harkaleg andstaða við [[endaþarmsmök]] og þau talin siðferðisbrot og brot á lögmálum náttúrunnar. Andstaða við endaþarmsmök var þó til staðar á undan Kristninni og var líka algeng í [[Grikkland hið forna|Grikklandi hinu forna]]. [[Platon|Platón]] kallaði þau ónáttúruleg.<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> ==== Grikkland hið forna ==== Í [[Grikkland hið forna|Grikklandi hinu forna]] var kynlíf milli karlmanns og drengs algengt og þótti gegna góðu hlutverki í [[uppeldi]] unglinga, en slíkt nefnist drengjaást (''pederastía''). Gerður var greinarmunur á samkynja kynlífi og samböndum, ástarsambönd voru litin hornauga og vanalega ekki leyfð. Litið var niður á þá sem voru í hlutverki þiggjanda, létu drottna yfir sér í kynmökum, einkum eftir unglingsár, en slíkt átti ekki við um þá sem voru í hlutverki gefanda. Skilningur Grikkja á hugmyndinni um samkynhneigð var því verulega frábrugðinn okkar nútímaskilningi. Lítið er vitað um samkynhneigðar konur í Grikklandi hinu forna, en ljóðskáldið [[Saffó]] frá eyjunni [[Lesbos]] skrifaði ástríðufull ljóð til bæði karla og kvenna og því var á [[19. öldin|19. öld]] byrjað að nota nafn hennar og stað til að lýsa samkynhneigð í konum, t.d. í íslensku ''lesbía''.<ref>{{Cite web|url=https://ordsifjabok.arnastofnun.is/faersla/10908|title=Íslensk orðsifjabók|website=ordsifjabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-05-16}}</ref> ==== Frumbyggjar Ameríku ==== Hjá [[Frumbyggjar Ameríku|frumbyggjum Ameríku]] fyrir [[Nýlendustefna|nýlendutímann]] var samkynhneigð í allt öðrum flokki sem er ekki sambærileg núverandi flokkun. Hjá þeim voru sumir taldir búa yfir tvöföldum anda og uppfylltu hlutverk nokkurs konar ''þriðja kyns'' í samfélaginu. Hlutverkið var að einhverju leyti trúarlegt og var hluti af trúarlegum athöfnum.<ref name="glbtqlatinamerica">{{citation|first=Ben|last=Pablo|year=2004|url=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html|title=Latin America: Colonial|periodical=[[glbtq.com]]|accessdate=1 August 2007|url-status = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html|archivedate=11 December 2007|df=}}</ref><ref name="glbtqmex">{{cite encyclopedia|last=Murray|first=Stephen|authorlink=Stephen O. Murray|editor=Claude J. Summers|work=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture|title=Mexico|url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html|accessdate=1 August 2007|year=2004|publisher=[[glbtq.com|glbtq, Inc.]]|url-status = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html|archivedate=2 November 2007|df=dmy-all}}</ref> === Á Íslandi === Samkynja kynlíf, einkum milli karlmanna, var lengi vel litið hornauga á [[Ísland|Íslandi]]. Hugtakið '''''ergi''''', notað um karla sem töldust hegða sér kvenlega, er elsta túlkunin á samkynhneigð hér á landi og þekktist á víkingaöld.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://ordsifjabok.arnastofnun.is/faersla/3182|title=Íslensk orðsifjabók|website=ordsifjabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-05-06}}</ref> Þegar hugmyndir um samkynhneigð fóru að breiðast út í lok 19. aldar tíðkuðust orðin '''''kynvilla''''' og '''''kynhvörf''''' í merkingunni [[sjúkdómur]] þar sem samkynhneigð var talin óeðlileg.<ref>{{Tímarit.is|1611252|Saga orðanna|útgáfudagsetning=07.05.1985|blað=Morgunblaðið|höfundur=Böðvar Björnsson|blaðsíða=49}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://blondal.arnastofnun.is/faersla/236765|title=Orðabók Sigfúsar Blöndal|website=blondal.arnastofnun.is|language=is|access-date=2025-05-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://idord.arnastofnun.is/faersla/471864|title=Íðorðabankinn|website=idord.arnastofnun.is|access-date=2025-05-15}}</ref> Þessi þrjú orð þykja afar úrelt og þekkjast nú á dögum í neikvæðri merkingu.<ref>{{Cite web|url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/25247|title=Íslensk nútímamálsorðabók|website=islenskordabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-05-06}}</ref> ==== Víkingaöld (800-1100) ==== Á miðöldum (800-1100) var hugtakið ''ergi'' til, sem hafði neikvæða merkingu. Það fól í sér að karlmennska karlmanns var dregin í efa og hann talinn hegða sér kvenlega, vera ragur eða blauður. ''Ergi'' fól meðal annars í sér að hafa verið „sorðinn“ af öðrum karlmanni. Slíkar ásakanir, er kölluðust fullréttisorð, heimiluðu mönnum að grípa til hefnda samkvæmt íslenskum lögum. Einnig gat skeggleysi eða barnleysi orðið til þess að menn voru sakaðir um ergi.<ref name=":0" /> Tréníð var myndræn birting á níði, oft um kynlíf karla. Dæmi úr Bjarnar sögu Hítdælakappa sýnir neikvæða sýn á kynlífi milli karlmanna. Þar var munur gerður á „virkum“ og „óvirkum“ þátttakendum, þar sem hið síðarnefnda var álitið ergi. Níð af þessu tagi og skriftaboð kirkjunnar, sem töldu slíkt syndsamlegt ásamt [[Framhjáhald|framhjáhaldi]], kynlífi með dýrum og [[sjálfsfróun]], snérust um kynlíf en ekki ást. Hins vegar var bann ekki lagt við kynlífi með börnum.<ref name=":0" /> Hugmyndin um tiltekinn hóp „samkynhneigðra“ var hvorki til staðar í skriftaboðum né níði. Líklega var álitið að allir menn væru færir um að drýgja þessa „synd“. Þrátt fyrir að kynlíf karla hafi verið álitin synd, ásamt framhjáhaldi og sjálfsfróun, virðist hún ekki hafa verið sérstaklega áberandi í [[Skriftaboð Þorláks helga|skriftaboðum Þorláks helga]] frá 1179. Hugtakið samkynhneigð eins og það þekkist í dag var óþekkt á þessum tíma. Þrátt fyrir að líklegt var að kynferðisleg ástríða milli karla hafi alltaf verið til, en hún var túlkuð og skilgreind á mismunandi hátt.<ref name=":0" />[[File:Johanna_sigurdardottir_official_portrait.jpg|thumb|[[Jóhanna Sigurðardóttir]], fyrrverandi [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]], var fyrsti þjóðarleiðtoginn sem lýsti opinberlega yfir samkynhneigð sinni.<ref>{{cite news|title=Iceland Picks the World's First Openly Gay PM|work=TIME|author=Moody, Jonas|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|date=30 January 2009|accessdate=13 November 2013}}</ref>|285x285dp]] [[Mynd:Tim Cook 2009 cropped.jpg|thumb|Tim Cook, forstjóri [[Apple Inc.|Apple]], kom opinberlega út sem samkynhneigður árið 2014.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2018/10/24/tech/tim-cook-gay-apple|title=Tim Cook: Being gay is God’s greatest gift to me {{!}} CNN Business|last=Goldman|first=David|date=2018-10-24|website=CNN|language=en|access-date=2025-10-14}}</ref>|263x263dp]] == Réttindabarátta == Undanfarna áratugi hefur réttindabarátta samkynhneigðra tekið stakkaskiptum. Í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] þykir réttindabaráttan hafa byrjað af alvöru þegar kom til kasta milli [[Mótmæli|mótmælenda]] og [[Lögregla|lögreglu]] við barinn ''Stonewall'' í [[New York-borg|New York]] borg árið 1969 og með tilkomu fyrstu kröfugöngunnar ([[Gleðiganga|gleðigöngunnar]]) árið þar á eftir. Þegar [[HIV-veira|HIV]]<nowiki/>- og [[Alnæmi|alnæmisfaraldurinn]] geisaði um miðjan 9. áratug síðustu aldar meðal samkynhneigðra manna leiddi það til mikillar andstöðu frá almenningi í þeirra garð og var réttindabaráttan lengi að hrista af sér mótlætið. === Á Íslandi === Á Íslandi var það [[Hörður Torfason]] sem var fyrstur til að lýsa opinberlega yfir samkynhneigð sinni árið [[1975]]. Hann var þegar þjóðþekkt tónskáld. Í kjölfarið varð hann fyrir miklum fordómum og fluttist brott af Íslandi um tíma.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2021-08-25-eg-var-alitinn-glaepamadur|title=„Ég var álitinn glæpamaður“ - RÚV.is|date=2021-08-25|website=RÚV|access-date=2025-05-15}}</ref> Árið 2010 voru [[Hjónaband samkynhneigðra|samkynja hjónabönd]] lögleidd af íslenska ríkinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2020-06-11-10-ar-fra-logleidingu-hjonabands-samkynhneigdra|title=10 ár frá lögleiðingu hjónabands samkynhneigðra - RÚV.is|date=2020-06-11|website=RÚV|access-date=2025-05-15}}</ref> Staða hinsegin fólks á Íslandi er nokkuð góð, sér í lagi samanborið við önnur lönd, og njóta samkynhneigðir fullra lagalegra réttinda.<ref>{{Cite web|url=https://www.equaldex.com/region/iceland|title=LGBT Rights in Iceland|website=Equaldex|language=en|access-date=2025-05-15}}</ref> Félagslegt samþykki hefur stóraukist á örfáum áratugum.<ref>{{Cite web|url=https://samtokin78.is/sp-7228/|title=87% Íslendinga fylgjandi því að samkynhneigðir gangi í hjónaband|last=Arnarsson|first=Daníel|date=2004-06-30|website=Samtökin '78|language=is|access-date=2025-05-15}}</ref> Þó eru enn til staðar fordómar í samfélaginu.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018180229515/fordomar-gegn-hinsegin-folki-enn-tha-til-stadar-a-islandi|title=Fordómar gegn hinsegin fólki enn þá til staðar á Íslandi - Vísir|last=Hrönn|first=Guðný|date=2018-02-23|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-15}}</ref> == Félagssamtök á Íslandi == *'''[[Samtökin '78]]''' eru aðalbaráttusamtök hinsegin fólks á Íslandi. Samtökin halda úti opnu húsi og rekur ungliðahreyfingu ásamt því að vera hinsegin félagsmiðstöð í samstarfi við Reykjavíkurborg. *'''[[HIN – Hinsegin Norðurland]]''' er fræðslu- og stuðningssamtök fyrir hinsegin fólk á [[Norðurland|Norðurlandi]]. *'''[[Q – félag hinsegin stúdenta]]''' er baráttufélag hinsegin stúdenta og fólks í háskólum Íslands. *'''[[Trans Ísland]]''' er félag [[Trans fólk|trans fólks]] á Íslandi. == Tengt efni == * [[Gagnkynhneigð]] * [[Tvíkynhneigð]] {{Wikiorðabók|samkynhneigð}} {{commonscat|Homosexuality}} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Maðurinn]] [[Flokkur:Kynhneigð]] [[Flokkur:Meðfæddir eiginleikar]] [[Flokkur:Samkynhneigð]] smc3igwdg3eclhqjrtr350xt9bwqrns 0 29042 1962566 1900819 2026-05-08T15:39:10Z Akigka 183 Akigka færði [[Struthioniformes]] á [[Strútfuglar]] 1900819 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Struthioniformes | status = | image =Autruche_male,_réserve_africaine_de_Sigean.jpg | image_caption = | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = '''Struthioniformes''' | ordo_authority = [[John Latham (fuglafræðingur)|Latham]], 1790 | subdivision_ranks = Ættir | subdivision = * †[[Palaeotididae]] * †[[Geranoididae]] * †[[Eogruidae]] * †[[Ergilornithidae]] *[[Struthionidae]] }} '''Struthioniformes'''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/struthioniformes/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}</ref> er ættbálkur fugla með einungis eina núlifandi ætt: [[Struthionidae]]. == Flokkun == Ættartré samkvæmt Mayr, & Zelenkov (2021)<ref name=":0">{{Cite journal |last=Mayr |first=Gerald |last2=Zelenkov |first2=Nikita |date=2021-11-13 |title=Extinct crane-like birds (Eogruidae and Ergilornithidae) from the Cenozoic of Central Asia are indeed ostrich precursors |url=https://academic.oup.com/auk/article/doi/10.1093/ornithology/ukab048/6338403 |journal=Ornithology |language=en |volume=138 |issue=4 |pages=ukab048 |doi=10.1093/ornithology/ukab048 |issn=0004-8038}}</ref> * [[Palaeotididae]] (Mið-Eósen, Evrópa) ** ''[[Palaeotis]]'' ** ''[[Galligeranoides]]'' * [[Geranoididae]] (Mið-Eósen, Norður-Ameríka) * Ónefnd grein ** [[Eogruidae]] (monotypic) *** ''[[Eogrus]]'' (Mið til síð-Eósen, Asía) ** ''[[Sonogrus]]'' (Síð-Eósen, Asía) ** Ónefnd grein *** ''[[Proergilornis]]'' (Síð-Eósen, Mongólía) *** Ónefnd grein **** [[Ergilornithidae]] (Síð-Eósen til snemm Plíósen, Asia) **** [[Struthionidae]] (Snemm-Míósen til nútíma, Afró-Evrasía) == Tenglar == {{reflist}} {{commonscat|Struthioniformes}} {{Wikilífverur|Struthioniformes}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Fuglar eftir vísindalegri flokkun]] 2hh3u7xqirc8acen5nmnkmle66vaijw 1962569 1962566 2026-05-08T15:40:47Z Akigka 183 1962569 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Struthioniformes | status = | image =Autruche_male,_réserve_africaine_de_Sigean.jpg | image_caption = | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = '''Struthioniformes''' | ordo_authority = [[John Latham (fuglafræðingur)|Latham]], 1790 | subdivision_ranks = Ættir | subdivision = * †''[[Palaeotididae]]'' * †''[[Geranoididae]]'' * †''[[Eogruidae]]'' * †''[[Ergilornithidae]]'' * [[Strútaætt]] (''[[Struthionidae]]'') }} '''Strútfuglar''' ([[fræðiheiti]]: ''Struthioniformes''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/struthioniformes/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}</ref>) er ættbálkur fugla með einungis eina núlifandi ætt: [[strútaætt]]. == Flokkun == Ættartré samkvæmt Mayr, & Zelenkov (2021)<ref name=":0">{{Cite journal |last=Mayr |first=Gerald |last2=Zelenkov |first2=Nikita |date=2021-11-13 |title=Extinct crane-like birds (Eogruidae and Ergilornithidae) from the Cenozoic of Central Asia are indeed ostrich precursors |url=https://academic.oup.com/auk/article/doi/10.1093/ornithology/ukab048/6338403 |journal=Ornithology |language=en |volume=138 |issue=4 |pages=ukab048 |doi=10.1093/ornithology/ukab048 |issn=0004-8038}}</ref> * [[Palaeotididae]] (Mið-Eósen, Evrópa) ** ''[[Palaeotis]]'' ** ''[[Galligeranoides]]'' * [[Geranoididae]] (Mið-Eósen, Norður-Ameríka) * Ónefnd grein ** [[Eogruidae]] (monotypic) *** ''[[Eogrus]]'' (Mið til síð-Eósen, Asía) ** ''[[Sonogrus]]'' (Síð-Eósen, Asía) ** Ónefnd grein *** ''[[Proergilornis]]'' (Síð-Eósen, Mongólía) *** Ónefnd grein **** [[Ergilornithidae]] (Síð-Eósen til snemm Plíósen, Asia) **** [[Struthionidae]] (Snemm-Míósen til nútíma, Afró-Evrasía) == Tenglar == {{reflist}} {{commonscat|Struthioniformes}} {{Wikilífverur|Struthioniformes}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Fuglar eftir vísindalegri flokkun]] bg3okn4xbp6clj6cle7d3160srnosxi 1962571 1962569 2026-05-08T15:41:09Z Akigka 183 1962571 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Struthioniformes | status = | image =Autruche_male,_réserve_africaine_de_Sigean.jpg | image_caption = | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = '''Struthioniformes''' | ordo_authority = [[John Latham (fuglafræðingur)|Latham]], 1790 | subdivision_ranks = Ættir | subdivision = * †''[[Palaeotididae]]'' * †''[[Geranoididae]]'' * †''[[Eogruidae]]'' * †''[[Ergilornithidae]]'' * [[Strútaætt]] (''[[Struthionidae]]'') }} '''Strútfuglar''' ([[fræðiheiti]]: ''Struthioniformes''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/struthioniformes/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}</ref>) er ættbálkur fugla með einungis eina núlifandi ætt: [[strútaætt]]. == Flokkun == Ættartré samkvæmt Mayr, & Zelenkov (2021)<ref name=":0">{{Cite journal |last=Mayr |first=Gerald |last2=Zelenkov |first2=Nikita |date=2021-11-13 |title=Extinct crane-like birds (Eogruidae and Ergilornithidae) from the Cenozoic of Central Asia are indeed ostrich precursors |url=https://academic.oup.com/auk/article/doi/10.1093/ornithology/ukab048/6338403 |journal=Ornithology |language=en |volume=138 |issue=4 |pages=ukab048 |doi=10.1093/ornithology/ukab048 |issn=0004-8038}}</ref> * [[Palaeotididae]] (Mið-Eósen, Evrópa) ** ''[[Palaeotis]]'' ** ''[[Galligeranoides]]'' * [[Geranoididae]] (Mið-Eósen, Norður-Ameríka) * Ónefnd grein ** [[Eogruidae]] (monotypic) *** ''[[Eogrus]]'' (Mið til síð-Eósen, Asía) ** ''[[Sonogrus]]'' (Síð-Eósen, Asía) ** Ónefnd grein *** ''[[Proergilornis]]'' (Síð-Eósen, Mongólía) *** Ónefnd grein **** [[Ergilornithidae]] (Síð-Eósen til snemm Plíósen, Asia) **** [[Struthionidae]] (Snemm-Míósen til nútíma, Afró-Evrasía) == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Fuglar eftir vísindalegri flokkun]] 3vr0o9tgtx1gtztzybyn2c5x88jhg4n 1962573 1962571 2026-05-08T15:41:33Z Akigka 183 1962573 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Strútfuglar | image =Autruche_male,_réserve_africaine_de_Sigean.jpg | image_caption = | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = '''Struthioniformes''' | ordo_authority = [[John Latham (fuglafræðingur)|Latham]], 1790 | subdivision_ranks = Ættir | subdivision = * †''[[Palaeotididae]]'' * †''[[Geranoididae]]'' * †''[[Eogruidae]]'' * †''[[Ergilornithidae]]'' * [[Strútaætt]] (''[[Struthionidae]]'') }} '''Strútfuglar''' ([[fræðiheiti]]: ''Struthioniformes''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/struthioniformes/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}</ref>) er ættbálkur fugla með einungis eina núlifandi ætt: [[strútaætt]]. == Flokkun == Ættartré samkvæmt Mayr, & Zelenkov (2021)<ref name=":0">{{Cite journal |last=Mayr |first=Gerald |last2=Zelenkov |first2=Nikita |date=2021-11-13 |title=Extinct crane-like birds (Eogruidae and Ergilornithidae) from the Cenozoic of Central Asia are indeed ostrich precursors |url=https://academic.oup.com/auk/article/doi/10.1093/ornithology/ukab048/6338403 |journal=Ornithology |language=en |volume=138 |issue=4 |pages=ukab048 |doi=10.1093/ornithology/ukab048 |issn=0004-8038}}</ref> * [[Palaeotididae]] (Mið-Eósen, Evrópa) ** ''[[Palaeotis]]'' ** ''[[Galligeranoides]]'' * [[Geranoididae]] (Mið-Eósen, Norður-Ameríka) * Ónefnd grein ** [[Eogruidae]] (monotypic) *** ''[[Eogrus]]'' (Mið til síð-Eósen, Asía) ** ''[[Sonogrus]]'' (Síð-Eósen, Asía) ** Ónefnd grein *** ''[[Proergilornis]]'' (Síð-Eósen, Mongólía) *** Ónefnd grein **** [[Ergilornithidae]] (Síð-Eósen til snemm Plíósen, Asia) **** [[Struthionidae]] (Snemm-Míósen til nútíma, Afró-Evrasía) == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Fuglar eftir vísindalegri flokkun]] lucn9wejjxa4imrs9j51d9nevzrsjyz 0 33869 1962558 1958885 2026-05-08T15:32:43Z Akigka 183 1962558 wikitext text/x-wiki {{Taxobox|name=Nytjahænsn |status=DOM |image= Male and female chicken sitting together.jpg |image_caption=Hani og hæna |regnum=[[Dýraríki]] (''Animalia'') |phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') |classis = [[Fuglar]] (''Aves'') |ordo=[[Hænsnfuglar]] (''Galliformes'') |familia=[[Fashanaætt]] (''Phasianidae'') |genus=[[Kambhænsn]] (''Gallus'') |species=[[Bankívahænsn]] (''G. gallus'') |subspecies='''''G. g. domesticus''''' |trinomial=''Gallus gallus domesticus''|author=[[Carolus Linnaeus|Linnaeus]]|date = [[1758]] }} '''Nytjahænsni''', alihænur, ræktunarhænsni eða tamin hænsni ([[fræðiheiti]]: ''Gallus domesticus'' eða ''Gallus gallus domesticus'') eru tamin deilitegund af [[bankívahænsn]]um (''Gallus gallus''), sem er ein fjögurra [[Tegund (líffræði)|tegunda]] innan [[Ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvíslar]] [[kambhænsn]]a (''Gallus''). Til eru fjölmörg ræktunarafbrigði nytjahænsna. Eitt þeirra er íslenska [[Landnámshænsn|landnámshænan]].<ref>{{Vísindavefurinn|4410|Hefur íslenska hænan sérstakt fræðiheiti?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=16.7.2004}}</ref> Karlkyns hænsni kallast hani, kvenkyns hænsni hæna og unginn [[Kjúklingur|kjúklingur]]. Hænsni eru aðallega haldin til [[alifugl]]aræktunar, sem greinist í tvennt: hænsnarækt til eggjaframleiðslu, og ræktun holdakjúklinga til kjötframleiðslu. Árið 2018 voru nærri 24 milljarðar nytjahænsna um allan heim.<ref>{{cite web|title=Number of chickens worldwide from 1990 to 2018.|url=https://www.statista.com/statistics/263962/number-of-chickens-worldwide-since-1990/|access-date=February 23, 2020|website=Statista|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127124744/https://www.statista.com/statistics/263962/number-of-chickens-worldwide-since-1990/|url-status=live}}</ref> Um það bil 8 milljörðum hænsna er slátrað árlega til kjötframleiðslu.<ref>{{Cite web |url=https://usda.library.cornell.edu/concern/publications/pg15bd88s |title=Poultry Slaughter Annual Summary |last=Fereira |first=John |website=usda.mannlib.cornell.edu |access-date=April 25, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170426063701/http://usda.mannlib.cornell.edu/MannUsda/viewDocumentInfo.do?documentID=1497 |archive-date=April 26, 2017 |url-status=live }}</ref> Búrhænur verpa 300 eggjum á ári að meðaltali.<ref>{{cite book |last1=Glenday |first1=Craig |title=Guinness World Records 2011 |date=April 26, 2011 |publisher=[[Jim Pattison Group]] |isbn=978-0-440-42310-2 |page=286}}</ref> Nytjahænsni eru [[félagsdýr]] sem sýna flókið félagslegt atferli og samskiptahæfni. Hænsni koma víða fyrir í [[alþýðumenning]]u, [[list]]um og [[trúarbrögð]]um víða um heim. Þau eru ein mikilvægasta [[kvikfjárrækt]]artegund í heimi. Hænsni eru einnig stundum haldin sem [[gæludýr]]. Samkvæmt FAO eru til yfir 1.600 ræktunarafbrigði nytjahæsna í heiminum. Þar af eru um 180 tegundir skráðar í Evrópu.<ref>{{Bókaheimild|titill=Gateway to poultry production and products - Chickens|höfundur=UN's Food and Agriculture Organisation|ár=2023|url=https://www.fao.org/poultry-production-products/production/poultry-species/chicken/en}}</ref> Þessar tegundir eru mjög fjölbreyttar hvað varðar stærð og annað útlit. == Uppruni og tamning == Ein tegund kambhænsna í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]] eru talin hin upprunalegu nytjahænsn, og tengist útbreiðslu [[hrísgrjón]]aræktar. Kambhænsni (''Gallus'') eru villtir [[hænsnfuglar]] af [[Fashanar|fasanaætt]] (''Phasianidae''). Allar tegundirnar eru upprunnar í Suður- og Suðaustur-Asíu og einkennast af skrautlegum fjaðrabúningi karlfuglanna. Fjórar tegundir kambhænsna eru til: [[Bankívahænsn|bankívahænsni]] (''G. gallus''), [[Seylonhænsni|seylonhænsn]] (''G. lafayetii''), [[leppahæna]] (''G. sonneratii'') og [[jövuhæna]] (''G. varius''). Fimm undirtegundir bankívahænsna eru til, en engar undirtegundir tilheyra hinum tegundunum. Það hefur lengi verið almenn skoðun meðal vísindamanna að bankívahænsni séu aðaluppruni nytjahænsnanna, en það hefur verið óljóst að hversu miklu leyti hinar fjórar tegundirnar hafa einnig verið hluti af þóun deilitegundarinnar. Líffræðingar hafa deilt um hvenær og hvar hænsnin voru tamin. <gallery> Red Junglefowl (male)-9858, crop.jpg|[[ bankívahænsn]]<br /> (''G. gallus'') Grey jungle fowl (cropped), crop.jpg|[[leppahæna]]<br /> (''G. sonneratii'') Flickr - Rainbirder - Ceylon Junglefowl (Gallus lafayetii) Male.jpg|[[seylonhænsni]]<br /> (''G. lafayettii'') Green Junglefowl - Baluran NP - East Java MG 7948 (29183361863) (cropped).jpg|[[jövuhæna]]<br /> (''G. varius'') Gallus distribution.jpg|Útbreiðsla kambhænsna </gallery> Þangað til nýlega var talið að tamning hænsna hafi hafist í Suðaustur-Asíu fyrir um 8.000 árum síðan<ref>{{Bókaheimild|titill="The wild species genome ancestry of domestic chickens"|höfundur=Lawal, Raman Akinyanju; Martin, Simon H.; Vanmechelen, Koen; Vereijken, Addie; Silva, Pradeepa; Al-Atiyat, Raed Mahmoud; et al.|útgefandi=BMC Biology|ár=2020|url=https://link.springer.com/article/10.1186/s12915-020-0738-1}}</ref> og breiðst þaðan út til [[Kína]] og [[Indland|Indlands]] 2000 til 3000 árum síðar. Fornleifafundir virtust styðja að hænsni hafi verið tamin í Suðaustur-Asíu löngu fyrir 6000 f.Kr., í Kína fyrir 6000 f.Kr. og á Indlandi fyrir 2000 f.Kr.<ref>{{Bókaheimild|titill="Did chickens go north? New evidence for domestication"|höfundur=West, B.; Zhou, B.X.|útgefandi=Journal of Archaeological Sciences. 14|ár=1988|bls=515–533}}</ref> Rannsókn, sem birtist í hinu virta vísindatímariti ''[[Science]]'' árið 2020, hefur skýrt að tamin hænsni séu aðallega komin af deilitegund bankívahænsna ''G. gallus spaedicus'', sem er villt á svæðunum í kringum þorpið [[Ban Non Wat]] í miðhluta þess sem nú er [[Taíland]].<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=How the wild jungle fowl became the chicken|höfundur=Gibbons, Ann|útgefandi=Science|ár=2022|url=https://www.science.org/content/article/how-wild-jungle-fowl-became-chicken}}</ref> Þessi rannsókn [[DNA-raðgreining|raðgreindi]] erfðabreytileika [[Litningur|litningabúta]] hjá 863 hænsnum um allan heim og niðurstaðan bendir til þess að öll tamin hænsni eigi uppruna í einni tamningu. Rannsóknin kemst einnig að þeirri niðurstöðu að útbreiðsla nytjahænsna sé nátengd útbreiðslu hrísgrjónaræktar, sem hófst á þessu svæði fyrir um 3250–3650 árum.<ref name=":0" /> Nytjahænsnin blönduðust þar við aðrar villtar tegundir kambhænsna og mynduðu erfðafræðilega og landfræðilega aðskilda hópa. Greining á algengustu deilitegund nytjahænsna í heiminum, [[livornohænsn]]um eða hvítum Ítala, sýnir að hún ber litninga frá mismunandi undirtegundum kambhænsna.<ref>{{Bókaheimild|titill="863 genomes reveal the origin and domestication of chicken".|höfundur=Wang, Ming-Shan; Thakur, Mukesh; Peng, Min-Sheng; Jiang, Yu; Frantz, Laurent Alain François; Li, Ming; et al.|útgefandi=Nature|ár=2020|url=https://www.nature.com/articles/s41422-020-0349-y}}</ref><ref>{{Bókaheimild|titill="Multiple maternal origins of chickens: Out of the Asian jungles".|höfundur=Liu, Yi-Ping; Wu, Gui-Sheng; Yao, Yong-Gang; Miao, Yong-Wang; Luikart, Gordon; Baig, Mumtaz;|útgefandi=Molecular Phylogenetics and Evolution. 38|ár=2006|bls=12–19}}</ref> Þessi niðurstaða kemur einnig vel heim við sögulegar heimildir, til dæmis að hænsni eru ekki nefnd í [[Gamla testamentið|Gamla testamentinu]]. Tamning hænsna átti sér því stað mun síðar en áður var talið. Þær hafa ekki borist til [[Evrópa|Evrópu]] fyrr en í klassískri fornöld (fyrir um 2 800 árum) og til [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] um 1000 árum síðar.<ref name=":0" /> == Lýsing == [[Mynd:Rooster portrait2.jpg|thumb|Hanakambur og hálssepar.]] [[Mynd:Hen Comb (cropped).jpg |thumb|Hænan hefur miklu minni kamb og hálssepa.]] [[Mynd:Day old chick black background.jpg|thumb|Dagsgamall dúnungi.]] Eins og hjá villtum kambhænsnum hafa nytjahænsni mikla kynbundna [[tvíbreytni]], þar sem haninn er bæði töluvert stærri og hefur oft litríkari fjaðraham en hænan. Hanar hafa oft áberandi hanakamb og langa rauða hálssepa undir kverkinni. Hænur eru mun minni og þær hafa minni kamba og sepa. Ungar flestra deilitegunda nytjahænsna fæðast með gulan dún. Hænsn eru tiltölulega stórir dagvirkir fuglar. Bolurinn er nokkuð hnöttóttur, leggirnir eru berir hjá flestum tegundum og vængirnir stuttir.<ref>{{Bókaheimild|titill=Chicken"|útgefandi=Smithsonian's National Zoo & Conservation Biology Institute.|url=https://nationalzoo.si.edu/animals/chicken|ár=2024}}</ref> Villtar kambhænur geta flogið en eru ekki miklir flugfuglar, fljúga aðeins stuttar vegalengdir í náttstað eða til að forðast rándýr. Eins á við um tamdar hænur að flugvöðvar þeirra eru ekki nógu sterkir fyrir langt flug. Hænur fljúga aldrei langt og eiga auðveldara með að flögra upp en áfram.<ref>{{Bókaheimild|titill="Forget About the Road. Why Are Chickens So Bad at Flying?"|höfundur=Geggel, Laura|útgefandi=Live Science.|url=https://www.livescience.com/57139-why-chickens-cannot-fly.html|ár=2016}}</ref> Hænsni eru alætur. Í náttúrunni krafsa þær í [[Jarðvegur|jarðveg]] til að leita að [[fræ]]jum, [[skordýr]]um, [[Ánamaðkur|ánamöðkum]] og smádýrum. Hænur geta lifað í 5–10 ár, allt eftir tegund. Elsta hænsnið sem vitað erum lifði í 24 ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/739669-oldest-chicken-ever|titill=Oldest chicken ever|útgefandi=Guinness worldrecords}}</ref> Hins vegar eru aðstæður kjúklinga á stórum kjúklingabúum órafjarri náttúrulegum aðstæðum. Að meðaltali lifir holdakjúklingur á Íslandi aðeins í 5 vikur áður en honum er slátrað. Hænur eru félagslyndar, lifa í hópum og klekja út egg og ala upp unga saman. Einstakar hænur og einkum hanarnir ráða ríkjum yfir öðrum og koma þannig upp goggunarröð; og hafa forgang að fæðu. [[Thorleif Schjelderup-Ebbe]] kynnti hugtakið goggunarröð í hænum árið 1921.<ref>{{Bókaheimild|titill="Contributions to the social psychology of the domestic chicken|höfundur=Schjelderup-Ebbe, T.|útgefandi=Social Hierarchy and Dominance. Benchmark Papers in Animal Behavior. Vol. 3.|ár=1975}}</ref> Hanarnir slást með því að stökkva og nota klærnar. Hanagalið er hátt og hvellt kall, sem sérstaklega á að vara aðra hana við að koma inn á þeirra yfirráðasvæði, og sem viðvörum um yfirvofandi hættu. Hænur gagga þegar þær eru búnar leggja egg og til að kalla á ungana. Hænur og hanar gefa frá sér mismunandi viðvörunarhljóð til að gefa til kynna að rándýr sé að nálgast úr lofti eða á jafnsléttu.<ref>{{Bókaheimild|titill=On the meaning of alarm calls: functional reference in an avian vocal system|höfundur=Evans, Christopher S.; Evans, Linda; Marler, Peter|útgefandi=Animal Behaviour. 46 (1)|ár=1993|bls=23–38}}</ref> Það hefur lengi verið vitað að stærsti og glæsilegasti haninn ræður ríkjum í hænsnahópnum. Rannsókn sem var birt í vísindatímaritinu ''[[Nature]]'' árið 2003 sýndi að hanar gefa hænum með stærri kamb meira sæði en hænum með minni kamb. Þetta þýðir þessar hænur með stærri kamb eiga einnig mesta möguleika á að frjóvga eggin.<ref>{{Bókaheimild|titill=Sophisticated sperm allocation in male fowl.|höfundur=Pizzari, T., Cornwallis, C. K., Løvlie, H., Jakobsson, S., & Birkhead, T. R.|útgefandi=Nature|bls=70|url=https://www.nature.com/articles/nature02004}}</ref> Önnur rannsókn, sem birt var í tímaritinu ''PLoS Genetics'' árið 2012 varpaði ítarlegu ljósi á þetta val með því að staðfesta að stærð hænukambsins tengdist varpgetu. Því stærri sem kambur hænunar er því fleiri eggjum verpir hún. Rannsóknin sýnir einnig að þeir [[Erfðavísir|erfðavísar]] sem stjórna stærð kambsins (HAO1 og BMP2) stjórna einnig þykkt leggja og fóta hænunnar og varpgetu. Það kom í ljós að [[brjósk]]ið er útskýringin. Hænan getur verpt fleiri eggjum því þykkari sem útlimir hennar eru, því hluti af [[kalsín]]inu sem þarf til að búa til eggjaskurn kemur úr [[beinagrind]]inni. Þar sem kamburinn er einnig úr brjóski hefur stærð hans einnig áhrif á varpgetuna.<ref>{{Bókaheimild|titill=A sexual ornament in chickens is affected by pleiotropic alleles at HAO1 and BMP2, selected during domestication.|höfundur=Johnsson, M., Gustafson, I., Rubin, C. J., Sahlqvist, A. S., Jonsson, K. B., Kerje, S., og Wright, D.|útgefandi=PLoS Genetics, 8(8), e1002914.|ár=2012|url=https://journals.plos.org/plosgenetics/article?id=10.1371/journal.pgen.1002914}}</ref> Þegar hænur eru orðnar fjögurra mánaða gamlar byrja þær að verpa. Hænur sem ganga alveg frjálsar og hafa engan sérstakan varpstað verpa að jafnaði aðeins 20 eggjum á ári. En ef egg er alltaf tekið frá hænunni verpir hún nýju eggi í staðinn. Með þessu móti geta búrhænur orpið meira en 200 eggjum á ári. Dæmi eru um búrhænur sem verpa árlega meira en 300 eggjum. Hænur sem ganga alveg frjálsar leita uppi vel falda staði fyrir hreiður, svipað og hreiður annarra fugla. Hænan verpir um það bil einu eggi á dag (meðaltal varphæna er sex egg á viku), venjulega sjö til tólf alls, áður en hún byrjar að klekja út. Það tekur um 21 dag fyrir ungana að klekjast út. Hænsni mata ekki ungana eins og margar aðrar fuglategundir. == Hænsnastofnar == [[Mynd:Icelandic Settler Chicken.jpg|thumb|Íslensk landnámshænsn.]] [[Mynd:Battery hens -Bastos, Sao Paulo, Brazil-31March2007.jpg|thumb|Varphænur.]] Nytjahænsni hafa verið alin í stórum hluta heimsins í þúsundir ára og það hefur leitt til mikillar fjölbreytni afbrigða hvað varðar stærð og annað útlit. Af nytjahænsnum eru fjölmörg ræktunarafbrigði sem hafa verið ræktuð til að fá fram sérstaka erfðaeiginleika. Fyrir utan þessar tegundir, þar sem áhersla er lögð á að hámarka afurðir, eru til fleiri tegundir svonefndra landkynja. Það eru gamlir hænsnastofnar sem hafa mótast og aðlagast aðstæðum á hverjum stað. Eiginleikar sem notaðir eru til að aðgreina ræktunarafbrigði eru til dæmis stærð, fjaðralitur, hvernig kamburinn lítur út, húðlitur, fjöldi táa, magn fjaðra og litur eggjanna. Í nytjahænubúskap í nútímaverksmiðjubúum eru tegundirnar oftast greindar í tvennt: hænsnarækt til eggjaframleiðslu og ræktun holdakjúklinga til kjötframleiðslu, en sumar tegundir eru ræktaðar bæði fyrir egg og kjöt. Þar að auki eru svo nefndar dvergtegundir sem einkum eru gæludýr. === Algeng framleiðslukyn á heimsvísu í stórbúskap === ==== Varphænur: ==== <gallery> Mynd:Leghorn.jpg|Livornokynið eða hvítur Ítali er algengasta tegundin til framleiðslu á hvítum eggjum. Getur orpið allt að 320 hvítum eggjum á ári. Mynd:Isa cs layers brownJPG.jpg|„Isa Brown“ er tegundablendingur þekktur fyrir mikla framleiðni. Hver hæna verpir meir en 300 brúnum eggjum árlega. Mynd:Lohmann Brown adult hen in homebird-yard.jpg|„Lohmann Brown“ er annar tegundablendingur varphænsna, svipaður og Isa Brown. Mynd:Rhode Island Red cock, cropped.jpg|„Rhode Island Red“ er harðgert og fjölhæft kyn, sem er notað bæði í stórframleiðslu og smábúum. Verpir um 250-300 eggjum á ári. </gallery> ==== Holdakjúklingar: ==== <gallery> Mynd:2014nr108 – RGZV Frankenthal IMG032 – 1,0 Indische Zwerg-Kämpfer, fasanenbraun (cut out).jpg|„Cornish Cross“ eða Cornwall-kyn er algengasta hænsnakjötkynið um allan heim til stórframleiðslu. Kjúklingurinn nær markaðsþyngd á aðeins 6-8 vikum vegna sérhæfðar ræktunar fyrir hraðvaxta og stóra fugla. Mynd:Picture of two(2) broiler chicken in a cage.jpg|„Cobb 500“ er mjög hraðvaxta kjúklingakyn sem getur náð 2 kg sláturþyngd við 33 daga aldur. Ræktun tegundarinnar er mjög umdeild vegna heilsuvandamála.<ref>{{Bókaheimild|titill="Assessment of Welfare Problems in Broilers: Focus on Musculoskeletal Problems Associated with Their Rapid Growth"|höfundur=Kwon, Byung-Yeon; Park, Jina; Kim, Da-Hye; Lee, Kyung-Woo|útgefandi=Animals. 14 (7)|bls=1116|ár=2024|url=https://www.mdpi.com/2076-2615/14/7/1116}}</ref> Mynd:Ross 308, 30 weken, 6400 gram.jpg|„Ross 308“ er annað mikilvægt holdakyn, þekkt fyrir að vaxa hratt og mikil kjötgæði. Mynd:White Plymouth Rock rooster.JPG|„Plymouth Rock“ (sérstaklega afbrigðið „White Rock“) var á nítjándu öld og fyrri hluta tuttugustu aldar algengasta holdakjúklingakynið. Alið bæði fyrir kjöt og egg. </gallery> == Nytjahænsni á Íslandi == [[Mynd:Isländisches Landnahmehuhnpaar auf der Wiese.jpg|thumb|left|Landnámshani og hæna]] Hænsnahald á sér langa sögu á Íslandi og talið er fullvíst að [[Landnámsöld|landnemarnir]] hafi haft með sér hænsni og aðra alifugla til búskapar. Um það eru heimildir meðal annars er víða getið um alifuglahald í fornsögum og ritum. Sem dæmi má nefna gæsagæslu [[Grettir Ásmundarson|Grettis sterka Ásmundarsonar]], söguna af [[Hænsna-Þóris saga|Hænsna-Þóri]] sem ræktaði og seldi fiðurfénað og eins hanana Fjalar og Gullinkamb í [[Völuspá]]. Hænsna einnig getið í [[Flóamanna saga|Flóamannasögu]]. Seinni tíma rannsóknir benda til þess að hænsnarækt hefur verið nokkuð útbreidd á meðal landnámsmanna. Sennilegast hafa hænsni fremst verið á stórbæjum á þeim landsvæðum voru heppilegust fyrir [[Korn|kornræktenda]] er og var korn aðalfæða þeirra.<ref>{{Bókaheimild|titill=Alifuglinn. Saga alifuglaræktar frá landnámi til okkar daga.|höfundur=Friðrik G. Olgeirsson.|útgefandi=Félag eggjaframleiðenda|ár=2003|bls=13}}</ref> Landnámshænan hefur einnig verið nefnd haughænsni. [[Móðuharðindin]], árin 1783-1785, fóru mjög illa með íslenska hænsnastofninn. Í ritinu Skaftáreldum 1783-1785 er talað um að land- og sjófuglar hafi drepist í þúsundatali af eitrun, hafís og kulda.<ref>{{Bókaheimild|titill=SKAFTÁRELDAR 1783-1784 Ritgerðir og heimildir|höfundur=Gísli Ágúst Gunnlaugsson, Gylfi Már Guðbergsson, Sigurður Þórarinsson, Sveinbjörn Rafnsson, Þorleifur Einarsson|útgefandi=Mál og menning i|ár=1984|ISBN=9979-54-244-6}}</ref> Talið er að Móðuharðindin hafi að miklu leyti gert út af við íslenska hænsnastofninn en aðeins voru örfáar hænur í nokkrum sveitum á síðustu árum 18. aldar. Fáeinir bæir höfði þó haldið nokkrum hænum og þannig bjargað íslenska hænsnastofninum. Með aukinni [[Þéttbýli|þéttbýlismyndun]] á 19. öld fóru Íslendingar í auknum mæli að ala hænsn sem sjálfsþurftarbúskap og egg fóru að verða snar þáttur í fæðu almennings. Algengt varð að á sveitabæjum og á heimilum í þorpum og þéttbýli væru nokkrar hænur til að sjá heimilinu fyrir eggjum. Smám saman fjölgaði hænsnum og frá aldamótum til 1930 fjölgaði þeim úr liðlega 5000 fuglum í tæplega 45000. Þetta voru nánast eingöngu fuglar ætlaðir til eggjaframleiðslu og neysla á hænsnakjöti var mjög lítil. Á sjöunda áratugnum hófst ræktun holdakjúklinga í fyrsta sinn að einhverju marki og kjúklingar urðu brátt eftirsóttur matur. Framleiðsla á kjúklingakjöti hefur margfaldast á síðustu áratugum og er hér fremur um að ræða [[Iðnaður|iðnaðarframleiðslu]] en [[Landbúnaður|landbúnað]] í hefðbundinni merkingu. Árið 1990 var 1,2 milljónum kjúklinga slátrað, árið 2000 voru það 2,2 milljónir og árið 2024 5,5 milljónir<ref>{{vefheimild|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Atvinnuvegir/Atvinnuvegir__landbunadur__landframleidsla/LAN10201.px/table/tableViewLayout2/|titill=Kjötframleiðsla eftir tegundum|útgefandi=Hagstofa Íslands}}</ref> og er kjúklingur í dag söluhæsta kjöttegundin á Íslandi. Í holdakjúklingarækt á Íslandi er eingöngu notaður kjúklingastofninn „Ross 308“. Fyrir nokkrum áratugum var varphænustofninn á Íslandi af mestu „Leghorn“ eða „Hvítir Ítalir“. Í dag eru næstum allar varphænur af kyni sem kallast „Lohmann“, annað hvort hvít eða brún.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mast.is/is/baendur/alifuglaraekt/alifuglahald|titill=Alifuglahald|útgefandi=Matvælastofnun|ár=2025}}</ref><ref>{{Vísindavefurinn|72396|Hvað eru til margar tegundir af hænum á Íslandi?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=13.10.2016}}</ref><ref>{{cite thesis|author=Ásta Þorsteinsdóttir|year=2012|title=Afurðir og einkenni íslenska hænsnastofnsins|publisher=Landbúnaðarháskóli Íslands|degree=BS|url=https://skemman.is/bitstream/1946/12433/1/BS%20Ásta%20Þorsteinsdóttir%20minni.pdf}}</ref> Undanfarin ár hafa vinsældir landnámshænunnar vaxið meðal þéttbýlisbúa og margir halda þær sér til yndis.<ref>{{cite web|website=Lifandi hefðir|title=Landnámshænan|year=2019|publisher=Þjóðminjasafn Íslands|url=https://lifandihefdir.is/lifandi-hefdir/landnamshaenan/}}</ref> == Sjúkdómar == Hænsni eru viðkvæm bæði fyrir sníkjudýrum eins og mítlum og sjúkdómum af völdum sýkla.<ref>{{cite thesis|author=Þórunn Dís Þórunnardóttir|year=2020|title=Sjúkdómar í kjúklingaeldi á Íslandi með áherslu á smitandi sjúkdóm í búrsu (Gumboroveiki)|publisher=Landbúnaðarháskóli Íslands|degree=BS|url=https://skemman.is/bitstream/1946/36042/1/BS_verkefni_ThorunnDis.pdf}}</ref><ref>{{cite report|title=Efling alifuglaræktar á Íslandi|year=2011|publisher=Sjávarútvegs-og Landbúnaðarráðuneytið|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/skyrslur/efling-alifuglaraekt-a-islandi-2010.pdf}}</ref> [[Rauði hænsnamítillinn]] (''Dermanyssus gallinae'')<ref>{{Vísindavefurinn|73932| Hvað er vitað um rauða hænsnamítilinn á Íslandi?|höfundur=Karl Skírnisson|dags=9.5.2017}}</ref> hefur til dæmis fundist á Íslandi. Hann nærist á blóði, veldur ertingu og dregur úr eggjaframleiðslu og virkar sem flutningsaðili fyrir bakteríusjúkdóma eins og salmonellu.<ref>{{Bókaheimild|titill="Dermanyssus gallinae: the long journey of the poultry red mite to become a vector".|höfundur=Schiavone, Antonella; Pugliese, Nicola; Otranto, Domenico; Samarelli, Rossella; Circella, Elena; De Virgilio, Caterina; Camarda, Antonio|útgefandi=Parasites & Vectors. 15(1):|ár=2022|url=https://link.springer.com/article/10.1186/s13071-021-05142-1}}</ref> Skæð fuglainflúensa af gerðinni H5N5 hefur greinst í villtum fuglum á Íslandi, en hefur ekki enn borist í alifugla en gæti valdið þar miklum usla.<ref>{{Bókaheimild|titill=Antiviral responses against chicken respiratory infections: Focus on avian influenza virus and infectious bronchitis virus|höfundur=Barjesteh, Neda; O'Dowd, Kelsey; Vahedi, Seyed Milad|útgefandi=Science Direct|ár=2020|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1043466619303904}}</ref><ref>{{vísindavefurinn|23111|Hvað er fuglaflensa?|höfundur=Jón Magnús Jóhannesson|dags=28.4.2022}}</ref> Þeir sjúkdómar sem komið hafa upp í hænsnarækt á Íslandi (2020) eru: [[kjúklingasótt]] (''Salmonella pullorum''),[[hníslasótt]] (''Coccidiosis–Eimeria'' spp.), [[salmonella]] (''S. enteritidis'' og ''S. typhimurium''), [[kampýlóbakter]], [[hænsnalömun]], [[innlyksa lifrarbólga]], [[smitandi sjúkdómur í búrsu]] (IBD). * Kjúklingasótt er blóðeitrunarsjúkdómur af völdum ''Salmonella pullorum''. Einkennin eru lystarleysi, niðurgangur, vessaþurrð, slappleiki og há dánartíðni. Hjá varphænum koma veikindin niður á frjósemi þeirra og eggjaframleiðslu.<ref>{{Bókaheimild|titill=Fowl typhoid and pullorum disease.|höfundur=Shivaprasad, H. L.|útgefandi=Revue scientifique et technique (International Office of Epizootics, 19|ár=2000|bls=405-424}}</ref> * Salmonellusýkingar af völdum ''Salmonella'' (bæði ''S. enteritidis'' og ''S. typhimurium'') í fuglum eru algengar en fularnir eru yfirleitt einkennalausir smitberar. Bakteríurnar eru í meltingarfærum fuglanna og þess vegna geta salmonellusýkingar borist í alifuglakjöt eftir slátrun. Einnig er þekkt að salmonellusýkingar berast með eggjum sem sýktar hænur hafa verpt.<ref>{{Bókaheimild|titill=Salmonella infections. Diseases of poultry, Fourteenth edition|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|ár=2020|bls=719-737}}</ref> * ''Salmonella gallinarum'' veldur [[hænsnatyfus]] sem er alvarlegur og mjög smitandi bakteríusjúkdómur í alifuglum. Afleiðing sjúkdómsins er stóraukin dánartíðni, sérstaklega hjá fullorðnum fuglum. Einkennin eru hiti, lystarleysi, niðurgangur og stór, galllituð lifur. Sjúkdómurinn smitast með eggjum, saur og menguðum búnaði. * Margar tegundir eru til af bakteríunni [[kampýlóbakter]], aðallega ''C. jejuni'' og ''C. coli'', halda til í meltingarfærum hænsna og annara dýra. Hænsnin finna ekki fyrir bakteríunni og eru því einkennalausir smitberar. Eins og með salmonellusýkingu getur kampýlóbaktersýking borist í alifuglakjöt eftir slátrun og þannig borist í menn.<ref>{{Bókaheimild|titill=Campylobacteriosis. Diseases of poultry, Fourteenth edition|höfundur=Zhang, Q. og Sahin, O.|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|bls=754-763}}</ref> * Frumsníkjudýr af ættkvíslinni Eimeria (''Eimeria falciformis'') valda [[hníslasótt]]. Sníkjudýrin halda til í þörmum flestra húsdýra, villtum dýrum og fuglum. Snýkjudýrin margfaldast í þörmunum og valda vefjaskemmdum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Coccidiosis. Diseases of poultry, Fourteenth edition|höfundur=Cervantes, H. M., McDougald, L. R. og Jenkins, M. C.|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|ár=2020|bls=1193-1216}}</ref> * [[Hænsnalömun]] (enska: Marek‘s disease) er algengur sjúkdómur í hænsnum sem Mareksveiki-veirun (''Mardivirus gallidalpha'') veldur. Mareksveiki- veiran er herpesveira og sérkenni hennar eru hraðmynduð æxli í eitlum, ónæmisbæling og lömun.<ref>{{Bókaheimild|titill=Marek‘s disease. Diseases of poultry, Fourteenth edition|höfundur=Nair, V., Gimeno, I. og Dunn, J. ley and Sons Ltd.).|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|ár=2020|bls=550-587}}</ref> * [[Fuglaadenóveira]] (''Aviadenovirus'' - FAdV) veldur [[innlyksa lifrarbólga|innlyksa lifrarbólgu]] sem lýsir sér sem skyndileg aukning á dánartíðni í hænsnahóp sem nær hámarki eftir 3–4 daga og stoppar skyndilega á fimmta degi. Helstu vefjaskemmdir eiga sér stað í lifur og lýsir sér þannig að lifrin verður föl, viðkvæm og bólgin. FAdV-veirur smita yfirleitt þegar að fuglar komast í tæri við skít frá sýktum fuglum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Aviadenovirus infections. Diseases of poultry, Fourteenth edition|höfundur=Hess, M.|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|ár=2020|bls=322- 332}}</ref> * Það sem er kallað [[smitandi sjúkdómur í búrsu]] (enska Infectious bursal disease - IBD) er veirusjúkdómur (''Avibirnavirus'') sem veldur ónæmisbælingu í sýktum fuglum. Veikin lýsir sér sem eyðing á líffærum ónæmiskerfis, sérstaklega á búrsu (enska Bursa Fabricius), sem er líffæri innan við gotrauf fugla. Veikin hefur einnig verið kölluð Gumboroveiki í daglegu tali. Við smit er mikill dauði í fuglahópnum sem síðan fer minnkandi eftir fimm til sjö daga. Einkenni IBD eru að fuglar sem veikjast þorna upp og oft eru blæðingar í læra- og bringuvöðvum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Infectious bursal disease (Gumboro disease).|höfundur=(Van den Berg, T. P., Eterradossi, N., Toquin, D. og Meulemans, G.|útgefandi=Revue scientifique et technique (International Office of Epizootics, 19, (2),|ár=2000|bls=527-543}}</ref> == Tilvísanir== {{Reflist}} [[Flokkur:Kambhænsn| ]] [[Flokkur:Húsdýr]] 5790t000z4hksoh6msgfomb5me1c3bt 1962559 1962558 2026-05-08T15:33:17Z Akigka 183 1962559 wikitext text/x-wiki {{Taxobox|name=Nytjahænsn |status=DOM |image= Male and female chicken sitting together.jpg |image_caption=Hani og hæna |regnum=[[Dýraríki]] (''Animalia'') |phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') |classis = [[Fuglar]] (''Aves'') |ordo=[[Hænsnfuglar]] (''Galliformes'') |familia=[[Fashanaætt]] (''Phasianidae'') |genus=[[Kambhænsn]] (''Gallus'') |species=[[Bankívahænsn]] (''G. gallus'') |subspecies='''''G. g. domesticus''''' |trinomial=''Gallus gallus domesticus''|author=[[Carolus Linnaeus|Linnaeus]]|date = [[1758]] }} '''Nytjahænsni''', alihænur, ræktunarhænsni eða tamin hænsni ([[fræðiheiti]]: ''Gallus domesticus'' eða ''Gallus gallus domesticus'') eru tamin deilitegund af [[bankívahænsn]]um (''Gallus gallus''), sem er ein fjögurra [[Tegund (líffræði)|tegunda]] innan [[Ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvíslar]] [[kambhænsn]]a (''Gallus''). Til eru fjölmörg ræktunarafbrigði nytjahænsna. Eitt þeirra er íslenska [[Landnámshænsn|landnámshænan]].<ref>{{Vísindavefurinn|4410|Hefur íslenska hænan sérstakt fræðiheiti?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=16.7.2004}}</ref> Karlkyns hænsni kallast hani, kvenkyns hænsni hæna og unginn [[Kjúklingur|kjúklingur]]. Hænsni eru aðallega haldin til [[alifugl]]aræktunar, sem greinist í tvennt: hænsnarækt til eggjaframleiðslu, og ræktun holdakjúklinga til kjötframleiðslu. Árið 2018 voru nærri 24 milljarðar nytjahænsna um allan heim.<ref>{{cite web|title=Number of chickens worldwide from 1990 to 2018.|url=https://www.statista.com/statistics/263962/number-of-chickens-worldwide-since-1990/|access-date=February 23, 2020|website=Statista|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127124744/https://www.statista.com/statistics/263962/number-of-chickens-worldwide-since-1990/|url-status=live}}</ref> Um það bil 8 milljörðum hænsna er slátrað árlega til kjötframleiðslu.<ref>{{Cite web |url=https://usda.library.cornell.edu/concern/publications/pg15bd88s |title=Poultry Slaughter Annual Summary |last=Fereira |first=John |website=usda.mannlib.cornell.edu |access-date=April 25, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170426063701/http://usda.mannlib.cornell.edu/MannUsda/viewDocumentInfo.do?documentID=1497 |archive-date=April 26, 2017 |url-status=live }}</ref> Búrhænur verpa 300 eggjum á ári að meðaltali.<ref>{{cite book |last1=Glenday |first1=Craig |title=Guinness World Records 2011 |date=April 26, 2011 |publisher=[[Jim Pattison Group]] |isbn=978-0-440-42310-2 |page=286}}</ref> Nytjahænsni eru [[félagsdýr]] sem sýna flókið félagslegt atferli og samskiptahæfni. Hænsni koma fyrir í [[alþýðumenning]]u, [[list]]um og [[trúarbrögð]]um víða um heim. Þau eru ein mikilvægasta [[kvikfjárrækt]]artegund í heimi. Hænsni eru einnig stundum haldin sem [[gæludýr]]. Samkvæmt FAO eru til yfir 1.600 ræktunarafbrigði nytjahæsna í heiminum. Þar af eru um 180 tegundir skráðar í Evrópu.<ref>{{Bókaheimild|titill=Gateway to poultry production and products - Chickens|höfundur=UN's Food and Agriculture Organisation|ár=2023|url=https://www.fao.org/poultry-production-products/production/poultry-species/chicken/en}}</ref> Þessar tegundir eru mjög fjölbreyttar hvað varðar stærð og annað útlit. == Uppruni og tamning == Ein tegund kambhænsna í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]] eru talin hin upprunalegu nytjahænsn, og tengist útbreiðslu [[hrísgrjón]]aræktar. Kambhænsni (''Gallus'') eru villtir [[hænsnfuglar]] af [[Fashanar|fasanaætt]] (''Phasianidae''). Allar tegundirnar eru upprunnar í Suður- og Suðaustur-Asíu og einkennast af skrautlegum fjaðrabúningi karlfuglanna. Fjórar tegundir kambhænsna eru til: [[Bankívahænsn|bankívahænsni]] (''G. gallus''), [[Seylonhænsni|seylonhænsn]] (''G. lafayetii''), [[leppahæna]] (''G. sonneratii'') og [[jövuhæna]] (''G. varius''). Fimm undirtegundir bankívahænsna eru til, en engar undirtegundir tilheyra hinum tegundunum. Það hefur lengi verið almenn skoðun meðal vísindamanna að bankívahænsni séu aðaluppruni nytjahænsnanna, en það hefur verið óljóst að hversu miklu leyti hinar fjórar tegundirnar hafa einnig verið hluti af þóun deilitegundarinnar. Líffræðingar hafa deilt um hvenær og hvar hænsnin voru tamin. <gallery> Red Junglefowl (male)-9858, crop.jpg|[[ bankívahænsn]]<br /> (''G. gallus'') Grey jungle fowl (cropped), crop.jpg|[[leppahæna]]<br /> (''G. sonneratii'') Flickr - Rainbirder - Ceylon Junglefowl (Gallus lafayetii) Male.jpg|[[seylonhænsni]]<br /> (''G. lafayettii'') Green Junglefowl - Baluran NP - East Java MG 7948 (29183361863) (cropped).jpg|[[jövuhæna]]<br /> (''G. varius'') Gallus distribution.jpg|Útbreiðsla kambhænsna </gallery> Þangað til nýlega var talið að tamning hænsna hafi hafist í Suðaustur-Asíu fyrir um 8.000 árum síðan<ref>{{Bókaheimild|titill="The wild species genome ancestry of domestic chickens"|höfundur=Lawal, Raman Akinyanju; Martin, Simon H.; Vanmechelen, Koen; Vereijken, Addie; Silva, Pradeepa; Al-Atiyat, Raed Mahmoud; et al.|útgefandi=BMC Biology|ár=2020|url=https://link.springer.com/article/10.1186/s12915-020-0738-1}}</ref> og breiðst þaðan út til [[Kína]] og [[Indland|Indlands]] 2000 til 3000 árum síðar. Fornleifafundir virtust styðja að hænsni hafi verið tamin í Suðaustur-Asíu löngu fyrir 6000 f.Kr., í Kína fyrir 6000 f.Kr. og á Indlandi fyrir 2000 f.Kr.<ref>{{Bókaheimild|titill="Did chickens go north? New evidence for domestication"|höfundur=West, B.; Zhou, B.X.|útgefandi=Journal of Archaeological Sciences. 14|ár=1988|bls=515–533}}</ref> Rannsókn, sem birtist í hinu virta vísindatímariti ''[[Science]]'' árið 2020, hefur skýrt að tamin hænsni séu aðallega komin af deilitegund bankívahænsna ''G. gallus spaedicus'', sem er villt á svæðunum í kringum þorpið [[Ban Non Wat]] í miðhluta þess sem nú er [[Taíland]].<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=How the wild jungle fowl became the chicken|höfundur=Gibbons, Ann|útgefandi=Science|ár=2022|url=https://www.science.org/content/article/how-wild-jungle-fowl-became-chicken}}</ref> Þessi rannsókn [[DNA-raðgreining|raðgreindi]] erfðabreytileika [[Litningur|litningabúta]] hjá 863 hænsnum um allan heim og niðurstaðan bendir til þess að öll tamin hænsni eigi uppruna í einni tamningu. Rannsóknin kemst einnig að þeirri niðurstöðu að útbreiðsla nytjahænsna sé nátengd útbreiðslu hrísgrjónaræktar, sem hófst á þessu svæði fyrir um 3250–3650 árum.<ref name=":0" /> Nytjahænsnin blönduðust þar við aðrar villtar tegundir kambhænsna og mynduðu erfðafræðilega og landfræðilega aðskilda hópa. Greining á algengustu deilitegund nytjahænsna í heiminum, [[livornohænsn]]um eða hvítum Ítala, sýnir að hún ber litninga frá mismunandi undirtegundum kambhænsna.<ref>{{Bókaheimild|titill="863 genomes reveal the origin and domestication of chicken".|höfundur=Wang, Ming-Shan; Thakur, Mukesh; Peng, Min-Sheng; Jiang, Yu; Frantz, Laurent Alain François; Li, Ming; et al.|útgefandi=Nature|ár=2020|url=https://www.nature.com/articles/s41422-020-0349-y}}</ref><ref>{{Bókaheimild|titill="Multiple maternal origins of chickens: Out of the Asian jungles".|höfundur=Liu, Yi-Ping; Wu, Gui-Sheng; Yao, Yong-Gang; Miao, Yong-Wang; Luikart, Gordon; Baig, Mumtaz;|útgefandi=Molecular Phylogenetics and Evolution. 38|ár=2006|bls=12–19}}</ref> Þessi niðurstaða kemur einnig vel heim við sögulegar heimildir, til dæmis að hænsni eru ekki nefnd í [[Gamla testamentið|Gamla testamentinu]]. Tamning hænsna átti sér því stað mun síðar en áður var talið. Þær hafa ekki borist til [[Evrópa|Evrópu]] fyrr en í klassískri fornöld (fyrir um 2 800 árum) og til [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] um 1000 árum síðar.<ref name=":0" /> == Lýsing == [[Mynd:Rooster portrait2.jpg|thumb|Hanakambur og hálssepar.]] [[Mynd:Hen Comb (cropped).jpg |thumb|Hænan hefur miklu minni kamb og hálssepa.]] [[Mynd:Day old chick black background.jpg|thumb|Dagsgamall dúnungi.]] Eins og hjá villtum kambhænsnum hafa nytjahænsni mikla kynbundna [[tvíbreytni]], þar sem haninn er bæði töluvert stærri og hefur oft litríkari fjaðraham en hænan. Hanar hafa oft áberandi hanakamb og langa rauða hálssepa undir kverkinni. Hænur eru mun minni og þær hafa minni kamba og sepa. Ungar flestra deilitegunda nytjahænsna fæðast með gulan dún. Hænsn eru tiltölulega stórir dagvirkir fuglar. Bolurinn er nokkuð hnöttóttur, leggirnir eru berir hjá flestum tegundum og vængirnir stuttir.<ref>{{Bókaheimild|titill=Chicken"|útgefandi=Smithsonian's National Zoo & Conservation Biology Institute.|url=https://nationalzoo.si.edu/animals/chicken|ár=2024}}</ref> Villtar kambhænur geta flogið en eru ekki miklir flugfuglar, fljúga aðeins stuttar vegalengdir í náttstað eða til að forðast rándýr. Eins á við um tamdar hænur að flugvöðvar þeirra eru ekki nógu sterkir fyrir langt flug. Hænur fljúga aldrei langt og eiga auðveldara með að flögra upp en áfram.<ref>{{Bókaheimild|titill="Forget About the Road. Why Are Chickens So Bad at Flying?"|höfundur=Geggel, Laura|útgefandi=Live Science.|url=https://www.livescience.com/57139-why-chickens-cannot-fly.html|ár=2016}}</ref> Hænsni eru alætur. Í náttúrunni krafsa þær í [[Jarðvegur|jarðveg]] til að leita að [[fræ]]jum, [[skordýr]]um, [[Ánamaðkur|ánamöðkum]] og smádýrum. Hænur geta lifað í 5–10 ár, allt eftir tegund. Elsta hænsnið sem vitað erum lifði í 24 ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/739669-oldest-chicken-ever|titill=Oldest chicken ever|útgefandi=Guinness worldrecords}}</ref> Hins vegar eru aðstæður kjúklinga á stórum kjúklingabúum órafjarri náttúrulegum aðstæðum. Að meðaltali lifir holdakjúklingur á Íslandi aðeins í 5 vikur áður en honum er slátrað. Hænur eru félagslyndar, lifa í hópum og klekja út egg og ala upp unga saman. Einstakar hænur og einkum hanarnir ráða ríkjum yfir öðrum og koma þannig upp goggunarröð; og hafa forgang að fæðu. [[Thorleif Schjelderup-Ebbe]] kynnti hugtakið goggunarröð í hænum árið 1921.<ref>{{Bókaheimild|titill="Contributions to the social psychology of the domestic chicken|höfundur=Schjelderup-Ebbe, T.|útgefandi=Social Hierarchy and Dominance. Benchmark Papers in Animal Behavior. Vol. 3.|ár=1975}}</ref> Hanarnir slást með því að stökkva og nota klærnar. Hanagalið er hátt og hvellt kall, sem sérstaklega á að vara aðra hana við að koma inn á þeirra yfirráðasvæði, og sem viðvörum um yfirvofandi hættu. Hænur gagga þegar þær eru búnar leggja egg og til að kalla á ungana. Hænur og hanar gefa frá sér mismunandi viðvörunarhljóð til að gefa til kynna að rándýr sé að nálgast úr lofti eða á jafnsléttu.<ref>{{Bókaheimild|titill=On the meaning of alarm calls: functional reference in an avian vocal system|höfundur=Evans, Christopher S.; Evans, Linda; Marler, Peter|útgefandi=Animal Behaviour. 46 (1)|ár=1993|bls=23–38}}</ref> Það hefur lengi verið vitað að stærsti og glæsilegasti haninn ræður ríkjum í hænsnahópnum. Rannsókn sem var birt í vísindatímaritinu ''[[Nature]]'' árið 2003 sýndi að hanar gefa hænum með stærri kamb meira sæði en hænum með minni kamb. Þetta þýðir þessar hænur með stærri kamb eiga einnig mesta möguleika á að frjóvga eggin.<ref>{{Bókaheimild|titill=Sophisticated sperm allocation in male fowl.|höfundur=Pizzari, T., Cornwallis, C. K., Løvlie, H., Jakobsson, S., & Birkhead, T. R.|útgefandi=Nature|bls=70|url=https://www.nature.com/articles/nature02004}}</ref> Önnur rannsókn, sem birt var í tímaritinu ''PLoS Genetics'' árið 2012 varpaði ítarlegu ljósi á þetta val með því að staðfesta að stærð hænukambsins tengdist varpgetu. Því stærri sem kambur hænunar er því fleiri eggjum verpir hún. Rannsóknin sýnir einnig að þeir [[Erfðavísir|erfðavísar]] sem stjórna stærð kambsins (HAO1 og BMP2) stjórna einnig þykkt leggja og fóta hænunnar og varpgetu. Það kom í ljós að [[brjósk]]ið er útskýringin. Hænan getur verpt fleiri eggjum því þykkari sem útlimir hennar eru, því hluti af [[kalsín]]inu sem þarf til að búa til eggjaskurn kemur úr [[beinagrind]]inni. Þar sem kamburinn er einnig úr brjóski hefur stærð hans einnig áhrif á varpgetuna.<ref>{{Bókaheimild|titill=A sexual ornament in chickens is affected by pleiotropic alleles at HAO1 and BMP2, selected during domestication.|höfundur=Johnsson, M., Gustafson, I., Rubin, C. J., Sahlqvist, A. S., Jonsson, K. B., Kerje, S., og Wright, D.|útgefandi=PLoS Genetics, 8(8), e1002914.|ár=2012|url=https://journals.plos.org/plosgenetics/article?id=10.1371/journal.pgen.1002914}}</ref> Þegar hænur eru orðnar fjögurra mánaða gamlar byrja þær að verpa. Hænur sem ganga alveg frjálsar og hafa engan sérstakan varpstað verpa að jafnaði aðeins 20 eggjum á ári. En ef egg er alltaf tekið frá hænunni verpir hún nýju eggi í staðinn. Með þessu móti geta búrhænur orpið meira en 200 eggjum á ári. Dæmi eru um búrhænur sem verpa árlega meira en 300 eggjum. Hænur sem ganga alveg frjálsar leita uppi vel falda staði fyrir hreiður, svipað og hreiður annarra fugla. Hænan verpir um það bil einu eggi á dag (meðaltal varphæna er sex egg á viku), venjulega sjö til tólf alls, áður en hún byrjar að klekja út. Það tekur um 21 dag fyrir ungana að klekjast út. Hænsni mata ekki ungana eins og margar aðrar fuglategundir. == Hænsnastofnar == [[Mynd:Icelandic Settler Chicken.jpg|thumb|Íslensk landnámshænsn.]] [[Mynd:Battery hens -Bastos, Sao Paulo, Brazil-31March2007.jpg|thumb|Varphænur.]] Nytjahænsni hafa verið alin í stórum hluta heimsins í þúsundir ára og það hefur leitt til mikillar fjölbreytni afbrigða hvað varðar stærð og annað útlit. Af nytjahænsnum eru fjölmörg ræktunarafbrigði sem hafa verið ræktuð til að fá fram sérstaka erfðaeiginleika. Fyrir utan þessar tegundir, þar sem áhersla er lögð á að hámarka afurðir, eru til fleiri tegundir svonefndra landkynja. Það eru gamlir hænsnastofnar sem hafa mótast og aðlagast aðstæðum á hverjum stað. Eiginleikar sem notaðir eru til að aðgreina ræktunarafbrigði eru til dæmis stærð, fjaðralitur, hvernig kamburinn lítur út, húðlitur, fjöldi táa, magn fjaðra og litur eggjanna. Í nytjahænubúskap í nútímaverksmiðjubúum eru tegundirnar oftast greindar í tvennt: hænsnarækt til eggjaframleiðslu og ræktun holdakjúklinga til kjötframleiðslu, en sumar tegundir eru ræktaðar bæði fyrir egg og kjöt. Þar að auki eru svo nefndar dvergtegundir sem einkum eru gæludýr. === Algeng framleiðslukyn á heimsvísu í stórbúskap === ==== Varphænur: ==== <gallery> Mynd:Leghorn.jpg|Livornokynið eða hvítur Ítali er algengasta tegundin til framleiðslu á hvítum eggjum. Getur orpið allt að 320 hvítum eggjum á ári. Mynd:Isa cs layers brownJPG.jpg|„Isa Brown“ er tegundablendingur þekktur fyrir mikla framleiðni. Hver hæna verpir meir en 300 brúnum eggjum árlega. Mynd:Lohmann Brown adult hen in homebird-yard.jpg|„Lohmann Brown“ er annar tegundablendingur varphænsna, svipaður og Isa Brown. Mynd:Rhode Island Red cock, cropped.jpg|„Rhode Island Red“ er harðgert og fjölhæft kyn, sem er notað bæði í stórframleiðslu og smábúum. Verpir um 250-300 eggjum á ári. </gallery> ==== Holdakjúklingar: ==== <gallery> Mynd:2014nr108 – RGZV Frankenthal IMG032 – 1,0 Indische Zwerg-Kämpfer, fasanenbraun (cut out).jpg|„Cornish Cross“ eða Cornwall-kyn er algengasta hænsnakjötkynið um allan heim til stórframleiðslu. Kjúklingurinn nær markaðsþyngd á aðeins 6-8 vikum vegna sérhæfðar ræktunar fyrir hraðvaxta og stóra fugla. Mynd:Picture of two(2) broiler chicken in a cage.jpg|„Cobb 500“ er mjög hraðvaxta kjúklingakyn sem getur náð 2 kg sláturþyngd við 33 daga aldur. Ræktun tegundarinnar er mjög umdeild vegna heilsuvandamála.<ref>{{Bókaheimild|titill="Assessment of Welfare Problems in Broilers: Focus on Musculoskeletal Problems Associated with Their Rapid Growth"|höfundur=Kwon, Byung-Yeon; Park, Jina; Kim, Da-Hye; Lee, Kyung-Woo|útgefandi=Animals. 14 (7)|bls=1116|ár=2024|url=https://www.mdpi.com/2076-2615/14/7/1116}}</ref> Mynd:Ross 308, 30 weken, 6400 gram.jpg|„Ross 308“ er annað mikilvægt holdakyn, þekkt fyrir að vaxa hratt og mikil kjötgæði. Mynd:White Plymouth Rock rooster.JPG|„Plymouth Rock“ (sérstaklega afbrigðið „White Rock“) var á nítjándu öld og fyrri hluta tuttugustu aldar algengasta holdakjúklingakynið. Alið bæði fyrir kjöt og egg. </gallery> == Nytjahænsni á Íslandi == [[Mynd:Isländisches Landnahmehuhnpaar auf der Wiese.jpg|thumb|left|Landnámshani og hæna]] Hænsnahald á sér langa sögu á Íslandi og talið er fullvíst að [[Landnámsöld|landnemarnir]] hafi haft með sér hænsni og aðra alifugla til búskapar. Um það eru heimildir meðal annars er víða getið um alifuglahald í fornsögum og ritum. Sem dæmi má nefna gæsagæslu [[Grettir Ásmundarson|Grettis sterka Ásmundarsonar]], söguna af [[Hænsna-Þóris saga|Hænsna-Þóri]] sem ræktaði og seldi fiðurfénað og eins hanana Fjalar og Gullinkamb í [[Völuspá]]. Hænsna einnig getið í [[Flóamanna saga|Flóamannasögu]]. Seinni tíma rannsóknir benda til þess að hænsnarækt hefur verið nokkuð útbreidd á meðal landnámsmanna. Sennilegast hafa hænsni fremst verið á stórbæjum á þeim landsvæðum voru heppilegust fyrir [[Korn|kornræktenda]] er og var korn aðalfæða þeirra.<ref>{{Bókaheimild|titill=Alifuglinn. Saga alifuglaræktar frá landnámi til okkar daga.|höfundur=Friðrik G. Olgeirsson.|útgefandi=Félag eggjaframleiðenda|ár=2003|bls=13}}</ref> Landnámshænan hefur einnig verið nefnd haughænsni. [[Móðuharðindin]], árin 1783-1785, fóru mjög illa með íslenska hænsnastofninn. Í ritinu Skaftáreldum 1783-1785 er talað um að land- og sjófuglar hafi drepist í þúsundatali af eitrun, hafís og kulda.<ref>{{Bókaheimild|titill=SKAFTÁRELDAR 1783-1784 Ritgerðir og heimildir|höfundur=Gísli Ágúst Gunnlaugsson, Gylfi Már Guðbergsson, Sigurður Þórarinsson, Sveinbjörn Rafnsson, Þorleifur Einarsson|útgefandi=Mál og menning i|ár=1984|ISBN=9979-54-244-6}}</ref> Talið er að Móðuharðindin hafi að miklu leyti gert út af við íslenska hænsnastofninn en aðeins voru örfáar hænur í nokkrum sveitum á síðustu árum 18. aldar. Fáeinir bæir höfði þó haldið nokkrum hænum og þannig bjargað íslenska hænsnastofninum. Með aukinni [[Þéttbýli|þéttbýlismyndun]] á 19. öld fóru Íslendingar í auknum mæli að ala hænsn sem sjálfsþurftarbúskap og egg fóru að verða snar þáttur í fæðu almennings. Algengt varð að á sveitabæjum og á heimilum í þorpum og þéttbýli væru nokkrar hænur til að sjá heimilinu fyrir eggjum. Smám saman fjölgaði hænsnum og frá aldamótum til 1930 fjölgaði þeim úr liðlega 5000 fuglum í tæplega 45000. Þetta voru nánast eingöngu fuglar ætlaðir til eggjaframleiðslu og neysla á hænsnakjöti var mjög lítil. Á sjöunda áratugnum hófst ræktun holdakjúklinga í fyrsta sinn að einhverju marki og kjúklingar urðu brátt eftirsóttur matur. Framleiðsla á kjúklingakjöti hefur margfaldast á síðustu áratugum og er hér fremur um að ræða [[Iðnaður|iðnaðarframleiðslu]] en [[Landbúnaður|landbúnað]] í hefðbundinni merkingu. Árið 1990 var 1,2 milljónum kjúklinga slátrað, árið 2000 voru það 2,2 milljónir og árið 2024 5,5 milljónir<ref>{{vefheimild|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Atvinnuvegir/Atvinnuvegir__landbunadur__landframleidsla/LAN10201.px/table/tableViewLayout2/|titill=Kjötframleiðsla eftir tegundum|útgefandi=Hagstofa Íslands}}</ref> og er kjúklingur í dag söluhæsta kjöttegundin á Íslandi. Í holdakjúklingarækt á Íslandi er eingöngu notaður kjúklingastofninn „Ross 308“. Fyrir nokkrum áratugum var varphænustofninn á Íslandi af mestu „Leghorn“ eða „Hvítir Ítalir“. Í dag eru næstum allar varphænur af kyni sem kallast „Lohmann“, annað hvort hvít eða brún.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mast.is/is/baendur/alifuglaraekt/alifuglahald|titill=Alifuglahald|útgefandi=Matvælastofnun|ár=2025}}</ref><ref>{{Vísindavefurinn|72396|Hvað eru til margar tegundir af hænum á Íslandi?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=13.10.2016}}</ref><ref>{{cite thesis|author=Ásta Þorsteinsdóttir|year=2012|title=Afurðir og einkenni íslenska hænsnastofnsins|publisher=Landbúnaðarháskóli Íslands|degree=BS|url=https://skemman.is/bitstream/1946/12433/1/BS%20Ásta%20Þorsteinsdóttir%20minni.pdf}}</ref> Undanfarin ár hafa vinsældir landnámshænunnar vaxið meðal þéttbýlisbúa og margir halda þær sér til yndis.<ref>{{cite web|website=Lifandi hefðir|title=Landnámshænan|year=2019|publisher=Þjóðminjasafn Íslands|url=https://lifandihefdir.is/lifandi-hefdir/landnamshaenan/}}</ref> == Sjúkdómar == Hænsni eru viðkvæm bæði fyrir sníkjudýrum eins og mítlum og sjúkdómum af völdum sýkla.<ref>{{cite thesis|author=Þórunn Dís Þórunnardóttir|year=2020|title=Sjúkdómar í kjúklingaeldi á Íslandi með áherslu á smitandi sjúkdóm í búrsu (Gumboroveiki)|publisher=Landbúnaðarháskóli Íslands|degree=BS|url=https://skemman.is/bitstream/1946/36042/1/BS_verkefni_ThorunnDis.pdf}}</ref><ref>{{cite report|title=Efling alifuglaræktar á Íslandi|year=2011|publisher=Sjávarútvegs-og Landbúnaðarráðuneytið|url=https://www.stjornarradid.is/media/atvinnuvegaraduneyti-media/media/skyrslur/efling-alifuglaraekt-a-islandi-2010.pdf}}</ref> [[Rauði hænsnamítillinn]] (''Dermanyssus gallinae'')<ref>{{Vísindavefurinn|73932| Hvað er vitað um rauða hænsnamítilinn á Íslandi?|höfundur=Karl Skírnisson|dags=9.5.2017}}</ref> hefur til dæmis fundist á Íslandi. Hann nærist á blóði, veldur ertingu og dregur úr eggjaframleiðslu og virkar sem flutningsaðili fyrir bakteríusjúkdóma eins og salmonellu.<ref>{{Bókaheimild|titill="Dermanyssus gallinae: the long journey of the poultry red mite to become a vector".|höfundur=Schiavone, Antonella; Pugliese, Nicola; Otranto, Domenico; Samarelli, Rossella; Circella, Elena; De Virgilio, Caterina; Camarda, Antonio|útgefandi=Parasites & Vectors. 15(1):|ár=2022|url=https://link.springer.com/article/10.1186/s13071-021-05142-1}}</ref> Skæð fuglainflúensa af gerðinni H5N5 hefur greinst í villtum fuglum á Íslandi, en hefur ekki enn borist í alifugla en gæti valdið þar miklum usla.<ref>{{Bókaheimild|titill=Antiviral responses against chicken respiratory infections: Focus on avian influenza virus and infectious bronchitis virus|höfundur=Barjesteh, Neda; O'Dowd, Kelsey; Vahedi, Seyed Milad|útgefandi=Science Direct|ár=2020|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1043466619303904}}</ref><ref>{{vísindavefurinn|23111|Hvað er fuglaflensa?|höfundur=Jón Magnús Jóhannesson|dags=28.4.2022}}</ref> Þeir sjúkdómar sem komið hafa upp í hænsnarækt á Íslandi (2020) eru: [[kjúklingasótt]] (''Salmonella pullorum''),[[hníslasótt]] (''Coccidiosis–Eimeria'' spp.), [[salmonella]] (''S. enteritidis'' og ''S. typhimurium''), [[kampýlóbakter]], [[hænsnalömun]], [[innlyksa lifrarbólga]], [[smitandi sjúkdómur í búrsu]] (IBD). * Kjúklingasótt er blóðeitrunarsjúkdómur af völdum ''Salmonella pullorum''. Einkennin eru lystarleysi, niðurgangur, vessaþurrð, slappleiki og há dánartíðni. Hjá varphænum koma veikindin niður á frjósemi þeirra og eggjaframleiðslu.<ref>{{Bókaheimild|titill=Fowl typhoid and pullorum disease.|höfundur=Shivaprasad, H. L.|útgefandi=Revue scientifique et technique (International Office of Epizootics, 19|ár=2000|bls=405-424}}</ref> * Salmonellusýkingar af völdum ''Salmonella'' (bæði ''S. enteritidis'' og ''S. typhimurium'') í fuglum eru algengar en fularnir eru yfirleitt einkennalausir smitberar. Bakteríurnar eru í meltingarfærum fuglanna og þess vegna geta salmonellusýkingar borist í alifuglakjöt eftir slátrun. Einnig er þekkt að salmonellusýkingar berast með eggjum sem sýktar hænur hafa verpt.<ref>{{Bókaheimild|titill=Salmonella infections. Diseases of poultry, Fourteenth edition|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|ár=2020|bls=719-737}}</ref> * ''Salmonella gallinarum'' veldur [[hænsnatyfus]] sem er alvarlegur og mjög smitandi bakteríusjúkdómur í alifuglum. Afleiðing sjúkdómsins er stóraukin dánartíðni, sérstaklega hjá fullorðnum fuglum. Einkennin eru hiti, lystarleysi, niðurgangur og stór, galllituð lifur. Sjúkdómurinn smitast með eggjum, saur og menguðum búnaði. * Margar tegundir eru til af bakteríunni [[kampýlóbakter]], aðallega ''C. jejuni'' og ''C. coli'', halda til í meltingarfærum hænsna og annara dýra. Hænsnin finna ekki fyrir bakteríunni og eru því einkennalausir smitberar. Eins og með salmonellusýkingu getur kampýlóbaktersýking borist í alifuglakjöt eftir slátrun og þannig borist í menn.<ref>{{Bókaheimild|titill=Campylobacteriosis. Diseases of poultry, Fourteenth edition|höfundur=Zhang, Q. og Sahin, O.|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|bls=754-763}}</ref> * Frumsníkjudýr af ættkvíslinni Eimeria (''Eimeria falciformis'') valda [[hníslasótt]]. Sníkjudýrin halda til í þörmum flestra húsdýra, villtum dýrum og fuglum. Snýkjudýrin margfaldast í þörmunum og valda vefjaskemmdum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Coccidiosis. Diseases of poultry, Fourteenth edition|höfundur=Cervantes, H. M., McDougald, L. R. og Jenkins, M. C.|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|ár=2020|bls=1193-1216}}</ref> * [[Hænsnalömun]] (enska: Marek‘s disease) er algengur sjúkdómur í hænsnum sem Mareksveiki-veirun (''Mardivirus gallidalpha'') veldur. Mareksveiki- veiran er herpesveira og sérkenni hennar eru hraðmynduð æxli í eitlum, ónæmisbæling og lömun.<ref>{{Bókaheimild|titill=Marek‘s disease. Diseases of poultry, Fourteenth edition|höfundur=Nair, V., Gimeno, I. og Dunn, J. ley and Sons Ltd.).|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|ár=2020|bls=550-587}}</ref> * [[Fuglaadenóveira]] (''Aviadenovirus'' - FAdV) veldur [[innlyksa lifrarbólga|innlyksa lifrarbólgu]] sem lýsir sér sem skyndileg aukning á dánartíðni í hænsnahóp sem nær hámarki eftir 3–4 daga og stoppar skyndilega á fimmta degi. Helstu vefjaskemmdir eiga sér stað í lifur og lýsir sér þannig að lifrin verður föl, viðkvæm og bólgin. FAdV-veirur smita yfirleitt þegar að fuglar komast í tæri við skít frá sýktum fuglum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Aviadenovirus infections. Diseases of poultry, Fourteenth edition|höfundur=Hess, M.|útgefandi=Hoboken; John Wiley and Sons Ltd.|ár=2020|bls=322- 332}}</ref> * Það sem er kallað [[smitandi sjúkdómur í búrsu]] (enska Infectious bursal disease - IBD) er veirusjúkdómur (''Avibirnavirus'') sem veldur ónæmisbælingu í sýktum fuglum. Veikin lýsir sér sem eyðing á líffærum ónæmiskerfis, sérstaklega á búrsu (enska Bursa Fabricius), sem er líffæri innan við gotrauf fugla. Veikin hefur einnig verið kölluð Gumboroveiki í daglegu tali. Við smit er mikill dauði í fuglahópnum sem síðan fer minnkandi eftir fimm til sjö daga. Einkenni IBD eru að fuglar sem veikjast þorna upp og oft eru blæðingar í læra- og bringuvöðvum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Infectious bursal disease (Gumboro disease).|höfundur=(Van den Berg, T. P., Eterradossi, N., Toquin, D. og Meulemans, G.|útgefandi=Revue scientifique et technique (International Office of Epizootics, 19, (2),|ár=2000|bls=527-543}}</ref> == Tilvísanir== {{Reflist}} [[Flokkur:Kambhænsn| ]] [[Flokkur:Húsdýr]] fxfg2wtqtah6zu3x7qkxa44ar9x34ij 0 33875 1962565 1803187 2026-05-08T15:37:48Z Akigka 183 1962565 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Fashanaætt | image = Common_Pheasant_%28Hybride%29.jpg | image_caption = [[Fashani]] (''Phasianus colchicus'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Hænsnfuglar]] (''Galliformes'') | familia = '''Phasianidae''' | familia_authority = [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821 | subdivision_ranks = Ættkvíslir | subdivision = Margar, sjá grein }} '''Fashanaætt''' (eða '''fasanaætt''', [[fræðiheiti]]: ''Phasianidae'') er fjölbreytt [[ætt (flokkunarfræði)|ætt]] [[hænsnfuglar|hænsnfugla]] sem telur meðal annars [[fashani|fashana]], [[kornhæna|kornhænur]] og [[nytjahænsn]]. [[Samband amerískra fuglafræðinga]] flokkar [[orraætt]], [[perluhænsn]] og [[kalkúnaætt]] sem undirættir í fashanaætt. Einkenni á tegundum þessarar ættar eru að þær fljúga lítið, eru breytilegar að stærð en gjarnan holdugar, með breiða, stutta vængi. Margar tegundir eru með spora aftan á leggnum. Karlfuglar hinna stærri tegunda eru oft mjög litskrúðugir. Dæmigerð fæða eru [[fræ]], ásamt nokkrum [[skordýr]]um og [[ber]]jum. Þessi stóra ætt inniheldur nokkra flokka sem sumir samsvara sérstakri [[ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvísl]] en aðrir eru lausleg flokkun tengdra ættkvísla. == Ættkvíslir == * [[Kornhænsn]] ** ''[[Coturnix]]'' (9 tegundir) ** ''[[Anurophasis monorthonyx]]'' (í útrýmingarhættu) ** ''[[Perdicula]]'' (4 tegundir) ** ''[[Ophrysia superciliosa]] (í bráðri útrýmingarhættu) * [[Akurhænsn]] ** ''[[Alectoris]]'' (7 tegundir) ** ''[[Ammoperdix]]'' (2 tegundir) ** ''[[Arborophila]]'' (18 tegundir) ** ''[[Bambusicola]]'' (2 tegundir) ** ''[[Caloperdix oculea]]'' ** ''[[Haematortyx sanguiniceps]]'' ** ''[[Lerwa lerwa]]'' ** ''[[Margaroperdix madagascarensis]]'' ** ''[[Melanoperdix nigra]]'' ** ''[[Perdix]]'' (3 tegundir) ** ''[[Ptilopachus petrosus]]'' ** ''[[Rhizothera longirostris]]'' ** ''[[Rollulus rouloul]]'' ** ''[[Xenoperdix]]'' (2 tegundir) * [[Fashanar]] ** ''[[Argusianus argus]]'' ** ''[[Catreus wallichi]]'' ** ''[[Chrysolophus]]'' (2 tegundir) ** ''[[Crossoptilon]]'' (4 tegundir) ** ''[[Ithaginis cruentus]]'' ** ''[[Lophura]]'' (10 tegundir) ** ''[[Phasianus]]'' (2 tegundir) ** ''[[Polyplectron]]'' (7 tegundir) ** ''[[Pucrasia macrolopha]]'' ** ''[[Rheinartia ocellata]]'' ** ''[[Syrmaticus]]'' (5 tegundir) * [[Snjóhænsn]] (''[[Tetraogallus]]'') (5 tegundir) * [[Svarthænsn]] (''[[Francolinus]]'') (41 tegundir) * [[Sporahænsn]] (''[[Galloperdix]]'') (3 tegundir) * ''[[Tragopan]]'' (5 tegundir) * ''[[Lophophorus]]'' (3 tegundir) * [[Páhænsn]] ** ''[[Pavo]]'' (2 tegundir) ** ''[[Afropavo congensis]]'' * [[Kambhænsn]] (''[[Gallus]]'') (5 tegundir, þar á meðal [[nytjahænsn]]) === Nýlegri flokkun === Eftirfarandi flokkun samkvæmt Kimball ''et al''., 2021, var viðurkennd af [[International Ornithologists' Union|International Ornithological Congress]]. Flokkar og undirættir eru byggðar á 4ðu útáfu af ''[[Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World]]''. Ættkvíslir utan flokka eru kallaðar ''incertae sedis'' (óviss flokkun).<ref>{{Cite journal | last1=Kimball | first1=R.T. | last2=Hosner | first2=P.A. | last3=Braun | first3=E.L. | date=2021 | title=A phylogenomic supermatrix of Galliformes (Landfowl) reveals biased branch lengths | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=158 | pages=107091 | doi=10.1016/j.ympev.2021.107091| pmid=33545275 | s2cid=231963063 | issn=1055-7903}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pheasants, partridges, francolins – IOC World Bird List |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/pheasants/ |access-date=2022-08-04 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=H&M4 Checklist family by family - The Trust for Avian Systematics |url=https://www.aviansystematics.org/4th-edition-checklist?viewfamilies=11 |access-date=2022-08-04 |website=www.aviansystematics.org}}</ref> * Undirætt [[Rollulinae]] **''[[Xenoperdix]]'' <small>Dinesen et al., 1994</small> **''[[Caloperdix]]'' <small>Blyth, 1861</small> **''[[Rollulus]]'' <small>Bonnaterre, 1791</small> **''[[Melanoperdix]]'' <small>Jerdon, 1864</small> **''[[Arborophila]]'' <small>Hodgson, 1837</small> *Undirætt [[Phasianinae]] **Phasianinae "Erectile clade" ***''[[Lerwa]]'' <small>Hodgson, 1837</small> ***''[[Ithaginis]]'' <small>Wagler, 1832</small> ***Tribus [[Lophophorini]] ****''[[Tragopan]]'' <small>Cuvier, 1829 non [[John Edward Gray|Gray]] 1841</small> ****''[[Tetraophasis]]'' <small>Elliot, 1871</small> ****''[[Lophophorus]]'' <small>Temminck, 1813 non Agassiz 1846</small> ***''[[Pucrasia]]'' <small>Gray, 1841</small> ***Tribus [[Tetraonini]] ****''[[Meleagris]]'' <small>Linnaeus, 1758</small> - [[Kalkúnaættkvísl]] ****''[[Bonasa]]'' <small>Stephens, 1819</small> [[Korri]] **** ''[[Tetrastes]]'' <small>Keyserling & Blasius, 1840</small> - [[Jarpi]] **** ''[[Centrocercus]]'' <small>Swainson, 1832</small> **** ''[[Dendragapus]]'' <small>Elliot, 1864</small> **** ''[[Tympanuchus]]'' <small>Gloger, 1841</small> - [[Sléttuhænur]] **** ''[[Lagopus]]'' <small>Brisson, 1760</small> - [[Rjúpnaættkvísl]] **** ''[[Falcipennis]]'' <small>Elliot, 1864</small> ****''[[Canachites]]'' <small>[[Leonhard Stejneger|Stejneger]], 1885</small> - [[Grenijarpi]] **** ''[[Tetrao]]'' <small>Linnaeus, 1758</small> - [[Þiður]] **** ''[[Lyrurus]]'' <small>Swainson, 1832</small> - [[Orrar]] ***''[[Rhizothera]]'' <small>[[John Edward Gray|Gray]], 1841</small> ***''[[Perdix]]'' <small>Brisson, 1760</small> [[Akurhænur]] ***Tribus [[Phasianini]] ****''[[Syrmaticus]]'' <small>Wagler, 1832</small> ****''[[Chrysolophus]]'' <small>[[John Edward Gray|Gray]], 1834</small> ****''[[Phasianus]]'' <small>Linnaeus, 1758</small> ****''[[Catreus]]'' <small>Cabanis, 1851</small> **** ''[[Crossoptilon]]'' <small>Hodgson, 1838</small> ****''[[Lophura]]'' <small>Fleming, 1822 non Gray, 1827 non Walker, 1856</small> **Phasianinae "Nonerectile clade" ***Tribus [[Pavonini]] ****''[[Rheinardia]]'' <small>Maingonnat, 1882</small> **** ''[[Argusianus]]'' <small>Rafinesque, 1815</small> ****''[[Afropavo]]'' <small>Chapin, 1936</small> **** ''[[Pavo (ættkvísl)|Pavo]]'' <small>Linnaeus, 1758</small> ****''[[Tropicoperdix]]'' <small>Blyth, 1859</small> ****''[[Haematortyx]]'' <small>Sharpe, 1879</small> ****''[[Galloperdix]]'' <small>Blyth, 1845</small> - [[Sporahænsn]] ***Tribus [[Polyplectronini]] ****''[[Polyplectron]]'' <small>Temminck, 1807</small> ***Tribus [[Gallini (fugl)|Gallini]] ****''[[Bambusicola]]'' <small>Gould, 1863</small> ****''[[Gallus (ættkvísl)|Gallus]]'' <small>Brisson, 1760</small> - [[Kambhænsn]] ****''[[Peliperdix]]'' <small>Bonaparte, 1856</small> ****''[[Ortygornis]]'' <small>Reichenbach, 1852</small> ****''[[Francolinus]]'' <small>Stephens, 1819</small> - [[Svarthænsn]] ****''[[Campocolinus]]'' <small>Crowe ''et al.'', 2020</small> ****''[[Scleroptila]]'' <small>Blyth, 1852</small> ***Tribus [[Coturnicini]] ****''[[Tetraogallus]]'' <small>[[John Edward Gray|Gray]], 1832</small> - [[Snjóhænsn]] ****''[[Ammoperdix]]'' <small>Gould, 1851</small> **** ''[[Synoicus]]'' <small>Bosc, 1792</small> ****''[[Margaroperdix]]'' <small>Reichenbach, 1853</small> **** ''[[Coturnix]]'' <small>Garsault, 1764</small> ****''[[Alectoris]]'' <small>Kaup, 1829</small> ****''[[Perdicula]]'' <small>Hodgson, 1837</small> ****''[[Ophrysia]]'' <small>Bonaparte, 1856</small> ****''[[Pternistis]]'' <small>Wagler, 1832</small> [[Flokkur:Fashanaætt| ]] 8j0jjdxo9byvt9a7mkw21o3273k2eo8 0 33879 1962560 1942643 2026-05-08T15:35:59Z Akigka 183 1962560 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kambhænsn | image = Chick06.jpg | image_caption = [[Nytjahænsn]] (''Gallus gallus domesticus'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Hænsnfuglar]] (''Galliformes'') | familia = [[Fashanaætt]] (''Phasianidae'') | genus = '''''Gallus''''' | genus_authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1766 | subdivision_ranks = Tegundir | subdivision = * [[Bankívahænsn]] (''[[Gallus gallus]]'') * [[Seylonhænsni]] (''[[Gallus lafayetii]]'') * [[Leppahæna]] (''[[Gallus sonneratii]]'') * [[Jövuhæna]] (''[[Gallus varius]]'') }} '''Kambhænsn''' ([[fræðiheiti]]: ''Gallus'') eru [[ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvísl]] [[hænsnfuglar|hænsnfugla]] af [[fashanaætt]] sem er upprunnin á [[Indland]]i, [[Srí Lanka]] og [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]]. Kambhænsn eru fremur stórir fuglar og karlfuglinn með skrautlegan fjaðraham. Þetta eru felugjarnir fuglar sem halda sig á jörðinni í þykkum hávöxnum gróðri. Kvenfuglinn fellur betur inn í umhverfið enda sér hún alfarið um að unga út eggjunum og koma ungum á legg. Kambhænsn borða fyrst og fremst [[fræ]] en yngri fuglar leggja sér stundum [[skordýr]] til munns. Ein tegund af þessari ættkvísl, [[bankívahænsn]] (''Gallus gallus''), er talin næsti forfaðir [[nytjahænsn]]a sem ræktuð eru um allan heim. {{stubbur}} [[Flokkur:Kambhænsn| ]] rjionb4odwz1a1z98raokn8pfmyyqkr 0 37803 1962600 1962488 2026-05-08T23:16:45Z ~2026-28095-38 116280 /* Markahæstu leikmenn í sögunni */ 1962600 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Besta deildin | stofnár = [[1912]] <small>''(undir nafninu „meistaradeild“)<ref>[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&tegund=%25&AR=1912&kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ</ref>''</small> | liðafjöldi = 12 | ríki = {{ISL}} [[Ísland]] | píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]] | neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]] | núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025) | sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27) | bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]<br />[[Lengjubikarinn]] | mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]<br /> [http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ] | mynd = BestaLeague.png }} '''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu "1. deild karla" og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. == Núverandi lið (2026) == {| class="wikitable sortable" ! width=90 style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" |2025 ! style="background:silver;" | Fyrsta tímabil ! style="background:silver;" | <small>Fjöldi meistaratitla</small> <small>frá 1912</small><ref>Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans] </ref> !Fjöldi meistaratitla frá 1977* ! style="background:silver;" | Í deildinni frá |- align="center" | align="left" |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8 |6||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23** |8**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4 |4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18*** |3||2022 |- align="center" | align="left" |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8 |8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |- align="center" | align="left" |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18 |9||2024 |- align="center" | align="left" |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]] |3 |3 |2025 |- align="center" | align="left" |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27 |7||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0 |0 |2026 |- align="center" | align="left" |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958 |4 |0 |2026 |} Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025. <nowiki>*</nowiki>Tímabilið 1977 var fyrst spiluð 10 liða deild. <nowiki>**</nowiki>Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram. Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.<ref>[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]</ref> <nowiki>***</nowiki>Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari. == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}} === Meistarasaga === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:300 height:2000 PlotArea = left:45 right:0 bottom:20 top:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1912 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912 Colors= id:KR value:black legend:KR id:Fr value:blue legend:Fr id:Vi value:magenta legend:Vi id:Va value:red legend:Va id:IA value:yellow legend:IA id:Ke value:purple legend:Ke id:ÍB value:white legend:ÍB id:KA value:redorange legend:KA id:FH value:orange legend:FH id:BH value:green legend:BH id:St value:darkblue legend:St PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle from:1912 till:1913 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1913 till:1919 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1919 till:1920 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1920 till:1921 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1921 till:1924 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1924 till:1925 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1925 till:1926 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1926 till:1930 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1930 till:1931 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1931 till:1933 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1933 till:1934 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1934 till:1935 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1935 till:1939 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1939 till:1940 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1940 till:1941 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1941 till:1942 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1942 till:1946 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1946 till:1948 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1948 till:1951 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1951 till:1952 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1952 till:1953 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1953 till:1955 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1955 till:1956 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1956 till:1957 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1957 till:1959 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1959 till:1960 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1960 till:1961 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1961 till:1962 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1962 till:1963 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1963 till:1964 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1964 till:1965 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1965 till:1966 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1966 till:1968 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1968 till:1969 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1969 till:1970 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1970 till:1971 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1971 till:1972 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1972 till:1973 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1973 till:1974 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1974 till:1976 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1976 till:1977 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1977 till:1978 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1978 till:1979 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1979 till:1980 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1980 till:1981 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1981 till:1983 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1983 till:1985 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1985 till:1986 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1986 till:1987 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1987 till:1988 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1988 till:1989 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1989 till:1990 color:KA text:"[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]" from:1990 till:1991 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1991 till:1992 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1992 till:1997 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1997 till:1999 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1999 till:2001 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2001 till:2002 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:2002 till:2004 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2004 till:2007 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2007 till:2008 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2008 till:2010 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2010 till:2011 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2011 till:2012 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2012 till:2013 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2013 till:2014 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2014 till:2015 color:St text:"[[Stjarnan]]" from:2015 till:2017 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2017 till:2019 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2019 till:2020 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2020 till:2021 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2021 till:2022 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2022 till:2023 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2023 till:2024 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2024 till:2025 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2025 till:2026 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" </timeline> </div> {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |''Lið'' |''Mætast'' |''Meistari'' |''Stig'' |''2. sæti'' |''Stig'' |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||- |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||- |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37 |- align="center" |''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40 |- align="center" |''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35 |- align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36 |- align="center" |''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30 |- align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38 |--align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59 |- align="center" |''2025'' |12 |Tvisvar |''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8) |57 |{{Valur Reykjavík}} |45 |} ===Stjörnukerfið=== Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla. Stjörnufjöldi félaga: * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]) == Styrktaraðilar == === Nafn úrvalsdeildarinnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Tímabil<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">''' |- |75||1912-1986 ||''-'' |- |2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið |- |3||1989-91||Hörpudeildin |- |1||1992||Samskipadeild |- |1||1993||Getraunadeild |- |1||1994||Trópídeild |- |3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild |- |3||1998-2000||Landssímadeild |- |2||2001-2002||Símadeild |- |6||2003-2008||Landsbankadeild |- | 9 ||2009-2018||Pepsideild |- | 3 |2019-2021 |Pepsi Max deild |- | - ||2022-||Besta deildin |} === Verðlaunafé === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Sæti ! style="background:silver;" | Verðlaunafé |- |1||1.000.000 |- |2||700.000 |- |3||500.000 |- |4||300.000 |- |5||300.000 |- |6||300.000 |- |7||300.000 |- |8||300.000 |- |9 ||200.000 |- |10||200.000 |- |11||200.000 |- |12 |200.000 |} <ref>{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}</ref> == Tölfræði == === Sigursælustu félögin === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2025||1|| 2 sinnum |- |[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Tími milli titla === Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981. Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Flestir titlar unnir í röð''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð |- |} {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 43 leiktímabil |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 27 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 26 leiktímabil |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1998 ('''3''') - ? (''4'') || 18 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 16 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"| || || |- |} === Þátttaka liða === Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| /111 !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| /111 |- |'''{{Lið KR}}''' || 108 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Þór Ak.}}|| 17 |- |'''{{Lið Valur}}''' || 102 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Fjölnir}}|| 8 |- |'''{{Lið Fram}}'''|| 99 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7 |- |'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið HK}}|| 5 |- |'''{{Lið ÍA}}'''|| 69 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4 |- |'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54 |style="border-left:solid 1px #000000"|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3 |- |'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3 |- |'''{{Lið FH}}'''|| 38 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3 |- |'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3 |- |{{Lið Fylkir}}|| 24 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2 |- |'''{{Lið KA}}'''|| 23 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Selfoss}}|| 2 |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Haukar}}|| 2 |- |{{Lið Grindavík}}|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið ÍR}} *|| 1 |- |{{Lið Þróttur R.}}|| 19 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Skallagrímur}}|| 1 |- |[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Grótta}} |1 |} <small>* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.</small> <nowiki>**</nowiki>ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. === Gengi frá 1978 === :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 |'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]] |- | align="left" |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]] |[[Afturelding]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |12 |- | align="left" |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || 5 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor="gold" |1 || 6 || bgcolor="silver" |2 || 4 || 7 || bgcolor="silver" |2 || 6 || 6 | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |4 | bgcolor="silver" |<nowiki>2 |</nowiki> | bgcolor="gold" |1 |4 |1 |4 |- | align="left" |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |9|| || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || bgcolor="silver" |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3 || 5 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="silver" |2 || 6 |10 |5 |6 |6 |- | align="left" |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] | || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S<ref>Félagið stofnað þetta ár</ref>|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12 | | | | | |- | align="left" |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |6|| 6* || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 6 || 4* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor="FFCCCC" |11 || || || || || | | | |10 |9 |5 |- | align="left" |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] | || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="silver" |2 || 5* || bgcolor="silver" |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor="#cc9966" |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 | |8 |12 | |- | align="left" |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] | || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || || | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||| bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 9 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |9 |11 | |9 |11 | |- | align="left"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |2|| bgcolor="silver" |2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 5* || bgcolor="gold"|1 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || 7 || 8 || 12 | |10 |9 |8 |11 | |5 |8 |- | align="left"| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||| || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || L<ref>Félagið var lagt niður þetta ár</ref> || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |4|| bgcolor="gold" |1 || 6 || 6* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="silver"|2 || 7 || 5 || bgcolor="silver"|2 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9 |6 |12 | | |8 |11 | |9 |- | align="left"|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] |8|| bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 4 || bgcolor="gold"|1 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || 4 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || 7 |7 |5 |7 |4 |2 |7 |7 |7 |- | align="left"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] |3|| 4 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor="silver"|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || |12 | | |10 |7 | | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 | |- | align="left"|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||| 5 || 7 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 5 || 5* || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="silver"|2 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 6 || 6 || bgcolor="silver"|2 || 8 || 4* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="gold"|1* || 4* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 |4 | bgcolor="gold"|1 |5 |bgcolor="#cc9966"|3 |4 |6 |8 |10 |- | align="left"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] ||| || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || | | | |8 |12 | | | |- | align="left"|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||| || || || || || || || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 4 || bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2* |4 |bgcolor="#cc9966"|3 |7 |5 |3 |4 |3 |- | align="left"|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] | bgcolor="gold"|1|| bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor="gold"|1 | bgcolor="gold"|1 |6 | bgcolor="gold"|1 |5 |6 |2 |3 |2 |- | align="left"| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |10 |11 |- | align="left"|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] ||| || || || || || || 8 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || 10 || 11 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |5|| 7 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 7 || 5 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 7 || 8 || 7 || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor="gold"|1 |3 |1 |2 |1 |- | align="left"|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||| || || || || || || || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] ||| || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] |7|| 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |} <small>Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið</small> === Titlar eftir bæjarfélagi === Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]]. {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Borg/bær ! style="background:silver;" | Íbúafjöldi ! style="background:silver;" | Titlar af 103 ! style="background:silver;" | % ! style="background:silver;" | Lið <ref>Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Titlar liða |- |[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8) |- |[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4) |- |||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3) |- |[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1) |- |[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] (1) |- |} == Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn == === Leikmaður ársins === {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Félag |- |1984 |Bjarni Sigurðsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1985 |Guðmundur Þorbjörnsson |Valur |- |1986 |Guðmundur Torfason |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |Valur |- |1989 |Þorvaldur Örlygsson |KA |- |1990 |Sævar Jónsson |Valur |- |1991 |Guðmundur Steinsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |1992 |Lúkas Kostic |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1993 |Sigurður Jónsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1994 |[[Sigursteinn Gíslason]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1995 |Ólafur Þórðarson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 |Gunnar Oddsson |Leiftur |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |ÍBV |- |1998 |David Winnie |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |1999 |[[Guðmundur Benediktsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2000 |Hlynur Stefánsson |ÍBV |- |2001 |[[Gunnlaugur Jónsson]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |2002 |Finnur Kolbeinsson |Fylkir |- |2003 |Allan Borgvardt |FH |- |2004 |[[Heimir Guðjónsson]] |FH |- |2005 |Allan Borgvardt |FH |- |2006 |Viktor Bjarki Arnarsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2007 |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |Valur |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |Keflavík |- |2009 |Atli Guðnason |FH |- |2010 |[[Alfreð Finnbogason]] |Breiðablik |- |2011 |[[Hannes Þór Halldórsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2012 |Atli Guðnason |FH |- |2013 |[[Björn Daníel Sverrisson]] |FH |- |2014 |[[Ingvar Jónsson]] |Stjarnan |- |2015 |Emil Pálsson |FH |- |2016 |Kristinn Freyr Sigurðsson |Valur |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |Valur |- |2019 |[[Óskar Örn Hauksson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2020 |Steven Lennon |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |KA |- |2023 |[[Birnir Snær Ingason]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2024 |[[Höskuldur Gunnlaugsson]] |Breiðablik |- |2025 |Patrick Pedersen |Valur |} === Markahæstu leikmenn === Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild. {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Mörk !Félag |- |1980 |Matthias Hallgrimsson |'''15''' |Valur |- |1981 |Sigurlás Þorleifsson Larus Gudmundsson |''12'' |ÍBV Víkingur |- |1982 |Sigurlás Þorleifsson Heimir Karlsson |''10'' |ÍBV Víkingur |- |1983 |Ingi Björn Albertsson |''14'' |Valur |- |1984 |Guðmundur Steinsson |''10'' |Fram |- |1985 |Ómar Torfason |''13'' |Fram |- |1986 |Guðmundur Torfason |''19'' |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |''12'' |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |''13'' |Valur |- |1989 |Hörður Magnússon |''12'' |FH |- |1990 |Hörður Magnússon |''13'' |FH |- |1991 |Hörður Magnússon Guðmundur Steinsson |''13'' |FH Víkingur |- |1992 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1993 |Þórður Guðjónsson |''19'' |ÍA |- |1994 |Mihajlo Biberčić |''14'' |ÍA |- |1995 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1996 |[[Ríkharður Daðason]] |''14'' |KR |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''19'' |ÍBV |- |1998 |Steingrímur Jóhannesson |''16'' |ÍBV |- |1999 |Steingrímur Jóhannesson |''12'' |ÍBV |- |2000 |Guðmundur Steinarsson Andri Sigþórsson |''14'' |Keflavík KR |- |2001 |Hjörtur Hjartarson |''15'' |ÍA |- |2002 |Grétar Hjartarson |''13'' |Grindavík |- |2003 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |''10'' |Þróttur R. |- |2004 |Gunnar Heiðar Þorvaldsson |''12'' |ÍBV |- |2005 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''16''' |FH |- |2006 |Marel Baldvinsson |'''11''' |Breiðablik |- |2007 |Jónas Grani Garðarsson |'''13''' |Fram |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |'''16''' |Keflavík |- |2009 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |'''16''' |KR |- |2010 |Gilles Mbang Ondo |'''14''' |Grindavík |- |2011 |Garðar Jóhannsson |'''15''' |Stjarnan |- |2012 |Atli Guðnason |'''12''' |FH |- |2013 |[[Atli Viðar Björnsson]] [[Viðar Örn Kjartansson]] Gary Martin |'''13''' |FH Fylkir KR |- |2014 |Gary Martin |'''13''' |KR |- |2015 |Patrick Pedersen |'''13''' |Valur |- |2016 |Garðar Gunnlaugsson |'''14''' |ÍA |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |'''19''' |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |'''17''' |Valur |- |2019 |Gary Martin |'''14''' |Valur/ÍBV |- |2020 |Steven Lennon |'''17''' |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |'''16''' |Víkingur |- | rowspan="2" |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |'''17''' |KA |- |Guðmundur Magnússon |17 |Fram |- |2023 |Emil Atlason |'''17''' |Stjarnan |- |2024 |Benoný Breki Andrésson |21 |KR |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |Valur |} === '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' === {| class="wikitable" !Sæti !Leikmaður !Mörk !Leikir |- |1 |'''Patrik Pedersen''' |133 (14) |197 |- |- |2 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |131 (19) |241 |- |3 |[[Atli Viðar Björnsson]] |113 (0) |264 |- |4 |Steven Lennon |101 (24) |215 |- |5 |Óskar Örn Hauksson |88 (6) |382 |- |6 |Hörður Magnússon |87 (17) |188 |- |7 |Hallgrímur Mar Steingrímsson |81 (19) |226 |- | rowspan="2" |7 |Steingrímur Jóhannesson |81 (4) |221 |- |Guðmundur Steinarsson |81 (23) |225 |- |9 |Hilmar Árni Halldórsson |71 (21) |192 |- |10 |Albert Brynjar Ingason |70 (9) |219 |- |11 |Atli Guðnason |67 (1) |285 |- |12 |Matthías Vilhjálmsson |62 (5) |215 |- |13 |Halldór Orri Björnsson |61 (15) |215 |- | rowspan="2" |14 |'''Kristinn Steindórsson''' |59 (3) |207 |- |Haraldur Ingólfsson |59 (8) |189 |- |15 |Hörður Sveinsson |58 (2) |189 |- | rowspan="2" |15 |Elfar Árni Aðalsteinsson |57 (4) |192 |- |[[Guðmundur Benediktsson]] |57 (7) |237 |- |16 |Baldur Sigurðsson |55 (0) |264 |- |17 |Pálmi Rafn Pálmason |54 (10) |242 |- | rowspan="2" |18 |Ingimundur Níels Óskarsson |50 (4) |191 |- |Björn Daníel Sverrisson |50 (4) |236 |- | rowspan="2" |19 |'''[[Sigurður Egill Lárusson]]''' |47 (4) |255 |- |Guðjón Pétur Lýðsson |47 (14) |226 |- | rowspan="2" |20 |Einar Þór Daníelsson |46 (2) |200 |- |Kristinn Freyr Sigurðsson |46 (5) |267 |- |21 |'''Höskuldur Gunnlaugsson''' |45 (11) |205 |- |22 |'''Kennie Knak Chopart''' |40 (0) |237 |- |23 |Almarr Ormarsson |40 (1) |271 |- |24 |'''Ólafur Karl Finsen''' |39 (7) |188 |- | rowspan="2" |25 |Matthías Guðmundsson |37 (0) |196 |- |'''Haukur Páll Sigurðsson''' |37 (0) |283 |- | rowspan="3" |26 |Arnþór Ari Atlason |36 (0) |207 |- |Andri Marteinsson |36 (0) |234 |- |'''Atli Sigurjónsson''' |36 (0) |238 |- |27 |Magnús Sverrir Þorsteinsson |35 (2) |229 |- | rowspan="2" |28 |Sigurbjörn Örn Hreiðarsson |34 (14) |240 |- |Ágúst Þór Gylfason |34 (18) |195 |- |29 |Þorsteinn Már Ragnarsson |33 (0) |204 |- | rowspan="2" |30 |Jón Gretar Jónsson |32 (1) |210 |- |Óli Stefán Flóventsson |32 (1) |212 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Pepsideild kvenna]] * [[Þjálfarar í íslenskri knattspyrnu]] * [[Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu]] * [[Knattspyrna á Íslandi]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}} <div class="references-small"><references/></div> {{S|1912}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]] inpzk0rb7et0o527ub1f8p92ob5pk2k 1962601 1962600 2026-05-08T23:33:13Z ~2026-28095-38 116280 /* Markahæstu leikmenn í sögunni */ 1962601 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Besta deildin | stofnár = [[1912]] <small>''(undir nafninu „meistaradeild“)<ref>[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&tegund=%25&AR=1912&kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ</ref>''</small> | liðafjöldi = 12 | ríki = {{ISL}} [[Ísland]] | píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]] | neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]] | núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025) | sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27) | bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]<br />[[Lengjubikarinn]] | mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]<br /> [http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ] | mynd = BestaLeague.png }} '''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu "1. deild karla" og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. == Núverandi lið (2026) == {| class="wikitable sortable" ! width=90 style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" |2025 ! style="background:silver;" | Fyrsta tímabil ! style="background:silver;" | <small>Fjöldi meistaratitla</small> <small>frá 1912</small><ref>Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans] </ref> !Fjöldi meistaratitla frá 1977* ! style="background:silver;" | Í deildinni frá |- align="center" | align="left" |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8 |6||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23** |8**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4 |4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18*** |3||2022 |- align="center" | align="left" |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8 |8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |- align="center" | align="left" |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18 |9||2024 |- align="center" | align="left" |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]] |3 |3 |2025 |- align="center" | align="left" |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27 |7||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0 |0 |2026 |- align="center" | align="left" |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958 |4 |0 |2026 |} Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025. <nowiki>*</nowiki>Tímabilið 1977 var fyrst spiluð 10 liða deild. <nowiki>**</nowiki>Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram. Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.<ref>[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]</ref> <nowiki>***</nowiki>Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari. == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}} === Meistarasaga === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:300 height:2000 PlotArea = left:45 right:0 bottom:20 top:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1912 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912 Colors= id:KR value:black legend:KR id:Fr value:blue legend:Fr id:Vi value:magenta legend:Vi id:Va value:red legend:Va id:IA value:yellow legend:IA id:Ke value:purple legend:Ke id:ÍB value:white legend:ÍB id:KA value:redorange legend:KA id:FH value:orange legend:FH id:BH value:green legend:BH id:St value:darkblue legend:St PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle from:1912 till:1913 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1913 till:1919 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1919 till:1920 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1920 till:1921 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1921 till:1924 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1924 till:1925 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1925 till:1926 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1926 till:1930 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1930 till:1931 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1931 till:1933 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1933 till:1934 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1934 till:1935 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1935 till:1939 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1939 till:1940 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1940 till:1941 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1941 till:1942 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1942 till:1946 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1946 till:1948 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1948 till:1951 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1951 till:1952 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1952 till:1953 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1953 till:1955 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1955 till:1956 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1956 till:1957 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1957 till:1959 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1959 till:1960 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1960 till:1961 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1961 till:1962 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1962 till:1963 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1963 till:1964 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1964 till:1965 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1965 till:1966 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1966 till:1968 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1968 till:1969 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1969 till:1970 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1970 till:1971 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1971 till:1972 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1972 till:1973 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1973 till:1974 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1974 till:1976 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1976 till:1977 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1977 till:1978 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1978 till:1979 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1979 till:1980 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1980 till:1981 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1981 till:1983 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1983 till:1985 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1985 till:1986 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1986 till:1987 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1987 till:1988 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1988 till:1989 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1989 till:1990 color:KA text:"[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]" from:1990 till:1991 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1991 till:1992 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1992 till:1997 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1997 till:1999 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1999 till:2001 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2001 till:2002 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:2002 till:2004 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2004 till:2007 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2007 till:2008 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2008 till:2010 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2010 till:2011 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2011 till:2012 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2012 till:2013 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2013 till:2014 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2014 till:2015 color:St text:"[[Stjarnan]]" from:2015 till:2017 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2017 till:2019 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2019 till:2020 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2020 till:2021 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2021 till:2022 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2022 till:2023 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2023 till:2024 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2024 till:2025 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2025 till:2026 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" </timeline> </div> {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |''Lið'' |''Mætast'' |''Meistari'' |''Stig'' |''2. sæti'' |''Stig'' |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||- |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||- |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37 |- align="center" |''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40 |- align="center" |''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35 |- align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36 |- align="center" |''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30 |- align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38 |--align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59 |- align="center" |''2025'' |12 |Tvisvar |''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8) |57 |{{Valur Reykjavík}} |45 |} ===Stjörnukerfið=== Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla. Stjörnufjöldi félaga: * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]) == Styrktaraðilar == === Nafn úrvalsdeildarinnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Tímabil<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">''' |- |75||1912-1986 ||''-'' |- |2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið |- |3||1989-91||Hörpudeildin |- |1||1992||Samskipadeild |- |1||1993||Getraunadeild |- |1||1994||Trópídeild |- |3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild |- |3||1998-2000||Landssímadeild |- |2||2001-2002||Símadeild |- |6||2003-2008||Landsbankadeild |- | 9 ||2009-2018||Pepsideild |- | 3 |2019-2021 |Pepsi Max deild |- | - ||2022-||Besta deildin |} === Verðlaunafé === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Sæti ! style="background:silver;" | Verðlaunafé |- |1||1.000.000 |- |2||700.000 |- |3||500.000 |- |4||300.000 |- |5||300.000 |- |6||300.000 |- |7||300.000 |- |8||300.000 |- |9 ||200.000 |- |10||200.000 |- |11||200.000 |- |12 |200.000 |} <ref>{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}</ref> == Tölfræði == === Sigursælustu félögin === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2025||1|| 2 sinnum |- |[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Tími milli titla === Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981. Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Flestir titlar unnir í röð''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð |- |} {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 43 leiktímabil |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 27 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 26 leiktímabil |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1998 ('''3''') - ? (''4'') || 18 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 16 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"| || || |- |} === Þátttaka liða === Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| /111 !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| /111 |- |'''{{Lið KR}}''' || 108 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Þór Ak.}}|| 17 |- |'''{{Lið Valur}}''' || 102 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Fjölnir}}|| 8 |- |'''{{Lið Fram}}'''|| 99 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7 |- |'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið HK}}|| 5 |- |'''{{Lið ÍA}}'''|| 69 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4 |- |'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54 |style="border-left:solid 1px #000000"|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3 |- |'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3 |- |'''{{Lið FH}}'''|| 38 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3 |- |'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3 |- |{{Lið Fylkir}}|| 24 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2 |- |'''{{Lið KA}}'''|| 23 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Selfoss}}|| 2 |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Haukar}}|| 2 |- |{{Lið Grindavík}}|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið ÍR}} *|| 1 |- |{{Lið Þróttur R.}}|| 19 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Skallagrímur}}|| 1 |- |[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Grótta}} |1 |} <small>* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.</small> <nowiki>**</nowiki>ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. === Gengi frá 1978 === :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 |'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]] |- | align="left" |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]] |[[Afturelding]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |12 |- | align="left" |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || 5 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor="gold" |1 || 6 || bgcolor="silver" |2 || 4 || 7 || bgcolor="silver" |2 || 6 || 6 | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |4 | bgcolor="silver" |<nowiki>2 |</nowiki> | bgcolor="gold" |1 |4 |1 |4 |- | align="left" |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |9|| || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || bgcolor="silver" |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3 || 5 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="silver" |2 || 6 |10 |5 |6 |6 |- | align="left" |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] | || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S<ref>Félagið stofnað þetta ár</ref>|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12 | | | | | |- | align="left" |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |6|| 6* || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 6 || 4* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor="FFCCCC" |11 || || || || || | | | |10 |9 |5 |- | align="left" |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] | || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="silver" |2 || 5* || bgcolor="silver" |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor="#cc9966" |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 | |8 |12 | |- | align="left" |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] | || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || || | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||| bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 9 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |9 |11 | |9 |11 | |- | align="left"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |2|| bgcolor="silver" |2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 5* || bgcolor="gold"|1 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || 7 || 8 || 12 | |10 |9 |8 |11 | |5 |8 |- | align="left"| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||| || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || L<ref>Félagið var lagt niður þetta ár</ref> || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |4|| bgcolor="gold" |1 || 6 || 6* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="silver"|2 || 7 || 5 || bgcolor="silver"|2 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9 |6 |12 | | |8 |11 | |9 |- | align="left"|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] |8|| bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 4 || bgcolor="gold"|1 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || 4 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || 7 |7 |5 |7 |4 |2 |7 |7 |7 |- | align="left"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] |3|| 4 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor="silver"|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || |12 | | |10 |7 | | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 | |- | align="left"|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||| 5 || 7 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 5 || 5* || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="silver"|2 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 6 || 6 || bgcolor="silver"|2 || 8 || 4* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="gold"|1* || 4* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 |4 | bgcolor="gold"|1 |5 |bgcolor="#cc9966"|3 |4 |6 |8 |10 |- | align="left"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] ||| || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || | | | |8 |12 | | | |- | align="left"|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||| || || || || || || || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 4 || bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2* |4 |bgcolor="#cc9966"|3 |7 |5 |3 |4 |3 |- | align="left"|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] | bgcolor="gold"|1|| bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor="gold"|1 | bgcolor="gold"|1 |6 | bgcolor="gold"|1 |5 |6 |2 |3 |2 |- | align="left"| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |10 |11 |- | align="left"|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] ||| || || || || || || 8 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || 10 || 11 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |5|| 7 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 7 || 5 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 7 || 8 || 7 || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor="gold"|1 |3 |1 |2 |1 |- | align="left"|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||| || || || || || || || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] ||| || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] |7|| 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |} <small>Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið</small> === Titlar eftir bæjarfélagi === Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]]. {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Borg/bær ! style="background:silver;" | Íbúafjöldi ! style="background:silver;" | Titlar af 103 ! style="background:silver;" | % ! style="background:silver;" | Lið <ref>Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Titlar liða |- |[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8) |- |[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4) |- |||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3) |- |[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1) |- |[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] (1) |- |} == Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn == === Leikmaður ársins === {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Félag |- |1984 |Bjarni Sigurðsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1985 |Guðmundur Þorbjörnsson |Valur |- |1986 |Guðmundur Torfason |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |Valur |- |1989 |Þorvaldur Örlygsson |KA |- |1990 |Sævar Jónsson |Valur |- |1991 |Guðmundur Steinsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |1992 |Lúkas Kostic |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1993 |Sigurður Jónsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1994 |[[Sigursteinn Gíslason]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1995 |Ólafur Þórðarson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 |Gunnar Oddsson |Leiftur |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |ÍBV |- |1998 |David Winnie |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |1999 |[[Guðmundur Benediktsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2000 |Hlynur Stefánsson |ÍBV |- |2001 |[[Gunnlaugur Jónsson]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |2002 |Finnur Kolbeinsson |Fylkir |- |2003 |Allan Borgvardt |FH |- |2004 |[[Heimir Guðjónsson]] |FH |- |2005 |Allan Borgvardt |FH |- |2006 |Viktor Bjarki Arnarsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2007 |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |Valur |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |Keflavík |- |2009 |Atli Guðnason |FH |- |2010 |[[Alfreð Finnbogason]] |Breiðablik |- |2011 |[[Hannes Þór Halldórsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2012 |Atli Guðnason |FH |- |2013 |[[Björn Daníel Sverrisson]] |FH |- |2014 |[[Ingvar Jónsson]] |Stjarnan |- |2015 |Emil Pálsson |FH |- |2016 |Kristinn Freyr Sigurðsson |Valur |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |Valur |- |2019 |[[Óskar Örn Hauksson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2020 |Steven Lennon |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |KA |- |2023 |[[Birnir Snær Ingason]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2024 |[[Höskuldur Gunnlaugsson]] |Breiðablik |- |2025 |Patrick Pedersen |Valur |} === Markahæstu leikmenn === Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild. {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Mörk !Félag |- |1980 |Matthias Hallgrimsson |'''15''' |Valur |- |1981 |Sigurlás Þorleifsson Larus Gudmundsson |''12'' |ÍBV Víkingur |- |1982 |Sigurlás Þorleifsson Heimir Karlsson |''10'' |ÍBV Víkingur |- |1983 |Ingi Björn Albertsson |''14'' |Valur |- |1984 |Guðmundur Steinsson |''10'' |Fram |- |1985 |Ómar Torfason |''13'' |Fram |- |1986 |Guðmundur Torfason |''19'' |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |''12'' |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |''13'' |Valur |- |1989 |Hörður Magnússon |''12'' |FH |- |1990 |Hörður Magnússon |''13'' |FH |- |1991 |Hörður Magnússon Guðmundur Steinsson |''13'' |FH Víkingur |- |1992 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1993 |Þórður Guðjónsson |''19'' |ÍA |- |1994 |Mihajlo Biberčić |''14'' |ÍA |- |1995 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1996 |[[Ríkharður Daðason]] |''14'' |KR |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''19'' |ÍBV |- |1998 |Steingrímur Jóhannesson |''16'' |ÍBV |- |1999 |Steingrímur Jóhannesson |''12'' |ÍBV |- |2000 |Guðmundur Steinarsson Andri Sigþórsson |''14'' |Keflavík KR |- |2001 |Hjörtur Hjartarson |''15'' |ÍA |- |2002 |Grétar Hjartarson |''13'' |Grindavík |- |2003 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |''10'' |Þróttur R. |- |2004 |Gunnar Heiðar Þorvaldsson |''12'' |ÍBV |- |2005 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''16''' |FH |- |2006 |Marel Baldvinsson |'''11''' |Breiðablik |- |2007 |Jónas Grani Garðarsson |'''13''' |Fram |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |'''16''' |Keflavík |- |2009 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |'''16''' |KR |- |2010 |Gilles Mbang Ondo |'''14''' |Grindavík |- |2011 |Garðar Jóhannsson |'''15''' |Stjarnan |- |2012 |Atli Guðnason |'''12''' |FH |- |2013 |[[Atli Viðar Björnsson]] [[Viðar Örn Kjartansson]] Gary Martin |'''13''' |FH Fylkir KR |- |2014 |Gary Martin |'''13''' |KR |- |2015 |Patrick Pedersen |'''13''' |Valur |- |2016 |Garðar Gunnlaugsson |'''14''' |ÍA |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |'''19''' |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |'''17''' |Valur |- |2019 |Gary Martin |'''14''' |Valur/ÍBV |- |2020 |Steven Lennon |'''17''' |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |'''16''' |Víkingur |- | rowspan="2" |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |'''17''' |KA |- |Guðmundur Magnússon |17 |Fram |- |2023 |Emil Atlason |'''17''' |Stjarnan |- |2024 |Benoný Breki Andrésson |21 |KR |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |Valur |} === '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' === {| class="wikitable" !Sæti !Leikmaður !Mörk !Leikir |- |1 |'''Patrik Pedersen''' |134 (14) |207 |- |- |2 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |131 (19) |241 |- |3 |[[Atli Viðar Björnsson]] |113 (0) |264 |- |4 |Steven Lennon |102 (24) |213 |- |5 |Óskar Örn Hauksson |88 (6) |382 |- |6 |Hörður Magnússon |87 (17) |188 |- |7 |Björgólfur Hideaki Takefusa |83 (0) |182 |- |8 |Hallgrímur Mar Steingrímsson |81 (19) |226 |- | rowspan="2" |9 |Steingrímur Jóhannesson |81 (4) |221 |- |Guðmundur Steinarsson |81 (23) |225 |- |10 |Arnar Gunnlaugsson |75 (0) |139 |- |11 |Hilmar Árni Halldórsson |71 (21) |192 |- |12 |Albert Brynjar Ingason |70 (9) |219 |- |13 |Emil Atlason |69 (0) |196 |- |14 |Atli Guðnason |66 (1) |285 |- |15 |Matthías Vilhjálmsson |62 (5) |215 |- |16 |Halldór Orri Björnsson |61 (15) |215 |- | rowspan="2" |17 |'''Kristinn Steindórsson''' |59 (3) |207 |- |Haraldur Ingólfsson |59 (8) |189 |- |18 |Hörður Sveinsson |58 (2) |189 |- | rowspan="2" |19 |Elfar Árni Aðalsteinsson |57 (4) |192 |- |[[Guðmundur Benediktsson]] |57 (7) |237 |- |20 |Baldur Sigurðsson |55 (0) |264 |- |17 |Pálmi Rafn Pálmason |54 (10) |242 |- | rowspan="2" |18 |Ingimundur Níels Óskarsson |50 (4) |191 |- |Björn Daníel Sverrisson |50 (4) |236 |- | rowspan="2" |19 |'''[[Sigurður Egill Lárusson]]''' |47 (4) |255 |- |Guðjón Pétur Lýðsson |47 (14) |226 |- | rowspan="2" |20 |Einar Þór Daníelsson |46 (2) |200 |- |Kristinn Freyr Sigurðsson |46 (5) |267 |- |21 |'''Höskuldur Gunnlaugsson''' |45 (11) |205 |- |22 |'''Kennie Knak Chopart''' |40 (0) |237 |- |23 |Almarr Ormarsson |40 (1) |271 |- |24 |Ólafur Karl Finsen |39 (7) |188 |- | rowspan="2" |25 |Matthías Guðmundsson |37 (0) |196 |- |Haukur Páll Sigurðsson |37 (0) |283 |- | rowspan="3" |26 |Arnþór Ari Atlason |36 (0) |207 |- |Andri Marteinsson |36 (0) |234 |- |'''Atli Sigurjónsson''' |36 (0) |238 |- |27 |Magnús Sverrir Þorsteinsson |35 (2) |229 |- | rowspan="2" |28 |Sigurbjörn Örn Hreiðarsson |34 (14) |240 |- |Ágúst Þór Gylfason |34 (18) |195 |- |29 |Þorsteinn Már Ragnarsson |33 (0) |204 |- | rowspan="2" |30 |Jón Gretar Jónsson |32 (1) |210 |- |Óli Stefán Flóventsson |32 (1) |212 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Pepsideild kvenna]] * [[Þjálfarar í íslenskri knattspyrnu]] * [[Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu]] * [[Knattspyrna á Íslandi]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}} <div class="references-small"><references/></div> {{S|1912}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]] qbgvxccyx5knnj7ni44zplmowtvtr1t 1962602 1962601 2026-05-08T23:37:43Z ~2026-28095-38 116280 /* Tími milli titla */ 1962602 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Besta deildin | stofnár = [[1912]] <small>''(undir nafninu „meistaradeild“)<ref>[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&tegund=%25&AR=1912&kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ</ref>''</small> | liðafjöldi = 12 | ríki = {{ISL}} [[Ísland]] | píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]] | neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]] | núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025) | sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27) | bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]<br />[[Lengjubikarinn]] | mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]<br /> [http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ] | mynd = BestaLeague.png }} '''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu "1. deild karla" og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. == Núverandi lið (2026) == {| class="wikitable sortable" ! width=90 style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" |2025 ! style="background:silver;" | Fyrsta tímabil ! style="background:silver;" | <small>Fjöldi meistaratitla</small> <small>frá 1912</small><ref>Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans] </ref> !Fjöldi meistaratitla frá 1977* ! style="background:silver;" | Í deildinni frá |- align="center" | align="left" |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8 |6||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23** |8**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4 |4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18*** |3||2022 |- align="center" | align="left" |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8 |8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |- align="center" | align="left" |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18 |9||2024 |- align="center" | align="left" |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]] |3 |3 |2025 |- align="center" | align="left" |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27 |7||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0 |0 |2026 |- align="center" | align="left" |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958 |4 |0 |2026 |} Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025. <nowiki>*</nowiki>Tímabilið 1977 var fyrst spiluð 10 liða deild. <nowiki>**</nowiki>Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram. Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.<ref>[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]</ref> <nowiki>***</nowiki>Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari. == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}} === Meistarasaga === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:300 height:2000 PlotArea = left:45 right:0 bottom:20 top:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1912 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912 Colors= id:KR value:black legend:KR id:Fr value:blue legend:Fr id:Vi value:magenta legend:Vi id:Va value:red legend:Va id:IA value:yellow legend:IA id:Ke value:purple legend:Ke id:ÍB value:white legend:ÍB id:KA value:redorange legend:KA id:FH value:orange legend:FH id:BH value:green legend:BH id:St value:darkblue legend:St PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle from:1912 till:1913 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1913 till:1919 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1919 till:1920 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1920 till:1921 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1921 till:1924 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1924 till:1925 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1925 till:1926 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1926 till:1930 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1930 till:1931 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1931 till:1933 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1933 till:1934 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1934 till:1935 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1935 till:1939 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1939 till:1940 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1940 till:1941 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1941 till:1942 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1942 till:1946 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1946 till:1948 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1948 till:1951 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1951 till:1952 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1952 till:1953 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1953 till:1955 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1955 till:1956 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1956 till:1957 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1957 till:1959 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1959 till:1960 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1960 till:1961 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1961 till:1962 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1962 till:1963 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1963 till:1964 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1964 till:1965 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1965 till:1966 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1966 till:1968 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1968 till:1969 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1969 till:1970 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1970 till:1971 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1971 till:1972 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1972 till:1973 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1973 till:1974 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1974 till:1976 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1976 till:1977 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1977 till:1978 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1978 till:1979 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1979 till:1980 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1980 till:1981 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1981 till:1983 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1983 till:1985 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1985 till:1986 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1986 till:1987 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1987 till:1988 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1988 till:1989 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1989 till:1990 color:KA text:"[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]" from:1990 till:1991 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1991 till:1992 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1992 till:1997 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1997 till:1999 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1999 till:2001 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2001 till:2002 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:2002 till:2004 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2004 till:2007 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2007 till:2008 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2008 till:2010 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2010 till:2011 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2011 till:2012 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2012 till:2013 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2013 till:2014 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2014 till:2015 color:St text:"[[Stjarnan]]" from:2015 till:2017 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2017 till:2019 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2019 till:2020 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2020 till:2021 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2021 till:2022 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2022 till:2023 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2023 till:2024 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2024 till:2025 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2025 till:2026 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" </timeline> </div> {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |''Lið'' |''Mætast'' |''Meistari'' |''Stig'' |''2. sæti'' |''Stig'' |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||- |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||- |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37 |- align="center" |''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40 |- align="center" |''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35 |- align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36 |- align="center" |''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30 |- align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38 |--align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59 |- align="center" |''2025'' |12 |Tvisvar |''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8) |57 |{{Valur Reykjavík}} |45 |} ===Stjörnukerfið=== Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla. Stjörnufjöldi félaga: * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]) == Styrktaraðilar == === Nafn úrvalsdeildarinnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Tímabil<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">''' |- |75||1912-1986 ||''-'' |- |2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið |- |3||1989-91||Hörpudeildin |- |1||1992||Samskipadeild |- |1||1993||Getraunadeild |- |1||1994||Trópídeild |- |3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild |- |3||1998-2000||Landssímadeild |- |2||2001-2002||Símadeild |- |6||2003-2008||Landsbankadeild |- | 9 ||2009-2018||Pepsideild |- | 3 |2019-2021 |Pepsi Max deild |- | - ||2022-||Besta deildin |} === Verðlaunafé === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Sæti ! style="background:silver;" | Verðlaunafé |- |1||1.000.000 |- |2||700.000 |- |3||500.000 |- |4||300.000 |- |5||300.000 |- |6||300.000 |- |7||300.000 |- |8||300.000 |- |9 ||200.000 |- |10||200.000 |- |11||200.000 |- |12 |200.000 |} <ref>{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}</ref> == Tölfræði == === Sigursælustu félögin === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2025||1|| 2 sinnum |- |[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Tími milli titla === Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981. Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Flestir titlar unnir í röð''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð |- |} {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 52 leiktímabil |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 36 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 35 leiktímabil |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1998 ('''3''') - ? (''4'') || 27 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 24 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"| || || |- |} === Þátttaka liða === Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| /111 !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| /111 |- |'''{{Lið KR}}''' || 108 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Þór Ak.}}|| 17 |- |'''{{Lið Valur}}''' || 102 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Fjölnir}}|| 8 |- |'''{{Lið Fram}}'''|| 99 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7 |- |'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið HK}}|| 5 |- |'''{{Lið ÍA}}'''|| 69 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4 |- |'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54 |style="border-left:solid 1px #000000"|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3 |- |'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3 |- |'''{{Lið FH}}'''|| 38 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3 |- |'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3 |- |{{Lið Fylkir}}|| 24 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2 |- |'''{{Lið KA}}'''|| 23 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Selfoss}}|| 2 |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Haukar}}|| 2 |- |{{Lið Grindavík}}|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið ÍR}} *|| 1 |- |{{Lið Þróttur R.}}|| 19 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Skallagrímur}}|| 1 |- |[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Grótta}} |1 |} <small>* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.</small> <nowiki>**</nowiki>ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. === Gengi frá 1978 === :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 |'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]] |- | align="left" |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]] |[[Afturelding]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |12 |- | align="left" |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || 5 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor="gold" |1 || 6 || bgcolor="silver" |2 || 4 || 7 || bgcolor="silver" |2 || 6 || 6 | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |4 | bgcolor="silver" |<nowiki>2 |</nowiki> | bgcolor="gold" |1 |4 |1 |4 |- | align="left" |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |9|| || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || bgcolor="silver" |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3 || 5 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="silver" |2 || 6 |10 |5 |6 |6 |- | align="left" |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] | || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S<ref>Félagið stofnað þetta ár</ref>|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12 | | | | | |- | align="left" |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |6|| 6* || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 6 || 4* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor="FFCCCC" |11 || || || || || | | | |10 |9 |5 |- | align="left" |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] | || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="silver" |2 || 5* || bgcolor="silver" |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor="#cc9966" |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 | |8 |12 | |- | align="left" |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] | || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || || | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||| bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 9 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |9 |11 | |9 |11 | |- | align="left"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |2|| bgcolor="silver" |2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 5* || bgcolor="gold"|1 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || 7 || 8 || 12 | |10 |9 |8 |11 | |5 |8 |- | align="left"| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||| || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || L<ref>Félagið var lagt niður þetta ár</ref> || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |4|| bgcolor="gold" |1 || 6 || 6* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="silver"|2 || 7 || 5 || bgcolor="silver"|2 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9 |6 |12 | | |8 |11 | |9 |- | align="left"|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] |8|| bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 4 || bgcolor="gold"|1 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || 4 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || 7 |7 |5 |7 |4 |2 |7 |7 |7 |- | align="left"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] |3|| 4 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor="silver"|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || |12 | | |10 |7 | | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 | |- | align="left"|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||| 5 || 7 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 5 || 5* || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="silver"|2 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 6 || 6 || bgcolor="silver"|2 || 8 || 4* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="gold"|1* || 4* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 |4 | bgcolor="gold"|1 |5 |bgcolor="#cc9966"|3 |4 |6 |8 |10 |- | align="left"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] ||| || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || | | | |8 |12 | | | |- | align="left"|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||| || || || || || || || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 4 || bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2* |4 |bgcolor="#cc9966"|3 |7 |5 |3 |4 |3 |- | align="left"|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] | bgcolor="gold"|1|| bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor="gold"|1 | bgcolor="gold"|1 |6 | bgcolor="gold"|1 |5 |6 |2 |3 |2 |- | align="left"| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |10 |11 |- | align="left"|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] ||| || || || || || || 8 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || 10 || 11 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |5|| 7 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 7 || 5 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 7 || 8 || 7 || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor="gold"|1 |3 |1 |2 |1 |- | align="left"|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||| || || || || || || || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] ||| || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] |7|| 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |} <small>Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið</small> === Titlar eftir bæjarfélagi === Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]]. {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Borg/bær ! style="background:silver;" | Íbúafjöldi ! style="background:silver;" | Titlar af 103 ! style="background:silver;" | % ! style="background:silver;" | Lið <ref>Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Titlar liða |- |[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8) |- |[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4) |- |||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3) |- |[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1) |- |[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] (1) |- |} == Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn == === Leikmaður ársins === {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Félag |- |1984 |Bjarni Sigurðsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1985 |Guðmundur Þorbjörnsson |Valur |- |1986 |Guðmundur Torfason |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |Valur |- |1989 |Þorvaldur Örlygsson |KA |- |1990 |Sævar Jónsson |Valur |- |1991 |Guðmundur Steinsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |1992 |Lúkas Kostic |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1993 |Sigurður Jónsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1994 |[[Sigursteinn Gíslason]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1995 |Ólafur Þórðarson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 |Gunnar Oddsson |Leiftur |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |ÍBV |- |1998 |David Winnie |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |1999 |[[Guðmundur Benediktsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2000 |Hlynur Stefánsson |ÍBV |- |2001 |[[Gunnlaugur Jónsson]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |2002 |Finnur Kolbeinsson |Fylkir |- |2003 |Allan Borgvardt |FH |- |2004 |[[Heimir Guðjónsson]] |FH |- |2005 |Allan Borgvardt |FH |- |2006 |Viktor Bjarki Arnarsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2007 |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |Valur |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |Keflavík |- |2009 |Atli Guðnason |FH |- |2010 |[[Alfreð Finnbogason]] |Breiðablik |- |2011 |[[Hannes Þór Halldórsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2012 |Atli Guðnason |FH |- |2013 |[[Björn Daníel Sverrisson]] |FH |- |2014 |[[Ingvar Jónsson]] |Stjarnan |- |2015 |Emil Pálsson |FH |- |2016 |Kristinn Freyr Sigurðsson |Valur |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |Valur |- |2019 |[[Óskar Örn Hauksson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2020 |Steven Lennon |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |KA |- |2023 |[[Birnir Snær Ingason]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2024 |[[Höskuldur Gunnlaugsson]] |Breiðablik |- |2025 |Patrick Pedersen |Valur |} === Markahæstu leikmenn === Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild. {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Mörk !Félag |- |1980 |Matthias Hallgrimsson |'''15''' |Valur |- |1981 |Sigurlás Þorleifsson Larus Gudmundsson |''12'' |ÍBV Víkingur |- |1982 |Sigurlás Þorleifsson Heimir Karlsson |''10'' |ÍBV Víkingur |- |1983 |Ingi Björn Albertsson |''14'' |Valur |- |1984 |Guðmundur Steinsson |''10'' |Fram |- |1985 |Ómar Torfason |''13'' |Fram |- |1986 |Guðmundur Torfason |''19'' |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |''12'' |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |''13'' |Valur |- |1989 |Hörður Magnússon |''12'' |FH |- |1990 |Hörður Magnússon |''13'' |FH |- |1991 |Hörður Magnússon Guðmundur Steinsson |''13'' |FH Víkingur |- |1992 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1993 |Þórður Guðjónsson |''19'' |ÍA |- |1994 |Mihajlo Biberčić |''14'' |ÍA |- |1995 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1996 |[[Ríkharður Daðason]] |''14'' |KR |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''19'' |ÍBV |- |1998 |Steingrímur Jóhannesson |''16'' |ÍBV |- |1999 |Steingrímur Jóhannesson |''12'' |ÍBV |- |2000 |Guðmundur Steinarsson Andri Sigþórsson |''14'' |Keflavík KR |- |2001 |Hjörtur Hjartarson |''15'' |ÍA |- |2002 |Grétar Hjartarson |''13'' |Grindavík |- |2003 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |''10'' |Þróttur R. |- |2004 |Gunnar Heiðar Þorvaldsson |''12'' |ÍBV |- |2005 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''16''' |FH |- |2006 |Marel Baldvinsson |'''11''' |Breiðablik |- |2007 |Jónas Grani Garðarsson |'''13''' |Fram |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |'''16''' |Keflavík |- |2009 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |'''16''' |KR |- |2010 |Gilles Mbang Ondo |'''14''' |Grindavík |- |2011 |Garðar Jóhannsson |'''15''' |Stjarnan |- |2012 |Atli Guðnason |'''12''' |FH |- |2013 |[[Atli Viðar Björnsson]] [[Viðar Örn Kjartansson]] Gary Martin |'''13''' |FH Fylkir KR |- |2014 |Gary Martin |'''13''' |KR |- |2015 |Patrick Pedersen |'''13''' |Valur |- |2016 |Garðar Gunnlaugsson |'''14''' |ÍA |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |'''19''' |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |'''17''' |Valur |- |2019 |Gary Martin |'''14''' |Valur/ÍBV |- |2020 |Steven Lennon |'''17''' |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |'''16''' |Víkingur |- | rowspan="2" |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |'''17''' |KA |- |Guðmundur Magnússon |17 |Fram |- |2023 |Emil Atlason |'''17''' |Stjarnan |- |2024 |Benoný Breki Andrésson |21 |KR |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |Valur |} === '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' === {| class="wikitable" !Sæti !Leikmaður !Mörk !Leikir |- |1 |'''Patrik Pedersen''' |134 (14) |207 |- |- |2 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |131 (19) |241 |- |3 |[[Atli Viðar Björnsson]] |113 (0) |264 |- |4 |Steven Lennon |102 (24) |213 |- |5 |Óskar Örn Hauksson |88 (6) |382 |- |6 |Hörður Magnússon |87 (17) |188 |- |7 |Björgólfur Hideaki Takefusa |83 (0) |182 |- |8 |Hallgrímur Mar Steingrímsson |81 (19) |226 |- | rowspan="2" |9 |Steingrímur Jóhannesson |81 (4) |221 |- |Guðmundur Steinarsson |81 (23) |225 |- |10 |Arnar Gunnlaugsson |75 (0) |139 |- |11 |Hilmar Árni Halldórsson |71 (21) |192 |- |12 |Albert Brynjar Ingason |70 (9) |219 |- |13 |Emil Atlason |69 (0) |196 |- |14 |Atli Guðnason |66 (1) |285 |- |15 |Matthías Vilhjálmsson |62 (5) |215 |- |16 |Halldór Orri Björnsson |61 (15) |215 |- | rowspan="2" |17 |'''Kristinn Steindórsson''' |59 (3) |207 |- |Haraldur Ingólfsson |59 (8) |189 |- |18 |Hörður Sveinsson |58 (2) |189 |- | rowspan="2" |19 |Elfar Árni Aðalsteinsson |57 (4) |192 |- |[[Guðmundur Benediktsson]] |57 (7) |237 |- |20 |Baldur Sigurðsson |55 (0) |264 |- |17 |Pálmi Rafn Pálmason |54 (10) |242 |- | rowspan="2" |18 |Ingimundur Níels Óskarsson |50 (4) |191 |- |Björn Daníel Sverrisson |50 (4) |236 |- | rowspan="2" |19 |'''[[Sigurður Egill Lárusson]]''' |47 (4) |255 |- |Guðjón Pétur Lýðsson |47 (14) |226 |- | rowspan="2" |20 |Einar Þór Daníelsson |46 (2) |200 |- |Kristinn Freyr Sigurðsson |46 (5) |267 |- |21 |'''Höskuldur Gunnlaugsson''' |45 (11) |205 |- |22 |'''Kennie Knak Chopart''' |40 (0) |237 |- |23 |Almarr Ormarsson |40 (1) |271 |- |24 |Ólafur Karl Finsen |39 (7) |188 |- | rowspan="2" |25 |Matthías Guðmundsson |37 (0) |196 |- |Haukur Páll Sigurðsson |37 (0) |283 |- | rowspan="3" |26 |Arnþór Ari Atlason |36 (0) |207 |- |Andri Marteinsson |36 (0) |234 |- |'''Atli Sigurjónsson''' |36 (0) |238 |- |27 |Magnús Sverrir Þorsteinsson |35 (2) |229 |- | rowspan="2" |28 |Sigurbjörn Örn Hreiðarsson |34 (14) |240 |- |Ágúst Þór Gylfason |34 (18) |195 |- |29 |Þorsteinn Már Ragnarsson |33 (0) |204 |- | rowspan="2" |30 |Jón Gretar Jónsson |32 (1) |210 |- |Óli Stefán Flóventsson |32 (1) |212 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Pepsideild kvenna]] * [[Þjálfarar í íslenskri knattspyrnu]] * [[Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu]] * [[Knattspyrna á Íslandi]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}} <div class="references-small"><references/></div> {{S|1912}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]] 7tar6b9vrxhgv6y7h5wzjy2q3yrzov1 1962603 1962602 2026-05-08T23:40:39Z ~2026-28095-38 116280 /* Tími milli titla */ 1962603 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Besta deildin | stofnár = [[1912]] <small>''(undir nafninu „meistaradeild“)<ref>[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&tegund=%25&AR=1912&kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ</ref>''</small> | liðafjöldi = 12 | ríki = {{ISL}} [[Ísland]] | píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]] | neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]] | núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025) | sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27) | bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]<br />[[Lengjubikarinn]] | mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]<br /> [http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ] | mynd = BestaLeague.png }} '''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu "1. deild karla" og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. == Núverandi lið (2026) == {| class="wikitable sortable" ! width=90 style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" |2025 ! style="background:silver;" | Fyrsta tímabil ! style="background:silver;" | <small>Fjöldi meistaratitla</small> <small>frá 1912</small><ref>Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans] </ref> !Fjöldi meistaratitla frá 1977* ! style="background:silver;" | Í deildinni frá |- align="center" | align="left" |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8 |6||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23** |8**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4 |4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18*** |3||2022 |- align="center" | align="left" |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8 |8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |- align="center" | align="left" |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18 |9||2024 |- align="center" | align="left" |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]] |3 |3 |2025 |- align="center" | align="left" |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27 |7||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0 |0 |2026 |- align="center" | align="left" |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958 |4 |0 |2026 |} Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025. <nowiki>*</nowiki>Tímabilið 1977 var fyrst spiluð 10 liða deild. <nowiki>**</nowiki>Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram. Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.<ref>[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]</ref> <nowiki>***</nowiki>Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari. == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}} === Meistarasaga === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:300 height:2000 PlotArea = left:45 right:0 bottom:20 top:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1912 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912 Colors= id:KR value:black legend:KR id:Fr value:blue legend:Fr id:Vi value:magenta legend:Vi id:Va value:red legend:Va id:IA value:yellow legend:IA id:Ke value:purple legend:Ke id:ÍB value:white legend:ÍB id:KA value:redorange legend:KA id:FH value:orange legend:FH id:BH value:green legend:BH id:St value:darkblue legend:St PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle from:1912 till:1913 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1913 till:1919 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1919 till:1920 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1920 till:1921 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1921 till:1924 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1924 till:1925 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1925 till:1926 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1926 till:1930 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1930 till:1931 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1931 till:1933 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1933 till:1934 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1934 till:1935 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1935 till:1939 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1939 till:1940 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1940 till:1941 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1941 till:1942 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1942 till:1946 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1946 till:1948 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1948 till:1951 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1951 till:1952 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1952 till:1953 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1953 till:1955 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1955 till:1956 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1956 till:1957 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1957 till:1959 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1959 till:1960 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1960 till:1961 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1961 till:1962 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1962 till:1963 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1963 till:1964 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1964 till:1965 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1965 till:1966 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1966 till:1968 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1968 till:1969 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1969 till:1970 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1970 till:1971 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1971 till:1972 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1972 till:1973 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1973 till:1974 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1974 till:1976 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1976 till:1977 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1977 till:1978 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1978 till:1979 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1979 till:1980 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1980 till:1981 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1981 till:1983 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1983 till:1985 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1985 till:1986 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1986 till:1987 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1987 till:1988 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1988 till:1989 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1989 till:1990 color:KA text:"[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]" from:1990 till:1991 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1991 till:1992 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1992 till:1997 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1997 till:1999 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1999 till:2001 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2001 till:2002 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:2002 till:2004 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2004 till:2007 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2007 till:2008 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2008 till:2010 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2010 till:2011 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2011 till:2012 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2012 till:2013 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2013 till:2014 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2014 till:2015 color:St text:"[[Stjarnan]]" from:2015 till:2017 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2017 till:2019 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2019 till:2020 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2020 till:2021 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2021 till:2022 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2022 till:2023 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2023 till:2024 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2024 till:2025 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2025 till:2026 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" </timeline> </div> {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |''Lið'' |''Mætast'' |''Meistari'' |''Stig'' |''2. sæti'' |''Stig'' |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||- |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||- |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37 |- align="center" |''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40 |- align="center" |''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35 |- align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36 |- align="center" |''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30 |- align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38 |--align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59 |- align="center" |''2025'' |12 |Tvisvar |''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8) |57 |{{Valur Reykjavík}} |45 |} ===Stjörnukerfið=== Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla. Stjörnufjöldi félaga: * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]) == Styrktaraðilar == === Nafn úrvalsdeildarinnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Tímabil<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">''' |- |75||1912-1986 ||''-'' |- |2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið |- |3||1989-91||Hörpudeildin |- |1||1992||Samskipadeild |- |1||1993||Getraunadeild |- |1||1994||Trópídeild |- |3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild |- |3||1998-2000||Landssímadeild |- |2||2001-2002||Símadeild |- |6||2003-2008||Landsbankadeild |- | 9 ||2009-2018||Pepsideild |- | 3 |2019-2021 |Pepsi Max deild |- | - ||2022-||Besta deildin |} === Verðlaunafé === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Sæti ! style="background:silver;" | Verðlaunafé |- |1||1.000.000 |- |2||700.000 |- |3||500.000 |- |4||300.000 |- |5||300.000 |- |6||300.000 |- |7||300.000 |- |8||300.000 |- |9 ||200.000 |- |10||200.000 |- |11||200.000 |- |12 |200.000 |} <ref>{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}</ref> == Tölfræði == === Sigursælustu félögin === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2025||1|| 2 sinnum |- |[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Tími milli titla === Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981. Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Flestir titlar unnir í röð''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð |- |} {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 52 leiktímabil |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 36 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 35 leiktímabil |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1998 ('''3''') - ? (''4'') || 27 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 24 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"| [[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''|| 2014 ('''1''') -? (''2'')||11 leiktímabil |- |} === Þátttaka liða === Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| /111 !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| /111 |- |'''{{Lið KR}}''' || 108 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Þór Ak.}}|| 17 |- |'''{{Lið Valur}}''' || 102 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Fjölnir}}|| 8 |- |'''{{Lið Fram}}'''|| 99 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7 |- |'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið HK}}|| 5 |- |'''{{Lið ÍA}}'''|| 69 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4 |- |'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54 |style="border-left:solid 1px #000000"|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3 |- |'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3 |- |'''{{Lið FH}}'''|| 38 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3 |- |'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3 |- |{{Lið Fylkir}}|| 24 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2 |- |'''{{Lið KA}}'''|| 23 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Selfoss}}|| 2 |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Haukar}}|| 2 |- |{{Lið Grindavík}}|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið ÍR}} *|| 1 |- |{{Lið Þróttur R.}}|| 19 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Skallagrímur}}|| 1 |- |[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Grótta}} |1 |} <small>* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.</small> <nowiki>**</nowiki>ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. === Gengi frá 1978 === :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 |'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]] |- | align="left" |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]] |[[Afturelding]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |12 |- | align="left" |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || 5 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor="gold" |1 || 6 || bgcolor="silver" |2 || 4 || 7 || bgcolor="silver" |2 || 6 || 6 | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |4 | bgcolor="silver" |<nowiki>2 |</nowiki> | bgcolor="gold" |1 |4 |1 |4 |- | align="left" |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |9|| || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || bgcolor="silver" |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3 || 5 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="silver" |2 || 6 |10 |5 |6 |6 |- | align="left" |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] | || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S<ref>Félagið stofnað þetta ár</ref>|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12 | | | | | |- | align="left" |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |6|| 6* || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 6 || 4* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor="FFCCCC" |11 || || || || || | | | |10 |9 |5 |- | align="left" |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] | || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="silver" |2 || 5* || bgcolor="silver" |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor="#cc9966" |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 | |8 |12 | |- | align="left" |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] | || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || || | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||| bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 9 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |9 |11 | |9 |11 | |- | align="left"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |2|| bgcolor="silver" |2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 5* || bgcolor="gold"|1 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || 7 || 8 || 12 | |10 |9 |8 |11 | |5 |8 |- | align="left"| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||| || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || L<ref>Félagið var lagt niður þetta ár</ref> || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |4|| bgcolor="gold" |1 || 6 || 6* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="silver"|2 || 7 || 5 || bgcolor="silver"|2 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9 |6 |12 | | |8 |11 | |9 |- | align="left"|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] |8|| bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 4 || bgcolor="gold"|1 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || 4 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || 7 |7 |5 |7 |4 |2 |7 |7 |7 |- | align="left"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] |3|| 4 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor="silver"|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || |12 | | |10 |7 | | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 | |- | align="left"|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||| 5 || 7 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 5 || 5* || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="silver"|2 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 6 || 6 || bgcolor="silver"|2 || 8 || 4* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="gold"|1* || 4* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 |4 | bgcolor="gold"|1 |5 |bgcolor="#cc9966"|3 |4 |6 |8 |10 |- | align="left"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] ||| || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || | | | |8 |12 | | | |- | align="left"|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||| || || || || || || || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 4 || bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2* |4 |bgcolor="#cc9966"|3 |7 |5 |3 |4 |3 |- | align="left"|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] | bgcolor="gold"|1|| bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor="gold"|1 | bgcolor="gold"|1 |6 | bgcolor="gold"|1 |5 |6 |2 |3 |2 |- | align="left"| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |10 |11 |- | align="left"|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] ||| || || || || || || 8 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || 10 || 11 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |5|| 7 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 7 || 5 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 7 || 8 || 7 || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor="gold"|1 |3 |1 |2 |1 |- | align="left"|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||| || || || || || || || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] ||| || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] |7|| 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |} <small>Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið</small> === Titlar eftir bæjarfélagi === Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]]. {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Borg/bær ! style="background:silver;" | Íbúafjöldi ! style="background:silver;" | Titlar af 103 ! style="background:silver;" | % ! style="background:silver;" | Lið <ref>Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Titlar liða |- |[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8) |- |[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4) |- |||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3) |- |[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1) |- |[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] (1) |- |} == Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn == === Leikmaður ársins === {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Félag |- |1984 |Bjarni Sigurðsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1985 |Guðmundur Þorbjörnsson |Valur |- |1986 |Guðmundur Torfason |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |Valur |- |1989 |Þorvaldur Örlygsson |KA |- |1990 |Sævar Jónsson |Valur |- |1991 |Guðmundur Steinsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |1992 |Lúkas Kostic |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1993 |Sigurður Jónsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1994 |[[Sigursteinn Gíslason]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1995 |Ólafur Þórðarson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 |Gunnar Oddsson |Leiftur |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |ÍBV |- |1998 |David Winnie |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |1999 |[[Guðmundur Benediktsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2000 |Hlynur Stefánsson |ÍBV |- |2001 |[[Gunnlaugur Jónsson]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |2002 |Finnur Kolbeinsson |Fylkir |- |2003 |Allan Borgvardt |FH |- |2004 |[[Heimir Guðjónsson]] |FH |- |2005 |Allan Borgvardt |FH |- |2006 |Viktor Bjarki Arnarsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2007 |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |Valur |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |Keflavík |- |2009 |Atli Guðnason |FH |- |2010 |[[Alfreð Finnbogason]] |Breiðablik |- |2011 |[[Hannes Þór Halldórsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2012 |Atli Guðnason |FH |- |2013 |[[Björn Daníel Sverrisson]] |FH |- |2014 |[[Ingvar Jónsson]] |Stjarnan |- |2015 |Emil Pálsson |FH |- |2016 |Kristinn Freyr Sigurðsson |Valur |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |Valur |- |2019 |[[Óskar Örn Hauksson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2020 |Steven Lennon |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |KA |- |2023 |[[Birnir Snær Ingason]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2024 |[[Höskuldur Gunnlaugsson]] |Breiðablik |- |2025 |Patrick Pedersen |Valur |} === Markahæstu leikmenn === Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild. {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Mörk !Félag |- |1980 |Matthias Hallgrimsson |'''15''' |Valur |- |1981 |Sigurlás Þorleifsson Larus Gudmundsson |''12'' |ÍBV Víkingur |- |1982 |Sigurlás Þorleifsson Heimir Karlsson |''10'' |ÍBV Víkingur |- |1983 |Ingi Björn Albertsson |''14'' |Valur |- |1984 |Guðmundur Steinsson |''10'' |Fram |- |1985 |Ómar Torfason |''13'' |Fram |- |1986 |Guðmundur Torfason |''19'' |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |''12'' |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |''13'' |Valur |- |1989 |Hörður Magnússon |''12'' |FH |- |1990 |Hörður Magnússon |''13'' |FH |- |1991 |Hörður Magnússon Guðmundur Steinsson |''13'' |FH Víkingur |- |1992 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1993 |Þórður Guðjónsson |''19'' |ÍA |- |1994 |Mihajlo Biberčić |''14'' |ÍA |- |1995 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1996 |[[Ríkharður Daðason]] |''14'' |KR |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''19'' |ÍBV |- |1998 |Steingrímur Jóhannesson |''16'' |ÍBV |- |1999 |Steingrímur Jóhannesson |''12'' |ÍBV |- |2000 |Guðmundur Steinarsson Andri Sigþórsson |''14'' |Keflavík KR |- |2001 |Hjörtur Hjartarson |''15'' |ÍA |- |2002 |Grétar Hjartarson |''13'' |Grindavík |- |2003 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |''10'' |Þróttur R. |- |2004 |Gunnar Heiðar Þorvaldsson |''12'' |ÍBV |- |2005 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''16''' |FH |- |2006 |Marel Baldvinsson |'''11''' |Breiðablik |- |2007 |Jónas Grani Garðarsson |'''13''' |Fram |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |'''16''' |Keflavík |- |2009 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |'''16''' |KR |- |2010 |Gilles Mbang Ondo |'''14''' |Grindavík |- |2011 |Garðar Jóhannsson |'''15''' |Stjarnan |- |2012 |Atli Guðnason |'''12''' |FH |- |2013 |[[Atli Viðar Björnsson]] [[Viðar Örn Kjartansson]] Gary Martin |'''13''' |FH Fylkir KR |- |2014 |Gary Martin |'''13''' |KR |- |2015 |Patrick Pedersen |'''13''' |Valur |- |2016 |Garðar Gunnlaugsson |'''14''' |ÍA |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |'''19''' |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |'''17''' |Valur |- |2019 |Gary Martin |'''14''' |Valur/ÍBV |- |2020 |Steven Lennon |'''17''' |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |'''16''' |Víkingur |- | rowspan="2" |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |'''17''' |KA |- |Guðmundur Magnússon |17 |Fram |- |2023 |Emil Atlason |'''17''' |Stjarnan |- |2024 |Benoný Breki Andrésson |21 |KR |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |Valur |} === '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' === {| class="wikitable" !Sæti !Leikmaður !Mörk !Leikir |- |1 |'''Patrik Pedersen''' |134 (14) |207 |- |- |2 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |131 (19) |241 |- |3 |[[Atli Viðar Björnsson]] |113 (0) |264 |- |4 |Steven Lennon |102 (24) |213 |- |5 |Óskar Örn Hauksson |88 (6) |382 |- |6 |Hörður Magnússon |87 (17) |188 |- |7 |Björgólfur Hideaki Takefusa |83 (0) |182 |- |8 |Hallgrímur Mar Steingrímsson |81 (19) |226 |- | rowspan="2" |9 |Steingrímur Jóhannesson |81 (4) |221 |- |Guðmundur Steinarsson |81 (23) |225 |- |10 |Arnar Gunnlaugsson |75 (0) |139 |- |11 |Hilmar Árni Halldórsson |71 (21) |192 |- |12 |Albert Brynjar Ingason |70 (9) |219 |- |13 |Emil Atlason |69 (0) |196 |- |14 |Atli Guðnason |66 (1) |285 |- |15 |Matthías Vilhjálmsson |62 (5) |215 |- |16 |Halldór Orri Björnsson |61 (15) |215 |- | rowspan="2" |17 |'''Kristinn Steindórsson''' |59 (3) |207 |- |Haraldur Ingólfsson |59 (8) |189 |- |18 |Hörður Sveinsson |58 (2) |189 |- | rowspan="2" |19 |Elfar Árni Aðalsteinsson |57 (4) |192 |- |[[Guðmundur Benediktsson]] |57 (7) |237 |- |20 |Baldur Sigurðsson |55 (0) |264 |- |17 |Pálmi Rafn Pálmason |54 (10) |242 |- | rowspan="2" |18 |Ingimundur Níels Óskarsson |50 (4) |191 |- |Björn Daníel Sverrisson |50 (4) |236 |- | rowspan="2" |19 |'''[[Sigurður Egill Lárusson]]''' |47 (4) |255 |- |Guðjón Pétur Lýðsson |47 (14) |226 |- | rowspan="2" |20 |Einar Þór Daníelsson |46 (2) |200 |- |Kristinn Freyr Sigurðsson |46 (5) |267 |- |21 |'''Höskuldur Gunnlaugsson''' |45 (11) |205 |- |22 |'''Kennie Knak Chopart''' |40 (0) |237 |- |23 |Almarr Ormarsson |40 (1) |271 |- |24 |Ólafur Karl Finsen |39 (7) |188 |- | rowspan="2" |25 |Matthías Guðmundsson |37 (0) |196 |- |Haukur Páll Sigurðsson |37 (0) |283 |- | rowspan="3" |26 |Arnþór Ari Atlason |36 (0) |207 |- |Andri Marteinsson |36 (0) |234 |- |'''Atli Sigurjónsson''' |36 (0) |238 |- |27 |Magnús Sverrir Þorsteinsson |35 (2) |229 |- | rowspan="2" |28 |Sigurbjörn Örn Hreiðarsson |34 (14) |240 |- |Ágúst Þór Gylfason |34 (18) |195 |- |29 |Þorsteinn Már Ragnarsson |33 (0) |204 |- | rowspan="2" |30 |Jón Gretar Jónsson |32 (1) |210 |- |Óli Stefán Flóventsson |32 (1) |212 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Pepsideild kvenna]] * [[Þjálfarar í íslenskri knattspyrnu]] * [[Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu]] * [[Knattspyrna á Íslandi]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}} <div class="references-small"><references/></div> {{S|1912}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]] g64kfv78aj6vkllhpald4n9ly3wl59l 1962604 1962603 2026-05-08T23:42:36Z ~2026-28095-38 116280 /* Tími milli titla */ 1962604 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Besta deildin | stofnár = [[1912]] <small>''(undir nafninu „meistaradeild“)<ref>[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&tegund=%25&AR=1912&kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ</ref>''</small> | liðafjöldi = 12 | ríki = {{ISL}} [[Ísland]] | píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]] | neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]] | núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025) | sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27) | bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]<br />[[Lengjubikarinn]] | mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]<br /> [http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ] | mynd = BestaLeague.png }} '''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu "1. deild karla" og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. == Núverandi lið (2026) == {| class="wikitable sortable" ! width=90 style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" |2025 ! style="background:silver;" | Fyrsta tímabil ! style="background:silver;" | <small>Fjöldi meistaratitla</small> <small>frá 1912</small><ref>Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans] </ref> !Fjöldi meistaratitla frá 1977* ! style="background:silver;" | Í deildinni frá |- align="center" | align="left" |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8 |6||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23** |8**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4 |4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18*** |3||2022 |- align="center" | align="left" |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8 |8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |- align="center" | align="left" |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18 |9||2024 |- align="center" | align="left" |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]] |3 |3 |2025 |- align="center" | align="left" |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27 |7||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0 |0 |2026 |- align="center" | align="left" |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958 |4 |0 |2026 |} Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025. <nowiki>*</nowiki>Tímabilið 1977 var fyrst spiluð 10 liða deild. <nowiki>**</nowiki>Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram. Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.<ref>[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]</ref> <nowiki>***</nowiki>Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari. == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}} === Meistarasaga === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:300 height:2000 PlotArea = left:45 right:0 bottom:20 top:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1912 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912 Colors= id:KR value:black legend:KR id:Fr value:blue legend:Fr id:Vi value:magenta legend:Vi id:Va value:red legend:Va id:IA value:yellow legend:IA id:Ke value:purple legend:Ke id:ÍB value:white legend:ÍB id:KA value:redorange legend:KA id:FH value:orange legend:FH id:BH value:green legend:BH id:St value:darkblue legend:St PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle from:1912 till:1913 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1913 till:1919 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1919 till:1920 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1920 till:1921 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1921 till:1924 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1924 till:1925 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1925 till:1926 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1926 till:1930 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1930 till:1931 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1931 till:1933 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1933 till:1934 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1934 till:1935 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1935 till:1939 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1939 till:1940 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1940 till:1941 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1941 till:1942 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1942 till:1946 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1946 till:1948 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1948 till:1951 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1951 till:1952 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1952 till:1953 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1953 till:1955 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1955 till:1956 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1956 till:1957 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1957 till:1959 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1959 till:1960 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1960 till:1961 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1961 till:1962 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1962 till:1963 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1963 till:1964 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1964 till:1965 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1965 till:1966 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1966 till:1968 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1968 till:1969 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1969 till:1970 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1970 till:1971 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1971 till:1972 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1972 till:1973 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1973 till:1974 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1974 till:1976 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1976 till:1977 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1977 till:1978 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1978 till:1979 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1979 till:1980 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1980 till:1981 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1981 till:1983 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1983 till:1985 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1985 till:1986 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1986 till:1987 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1987 till:1988 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1988 till:1989 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1989 till:1990 color:KA text:"[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]" from:1990 till:1991 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1991 till:1992 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1992 till:1997 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1997 till:1999 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1999 till:2001 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2001 till:2002 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:2002 till:2004 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2004 till:2007 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2007 till:2008 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2008 till:2010 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2010 till:2011 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2011 till:2012 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2012 till:2013 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2013 till:2014 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2014 till:2015 color:St text:"[[Stjarnan]]" from:2015 till:2017 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2017 till:2019 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2019 till:2020 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2020 till:2021 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2021 till:2022 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2022 till:2023 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2023 till:2024 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2024 till:2025 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2025 till:2026 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" </timeline> </div> {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |''Lið'' |''Mætast'' |''Meistari'' |''Stig'' |''2. sæti'' |''Stig'' |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||- |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||- |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37 |- align="center" |''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40 |- align="center" |''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35 |- align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36 |- align="center" |''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30 |- align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38 |--align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59 |- align="center" |''2025'' |12 |Tvisvar |''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8) |57 |{{Valur Reykjavík}} |45 |} ===Stjörnukerfið=== Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla. Stjörnufjöldi félaga: * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]) == Styrktaraðilar == === Nafn úrvalsdeildarinnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Tímabil<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">''' |- |75||1912-1986 ||''-'' |- |2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið |- |3||1989-91||Hörpudeildin |- |1||1992||Samskipadeild |- |1||1993||Getraunadeild |- |1||1994||Trópídeild |- |3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild |- |3||1998-2000||Landssímadeild |- |2||2001-2002||Símadeild |- |6||2003-2008||Landsbankadeild |- | 9 ||2009-2018||Pepsideild |- | 3 |2019-2021 |Pepsi Max deild |- | - ||2022-||Besta deildin |} === Verðlaunafé === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Sæti ! style="background:silver;" | Verðlaunafé |- |1||1.000.000 |- |2||700.000 |- |3||500.000 |- |4||300.000 |- |5||300.000 |- |6||300.000 |- |7||300.000 |- |8||300.000 |- |9 ||200.000 |- |10||200.000 |- |11||200.000 |- |12 |200.000 |} <ref>{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}</ref> == Tölfræði == === Sigursælustu félögin === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2025||1|| 2 sinnum |- |[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Tími milli titla === Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981. Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Flestir titlar unnir í röð''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð |- |} {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 52 leiktímabil |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 36 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 35 leiktímabil |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1998 ('''3''') - ? (''4'') || 27 leiktímabil |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' |2010 ('''1''') - 2022 ('''2''') |12 leiktímabil | | | |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 24 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"| [[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''|| 2014 ('''1''') -? (''2'')||11 leiktímabil |- |} === Þátttaka liða === Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| /111 !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| /111 |- |'''{{Lið KR}}''' || 108 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Þór Ak.}}|| 17 |- |'''{{Lið Valur}}''' || 102 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Fjölnir}}|| 8 |- |'''{{Lið Fram}}'''|| 99 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7 |- |'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið HK}}|| 5 |- |'''{{Lið ÍA}}'''|| 69 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4 |- |'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54 |style="border-left:solid 1px #000000"|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3 |- |'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3 |- |'''{{Lið FH}}'''|| 38 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3 |- |'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3 |- |{{Lið Fylkir}}|| 24 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2 |- |'''{{Lið KA}}'''|| 23 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Selfoss}}|| 2 |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Haukar}}|| 2 |- |{{Lið Grindavík}}|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið ÍR}} *|| 1 |- |{{Lið Þróttur R.}}|| 19 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Skallagrímur}}|| 1 |- |[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Grótta}} |1 |} <small>* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.</small> <nowiki>**</nowiki>ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. === Gengi frá 1978 === :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 |'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]] |- | align="left" |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]] |[[Afturelding]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |12 |- | align="left" |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || 5 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor="gold" |1 || 6 || bgcolor="silver" |2 || 4 || 7 || bgcolor="silver" |2 || 6 || 6 | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |4 | bgcolor="silver" |<nowiki>2 |</nowiki> | bgcolor="gold" |1 |4 |1 |4 |- | align="left" |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |9|| || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || bgcolor="silver" |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3 || 5 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="silver" |2 || 6 |10 |5 |6 |6 |- | align="left" |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] | || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S<ref>Félagið stofnað þetta ár</ref>|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12 | | | | | |- | align="left" |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |6|| 6* || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 6 || 4* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor="FFCCCC" |11 || || || || || | | | |10 |9 |5 |- | align="left" |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] | || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="silver" |2 || 5* || bgcolor="silver" |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor="#cc9966" |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 | |8 |12 | |- | align="left" |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] | || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || || | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||| bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 9 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |9 |11 | |9 |11 | |- | align="left"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |2|| bgcolor="silver" |2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 5* || bgcolor="gold"|1 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || 7 || 8 || 12 | |10 |9 |8 |11 | |5 |8 |- | align="left"| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||| || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || L<ref>Félagið var lagt niður þetta ár</ref> || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |4|| bgcolor="gold" |1 || 6 || 6* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="silver"|2 || 7 || 5 || bgcolor="silver"|2 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9 |6 |12 | | |8 |11 | |9 |- | align="left"|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] |8|| bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 4 || bgcolor="gold"|1 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || 4 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || 7 |7 |5 |7 |4 |2 |7 |7 |7 |- | align="left"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] |3|| 4 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor="silver"|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || |12 | | |10 |7 | | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 | |- | align="left"|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||| 5 || 7 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 5 || 5* || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="silver"|2 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 6 || 6 || bgcolor="silver"|2 || 8 || 4* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="gold"|1* || 4* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 |4 | bgcolor="gold"|1 |5 |bgcolor="#cc9966"|3 |4 |6 |8 |10 |- | align="left"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] ||| || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || | | | |8 |12 | | | |- | align="left"|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||| || || || || || || || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 4 || bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2* |4 |bgcolor="#cc9966"|3 |7 |5 |3 |4 |3 |- | align="left"|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] | bgcolor="gold"|1|| bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor="gold"|1 | bgcolor="gold"|1 |6 | bgcolor="gold"|1 |5 |6 |2 |3 |2 |- | align="left"| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |10 |11 |- | align="left"|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] ||| || || || || || || 8 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || 10 || 11 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |5|| 7 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 7 || 5 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 7 || 8 || 7 || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor="gold"|1 |3 |1 |2 |1 |- | align="left"|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||| || || || || || || || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] ||| || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] |7|| 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |} <small>Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið</small> === Titlar eftir bæjarfélagi === Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]]. {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Borg/bær ! style="background:silver;" | Íbúafjöldi ! style="background:silver;" | Titlar af 103 ! style="background:silver;" | % ! style="background:silver;" | Lið <ref>Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Titlar liða |- |[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8) |- |[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4) |- |||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3) |- |[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1) |- |[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] (1) |- |} == Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn == === Leikmaður ársins === {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Félag |- |1984 |Bjarni Sigurðsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1985 |Guðmundur Þorbjörnsson |Valur |- |1986 |Guðmundur Torfason |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |Valur |- |1989 |Þorvaldur Örlygsson |KA |- |1990 |Sævar Jónsson |Valur |- |1991 |Guðmundur Steinsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |1992 |Lúkas Kostic |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1993 |Sigurður Jónsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1994 |[[Sigursteinn Gíslason]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1995 |Ólafur Þórðarson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 |Gunnar Oddsson |Leiftur |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |ÍBV |- |1998 |David Winnie |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |1999 |[[Guðmundur Benediktsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2000 |Hlynur Stefánsson |ÍBV |- |2001 |[[Gunnlaugur Jónsson]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |2002 |Finnur Kolbeinsson |Fylkir |- |2003 |Allan Borgvardt |FH |- |2004 |[[Heimir Guðjónsson]] |FH |- |2005 |Allan Borgvardt |FH |- |2006 |Viktor Bjarki Arnarsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2007 |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |Valur |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |Keflavík |- |2009 |Atli Guðnason |FH |- |2010 |[[Alfreð Finnbogason]] |Breiðablik |- |2011 |[[Hannes Þór Halldórsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2012 |Atli Guðnason |FH |- |2013 |[[Björn Daníel Sverrisson]] |FH |- |2014 |[[Ingvar Jónsson]] |Stjarnan |- |2015 |Emil Pálsson |FH |- |2016 |Kristinn Freyr Sigurðsson |Valur |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |Valur |- |2019 |[[Óskar Örn Hauksson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2020 |Steven Lennon |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |KA |- |2023 |[[Birnir Snær Ingason]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2024 |[[Höskuldur Gunnlaugsson]] |Breiðablik |- |2025 |Patrick Pedersen |Valur |} === Markahæstu leikmenn === Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild. {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Mörk !Félag |- |1980 |Matthias Hallgrimsson |'''15''' |Valur |- |1981 |Sigurlás Þorleifsson Larus Gudmundsson |''12'' |ÍBV Víkingur |- |1982 |Sigurlás Þorleifsson Heimir Karlsson |''10'' |ÍBV Víkingur |- |1983 |Ingi Björn Albertsson |''14'' |Valur |- |1984 |Guðmundur Steinsson |''10'' |Fram |- |1985 |Ómar Torfason |''13'' |Fram |- |1986 |Guðmundur Torfason |''19'' |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |''12'' |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |''13'' |Valur |- |1989 |Hörður Magnússon |''12'' |FH |- |1990 |Hörður Magnússon |''13'' |FH |- |1991 |Hörður Magnússon Guðmundur Steinsson |''13'' |FH Víkingur |- |1992 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1993 |Þórður Guðjónsson |''19'' |ÍA |- |1994 |Mihajlo Biberčić |''14'' |ÍA |- |1995 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1996 |[[Ríkharður Daðason]] |''14'' |KR |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''19'' |ÍBV |- |1998 |Steingrímur Jóhannesson |''16'' |ÍBV |- |1999 |Steingrímur Jóhannesson |''12'' |ÍBV |- |2000 |Guðmundur Steinarsson Andri Sigþórsson |''14'' |Keflavík KR |- |2001 |Hjörtur Hjartarson |''15'' |ÍA |- |2002 |Grétar Hjartarson |''13'' |Grindavík |- |2003 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |''10'' |Þróttur R. |- |2004 |Gunnar Heiðar Þorvaldsson |''12'' |ÍBV |- |2005 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''16''' |FH |- |2006 |Marel Baldvinsson |'''11''' |Breiðablik |- |2007 |Jónas Grani Garðarsson |'''13''' |Fram |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |'''16''' |Keflavík |- |2009 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |'''16''' |KR |- |2010 |Gilles Mbang Ondo |'''14''' |Grindavík |- |2011 |Garðar Jóhannsson |'''15''' |Stjarnan |- |2012 |Atli Guðnason |'''12''' |FH |- |2013 |[[Atli Viðar Björnsson]] [[Viðar Örn Kjartansson]] Gary Martin |'''13''' |FH Fylkir KR |- |2014 |Gary Martin |'''13''' |KR |- |2015 |Patrick Pedersen |'''13''' |Valur |- |2016 |Garðar Gunnlaugsson |'''14''' |ÍA |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |'''19''' |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |'''17''' |Valur |- |2019 |Gary Martin |'''14''' |Valur/ÍBV |- |2020 |Steven Lennon |'''17''' |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |'''16''' |Víkingur |- | rowspan="2" |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |'''17''' |KA |- |Guðmundur Magnússon |17 |Fram |- |2023 |Emil Atlason |'''17''' |Stjarnan |- |2024 |Benoný Breki Andrésson |21 |KR |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |Valur |} === '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' === {| class="wikitable" !Sæti !Leikmaður !Mörk !Leikir |- |1 |'''Patrik Pedersen''' |134 (14) |207 |- |- |2 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |131 (19) |241 |- |3 |[[Atli Viðar Björnsson]] |113 (0) |264 |- |4 |Steven Lennon |102 (24) |213 |- |5 |Óskar Örn Hauksson |88 (6) |382 |- |6 |Hörður Magnússon |87 (17) |188 |- |7 |Björgólfur Hideaki Takefusa |83 (0) |182 |- |8 |Hallgrímur Mar Steingrímsson |81 (19) |226 |- | rowspan="2" |9 |Steingrímur Jóhannesson |81 (4) |221 |- |Guðmundur Steinarsson |81 (23) |225 |- |10 |Arnar Gunnlaugsson |75 (0) |139 |- |11 |Hilmar Árni Halldórsson |71 (21) |192 |- |12 |Albert Brynjar Ingason |70 (9) |219 |- |13 |Emil Atlason |69 (0) |196 |- |14 |Atli Guðnason |66 (1) |285 |- |15 |Matthías Vilhjálmsson |62 (5) |215 |- |16 |Halldór Orri Björnsson |61 (15) |215 |- | rowspan="2" |17 |'''Kristinn Steindórsson''' |59 (3) |207 |- |Haraldur Ingólfsson |59 (8) |189 |- |18 |Hörður Sveinsson |58 (2) |189 |- | rowspan="2" |19 |Elfar Árni Aðalsteinsson |57 (4) |192 |- |[[Guðmundur Benediktsson]] |57 (7) |237 |- |20 |Baldur Sigurðsson |55 (0) |264 |- |17 |Pálmi Rafn Pálmason |54 (10) |242 |- | rowspan="2" |18 |Ingimundur Níels Óskarsson |50 (4) |191 |- |Björn Daníel Sverrisson |50 (4) |236 |- | rowspan="2" |19 |'''[[Sigurður Egill Lárusson]]''' |47 (4) |255 |- |Guðjón Pétur Lýðsson |47 (14) |226 |- | rowspan="2" |20 |Einar Þór Daníelsson |46 (2) |200 |- |Kristinn Freyr Sigurðsson |46 (5) |267 |- |21 |'''Höskuldur Gunnlaugsson''' |45 (11) |205 |- |22 |'''Kennie Knak Chopart''' |40 (0) |237 |- |23 |Almarr Ormarsson |40 (1) |271 |- |24 |Ólafur Karl Finsen |39 (7) |188 |- | rowspan="2" |25 |Matthías Guðmundsson |37 (0) |196 |- |Haukur Páll Sigurðsson |37 (0) |283 |- | rowspan="3" |26 |Arnþór Ari Atlason |36 (0) |207 |- |Andri Marteinsson |36 (0) |234 |- |'''Atli Sigurjónsson''' |36 (0) |238 |- |27 |Magnús Sverrir Þorsteinsson |35 (2) |229 |- | rowspan="2" |28 |Sigurbjörn Örn Hreiðarsson |34 (14) |240 |- |Ágúst Þór Gylfason |34 (18) |195 |- |29 |Þorsteinn Már Ragnarsson |33 (0) |204 |- | rowspan="2" |30 |Jón Gretar Jónsson |32 (1) |210 |- |Óli Stefán Flóventsson |32 (1) |212 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Pepsideild kvenna]] * [[Þjálfarar í íslenskri knattspyrnu]] * [[Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu]] * [[Knattspyrna á Íslandi]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}} <div class="references-small"><references/></div> {{S|1912}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]] 7qhh8rfyogpievxtpn1nyzfrtwqxjux 1962605 1962604 2026-05-08T23:46:49Z ~2026-28095-38 116280 /* Tími milli titla */ 1962605 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Besta deildin | stofnár = [[1912]] <small>''(undir nafninu „meistaradeild“)<ref>[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&tegund=%25&AR=1912&kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ</ref>''</small> | liðafjöldi = 12 | ríki = {{ISL}} [[Ísland]] | píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]] | neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]] | núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025) | sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27) | bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]<br />[[Lengjubikarinn]] | mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]<br /> [http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ] | mynd = BestaLeague.png }} '''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu "1. deild karla" og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. == Núverandi lið (2026) == {| class="wikitable sortable" ! width=90 style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" |2025 ! style="background:silver;" | Fyrsta tímabil ! style="background:silver;" | <small>Fjöldi meistaratitla</small> <small>frá 1912</small><ref>Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans] </ref> !Fjöldi meistaratitla frá 1977* ! style="background:silver;" | Í deildinni frá |- align="center" | align="left" |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8 |6||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23** |8**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4 |4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]] |- align="center" | align="left" |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18*** |3||2022 |- align="center" | align="left" |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8 |8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]] |- align="center" | align="left" |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1 |1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18 |9||2024 |- align="center" | align="left" |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]] |3 |3 |2025 |- align="center" | align="left" |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27 |7||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]] |- align="center" | align="left" |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0 |0 |2026 |- align="center" | align="left" |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958 |4 |0 |2026 |} Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025. <nowiki>*</nowiki>Tímabilið 1977 var fyrst spiluð 10 liða deild. <nowiki>**</nowiki>Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram. Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.<ref>[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]</ref> <nowiki>***</nowiki>Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari. == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}} === Meistarasaga === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:300 height:2000 PlotArea = left:45 right:0 bottom:20 top:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1912 till:2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912 Colors= id:KR value:black legend:KR id:Fr value:blue legend:Fr id:Vi value:magenta legend:Vi id:Va value:red legend:Va id:IA value:yellow legend:IA id:Ke value:purple legend:Ke id:ÍB value:white legend:ÍB id:KA value:redorange legend:KA id:FH value:orange legend:FH id:BH value:green legend:BH id:St value:darkblue legend:St PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle from:1912 till:1913 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1913 till:1919 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1919 till:1920 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1920 till:1921 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1921 till:1924 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1924 till:1925 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1925 till:1926 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1926 till:1930 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1930 till:1931 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1931 till:1933 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1933 till:1934 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1934 till:1935 color:Kr text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1935 till:1939 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1939 till:1940 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1940 till:1941 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1941 till:1942 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1942 till:1946 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1946 till:1948 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1948 till:1951 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1951 till:1952 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1952 till:1953 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1953 till:1955 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1955 till:1956 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1956 till:1957 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1957 till:1959 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1959 till:1960 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1960 till:1961 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1961 till:1962 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1962 till:1963 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1963 till:1964 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1964 till:1965 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1965 till:1966 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1966 till:1968 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1968 till:1969 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:1969 till:1970 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1970 till:1971 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1971 till:1972 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1972 till:1973 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1973 till:1974 color:Ke text:"[[Keflavík ÍF]]" from:1974 till:1976 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1976 till:1977 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1977 till:1978 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1978 till:1979 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1979 till:1980 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1980 till:1981 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1981 till:1983 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1983 till:1985 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1985 till:1986 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1986 till:1987 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1987 till:1988 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:1988 till:1989 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1989 till:1990 color:KA text:"[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]" from:1990 till:1991 color:Fr text:"[[Knattspyrnufélagið Fram]]" from:1991 till:1992 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:1992 till:1997 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:1997 till:1999 color:ÍB text:"[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]" from:1999 till:2001 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2001 till:2002 color:IA text:"[[Knattspyrnufélag ÍA]]" from:2002 till:2004 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2004 till:2007 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2007 till:2008 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2008 till:2010 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2010 till:2011 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2011 till:2012 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2012 till:2013 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2013 till:2014 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2014 till:2015 color:St text:"[[Stjarnan]]" from:2015 till:2017 color:FH text:"[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]" from:2017 till:2019 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2019 till:2020 color:KR text:"[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]" from:2020 till:2021 color:Va text:"[[Knattspyrnufélagið Valur]]" from:2021 till:2022 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2022 till:2023 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2023 till:2024 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" from:2024 till:2025 color:BH text:"[[Breiðablik]]" from:2025 till:2026 color:Vi text:"[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]" </timeline> </div> {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |'''Tímabil''' |''Lið'' |''Mætast'' |''Meistari'' |''Stig'' |''2. sæti'' |''Stig'' |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||- |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||- |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32 |- align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37 |- align="center" |''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40 |- align="center" |''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35 |- align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38 |- align="center" |''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36 |- align="center" |''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30 |- align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37 |-align="center" |''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39 |-align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38 |--align="center" |''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36 |--align="center" |''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55 |--align="center" |''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59 |- align="center" |''2025'' |12 |Tvisvar |''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8) |57 |{{Valur Reykjavík}} |45 |} ===Stjörnukerfið=== Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla. Stjörnufjöldi félaga: * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]]) * [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]) == Styrktaraðilar == === Nafn úrvalsdeildarinnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Tímabil<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">''' |- |75||1912-1986 ||''-'' |- |2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið |- |3||1989-91||Hörpudeildin |- |1||1992||Samskipadeild |- |1||1993||Getraunadeild |- |1||1994||Trópídeild |- |3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild |- |3||1998-2000||Landssímadeild |- |2||2001-2002||Símadeild |- |6||2003-2008||Landsbankadeild |- | 9 ||2009-2018||Pepsideild |- | 3 |2019-2021 |Pepsi Max deild |- | - ||2022-||Besta deildin |} === Verðlaunafé === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Sæti ! style="background:silver;" | Verðlaunafé |- |1||1.000.000 |- |2||700.000 |- |3||500.000 |- |4||300.000 |- |5||300.000 |- |6||300.000 |- |7||300.000 |- |8||300.000 |- |9 ||200.000 |- |10||200.000 |- |11||200.000 |- |12 |200.000 |} <ref>{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}</ref> == Tölfræði == === Sigursælustu félögin === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2025||1|| 2 sinnum |- |[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei |- |[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Tími milli titla === Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981. Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Flestir titlar unnir í röð''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð |- |} {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 52 leiktímabil |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 36 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 35 leiktímabil |- |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil |[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' |1998 ('''3''') - ? (''4'') |27 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|'''[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 24 leiktímabil |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]''' |2010 ('''1''') - 2022 ('''2''') |12 leiktímabil |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]''' |2014 ('''1''') -? (''2'') |11 leiktímabil |- |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''|| 2016 ('''8''') - ? (''9'') || 9 leiktímabil |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil |style="border-left:solid 1px #000000"| [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''|| 2019 ('''27''') -? (''28'')||6 leiktímabil |- |} === Þátttaka liða === Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með. {| class="alternance" cellpadding="3" style="font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;" cellspacing="1" border="0" align=center |+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu''' |- style="color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;" !scope=col width=100|Félag|| /111 !scope=col width=100 style="border-left:solid 1px #FFFFFF"|Félag|| /111 |- |'''{{Lið KR}}''' || 108 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Þór Ak.}}|| 17 |- |'''{{Lið Valur}}''' || 102 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Fjölnir}}|| 8 |- |'''{{Lið Fram}}'''|| 99 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7 |- |'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið HK}}|| 5 |- |'''{{Lið ÍA}}'''|| 69 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4 |- |'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54 |style="border-left:solid 1px #000000"|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3 |- |'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3 |- |'''{{Lið FH}}'''|| 38 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3 |- |'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3 |- |{{Lið Fylkir}}|| 24 |style="border-left:solid 1px #000000"|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2 |- |'''{{Lið KA}}'''|| 23 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Selfoss}}|| 2 |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Haukar}}|| 2 |- |{{Lið Grindavík}}|| 20 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið ÍR}} *|| 1 |- |{{Lið Þróttur R.}}|| 19 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Skallagrímur}}|| 1 |- |[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17 |style="border-left:solid 1px #000000"|{{Lið Grótta}} |1 |} <small>* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.</small> <nowiki>**</nowiki>ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. === Gengi frá 1978 === :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 |'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]] |- | align="left" |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]] |[[Afturelding]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |12 |- | align="left" |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] |10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || 5 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor="gold" |1 || 6 || bgcolor="silver" |2 || 4 || 7 || bgcolor="silver" |2 || 6 || 6 | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |4 | bgcolor="silver" |<nowiki>2 |</nowiki> | bgcolor="gold" |1 |4 |1 |4 |- | align="left" |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |9|| || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || bgcolor="silver" |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || || || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3 || 5 || bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="silver" |2 || 6 |10 |5 |6 |6 |- | align="left" |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] | || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S<ref>Félagið stofnað þetta ár</ref>|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12 | | | | | |- | align="left" |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] |6|| 6* || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="silver" |2 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 6 || 4* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="#cc9966" |3* || bgcolor="gold" |1 || bgcolor="silver" |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor="FFCCCC" |11 || || || || || | | | |10 |9 |5 |- | align="left" |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] | || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || bgcolor="FFCCCC" |9 || || || || bgcolor="silver" |2 || 5* || bgcolor="silver" |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor="#cc9966" |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC" |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC" |12 | |8 |12 | |- | align="left" |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] | || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor="#cc9966" |3 || 4 || bgcolor="#cc9966" |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor="FFCCCC" |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || || | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] ||| bgcolor="FFCCCC" |10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 9 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || || || | | |9 |11 | |9 |11 | |- | align="left"|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |2|| bgcolor="silver" |2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 5* || bgcolor="gold"|1 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || 7 || 8 || 12 | |10 |9 |8 |11 | |5 |8 |- | align="left"| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||| || || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || L<ref>Félagið var lagt niður þetta ár</ref> || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |4|| bgcolor="gold" |1 || 6 || 6* || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="silver"|2 || 7 || 5 || bgcolor="silver"|2 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9 |6 |12 | | |8 |11 | |9 |- | align="left"|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] |8|| bgcolor="FFCCCC" |9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 4 || bgcolor="gold"|1 || 8 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || 4 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || 7 |7 |5 |7 |4 |2 |7 |7 |7 |- | align="left"|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] |3|| 4 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 8 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor="silver"|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || |12 | | |10 |7 | | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |'22 |'23 |'24 | |- | align="left"|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||| 5 || 7 || 8 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="silver"|2 || 5 || 5* || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="silver"|2 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1* || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 6 || 6 || bgcolor="silver"|2 || 8 || 4* || bgcolor="silver"|2 || 4 || bgcolor="gold"|1* || 4* || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="#cc9966"|3* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 4 |4 | bgcolor="gold"|1 |5 |bgcolor="#cc9966"|3 |4 |6 |8 |10 |- | align="left"|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] ||| || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="#cc9966"|3 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || | | | |8 |12 | | | |- | align="left"|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] ||| || || || || || || || || || || || 5 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || 6 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 4 || bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2 |bgcolor="silver"|2* |4 |bgcolor="#cc9966"|3 |7 |5 |3 |4 |3 |- | align="left"|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] | bgcolor="gold"|1|| bgcolor="#cc9966" |3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="silver"|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || bgcolor="silver"|2* || bgcolor="#cc9966"|3 || bgcolor="gold"|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor="gold"|1 | bgcolor="gold"|1 |6 | bgcolor="gold"|1 |5 |6 |2 |3 |2 |- | align="left"| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |10 |11 |- | align="left"|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] ||| || || || || || || 8 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]] ||| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || 10 || 11 | | | | |- | align="left"|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |5|| 7 || 4 || bgcolor="gold"|1 || bgcolor="gold"|1 || 7 || 5 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 7 || 8 || 7 || bgcolor="gold"|1 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 7 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor="gold"|1 |3 |1 |2 |1 |- | align="left"|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] ||| || || || || || || || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] ||| || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || 4 || 7 || bgcolor="#cc9966"|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="#cc9966"|3 || 7 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|11 || || 8 || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || || || | | |- | align="left"|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] |7|| 8 || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 6 || 8 || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || || || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || || || || bgcolor="FFCCCC"|9 || || bgcolor="FFCCCC"|10 || || || 10 || bgcolor="FFCCCC"|11 || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|12 || || || | | |- ! ! Tímabil ![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]] ! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]] ![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]] ![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]] |} <small>Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið</small> === Titlar eftir bæjarfélagi === Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]]. {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | Borg/bær ! style="background:silver;" | Íbúafjöldi ! style="background:silver;" | Titlar af 103 ! style="background:silver;" | % ! style="background:silver;" | Lið <ref>Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Titlar liða |- |[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8) |- |[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4) |- |||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3) |- |[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1) |- |[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3) |- |[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] (1) |- |} == Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn == === Leikmaður ársins === {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Félag |- |1984 |Bjarni Sigurðsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1985 |Guðmundur Þorbjörnsson |Valur |- |1986 |Guðmundur Torfason |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |Valur |- |1989 |Þorvaldur Örlygsson |KA |- |1990 |Sævar Jónsson |Valur |- |1991 |Guðmundur Steinsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |1992 |Lúkas Kostic |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1993 |Sigurður Jónsson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1994 |[[Sigursteinn Gíslason]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1995 |Ólafur Þórðarson |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 |Gunnar Oddsson |Leiftur |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |ÍBV |- |1998 |David Winnie |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |1999 |[[Guðmundur Benediktsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2000 |Hlynur Stefánsson |ÍBV |- |2001 |[[Gunnlaugur Jónsson]] |[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |2002 |Finnur Kolbeinsson |Fylkir |- |2003 |Allan Borgvardt |FH |- |2004 |[[Heimir Guðjónsson]] |FH |- |2005 |Allan Borgvardt |FH |- |2006 |Viktor Bjarki Arnarsson |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2007 |[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]] |Valur |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |Keflavík |- |2009 |Atli Guðnason |FH |- |2010 |[[Alfreð Finnbogason]] |Breiðablik |- |2011 |[[Hannes Þór Halldórsson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2012 |Atli Guðnason |FH |- |2013 |[[Björn Daníel Sverrisson]] |FH |- |2014 |[[Ingvar Jónsson]] |Stjarnan |- |2015 |Emil Pálsson |FH |- |2016 |Kristinn Freyr Sigurðsson |Valur |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |Valur |- |2019 |[[Óskar Örn Hauksson]] |[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] |- |2020 |Steven Lennon |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |KA |- |2023 |[[Birnir Snær Ingason]] |[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] |- |2024 |[[Höskuldur Gunnlaugsson]] |Breiðablik |- |2025 |Patrick Pedersen |Valur |} === Markahæstu leikmenn === Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild. {| class="wikitable" !Tímabil !Leikmaður !Mörk !Félag |- |1980 |Matthias Hallgrimsson |'''15''' |Valur |- |1981 |Sigurlás Þorleifsson Larus Gudmundsson |''12'' |ÍBV Víkingur |- |1982 |Sigurlás Þorleifsson Heimir Karlsson |''10'' |ÍBV Víkingur |- |1983 |Ingi Björn Albertsson |''14'' |Valur |- |1984 |Guðmundur Steinsson |''10'' |Fram |- |1985 |Ómar Torfason |''13'' |Fram |- |1986 |Guðmundur Torfason |''19'' |Fram |- |1987 |Pétur Ormslev |''12'' |Fram |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |''13'' |Valur |- |1989 |Hörður Magnússon |''12'' |FH |- |1990 |Hörður Magnússon |''13'' |FH |- |1991 |Hörður Magnússon Guðmundur Steinsson |''13'' |FH Víkingur |- |1992 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1993 |Þórður Guðjónsson |''19'' |ÍA |- |1994 |Mihajlo Biberčić |''14'' |ÍA |- |1995 |[[Arnar Gunnlaugsson]] |''15'' |ÍA |- |1996 |[[Ríkharður Daðason]] |''14'' |KR |- |1997 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''19'' |ÍBV |- |1998 |Steingrímur Jóhannesson |''16'' |ÍBV |- |1999 |Steingrímur Jóhannesson |''12'' |ÍBV |- |2000 |Guðmundur Steinarsson Andri Sigþórsson |''14'' |Keflavík KR |- |2001 |Hjörtur Hjartarson |''15'' |ÍA |- |2002 |Grétar Hjartarson |''13'' |Grindavík |- |2003 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |''10'' |Þróttur R. |- |2004 |Gunnar Heiðar Þorvaldsson |''12'' |ÍBV |- |2005 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |''16''' |FH |- |2006 |Marel Baldvinsson |'''11''' |Breiðablik |- |2007 |Jónas Grani Garðarsson |'''13''' |Fram |- |2008 |Guðmundur Steinarsson |'''16''' |Keflavík |- |2009 |[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]] |'''16''' |KR |- |2010 |Gilles Mbang Ondo |'''14''' |Grindavík |- |2011 |Garðar Jóhannsson |'''15''' |Stjarnan |- |2012 |Atli Guðnason |'''12''' |FH |- |2013 |[[Atli Viðar Björnsson]] [[Viðar Örn Kjartansson]] Gary Martin |'''13''' |FH Fylkir KR |- |2014 |Gary Martin |'''13''' |KR |- |2015 |Patrick Pedersen |'''13''' |Valur |- |2016 |Garðar Gunnlaugsson |'''14''' |ÍA |- |2017 |[[Andri Rúnar Bjarnason]] |'''19''' |Grindavík |- |2018 |Patrick Pedersen |'''17''' |Valur |- |2019 |Gary Martin |'''14''' |Valur/ÍBV |- |2020 |Steven Lennon |'''17''' |FH |- |2021 |[[Nikolaj Hansen]] |'''16''' |Víkingur |- | rowspan="2" |2022 |[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]] |'''17''' |KA |- |Guðmundur Magnússon |17 |Fram |- |2023 |Emil Atlason |'''17''' |Stjarnan |- |2024 |Benoný Breki Andrésson |21 |KR |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |Valur |} === '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' === {| class="wikitable" !Sæti !Leikmaður !Mörk !Leikir |- |1 |'''Patrik Pedersen''' |134 (14) |207 |- |- |2 |[[Tryggvi Guðmundsson]] |131 (19) |241 |- |3 |[[Atli Viðar Björnsson]] |113 (0) |264 |- |4 |Steven Lennon |102 (24) |213 |- |5 |Óskar Örn Hauksson |88 (6) |382 |- |6 |Hörður Magnússon |87 (17) |188 |- |7 |Björgólfur Hideaki Takefusa |83 (0) |182 |- |8 |Hallgrímur Mar Steingrímsson |81 (19) |226 |- | rowspan="2" |9 |Steingrímur Jóhannesson |81 (4) |221 |- |Guðmundur Steinarsson |81 (23) |225 |- |10 |Arnar Gunnlaugsson |75 (0) |139 |- |11 |Hilmar Árni Halldórsson |71 (21) |192 |- |12 |Albert Brynjar Ingason |70 (9) |219 |- |13 |Emil Atlason |69 (0) |196 |- |14 |Atli Guðnason |66 (1) |285 |- |15 |Matthías Vilhjálmsson |62 (5) |215 |- |16 |Halldór Orri Björnsson |61 (15) |215 |- | rowspan="2" |17 |'''Kristinn Steindórsson''' |59 (3) |207 |- |Haraldur Ingólfsson |59 (8) |189 |- |18 |Hörður Sveinsson |58 (2) |189 |- | rowspan="2" |19 |Elfar Árni Aðalsteinsson |57 (4) |192 |- |[[Guðmundur Benediktsson]] |57 (7) |237 |- |20 |Baldur Sigurðsson |55 (0) |264 |- |17 |Pálmi Rafn Pálmason |54 (10) |242 |- | rowspan="2" |18 |Ingimundur Níels Óskarsson |50 (4) |191 |- |Björn Daníel Sverrisson |50 (4) |236 |- | rowspan="2" |19 |'''[[Sigurður Egill Lárusson]]''' |47 (4) |255 |- |Guðjón Pétur Lýðsson |47 (14) |226 |- | rowspan="2" |20 |Einar Þór Daníelsson |46 (2) |200 |- |Kristinn Freyr Sigurðsson |46 (5) |267 |- |21 |'''Höskuldur Gunnlaugsson''' |45 (11) |205 |- |22 |'''Kennie Knak Chopart''' |40 (0) |237 |- |23 |Almarr Ormarsson |40 (1) |271 |- |24 |Ólafur Karl Finsen |39 (7) |188 |- | rowspan="2" |25 |Matthías Guðmundsson |37 (0) |196 |- |Haukur Páll Sigurðsson |37 (0) |283 |- | rowspan="3" |26 |Arnþór Ari Atlason |36 (0) |207 |- |Andri Marteinsson |36 (0) |234 |- |'''Atli Sigurjónsson''' |36 (0) |238 |- |27 |Magnús Sverrir Þorsteinsson |35 (2) |229 |- | rowspan="2" |28 |Sigurbjörn Örn Hreiðarsson |34 (14) |240 |- |Ágúst Þór Gylfason |34 (18) |195 |- |29 |Þorsteinn Már Ragnarsson |33 (0) |204 |- | rowspan="2" |30 |Jón Gretar Jónsson |32 (1) |210 |- |Óli Stefán Flóventsson |32 (1) |212 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Pepsideild kvenna]] * [[Þjálfarar í íslenskri knattspyrnu]] * [[Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu]] * [[Knattspyrna á Íslandi]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}} <div class="references-small"><references/></div> {{S|1912}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] [[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]] i6cxt1k1b0i1mcovemrpj5gu5rahmvr 0 42394 1962607 1962498 2026-05-08T23:56:53Z ~2026-28095-38 116280 /* Núverandi lið (2026) */ 1962607 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Besta deild kvenna |mynd= |stofnár=1972 |ríki={{ISL}} Ísland |neðri deild=[[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] |liðafjöldi=10 |píramída stig=[[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|Stig 1]] |bikarar= |núverandi meistarar= Breiðablik (2025) |sigursælasta lið=[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Beiðablik]] (''20'') |heimasíða }} '''Besta deild kvenna''' er efsta deild kvenna í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]]. Keppni meðal efstu liða kvenna hófst árið 1972, en ekki sem eiginleg deild. Í stað þess var riðlakeppni og það fyrirkomulag var við lýði á næstu þremur árum keppninar. Árið 1976 varð síðan fyrsta eiginlega úrvalsdeild kvenna, sem hét "1. deild kvenna". Það var þó ekki fyrr en 1995 sem að deildin var fyrst nefnd eftir styrktaraðilum. Síðar varð sameiginlegur styrktaraðili yfir úrvalsdeildir karla og kvenna, frá árinu 2000 og hefur haldist þannig síðan. Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild kvenna, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 4 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. ==Núverandi lið (2026)== *{{Lið Breiðablik}} *{{Lið FH}} *Grindavík/Njarðvík *{{Lið ÍBV}} *[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur R.]] *{{Lið Stjarnan}} *{{Lið Tindastóll}} *{{Lið Valur}} *{{Lið Þór/KA}} *{{Lið Þróttur R.}} == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild_kvenna|Float=right}} === Meistarasaga === {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |Tímabil |Lið |Meistari |Stig |2. sæti |Stig |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1972|1972]]||8||{{FH Hafnarfjörður}} (1)||7||{{Lið Ármann}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1973|1973]]||8||{{Lið Ármann}} (1)||10||{{FH Hafnarfjörður}}||8 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1974|1974]]||11||{{FH Hafnarfjörður}} (2)||9||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1975|1975]]||8||{{FH Hafnarfjörður}} (3)||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1976|1976]]||5||{{FH Hafnarfjörður}} (4)||15||{{Breiðablik}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1977|1977]]||6||{{Breiðablik}} (1)||16||{{Fram Reykjavík}}||15 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]]||4||{{Valur Reykjavík}} (1)||10||{{Breiðablik}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1979|1979]]||5||{{Breiðablik}} (2)||11||{{Valur Reykjavík}}||9 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1980|1980]]||4||{{Breiðablik}} (3)||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|1981]]'||8||'{{Breiðablik}} (4)||27||{{ÍA Akranes}}||22 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1982|1982]]||6||{{Breiðablik}} (5)||17||{{Valur Reykjavík}}||15 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1983|1984]]||6||{{Breiðablik}} (6)||18||{{Valur Reykjavík}}||14 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1984|1984]]||10||{{ÍA Akranes}} (1)||25||[[Mynd:Þór.png|20px]][[Íþróttafélagið Þór|Þór]]||15 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1989]]||8||{{ÍA Akranes}} (2)||40||{{Breiðablik}}||32 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1986|1986]]||7||{{Valur Reykjavík}} (2)||36||{{Breiðablik}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|1987]]||8||{{ÍA Akranes}} (3)||37||{{Valur Reykjavík}}||35 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|1988]]||8||{{Valur Reykjavík}} (3)||38||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]][[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]||27 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1989|1989]]||7||{{Valur Reykjavík}} (4)||32||{{ÍA Akranes}}||26 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1990|1990]]||6||{{Breiðablik}} (7)||24||{{ÍA Akranes}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1991|1991]]||8||{{Breiðablik}} (8)||32||{{Valur Reykjavík}}||31 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||8||{{Breiðablik}} (9)||32||{{ÍA Akranes}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||7||{{KR Reykjavík}} (1)||30||{{Breiðablik}}||26 |- align="center" |'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]'''||8||{{Breiðablik}} (10)||40||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Mizunodeild kvenna 1995|1995]]||8||{{Breiðablik}} (11)||38||{{Valur Reykjavík}}||36 |- align="center" |[[Mizunodeild kvenna 1996|1996]]||8||{{Breiðablik}} (12)||42||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Stofndeild kvenna 1997|1997]]||8||{{KR Reykjavík}} (2)||42||{{Breiðablik}}||34 |- align="center" |[[Meistaradeild kvenna 1998|1998]]||8||{{KR Reykjavík}} (3)||39||{{Valur Reykjavík}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Meistaradeild kvenna 1999|1999]]||8||{{KR Reykjavík}} (4)||40||{{Breiðablik}}||32 |- align="center" |[[Landssímadeild kvenna 2000|2000]]||8||{{Breiðablik}} (13)||37||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Símadeild kvenna 2001|2001]]||8||{{Breiðablik}} (14)||32||{{KR Reykjavík}}||31 |- align="center" |[[Símadeild kvenna 2002|2002]]||8||{{KR Reykjavík}} (5)||39||{{Breiðablik}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2003|2003]]||8||{{KR Reykjavík}} (6)||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||32 |- align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2004|2004]]||8||{{Valur Reykjavík}} (5)||40||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2005|2005]]||8||{{Breiðablik}} (15)||40||{{Valur Reykjavík}}||36 |-align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2006|2006]]||8||{{Valur Reykjavík}} (6)'||39||{{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |'[[Landsbankadeild kvenna 2007|2007]]||9||{{Valur Reykjavík}} (7)||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2008|2008]]||10||{{Valur Reykjavík}} (8)||46||{{KR Reykjavík}}||43 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna 2009|2009]]||10||{{Valur Reykjavík}} (9)||44||{{Breiðablik}}||39 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna 2010|2010]]||10||{{Valur Reykjavík}} (10)||45||{{Lið Þór/KA}}||37 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna 2011|2011]]||10||{{Lið Stjarnan}} (1)||51||{{Lið Valur}}||42 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||10||{{Lið Þór/KA}} (1)||45||{{Lið ÍBV}}||38 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||10||{{Lið Stjarnan}} (2)||54||{{Lið Valur}}||39 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||10||{{Lið Stjarnan}} (3)||49||{{Lið Breiðablik}}||41 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||10||{{Lið Breiðablik}} (16)||50||{{Lið Stjarnan}}||45 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||10||{{Lið Stjarnan}} (4)||44||{{Lið Breiðablik}}||39 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||10||{{Lið Þór/KA}} (2)||44||{{Lið Breiðablik}}||42 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||10||{{Lið Breiðablik}} (17)||46||{{Lið Þór/KA}}||41 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||10||{{Lið Valur}} (11)||50||{{Lið Breiðablik}}||48 |-align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]]||10||{{Lið Breiðablik}} (18) ^C19 |2,8 |{{Lið Valur}} |2,5 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]]||10||{{Lið Valur}} (12)||45||{{Lið Breiðablik}}||36 |-align="center" |[[Efsta deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||10||{{Lið Valur}} (13)||43||{{Lið Stjarnan}}||37 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||10||{{Lið Valur}} (14)||49||{{Lið Breiðablik}}||43 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||10||{{Lið Breiðablik}} (19)||60||{{Lið Valur}} |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||10||{{Lið Breiðablik}} (20)||60||{{Lið FH}} |} <small>''Útskýringar: C19 = Tímabilið var flautað af eftir 16 umferðir vegna [[Covid-19 faraldurinn|COVID-19 faraldursins]]. Meðalstig réðu úrslitum.''</small> == Tölfræði == === Sigursælustu lið deildarinnar === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Hlutfall<ref>Hlutfall á milli titla og fjölda tímabila í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]] '''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||20||1977||2025||40%||9||Já, 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||14||1978||2023||30%||5||Já, 2 sinnum |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||6||1993||2003||20%||3||Já, 2 sinnum |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||4||1972||1976||24%||2||Já, 1 sinni |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''||4||2011||2016||?%||1||Já, 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||3||1984||1987||12%||1||Já, 1 sinni |- |'''[[Mynd:Þór-KA.png|20px]] [[Þór/KA]]'''||2||2012||2017||?%||0||Nei |- |'''{{Lið Ármann}}'''||1||1973||1973||33%||0||Nei |- |} === Gengi frá 1979 === ==== 1979-1999 ==== :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Stofndeild kvenna í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1999|'99]] |- ||[[Mynd:UMFA.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Afturelding| Afturelding]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || |- ||[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] || bgcolor="gold"|1 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1|| ||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver" |2||bgcolor="FFCCCC"|7||||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2 |- ||||[[Boltafélag Ísafjarðar|BÍ]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || || || || |- ||||[[UMFS Dalvík|Dalvík]] || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || |- ||[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||bgcolor="#cc9966"|3||4||5||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||8 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||bgcolor="FFCCCC"|4 || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||7 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || ||6||8|| || || || || 7||bgcolor="FFCCCC"|7|| |- ||[[Mynd:Höttur.svg|15px]]||[[Höttur]]|| || || || || |||| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || |- ||[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||bgcolor="FFCCCC"|5 ||-||bgcolor="silver"|2||4 ||bgcolor="#cc9966"|3|| ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||4||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||5||4||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||4||6||6 |- ||[[Mynd:IBA.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]|| || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||6||7||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || |- ||[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||7||6||5||4||5 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||4||5||5||6||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || |- ||[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]]|| ||bgcolor="#cc9966"|3|| || || || || ||5||6||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] || || ||4||bgcolor="#cc9966"|3 ||4|| ||4||4||5||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||4||4||6||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="silver"|2|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1 |- ||[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Íþróttafélagið Leiknir|Leiknir]] || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]]||[[Týr (Vestmannaeyjum)|Týr]] || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8 || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFS.png|20px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|6|| ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="FFCCCC"|7|| || ||4||bgcolor="#cc9966"|3||5||5||5|| ||5||4 |- ||[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||bgcolor="silver"|2 || bgcolor="silver"|2 ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2|| ||3||bgcolor="gold"|1 ||2||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||4|| bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="#cc9966"|3|| bgcolor="silver"|2|| bgcolor="#cc9966"|3 |- ||[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| || ||bgcolor="FFCCCC"|8||-||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]|| || ||6||5||bgcolor="FFCCCC"|5|| || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]] || || || || || || ||5||6||bgcolor="FFCCCC"|8 || ||6||5||5||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || ||[[Mynd:Thorka-logo-rgb.jpg|20x20dp]] |- ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Þór/KA]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] || || || || || |||| || || || || ||6||5||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || |} ==== 2000-2017 ==== :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ! [[Landssímadeild kvenna í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|'17]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|'18]] |- ||[[Mynd:UMFA.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Afturelding| Afturelding]] || || || || || || || || ||6||8||8||7||7||8||8||bgcolor="FFCCCC"|9|| || |- ||[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] || bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||6||5||5||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2 |- ||||[[Boltafélag Ísafjarðar|BÍ]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||||[[UMFS Dalvík|Dalvík]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||8||7||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||6||7|| || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||6||7||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||6||6 |- ||[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] || || || || ||8|| || ||7||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] || || || || || || ||6||6||7||5||5||5||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||5||6||8||bgcolor="FFCCCC"|9|| |- ||[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] || ||6||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || ||7||7||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || || ||7 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| |- ||[[Mynd:Höttur.svg|15px]]||[[Höttur]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] || 6|| || || || ||8||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||10|| |- ||[[Mynd:IBA.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]|| || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || || || || || |- ||[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]||4||bgcolor="#cc9966"|3||4||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3|| || || || || ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||6||5||5||5 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] || || || || || || || || ||5||5||4||8||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || |- ||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||4||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="silver"|2||6||6||8||bgcolor="FFCCCC"|10|| || ||8||7||8 |- ||[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Íþróttafélagið Leiknir|Leiknir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]]||[[Týr (Vestmannaeyjum)|Týr]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFS.png|20px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] || || || || || || || || || || || || ||8||6||4||3||9|| |- ||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]||bgcolor="#cc9966"|3||5||6||5||5||6||4||5||5||4||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1||4 |- ||[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||5||4 ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="silver"|2||7||7||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3 |- ||[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] || || || || || || || || ||9|| || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || |- ||[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]] ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]] |- ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Þór/KA]] ||7||8||5||7||7|| ||8||8||4||bgcolor="#cc9966"|3 ||bgcolor="silver"|2||4||bgcolor="gold"|1||4||3||4||4||bgcolor="gold"|1 |- ||[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||bgcolor="FFCCCC"|10|| || |} == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Tengt efni == * [[Pepsideild karla]] * [[VISA-bikar kvenna]] * [[Lengjubikarinn]] {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild kvenna]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] nj0ayhwmtdrmtzgh3d1mf3esvf9nof7 1962608 1962607 2026-05-08T23:58:32Z ~2026-28095-38 116280 /* Núverandi lið (2026) */ 1962608 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Besta deild kvenna |mynd= |stofnár=1972 |ríki={{ISL}} Ísland |neðri deild=[[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] |liðafjöldi=10 |píramída stig=[[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|Stig 1]] |bikarar= |núverandi meistarar= Breiðablik (2025) |sigursælasta lið=[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Beiðablik]] (''20'') |heimasíða }} '''Besta deild kvenna''' er efsta deild kvenna í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]]. Keppni meðal efstu liða kvenna hófst árið 1972, en ekki sem eiginleg deild. Í stað þess var riðlakeppni og það fyrirkomulag var við lýði á næstu þremur árum keppninar. Árið 1976 varð síðan fyrsta eiginlega úrvalsdeild kvenna, sem hét "1. deild kvenna". Það var þó ekki fyrr en 1995 sem að deildin var fyrst nefnd eftir styrktaraðilum. Síðar varð sameiginlegur styrktaraðili yfir úrvalsdeildir karla og kvenna, frá árinu 2000 og hefur haldist þannig síðan. Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild kvenna, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 4 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. ==Núverandi lið (2026)== *{{Lið Breiðablik}} *{{Lið FH}} *Grindavík/Njarðvík *{{Lið ÍBV}} *[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur R.]] *{{Lið Stjarnan}} *{{Lið Tindastóll}} *{{Lið Valur}} *{{Lið Þór/KA}} *{{Lið Þróttur R.}} == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild_kvenna|Float=right}} === Meistarasaga === {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |Tímabil |Lið |Meistari |Stig |2. sæti |Stig |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1972|1972]]||8||{{FH Hafnarfjörður}} (1)||7||{{Lið Ármann}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1973|1973]]||8||{{Lið Ármann}} (1)||10||{{FH Hafnarfjörður}}||8 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1974|1974]]||11||{{FH Hafnarfjörður}} (2)||9||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1975|1975]]||8||{{FH Hafnarfjörður}} (3)||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1976|1976]]||5||{{FH Hafnarfjörður}} (4)||15||{{Breiðablik}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1977|1977]]||6||{{Breiðablik}} (1)||16||{{Fram Reykjavík}}||15 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]]||4||{{Valur Reykjavík}} (1)||10||{{Breiðablik}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1979|1979]]||5||{{Breiðablik}} (2)||11||{{Valur Reykjavík}}||9 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1980|1980]]||4||{{Breiðablik}} (3)||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|1981]]'||8||'{{Breiðablik}} (4)||27||{{ÍA Akranes}}||22 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1982|1982]]||6||{{Breiðablik}} (5)||17||{{Valur Reykjavík}}||15 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1983|1984]]||6||{{Breiðablik}} (6)||18||{{Valur Reykjavík}}||14 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1984|1984]]||10||{{ÍA Akranes}} (1)||25||[[Mynd:Þór.png|20px]][[Íþróttafélagið Þór|Þór]]||15 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1989]]||8||{{ÍA Akranes}} (2)||40||{{Breiðablik}}||32 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1986|1986]]||7||{{Valur Reykjavík}} (2)||36||{{Breiðablik}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|1987]]||8||{{ÍA Akranes}} (3)||37||{{Valur Reykjavík}}||35 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|1988]]||8||{{Valur Reykjavík}} (3)||38||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]][[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]||27 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1989|1989]]||7||{{Valur Reykjavík}} (4)||32||{{ÍA Akranes}}||26 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1990|1990]]||6||{{Breiðablik}} (7)||24||{{ÍA Akranes}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1991|1991]]||8||{{Breiðablik}} (8)||32||{{Valur Reykjavík}}||31 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||8||{{Breiðablik}} (9)||32||{{ÍA Akranes}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||7||{{KR Reykjavík}} (1)||30||{{Breiðablik}}||26 |- align="center" |'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]'''||8||{{Breiðablik}} (10)||40||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Mizunodeild kvenna 1995|1995]]||8||{{Breiðablik}} (11)||38||{{Valur Reykjavík}}||36 |- align="center" |[[Mizunodeild kvenna 1996|1996]]||8||{{Breiðablik}} (12)||42||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Stofndeild kvenna 1997|1997]]||8||{{KR Reykjavík}} (2)||42||{{Breiðablik}}||34 |- align="center" |[[Meistaradeild kvenna 1998|1998]]||8||{{KR Reykjavík}} (3)||39||{{Valur Reykjavík}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Meistaradeild kvenna 1999|1999]]||8||{{KR Reykjavík}} (4)||40||{{Breiðablik}}||32 |- align="center" |[[Landssímadeild kvenna 2000|2000]]||8||{{Breiðablik}} (13)||37||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Símadeild kvenna 2001|2001]]||8||{{Breiðablik}} (14)||32||{{KR Reykjavík}}||31 |- align="center" |[[Símadeild kvenna 2002|2002]]||8||{{KR Reykjavík}} (5)||39||{{Breiðablik}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2003|2003]]||8||{{KR Reykjavík}} (6)||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||32 |- align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2004|2004]]||8||{{Valur Reykjavík}} (5)||40||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2005|2005]]||8||{{Breiðablik}} (15)||40||{{Valur Reykjavík}}||36 |-align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2006|2006]]||8||{{Valur Reykjavík}} (6)'||39||{{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |'[[Landsbankadeild kvenna 2007|2007]]||9||{{Valur Reykjavík}} (7)||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2008|2008]]||10||{{Valur Reykjavík}} (8)||46||{{KR Reykjavík}}||43 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna 2009|2009]]||10||{{Valur Reykjavík}} (9)||44||{{Breiðablik}}||39 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna 2010|2010]]||10||{{Valur Reykjavík}} (10)||45||{{Lið Þór/KA}}||37 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna 2011|2011]]||10||{{Lið Stjarnan}} (1)||51||{{Lið Valur}}||42 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||10||{{Lið Þór/KA}} (1)||45||{{Lið ÍBV}}||38 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||10||{{Lið Stjarnan}} (2)||54||{{Lið Valur}}||39 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||10||{{Lið Stjarnan}} (3)||49||{{Lið Breiðablik}}||41 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||10||{{Lið Breiðablik}} (16)||50||{{Lið Stjarnan}}||45 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||10||{{Lið Stjarnan}} (4)||44||{{Lið Breiðablik}}||39 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||10||{{Lið Þór/KA}} (2)||44||{{Lið Breiðablik}}||42 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||10||{{Lið Breiðablik}} (17)||46||{{Lið Þór/KA}}||41 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||10||{{Lið Valur}} (11)||50||{{Lið Breiðablik}}||48 |-align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]]||10||{{Lið Breiðablik}} (18) ^C19 |2,8 |{{Lið Valur}} |2,5 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]]||10||{{Lið Valur}} (12)||45||{{Lið Breiðablik}}||36 |-align="center" |[[Efsta deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||10||{{Lið Valur}} (13)||43||{{Lið Stjarnan}}||37 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||10||{{Lið Valur}} (14)||49||{{Lið Breiðablik}}||43 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||10||{{Lið Breiðablik}} (19)||61||{{Lið Valur}} |60 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||10||{{Lið Breiðablik}} (20)||56||{{Lið FH}} |48 |} <small>''Útskýringar: C19 = Tímabilið var flautað af eftir 16 umferðir vegna [[Covid-19 faraldurinn|COVID-19 faraldursins]]. Meðalstig réðu úrslitum.''</small> == Tölfræði == === Sigursælustu lið deildarinnar === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Hlutfall<ref>Hlutfall á milli titla og fjölda tímabila í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]] '''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||20||1977||2025||40%||9||Já, 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||14||1978||2023||30%||5||Já, 2 sinnum |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||6||1993||2003||20%||3||Já, 2 sinnum |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||4||1972||1976||24%||2||Já, 1 sinni |- |'''{{Lið Stjarnan}}'''||4||2011||2016||?%||1||Já, 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||3||1984||1987||12%||1||Já, 1 sinni |- |'''[[Mynd:Þór-KA.png|20px]] [[Þór/KA]]'''||2||2012||2017||?%||0||Nei |- |'''{{Lið Ármann}}'''||1||1973||1973||33%||0||Nei |- |} === Gengi frá 1979 === ==== 1979-1999 ==== :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Stofndeild kvenna í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1999|'99]] |- ||[[Mynd:UMFA.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Afturelding| Afturelding]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || |- ||[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] || bgcolor="gold"|1 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1|| ||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver" |2||bgcolor="FFCCCC"|7||||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2 |- ||||[[Boltafélag Ísafjarðar|BÍ]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || || || || |- ||||[[UMFS Dalvík|Dalvík]] || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || |- ||[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||bgcolor="#cc9966"|3||4||5||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||8 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||bgcolor="FFCCCC"|4 || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||7 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || ||6||8|| || || || || 7||bgcolor="FFCCCC"|7|| |- ||[[Mynd:Höttur.svg|15px]]||[[Höttur]]|| || || || || |||| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || |- ||[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||bgcolor="FFCCCC"|5 ||-||bgcolor="silver"|2||4 ||bgcolor="#cc9966"|3|| ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||4||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||5||4||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||4||6||6 |- ||[[Mynd:IBA.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]|| || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||6||7||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || |- ||[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||7||6||5||4||5 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||4||5||5||6||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || |- ||[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]]|| ||bgcolor="#cc9966"|3|| || || || || ||5||6||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] || || ||4||bgcolor="#cc9966"|3 ||4|| ||4||4||5||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||4||4||6||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="silver"|2|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1 |- ||[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Íþróttafélagið Leiknir|Leiknir]] || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]]||[[Týr (Vestmannaeyjum)|Týr]] || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8 || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFS.png|20px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|6|| ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="FFCCCC"|7|| || ||4||bgcolor="#cc9966"|3||5||5||5|| ||5||4 |- ||[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||bgcolor="silver"|2 || bgcolor="silver"|2 ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2|| ||3||bgcolor="gold"|1 ||2||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||4|| bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="#cc9966"|3|| bgcolor="silver"|2|| bgcolor="#cc9966"|3 |- ||[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| || ||bgcolor="FFCCCC"|8||-||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]|| || ||6||5||bgcolor="FFCCCC"|5|| || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]] || || || || || || ||5||6||bgcolor="FFCCCC"|8 || ||6||5||5||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || ||[[Mynd:Thorka-logo-rgb.jpg|20x20dp]] |- ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Þór/KA]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] || || || || || |||| || || || || ||6||5||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || |} ==== 2000-2017 ==== :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ! [[Landssímadeild kvenna í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|'17]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|'18]] |- ||[[Mynd:UMFA.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Afturelding| Afturelding]] || || || || || || || || ||6||8||8||7||7||8||8||bgcolor="FFCCCC"|9|| || |- ||[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] || bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||6||5||5||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2 |- ||||[[Boltafélag Ísafjarðar|BÍ]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||||[[UMFS Dalvík|Dalvík]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||8||7||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||6||7|| || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||6||7||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||6||6 |- ||[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] || || || || ||8|| || ||7||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] || || || || || || ||6||6||7||5||5||5||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||5||6||8||bgcolor="FFCCCC"|9|| |- ||[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] || ||6||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || ||7||7||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || || ||7 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| |- ||[[Mynd:Höttur.svg|15px]]||[[Höttur]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] || 6|| || || || ||8||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||10|| |- ||[[Mynd:IBA.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]|| || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || || || || || |- ||[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]||4||bgcolor="#cc9966"|3||4||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3|| || || || || ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||6||5||5||5 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] || || || || || || || || ||5||5||4||8||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || |- ||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||4||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="silver"|2||6||6||8||bgcolor="FFCCCC"|10|| || ||8||7||8 |- ||[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Íþróttafélagið Leiknir|Leiknir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]]||[[Týr (Vestmannaeyjum)|Týr]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFS.png|20px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] || || || || || || || || || || || || ||8||6||4||3||9|| |- ||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]||bgcolor="#cc9966"|3||5||6||5||5||6||4||5||5||4||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1||4 |- ||[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||5||4 ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="silver"|2||7||7||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3 |- ||[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] || || || || || || || || ||9|| || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || |- ||[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]] ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]] |- ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Þór/KA]] ||7||8||5||7||7|| ||8||8||4||bgcolor="#cc9966"|3 ||bgcolor="silver"|2||4||bgcolor="gold"|1||4||3||4||4||bgcolor="gold"|1 |- ||[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||bgcolor="FFCCCC"|10|| || |} == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Tengt efni == * [[Pepsideild karla]] * [[VISA-bikar kvenna]] * [[Lengjubikarinn]] {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild kvenna]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] pxt8hb23h00peu3mkgukez891of5h8i 1962610 1962608 2026-05-09T00:05:40Z ~2026-28095-38 116280 /* Sigursælustu lið deildarinnar */ 1962610 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Besta deild kvenna |mynd= |stofnár=1972 |ríki={{ISL}} Ísland |neðri deild=[[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]] |liðafjöldi=10 |píramída stig=[[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|Stig 1]] |bikarar= |núverandi meistarar= Breiðablik (2025) |sigursælasta lið=[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Beiðablik]] (''20'') |heimasíða }} '''Besta deild kvenna''' er efsta deild kvenna í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]]. Keppni meðal efstu liða kvenna hófst árið 1972, en ekki sem eiginleg deild. Í stað þess var riðlakeppni og það fyrirkomulag var við lýði á næstu þremur árum keppninar. Árið 1976 varð síðan fyrsta eiginlega úrvalsdeild kvenna, sem hét "1. deild kvenna". Það var þó ekki fyrr en 1995 sem að deildin var fyrst nefnd eftir styrktaraðilum. Síðar varð sameiginlegur styrktaraðili yfir úrvalsdeildir karla og kvenna, frá árinu 2000 og hefur haldist þannig síðan. Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild kvenna, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 4 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild. ==Núverandi lið (2026)== *{{Lið Breiðablik}} *{{Lið FH}} *Grindavík/Njarðvík *{{Lið ÍBV}} *[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur R.]] *{{Lið Stjarnan}} *{{Lið Tindastóll}} *{{Lið Valur}} *{{Lið Þór/KA}} *{{Lið Þróttur R.}} == Saga == {{Staðsetning liða í úrvalsdeild_kvenna|Float=right}} === Meistarasaga === {| class="wikitable sortable" bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" |Tímabil |Lið |Meistari |Stig |2. sæti |Stig |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1972|1972]]||8||{{FH Hafnarfjörður}} (1)||7||{{Lið Ármann}}||6 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1973|1973]]||8||{{Lið Ármann}} (1)||10||{{FH Hafnarfjörður}}||8 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1974|1974]]||11||{{FH Hafnarfjörður}} (2)||9||{{ÍA Akranes}}||12 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1975|1975]]||8||{{FH Hafnarfjörður}} (3)||6||{{Fram Reykjavík}}||6 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1976|1976]]||5||{{FH Hafnarfjörður}} (4)||15||{{Breiðablik}}||13 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1977|1977]]||6||{{Breiðablik}} (1)||16||{{Fram Reykjavík}}||15 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]]||4||{{Valur Reykjavík}} (1)||10||{{Breiðablik}}||8 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1979|1979]]||5||{{Breiðablik}} (2)||11||{{Valur Reykjavík}}||9 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1980|1980]]||4||{{Breiðablik}} (3)||6||{{Valur Reykjavík}}||4 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|1981]]'||8||'{{Breiðablik}} (4)||27||{{ÍA Akranes}}||22 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1982|1982]]||6||{{Breiðablik}} (5)||17||{{Valur Reykjavík}}||15 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1983|1984]]||6||{{Breiðablik}} (6)||18||{{Valur Reykjavík}}||14 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1984|1984]]||10||{{ÍA Akranes}} (1)||25||[[Mynd:Þór.png|20px]][[Íþróttafélagið Þór|Þór]]||15 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1989]]||8||{{ÍA Akranes}} (2)||40||{{Breiðablik}}||32 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1986|1986]]||7||{{Valur Reykjavík}} (2)||36||{{Breiðablik}}||30 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|1987]]||8||{{ÍA Akranes}} (3)||37||{{Valur Reykjavík}}||35 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|1988]]||8||{{Valur Reykjavík}} (3)||38||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]][[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]||27 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1989|1989]]||7||{{Valur Reykjavík}} (4)||32||{{ÍA Akranes}}||26 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1990|1990]]||6||{{Breiðablik}} (7)||24||{{ÍA Akranes}}||22 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1991|1991]]||8||{{Breiðablik}} (8)||32||{{Valur Reykjavík}}||31 |- align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||8||{{Breiðablik}} (9)||32||{{ÍA Akranes}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||7||{{KR Reykjavík}} (1)||30||{{Breiðablik}}||26 |- align="center" |'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]'''||8||{{Breiðablik}} (10)||40||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Mizunodeild kvenna 1995|1995]]||8||{{Breiðablik}} (11)||38||{{Valur Reykjavík}}||36 |- align="center" |[[Mizunodeild kvenna 1996|1996]]||8||{{Breiðablik}} (12)||42||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Stofndeild kvenna 1997|1997]]||8||{{KR Reykjavík}} (2)||42||{{Breiðablik}}||34 |- align="center" |[[Meistaradeild kvenna 1998|1998]]||8||{{KR Reykjavík}} (3)||39||{{Valur Reykjavík}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Meistaradeild kvenna 1999|1999]]||8||{{KR Reykjavík}} (4)||40||{{Breiðablik}}||32 |- align="center" |[[Landssímadeild kvenna 2000|2000]]||8||{{Breiðablik}} (13)||37||{{KR Reykjavík}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Símadeild kvenna 2001|2001]]||8||{{Breiðablik}} (14)||32||{{KR Reykjavík}}||31 |- align="center" |[[Símadeild kvenna 2002|2002]]||8||{{KR Reykjavík}} (5)||39||{{Breiðablik}}||31 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2003|2003]]||8||{{KR Reykjavík}} (6)||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||32 |- align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2004|2004]]||8||{{Valur Reykjavík}} (5)||40||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||32 |- bgcolor="#efefef" align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2005|2005]]||8||{{Breiðablik}} (15)||40||{{Valur Reykjavík}}||36 |-align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2006|2006]]||8||{{Valur Reykjavík}} (6)'||39||{{Breiðablik}}||36 |- bgcolor="#efefef" align="center" |'[[Landsbankadeild kvenna 2007|2007]]||9||{{Valur Reykjavík}} (7)||51||{{KR Reykjavík}}||48 |-align="center" |[[Landsbankadeild kvenna 2008|2008]]||10||{{Valur Reykjavík}} (8)||46||{{KR Reykjavík}}||43 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna 2009|2009]]||10||{{Valur Reykjavík}} (9)||44||{{Breiðablik}}||39 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna 2010|2010]]||10||{{Valur Reykjavík}} (10)||45||{{Lið Þór/KA}}||37 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna 2011|2011]]||10||{{Lið Stjarnan}} (1)||51||{{Lið Valur}}||42 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||10||{{Lið Þór/KA}} (1)||45||{{Lið ÍBV}}||38 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||10||{{Lið Stjarnan}} (2)||54||{{Lið Valur}}||39 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||10||{{Lið Stjarnan}} (3)||49||{{Lið Breiðablik}}||41 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||10||{{Lið Breiðablik}} (16)||50||{{Lið Stjarnan}}||45 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||10||{{Lið Stjarnan}} (4)||44||{{Lið Breiðablik}}||39 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||10||{{Lið Þór/KA}} (2)||44||{{Lið Breiðablik}}||42 |-align="center" |[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||10||{{Lið Breiðablik}} (17)||46||{{Lið Þór/KA}}||41 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||10||{{Lið Valur}} (11)||50||{{Lið Breiðablik}}||48 |-align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]]||10||{{Lið Breiðablik}} (18) ^C19 |2,8 |{{Lið Valur}} |2,5 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]]||10||{{Lið Valur}} (12)||45||{{Lið Breiðablik}}||36 |-align="center" |[[Efsta deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||10||{{Lið Valur}} (13)||43||{{Lið Stjarnan}}||37 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||10||{{Lið Valur}} (14)||49||{{Lið Breiðablik}}||43 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||10||{{Lið Breiðablik}} (19)||61||{{Lið Valur}} |60 |-bgcolor="#efefef" align="center" |[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||10||{{Lið Breiðablik}} (20)||56||{{Lið FH}} |48 |} <small>''Útskýringar: C19 = Tímabilið var flautað af eftir 16 umferðir vegna [[Covid-19 faraldurinn|COVID-19 faraldursins]]. Meðalstig réðu úrslitum.''</small> == Tölfræði == === Sigursælustu lið deildarinnar === {| class="wikitable sortable" ! style="background:silver;" | Lið ! style="background:silver;" | Titlar ! style="background:silver;" | Fyrsti titill ! style="background:silver;" | Síðasti titill ! style="background:silver;" | Hlutfall<ref>Hlutfall á milli titla og fjölda tímabila í efstu deild</ref> ! style="background:silver;" | Varðir titlar ! style="background:silver;" | Unnið tvöfalt |- |[[Mynd:Breidablik.png|20px]] '''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||20||1977||2025||40%||9||Já, 4 sinnum |- |[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||14||1978||2023||30%||5||Já, 2 sinnum |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||6||1993||2003||20%||3||Já, 2 sinnum |- |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||4||1972||1976||24%||2||Já, 1 sinni |- |[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''{{Lið Stjarnan}}'''||4||2011||2016||?%||1||Já, 1 sinni |- |[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||3||1984||1987||12%||1||Já, 1 sinni |- |'''[[Mynd:Þór-KA.png|20px]] [[Þór/KA]]'''||2||2012||2017||?%||0||Nei |- |'''{{Lið Ármann}}'''||1||1973||1973||33%||0||Nei |- |} === Gengi frá 1979 === ==== 1979-1999 ==== :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1979|'79]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1980|'80]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|'81]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1982|'82]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1983|'83]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1984|'84]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|'85]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1986|'86]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|'87]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|'88]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1989|'89]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1990|'90]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1991|'91]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|'92]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1993|'93]] ! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|'94]] ! [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1995|'95]] ! [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1996|'96]] ! [[Stofndeild kvenna í knattspyrnu 1997|'97]] ! [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1998|'98]] ! [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1999|'99]] |- ||[[Mynd:UMFA.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Afturelding| Afturelding]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || |- ||[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] || bgcolor="gold"|1 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1|| ||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver" |2||bgcolor="FFCCCC"|7||||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2 |- ||||[[Boltafélag Ísafjarðar|BÍ]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || || || || |- ||||[[UMFS Dalvík|Dalvík]] || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || |- ||[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||bgcolor="#cc9966"|3||4||5||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||8 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||bgcolor="FFCCCC"|4 || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||7 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || ||6||8|| || || || || 7||bgcolor="FFCCCC"|7|| |- ||[[Mynd:Höttur.svg|15px]]||[[Höttur]]|| || || || || |||| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || |- ||[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||bgcolor="FFCCCC"|5 ||-||bgcolor="silver"|2||4 ||bgcolor="#cc9966"|3|| ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||4||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||5||4||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||4||6||6 |- ||[[Mynd:IBA.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]|| || || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||6||7||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || |- ||[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||7||6||5||4||5 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||4||5||5||6||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || |- ||[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]]|| ||bgcolor="#cc9966"|3|| || || || || ||5||6||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] || || ||4||bgcolor="#cc9966"|3 ||4|| ||4||4||5||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||4||4||6||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="silver"|2|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1 |- ||[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Íþróttafélagið Leiknir|Leiknir]] || || ||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]]||[[Týr (Vestmannaeyjum)|Týr]] || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8 || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFS.png|20px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] || || || || || || || bgcolor="FFCCCC"|6|| ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="FFCCCC"|7|| || ||4||bgcolor="#cc9966"|3||5||5||5|| ||5||4 |- ||[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||bgcolor="silver"|2 || bgcolor="silver"|2 ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2|| ||3||bgcolor="gold"|1 ||2||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||4|| bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="#cc9966"|3|| bgcolor="silver"|2|| bgcolor="#cc9966"|3 |- ||[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| || ||bgcolor="FFCCCC"|8||-||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]|| || ||6||5||bgcolor="FFCCCC"|5|| || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]] || || || || || || ||5||6||bgcolor="FFCCCC"|8 || ||6||5||5||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || ||[[Mynd:Thorka-logo-rgb.jpg|20x20dp]] |- ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Þór/KA]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] || || || || || |||| || || || || ||6||5||bgcolor="FFCCCC"|6|| || || || || || || |} ==== 2000-2017 ==== :{| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Tímabil ! [[Landssímadeild kvenna í knattspyrnu 2000|'00]] ! [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2001|'01]] ! [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2002|'02]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2003|'03]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|'04]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2005|'05]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2006|'06]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2007|'07]] ! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|'08]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2009|'09]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2010|'10]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2011|'11]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|'12]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|'13]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|'14]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|'15]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|'16]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|'17]] ! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|'18]] |- ||[[Mynd:UMFA.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Afturelding| Afturelding]] || || || || || || || || ||6||8||8||7||7||8||8||bgcolor="FFCCCC"|9|| || |- ||[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] || bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||6||5||5||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2 |- ||||[[Boltafélag Ísafjarðar|BÍ]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||||[[UMFS Dalvík|Dalvík]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||8||7||bgcolor="FFCCCC"|7|| ||6||7|| || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||6||7||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||6||6 |- ||[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] || || || || ||8|| || ||7||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] || || || || || || ||6||6||7||5||5||5||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||5||6||8||bgcolor="FFCCCC"|9|| |- ||[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] || ||6||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || ||7||7||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || || ||7 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] || || || ||bgcolor="FFCCCC"|8|| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| |- ||[[Mynd:Höttur.svg|15px]]||[[Höttur]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] || 6|| || || || ||8||bgcolor="FFCCCC"|7|| || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||10|| |- ||[[Mynd:IBA.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]|| || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| ||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || || || || || |- ||[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]||4||bgcolor="#cc9966"|3||4||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3|| || || || || ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2||bgcolor="#cc9966"|3||6||5||5||5 |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] || || || || || || || || ||5||5||4||8||bgcolor="FFCCCC"|10|| || || || || |- ||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||bgcolor="silver"|2||bgcolor="silver"|2 ||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||4||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="silver"|2|| bgcolor="silver"|2||6||6||8||bgcolor="FFCCCC"|10|| || ||8||7||8 |- ||[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Íþróttafélagið Leiknir|Leiknir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]]||[[Týr (Vestmannaeyjum)|Týr]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:UMFS.png|20px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] || || || || || || || || || || || || ||8||6||4||3||9|| |- ||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]||bgcolor="#cc9966"|3||5||6||5||5||6||4||5||5||4||4||bgcolor="gold"|1||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1||4 |- ||[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||5||4 ||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||bgcolor="gold"|1|| bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="gold"|1||bgcolor="silver"|2||4|| bgcolor="silver"|2||7||7||bgcolor="#cc9966"|3||bgcolor="#cc9966"|3 |- ||[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || |- ||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] || || || || || || || || ||9|| || || || ||bgcolor="FFCCCC"|9|| || || || |- ||[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]] ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]] |- ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Þór/KA]] ||7||8||5||7||7|| ||8||8||4||bgcolor="#cc9966"|3 ||bgcolor="silver"|2||4||bgcolor="gold"|1||4||3||4||4||bgcolor="gold"|1 |- ||[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] || || || || || || || || || || || ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||bgcolor="FFCCCC"|10|| ||bgcolor="FFCCCC"|10|| || |} == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Tengt efni == * [[Pepsideild karla]] * [[VISA-bikar kvenna]] * [[Lengjubikarinn]] {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} [[Flokkur:Knattspyrna]] [[Flokkur:Landsbankadeild kvenna]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] hurggix5iic8m35u6l4qofdmgfq7eds 0 43410 1962606 1933584 2026-05-08T23:54:58Z ~2026-28095-38 116280 /* Áhorfendur á úrslitaleikjum */ 1962606 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Bikarkeppni karla |stofnár= 1960 |liðafjöldi=32 |ríki= {{ISL}} [[Ísland]] |keppnistímabil= |núverandi meistarar= [[Knattspyrnudeild Vestra |Vestri]] (1) |sigursælasta lið={{Lið KR}} (14) |úrslitaleikur= [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] - {{Lið Valur}}<br>[[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] (2025) |mótasíður= }} '''Bikarkeppni karla í knattspyrnu''' (''Mjólkurbikar karla'') er keppni á [[Ísland]]i sem fer fram milli aðildarfélaga [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. Leikið er samkvæmt útsláttarfyrirkomulagi þannig að sigurvegari leiks heldur áfram keppni en taplið er úr leik. Viðureignir eru valdar af handahófi. Í bikarkeppninni er leikið til þrautar. Sé jafnt eftir venjulegan leiktíma skal framlengt og sé enn jafnt skal fara fram vítaspyrnukeppni. Aðalstyrktaraðili er [[Mjólkursamsalan]]. Mótið tók aftur upp nafnið ''Mjólkurbikarinn'' frá og með árinu 2018 en bikarkeppnin bar einnig sama nafn á árunum frá 1986-1996.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/mjolkurbikarinn-snyr-aftur|title=Mjólkurbikarinn snýr aftur|last=hanssteinar|date=2018-04-05|website=RÚV|language=en|access-date=2019-09-11}}</ref> Á upphafsárum keppninnar frá 1960 til 1972 var úrslitaleikurinn leikinn á [[Melavöllurinn|Melavellinum]], sem var malarvöllur. En frá árinu 1973 hefur úrslitaleikurinn verið leikinn á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]]. Undankeppni hefst að venju í aprílmánuði en í henni leika öll félög að frátöldum þeim sem taka þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeild karla]]. Svæðakeppni skal viðhöfð í undankeppninni og hún uppsett þannig að 20 lið komist áfram í aðalkeppnina, 32-liða úrslitin, ásamt 12 liðum [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeildarinnar]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ksi.is/media/logogreglugerdir/reglugerdir/April-2013-Reglugerd-KSI-um-knattspyrnumot---leidrett-22.-mai.pdf|titill=Reglugerð KSÍ um knattspyrnumót|höfundur=|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2013|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=}}</ref> [[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2022]], á milli FH og Víkings fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] þann 1. október 2022. [[Knattspyrnudeild Vestra |Vestri]] eru núverandi bikarmeistarar eftir að hafa lagt [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]] af velli í úrslitum bikarkeppninnar þann 22. ágúst 2025. == Sigurvegarar == {| class="wikitable sortable" style="font-size:82%;" !style="background:silver;" |Ár !style="background:silver;" |Sigurvegari !style="background:silver;" |Úrslit !style="background:silver;" |2. sæti |<small><<>></small> !style="background:silver;" |Undanúrslit !style="background:silver;" |Undanúrslit !style="background:silver;" |<small>Fjöldi<br/>liða</small> |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1960|1960]] || ''{{Lið KR}}''|| 2-0|| {{Lið Fram}} || ||{{Lið KR}} 2-1 [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]||{{Lið Fram}} 2-0 {{Lið ÍA}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1961|1961]] || ''{{Lið KR}}'' ||4-3|| {{Lið ÍA}} || ||{{Lið KR}} 2-1 {{Lið Fram}}||{{Lið ÍA}} 2-1 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1962|1962]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-0|| {{Lið Fram}} || ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið ÍBA}}||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1963|1963]] || ''{{Lið KR}}''||4-1|| {{Lið ÍA}} || ||{{Lið KR}} 3-2 {{Lið Keflavík}}||{{Lið ÍA}} 6-1 {{Lið Valur}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1964|1964]] || ''{{Lið KR}}'' ||4-0|| {{Lið ÍA}} || ||{{Lið KR}} 2-1 {{Lið KR}}-b||{{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Fram}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1965|1965]] || ''{{Lið Valur}}'' ||5-3|| {{Lið ÍA}} || ||{{Lið Valur}} 3-2 {{Lið ÍBA}}||{{Lið ÍA}} 1-1, 2-0 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1966|1966]] || ''{{Lið KR}}'' ||1-0|| {{Lið Valur}} || ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Keflavík}}||{{Lið Valur}} 5-0 {{Lið Þróttur R.}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1967|1967]] || ''{{Lið KR}}''|| 3-0|| {{Lið Víkingur R.}} || ||{{Lið KR}} 3-3, 1-0 {{Lið Fram}}||{{Lið Víkingur R.}} 1-0 {{Lið ÍA}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1968|1968]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-1|| {{Lið KR}}-b || ||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Fram}}||{{Lið KR}}-b {{Lið Valur}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1969|1969]] || ''{{Lið ÍBA}}'' ||1-1, 3-2 ([[Framlenging|frl.]]) ||{{Lið ÍA}} || ||{{Lið ÍBA}} 3-1 {{Lið Selfoss}}||{{Lið ÍA}} 4-1 {{Lið KR}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1970|1970]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}} || ||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið KR}}||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1971|1971]] || ''{{Lið Víkingur R.}}'' ||1-0|| {{Lið Breiðablik}} || ||{{Lið Víkingur R.}} 2-0 {{Lið ÍA}}||{{Lið Breiðablik}} 1-0 {{Lið Fram}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1972|1972]] || ''{{Lið ÍBV}}''||2-0|| {{Lið FH}} || ||{{Lið ÍBV}} 4-0 {{Lið Valur}}||{{Lið Keflavík}} 0-0, 0-2 {{Lið FH}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1973|1973]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið Keflavík}} || ||{{Lið Fram}} 4-0 {{Lið ÍBV}}||{{Lið ÍA}} 0-3 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1974|1974]] || ''{{Lið Valur}}''||4-1|| {{Lið ÍA}} || ||{{Lið Valur}} 2-2, 2-1 {{Lið Víkingur R.}}||{{Lið Völsungur}} 0-2 {{Lið ÍA}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1975|1975]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||1-0|| {{Lið ÍA}} || ||{{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið KR}}||{{Lið ÍA}} 1-0 {{Lið Valur}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1976|1976]] || ''{{Lið Valur}}''||3-0|| {{Lið ÍA}} || ||{{Lið Valur}} 0-0, 3-0 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið FH}} 2-3 {{Lið ÍA}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1977|1977]] || ''{{Lið Valur}}''||2-1 ||{{Lið Fram}} || ||{{Lið FH}} 0-3 {{Lið Fram}}||{{Lið Valur}} 4-0 {{Lið ÍBV}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1978|1978]] || ''{{Lið ÍA}}''||1-0|| {{Lið Valur}} || ||{{Lið Breiðablik}} 0-1 {{Lið ÍA}}||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið Valur}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1979|1979]] || ''{{Lið Fram}}'' ||1-0|| {{Lið Valur}} || ||{{Lið Þróttur R.}} 2-2, 0-2 {{Lið Fram}}||{{Lið Valur}} 2-1 {{Lið ÍA}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1980|1980]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}} || ||{{Lið FH}} 0-1 {{Lið Fram}}||{{Lið Breiðablik}} 2-3 {{Lið ÍBV}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1981|1981]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||3-2|| {{Lið Fram}} || ||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið ÍBV}}||{{Lið Fram}} 1-0 {{Lið Fylkir}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1982|1982]] || ''{{Lið ÍA}}''||2-1|| {{Lið Keflavík}} || ||{{Lið Víkingur R.}} 1-2 {{Lið ÍA}}||{{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið KR}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1983|1983]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1 ([[Framlenging|frl.]])|| {{Lið ÍBV}} || ||{{Lið ÍA}} 4-2 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið FH}} 2-2, 1-4 {{Lið ÍBV}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1984|1984]] || '''{{Lið ÍA}}''' ||2-1|| {{Lið Fram}} || ||{{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Þróttur R.}}||{{Lið Fram}} 3-1 {{Lið KR}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1985|1985]] || ''{{Lið Fram}}''||3-1|| {{Lið Keflavík}} || ||{{Lið Fram}} 3-0 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Keflavík}} 2-0 {{Lið KA}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1986|1986]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1|| {{Lið Fram}} || ||{{Lið ÍA}} 3-1 {{Lið Valur}}||{{Lið Fram}} 2-0 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1987|1987]] || ''{{Lið Fram}}''||5-0 ||{{Lið Víðir}} || ||{{Lið Fram}} 3-1 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Víðir}} 1-0 {{Lið Valur}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1988|1988]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið Keflavík}} || ||{{Lið Víkingur R.}} 0-1 {{Lið Valur}}||[[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 0-1 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1989|1989]] || ''{{Lið Fram}}'' ||3-1|| {{Lið KR}} || ||{{Lið Keflavík}} 3-4 {{Lið Fram}}||{{Lið ÍBV}} 2-3 {{Lið KR}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1990|1990]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-1,&nbsp;0-0&nbsp;(end.)<br/>(5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið KR}} || ||{{Lið Valur}} 2-0 {{Lið Víkingur R.}}||{{Lið Keflavík}} 2-4 {{Lið KR}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1991|1991]] || ''{{Lið Valur}}'' || 1-1,&nbsp;1-0&nbsp;(end.)|| {{Lið FH}} || ||{{Lið Þór Ak.}} 0-0 (3-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Valur}}||{{Lið Víðir}} 1-3 {{Lið FH}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1992|1992]] || ''{{Lið Valur}}''||5-2 ([[Framlenging|frl.]]) || {{Lið KA}} || ||{{Lið Fylkir}} 2-4 {{Lið Valur}}||{{Lið KA}} 2-0 {{Lið ÍA}}|| |- |[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1993|1993]] || ''{{Lið ÍA}}''||2-1|| {{Lið Keflavík}} || ||{{Lið KR}} 0-1 {{Lið ÍA}}||{{Lið Valur}} 1-2 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1994|1994]] || ''{{Lið KR}}'' || 2-0 ||{{Lið Grindavík}} || ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Stjarnan}} 3-3 (2-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) {{Lið Grindavík}}|| |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1995|1995]] || ''{{Lið KR}}'' ||2-1|| {{Lið Fram}} || ||{{Lið Keflavík}} 0-1 {{Lið KR}}||{{Lið Fram}} 0-0 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Grindavík}} || |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1996|1996]] || ''{{Lið ÍA}}''|| 2-1|| {{Lið ÍBV}} || ||{{Lið Þór Ak.}} 0-3 {{Lið ÍA}} ||{{Lið ÍBV}} 1-0 {{Lið KR}}|| |- |[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1997|1997]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||1-1, 0-0 (end.)<br/>(5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið ÍBV}} || ||{{Lið Keflavík}} 1-0 [[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]]||{{Lið ÍBV}} 3-0 {{Lið KR}}|| |- |[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1998|1998]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-0||[[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] || ||{{Lið ÍBV}} 2-0 {{Lið Breiðablik}} ||{{Lið Grindavík}} 0-2 [[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] || |- |[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1999|1999]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-1|| {{Lið ÍA}} || ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið ÍA}} 3-0 {{Lið ÍBV}}|| |- |[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2000|2000]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}} || ||{{Lið ÍA}} 1-1 (5-3 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið FH}}||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Fylkir}}|| |- |[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2001|2001]] || ''{{Lið Fylkir}}'' ||2-2 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið KA}} || ||{{Lið ÍA}} 0-2 {{Lið Fylkir}}||{{Lið FH}} 0-3 {{Lið KA}}|| |- |[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2002|2002]] || ''{{Lið Fylkir}}'' ||3-1|| {{Lið Fram}} || ||{{Lið KA}} 2-3 {{Lið Fylkir}}||{{Lið ÍBV}} 1-2 {{Lið Fram}}|| |- |[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2003|2003]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||1-0 ||{{Lið FH}} || ||{{Lið KA}} 1-4 {{Lið ÍA}}||{{Lið FH}} 3-2 {{Lið KR}}|| |- |[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2004|2004]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||3-0|| {{Lið KA}} || ||{{Lið HK}} 0-1 {{Lið Keflavík}}||{{Lið FH}} 0-1 {{Lið KA}}|| |- |[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2005|2005]] || ''{{Lið Valur}}''||1-0 || {{Lið Fram}} || ||{{Lið Valur}} 2-0 {{Lið Fylkir}}||{{Lið Fram}} 2-2 (7-6 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið FH}}|| |- |[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2006|2006]] || ''{{Lið Keflavík}}''||2-0 || {{Lið KR}} || ||{{Lið Víkingur R.}} 0-4 {{Lið Keflavík}}||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið KR}}|| |- |[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2007|2007]] || ''{{Lið FH}}''||2-1 ([[Framlenging|frl.]])|| {{Lið Fjölnir}} || ||{{Lið FH}} 3-1 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið Fylkir}} 1-2 {{Lið Fjölnir}}|| |- |[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2008|2008]] || ''{{Lið KR}}''||1-0 || {{Lið Fjölnir}} || ||{{Lið Breiðablik}} 1-1 (1-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið KR}}||{{Lið Fylkir}} 3-4 {{Lið Fjölnir}}|| |- |[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2009|2009]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||2-2 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) || {{Lið Fram}} || || {{Lið Breiðablik}} 3-2 {{Lið Keflavík}} || {{Lið Fram}} 1-0 {{Lið KR}}|| |- |[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2010|2010]] || '''{{Lið FH}}'''||4-0|| {{Lið KR}} || ||{{Lið FH}} 3-1 {{Lið Víkingur Ó.}}||{{Lið KR}} 4-0 {{Lið Fram}}|| |- |[[Valitor-bikar karla í knattspyrnu 2011|2011]] || ''{{Lið KR}}''||2-0||{{Lið Þór Ak.}} || ||{{Lið BÍ/Bolungarvík}} 1-4 {{Lið KR}}||{{Lið Þór Ak.}} 2-0 {{Lið ÍBV}}|| |- |[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2012|2012]] || ''{{Lið KR}}''||2-1||{{Lið Stjarnan}} || ||{{Lið Grindavík}} 0-1 {{Lið KR}}||{{Lið Stjarnan}} 3-0 {{Lið Þróttur R.}}|| |- |[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2013|2013]] || ''{{Lið Fram}}'' ||3-3 (7-6 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið Stjarnan}} || ||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið Stjarnan}} 2-1 {{Lið KR}}|| 61 |- |[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2014|2014]] || ''{{Lið KR}}'' ||2-1|| {{Lið Keflavík}} || ||{{Lið ÍBV}} 2-5 {{Lið KR}}||{{Lið Keflavík}} 0-0 (4-2 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Víkingur R.}}|| |- |[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2015|2015]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið KR}} || ||{{Lið KA}} 1-1 (4-5 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) {{Lið Valur}}||{{Lið KR}} 4-1 {{Lið ÍBV}}|| |- |[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2016|2016]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið ÍBV}} || ||{{Lið Selfoss}} 1-2 {{Lið Valur}}||{{Lið ÍBV}} 1-0 {{Lið FH}}|| |- |[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2017|2017]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||1-0|| {{Lið FH}} || ||{{Lið Stjarnan}} 1-2 {{Lið ÍBV}}||{{Lið FH}} 1-0 {{Lið Leiknir R.}}|| |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2018|2018]] || ''{{Lið Stjarnan}}'' ||0-0 (4-1 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) || {{Lið Breiðablik}} || ||{{Lið Stjarnan}} 2-0 {{Lið FH}}||{{Lið Breiðablik}} 2-2 (6-4 vít.) {{Lið Víkingur Ó.}}|| |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2019|2019]] || '''{{Lið Víkingur R.}} ||1-0|| {{Lið FH}} || ||{{Lið Víkingur R.}} 3-1 {{Lið Breiðablik}}|| {{Lið FH}} 3-1 {{Lið KR}}|| |- |[[2020]] || ''Keppni hætt v. Covid-19 || || || ||{{Lið Valur}} - {{Lið KR}}||{{Lið ÍBV}} - {{Lið FH}} || |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|2021]] || '''{{Lið Víkingur R.}} '''|| 3-0||{{Lið ÍA}} || ||{{Lið Víkingur R.}} 3-0 [[Íþróttafélagið Vestri|Vestri]]|| {{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Keflavík}}|| |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2022|2022]] || '''{{Lið Víkingur R.}}'''|| 3-2 ||{{Lið FH}} || ||{{Lið Breiðablik}} 0-3 {{Lið Víkingur R.}}|| {{Lið FH}} 2-1 {{Lið KA}}|| |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2023|2023]] || '''{{Lið Víkingur R.}}'''|| 3-1 ||{{Lið KA}} || ||{{Lið Víkingur R.}} 4-1 {{Lið KR}}|| {{Lið KA}} 2-2 (3-1 vít.) {{Lið Breiðablik}}|| |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2024|2024]] || '''{{Lið KA}}'''|| 2-0 ||{{Lið Víkingur R.}} || ||{{Lið Víkingur R.}} 1-1 (5-4 vít.) {{Lið Stjarnan}}|| {{Lið KA}} 3-2 {{Lið Valur}}|| |- |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2025|2025]] || '''[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]'''|| 1-0 || {{Lið Valur}} || ||{{Lið Valur}} 3-1 {{Lið Stjarnan}}|| [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] 0-0 (5-4 vít.) {{Lið Fram}}|| |} ==Styrktaraðilar== [[Mynd:Coppa islanda.jpg|thumb|VISA-bikar.]] === Nafn bikarkeppninnar === {| class="wikitable" style="text-align: center" |- | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | ''<span style="background: black; color: white;">Tímabil'' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | '''<span style="background: black; color: white;">Ár<span style="color: white;">''' | width="33%" style="color:#000000; background:black; text-align:center;" | ''<span style="background: black; color: white;">Styrktaraðili<span style="color: white;">'' |- |26||1960-1985||''enginn'' |- |11||1986-1996||Mjólkurbikar karla |- |10||1997-2002||Coca-Cola bikar karla |- |8||2003-2010||VISA-bikar karla |- |1||2011||Valitor-bikar karla |- | 6||2012-2017||Borgunarbikar karla |- |8 |2018- |Mjólkurbikar karla |} === Verðlaunafé bikarkeppninnar === Upplýsingar úr ársskýrslu KSÍ<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ksi.is/library/Skrar/arsthing-KSi/KSI%20%C3%A1rsskyrsla%202018.pdf|titill=Ársskýrsla KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=|ár=2019|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> {| class="wikitable" !Sæti !Verðlaunafé |- |1 |1.000.000 kr. |- |2 |500.000 kr. |- |3-4 |300.000 kr. |- |5-8 |200.000 kr. |- |9-16 |137.500 kr. |} == Úrslitaleikir bikakeppninnar == === Sigrar í úrslitaleikjum === {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- |{{Lið KR}} | 14 | 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1967, 1994, 1995, 1999, 2008, 2011, 2012, 2014 |- |{{Lið Valur}} | 11 | 1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, 2005, 2015, 2016 |- |{{Lið ÍA}} | 9 | 1978, 1982, 1983, 1984, 1986, 1993, 1996, 2000, 2003 |- |{{Lið Fram}} | 8 | 1970, 1973, 1979, 1980, 1985, 1987, 1989, 2013 |- |{{Lið ÍBV}} | 5 | 1968, 1972, 1981, 1998, 2017 |- |{{Lið Víkingur R.}} | 5 | 1971, 2019, 2021, 2022, 2023 |- |{{Lið Keflavík}} | 4 | 1975, 1997, 2004, 2006 |- |{{Lið FH}} | 2 | 2007, 2010 |- |{{Lið Fylkir}} | 2 | 2001, 2002 |- |[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] | 1 | 2025 |- |{{Lið KA}} | 1 | 2024 |- |{{Lið Stjarnan}} | 1 | 2018 |- |{{Lið Breiðablik}} | 1 | 2009 |- |{{Lið ÍBA}} + | 1 | 1969 |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> === Besti árangur annarra liða === ;2. sæti ** {{Lið Fjölnir}} 2 sinnum (2007, 2008) ** {{Lið Þór Ak.}} 1 sinni (2011) ** {{Lið Grindavík}} 1 sinni (1994) ** {{Lið Víðir}} 1 sinni (1987) ** [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 1 sinni (1998) + ** {{Lið KR}} B-lið 1 sinni (1968) + ;Undanúrslit ** {{Lið Þróttur R.}} 7 sinnum (1966, 1978, 1979, 1981, 1984, 2006, 2012) ** [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] 3 sinnum (2011 sem BÍ/Bolungarvík, 2021, 2025) ** {{Lið Víkingur Ó.}} 2 sinnum (2010, 2018) ** {{Lið Selfoss}} 2 sinnum (1969, 2016) ** {{Lið Leiknir R.}} 1 sinni (2017) ** {{Lið HK}} 1 sinni (2004) ** {{Lið Völsungur}} 1 sinni (1974) ;8-liða úrslit ** {{Lið Haukar}} 3 sinnum (1972, 2007, 2008) ** {{Lið Þróttur N.}} 2 sinnum (1978, 1980) + ** {{Lið Afturelding}} 1 sinni (2025) ** [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] 1 sinni (1960) ** {{Lið Ægir}} 1 sinni (2022) ** [[Kórdrengir]] 1 sinni (2022) + ** {{Lið ÍR}} 1 sinni (2021) ** {{Lið Njarðvík}} 1 sinni (2019) ** {{Lið Grótta}} 1 sinni (2013) ** {{Lið Sindri}} 1 sinni (1999) ** {{Lið Skallagrímur}} 1 sinni (1997) ** {{Lið Tindastóll}} 1 sinni (1988) ** {{Lið Reynir S.}} 1 sinni (1982) ** {{Lið Einherji}} 1 sinni (1978) ** [[Knattspyrnufélagið Hörður|Hörður Ísafirði]] 1 sinni (1970) ** {{Lið KS}} 1 sinni (1980) + ** [[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]] [[Knattspyrnufélagið Týr|Týr Ve.]] 1 sinni (1962) + ;16-liða úrslit ** {{Lið Fjarðabyggð}} 5 sinnum (2006, 2007, 2009, 2010, 2015) + ** {{Lið Hamar}} 3 sinnum (2008, 2011, 2014) ** {{Lið Höttur}} 3 sinnum (1993, 2009, 2012) ** {{Lið Kári}} 2 sinnum (2018, 2025) ** {{Lið KV}} 2 sinnum (2014, 2015) ** {{Lið Huginn}} 2 sinnum (1982, 1989) + ** {{Lið Austri}} 2 sinnum (1984, 1986) + ** {{Lið ÍH}} 1 sinni (2024) ** [[Dalvík/Reynir]] 1 sinni (2022) ** {{Lið KFS}} 1 sinni (2021) ** {{Lið Magni}} 1 sinni (2013) ** [[Knattspyrnufélag Breiðholts]] 1 sinni (2012) ** [[Knattspyrnufélagið Valur/Austri]] 1 sinni (1999) + ** [[Ungmennafélagið Valur|Valur Reyðarfirði]] 1 sinni (1992) + ** {{Lið Ármann}} 1 sinni (1970, 12-liða úrslit) + ** [[Íþróttafélag Kópavogs]] 1 sinni (1991) + ** [[Ungmennafélag Hveragerðis og Ölfuss]] 1 sinni (1986) + ** [[Knattspyrnufélagið Árvakur]] 1 sinni (1985) + ** [[Ungmennafélagið Víkverji]] 1 sinni (1983) + ** [[Ungmennafélagið Árroðinn]] 1 sinni (1981) + ** [[UMF Reynir Árskógsströnd|Reynir Árskógsströnd]] 1 sinni (1977) + ** {{Lið Þór Þ.}} 1 sinni (1975) + + Keppir ekki lengur undir eigin merkjum. ++ Gæti enn orðið bikarmeistari === Flest mörk í úrslitaleikjum === {| class="wikitable" |- ! Mörk ! Leikmaður |- | 6 | [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] Gunnar Felixson |- | 6 | [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Guðmundur Steinsson |- | 4 | [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Marteinn Geirsson |- | 4 | [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''/'' [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] Pétur Pétursson (ÍA 3, KR 1) |- | 4 | [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Pétur Ormslev |} === Áhorfendur á úrslitaleikjum === Fjöldi áhorfenda á úrslitaleikjum og dagsetningar þeirra frá aldamótum<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentGames/Rounds/?motnumer=32029|title=Stakt mót - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2019-09-11}}</ref> {| class="wikitable" |+ !Nafn !'''Ár''' ! colspan="2" |Viðureign !Fjöldi !Dagsetning |- |''Coca-Cola bikar karla'' |'''2001''' |''{{Lið Fylkir}}'' |''{{Lið KA}}'' |2.839 |[[29. september|29.september]] |- |''Coca-Cola bikar karla'' |'''2002''' |''{{Lið Fram}}'' |''{{Lið Fylkir}}'' |3.376 |[[28. september|28.september]] |- |''VISA-bikar karla'' |'''2003''' |''{{Lið ÍA}}'' |''{{Lið FH}}'' |4.723 |[[27. september|27.september]] |- |''VISA-bikar karla'' |[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2004|'''2004''']] |''{{Lið KA}}'' |''{{Lið Keflavík}}'' |2.049 |[[2. október|2.október]] |- |''VISA-bikar karla'' |[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2005|'''2005''']] |''{{Lið Fram}}'' |''{{Lið Valur}}'' |5.162 |[[24. september|24.september]] |- |''VISA-bikar karla'' |[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2006|'''2006''']] |''{{Lið KR}}'' |''{{Lið Keflavík}}'' |4.699 |[[30. september|30.september]] |- |''VISA-bikar karla'' |[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2007|'''2007''']] |''{{Lið FH}}'' |''{{Lið Fjölnir}}'' |3.739 |[[6. október|6.október]] |- |''VISA-bikar karla'' |[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2008|'''2008''']] |''{{Lið KR}}'' |''{{Lið Fjölnir}}'' |4.524 |[[4. október|4.október]] |- |''VISA-bikar karla'' |[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2009|'''2009''']] |''{{Lið Fram}}'' |''{{Lið Breiðablik}}'' |4.766 |[[3. október|3.október]] |- |''VISA-bikar karla'' |[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2010|'''2010''']] |''{{Lið FH}}'' |''{{Lið KR}}'' |5.438 |[[14. ágúst|14.ágúst]] |- |''Valitor-bikar karla'' |[[Úrslitaleikur Valitor-bikar karla 2011|'''2011''']] |''{{Lið Þór Ak.}}'' |''{{Lið KR}}'' |5.327 |[[13. ágúst|13.ágúst]] |- |''Borgunarbikar karla'' |[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2012|'''2012''']] |''{{Lið Stjarnan}}'' |''{{Lið KR}}'' |5.080 |[[18. ágúst|18.ágúst]] |- |''Borgunarbikar karla'' |[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2013|'''2013''']] |''{{Lið Fram}} '' |''{{Lið Stjarnan}}'' |4.318 |[[17. ágúst|17.ágúst]] |- |''Borgunarbikar karla'' |[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2014|'''2014''']] |''{{Lið KR}} '' |''{{Lið Keflavík}}'' |4.694 |[[16. ágúst|16.ágúst]] |- |''Borgunarbikar karla'' |[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|'''2015''']] |''{{Lið Valur}} '' |''{{Lið KR}}'' |5.751 |[[15. ágúst|15.ágúst]] |- |''Borgunarbikar karla'' |[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2016|'''2016''']] |''{{Lið Valur}} '' |''{{Lið ÍBV}}'' |3.511 |[[13. ágúst|13.ágúst]] |- |''Borgunarbikar karla'' |[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2017|'''2017''']] |''{{Lið ÍBV}}'' |''{{Lið FH}}'' |3.094 |[[12. ágúst|12.ágúst]] |- |''Mjólkurbikar karla'' |[[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2018|'''2018''']] |''{{Lið Stjarnan}}'' |''{{Lið Breiðablik}}'' |3.814 |[[15. september|15.september]] |- |''Mjólkurbikar karla'' |[[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|'''2019''']] |''{{Lið Víkingur R.}}'' |''{{Lið FH}}'' | 4.257 |[[14. september|14.september]] |- |''Mjólkurbikar karla'' |[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|'''2021''']] |''{{Lið Víkingur R.}}'' |''{{Lið ÍA}}'' | 4.829 |[[16. október|16.október]] |- |''Mjólkurbikar karla'' |2022 |'''{{Lið Víkingur R.}}''' |''{{Lið FH}}'' |4.381 |[[1. október|1.október]] |- |''Mjólkurbikar karla'' |2023 |'''{{Lið Víkingur R.}}''' |''{{Lið KA}}'' |3.845 |[[16. september|16.september]] |- |''Mjólkurbikar karla'' |2024 |'''''{{Lið KA}}''''' |''{{Lið Víkingur R.}}'' |4,096 |[[21. september|21.september]] |- |''Mjólkurbikar karla'' |2025 |''[[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]]'' |''{{Lið Valur}}'' |3,979 |[[22. ágúst|22.ágúst]] |} <br /> == Tengt efni == *[[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu]] *[[Mjólkursamsalan]] *[[Knattspyrnusamband Íslands]] *[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = VISA-bikar | mánuðurskoðað = 15. maí | árskoðað = 2007}} {{reflist}} {{S|1960}} {{Bikarkeppni karla í knattspyrnu}} {{Knattspyrna á Íslandi 2020}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Visa-bikar karla| ]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] nbiy1lnqkpvohfg2ycppv7tfushif4u 0 59570 1962637 1959281 2026-05-09T09:49:45Z Akigka 183 1962637 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greenland East Coast 1.jpg|thumb|alt=Hluti af austurströnd Grænlands|Hluti af austurströnd Grænlands.]] '''Gunnbjarnarsker''' eru nefnd í þremur sögum sem voru ritaðar á 12. öld. Þær eru ''[[Landnámabók]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 35. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> [[Eiríks saga rauða|Saga Eiríks rauða]]<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm|title=Eiríks saga rauða 2.kafli|website=Netútgáfan}}</ref> og ''[[Ólafs saga Tryggvasonar]]'' sem hafa samhljóða örstutta frásögn um fyrirætlun Eiríks rauða um að leita landa vestan við Ísland: „hann ætlaði að leita lands þess, er [[Gunnbjörn Úlfsson|Gunnbjörn son Úlfs kráku]] sá, er hann rak vestur um Ísland, þá er hann fann Gunnbjarnarsker;“. == Miðaldaheimildir== Í Sturlubók ''Landnámabókar'' er sagt frá því að [[Snæbjörn galti]] hafi hafi einnig leitað Gunnbjarnarskerja eins og Eiríkur rauði eftir manndráp. Líkur eru á að til hafi verið sérstök [[Íslendingasögur|Íslendingasaga]] um Snæbjörn galta sem nú er glötuð, en þætti úr henni virðist [[Sturla Þórðarson]] hafa sett inn í gerð sína af ''Landnámabók''. Þar er sagt frá því að Snæbjörn og félagar hans hafi leitað Gunnbjarnarskerja og fundið, stigið á land og gert sér skála sem þeir höfðust við í veturlangt. Einn skipverja fann „fésjóð í kumli“ og af því hlutust deilur sem enduðu með því að Snæbjörn og annar maður voru drepnir.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 51. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> Vísa fylgir frásögunni þar sem segir að Gunnbjarnarsker séu „útnorðr í haf, frost ok kulða“, það er í norðvestur frá [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] þar sem sagan gerðist. Einnig nefnir [[Björn Jónsson á Skarðsá]] Gunnbjarnarsker í ''[[Grænlands annáll|Grænlands annál]]''<ref>{{cite web|url=https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0768|title=AM 768 4to: Grænlands annáll|year=1600-1699|website=Handrit.is}}</ref> og segir þar: „Ástæðan fyrir því að Eiríkur rauði sigldi til Grænlands er ekki annað en að í gamlla manna minni var sagt að Gunnbjörn, sonur Úlfs kráku, þóttist hafa séð jökul í hafinu í vestur um leið og [[Snæfellsjökull|Snæfellsjökul]] þegar hann rak vestur í haf eftir að hann fór frá Gunnbjarnaeyjum.“<ref>Upphaf ok meðal þartil, hvarfyrir Eiríkr rauði uppsigldi Grænland, var ei annað enn þetta, at þat orð var í gamalla manna minni, at Gunnbjörn, son Úlfs kráku, þóttist sèð hafa til annars jökulsins í vestrhafinu, en Snæfellsjökul híngat, þá er hann rak vestr í haf, eptir þat hann fór frá Gunnbjarnareyjum.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Om_Gunbjørns_Skjær_(CCR/FM)|title=Grønlands historiske mindesmærker I|website=Heimskringla.no}}</ref> Annállinn er skrifaður einhvern tíma á milli 1600 og 1655, það er að segja um 700 árum eftir að atburðurinn átt sér stað. Gunnbjarnarskerja er ekki getið í öðrum íslenskum miðaldaheimildum. Norski presturinn [[Ívar Bárðarson]] dvaldi á Grænlandi á seinni hluta 14. aldar. Eftir hann er hin eina eiginlega samtíðarýsingin á byggðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna á Grænlandi]]. Í siglingalýsingu hans frá [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] segir að það sé 2 daga og 2 nátta sigling beint vestur til Grænlands. „Þar eru Gunnbjarnarsker á miðri leið.“ Þetta hafi verið hin gamla siglingaleið sem nú sé ekki hægt að sigla án lífsháska vegna [[hafís]]s.<ref>Item fra Sneffelznes aff Islannd, som er stac kist till Grønland, ij dage och ij netthers seilingh rett i vesther ath seigle, och tha ligger Gunbier nerskier ret paa mijt veijn emellom Grønland och Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kom Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kommen iss vdaff landnordenbotne saa ner for schreifnne skeer, at ingen vden liffs fare thende gamle leed seigle som her effther høris.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Det_gamle_Grønlands_beskrivelse#Till.C3.A6g|title=Det gamle Grønlands beskrivelse|website=Heimskringla.no}}</ref> == Tilgátur == Ef siglt er beint í vestur frá Snæfellsnesi er [[Ammassalik]]-eyjaklasinn rétt norðan við, það er ekki ósennilegt að hann hafi verið nefndur Gunnbjarnarsker til forna.<ref>{{cite journal |last=Steensby |first=H. P. |date=1918 |title=Norsemen's Route from Greenland to Wineland |url=https://archive.org/details/meddelelseromgr561918denm |journal=Meddelelser om Grønland |location=Copenhagen |publisher=Kommissionen for Videnskabelige Undersøgelser i Grønland |volume=LVI |page=162}}</ref> Í ''Grænlands annál'' er sagt að Gunnbjörn hafi talið sig hafa séð jökla samtímis á Grænlandi og Íslandi. [[Þorvaldur Búason]] eðlisfræðingur komst að þessari niðurstöðu um möguleikann til að sjá bæði löndin samtímis: „Fyrirbærið, sem oftast er álitið vera fjöll á Grænlandi, þegar horft er frá Vestfjörðum, spannar sjóndeildarhringinn frá vestri til norðurs, og er það þá örugglega skýjabólstrar handan hans.“<ref>{{vísindavefurinn|346|Er hægt að sjá með berum augum frá Íslandi til Grænlands?|höfundur=Þorvaldur Búason og Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=22.1.2026}}</ref> Sennilega hafa norrænir sæfarar á landnámsöld og kannski enn fyrr áttað sig á því að það væri land fyrir vestan Ísland og bendir sagan um Gunnbjarnarsker til þess. En þegar siglingar og landnám hófst á Grænlandi komust þeir að því að austurströnd landsins er eintóm öræfi og ekkert jarðnæði að finna. Eftir að norrænir menn námu land á Grænlandi var siglt beint vestur frá Íslandi og austurströndinni síðan fylgt suður eftir. Meðfram ströndinni er fjöldi skerja og eyja og getur verið að einhver þeirra hafi verið þekkt sem Gunnbjarnarsker. Á erlendum og íslenskum kortum frá 16. 17. og 18. öld eru Gunnbjarnarsker sýnd miðja vegu milli Íslands og Grænlands. Lengi var leitað að þessum eyjum meðfram austurströnd Grænlands. Hefur ýmsum getgátum verið leitt að því hver þeirra gætu hafa verið Gunnbjarnarsker. Eins hafa verið settar fram tilgátur um að þau sker sem Gunnbjörn Úlfsson er sagður hafa séð hafi í raun verið fjallstindar á austurströnd Grænlands. Þar ber [[Gunnbjörnsfjall]] hæst sem gæti hafa litið út eins og sker úr fjarlægð, en skerin gætu líka verið hillingar eða ísjakar í fjarska.<ref>{{vísindavefurinn|75173|Hvað vitum við um Gunnbjarnarsker? Hvar eru þau eða voru? |höfundur= Orri Vésteinsson |dags= 22.2.2018}}</ref> ==Tilvitnanir== {{reflist}} ==Heimildir== * {{cite book|author=Helgi Þorláksson|year=2001|title='Enterprising explorers in the North Atlantic.’ Voyages and Exploration in the North Atlantic from the Middle Ages to the XVIIth Century|editor=Anna Agnarsdóttir|location=Reykjavík|publisher=University of Iceland|pages=13-28}} * {{cite book|author=Ólafur Halldórsson|year=1978|title=Grænland í miðaldaritum|location=Reykjavík|publisher=Sögufélag}} * {{cite book|author=Theódór Friðriksson|year=1944|title=Ofan jarðar og neðan|location=Reykjavík|publisher=Víkingsútgáfan|pages=56-58}} [[Flokkur:Landafræði Grænlands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] kqw6s8u2eo1vpc5w0fnzyzdivmrcdd9 1962638 1962637 2026-05-09T09:50:20Z Akigka 183 1962638 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greenland East Coast 1.jpg|thumb|alt=Hluti af austurströnd Grænlands|Hluti af austurströnd Grænlands.]] '''Gunnbjarnarsker''' eru nefnd í þremur sögum sem voru ritaðar á 12. öld. Þær eru ''[[Landnámabók]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 35. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> ''[[Eiríks saga rauða|Saga Eiríks rauða]]''<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm|title=Eiríks saga rauða 2.kafli|website=Netútgáfan}}</ref> og ''[[Ólafs saga Tryggvasonar]]'' sem hafa samhljóða örstutta frásögn um fyrirætlun Eiríks rauða um að leita landa vestan við Ísland: „hann ætlaði að leita lands þess, er [[Gunnbjörn Úlfsson|Gunnbjörn son Úlfs kráku]] sá, er hann rak vestur um Ísland, þá er hann fann Gunnbjarnarsker;“. == Miðaldaheimildir== Í Sturlubók ''Landnámabókar'' er sagt frá því að [[Snæbjörn galti]] hafi hafi einnig leitað Gunnbjarnarskerja eins og Eiríkur rauði eftir manndráp. Líkur eru á að til hafi verið sérstök [[Íslendingasögur|Íslendingasaga]] um Snæbjörn galta sem nú er glötuð, en þætti úr henni virðist [[Sturla Þórðarson]] hafa sett inn í gerð sína af ''Landnámabók''. Þar er sagt frá því að Snæbjörn og félagar hans hafi leitað Gunnbjarnarskerja og fundið, stigið á land og gert sér skála sem þeir höfðust við í veturlangt. Einn skipverja fann „fésjóð í kumli“ og af því hlutust deilur sem enduðu með því að Snæbjörn og annar maður voru drepnir.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 51. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> Vísa fylgir frásögunni þar sem segir að Gunnbjarnarsker séu „útnorðr í haf, frost ok kulða“, það er í norðvestur frá [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] þar sem sagan gerðist. Einnig nefnir [[Björn Jónsson á Skarðsá]] Gunnbjarnarsker í ''[[Grænlands annáll|Grænlands annál]]''<ref>{{cite web|url=https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0768|title=AM 768 4to: Grænlands annáll|year=1600-1699|website=Handrit.is}}</ref> og segir þar: „Ástæðan fyrir því að Eiríkur rauði sigldi til Grænlands er ekki annað en að í gamlla manna minni var sagt að Gunnbjörn, sonur Úlfs kráku, þóttist hafa séð jökul í hafinu í vestur um leið og [[Snæfellsjökull|Snæfellsjökul]] þegar hann rak vestur í haf eftir að hann fór frá Gunnbjarnaeyjum.“<ref>Upphaf ok meðal þartil, hvarfyrir Eiríkr rauði uppsigldi Grænland, var ei annað enn þetta, at þat orð var í gamalla manna minni, at Gunnbjörn, son Úlfs kráku, þóttist sèð hafa til annars jökulsins í vestrhafinu, en Snæfellsjökul híngat, þá er hann rak vestr í haf, eptir þat hann fór frá Gunnbjarnareyjum.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Om_Gunbjørns_Skjær_(CCR/FM)|title=Grønlands historiske mindesmærker I|website=Heimskringla.no}}</ref> Annállinn er skrifaður einhvern tíma á milli 1600 og 1655, það er að segja um 700 árum eftir að atburðurinn átt sér stað. Gunnbjarnarskerja er ekki getið í öðrum íslenskum miðaldaheimildum. Norski presturinn [[Ívar Bárðarson]] dvaldi á Grænlandi á seinni hluta 14. aldar. Eftir hann er hin eina eiginlega samtíðarýsingin á byggðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna á Grænlandi]]. Í siglingalýsingu hans frá [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] segir að það sé 2 daga og 2 nátta sigling beint vestur til Grænlands. „Þar eru Gunnbjarnarsker á miðri leið.“ Þetta hafi verið hin gamla siglingaleið sem nú sé ekki hægt að sigla án lífsháska vegna [[hafís]]s.<ref>Item fra Sneffelznes aff Islannd, som er stac kist till Grønland, ij dage och ij netthers seilingh rett i vesther ath seigle, och tha ligger Gunbier nerskier ret paa mijt veijn emellom Grønland och Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kom Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kommen iss vdaff landnordenbotne saa ner for schreifnne skeer, at ingen vden liffs fare thende gamle leed seigle som her effther høris.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Det_gamle_Grønlands_beskrivelse#Till.C3.A6g|title=Det gamle Grønlands beskrivelse|website=Heimskringla.no}}</ref> == Tilgátur == Ef siglt er beint í vestur frá Snæfellsnesi er [[Ammassalik]]-eyjaklasinn rétt norðan við, það er ekki ósennilegt að hann hafi verið nefndur Gunnbjarnarsker til forna.<ref>{{cite journal |last=Steensby |first=H. P. |date=1918 |title=Norsemen's Route from Greenland to Wineland |url=https://archive.org/details/meddelelseromgr561918denm |journal=Meddelelser om Grønland |location=Copenhagen |publisher=Kommissionen for Videnskabelige Undersøgelser i Grønland |volume=LVI |page=162}}</ref> Í ''Grænlands annál'' er sagt að Gunnbjörn hafi talið sig hafa séð jökla samtímis á Grænlandi og Íslandi. [[Þorvaldur Búason]] eðlisfræðingur komst að þessari niðurstöðu um möguleikann til að sjá bæði löndin samtímis: „Fyrirbærið, sem oftast er álitið vera fjöll á Grænlandi, þegar horft er frá Vestfjörðum, spannar sjóndeildarhringinn frá vestri til norðurs, og er það þá örugglega skýjabólstrar handan hans.“<ref>{{vísindavefurinn|346|Er hægt að sjá með berum augum frá Íslandi til Grænlands?|höfundur=Þorvaldur Búason og Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=22.1.2026}}</ref> Sennilega hafa norrænir sæfarar á landnámsöld og kannski enn fyrr áttað sig á því að það væri land fyrir vestan Ísland og bendir sagan um Gunnbjarnarsker til þess. En þegar siglingar og landnám hófst á Grænlandi komust þeir að því að austurströnd landsins er eintóm öræfi og ekkert jarðnæði að finna. Eftir að norrænir menn námu land á Grænlandi var siglt beint vestur frá Íslandi og austurströndinni síðan fylgt suður eftir. Meðfram ströndinni er fjöldi skerja og eyja og getur verið að einhver þeirra hafi verið þekkt sem Gunnbjarnarsker. Á erlendum og íslenskum kortum frá 16. 17. og 18. öld eru Gunnbjarnarsker sýnd miðja vegu milli Íslands og Grænlands. Lengi var leitað að þessum eyjum meðfram austurströnd Grænlands. Hefur ýmsum getgátum verið leitt að því hver þeirra gætu hafa verið Gunnbjarnarsker. Eins hafa verið settar fram tilgátur um að þau sker sem Gunnbjörn Úlfsson er sagður hafa séð hafi í raun verið fjallstindar á austurströnd Grænlands. Þar ber [[Gunnbjörnsfjall]] hæst sem gæti hafa litið út eins og sker úr fjarlægð, en skerin gætu líka verið hillingar eða ísjakar í fjarska.<ref>{{vísindavefurinn|75173|Hvað vitum við um Gunnbjarnarsker? Hvar eru þau eða voru? |höfundur= Orri Vésteinsson |dags= 22.2.2018}}</ref> ==Tilvitnanir== {{reflist}} ==Heimildir== * {{cite book|author=Helgi Þorláksson|year=2001|title='Enterprising explorers in the North Atlantic.’ Voyages and Exploration in the North Atlantic from the Middle Ages to the XVIIth Century|editor=Anna Agnarsdóttir|location=Reykjavík|publisher=University of Iceland|pages=13-28}} * {{cite book|author=Ólafur Halldórsson|year=1978|title=Grænland í miðaldaritum|location=Reykjavík|publisher=Sögufélag}} * {{cite book|author=Theódór Friðriksson|year=1944|title=Ofan jarðar og neðan|location=Reykjavík|publisher=Víkingsútgáfan|pages=56-58}} [[Flokkur:Landafræði Grænlands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] m5xbg6p19mhjha3zd74k5qh5bfc27sc 1962641 1962638 2026-05-09T10:10:24Z Akigka 183 1962641 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greenland East Coast 1.jpg|thumb|alt=Hluti af austurströnd Grænlands|Hluti af austurströnd Grænlands.]] '''Gunnbjarnarsker''' eru nefnd í þremur sögum sem voru ritaðar á 12. öld. Þær eru ''[[Landnámabók]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 35. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> ''[[Eiríks saga rauða|Saga Eiríks rauða]]''<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm|title=Eiríks saga rauða 2.kafli|website=Netútgáfan}}</ref> og ''[[Ólafs saga Tryggvasonar]]'' sem hafa samhljóða örstutta frásögn um fyrirætlun Eiríks rauða um að leita landa vestan við Ísland: „hann ætlaði að leita lands þess, er [[Gunnbjörn Úlfsson|Gunnbjörn son Úlfs kráku]] sá, er hann rak vestur um Ísland, þá er hann fann Gunnbjarnarsker;“. Vegna þessarar frásagnar eru nokkur [[örnefni]] á [[Grænland]]i dregin af nafni Gunnbjörns. Það á meðal annars við hæsta tind Grænlands, [[Gunnbjörnsfjall]], sem var nefndur svo eftir að [[Ensk-danski leiðangurinn til Austur-Grænlands]] 1935-36 hafði stungið upp á heitinu „Hvítserkur“, en danska örnefnanefndin taldi að „rétta heitið“ væri ''Gunnbjørns Tinde'' með vísun í söguna.<ref>{{cite report|title=Østgrønlandske Stednavne - Fra den første kortlægning|url=https://arktiskinstitut.dk/fileadmin/files/arktiskinstitut/pdf/Oestgroenlandske_stednavne/OEstgroenlandske_Stednavne_Version_15.pdf|publisher=Arktisk Institut|date=15. júlí 2024|page=577}}</ref> == Miðaldaheimildir== Í Sturlubók ''Landnámabókar'' er sagt frá því að [[Snæbjörn galti]] hafi hafi einnig leitað Gunnbjarnarskerja eins og Eiríkur rauði eftir manndráp. Líkur eru á að til hafi verið sérstök [[Íslendingasögur|Íslendingasaga]] um Snæbjörn galta sem nú er glötuð, en þætti úr henni virðist [[Sturla Þórðarson]] hafa sett inn í gerð sína af ''Landnámabók''. Þar er sagt frá því að Snæbjörn og félagar hans hafi leitað Gunnbjarnarskerja og fundið, stigið á land og gert sér skála sem þeir höfðust við í veturlangt. Einn skipverja fann „fésjóð í kumli“ og af því hlutust deilur sem enduðu með því að Snæbjörn og annar maður voru drepnir.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 51. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> Vísa fylgir frásögunni þar sem segir að Gunnbjarnarsker séu „útnorðr í haf, frost ok kulða“, það er í norðvestur frá [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] þar sem sagan gerðist. Einnig nefnir [[Björn Jónsson á Skarðsá]] Gunnbjarnarsker í ''[[Grænlands annáll|Grænlands annál]]''<ref>{{cite web|url=https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0768|title=AM 768 4to: Grænlands annáll|year=1600-1699|website=Handrit.is}}</ref> og segir þar: „Ástæðan fyrir því að Eiríkur rauði sigldi til Grænlands er ekki annað en að í gamlla manna minni var sagt að Gunnbjörn, sonur Úlfs kráku, þóttist hafa séð jökul í hafinu í vestur um leið og [[Snæfellsjökull|Snæfellsjökul]] þegar hann rak vestur í haf eftir að hann fór frá Gunnbjarnaeyjum.“<ref>Upphaf ok meðal þartil, hvarfyrir Eiríkr rauði uppsigldi Grænland, var ei annað enn þetta, at þat orð var í gamalla manna minni, at Gunnbjörn, son Úlfs kráku, þóttist sèð hafa til annars jökulsins í vestrhafinu, en Snæfellsjökul híngat, þá er hann rak vestr í haf, eptir þat hann fór frá Gunnbjarnareyjum.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Om_Gunbjørns_Skjær_(CCR/FM)|title=Grønlands historiske mindesmærker I|website=Heimskringla.no}}</ref> Annállinn er skrifaður einhvern tíma á milli 1600 og 1655, það er að segja um 700 árum eftir að atburðurinn átt sér stað. Gunnbjarnarskerja er ekki getið í öðrum íslenskum miðaldaheimildum. Norski presturinn [[Ívar Bárðarson]] dvaldi á Grænlandi á seinni hluta 14. aldar. Eftir hann er hin eina eiginlega samtíðarýsingin á byggðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna á Grænlandi]]. Í siglingalýsingu hans frá [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] segir að það sé 2 daga og 2 nátta sigling beint vestur til Grænlands. „Þar eru Gunnbjarnarsker á miðri leið.“ Þetta hafi verið hin gamla siglingaleið sem nú sé ekki hægt að sigla án lífsháska vegna [[hafís]]s.<ref>Item fra Sneffelznes aff Islannd, som er stac kist till Grønland, ij dage och ij netthers seilingh rett i vesther ath seigle, och tha ligger Gunbier nerskier ret paa mijt veijn emellom Grønland och Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kom Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kommen iss vdaff landnordenbotne saa ner for schreifnne skeer, at ingen vden liffs fare thende gamle leed seigle som her effther høris.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Det_gamle_Grønlands_beskrivelse#Till.C3.A6g|title=Det gamle Grønlands beskrivelse|website=Heimskringla.no}}</ref> == Tilgátur == Ef siglt er beint í vestur frá Snæfellsnesi er [[Ammassalik]]-eyjaklasinn rétt norðan við, það er ekki ósennilegt að hann hafi verið nefndur Gunnbjarnarsker til forna.<ref>{{cite journal |last=Steensby |first=H. P. |date=1918 |title=Norsemen's Route from Greenland to Wineland |url=https://archive.org/details/meddelelseromgr561918denm |journal=Meddelelser om Grønland |location=Copenhagen |publisher=Kommissionen for Videnskabelige Undersøgelser i Grønland |volume=LVI |page=162}}</ref> Í ''Grænlands annál'' er sagt að Gunnbjörn hafi talið sig hafa séð jökla samtímis á Grænlandi og Íslandi. [[Þorvaldur Búason]] eðlisfræðingur komst að þessari niðurstöðu um möguleikann til að sjá bæði löndin samtímis: „Fyrirbærið, sem oftast er álitið vera fjöll á Grænlandi, þegar horft er frá Vestfjörðum, spannar sjóndeildarhringinn frá vestri til norðurs, og er það þá örugglega skýjabólstrar handan hans.“<ref>{{vísindavefurinn|346|Er hægt að sjá með berum augum frá Íslandi til Grænlands?|höfundur=Þorvaldur Búason og Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=22.1.2026}}</ref> Sennilega hafa norrænir sæfarar á landnámsöld og kannski enn fyrr áttað sig á því að það væri land fyrir vestan Ísland og bendir sagan um Gunnbjarnarsker til þess. En þegar siglingar og landnám hófst á Grænlandi komust þeir að því að austurströnd landsins er eintóm öræfi og ekkert jarðnæði að finna. Eftir að norrænir menn námu land á Grænlandi var siglt beint vestur frá Íslandi og austurströndinni síðan fylgt suður eftir. Meðfram ströndinni er fjöldi skerja og eyja og getur verið að einhver þeirra hafi verið þekkt sem Gunnbjarnarsker. Á erlendum og íslenskum kortum frá 16. 17. og 18. öld eru Gunnbjarnarsker sýnd miðja vegu milli Íslands og Grænlands. Lengi var leitað að þessum eyjum meðfram austurströnd Grænlands. Hefur ýmsum getgátum verið leitt að því hver þeirra gætu hafa verið Gunnbjarnarsker. Eins hafa verið settar fram tilgátur um að þau sker sem Gunnbjörn Úlfsson er sagður hafa séð hafi í raun verið fjallstindar á austurströnd Grænlands. Þar ber [[Gunnbjörnsfjall]] hæst sem gæti hafa litið út eins og sker úr fjarlægð, en skerin gætu líka verið hillingar eða ísjakar í fjarska.<ref>{{vísindavefurinn|75173|Hvað vitum við um Gunnbjarnarsker? Hvar eru þau eða voru? |höfundur= Orri Vésteinsson |dags= 22.2.2018}}</ref> ==Tilvitnanir== {{reflist}} ==Heimildir== * {{cite book|author=Helgi Þorláksson|year=2001|title='Enterprising explorers in the North Atlantic.’ Voyages and Exploration in the North Atlantic from the Middle Ages to the XVIIth Century|editor=Anna Agnarsdóttir|location=Reykjavík|publisher=University of Iceland|pages=13-28}} * {{cite book|author=Ólafur Halldórsson|year=1978|title=Grænland í miðaldaritum|location=Reykjavík|publisher=Sögufélag}} * {{cite book|author=Theódór Friðriksson|year=1944|title=Ofan jarðar og neðan|location=Reykjavík|publisher=Víkingsútgáfan|pages=56-58}} [[Flokkur:Landafræði Grænlands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] bp6e038240sj6ucv0kckej9zgpf5xye 1962642 1962641 2026-05-09T10:12:47Z Akigka 183 /* Miðaldaheimildir */ 1962642 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greenland East Coast 1.jpg|thumb|alt=Hluti af austurströnd Grænlands|Hluti af austurströnd Grænlands.]] '''Gunnbjarnarsker''' eru nefnd í þremur sögum sem voru ritaðar á 12. öld. Þær eru ''[[Landnámabók]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 35. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> ''[[Eiríks saga rauða|Saga Eiríks rauða]]''<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm|title=Eiríks saga rauða 2.kafli|website=Netútgáfan}}</ref> og ''[[Ólafs saga Tryggvasonar]]'' sem hafa samhljóða örstutta frásögn um fyrirætlun Eiríks rauða um að leita landa vestan við Ísland: „hann ætlaði að leita lands þess, er [[Gunnbjörn Úlfsson|Gunnbjörn son Úlfs kráku]] sá, er hann rak vestur um Ísland, þá er hann fann Gunnbjarnarsker;“. Vegna þessarar frásagnar eru nokkur [[örnefni]] á [[Grænland]]i dregin af nafni Gunnbjörns. Það á meðal annars við hæsta tind Grænlands, [[Gunnbjörnsfjall]], sem var nefndur svo eftir að [[Ensk-danski leiðangurinn til Austur-Grænlands]] 1935-36 hafði stungið upp á heitinu „Hvítserkur“, en danska örnefnanefndin taldi að „rétta heitið“ væri ''Gunnbjørns Tinde'' með vísun í söguna.<ref>{{cite report|title=Østgrønlandske Stednavne - Fra den første kortlægning|url=https://arktiskinstitut.dk/fileadmin/files/arktiskinstitut/pdf/Oestgroenlandske_stednavne/OEstgroenlandske_Stednavne_Version_15.pdf|publisher=Arktisk Institut|date=15. júlí 2024|page=577}}</ref> == Miðaldaheimildir== Í Sturlubók ''Landnámabókar'' er sagt frá því að [[Snæbjörn galti]] hafi hafi einnig leitað Gunnbjarnarskerja eins og Eiríkur rauði eftir manndráp. Líkur eru á að til hafi verið sérstök [[Íslendingasögur|Íslendingasaga]] um Snæbjörn galta sem nú er glötuð, en þætti úr henni virðist [[Sturla Þórðarson]] hafa sett inn í gerð sína af ''Landnámabók''. Þar er sagt frá því að Snæbjörn og félagar hans hafi leitað Gunnbjarnarskerja og fundið, stigið á land og gert sér skála sem þeir höfðust við í veturlangt. Einn skipverja fann „fésjóð í kumli“ og af því hlutust deilur sem enduðu með því að Snæbjörn og annar maður voru drepnir.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 51. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> Vísa fylgir frásögunni þar sem segir að Gunnbjarnarsker séu „útnorðr í haf, frost ok kulða“, það er í norðvestur frá [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] þar sem sagan gerðist. Einnig nefnir [[Björn Jónsson á Skarðsá]] Gunnbjarnarsker í ''[[Grænlands annáll|Grænlands annál]]''<ref>{{cite web|url=https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0768|title=AM 768 4to: Grænlands annáll|year=1600-1699|website=Handrit.is}}</ref> og segir þar: „Ástæðan fyrir því að Eiríkur rauði sigldi til Grænlands er ekki annað en að í gamlla manna minni var sagt að Gunnbjörn, sonur Úlfs kráku, þóttist hafa séð jökul í hafinu í vestur um leið og [[Snæfellsjökull|Snæfellsjökul]] þegar hann rak vestur í haf eftir að hann fór frá Gunnbjarnaeyjum.“<ref>Upphaf ok meðal þartil, hvarfyrir Eiríkr rauði uppsigldi Grænland, var ei annað enn þetta, at þat orð var í gamalla manna minni, at Gunnbjörn, son Úlfs kráku, þóttist sèð hafa til annars jökulsins í vestrhafinu, en Snæfellsjökul híngat, þá er hann rak vestr í haf, eptir þat hann fór frá Gunnbjarnareyjum.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Om_Gunbjørns_Skjær_(CCR/FM)|title=Grønlands historiske mindesmærker I|website=Heimskringla.no}}</ref> Annállinn er skrifaður einhvern tíma á milli 1600 og 1655, það er að segja um 700 árum eftir að atburðurinn átt sér stað. Gunnbjarnarskerja er ekki getið í öðrum íslenskum miðaldaheimildum. Norski presturinn [[Ívar Bárðarson]] dvaldi á Grænlandi á seinni hluta 14. aldar. Eftir hann er eina eiginlega samtíðarýsingin á byggðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna á Grænlandi]]. Í siglingalýsingu hans frá [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] segir að það sé 2 daga og 2 nátta sigling beint vestur til Grænlands. „Þar eru Gunnbjarnarsker á miðri leið.“ Þetta hafi verið hin gamla siglingaleið sem nú sé ekki hægt að sigla án lífsháska vegna [[hafís]]s.<ref>Item fra Sneffelznes aff Islannd, som er stac kist till Grønland, ij dage och ij netthers seilingh rett i vesther ath seigle, och tha ligger Gunbier nerskier ret paa mijt veijn emellom Grønland och Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kom Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kommen iss vdaff landnordenbotne saa ner for schreifnne skeer, at ingen vden liffs fare thende gamle leed seigle som her effther høris.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Det_gamle_Grønlands_beskrivelse#Till.C3.A6g|title=Det gamle Grønlands beskrivelse|website=Heimskringla.no}}</ref> == Tilgátur == Ef siglt er beint í vestur frá Snæfellsnesi er [[Ammassalik]]-eyjaklasinn rétt norðan við, það er ekki ósennilegt að hann hafi verið nefndur Gunnbjarnarsker til forna.<ref>{{cite journal |last=Steensby |first=H. P. |date=1918 |title=Norsemen's Route from Greenland to Wineland |url=https://archive.org/details/meddelelseromgr561918denm |journal=Meddelelser om Grønland |location=Copenhagen |publisher=Kommissionen for Videnskabelige Undersøgelser i Grønland |volume=LVI |page=162}}</ref> Í ''Grænlands annál'' er sagt að Gunnbjörn hafi talið sig hafa séð jökla samtímis á Grænlandi og Íslandi. [[Þorvaldur Búason]] eðlisfræðingur komst að þessari niðurstöðu um möguleikann til að sjá bæði löndin samtímis: „Fyrirbærið, sem oftast er álitið vera fjöll á Grænlandi, þegar horft er frá Vestfjörðum, spannar sjóndeildarhringinn frá vestri til norðurs, og er það þá örugglega skýjabólstrar handan hans.“<ref>{{vísindavefurinn|346|Er hægt að sjá með berum augum frá Íslandi til Grænlands?|höfundur=Þorvaldur Búason og Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=22.1.2026}}</ref> Sennilega hafa norrænir sæfarar á landnámsöld og kannski enn fyrr áttað sig á því að það væri land fyrir vestan Ísland og bendir sagan um Gunnbjarnarsker til þess. En þegar siglingar og landnám hófst á Grænlandi komust þeir að því að austurströnd landsins er eintóm öræfi og ekkert jarðnæði að finna. Eftir að norrænir menn námu land á Grænlandi var siglt beint vestur frá Íslandi og austurströndinni síðan fylgt suður eftir. Meðfram ströndinni er fjöldi skerja og eyja og getur verið að einhver þeirra hafi verið þekkt sem Gunnbjarnarsker. Á erlendum og íslenskum kortum frá 16. 17. og 18. öld eru Gunnbjarnarsker sýnd miðja vegu milli Íslands og Grænlands. Lengi var leitað að þessum eyjum meðfram austurströnd Grænlands. Hefur ýmsum getgátum verið leitt að því hver þeirra gætu hafa verið Gunnbjarnarsker. Eins hafa verið settar fram tilgátur um að þau sker sem Gunnbjörn Úlfsson er sagður hafa séð hafi í raun verið fjallstindar á austurströnd Grænlands. Þar ber [[Gunnbjörnsfjall]] hæst sem gæti hafa litið út eins og sker úr fjarlægð, en skerin gætu líka verið hillingar eða ísjakar í fjarska.<ref>{{vísindavefurinn|75173|Hvað vitum við um Gunnbjarnarsker? Hvar eru þau eða voru? |höfundur= Orri Vésteinsson |dags= 22.2.2018}}</ref> ==Tilvitnanir== {{reflist}} ==Heimildir== * {{cite book|author=Helgi Þorláksson|year=2001|title='Enterprising explorers in the North Atlantic.’ Voyages and Exploration in the North Atlantic from the Middle Ages to the XVIIth Century|editor=Anna Agnarsdóttir|location=Reykjavík|publisher=University of Iceland|pages=13-28}} * {{cite book|author=Ólafur Halldórsson|year=1978|title=Grænland í miðaldaritum|location=Reykjavík|publisher=Sögufélag}} * {{cite book|author=Theódór Friðriksson|year=1944|title=Ofan jarðar og neðan|location=Reykjavík|publisher=Víkingsútgáfan|pages=56-58}} [[Flokkur:Landafræði Grænlands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] n5ixbydt7scvwqagv3pit5brtb8yw9v 1962643 1962642 2026-05-09T10:24:13Z Akigka 183 1962643 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greenland East Coast 1.jpg|thumb|alt=Hluti af austurströnd Grænlands|Hluti af austurströnd Grænlands.]] '''Gunnbjarnarsker''' eru nefnd í þremur sögum sem voru ritaðar á 12. öld. Þær eru ''[[Landnámabók]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 35. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> ''[[Eiríks saga rauða|Saga Eiríks rauða]]''<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm|title=Eiríks saga rauða 2.kafli|website=Netútgáfan}}</ref> og ''[[Ólafs saga Tryggvasonar]]'' sem hafa samhljóða örstutta frásögn um fyrirætlun Eiríks rauða um að leita landa vestan við Ísland: „hann ætlaði að leita lands þess, er [[Gunnbjörn Úlfsson|Gunnbjörn son Úlfs kráku]] sá, er hann rak vestur um Ísland, þá er hann fann Gunnbjarnarsker;“. Vegna þessarar frásagnar eru nokkur [[örnefni]] á [[Grænland]]i dregin af nafni Gunnbjörns. Það á meðal annars við hæsta tind Grænlands, [[Gunnbjörnsfjall]], sem var nefndur svo eftir að [[Ensk-danski leiðangurinn til Austur-Grænlands]] 1935-36 hafði stungið upp á heitinu „Hvítserkur“, en danska örnefnanefndin taldi að „rétta heitið“ væri ''Gunnbjørns Tinde'' með vísun í söguna um Gunnbjarnarsker.<ref>{{cite report|title=Østgrønlandske Stednavne - Fra den første kortlægning|url=https://arktiskinstitut.dk/fileadmin/files/arktiskinstitut/pdf/Oestgroenlandske_stednavne/OEstgroenlandske_Stednavne_Version_15.pdf|publisher=Arktisk Institut|date=15. júlí 2024|page=577}}</ref> == Miðaldaheimildir== Í Sturlubók ''Landnámabókar'' er sagt frá því að [[Snæbjörn galti]] hafi hafi einnig leitað Gunnbjarnarskerja eins og Eiríkur rauði eftir manndráp. Líkur eru á að til hafi verið sérstök [[Íslendingasögur|Íslendingasaga]] um Snæbjörn galta sem nú er glötuð, en þætti úr henni virðist [[Sturla Þórðarson]] hafa sett inn í gerð sína af ''Landnámabók''. Þar er sagt frá því að Snæbjörn og félagar hans hafi leitað Gunnbjarnarskerja og fundið, stigið á land og gert sér skála sem þeir höfðust við í veturlangt. Einn skipverja fann „fésjóð í kumli“ og af því hlutust deilur sem enduðu með því að Snæbjörn og annar maður voru drepnir.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 51. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> Vísa fylgir frásögunni þar sem segir að Gunnbjarnarsker séu „útnorðr í haf, frost ok kulða“, það er í norðvestur frá [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] þar sem sagan gerðist. Einnig nefnir [[Björn Jónsson á Skarðsá]] Gunnbjarnarsker í ''[[Grænlands annáll|Grænlands annál]]''<ref>{{cite web|url=https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0768|title=AM 768 4to: Grænlands annáll|year=1600-1699|website=Handrit.is}}</ref> og segir þar: „Ástæðan fyrir því að Eiríkur rauði sigldi til Grænlands er ekki annað en að í gamlla manna minni var sagt að Gunnbjörn, sonur Úlfs kráku, þóttist hafa séð jökul í hafinu í vestur um leið og [[Snæfellsjökull|Snæfellsjökul]] þegar hann rak vestur í haf eftir að hann fór frá Gunnbjarnaeyjum.“<ref>Upphaf ok meðal þartil, hvarfyrir Eiríkr rauði uppsigldi Grænland, var ei annað enn þetta, at þat orð var í gamalla manna minni, at Gunnbjörn, son Úlfs kráku, þóttist sèð hafa til annars jökulsins í vestrhafinu, en Snæfellsjökul híngat, þá er hann rak vestr í haf, eptir þat hann fór frá Gunnbjarnareyjum.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Om_Gunbjørns_Skjær_(CCR/FM)|title=Grønlands historiske mindesmærker I|website=Heimskringla.no}}</ref> Annállinn er skrifaður einhvern tíma á milli 1600 og 1655, það er að segja um 700 árum eftir að atburðurinn átt sér stað. Gunnbjarnarskerja er ekki getið í öðrum íslenskum miðaldaheimildum. Norski presturinn [[Ívar Bárðarson]] dvaldi á Grænlandi á seinni hluta 14. aldar. Eftir hann er eina eiginlega samtíðarýsingin á byggðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna á Grænlandi]]. Í siglingalýsingu hans frá [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] segir að það sé 2 daga og 2 nátta sigling beint vestur til Grænlands. „Þar eru Gunnbjarnarsker á miðri leið.“ Þetta hafi verið hin gamla siglingaleið sem nú sé ekki hægt að sigla án lífsháska vegna [[hafís]]s.<ref>Item fra Sneffelznes aff Islannd, som er stac kist till Grønland, ij dage och ij netthers seilingh rett i vesther ath seigle, och tha ligger Gunbier nerskier ret paa mijt veijn emellom Grønland och Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kom Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kommen iss vdaff landnordenbotne saa ner for schreifnne skeer, at ingen vden liffs fare thende gamle leed seigle som her effther høris.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Det_gamle_Grønlands_beskrivelse#Till.C3.A6g|title=Det gamle Grønlands beskrivelse|website=Heimskringla.no}}</ref> == Tilgátur == Ef siglt er beint í vestur frá Snæfellsnesi er [[Ammassalik]]-eyjaklasinn rétt norðan við, það er ekki ósennilegt að hann hafi verið nefndur Gunnbjarnarsker til forna.<ref>{{cite journal |last=Steensby |first=H. P. |date=1918 |title=Norsemen's Route from Greenland to Wineland |url=https://archive.org/details/meddelelseromgr561918denm |journal=Meddelelser om Grønland |location=Copenhagen |publisher=Kommissionen for Videnskabelige Undersøgelser i Grønland |volume=LVI |page=162}}</ref> Í ''Grænlands annál'' er sagt að Gunnbjörn hafi talið sig hafa séð jökla samtímis á Grænlandi og Íslandi. [[Þorvaldur Búason]] eðlisfræðingur komst að þessari niðurstöðu um möguleikann til að sjá bæði löndin samtímis: „Fyrirbærið, sem oftast er álitið vera fjöll á Grænlandi, þegar horft er frá Vestfjörðum, spannar sjóndeildarhringinn frá vestri til norðurs, og er það þá örugglega skýjabólstrar handan hans.“<ref>{{vísindavefurinn|346|Er hægt að sjá með berum augum frá Íslandi til Grænlands?|höfundur=Þorvaldur Búason og Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=22.1.2026}}</ref> Sennilega hafa norrænir sæfarar á landnámsöld og kannski enn fyrr áttað sig á því að það væri land fyrir vestan Ísland og bendir sagan um Gunnbjarnarsker til þess. En þegar siglingar og landnám hófst á Grænlandi komust þeir að því að austurströnd landsins er eintóm öræfi og ekkert jarðnæði að finna. Eftir að norrænir menn námu land á Grænlandi var siglt beint vestur frá Íslandi og austurströndinni síðan fylgt suður eftir. Meðfram ströndinni er fjöldi skerja og eyja og getur verið að einhver þeirra hafi verið þekkt sem Gunnbjarnarsker. Á erlendum og íslenskum kortum frá 16. 17. og 18. öld eru Gunnbjarnarsker sýnd miðja vegu milli Íslands og Grænlands. Lengi var leitað að þessum eyjum meðfram austurströnd Grænlands. Hefur ýmsum getgátum verið leitt að því hver þeirra gætu hafa verið Gunnbjarnarsker. Eins hafa verið settar fram tilgátur um að þau sker sem Gunnbjörn Úlfsson er sagður hafa séð hafi í raun verið fjallstindar á austurströnd Grænlands. Þar ber [[Gunnbjörnsfjall]] hæst sem gæti hafa litið út eins og sker úr fjarlægð, en skerin gætu líka verið hillingar eða ísjakar í fjarska.<ref>{{vísindavefurinn|75173|Hvað vitum við um Gunnbjarnarsker? Hvar eru þau eða voru? |höfundur= Orri Vésteinsson |dags= 22.2.2018}}</ref> ==Tilvitnanir== {{reflist}} ==Heimildir== * {{cite book|author=Helgi Þorláksson|year=2001|title='Enterprising explorers in the North Atlantic.’ Voyages and Exploration in the North Atlantic from the Middle Ages to the XVIIth Century|editor=Anna Agnarsdóttir|location=Reykjavík|publisher=University of Iceland|pages=13-28}} * {{cite book|author=Ólafur Halldórsson|year=1978|title=Grænland í miðaldaritum|location=Reykjavík|publisher=Sögufélag}} * {{cite book|author=Theódór Friðriksson|year=1944|title=Ofan jarðar og neðan|location=Reykjavík|publisher=Víkingsútgáfan|pages=56-58}} [[Flokkur:Landafræði Grænlands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] t7721o4x8uinzrjkiiw6epwmn7vl2zv 1962644 1962643 2026-05-09T10:52:57Z Akigka 183 1962644 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greenland East Coast 1.jpg|thumb|alt=Hluti af austurströnd Grænlands|Hluti af austurströnd Grænlands við Ammassalik.]] '''Gunnbjarnarsker''' eru nefnd í þremur sögum sem voru ritaðar á 12. öld. Þær eru ''[[Landnámabók]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 35. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> ''[[Eiríks saga rauða|Saga Eiríks rauða]]''<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm|title=Eiríks saga rauða 2.kafli|website=Netútgáfan}}</ref> og ''[[Ólafs saga Tryggvasonar]]'' sem hafa samhljóða örstutta frásögn um fyrirætlun Eiríks rauða um að leita landa vestan við Ísland: „hann ætlaði að leita lands þess, er [[Gunnbjörn Úlfsson|Gunnbjörn son Úlfs kráku]] sá, er hann rak vestur um Ísland, þá er hann fann Gunnbjarnarsker;“. Vegna þessarar frásagnar eru nokkur [[örnefni]] á [[Grænland]]i dregin af nafni Gunnbjörns. Það á meðal annars við hæsta tind Grænlands, [[Gunnbjörnsfjall]], sem var nefndur svo eftir að [[Ensk-danski leiðangurinn til Austur-Grænlands]] 1935-36 hafði stungið upp á heitinu „Hvítserkur“, en danska örnefnanefndin taldi að „rétta heitið“ væri ''Gunnbjørns Tinde'' með vísun í söguna um Gunnbjarnarsker.<ref>{{cite report|title=Østgrønlandske Stednavne - Fra den første kortlægning|url=https://arktiskinstitut.dk/fileadmin/files/arktiskinstitut/pdf/Oestgroenlandske_stednavne/OEstgroenlandske_Stednavne_Version_15.pdf|publisher=Arktisk Institut|date=15. júlí 2024|page=577}}</ref> == Miðaldaheimildir== Í Sturlubók ''Landnámabókar'' er sagt frá því að [[Snæbjörn galti]] hafi hafi einnig leitað Gunnbjarnarskerja eins og Eiríkur rauði eftir manndráp. Líkur eru á að til hafi verið sérstök [[Íslendingasögur|Íslendingasaga]] um Snæbjörn galta sem nú er glötuð, en þætti úr henni virðist [[Sturla Þórðarson]] hafa sett inn í gerð sína af ''Landnámabók''. Þar er sagt frá því að Snæbjörn og félagar hans hafi leitað Gunnbjarnarskerja og fundið, stigið á land og gert sér skála sem þeir höfðust við í veturlangt. Einn skipverja fann „fésjóð í kumli“ og af því hlutust deilur sem enduðu með því að Snæbjörn og annar maður voru drepnir.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 51. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> Vísa fylgir frásögunni þar sem segir að Gunnbjarnarsker séu „útnorðr í haf, frost ok kulða“, það er í norðvestur frá [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] þar sem sagan gerðist. Einnig nefnir [[Björn Jónsson á Skarðsá]] Gunnbjarnarsker í ''[[Grænlands annáll|Grænlands annál]]''<ref>{{cite web|url=https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0768|title=AM 768 4to: Grænlands annáll|year=1600-1699|website=Handrit.is}}</ref> og segir þar: „Ástæðan fyrir því að Eiríkur rauði sigldi til Grænlands er ekki annað en að í gamlla manna minni var sagt að Gunnbjörn, sonur Úlfs kráku, þóttist hafa séð jökul í hafinu í vestur um leið og [[Snæfellsjökull|Snæfellsjökul]] þegar hann rak vestur í haf eftir að hann fór frá Gunnbjarnaeyjum.“<ref>Upphaf ok meðal þartil, hvarfyrir Eiríkr rauði uppsigldi Grænland, var ei annað enn þetta, at þat orð var í gamalla manna minni, at Gunnbjörn, son Úlfs kráku, þóttist sèð hafa til annars jökulsins í vestrhafinu, en Snæfellsjökul híngat, þá er hann rak vestr í haf, eptir þat hann fór frá Gunnbjarnareyjum.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Om_Gunbjørns_Skjær_(CCR/FM)|title=Grønlands historiske mindesmærker I|website=Heimskringla.no}}</ref> Annállinn er skrifaður einhvern tíma á milli 1600 og 1655, það er að segja um 700 árum eftir að atburðurinn átt sér stað. Gunnbjarnarskerja er ekki getið í öðrum íslenskum miðaldaheimildum. Norski presturinn [[Ívar Bárðarson]] dvaldi á Grænlandi á seinni hluta 14. aldar. Eftir hann er eina eiginlega samtíðarýsingin á byggðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna á Grænlandi]]. Í siglingalýsingu hans frá [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] segir að það sé 2 daga og 2 nátta sigling beint vestur til Grænlands. „Þar eru Gunnbjarnarsker á miðri leið.“ Þetta hafi verið hin gamla siglingaleið sem nú sé ekki hægt að sigla án lífsháska vegna [[hafís]]s.<ref>Item fra Sneffelznes aff Islannd, som er stac kist till Grønland, ij dage och ij netthers seilingh rett i vesther ath seigle, och tha ligger Gunbier nerskier ret paa mijt veijn emellom Grønland och Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kom Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kommen iss vdaff landnordenbotne saa ner for schreifnne skeer, at ingen vden liffs fare thende gamle leed seigle som her effther høris.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Det_gamle_Grønlands_beskrivelse#Till.C3.A6g|title=Det gamle Grønlands beskrivelse|website=Heimskringla.no}}</ref> == Tilgátur == Ef siglt er beint í vestur frá Snæfellsnesi er [[Ammassalik]]-eyjaklasinn rétt norðan við, það er ekki ósennilegt að hann hafi verið nefndur Gunnbjarnarsker til forna.<ref>{{cite journal |last=Steensby |first=H. P. |date=1918 |title=Norsemen's Route from Greenland to Wineland |url=https://archive.org/details/meddelelseromgr561918denm |journal=Meddelelser om Grønland |location=Copenhagen |publisher=Kommissionen for Videnskabelige Undersøgelser i Grønland |volume=LVI |page=162}}</ref> Í ''Grænlands annál'' er sagt að Gunnbjörn hafi talið sig hafa séð jökla samtímis á Grænlandi og Íslandi. [[Þorvaldur Búason]] eðlisfræðingur komst að þessari niðurstöðu um möguleikann til að sjá bæði löndin samtímis: „Fyrirbærið, sem oftast er álitið vera fjöll á Grænlandi, þegar horft er frá Vestfjörðum, spannar sjóndeildarhringinn frá vestri til norðurs, og er það þá örugglega skýjabólstrar handan hans.“<ref>{{vísindavefurinn|346|Er hægt að sjá með berum augum frá Íslandi til Grænlands?|höfundur=Þorvaldur Búason og Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=22.1.2026}}</ref> Sennilega hafa norrænir sæfarar á landnámsöld og kannski enn fyrr áttað sig á því að það væri land fyrir vestan Ísland og bendir sagan um Gunnbjarnarsker til þess. En þegar siglingar og landnám hófst á Grænlandi komust þeir að því að austurströnd landsins er eintóm öræfi og ekkert jarðnæði að finna. Eftir að norrænir menn námu land á Grænlandi var siglt beint vestur frá Íslandi og austurströndinni síðan fylgt suður eftir. Meðfram ströndinni er fjöldi skerja og eyja og getur verið að einhver þeirra hafi verið þekkt sem Gunnbjarnarsker. Á erlendum og íslenskum kortum frá 16. 17. og 18. öld eru Gunnbjarnarsker sýnd miðja vegu milli Íslands og Grænlands. Lengi var leitað að þessum eyjum meðfram austurströnd Grænlands. Hefur ýmsum getgátum verið leitt að því hver þeirra gætu hafa verið Gunnbjarnarsker. Eins hafa verið settar fram tilgátur um að þau sker sem Gunnbjörn Úlfsson er sagður hafa séð hafi í raun verið fjallstindar á austurströnd Grænlands. Þar ber [[Gunnbjörnsfjall]] hæst sem gæti hafa litið út eins og sker úr fjarlægð, en skerin gætu líka verið hillingar eða ísjakar í fjarska.<ref>{{vísindavefurinn|75173|Hvað vitum við um Gunnbjarnarsker? Hvar eru þau eða voru? |höfundur= Orri Vésteinsson |dags= 22.2.2018}}</ref> ==Tilvitnanir== {{reflist}} ==Heimildir== * {{cite book|author=Helgi Þorláksson|year=2001|title='Enterprising explorers in the North Atlantic.’ Voyages and Exploration in the North Atlantic from the Middle Ages to the XVIIth Century|editor=Anna Agnarsdóttir|location=Reykjavík|publisher=University of Iceland|pages=13-28}} * {{cite book|author=Ólafur Halldórsson|year=1978|title=Grænland í miðaldaritum|location=Reykjavík|publisher=Sögufélag}} * {{cite book|author=Theódór Friðriksson|year=1944|title=Ofan jarðar og neðan|location=Reykjavík|publisher=Víkingsútgáfan|pages=56-58}} [[Flokkur:Landafræði Grænlands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] 8k4a9rltn5t2ne8w1x0ru4hc4g2vf0q 0 62735 1962621 1917771 2026-05-09T01:56:32Z TKSnaevarr 53243 1962621 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Frakkakonungur]] | ætt = [[Orléans-ætt]] | skjaldarmerki = Coat of Arms of the July Monarchy (1831-48).svg | nafn = Loðvík Filippus | mynd = 1841 portrait painting of Louis Philippe I (King of the French) by Winterhalter.jpg | myndatexti = Loðvík Filippus, eftir Franz Xaver Winterhalter. | skírnarnafn = Louis Philippe d'Orléans | fæðingardagur = [[6. október]] [[1773]] | fæðingarstaður = [[Palais-Royal]], [[París]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakkland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1850|8|26|1773|10|6}} | dánarstaður = Claremont, [[Surrey]], [[England]]i, [[Bretland]]i | grafinn = Chapelle royale de Dreux | ríkisár = [[9. ágúst]] [[1830]] – [[24. febrúar]] [[1848]] | undirskrift = Signature of Louis Philippe I.png | faðir = [[Loðvík Filippus 2. hertogi af Orléans]] | móðir = [[Louise Marie Adélaïde de Bourbon, hertogaynja af Orléans]] | maki = [[Maria Amalia af Napólí og Sikiley]] | titill_maka = Drottning | börn = Ferdinand Philippe, Louise, Marie, Louis, Clémentine, François, Charles, Henri, Antoine }} '''Loðvík Filippus''' ([[6. október]] [[1773]] – [[26. ágúst]] [[1850]]), kallaður '''borgarakonungurinn''', var síðasti [[konungur Frakklands]] frá [[1830]] til [[1848]] í því sem var kallað [[júlíríkið]]. Hann var annar og síðasti konungurinn sem ríkti yfir Frakklandi með titlinum „konungur Frakka“ (''roi des Français'') fremur en „konungur Frakklands“. Loðvík Filippus var ekki eins íhaldssamur og forverar hans og í honum birtist mjög nýstárleg túlkun á einvaldshlutverki Frakklands. Loðvík Filippus hafði á ævi sinni borið ýmsa titla: Hann var hertogi af Valois (1773-1785), hertogi af Chartres (1785-1793) og loks hertogi af Orléans (1793-1830) áður en hann varð konungur árið 1830 þegar frænda hans, [[Karl 10. Frakkakonungur|Karli 10.]], var steypt af stóli í [[Júlíbyltingin|júlíbyltingunni]]. Á átján ára valdatíð Loðvíks Filippusar áttu sér stað miklar samfélags-, efnahags- og stjórnmálaumbreytingar í Frakklandi. Loðvík Filippus reyndi að friðþægja sundurleita þjóð sína með ýmsum ráðum: Á valdatíð hans var komið á [[þingræði]] og miðstéttinni var hleypt inn í framleiðslu- og fjárfestingaiðnaðinn, sem jók hagvöxt í Frakklandi og ýtti undir [[Iðnbyltingin|iðnbyltinguna]] þar í landi. Hann hvatti auk þess til vinsamlegra sambands við Breta og til útþenslu [[Franska nýlenduveldið|nýlenduveldis Frakka]], þ. á m. til [[Alsír]]. Þó entist júlíríkið ekki lengur en fram til ársins 1848, en þar er m.a. um að kenna versnandi hag verkamannastéttarinnar og skilningsleysi valdastéttanna gagnvart óskum fransks almennings. Loðvík Filippus hafði reynst mun íhaldssamari en byltingarmennirnir sem komu honum til valda vonuðust eftir, sérstaklega á valdatíma ráðherrans [[François Guizot]] frá 1840–48. Loðvík Filippus neyddist til að segja af sér árið 1848 í kjölfar [[Franska byltingin (1848)|nýrrar byltingar]] og flutti í útlegð til Bretlands, þar sem hann dó tveimur árum síðar. ==Heimild== * {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = Louis-Philippe Ier | mánuðurskoðað = 17. ágúst | árskoðað = 2018}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Konungar Frakklands|Frakkakonungur]] | frá = [[9. ágúst]] [[1830]] | til = [[24. febrúar]] [[1848]] | fyrir = [[Karl 10. Frakkakonungur|Karl 10.]] | eftir = Enginn; konungsríkið leyst upp }} {{Töfluendir}} {{stubbur|æviágrip|saga|Frakkland}} {{fd|1773|1850}} {{Einvaldar Frakklands}} [[Flokkur:Frakkakonungar]] [[Flokkur:Orléans-ætt]] [[Flokkur:Hertogar af Orléans]] auj8sgxndxq8rtt8ek74g0v2usqkc8d 0 64689 1962597 1962482 2026-05-08T21:46:31Z Stillbusy 42433 1962597 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Emilíana Torrini | mynd = Emiliana Torrini 02.jpg | mynd_texti = Emilíana Torrini á [[Glastonbury-tónlistarhátíðin]]ni árið 2005 | fæðingarnafn = | önnur_nöfn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1977|5|16}} | fæðingarstaður = [[Ísland]] | uppruni = [[Kópavogur]], Ísland | hljóðfæri = Rödd | stefna = {{hlist|[[Indípopp]]|[[jaðarrokk]]|[[trip hop]]|[[raftónlist]]}} | starf = {{hlist|Söngvari|lagahöfundur}} | ár = 1994–í dag | útgefandi = | vefsíða = {{URL|emilianatorrini.com}} }} '''Emilíana Torrini''' (f. 16. maí 1977) er íslensk söngkona best þekkt fyrir hljómdisk sinn ''Love in the Time of Science'' og fyrir flutning sinn á laginu „Gollum's Song“ í kvikmyndinni ''[[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal|Hringadróttinssögu: Tveggja turna tal]]''. == Fjölskylda og æska == Faðir Emilíönu er [[Ítalía|ítalskur]] en móðir hennar er [[Íslendingar|íslensk]]. Emilíana ólst upp í Kópavogi og byrjaði sjö ára að syngja í kór. == Tónlistin == Árið 1994 sigraði Emilíana í [[Söngkeppni framhaldsskólanna]] með því að flytja lagið „Betra líf“ sem var íslensk útgáfa af laginu „I Will Survive“.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2023-10-18-fyrsta-lagid-kom-til-hennar-i-draumi-393625 |title=Fyrsta lagið kom til hennar í draumi |last=Aradóttir |first=Júlía |date=2023-10-18 |website=ruv.is|access-date=2025-09-25}}</ref> Á árunum 1994 til 1996 gaf hún út þrjár plötur á Íslandi en varð fræg þegar hún gaf út plötuna ''Love in the Time of Science'' árið 1999 og einnig þegar hún söng lagið „Gollum's Song“. Árið 2005 kom út platan ''Fisherman's Woman'' með lögunum „Sunny Road“ og „Heartstopper“. Emilíana hlaut þrenn verðlaun á [[Íslensku tónlistarverðlaunin 2006|íslensku tónlistarverðlaunahátíðinni]] árið 2006. Emilíana greindi frá því árið 2024 að hún hefði ekki gefið neitt út í tíu ár vegna óánægju með samning sinn við plötuútgáfuna Rough Trade.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-11-20-emiliana-torrini-var-fost-i-vondum-samningi-og-akvad-ad-gefa-ekkert-ut-i-tiu-ar-427917 |title=Emiliana Torrini var föst í vondum samningi og ákvað að gefa ekkert út í tíu ár |last=Björnsdóttir |first=Anna María |date=2024-11-20 |website=ruv.is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 2026 var Emilíana bæjarlistamaður Kópavogs.<ref>{{Cite web|url=https://menning.kopavogur.is/2026/05/07/emiliana-torrini-er-baejarlistamadur-kopavogs-2026/ |title=Emilíana Torrini er Bæjarlistamaður Kópavogs 2026 |date=2026-05-07 |website=kopavogur.is |access-date=2026-05-07}}</ref> == Útgefið efni == === Plötur === * 1994 - ''Spoon'' * 1995 - ''Crouçie D'où Là'' * 1996 - ''Merman'' * 1999 - ''Love in the Time of Science'' * 2000 - ''Rarities'' * 2005 - ''Fisherman's Woman'' * 2008 - ''Me And Armini'' * 2013 - ''Tookah'' * 2023 - ''Racing the Storm'' með hljómsveitinni The Colorist Orchestra. * 2024 - ''Miss Flower''<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-06-24-emiliana-torrini-og-miss-flower-416363 |title=Emilíana Torrini og Miss Flower |last=Hreggviðsson |first=Þorsteinn |date=2024-06-24 |website=ruv.is|access-date=2024-06-24}}</ref> === Smáskífur === * 1999 - ''Unemployed in Summertime'' * 1999 - ''Dead Things'' * 1999 - ''To Be Free'' * 1999 - ''Baby Blue'' * 2000 - ''Easy'' * 2004 - ''Livesaver'' * 2005 - ''Sunny Road'' * 2005 - ''Heartstopper'' * 2008 - ''Me and Armini'' * 2009 - ''Jungle Drum'' * 2013 - ''Speed of Dark'' === Samstarf === Emilíana hefur unnið með mörgum þekktum [[Tónlistarmaður|tónlistarmönnum]] svo sem [[Kylie Minogue]], [[Moby]], [[Sting]], [[Dido]], [[Travis]], [[Tricky]] og [[Adem]]. * 1995 - „Bömpaðu baby bömpaðu“ <small>(söng) (Fjallkonan, ''[http://www.tonlist.is/Music/ViewAlbum.aspx?AlbumID=3350 Partý] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223034938/http://www.tonlist.is/Music/ViewAlbum.aspx?AlbumID=3350 |date=2007-12-23 }}'')</small> * 1995 - „Vanishing“ <small>(söng) (LHOOQ, ''Volume Fifteen'')</small> * 1996 - „7-Up Days“ <small>(söng) (Slowblow, ''Fousque'')</small> * 1997 - „Asking for Love" <small>(söng) ([[Jóhann G. Jóhannsson (f. 1947)|Jóhann G. Jóhannsson]], ''[http://www.tonlist.is/Music/ViewAlbum.aspx?AlbumID=2877 Asking for Love]'')</small> * 1997 - „Is Jesus Your Pal?“ <small>(söng) ([[GusGus]], ''Polydistortion'')</small> * 1997 - „Why?" <small>(söng) (GusGus, ''Polydistortion'')</small> * 1998 - „Flirt" <small>(söng) (Slowblow)</small> * 1999 - „Come Out" <small>(söng) (Dip, ''Hi-Camp Meets Lo-Fi'')</small> * 2001 - „101 Reykjavík Theme“ <small>(endurútgefið af Emilíönu Torrini, engin söng) (''[[101 Reykjavík]] Soundtrack'')</small> * 2002 - „Absolutely No Point In Anything Anymore“ <small>(söng) (Cheapglue, ''[http://www.indian.co.uk/artists/cheapglue/audio/index.htm Sexy Horses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927184611/http://www.indian.co.uk/artists/cheapglue/audio/index.htm |date=2007-09-27 }}'')</small> * 2002 - „Hold Your Hand“ <small>(söng) (Paul Oakenfold, ''Bunkka'')</small> * 2002 - „Weebles Fall“ <small>(söng) (Slovo, ''[http://www.slovo.co.uk/nommo.htm Nommo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070529054333/http://www.slovo.co.uk/nommo.htm |date=2007-05-29 }}'')</small> * 2002 - „Heaven's Gonna Burn Your Eyes“ <small>(söng) (Thievery Corporation, ''The Richest Man in Babylon'')</small> * 2002 - „Until the Morning“ <small>(söng) (Thievery Corporation, ''The Richest Man in Babylon'')</small> * 2002 - „Gollum's Song“ <small>(söng) (''[[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]]'' Soundtrack)</small> * 2003 - „Slow“ <small>(skrifað saman) ([[Kylie Minogue]], ''Body Language'')</small> * 2003 - „Someday“ <small>(skrifað saman) (Kylie Minogue, ''Body Language'')</small> * 2005 - „Thinking Out Loud“ <small>(með Sneaker Pimps sem Line of Flight, undurútgáfa á netinu af Loretta Young Silks (smáskífa))</small> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://emilianatorrini.com Heimasíða Emilíönu Torrini] {{Stubbur|æviágrip}} {{f|1977}} [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] pos4lb3o2tole2mvf27g0v27s1uozc4 0 68059 1962550 1880682 2026-05-08T14:45:33Z ~2026-27991-22 116264 /* Keppnisfyrirkomulag[1] */ 1962550 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tri_swim_bike_run.jpg|thumb|right|Þrjár greinar þríþrautar.]] '''Þríþraut''' er [[íþrótt]] þar sem keppt er í [[sund (hreyfing)|sundi]], [[hjólreiðar|hjólreiðum]] og [[kapphlaup]]i tiltekna vegalengd án hlés, þannig að tíminn á milli greina telst með í heildartímanum. Þríþraut er íþrótt sem reynir sérstaklega mikið á [[þol]] keppenda. Þríþraut varð til í [[Frakkland]]i á [[1921-1930|3. áratug]] [[20. öldin|20. aldar]]. Hin staðlaða „ólympíuvegalengd“ (1500 metra sund, 40 km hjólreiðar og 10 km hlaup), var búin til af bandaríska keppnisstjóranum [[Jim Curl]] um miðjan [[1981-1990|9. áratuginn]]. [[Alþjóða þríþrautarsambandið]] var stofnað árið [[1989]] til að reyna að koma íþróttinni að sem [[ólympíuleikar|ólympíugrein]]. Fyrst var keppt í þríþraut á [[Sumarólympíuleikarnir 2000|Ólympíuleikunum í Sidney]] árið [[2000]]. === Þríþraut á Íslandi === [https://triathlon.is/ Þríþrautarsamband Íslands] er félagasamband [[Íþróttafélag|íþróttafélaga]] sem keppa í þríþraut. Félagið hefur yfirumsjón með skipulagi þríþrautakeppna á [[Ísland|Íslandi]]. ==== Þríþrautarfélög á Íslandi ==== * Þríþrautardeild Breiðabliks - Þríkó * Þríþrautardeild UMFN - 3N * Þríþrautardeild SH - 3SH * Þríþrautarfélag Reykjavíkur - Ægir3 * Þríþrautardeild UFA - Norðurljós * Þríþrautardeild Fjölnis === Keppnisfyrirkomulag<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/mm/folk/serefni/pistlar/karen/entry.html?entry_id=1017102|title=Vegalengdir í þríþraut sem keppt er í á Íslandi - mbl.is|website=www.mbl.is|access-date=2024-10-03}}</ref> === * '''Sprettþraut (Super-sprint):''' 400 metrar sund í Sundlaug, 10 km hjól, 2,5 km hlaup. * '''Hálfólympísk þraut (Sprint):''' 750 metrar sund í sundlaug, 20 km hjól, 5 km hlaup. * '''Ólympísk þríþraut (Olympic):''' Í henni er keppt á Ólympíuleikum. 1500 metrar sund í sundlaug, 40 km hjól, 10 km hlaup. * '''Hálfur járnkarl (Half-Ironman):''' 1900 metrar sund, 90 km hjól, 21,1 hlaup. * '''Járnkarl (Ironman):''' 3,8 km sund, 180 km hjól, 42.2 km hlaup. Þykir erfiðasta fjölþrautakeppni heims og nýtur nú mikilla vinsælda. Fyrst var keppt Járnkarli á [[Hawaii]] árið [[1977]]. Keppnin felur í sér 3,8 km sund, 180 km hjólreiðakeppni og [[maraþon]]hlaup (42,195 km). Þríþrautarfélög á Íslandi{{stubbur|íþrótt}} [[Flokkur:Þríþraut| ]] qim7opzyhkprpnme1h6t2m5esa41v9l 0 68587 1962529 1959474 2026-05-08T12:46:32Z Gurkubondinn 11672 /* Í Noregi */ stafsetningarvilla 1962529 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]]. Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Teiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1939<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Treiders Handelsskole|no}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Møllergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var ''68138'',<ref name="fanger.no"/> og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá [[Rauði krossinn|Rauða krossinum]] sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar. Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna. Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=423961&pageSelected=3&lang=0 ''Veldi nazista byggðist á fangabúðum'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}; grein í Morgunblaðinu 1980 * [https://timarit.is/page/2552887 ''Leifur fyrirgaf aldrei'']; viðtal við Garðar Sverrirsson í Dagblaðinu Vísi 1988 {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] tmc1qbg2rxpgt4jwqvu94al82mvaxak 1962530 1962529 2026-05-08T12:47:00Z Gurkubondinn 11672 /* Í Noregi */ sama stafsetningarvilla 1962530 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]]. Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Treiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1939<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Treiders Handelsskole|no}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Møllergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var ''68138'',<ref name="fanger.no"/> og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá [[Rauði krossinn|Rauða krossinum]] sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar. Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna. Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=423961&pageSelected=3&lang=0 ''Veldi nazista byggðist á fangabúðum'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}; grein í Morgunblaðinu 1980 * [https://timarit.is/page/2552887 ''Leifur fyrirgaf aldrei'']; viðtal við Garðar Sverrirsson í Dagblaðinu Vísi 1988 {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] p6wkkpwuqidbqfhvs2ksh0obnl2nuyr 1962533 1962530 2026-05-08T13:10:13Z Gurkubondinn 11672 /* Í Noregi */ virðist hafa verið sendur til Noregs árið 1938; "Hann útskrifaðist ... 1937 og starfaði svo í eitt ár við verslun foreldra sinna ... sendur utan í verslunarnám við Otto Teiders Handelsskole" 1962533 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]]. Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Treiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1938<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Treiders Handelsskole|no}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Møllergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var ''68138'',<ref name="fanger.no"/> og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá [[Rauði krossinn|Rauða krossinum]] sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar. Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna. Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=423961&pageSelected=3&lang=0 ''Veldi nazista byggðist á fangabúðum'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}; grein í Morgunblaðinu 1980 * [https://timarit.is/page/2552887 ''Leifur fyrirgaf aldrei'']; viðtal við Garðar Sverrirsson í Dagblaðinu Vísi 1988 {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] pzq9y02wjyurjpohtm5u4g478y4il12 1962555 1962533 2026-05-08T15:24:09Z Gurkubondinn 11672 /* Tenglar */ nota snið, hlekkurinn er ekki dáinn 1962555 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]]. Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Treiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1938<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Treiders Handelsskole|no}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Møllergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var ''68138'',<ref name="fanger.no"/> og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá [[Rauði krossinn|Rauða krossinum]] sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar. Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna. Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> == Tenglar == * {{Tímarit.is |1531351 |Veldi nazista byggðist á fangabúðum |útgáfudagsetning=14. september 1980 |blað=[[Morgunblaðið]] |blaðsíða=44–46 |höfundur=Bragi Óskarsson |skoðað=8. maí 2026 }} * {{Tímarit.is |2552887 |Leifur fyrirgaf aldrei |útgáfudagsetning=10. desember 1988 |blað=[[Dagblaðið Vísir]] |blaðsíða=8 |höfundur=Viðtal við Garðar Sverrirsson |skoðað=8. maí 2026 }} {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] fza4aopzh0n1rwhxce3we3d7dqr063v 1962568 1962555 2026-05-08T15:39:47Z Gurkubondinn 11672 nota sem heimild 1962568 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]]. Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Treiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1938<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Treiders Handelsskole|no}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Møllergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var ''68138'',<ref name="fanger.no"/> og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá [[Rauði krossinn|Rauða krossinum]] sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar.<ref name="gardar-vidtal-1988">{{Tímarit.is |2552887 |Leifur fyrirgaf aldrei |útgáfudagsetning=10. desember 1988 |blað=[[Dagblaðið Vísir]] |blaðsíða=8 |höfundur=Viðtal við Garðar Sverrirsson |skoðað=8. maí 2026}}</ref> Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna.<ref name="vis2008"/> Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> == Tenglar == * {{Tímarit.is |1531351 |Veldi nazista byggðist á fangabúðum |útgáfudagsetning=14. september 1980 |blað=[[Morgunblaðið]] |blaðsíða=44–46 |höfundur=Bragi Óskarsson |skoðað=8. maí 2026 }} {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] 182grsuyz2s4wctaoerpymp4d16dzzr 1962582 1962568 2026-05-08T16:19:59Z Gurkubondinn 11672 nota sem heimilid 1962582 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]].<ref name="morgunbladid1980">{{Tímarit.is |1531351 |Veldi nazista byggðist á fangabúðum |útgáfudagsetning=14. september 1980 |blað=[[Morgunblaðið]] |blaðsíða=44–46 |höfundur=Bragi Óskarsson |skoðað=8. maí 2026}}</ref> Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Treiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1938<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Treiders Handelsskole|no}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Møllergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var ''68138'',<ref name="fanger.no"/> og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá [[Rauði krossinn|Rauða krossinum]] sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar.<ref name="gardar-vidtal-1988">{{Tímarit.is |2552887 |Leifur fyrirgaf aldrei |útgáfudagsetning=10. desember 1988 |blað=[[Dagblaðið Vísir]] |blaðsíða=8 |höfundur=Viðtal við Garðar Sverrirsson |skoðað=8. maí 2026}}</ref> Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna.<ref name="vis2008"/> Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] bbyt0khkxldg71v2um0rrpnonkhe50b 1962586 1962582 2026-05-08T17:12:54Z Gurkubondinn 11672 Sótt 8. maí 2026. 1962586 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]].<ref name="morgunbladid1980">{{Tímarit.is |1531351 |Veldi nazista byggðist á fangabúðum |útgáfudagsetning=14. september 1980 |blað=[[Morgunblaðið]] |blaðsíða=44–46 |höfundur=Bragi Óskarsson |skoðað=8. maí 2026}}</ref> Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }} Sótt 8. maí 2026.</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }} Sótt 8. maí 2026.</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Treiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1938<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Treiders Handelsskole|no}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Møllergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var ''68138'',<ref name="fanger.no"/> og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá [[Rauði krossinn|Rauða krossinum]] sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar.<ref name="gardar-vidtal-1988">{{Tímarit.is |2552887 |Leifur fyrirgaf aldrei |útgáfudagsetning=10. desember 1988 |blað=[[Dagblaðið Vísir]] |blaðsíða=8 |höfundur=Viðtal við Garðar Sverrirsson |skoðað=8. maí 2026}}</ref> Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna.<ref name="vis2008"/> Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] h3o6ntjoddwfqyvbr36nxh03g2k6oi5 1962590 1962586 2026-05-08T17:22:16Z Gurkubondinn 11672 typo 1962590 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]].<ref name="morgunbladid1980">{{Tímarit.is |1531351 |Veldi nazista byggðist á fangabúðum |útgáfudagsetning=14. september 1980 |blað=[[Morgunblaðið]] |blaðsíða=44–46 |höfundur=Bragi Óskarsson |skoðað=8. maí 2026}}</ref> Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrissonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Treiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1938<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Treiders Handelsskole|no}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Møllergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var ''68138'',<ref name="fanger.no"/> og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá [[Rauði krossinn|Rauða krossinum]] sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar.<ref name="gardar-vidtal-1988">{{Tímarit.is |2552887 |Leifur fyrirgaf aldrei |útgáfudagsetning=10. desember 1988 |blað=[[Dagblaðið Vísir]] |blaðsíða=8 |höfundur=Viðtal við Garðar Sverrisson |skoðað=8. maí 2026}}</ref> Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna.<ref name="vis2008"/> Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] 34vecx4x9luxakonad6d5x3qpihve0z 0 83694 1962531 1962526 2026-05-08T12:51:25Z Bjarki S 9 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-27982-23|~2026-27982-23]] ([[User talk:~2026-27982-23|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Ahjartara|Ahjartara]] 1883563 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Iceland - 2017-02-22 - Þingvellir Drekkingarhylur - 3648.jpg|thumb]] [[Mynd:Þingvellir.--The Murderesses' Pool. (4558214027).jpg|thumb|Hylurinn um 1900.]] :''Getur líka átt við [[Drekkingarhylur (Bessastaðaá)|Drekkingarhyl]] í Bessastaðaá''. '''Drekkingarhylur''' var aftökustaður í [[Öxará]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. Drekkingarhylur er rétt við brúna, þar sem Öxará fellur austur úr [[Almannagjá]]. Í Drekkingarhyl var konum drekkt fyrir [[dulsmál]] og [[blóðskömm]]. Ekki var um fornan sið að ræða því sagt er að fornmenn hafi iðkað sund í hylnum um þinghaldið og konur þvegið þvotta. Þetta var fyrir kristnitöku og áður en dauðadómar voru leiddir í lög. Það var ekki fyrr en eftir siðbót Lúthers að tekið var að drekkja konum í hylnum. Eftir það fékk hann sitt núverandi nafn. Ekki er vitað hvað hann kallaðist áður. [[Stóridómur]] sem var samþykktur á Íslandi árið [[1564]] kvað fyrst á um dauðarefsingu fyrir blóðskömm. Karlar voru einnig líflátnir (hálshöggnir) á þinginu fyrir sömu brotin. Á kynningarspjaldi við hylinn má lesa að 18 konum hafi verið drekkt í hylnum, fyrst [[1618]] en síðast [[1749]]. Þar eru nöfn kvennanna listuð upp en dauðasök þeirra var oftast tengd óleyfilegum barneignum, kynferðismálum eða galdri. Til er gömul lýsing á aftökuaðferðinni við Drekkingarhyl: „Sökudólgurinn var bundinn í poka sem steypt var yfir höfuð honum og tók niður á legg. Reipi sem böðullinn hélt í handan hylsins, var bundið um konuna. Eftir að hún hafði þannig staðið um stund var henni kippt í vatnið og haldið niðri með stöng uns hún var dauð.“ Drekkingarhylur var hátt í 100 m langur og 15 m á breidd. Nú er hann minni en áður var því möl og grjót hefur borist í hann bæði af náttúrulegum ástæðum og einnig samhliða vega- og brúargerð á síðari tímum. == Tengt efni == * [[Brennugjá]] * [[Gálgaklettur]] * [[Höggstokkseyri]] ==Heimildir== * Árni Hjartarson og Snorri Zóphóníasson 2010. Öxará. Náttúrufræðingurinn 90. árg. bls. 5-15. * Björn Th. Björnsson 1994. Þingvellir, staðir og leiðir. Mál og menning, Reykjavík, 195 bls. == Tenglar == * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=648836 ''Drekkingarhylur fái sinn forna svip''; af Mbl.is] * [http://visindavefur.is/svar.php?id=4476 Már Jónsson. „Hvað er Stóridómur?“ Vísindavefurinn, 23. ágúst 2004. Sótt 31. mars 2018] * [http://visindavefur.is/svar.php?id=72129 Már Jónsson. „Hversu mörgum konum var drekkt í Drekkingarhyl og fyrir hvað?“ Vísindavefurinn, 29. júní 2016. Sótt 31. mars 2018.] {{Stubbur}} [[Flokkur:Þingvellir]] [[Flokkur:Örnefni á Íslandi]] k9oibsg7rp3bysctlioanii0xsv561s 0 106357 1962640 1942223 2026-05-09T09:53:42Z Alvaldi 71791 1962640 wikitext text/x-wiki {{infobox basketball club | color1 = white | color2 = #243263 | name = Vestri | image = | imagesize = 200px | leagues = | founded = 1965 (sem KFÍ) | history = '''KFÍ'''<br>(1965–2016)<br>'''Vestri'''<br>(2016–nú) | arena = [[Íþróttarhúsið á Torfnesi|Ísjakinn]]<br>(Sæti: 1200) | location = [[Ísafjörður]], Ísland | colors = Blár, rauður, hvítur<br>{{color box|navy}} {{color box|red}} {{color box|white}} | championships = | website = [https://www.vestri.is/korfubolti Vestri.is] }} '''Kvennalið Vestra í körfuknattleik''' er hluti körfuknattleiksdeild [[Íþróttafélagið Vestri|Íþróttafélagsins Vestra]]. Hún var stofnuð árið 1965 undir nafninu Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar en árið 2016 gekk félagið inn í [[Íþróttafélagið Vestri|Íþróttafélagið Vestra]] og hóf 2016-2017 tímabilið sem körfuknattleiksdeild þess.<ref>{{Cite web|url=https://www.vestri.is/korfubolti/saga/|title=Saga körfuknattleiksdeildarinnar|website=www.vestri.is|access-date=2026-01-06}}</ref> == Titlar == * '''[[1. deild karla í körfuknattleik|1. deild karla]] (4)''': ** 1996, 2003, 2010, 2012 * '''[[2. deild karla í körfuknattleik|2. deild karla]] (4)''': ** 1975, 1980, 1994, 2024 ==Einstaklingsverðlaun== * '''Erlendi leikmaður ársins''' ** [[Joshua Helm]] - 2005 * '''Úrvalslið ársins''' ** [[Friðrik Erlendur Stefánsson]] - 1998 * '''Besti ungi leikmaðurinn''' ** [[Friðrik Erlendur Stefánsson]] - 1997 ==Þekktir leikmenn== {{Viðmið fyrir þekkta leikmenn}} {{columns-list|colwidth=20em| * {{flagicon|USA}} Adam Spanich * {{flagicon|ISL}} [[Baldur Ingi Jónasson]] * {{flagicon|ISL}} [[Birgir Björn Pétursson]] * {{flagicon|ISL}} [[Birgir Örn Birgisson]] * {{flagicon|USA}} [[Craig Schoen]] * {{flagicon|USA}} [[Damier Pitts]] * {{flagicon|USA}} [[David Bevis]] * {{flagicon|USA}} [[Dwayne Fontana]] * {{flagicon|ISL}} Einar Matthíasson * {{flagicon|ISL}} [[Friðrik Erlendur Stefánsson]] * {{flagicon|ISL}} [[Guðni Ólafur Guðnason]] * {{flagicon|ISL}} [[Hrafn Kristjánsson]] * {{flagicon|USA}} [[Jeb Ivey]] * {{flagicon|Iceland}} [[Jón Oddsson]] * {{flagicon|USA}} [[Joshua Helm]] * {{flagicon|Serbia}} [[Nebojsa Knezevic]] * {{flagicon|Montenegro}} [[Nemanja Knezevic]] * {{flagicon|ISL}} [[Ólafur Jón Ormsson]] * {{flagicon|ISL}} [[Ómar Torfason]] * {{flagdeco|ISL}} [[Ósvaldur Knudsen]] * {{flagicon|Makedónía}} Pance Ilievski * {{flagicon|Iceland}} [[Pétur Már Sigurðsson]] * {{flagicon|UK}} Ray Carter * {{flagicon|USA}} [[Sean Gibson]] * {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Gunnar Þorsteinsson]] }} == Þjálfarar == {{columns-list|colwidth=20em| * Geir Þorsteinsson 1993–1994 * Guðjón Már Þorsteinsson 1994–1996 * [[Guðni Ólafur Guðnason]] 1996–1998 * [[Tony Garbelotto]] 1998–2000 * Karl Jónsson 2000–2001 * Hrafn Kristjánsson 2001–2004 * Baldur Ingi Jónasson 2001–2002, 2004–2006 * Borce Ilievski 2006–2010 * B.J. Aldridge 2010 * Neil Shiran Þórisson 2010–2011 * Pétur Már Sigurðsson 2011–2013 * Birgir Örn Birgisson 2013–2016 * Neil Shiran Þórisson og Guðni Ólafur Guðnason 2016 * [[Yngvi Gunnlaugsson]] 2016–2019 * Pétur Már Sigurðsson 2019–2024 * Birgir Örn Birgisson 2024– }} ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Ytri tenglar== *[https://www.vestri.is/korfubolti Vestri.is/korfubolti] {{stubbur|íþrótt|ísland}} {{s|1965}} [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög á Vestfjörðum]] n218lgn7e9xooqvnz0u0qxha5hsepgo 0 116084 1962552 1932521 2026-05-08T15:08:38Z Swift 3138 /* Störf */ Sett upp í lista. 1962552 wikitext text/x-wiki '''Björn Jón Bragason''' (fæddur [[1. febrúar]] árið [[1979]] í [[Reykjavík]]) er íslenskur [[sagnfræðingur]]. [[Foreldrar]] hans eru Bragi Björnsson bifreiðastjóri (fæddur í Reykjavík 1952) og Katrín Magnúsdóttir bókhaldari (fædd í Reykjavík 1954). == Menntun == Björn Jón lauk [[Stúdentspróf|stúdentsprófi]] frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið 2000. Hann lauk BA prófi í [[sagnfræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] 2003 með [[íslensku]] sem aukagrein og árið 2006 lauk hann meistaraprófi í sagnfræði frá sama skóla. Lokaverkefni hans fjallaði um [[Hafskipsmálið|gjaldþrot Hafskips hf]]., en sú ritgerð var unnin undir leiðsögn dr. [[Þór Whitehead|Þórs Whitehead]] prófessors og Kristjáns Jóhannssonar, lektors við viðskipta- og hagfræðideild. Björn Jón lauk BA prófi í [[lögfræði]] frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]] 2012. == Störf == Björn Jón hefur verið verslunarmaður frá árinu 2000 og framkvæmdastjóri hópbifreiðaleyfishafa árið 2013. Þá hefur hann unnið að margháttuðum sagnfræðirannsóknum frá 2006. Árið 2008 kom út bók hans Hafskip í skotlínu,<ref>{{Cite web |url=http://www.bokmenntir.netserv.is/content/hafskip-%C3%AD-skotl%C3%ADnu |title=Geymd eintak |access-date=2013-05-07 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221510/http://www.bokmenntir.netserv.is/content/hafskip-%C3%AD-skotl%C3%ADnu |url-status=dead }}</ref> sem var afrakstur tveggja ára rannsóknarvinnu um [[Hafskipsmálið|gjaldþrotamál Hafskips hf]]. og sakamálarannsókn í kjölfar þess. Meðal fræðigreina Björns Jóns eru: * „Áhrif veðurfars á sjávarútveg og landbúnað á fyrri öldum“, sem birtist í ''Sögnum. Tímariti um söguleg efni'' árið 2005 * „Pólitískar afleiðingar Hafskipsmálsins“ sem birtist í 4. hefti ''Þjóðmála'' 2006 * „Björgunarmönnum refsað. Rannsóknarnefnd Alþingis í Hafskipsmálinu“, sem birtist í ''Morgunblaðinu'' 11. október 2009 og byggði á rannsókn Björns Jóns * „Aðdragandinn að falli Straums Burðaráss“, sem birtist í 2. hefti ''Þjóðmála'' 2010 * „Aðdragandi falls Landsbanka Íslands hf.“ Greinargerð frá ágústmánuði 2010, birt á netinu * „Sagan af einkavæðingu Búnaðarbankans“, sem birtist í 2. hefti tímaritsins ''Sögu'' árið 2011 * „Skáldkonan frá Sveinatungu“ sem birtist í ''Borgfirðingabók'' 2012. Greinina vann Björn Jón í samvinnu við [[Ingibjörg Bergsveinsdóttir|Ingibjörgu Bergsveinsdóttur]], fyrrverandi framkvæmdastjóra. Einnig hafa birst fjölmargar blaða- og netgreinar eftir Björn Jón um margvísleg málefni, meðal annars um sögu verslunar í miðbæ Reykjavíkur. Þá hefur Björn Jón einnig unnið að heimildarmyndagerð um ýmis sagnfræðileg viðfangsefni.<ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20111125154508/www.bjornjon.is/?page_id=2</ref> Um tíma var hann einnig framkvæmdastjóri [[Samtök kaupmanna og fasteignaeigenda við Laugaveg|Samtaka kaupmanna og fasteignaeigenda við Laugaveg]].<ref>{{cite web |url=http://101reykjavik.is/felagid/ |title=Geymd eintak |access-date=2013-05-07 |archive-date=2013-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802060557/http://101reykjavik.is/felagid/ |url-status=dead }}</ref> == Stjórnmálaþátttaka == Björn Jón hefur verið virkur í starfi [[Heimdallur (félag)|Heimdallar]] og [[Samband ungra sjálfstæðismanna|Sambands ungra sjálfstæðismanna]]. Þá hefur hann frá árinu 2012 setið í stjórn Sjálfstæðisfélags Langholts og frá sama ári í miðstjórn [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]].<ref>{{cite web |url=http://www.xd.is/folkid/midstjorn-og-flokksrad/ |title=Geymd eintak |access-date=2013-05-07 |archive-date=2013-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130228232433/http://www.xd.is/folkid/midstjorn-og-flokksrad/ |url-status=dead }}</ref> Hann hefur starfað með Verði – fulltrúaráði Sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík og stýrt stjórnmálaskóla Varðar, auk þess að stýra námskeiðum á vegum Verkalýðsráðs Sjálfstæðisflokksins. Þá hefur Björn Jón tekið þátt í starfi ungliða í hverfafélögum Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík. Björn Jón var formaður Frjálshyggjufélagsins árin 2009–2012. Hann sat í stjórn félagsins áður frá árinu 2007. <ref>{{cite web |url=http://www.frjalshyggja.is/index.php/component/search/?searchword=bj%C3%B6rn+j%C3%B3n+forma%C3%B0ur&ordering=newest&searchphrase=all&limit=100 |title=Geymd eintak |access-date=2013-05-07 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310212658/http://www.frjalshyggja.is/index.php/component/search/?searchword=bj%C3%B6rn+j%C3%B3n+forma%C3%B0ur&ordering=newest&searchphrase=all&limit=100 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.visir.is/stjorn-frjalshyggjufelagsins-kosin---formadur-endurkjorinn/article/2011659331283</ref> Árið 2011 bauð Björn Jón sig fram til formanns Sambands ungra sjálfstæðismanna, á sambandsþingi þess. Björn Jón laut í lægra haldi fyrir [[Davíð Þorláksson|Davíð Þorlákssyni]] og hlaut Björn 38% atkvæða en Davíð 62%.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2011/08/28/david_thorlaksson_kjorinn_formadur_2/</ref> Björn Jón bauð sig fram í 2.-3. sætið til borgarstjórnar Reykjavíkur 2014. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2013/10/14/bjorn-jon-tilkynnir-frambod-fallegasti-flugvollur-i-evropu-verdi-i-vatnsmyri/ |title=Geymd eintak |access-date=2014-03-27 |archive-date=2014-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228064802/http://eyjan.pressan.is/frettir/2013/10/14/bjorn-jon-tilkynnir-frambod-fallegasti-flugvollur-i-evropu-verdi-i-vatnsmyri/ |url-status=dead }}</ref>. Hann var langt frá því að ná kjöri og var ekki í 10 efstu sætunum.<ref>http://www.xd.is/profkjor2014/reykjavik/nidurstodur-profkjors/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Ýmis félagastörf == Björn Jón starfaði á vettvangi skátahreyfingarinnar um langt árabil og sömuleiðis með Hjálparsveit [[Skátahreyfingin|skáta]] í Reykjavík. Hann var um hríð starfsmaður Alþjóðabandalags drengjaskáta, WOSM, í Kandersteg í svissnesku Ölpunum og þá gegndi hann störfum á vegum Boy Scouts of America í Philmont, New Mexico. Björn Jón lauk æðstu þjálfun skáta og Íslandi og æðstu prófmerkjum. Fyrir störf sín hefur hann hlotið gullmerki Bandalags íslenskra skáta og ýmis fleiri heiðursmerki. Björn Jón hefur um iðkað [[frjálsar íþróttir]] með [[Íþróttafélag Reykjavíkur|Íþróttafélagi Reykjavíkur]] um árabil. Hans meginkeppnisgrein er 400 m hlaup.<ref>{{cite web |url=http://afrek.fri.is/Afr/keppendur/kep75726.htm |title=Geymd eintak |access-date=2013-05-07 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307175057/http://afrek.fri.is/Afr/keppendur/kep75726.htm |url-status=dead }}</ref> Björn Jón sat í stjórn Félags sagnfræðinema árin 2002 – 2003 og 2005 – 2006. == Verkfall framhaldskólakennara 2014 == Árið 2014 fóru framhaldskólakennarar í verkfall. Nokkrir nemendur MR fengu Björn Jón til að kenna sér íslensku en Rektor Menntaskólans í Reykjavík stöðvaði kennsluna með þeim rökum að hún væri verkfallsbrot.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2014/3/26/eg-er-einfaldlega-moti-verkfollum/ |title=Geymd eintak |access-date=2014-03-27 |archive-date=2014-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328120552/http://www.dv.is/frettir/2014/3/26/eg-er-einfaldlega-moti-verkfollum/ |url-status=dead }}</ref> Útskýring Björns á því af hverju hann hefði tekið að sér þessa kennslu þegar kennarar væru í verkfalli var að hann hefði ekkert á móti kennurum, bara verkföllum.<ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2014/3/26/eg-er-einfaldlega-moti-verkfollum/ |title=Geymd eintak |access-date=2014-03-27 |archive-date=2014-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328120552/http://www.dv.is/frettir/2014/3/26/eg-er-einfaldlega-moti-verkfollum/ |url-status=dead }}</ref> == Heimildir == <div class="references-small"><references/></div> {{f|1979}} [[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] obeeo6um1p5bi5doevit253q4w972jz 0 119284 1962575 1927342 2026-05-08T15:46:20Z Akigka 183 1962575 wikitext text/x-wiki [[Mynd:British_India_(orthographic_projection).svg|thumb|right|Breska Indland eftir stofnun krúnunýlendu. Ljósgrænu svæðin ([[Sómalíland]], [[Múskat (borg)|Múskat]], [[Óman]] og [[Malasía]]) voru að hluta eða um stutt skeið undir stjórn Breta.]] '''Breska Indland''' er samheiti yfir héruð á [[Indlandsskagi|Indlandsskaga]] og víðar í Asíu sem voru undir stjórn [[Bretland|Breta]] frá upphafi [[17. öldin|17. aldar]] til [[1947]]. Saga Breska Indlands skiptist í þrjú tímabil: * [[Breska Austur-Indíafélagið]] setti upp fjölda verslunarstaða (faktoría) á strönd Indlandsskagans frá [[1612]] til [[1757]], í samkeppni við [[Hollenska Austur-Indíafélagið]] og [[Franska Austur-Indíafélagið]]. Um miðja [[18. öldin|18. öld]] voru þrír þessara staða, [[Madras]], [[Mumbai|Bombay]] og [[Kolkata|Kalkútta]], orðnir að stórum borgum. * [[Félagsræði á Indlandi]] hófst þegar Breska Austur-Indíafélagið vann sigur á furstanum af [[Bengal]] í [[orrustan um Plassey|orrustunni um Plassey]] [[23. júní]] [[1757]]. Þar með hóf félagið landvinninga sem leiddu til þess að stórir hlutar Indlandsskagans voru undir stjórn þess árið [[1857]]. * [[Uppreisnin á Indlandi 1857]] hófst vegna óánægju íbúa með stjórn félagsins. [[Breski herinn]] náði að kveða uppreisnina niður eftir átök sem stóðu í meira en ár. Í kjölfarið var Breska Austur-Indíafélagið leyst upp og Breska Indland gert að [[Varakonungsdæmið Indland|krúnunýlendu]] undir stjórn landstjóra sem fékk titilinn [[Varakonungur Indlands]]. {{stubbur|saga}} [[Flokkur:Breska Indland]] {{sa|1858|1947}} mcgnmc55t7cevhg66cl1zd454ohe1sl 0 122318 1962599 1954393 2026-05-08T23:09:54Z ~2026-28095-38 116280 1962599 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta | titill = Úrvalsdeild kvenna | mynd = | stofnár = 1952 | ríki = {{ISL}} Ísland | neðri deild = [[1. deild kvenna í körfuknattleik|1. deild kvenna]] | liðafjöldi = 10 | píramída stig = Stig 1 | bikarar = [[Bikarkeppni kvenna í körfuknattleik)|Bikarkeppni kvenna]] | núverandi meistarar = {{Lið Haukar}} (2025) | sigursælasta lið = {{Lið Keflavík}} (17) | heimasíða = [https://www.kki.is kki.is] }} '''Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik''' (''Bónus deild kvenna'') er efsta deild kvenna í [[körfuknattleikur|körfuknattleik]] á [[Ísland|Íslandi]] en [[Körfuknattleikssamband Íslands|Körfuknattleikssamband Íslands]] fer með málefni íþróttarinnar á Íslandi. Íslandsmót kvenna fór fyrst fram fyrri hluta árs 1953 og lengi vel hét deildin 1. deild kvenna, eða þangað til 2007 er nafninu var breytt í Úrvalsdeild kvenna. ==Meistarasaga== ===1952-1992: Án úrslitakeppni === {| class="wikitable" !Tímabil !Íslandsmeistarar !Þjálfari |- |1953 ||[[Ármann (körfuknattleikur kvenna)|Ármann]]{{efn|Ármann og ÍR voru einu liðin sem voru skráð til leiks árið 1953.<ref>{{cite news |title=Körfuknattleiksmót Íslands |url=https://timarit.is/page/2763343 |access-date=6 December 2020 |work=[[Þjóðviljinn]] |date=28 April 1953 |page=8 |language=Icelandic}}</ref>}} | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1954 ||colspan="2" {{N/A|Ekki leikið}} |- |1955 ||colspan="2" {{N/A|Ekki leikið}} |- |1956 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] | {{flagicon|ISL}} [[Hrefna Ingimarsdóttir]]<ref name="heil-old-til-heilla">{{cite book |author1=Ágúst Ásgeirsson |title=Heil öld til heilla - Saga ÍR í 100 ár |date=11 March 2007 |publisher=[[Íþróttafélag Reykjavíkur]] |page=562 |accessdate=23 June 2018|url=https://ir.is/wp-content/uploads/2017/03/Saga_IR_13.pdf}}</ref> |- |1957 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (2) | {{flagicon|ISL}} [[Hrefna Ingimarsdóttir]]<ref name="heil-old-til-heilla"/> |- |1958 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (3) | {{flagicon|ISL}} [[Hrefna Ingimarsdóttir]]<ref name="heil-old-til-heilla"/> |- |1959 ||[[Ármann (körfuknattleikur kvenna)|Ármann]] (2) | {{flagicon|ISL}} Ingvar Sigurbjörnsson and {{flagicon|ISL}} [[Birgir Örn Birgis]] |- |1960 ||[[Ármann (körfuknattleikur kvenna)|Ármann]] (3) | {{flagicon|ISL}} Ingvar Sigurbjörnsson and {{flagicon|ISL}} [[Birgir Örn Birgis]] |- |1961 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1962 ||colspan="2" {{N/A|Ekki leikið}} |- |1963 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (4) | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1964 ||{{Lið Skallagrímur}}{{efn|Skallagrímur sigraði [[Fimleikafélagið Björk|Björk]] og [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] til að tryggja sér Íslandsmeistaratitilinn.<ref>{{cite news |title=Stúlkur úr Borgarfirði fyrstu Íslandsmeistararnir |url=https://timarit.is/page/1356259 |accessdate=24 February 2020 |work=[[Morgunblaðið]] |date=3 March 1964 |pages=26–27 |language=Icelandic}}</ref>}} | {{flagicon|ISL}} Guðmundur Sigurðsson |- |1965 ||colspan="2" {{N/A|Ekki leikið}} |- |1966 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (5){{efn|Einungis ÍR og KR skráðu sig til leiks árið 1966. Liðin léku einn leik um Íslandsmeistaratitilinn sem ÍR vann 28-18.<ref>{{cite news |title=ÍR meistari í kvennaflokki |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2384505 |accessdate=8 August 2019 |work=[[Vísir]] |date=30 April 1966 |page=11 |language=Icelandic}}</ref>}} | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1967 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (6) | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1968 ||colspan="2" {{N/A|Ekki leikið}} |- |1969 ||{{Lið Þór Ak.}}{{efn|Þór, sem vann norðurlandsriðilinn, átti að mæta [[KFÍ]], sem vann vesturlandsriðilinn, í leik um Íslandsmeistaratitilinn. Sökum slæms veðurs gat KFÍ ekki mætt til leiks og var Þór því dæmdur sigur.<ref>{{cite book|author1=Skapti Hallgrímsson|title=Leikni framar líkamsburðum|date=2001|publisher=[[Icelandic Basketball Federation]]|isbn=9979-60-630-4|pages=125}}</ref><ref>{{cite news |title=Þór meistari í báðum kvennaflokkunum |url=https://timarit.is/page/5175458 |access-date=6 December 2020 |work=Íslendingur - Ísafold |date=19 March 1969 |page=3 |language=Icelandic}}</ref>}} | {{flagicon|ISL}} [[Einar Bollason]] |- |1970 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (7) | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1971 ||{{Lið Þór Ak.}} (2) | {{flagicon|ISL}} Guttormur Ólafsson |- |1971-1972 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (8) | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1972-1973 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (9) | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1973-1974 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (10) | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1974-1975 ||[[Mynd:ÍR merki.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] (11) | {{flagicon|ISL}} [[Einar Ólafsson (basketball)|Einar Ólafsson]]<ref>{{cite news |title=Fríður ÍR-hópur |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1460852 |accessdate=23 June 2018 |work=[[Morgunblaðið]] |date=25 February 1975 |page=18 |language=Icelandic}}</ref> |- |1975-1976 ||{{Lið Þór Ak.}} (3) | {{flagicon|ISL}} Anton Sölvason |- |1976-1977 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (2) | {{flagicon|ISL}} [[Einar Bollason]] |- |1977-1978 ||[[Mynd:Íþróttafélag stúdenta merki.jpg|20px]] [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]]{{efn|ÍS og KR voru jöfn að stigum þegar tímabilinu lauk og léku því auka leik um Íslandsmeistaratitilinn. ÍS vann leikinn 62-51.<ref>{{cite book|author1=Skapti Hallgrímsson|title=Leikni framar líkamsburðum|date=2001|publisher=[[Icelandic Basketball Federation]]|isbn=9979-60-630-4|pages=176}}</ref>}} | {{flagicon|USA}} [[Dirk Dunbar]] |- |1978-1979 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (3) | {{flagicon|USA}} [[John Hudson (basketball, born 1954)|John Hudson]] |- |1979-1980 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (4) | {{N/A|Upplýsingar vantar}} |- |1980-1981 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (5) | {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Hjörleifsson]] |- |1981-1982 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (6) | {{flagicon|USA}} [[Stew Johnson]] |- |1982-1983 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (7) | {{flagicon|USA}} [[Stew Johnson]] |- |1983-1984 ||[[Mynd:Íþróttafélag stúdenta merki.jpg|20px]] [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] (2) | {{flagicon|ISL}} Guðný Eiríksdóttir |- |1984-1985 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (8) | {{flagicon|ISL}} Ingimar Jónsson |- |1985-1986 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (9) | {{flagicon|ISL}} Ágúst Líndal |- |1986-1987 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (10) | {{flagicon|ISL}} Ágúst Líndal |- |1987-1988 ||{{Lið Keflavík}} | {{flagicon|ISL}} [[Jón Kr. Gíslason]] |- |1988-1989 ||{{Lið Keflavík}} (2) | {{flagicon|ISL}} [[Jón Kr. Gíslason]] |- |1989-1990 ||{{Lið Keflavík}} (3) | {{flagicon|ISL}} [[Falur Harðarson]] |- |1990-1991 ||[[Mynd:Íþróttafélag stúdenta merki.jpg|20px]] [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] (3){{efn|ÍS, Haukar og Keflavík enduðu öll með 11 sigra í 15 leikjum í deildinni en ÍS hafði betri innbyrðis árangur á móti hinum tveimur liðunum.<ref>{{cite book|author1=Skapti Hallgrímsson|title=Leikni framar líkamsburðum|date=2001|publisher=[[Icelandic Basketball Federation]]|isbn=9979-60-630-4|pages=258}}</ref>}} | {{flagicon|ISL}} Jóhann A. Bjarnason |- |1991-1992 ||{{Lið Keflavík}} (4) | {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Ingimundarson]] |} ===Frá 1993: Með úrslitakeppni=== {| class="wikitable" !Tímabil !Íslandsmeistarar !Þjálfari !Deildarmeistarar |- |''1992-1993'' ||{{Lið Keflavík}} (5) | {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Ingimundarson]]||{{Lið Keflavík}} (5){{efn|Frá og með 1992-1993 tímabilinu hefur sigurvegari úrslitakeppninnar verið krýndur sigurvegari í stað liðsins með besta árangurinn í deildinni. Liðið sem endar með bestan árangur fær titilinn deildarmeistari.}} |- |1993-1994 ||{{Lið Keflavík}} (6) | {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Ingimundarson]]||{{Lið Keflavík}} (6) |- |1994-1995 ||{{Lið Breiðablik}} | {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Hjörleifsson]]||{{Lið Keflavík}} (7) |- |1995-1996 ||{{Lið Keflavík}} (7) | {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Ingimundarson]]||{{Lið Keflavík}} (8) |- |1996-1997 ||{{Lið Grindavík}} | {{flagicon|ISL}} Ellert Sigurður Magnússon||{{Lið Keflavík}} (9) |- |1997-1998 ||{{Lið Keflavík}} (8) | {{flagicon|ISL}} [[Anna María Sveinsdóttir]]||{{Lið Keflavík}} (10) |- |1998-1999 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (11) | {{flagicon|ISL}} Óskar Kristjánsson||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (11) |- |1999-2000 ||{{Lið Keflavík}} (9) | {{flagicon|ISL}} Kristinn Einarsson||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (12) |- |2000-2001 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (12) | {{flagicon|ISL}} Henning Henningsson||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (13) |- |2001-2002 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (13) | {{flagicon|Kanada}} [[Keith Vassell]]||[[Mynd:Íþróttafélag stúdenta merki.jpg|20px]] [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] (4) |- |2002-2003 ||{{Lið Keflavík}} (10) | {{flagicon|ISL}} [[Anna María Sveinsdóttir]]||{{Lið Keflavík}} (11) |- |2003-2004 ||{{Lið Keflavík}} (11) | {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Ingimundarson]]||{{Lið Keflavík}} (12) |- |2004-2005 ||{{Lið Keflavík}} (12) | {{flagicon|ISL}} [[Sverrir Þór Sverrisson (körfubolti)|Sverrir Þór Sverrisson]]||{{Lið Keflavík}} (13) |- |2005-2006 ||{{Lið Haukar}} | {{flagicon|ISL}} [[Ágúst Björgvinsson]]||{{Lið Haukar}} |- |2006-2007 ||{{Lið Haukar}} (2) | {{flagicon|ISL}} [[Ágúst Björgvinsson]]||{{Lið Haukar}} (2) |- |2007-2008 ||{{Lið Keflavík}} (13) | {{flagicon|ISL}} [[Jón Halldór Eðvaldsson]]||{{Lið Keflavík}} (14) |- |2008-2009 ||{{Lið Haukar}} (3) | {{flagicon|ISL}} [[Yngvi Gunnlaugsson]]||{{Lið Haukar}} (3) |- |2009-2010 ||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (14) | {{flagicon|ISL}} [[Benedikt Guðmundsson]]||[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] (14) |- |2010-2011 ||{{Lið Keflavík}} (14) | {{flagicon|ISL}} [[Jón Halldór Eðvaldsson]]||{{Lið Hamar}} |- |2011-2012 ||[[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] | {{flagicon|ISL}} [[Sverrir Þór Sverrisson (körfubolti)|Sverrir Þór Sverrisson]]||{{Lið Keflavík}} (15) |- |2012-2013 ||{{Lið Keflavík}} (15) | {{flagicon|ISL}} [[Sigurður Ingimundarson]]|| {{Lið Keflavík}} (16) |- |2013-2014 ||{{Lið Snæfell}} | {{flagicon|ISL}} [[Ingi Þór Steinþórsson]]|| {{Lið Snæfell}} |- |2014-2015 ||{{Lið Snæfell}} (2) | {{flagicon|ISL}} [[Ingi Þór Steinþórsson]] | {{Lið Snæfell}} (2) |- |2015-2016: |{{Lið Snæfell}} (3) | {{flagicon|ISL}} [[Ingi Þór Steinþórsson]] |{{Lið Haukar}} (3) |- |2016-2017 |{{Lið Keflavík}} (16) | {{flagicon|ISL}} [[Sverrir Þór Sverrisson (körfubolti)|Sverrir Þór Sverrisson]] |{{Lið Snæfell}} (3) |- |2017-2018 | {{Lið Haukar}} (4) | {{flagicon|ISL}} Ingvar Þór Guðjónsson | {{Lið Haukar}} (4) |- |2018-2019 | {{Lið Valur}} (1) | {{flagicon|ISL}} [[Darri Freyr Atlason]] | {{Lið Valur}} (1) |- |2019-2020 |colspan=2|Engir Íslandsmeistarar krýndir{{efn|Tímabilið 2019-2020 var blásið af í mars 2020 vegna [[Covid-19-faraldurinn á Íslandi|Covid-19-faraldursins á Íslandi]].<ref>{{cite news |author1=Ingvi Þór Sæmundsson |title=Körfuboltatímabilið blásið af - Engir Íslandsmeistarar |url=https://www.visir.is/g/202021806d/korfuboltatimabilid-blasid-af-engir-islandsmeistarar |accessdate=18 March 2020 |work=[[Vísir.is]] |date=18 March 2020 |language=Icelandic}}</ref>}} | {{Lið Valur}} (2) |- |2020-2021 | {{Lið Valur}} (2) | {{flagicon|ISL}} [[Ólafur Jónas Sigurðsson]] | {{Lið Valur}} (3) |- |2021-2022 |[[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] (2) | {{flagicon|ISL}} [[Rúnar Ingi Erlingsson]] | {{Lið Fjölnir}} (1) |- |2022-2023 | {{Lið Valur}} (3) | {{flagicon|ISL}} [[Ólafur Jónas Sigurðsson]] | {{Lið Keflavík}} (17) |- |2023-2024 | {{Lið Keflavík}} (17) | {{flagicon|ISL}} [[Sverrir Þór Sverrisson (körfubolti)|Sverrir Þór Sverrisson]] | {{Lið Keflavík}} (18) |- |2024-2025 | {{Lið Haukar}} (5) | {{flagicon|ISL}} [[Emil Barja]] | {{Lið Haukar}} (5) |} '''Punktar''' {{notelist}} ==Íslandsmeistaratitlar== {| class="wikitable" !Félag !Titlar !Ár |- |{{Lið Keflavík}}||17 |1988, 1989, 1990, 1992, 1993, 1994, 1996, 1998, 2000, 2003, 2004, 2005, 2008, 2011, 2013, 2017, 2024 |- |[[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]]||14 |1961, 1977, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1986, 1987, 1999, 2001, 2002, 2010 |- |{{Lið ÍR}}||11 |1956, 1957, 1958, 1963, 1966, 1967, 1970, 1972, 1973, 1974, 1975 |- |{{Lið Haukar}}||5 |2006, 2007, 2009, 2018, 2025 |- |[[Ármann (körfuknattleikur kvenna)|Ármann]]||3 |1953, 1959, 1960 |- |[[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]]||3 |1978, 1984, 1991 |- |{{Lið Þór Ak.}}||3 |1969, 1971, 1976 |- |{{Lið Snæfell}}||3 |2014, 2015, 2016 |- |{{Lið Valur}}||3 |2019, 2021, 2023 |- |[[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]]||2 |2012, 2022 |- |{{Lið Breiðablik}}||1 |1995 |- |{{Lið Grindavík}}||1 |1997 |- |{{Lið Skallagrímur}}||1 |1964 |- |} <small>''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''</small> == Viðurkenningar == {{uppfæra|hluti|2025-04-24}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Besti leikmaður í Úrvalsdeild kvenna |- |1981 - 1982 |Emilía Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1982 - 1983 |Linda Jónsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1983 - 1984 |Sóley Indriðadóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |1984 - 1985 |Sigrún Cora Barker, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1985 - 1986 |Linda Jónsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1986 - 1987 |Linda Jónsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1987 - 1988 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1988 - 1989 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1989 - 1990 |Björg Hafsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1990 - 1991 |Linda Stefánsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |- |1991 - 1992 |Hanna Kjartansdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |1992 - 1993 |Linda Stefánsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |- |1993 - 1994 |[[Olga Færseth]], [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1994 - 1995 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1995 - 1996 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1996 - 1997 |Guðbjörg Norðfjörð, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1997 - 1998 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1998 - 1999 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1999 - 2000 |Erla Þorsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2000 - 2001 |Kristín Björk Jónsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2001 - 2002 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |2002 - 2003 |Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2003 - 2004 |Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2004 - 2005 |{{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2005 - 2006 |{{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2006 - 2007 |{{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2007 - 2008 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2008 - 2009 |Signý Hermannsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2009 - 2010 |Signý Hermannsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] |- |2010 - 2011 |Margrét Kara Sturludóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2011 - 2012 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2012 - 2013 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2013 - 2014 |Hildur Sigurðardóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2014 - 2015 |Hildur Sigurðardóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2015 - 2016 |{{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2016 - 2017 | |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Besti ungi leikmaður í Úrvalsdeild kvenna |- |1993 - 1994 |Gréta María Grétarsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |- |1994 - 1995 |Erla Reynisdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1995 - 1996 |Sóley Sigurþórsdóttir, [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] |- |1996 - 1997 |Þórunn Bjarnadóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |- |1997 - 1998 |Guðrún A. Sigurðardóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |- |1998 - 1999 |Hildur Sigurðardóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |- |1999 - 2000 |Birna Eiríksdóttir, [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]] |- |2000 - 2001 |Svava Ósk Stefánsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2001 - 2002 |Sara Pálmadóttir, [[Vestri (körfuknattleikur kvenna)|KFÍ]] |- |2002 - 2003 |{{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2003 - 2004 |María Ben Erlingsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2004 - 2005 |Bryndís Guðmundsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2005 - 2006 |María Ben Erlingsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2006 - 2007 |Margrét Kara Sturludóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2007 - 2008 |Ragna Margrét Brynjarsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2008 - 2009 |Ragna Margrét Brynjarsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2009 - 2010 |Guðbjörg Sverrisdóttir, [[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] |- |2010 - 2011 |Bergþóra Tómasdóttir, [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] |- |2011 - 2012 |Margrét Rósa Hálfdanardóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2012 - 2013 |Sara Rún Hinriksdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2013 - 2014 |Marín Laufey Davíðsdóttir, [[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] |- |2014 - 2015 |Sara Rún Hinriksdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2015 - 2016 |Thelma Dís Ágústsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2016 - 2017 | |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Besti varnarmaður í Úrvalsdeild kvenna |- |2002 - 2003 |Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2003 - 2004 |Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2004 - 2005 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2005 - 2006 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2006 - 2007 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2007 - 2008 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2008 - 2009 |Guðrún Gróa Þorsteinsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2009 - 2010 |Guðrún Gróa Þorsteinsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2010 - 2011 |Guðrún Gróa Þorsteinsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2011 - 2012 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2012 - 2013 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2013 - 2014 |Guðrún Gróa Þorsteinsdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2014 - 2015 |Gunnhildur Gunnarsdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2015 - 2016 |Gunnhildur Gunnarsdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2016 - 2017 | |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Besti erlendi leikmaður í Úrvalsdeild kvenna |- |1995–1996 | [[Betsy Harris]], Breiðablik<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=196721&pageId=2939943 Anna María og Teitur leikmenn ársins]</ref> |- |1996 - 1997 | Ekki valið |- |1997 - 1998 | [[Jenny Boucek]], Keflavík |- |1998 - 1999 |Limor Mizrachi, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1999 - 2000 |Ebony Dickinson, [[Vestri (körfuknattleikur kvenna)|KFÍ]] |- |2000 - 2001 |Jessica Gaspar, [[Vestri (körfuknattleikur kvenna)|KFÍ]] |- |2001 - 2002 |Jessica Gaspar, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |2002 - 2003 |Denise Shelton, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |2003 - 2004 |Katie Wolfe, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2004 - 2005 |Reshea Bristol, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2005 - 2006 |Megan Mahoney, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2006 - 2007 |Tamara Bowie, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |2007 - 2008 |TeKesha Watson, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2008 - 2009 |Slavica Dimovska, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2009 - 2010 |Heather Ezell, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2010 - 2011 |Jacquline Adamshick, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2011 - 2012 |Lele Hardy, [[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] |- |2012 - 2013 |Lele Hardy, [[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] |- |2013 - 2014 |Lele Hardy, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2014 - 2015 |Kristen McCarthy, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2015 - 2016 |Haiden Denise Palmer, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2016 - 2017 | Ariana Moorer, Keflavík |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Besti þjálfari í Úrvalsdeild kvenna |- |2000 - 2001 |Henning Henningsson, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2001 - 2002 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2002 - 2003 |Einar Árni Jóhannsson, [[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] |- |2003 - 2004 |Gréta María Grétarsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2004 - 2005 |Ágúst S. Björgvinsson, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2005 - 2006 |Ágúst S. Björgvinsson, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2006 - 2007 |Ágúst S. Björgvinsson, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2007 - 2008 |Jón Halldór Eðvaldsson, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2008 - 2009 |Jóhannes Árnason, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2009 - 2010 |Benedikt Guðmundsson, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2010 - 2011 |Jón Halldór Eðvaldsson, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2011 - 2012 |Sverrir Þór Sverrison, [[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] |- |2012 - 2013 |Sigurður Ingimundarson, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2013 - 2014 |Ingi Þór Steinþórsson, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2014 - 2015 |Ingi Þór Steinþórsson, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2015 - 2016 |Ingi Þór Steinþórsson, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2016 - 2017 | |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Prúðasti leikmaður í Úrvalsdeild kvenna |- |2002 - 2003 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |2003 - 2004 |Sólveg H. Gunnlaugsdóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |2004 - 2005 |Sólveg H. Gunnlaugsdóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |2005 - 2006 |Þórunn Bjarnadóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |2006 - 2007 |Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2007 - 2008 |Margrét Kara Sturludóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2008 - 2009 |Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2009 - 2010 |Ragna Margrét Brynjarsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2010 - 2011 |Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2011 - 2012 |Hildur Björg Kjartansdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2012 - 2013 |Ragna Margrét Brynjarsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] |- |2013 - 2014 |Auður Íris Ólafsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |2014 - 2015 |Hildur Sigurðardóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2015 - 2016 |Berglind Gunnarsdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] |- |2016 - 2017 | |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Úrvalslið í Úrvalsdeild kvenna |- |1987 - 1988 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Björg Hafsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Herdís Erna Gunnarsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Marta Guðmundsdóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] Sólveig Pálsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] |- |1988 - 1989 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Björg Hafsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Harpa Magnúsdóttir, [[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] Linda Jónsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Sigrún Cora Barker, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1989 - 1990 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Björg Hafsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Herdís Erna Gunnarsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Lilja Björnsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Linda Stefánsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |- |1990 - 1991 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Björg Hafsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Hafdís Helgadóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] Linda Stefánsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] Vigdís Þórisdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |1991 - 1992 |Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Björg Hafsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Hanna Kjartansdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Linda Stefánsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] Vigdís Þórisdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |1992 - 1993 |Guðbjörg Norðfjörð, [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] Kristín Blöndal, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Linda Stefánsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] [[Olga Færseth]], [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Svanhildur Káradóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |1993 - 1994 |Anna Dís Sveinbjörnsdóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] Guðbjörg Norðfjörð, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Helga Þorvaldsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Linda Stefánsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] [[Olga Færseth]], [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |1994 - 1995 |Anna Dís Sveinbjörnsdóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Björg Hafsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Helga Þorvaldsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Linda Stefánsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] |- |1995 - 1996 |Anna Dís Sveinbjörnsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Guðbjörg Norðfjörð, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Helga Þorvaldsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Linda Stefánsdóttir, [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] |- |1996 - 1997 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Erla Reynisdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Guðbjörg Norðfjörð, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1997 - 1998 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Erla Reynisdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Erla Þorsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Guðbjörg Norðfjörð, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |1998 - 1999 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] Anna María Sveinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Guðbjörg Norðfjörð, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Hanna Kjartansdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Signý Hermannsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |1999 - 2000 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Erla Þorsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Guðbjörg Norðfjörð, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Hanna Kjartansdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Sólveig H. Gunnlaugsdóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |2000 - 2001 |Hanna Kjartansdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Kristín Björk Jónsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Marín Rós Karlsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Sólveig H. Gunnlaugsdóttir, [[Vestri (körfuknattleikur kvenna)|KFÍ]] |- |2001 - 2002 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Erla Þorsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Helga Þorvaldsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Lovísa Guðmundsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |2002 - 2003 |Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Erla Þorsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Helga Þorvaldsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Svandís Anna Sigurðardóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |2003 - 2004 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Erla Þorsteinsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Sólveig H. Gunnlaugsdóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |2004 - 2005 |Alda Leif Jónsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Bryndís Guðmundsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] {{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Signý Hermannsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |2005 - 2006 |Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] {{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Hildur Sigurðardóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] María Ben Erlingsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Signý Hermannsdóttir, [[Íþróttafélag stúdenta|ÍS]] |- |2006 - 2007 |Bryndís Guðmundsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] {{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Hildur Sigurðardóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] Margrét Kara Sturludóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] María Ben Erlingsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2007 - 2008 |Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Kristrún Sigurjónsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Pálína María Gunnlaugsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Signý Hermannsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] Sigrún Ámundardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2008 - 2009 |Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Kristrún Sigurjónsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Signý Hermannsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] Sigrún Ámundardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2009 - 2010 |Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Hildur Sigurðardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Kristrún Sigurjónsdóttir, [[Íþróttafélagið Hamar|Hamar]] Margrét Kara Sturludóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Signý Hermannsdóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2010 - 2011 |Birna Valgarðsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Bryndís Guðmundsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Margrét Kara Sturludóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] Pálína Gunnarsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Ragna Margrét Brynjarsdóttir, [[Haukar (körfuknattleikur kvenna)|Haukar]] |- |2011 - 2012 |Hildur Sigurðardóttir, [[Snæfell (körfuknattleikur kvenna)|Snæfell]] Íris Sverrisdóttir, [[Haukar (körfuknattleikur kvenna)|Haukar]] Pálína Gunnarsdóttir, [[Keflavík (körfuknattleikur kvenna)|Keflavík]] Petrúnella Skúladóttir, [[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] Sigrún Ámundardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2012 - 2013 |Bryndís Guðmundsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Hildur Björg Kjartansdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] Hildur Sigurðardóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] Kristrún Sigurjónsdóttir, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] Pálína Gunnarsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2013 - 2014 |Bryndís Guðmundsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Guðrún Gróa Þorsteinsdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] Hildur Björg Kjartansdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] Hildur Sigurðardóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] Sigrún Ámundardóttir, [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |- |2014 - 2015 |Bryndís Guðmundsdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] Gunnhildur Gunnarsdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] Hildur Sigurðardóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] Petrúnella Skúladóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] Sara Rún Hinriksdóttir, [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] |- |2015 - 2016 |Bryndís Guðmundsdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] Guðbjörg Sverrisdótir, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] Gunnhildur Gunnarsdóttir, [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]] {{ill|Helena Sverrisdóttir|en|Helena_Sverrisdóttir}}, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] Sigrún Ámundardóttir, [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] |- |2016 - 2017 | |} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{KKÍ}} [[Flokkur:Íslenskar körfuknattleiksdeildir]] [[Flokkur:Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik]] 2w3y6fzrf7tuus6i7u3o1soq447etl3 0 131494 1962580 1840469 2026-05-08T16:04:44Z TKSnaevarr 53243 1962580 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forseti | body = ráðherraráðsins | native_name = {{nobold|Prezes Rady Ministrów}} | insignia = Znak podstawowy z administracji rządowej RP.svg | insigniacaption = Einkennismerki pólskra ríkisstofnana | flag = Flag of Poland (with coat of arms).svg | flagborder = yes | flagcaption = [[Fáni Póllands]] | image = Donald Tusk KPRM HQ 2023.jpg | imagesize = 220px | incumbent = [[Donald Tusk]] | incumbentsince = 13. desember 2023 | type = [[Ríkisstjórnarleiðtogi]] | member_of = [[Evrópska ráðið|Leiðtogaráði Evrópusambandsins]] | residence = ''Hotel „Parkowa“'', Varsjá (opinberlega, sjaædan notað) | appointer = [[Forseti Póllands|Forseta]] eða af [[Sejm]] | appointer_qualified = með [[Vantrauststillaga|traustsyfirlýsingu]] þingmanna | formation = {{start date and age|df=y|1918|11|6}} | first = [[Ignacy Daszyński]] | deputy = Aðstoðarforsætisráðherra | salary = 389.516 [[Pólskt slot|slot]]/€81.772 á ári<ref name="igcompaycheck">{{cite web|url=https://www.ig.com/uk/forex/research/pay-check|title=IG.com Pay Check|publisher=IG|access-date=2020-02-08|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425045807/https://www.ig.com/uk/forex/research/pay-check|url-status=live}}</ref> | website = {{URL|http://www.premier.gov.pl|Opinber heimasíða}} }} '''Forseti ráðherraráðsins''' ([[pólska]]: ''Prezes Rady Ministrów'') eða í daglegu tali '''forsætisráðherra Póllands''' ([[pólska]]: ''Premier Polski'') er leiðtogi [[stjórnarráð Póllands|stjórnarráðs]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi|ríkisstjórnar]] [[Pólland]]s. Núverandi ábyrgð og skyldur stöðu forsætisráðherrans eiga uppruna sinn í stofnun [[Þriðja pólska lýðveldið|Þriðja pólska lýðveldisins]]. Staðan er skilgreind [[stjórnarskrá Póllands|stjórnarskránni 1997]]. Samkvæmt henni skipar [[forseti Póllands]] forsætisráðherra í embætti, sem skipar sjálfur meðlimi stjórnaráðsins í embætti. Fjórtan dögum eftir skipun sína verður forsætisráðherrann að kynna stefnumál ríkisstjórnarinnar fyrir þinginu sem verða að vera samþykkt með [[traustsyfirlýsing]]u. Embætti forsætisráðherrans er víða talið valdamesta staðan í pólskum stjórnmálum, þar sem embætti forsetans er að mestu leyti táknrænt. Deilur hafa engu að síðar orðið til úr skoðanamuni embætanna tveggja í fortíðinni. Núverandi forsætisráðherra Póllands er [[Donald Tusk]]. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|stjórnmál}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Póllands| ]] o42sx1ubmhb010rsah5ckcuszvnwjxp 1962581 1962580 2026-05-08T16:05:01Z TKSnaevarr 53243 1962581 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forseti | body = ráðherraráðsins | native_name = {{nobold|Prezes Rady Ministrów}} | insignia = Znak podstawowy z administracji rządowej RP.svg | insigniacaption = Einkennismerki pólskra ríkisstofnana | flag = Flag of Poland (with coat of arms).svg | flagborder = yes | flagcaption = [[Fáni Póllands]] | image = Donald Tusk KPRM HQ 2023.jpg | imagesize = 220px | incumbent = [[Donald Tusk]] | incumbentsince = 13. desember 2023 | type = [[Ríkisstjórnarleiðtogi]] | member_of = [[Evrópska ráðið|Leiðtogaráði Evrópusambandsins]] | residence = ''Hotel „Parkowa“'', Varsjá (opinberlega, sjaldan notað) | appointer = [[Forseti Póllands|Forseta]] eða af [[Sejm]] | appointer_qualified = með [[Vantrauststillaga|traustsyfirlýsingu]] þingmanna | formation = {{start date and age|df=y|1918|11|6}} | first = [[Ignacy Daszyński]] | deputy = Aðstoðarforsætisráðherra | salary = 389.516 [[Pólskt slot|slot]]/€81.772 á ári<ref name="igcompaycheck">{{cite web|url=https://www.ig.com/uk/forex/research/pay-check|title=IG.com Pay Check|publisher=IG|access-date=2020-02-08|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425045807/https://www.ig.com/uk/forex/research/pay-check|url-status=live}}</ref> | website = {{URL|http://www.premier.gov.pl|Opinber heimasíða}} }} '''Forseti ráðherraráðsins''' ([[pólska]]: ''Prezes Rady Ministrów'') eða í daglegu tali '''forsætisráðherra Póllands''' ([[pólska]]: ''Premier Polski'') er leiðtogi [[stjórnarráð Póllands|stjórnarráðs]] og [[ríkisstjórnarleiðtogi|ríkisstjórnar]] [[Pólland]]s. Núverandi ábyrgð og skyldur stöðu forsætisráðherrans eiga uppruna sinn í stofnun [[Þriðja pólska lýðveldið|Þriðja pólska lýðveldisins]]. Staðan er skilgreind [[stjórnarskrá Póllands|stjórnarskránni 1997]]. Samkvæmt henni skipar [[forseti Póllands]] forsætisráðherra í embætti, sem skipar sjálfur meðlimi stjórnaráðsins í embætti. Fjórtan dögum eftir skipun sína verður forsætisráðherrann að kynna stefnumál ríkisstjórnarinnar fyrir þinginu sem verða að vera samþykkt með [[traustsyfirlýsing]]u. Embætti forsætisráðherrans er víða talið valdamesta staðan í pólskum stjórnmálum, þar sem embætti forsetans er að mestu leyti táknrænt. Deilur hafa engu að síðar orðið til úr skoðanamuni embætanna tveggja í fortíðinni. Núverandi forsætisráðherra Póllands er [[Donald Tusk]]. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|stjórnmál}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Póllands| ]] 1ssitg8k8xzs04ein90kqmsgs1wtw1y 0 132772 1962618 1957246 2026-05-09T01:20:24Z TKSnaevarr 53243 1962618 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Orrustan við Verdun | partof = [[Vesturvígstöðvar fyrri heimsstyrjaldarinnar|vesturvígstöðvum]] [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]] | image = File:Battle of Verdun map.png | image_upright = 1.0 | caption = Map of the battle | date = 21. febrúar – 18. desember 1916<br>({{Age in years, months, weeks and days|month1=02|day1=21|year1=1916|month2=12|day2=18|year2=1916}}) | place = [[Verdun]], Frakklandi | coordinates = {{Coord|49|12|29|N|5|25|19|E|region:FR_type:event|display=inline,title}} | result = Sigur Frakka | combatant1 = [[Þýska keisaradæmið|Þýskaland]] | combatant2 = [[Þriðja franska lýðveldið|Frakkland]] | commander1 = {{ubl |{{*}} [[Erich von Falkenhayn]] |{{*}} [[Paul von Hindenburg]] |{{*}} [[Erich Ludendorff]] |{{*}} [[Vilhjálmur Þýskalandskrónprins|Vilhjálmur krónprins]] |{{*}} [[Konstantin Schmidt von Knobelsdorf]] |{{*}} [[Ewald von Lochow]] |{{*}} [[Max von Gallwitz]] }} | commander2 = {{ubl |{{*}} [[Joseph Joffre]] |{{*}} [[Noël Édouard, vicomte de Curières de Castelnau|Noël de Castelnau]] |{{*}} [[Fernand de Langle de Cary]] |{{*}} [[Frédéric-Georges Herr]] |{{*}} [[Philippe Pétain]] |{{*}} [[Robert Nivelle]] |{{*}} [[Adolphe Guillaumat]] |{{*}} [[Charles Mangin]] }} | strength1 = {{circa| 50 herdeildir}} | strength2 = 75 herdeildir | casualties1 = {{ubl|336.000–355.000|71.000–143.000 drepnir}} | casualties2 = {{ubl|379.000–400.000|148.000–160.000 drepnir|216.000 drepnir}} }} '''Orrustan við Verdun''' var sú lengsta í [[Fyrri heimstyrjöldin|fyrri heimstyrjöldinni]]. Hún hófst í febrúar 1916, og endaði ekki fyrr en í desember sama ár. Mannfallið við [[Verdun]] var gífurlega hátt og hjó djúpt skarð í franska herinn. Það varð til þess að Bretar hófu [[Orrustan við Somme|orrustuna við Somme]] í júlí 1916 til að létta á þeim mikla þrýsting sem [[franski herinn]] var undir.<ref>[https://www.historylearningsite.co.uk/world-war-one/battles-of-world-war-one/the-battle-of-verdun/ "The Battle of Verdun"], ''[[The History Learning Site]]'', Sótt 12. Febrúar 2016.</ref> Aldrei fyrr í mannkynsögunni höfðu svo margir menn barist yfir svo smáu svæði. Rúmlega árs löng orrustan kostaði um 700.000 dauða, særða og týnda menn frá báðum þjóðum, á vígvelli ekki mikið stærri en 10 ferkílómetrar.<ref>[https://www.wereldoorlog1418.nl/battleverdun/ "The Battle of Verdun 1916 - the greatest battle ever"], ''[[De Eerste Wereldoorlog 1914 - 1918]]'', Sótt 13. Febrúar 2016.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|sagnfræði}} [[Flokkur:Orrustur í fyrri heimsstyrjöldinni|Verdun]] [[Flokkur:1916]] c9f20ld7dy0gsdekj7uh6wofrqt2679 0 136523 1962631 1654061 2026-05-09T09:19:01Z Akigka 183 1962631 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gyrophoric acid h.svg|250px|thumb|Bygging gyrófórinsýru]] '''Gyrófórinsýra''' er [[lífræn efnafræði|lífræn]] [[sýra]] sem finnst í sumum [[flétta|fléttum]]. Dæmi um fléttutegundir sem framleiða gyrófórinsýru eru: [[tíguldofra]] (''Schaereria fuscocinerea''),<ref Name="Íslenskar fléttur">Hörður Kristinsson (2016). ''Íslenskar fléttur.'' Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag. ISBN 978-9979-66-347-8</ref> [[skeljaskóf]] (''Placopsis gelida''),<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref> [[dílaskóf]] (''Peltigera leucophlebia''),<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref> [[þéluskóf]] (''Peltigera scabrosa''),<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref> [[æðaskóf]] (''Peltigera venosa''),<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref> [[flannaskóf]] (''Peltigera aphthosa''),<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref> [[klettaskóf]] (''Peltigera collina''),<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref> [[glitskóf]] (''Peltigera polydactylon''),<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref> [[broddskilma]] (''Ochrolechia frigida'')<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref> og [[mundagrös]] (''Cetrariella delisei'')<ref Name="Íslenskar fléttur"></ref>. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Arómatísk efnasambönd]] [[Flokkur:Fléttuefni]] [[Flokkur:Lífrænar sýrur]] 7xio3sape2on4va25v5a25qecw52vbd 1962632 1962631 2026-05-09T09:20:44Z Akigka 183 1962632 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gyrophoric acid h.svg|thumb|Bygging gyrófórinsýru.]] '''Gyrófórinsýra''' er [[lífræn efnafræði|lífræn]] [[sýra]] sem finnst í sumum [[flétta|fléttum]]. Dæmi um fléttutegundir sem framleiða gyrófórinsýru eru: [[tíguldofra]] (''Schaereria fuscocinerea''), [[skeljaskóf]] (''Placopsis gelida''), [[dílaskóf]] (''Peltigera leucophlebia''), [[þéluskóf]] (''Peltigera scabrosa''), [[æðaskóf]] (''Peltigera venosa''), [[flannaskóf]] (''Peltigera aphthosa''), [[klettaskóf]] (''Peltigera collina''), [[glitskóf]] (''Peltigera polydactylon''), [[broddskilma]] (''Ochrolechia frigida'') og [[mundagrös]] (''Cetrariella delisei'').<ref Name="Íslenskar fléttur">Hörður Kristinsson (2016). ''Íslenskar fléttur.'' Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag. ISBN 978-9979-66-347-8</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Arómatísk efnasambönd]] [[Flokkur:Fléttuefni]] [[Flokkur:Lífrænar sýrur]] qfnj9ypr9p80lnlabp6bnrdlfur7mui 0 139549 1962633 1927037 2026-05-09T09:25:53Z Alvaldi 71791 Tenglar í deildir 1962633 wikitext text/x-wiki {{Íþróttafélag | Fullt nafn = Íþróttafélagið Vestri | Skammstöfun = | Mynd = | Stofnað = 2016 | Aðsetur = [[Ísafjarðarbær]] }} '''Íþróttafélagið Vestri''' er fjölgreina íþróttafélag í Ísafjarðarbæ. Það heldur úti deildum í blaki, knattspyrnu, körfuknattleik og sundi. Félagið var stofnað 15. janúar 2016 með sameiningu blakfélagsins Skellur, [[BÍ/Bolungarvík|BÍ/Bolungarvíkur]], [[Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar|Körfuknattleiksfélags Ísafjarðar]] og sundfélagsins Vestra.<ref>{{cite news|url=http://www.ruv.is/frett/vestri-nytt-ithrottafelag-a-vestfjordum |title=Vestri – nýtt íþróttafélag á Vestfjörðum |author=Halla Ólafsdóttir |work=[[RÚV]] |date=15. janúar 2016 |accessdate=7. ágúst 2017}}</ref> ==Knattspyrnudeild== {{fyrir|meistaraflokk karla|Vestri (knattspyrna karla)}} {{fyrir|meistaraflokk kvenna|Vestri (knattspyrna kvenna)}} Knattspyrnudeild Vestra var stofnuð árið 1986 sem Boltafélag Ísafjarðar. Árið 2025 vann deildin sinn fyrsta stóra titil er hún vann [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu]]. ==Körfuknattleiksdeild== {{fyrir|meistaraflokk karla|Vestri (körfuknattleikur karla)}} {{fyrir|meistaraflokk kvenna|Vestri (körfuknattleikur kvenna)}} ::''Fyrir nánari upplýsingar um körfuknattleiksdeild Vestra sjá greinina [[Körfuknattleiksdeild Vestra]]'' Körfuknattleiksdeild Vestra var stofnuð árið 1965 sem Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tenglar== *[https://www.vestri.is/ Vestri.is] {{s|2016}} [[Flokkur:Íþróttafélög á Ísafirði]] 77kyvv2k9jwu1jfmkgaxbxnwbu005yc 1962634 1962633 2026-05-09T09:26:06Z Alvaldi 71791 /* Körfuknattleiksdeild */ 1962634 wikitext text/x-wiki {{Íþróttafélag | Fullt nafn = Íþróttafélagið Vestri | Skammstöfun = | Mynd = | Stofnað = 2016 | Aðsetur = [[Ísafjarðarbær]] }} '''Íþróttafélagið Vestri''' er fjölgreina íþróttafélag í Ísafjarðarbæ. Það heldur úti deildum í blaki, knattspyrnu, körfuknattleik og sundi. Félagið var stofnað 15. janúar 2016 með sameiningu blakfélagsins Skellur, [[BÍ/Bolungarvík|BÍ/Bolungarvíkur]], [[Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar|Körfuknattleiksfélags Ísafjarðar]] og sundfélagsins Vestra.<ref>{{cite news|url=http://www.ruv.is/frett/vestri-nytt-ithrottafelag-a-vestfjordum |title=Vestri – nýtt íþróttafélag á Vestfjörðum |author=Halla Ólafsdóttir |work=[[RÚV]] |date=15. janúar 2016 |accessdate=7. ágúst 2017}}</ref> ==Knattspyrnudeild== {{fyrir|meistaraflokk karla|Vestri (knattspyrna karla)}} {{fyrir|meistaraflokk kvenna|Vestri (knattspyrna kvenna)}} Knattspyrnudeild Vestra var stofnuð árið 1986 sem Boltafélag Ísafjarðar. Árið 2025 vann deildin sinn fyrsta stóra titil er hún vann [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu]]. ==Körfuknattleiksdeild== {{fyrir|meistaraflokk karla|Vestri (körfuknattleikur karla)}} {{fyrir|meistaraflokk kvenna|Vestri (körfuknattleikur kvenna)}} Körfuknattleiksdeild Vestra var stofnuð árið 1965 sem Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tenglar== *[https://www.vestri.is/ Vestri.is] {{s|2016}} [[Flokkur:Íþróttafélög á Ísafirði]] kdtbs4lj2bhj6gtqv3g8ct2ivmkeu8x 1962635 1962634 2026-05-09T09:26:46Z Alvaldi 71791 1962635 wikitext text/x-wiki {{Íþróttafélag | Fullt nafn = Íþróttafélagið Vestri | Skammstöfun = | Mynd = | Stofnað = 2016 | Aðsetur = [[Ísafjarðarbær]] }} '''Íþróttafélagið Vestri''' er fjölgreina íþróttafélag í Ísafjarðarbæ. Það heldur úti deildum í akstrim blaki, hjólreiðum, knattspyrnu, körfuknattleik og sundi. Félagið var stofnað 15. janúar 2016 með sameiningu blakfélagsins Skellur, [[BÍ/Bolungarvík|BÍ/Bolungarvíkur]], [[Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar|Körfuknattleiksfélags Ísafjarðar]] og sundfélagsins Vestra.<ref>{{cite news|url=http://www.ruv.is/frett/vestri-nytt-ithrottafelag-a-vestfjordum |title=Vestri – nýtt íþróttafélag á Vestfjörðum |author=Halla Ólafsdóttir |work=[[RÚV]] |date=15. janúar 2016 |accessdate=7. ágúst 2017}}</ref> ==Knattspyrnudeild== {{fyrir|meistaraflokk karla|Vestri (knattspyrna karla)}} {{fyrir|meistaraflokk kvenna|Vestri (knattspyrna kvenna)}} Knattspyrnudeild Vestra var stofnuð árið 1986 sem Boltafélag Ísafjarðar. Árið 2025 vann deildin sinn fyrsta stóra titil er hún vann [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu]]. ==Körfuknattleiksdeild== {{fyrir|meistaraflokk karla|Vestri (körfuknattleikur karla)}} {{fyrir|meistaraflokk kvenna|Vestri (körfuknattleikur kvenna)}} Körfuknattleiksdeild Vestra var stofnuð árið 1965 sem Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tenglar== *[https://www.vestri.is/ Vestri.is] {{s|2016}} [[Flokkur:Íþróttafélög á Ísafirði]] m7ukl4gbi9n5akvamz16u8wayh9z8q7 14 145599 1962576 1602294 2026-05-08T15:47:22Z Akigka 183 1962576 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Breska heimsveldið]] [[Flokkur:Breska Indland]] hfk1r4lltdgxrtqtuti3l6nlinuhdfg 0 148041 1962577 1911812 2026-05-08T15:49:38Z TKSnaevarr 53243 1962577 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | litur = #D46A4C | flokksnafn_íslenska = Lýðræðislegi sambandsflokkurinn | flokksnafn_formlegt = Democratic Unionist Party | leiðtogi = [[Gavin Robinson]] | varaleiðtogi = | formaður = [[Maurice Morrow]] | stofnár = 30. september 1971 | hugmyndafræði = Bresk þjóðernishyggja, breskt sambandshyggja, [[íhaldssemi]] | höfuðstöðvar = [[Belfast]], [[Norður-Írland]]i | einkennislitur = Rauður, hvítur, blár |vettvangur1 = Þing Norður-Írlands |sæti1 = 25 |sæti1alls = 90 |vettvangur2 = Neðri deild breska þingsins (n-írsk sæti) |sæti2 = 5 |sæti2alls = 18 | vefsíða = [http://www.mydup.com/ www.mydup.com] }} '''Lýðræðislegi sambandsflokkurinn''' ([[enska]]: ''Democratic Unionist Party'', skammstöfun: ''DUP'') er [[Norður-Írland|norðurírskur]] [[stjórnmálaflokkur]] sem styður [[Bretland|breska]] sambandshyggju. [[Ian Paisley]] stofnaði flokkinn árið 1971 meðan á [[átökin á Norður-Írlandi|átökunum á Norður-Írlandi]] stóð og var leiðtogi flokksins í 37 ár. Núverandi leiðtogi flokksins er [[Jeffrey Donaldson]]. Hann er næststærsti flokkurinn á [[norðurírska þingið|norðurírska þinginu]] og fimmti stærsti flokkurinn á [[breska þingið|breska þinginu]]. Eftir þingkosningar 2017 féllst flokkurinn á samkomulag við [[Íhaldsflokkurinn (Bretlandi)|Íhaldsflokkinn]], sem var í minnihlutastjórn, um að verja ríkisstjórnina.<ref>{{fréttaheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2017/06/26/greida_milljard_punda_til_n_ra/|titill=Greiða millj­arð punda til N-Íra|dagsetning=26. júní 2017|útgefandi=mbl.is}}</ref> DUP hefur sterk tengsl við [[Fría öldungarkirkjan í Ulster|Fríu öldungarkirkjuna í Ulster]], kirkju sem Ian Paisley stofnaði. Á [[átökin á Norður-Írlandi|írska átakatímanum]] mótmælti flokkurinn öllum tilraunum til að leysa ágreininginn sem fólust í því að deila völdum með írskum þjóðernissinnum eða lýðveldissinnum. Auk þess hafnaði flokkurinn aðkomu [[Írska lýðveldið|írsku ríkisstjórnarinnar]] að norðurírskum stjórnmálum. Flokkurinn mótmælti [[Sunningdale-sáttmálinn|Sunningdale-sáttmálanum]] árið 1973, [[Sáttmáli Bretlands og Írlands|sáttmála Bretlands og Írlands]] árið 1985 og [[Föstudagssáttmálinn|Föstudagssáttmálanum]] árið 1998. Á níunda áratugnum tók flokkurinn þátt í stofnun nokkurra [[herþjálfun]]arsamtaka. DUP er [[hægristefna|hægrisinnaður]] og félagslega [[íhaldssemi|íhaldssamur]]. Flokkurinn er andvígur [[fóstureyðing]]u og [[hjónaband samkynhneigðra|hjónabandi samkynhneigðra]]. DUP lítur á sig sem verjanda breska sambandsins og [[mótmælendatrú|mótmælendatrúar]] á Norður-Írlandi. Flokkurinn er andvígur aðild Bretlands að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og studdi [[útganga Breta úr Evrópusambandinu|útgöngu þess]] í þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. == Heimildir == {{reflist}} {{stubbur|stjórnmál}} {{s|1971}} [[Flokkur:Norður-írskir stjórnmálaflokkar]] gdr2hh6vqj5xp3n2ipu7wq1nhh6cr8p 0 148665 1962540 1948736 2026-05-08T13:57:54Z Akigka 183 1962540 wikitext text/x-wiki [[Mynd:snowroller.jpg|thumb|Snjóveltur]] '''Snjóvelta''' er þegar [[snjór]] hnoðast eða vefst upp í köggla eða vindla. Á Íslandi gerist það stundum í sunnan þíðviðri. Í [[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|þjóðsögum Jóns Árnasonar]] segir á einum stað: Þegar snjóveltur eru veit á hálfsmánaðarskorpu (snjóveltur eru þegar snjór fýkur í vindla á sléttri jörð).'' <ref>{{Cite book|url=https://baekur.is/bok/26f746bd-5a16-419b-8e84-c20e29dfbdd8/5/500|title=Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri|editor=Jón Árnason|year=1954}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Snjór]] da6qrbet6m57nv3umebev42m5pltke9 1962541 1962540 2026-05-08T13:58:39Z Akigka 183 1962541 wikitext text/x-wiki [[Mynd:snowroller.jpg|thumb|Snjóveltur]] '''Snjóvelta''' er þegar [[snjór]] hnoðast eða vefst upp í köggla eða vindla undan vindi. Á Íslandi gerist það stundum í sunnan þíðviðri. Í [[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|þjóðsögum Jóns Árnasonar]] segir á einum stað: Þegar snjóveltur eru veit á hálfsmánaðarskorpu.'' <ref>{{Cite book|url=https://baekur.is/bok/26f746bd-5a16-419b-8e84-c20e29dfbdd8/5/500|title=Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri|editor=Jón Árnason|year=1954}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Snjór]] fahegws8wyq7l0ulha2j9hyzyeytpzm 1962542 1962541 2026-05-08T13:59:30Z Akigka 183 1962542 wikitext text/x-wiki [[Mynd:snowroller.jpg|thumb|Snjóveltur]] '''Snjóvelta''' er þegar [[snjór]] hnoðast eða vefst upp í köggla eða vindla undan vindi. Á Íslandi gerist það stundum í sunnan þíðviðri. Í [[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|þjóðsögum Jóns Árnasonar]] segir á einum stað: Þegar snjóveltur eru veit á hálfsmánaðarskorpu.'' <ref>{{Cite book|url=https://baekur.is/bok/26f746bd-5a16-419b-8e84-c20e29dfbdd8/5/500|title=Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri|editor=Jón Árnason|year=1954|publisher=Bókaútgáfan Þjóðsaga|page=480}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Snjór]] 8dd91f4jjs4frdvpt2lgwapkkpy8zf3 0 165613 1962543 1962494 2026-05-08T14:04:22Z TKSnaevarr 53243 1962543 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Rúmen Radev | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Румен Радев}} | mynd = Rumen Radev (52NS).png | titill= Forsætisráðherra Búlgaríu | stjórnartíð_start = 8. maí 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Andrej Gjúrov]] | forseti = [[Ílíjana Jotova]] | titill2= Forseti Búlgaríu | stjórnartíð_start2 = 22. janúar 2017 | stjórnartíð_end2 = 23. janúar 2026 | forveri2 = [[Rosen Plevnelíev]] | eftirmaður2 = [[Ílíjana Jotova]] | forsætisráðherra2 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Sjá lista''}}|[[Bojko Borísov]]<br>[[Ognjan Gerdzjíkov]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Bojko Borísov]]<br>[[Stefan Janev]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Kíríl Petkov]]<br>[[Galab Donev]]<br>[[Níkolaj Denkov]]<br>[[Dímítar Glavtsjev]]<br>[[Rosen Zjeljazkov]]}} | vara_forseti2 = [[Ílíjana Jotova]] | myndatexti1 = Rúmen Radev árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|6|18}} | fæðingarstaður = [[Dímítrovgrad]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgarskur]] | maki = {{gifting|Ginka Radeva​|1996|2014|orsök=skildu}}<br>{{gifting|Desislava Radeva|2016}} | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkur Búlgaríu]] (2026–)<br>Óflokksbundinn (1990–2026)<br>[[Kommúnistaflokkur Búlgaríu]] (1980–1990) | börn = 2 | háskóli =Búlgarski flugherskólinn<br>Rakovski-hernaðarháskólinn }} '''Rúmen Georgíev Radev''' ([[búlgarska]]: Румен Георгиев Радев; f. 18. júní 1963) er [[Búlgaría|búlgarskur]] herforingi og stjórnmálamaður sem hefur verið forsætisráðherra Búlgaríu frá árinu 2026. Hann var áður [[forseti Búlgaríu]] frá árinu 2017 til ársins 2026. Sem forseti átti Radev oft í deilum við ríkisstjórnir Búlgaríu, sér í lagi í stjórnartíð [[Bojko Borísov]] forsætisráðherra. Radev sagði af sér sem forseti í janúar 2026 og bauð sig fram fyrir nýjan stjórnmálaflokk í þingkosningum í apríl sama ár. Flokkur Radevs vann stórsigur og hann var því kjörinn forsætisráðherra nýrrar ríkisstjórnar. ==Æviágrip== Rúmen Radev var hermaður í búlgarska flughernum frá 1987 til 2016. Hann var orrustuflugmaður og náði tign majór-hershöfðingja. Hann stýrði búlgarska flughernum frá 2014 til 2016.<ref>{{Vefheimild|höfundur=David Cenciotti|titill=Major General Rumen Radev, who was the Bulgarian Air Force Commander until August 1, 2016, has been elected President of Bulgaria.|url=https://theaviationist.com/2016/11/13/the-president-elect-of-bulgaria-is-a-former-mig-29-fulcrum-pilot/|mánuður=10. nóvember|ár=2016|vefsíða=theaviationist.com|útgefandi=''The Aviationist''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev bauð sig fram til forseta Búlgaríu með stuðningi búlgarska [[Sósíalistaflokkurinn (Búlgaría)|Sósíalistaflokksins]] í forsetakosningum landsins árið 2016. Hann lenti í fyrsta sæti með 25,4 % atkvæða í fyrri umferð kosninganna, á undan helsta keppinauti sínum, þingforsetanum [[Tsetska Tsatsjeva|Tsetsku Tsatsjeva]], sem naut stuðnings [[GERB]]-flokksins, sitjandi stjórnarflokks landsins.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/07/97001-20161107FILWWW00017-bulgarie-le-socialiste-radev-en-tete-au-1er-tour.php Bulgarie: le socialiste Radev en tête au 1er tour], ''[[Le Figaro]]'', 7. nóvember 2016.</ref> Radev vann sigur í annarri umferð kosninganna með 59,4 % atkvæðanna á móti 36,2 % atkvæðum Tsatsjeva og 4,5 % auðum atkvæðum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Patrick Edery|titill=Après Trump, Poutine s’offre un nouvel ami : « Radev le général rouge »|útgefandi=''[[La Croix]]''|mánuður=15. nóvember|ár=2016|url=https://www.la-croix.com/Debats/Forum-et-debats/Apres-Trump-Poutine-soffre-nouvel-Radev-general-rouge-Patrick-Edery-2016-11-15-1200803231}}</ref><ref>[https://www.lefigaro.fr/international/2016/11/14/01003-20161114ARTFIG00176-un-nouveau-president-russophile-a-la-tete-de-la-bulgarie.php Un nouveau président russophile à la tête de la Bulgarie], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev sór embættiseið þann 19. janúar 2017 og tók við embættinu þremur dögum síðar.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Bulgarie : le président Roumen Radev a prêté serment|útgefandi=Euronews|ár=2017|mánuður=19. janúar|url=http://fr.euronews.com/2017/01/19/bulgarie-le-president-roumen-radev-a-prete-serment|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|tungumál=en|titill=New Bulgaria president pledges post to continuity, democracy|útgefandi=[[Fox News]]|ár=2017|mánuður=22. janúar|url=https://www.foxnews.com/world/2017/01/22/new-bulgaria-president-pledges-post-to-continuity-democracy.html|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Kjör Radevs til forseta leiddi til þess að forsætisráðherrann [[Bojko Borísov]] úr GERB-flokknum, sem hafði stutt mótframbjóðanda hans í kosningunum, bauð Radev afsögn sína.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/14/97001-20161114FILWWW00071-demission-du-premier-ministre-bulgare.php Démission du premier ministre bulgare], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev útnefndi því [[Ognjan Gerdzjíkov]] forsætisráðherra starfsstjórnar fram að þingkosningum í mars 2017.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie: Les législatives anticipées fixées au 26 mars|url=https://www.lalibre.be/actu/international/bulgarie-les-legislatives-anticipees-fixees-au-26-mars-5887ac78cd70e747fb54564d|útgefandi=''[[La Libre Belgique]]''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Þær kosningar enduðu með sigri mið-hægriflokka og því sneri Borisov aftur á forsætisráðherrastól.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Des nationalistes dans le nouveau gouvernement bulgare|útgefandi=RFI|ár=2017|mánuður=5. apríl|url=https://www.rfi.fr/europe/20170504-bulgarie-nationalistes-font-leur-entree-gouvernement|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev átti í deilum við Borísov frá upphafi forsetatíðar sinnar. Hann gagnrýndi hann meðal annars fyrir að leyfa spillingu að blómstra í Búlgaríu, fyrir „glannalegar forystuaðferðir“ hans og fyrir að reyna að kæfa stjórnarandstöðuna. Vegna deilna þeirra beitti Radev margoft [[neitunarvald]]i sínu gegn lagafrumvörpum Borísovs og GERB-flokksins, alls nítján sinnum á fyrstu tveimur og hálfu ári forsetatíðar sinnar.<ref>{{Cite web|url=https://epicenter.bg/article/Radev-za-Borisov-/182667/2/0|title=Радев с тежка критика към Борисов: Безконтролният му стил на управление генерира огромна корупция|last=Епицентър|website=epicenter.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/prezidentyt-sreshtu-subsidiia-ot-1-lv.glas-borisov-mu-otgovori-6096498|title=Радев за субсидия 1 лев на глас: Задушава опозицията|website=Vesti.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/bg/%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%BA%D0%B2%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0/a-47210808|title=Две години Радев: какво разбрахме за президента|website=www.dw.com|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dnevnik.bg/politika/2019/08/09/3948299_prezidentut_radev_se_ochertava_rekordyor_po_nalagane/|title=Президентът Радев се очертава рекордьор по налагане на вето|website=www.dnevnik.bg|language=bg|access-date=2019-10-20}}</ref> Á móti sakaði Borísov Radev um að vinna skemmdarverk á starfsemi ríkisstjórnarinnar og um að vera Sósíalistaflokknum vilhallur á kosningatímabilum.<ref>{{Cite web|url=https://news.bg/politics/borisov-se-vazmuti-vsyako-izkazvane-na-radev-e-protiv-upravlenieto.html|title=Борисов се възмути: Всяко изказване на Радев е против управлението|last=news.bg|date=2019-05-09|website=News.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.webcafe.bg/newscafe/politika/id_1562940051_Borisov_Radev_opita_da_napravi_predizboren_podarak_na_BSP|title=Борисов: Радев опита да направи предизборен подарък на БСП {{!}} webcafe.bg|website=www.webcafe.bg|access-date=2019-08-21}}</ref> Í júlí 2020 lét ákæruvaldið gera húsleit hjá embætti forsetans og setti nokkra ráðgjafa Radevs í varðhald. Víða var litið á þetta sem valdníðslu og pólitíska aðför Borísovs gegn Radev og atvikið leiddi til [[Mótmælin í Búlgaríu 2020|fjöldamótmæla gegn ríkisstjórninni]]. Radev studdi mótmælin opinberlega og kallaði eftir afsögn Borísovs og stjórnar hans, sem hann kallaði „mafíu“.<ref>{{Cite web|date=2020-07-11|title=Bulgaria: PM Borissov and government urged to resign by president|url=https://www.euronews.com/2020/07/11/bulgaria-president-calls-for-borissov-and-government-to-resign-amid-anti-corruption-protes|access-date=2020-07-23|website=euronews|language=en}}</ref> Þegar Borísov baðst lausnar eftir ósigur GERB í þingkosningum í apríl árið 2021 veitti Radev þremur aðilum stjórnarmyndunarumboð hverjum á fætur öðrum en þeim mistókst öllum að mynda stjórn. Þetta leiddi til þess að þing var rofið á ný og aftur gengið til kosninga þann 11. júlí 2021 og Radev skipaði [[Stefan Janev]] forsætisráðherra starfsstjórnar í millitíðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie : Le secrétaire à la Défense nommé Premier ministre par intérim |url=https://www.latribune.fr/depeches/reuters/KBN2CS17A/bulgarie-le-secretaire-a-la-defense-nomme-premier-ministre-par-interim.html |mánuður=11. maí|ár=2021|vefsíða=latribune.fr|útgefandi=''La Tribune''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Ekki tókst að leysa úr stjórnarkreppunni eftir kosningarnar í júlí og því varð Radev að rjúfa þing og kalla til þriðju kosninganna á einu ári þann 14. nóvember 2021.<ref>{{Vefheimild|titill=Boðar til þriðju þingkosninganna á árinu|url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/12/bodar-til-thridju-thingkosninganna-a-arinu|mánuður=12. september|ár=2021|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Radev bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum ársins 2021, en fyrri umferð þeirra fór fram samhliða þriðju þingkosningum ársins. Helsti keppinautur hans í kosningunum var [[Anastas Gerdzjíkov]], sem naut stuðnings GERB.<ref>[https://bnr.bg/horizont/post/101535254/iniciativniat-komitet-koito-rumen-radev-i-iotova-e-registriran-v-cik Инициативният комитет, който Румен Радев и Йотова, е регистриран в ЦИК]</ref> Radev vann í annarri umferð kosninganna með 66,7 prósentum atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgaria's Rumen Radev wins presidential re-election: Exit polls|url=https://www.euronews.com/2021/11/21/bulgarians-vote-in-an-election-that-will-determine-the-new-president|mánuður=22. nóvember|ár=2021|=''[[Euronews]]''|mánuðurskoðað=23. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Philip Andrew Churm}}</ref> Radev tilkynnti að hann hygðist segja af sér 19. janúar árið 2026 og sagði nauðsynlegt að Búlgarar berðust saman gegn spillingu.<ref>{{Cite web |url=https://offnews.bg/politika/na-zhivo-radev-podade-ostavka-kato-prezident-otiva-video-859428.html|title= На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео)|access-date=2026-01-19|language=bg |website=offnews.bg|date=19 January 2026}}</ref> Stjórnlagadómstóll Búlgaríu samþykkti afsögn hans þann 23. janúar.<ref>{{Cite web |url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/22146502|title= Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова |access-date=2026-01-23|language=bg |website=24Chasa.bg|date=23 January 2026}}</ref> Eftir afsögn sína stofnaði Radev sitt eigið stjórnmálaafl, [[Framsóknarflokkur Búlgaríu|Framsóknarflokk Búlgaríu]], og leiddi það í þingkosningum sem haldnar voru 19. apríl 2026. Bandalag Radevs vann afgerandi sigur í þingkosningunum, hlaut um 40% atkvæða og hreinan meirihluta þingsæta.<ref>{{Vefheimild|titill=Flokkabandalag fyrrverandi forseta hlýtur meirihluta þingsæta samkvæmt útgönguspám|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-19-flokkabandalag-fyrrverandi-forseta-hlytur-meirihluta-thingsaeta-samkvaemt-utgonguspam-473197|dags= 19. apríl 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Banda­maður Rússa vann stór­sigur í Búlgaríu|url=https://www.visir.is/g/20262871547d/banda-madur-russa-vann-stor-sigur-i-bulgariu|dags= 20. apríl 2026 |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Búlgaríu| frá=22. janúar 2017| til=23. janúar 2026| fyrir=[[Rosen Plevnelíev]]| eftir=[[Ílíjana Jotova]]| }} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Búlgaríu| frá=8. maí 2026| til=| fyrir=[[Andrej Gjúrov]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Radev, Rumen}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsetar Búlgaríu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Búlgaríu]] 6bpps91l2p1ek6hwshi8cbv7egkqb84 1962544 1962543 2026-05-08T14:05:50Z TKSnaevarr 53243 /* Æviágrip */ 1962544 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Rúmen Radev | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Румен Радев}} | mynd = Rumen Radev (52NS).png | titill= Forsætisráðherra Búlgaríu | stjórnartíð_start = 8. maí 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Andrej Gjúrov]] | forseti = [[Ílíjana Jotova]] | titill2= Forseti Búlgaríu | stjórnartíð_start2 = 22. janúar 2017 | stjórnartíð_end2 = 23. janúar 2026 | forveri2 = [[Rosen Plevnelíev]] | eftirmaður2 = [[Ílíjana Jotova]] | forsætisráðherra2 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Sjá lista''}}|[[Bojko Borísov]]<br>[[Ognjan Gerdzjíkov]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Bojko Borísov]]<br>[[Stefan Janev]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Kíríl Petkov]]<br>[[Galab Donev]]<br>[[Níkolaj Denkov]]<br>[[Dímítar Glavtsjev]]<br>[[Rosen Zjeljazkov]]}} | vara_forseti2 = [[Ílíjana Jotova]] | myndatexti1 = Rúmen Radev árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|6|18}} | fæðingarstaður = [[Dímítrovgrad]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgarskur]] | maki = {{gifting|Ginka Radeva​|1996|2014|orsök=skildu}}<br>{{gifting|Desislava Radeva|2016}} | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkur Búlgaríu]] (2026–)<br>Óflokksbundinn (1990–2026)<br>[[Kommúnistaflokkur Búlgaríu]] (1980–1990) | börn = 2 | háskóli =Búlgarski flugherskólinn<br>Rakovski-hernaðarháskólinn }} '''Rúmen Georgíev Radev''' ([[búlgarska]]: Румен Георгиев Радев; f. 18. júní 1963) er [[Búlgaría|búlgarskur]] herforingi og stjórnmálamaður sem hefur verið forsætisráðherra Búlgaríu frá árinu 2026. Hann var áður [[forseti Búlgaríu]] frá árinu 2017 til ársins 2026. Sem forseti átti Radev oft í deilum við ríkisstjórnir Búlgaríu, sér í lagi í stjórnartíð [[Bojko Borísov]] forsætisráðherra. Radev sagði af sér sem forseti í janúar 2026 og bauð sig fram fyrir nýjan stjórnmálaflokk í þingkosningum í apríl sama ár. Flokkur Radevs vann stórsigur og hann var því kjörinn forsætisráðherra nýrrar ríkisstjórnar. ==Æviágrip== Rúmen Radev var hermaður í búlgarska flughernum frá 1987 til 2016. Hann var orrustuflugmaður og náði tign majór-hershöfðingja. Hann stýrði búlgarska flughernum frá 2014 til 2016.<ref>{{Vefheimild|höfundur=David Cenciotti|titill=Major General Rumen Radev, who was the Bulgarian Air Force Commander until August 1, 2016, has been elected President of Bulgaria.|url=https://theaviationist.com/2016/11/13/the-president-elect-of-bulgaria-is-a-former-mig-29-fulcrum-pilot/|mánuður=10. nóvember|ár=2016|vefsíða=theaviationist.com|útgefandi=''The Aviationist''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev bauð sig fram til forseta Búlgaríu með stuðningi búlgarska [[Sósíalistaflokkurinn (Búlgaría)|Sósíalistaflokksins]] í forsetakosningum landsins árið 2016. Hann lenti í fyrsta sæti með 25,4 % atkvæða í fyrri umferð kosninganna, á undan helsta keppinauti sínum, þingforsetanum [[Tsetska Tsatsjeva|Tsetsku Tsatsjeva]], sem naut stuðnings [[GERB]]-flokksins, sitjandi stjórnarflokks landsins.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/07/97001-20161107FILWWW00017-bulgarie-le-socialiste-radev-en-tete-au-1er-tour.php Bulgarie: le socialiste Radev en tête au 1er tour], ''[[Le Figaro]]'', 7. nóvember 2016.</ref> Radev vann sigur í annarri umferð kosninganna með 59,4 % atkvæðanna á móti 36,2 % atkvæðum Tsatsjeva og 4,5 % auðum atkvæðum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Patrick Edery|titill=Après Trump, Poutine s’offre un nouvel ami : « Radev le général rouge »|útgefandi=''[[La Croix]]''|mánuður=15. nóvember|ár=2016|url=https://www.la-croix.com/Debats/Forum-et-debats/Apres-Trump-Poutine-soffre-nouvel-Radev-general-rouge-Patrick-Edery-2016-11-15-1200803231}}</ref><ref>[https://www.lefigaro.fr/international/2016/11/14/01003-20161114ARTFIG00176-un-nouveau-president-russophile-a-la-tete-de-la-bulgarie.php Un nouveau président russophile à la tête de la Bulgarie], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev sór embættiseið þann 19. janúar 2017 og tók við embættinu þremur dögum síðar.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Bulgarie : le président Roumen Radev a prêté serment|útgefandi=Euronews|ár=2017|mánuður=19. janúar|url=http://fr.euronews.com/2017/01/19/bulgarie-le-president-roumen-radev-a-prete-serment|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|tungumál=en|titill=New Bulgaria president pledges post to continuity, democracy|útgefandi=[[Fox News]]|ár=2017|mánuður=22. janúar|url=https://www.foxnews.com/world/2017/01/22/new-bulgaria-president-pledges-post-to-continuity-democracy.html|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Kjör Radevs til forseta leiddi til þess að forsætisráðherrann [[Bojko Borísov]] úr GERB-flokknum, sem hafði stutt mótframbjóðanda hans í kosningunum, bauð Radev afsögn sína.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/14/97001-20161114FILWWW00071-demission-du-premier-ministre-bulgare.php Démission du premier ministre bulgare], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev útnefndi því [[Ognjan Gerdzjíkov]] forsætisráðherra starfsstjórnar fram að þingkosningum í mars 2017.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie: Les législatives anticipées fixées au 26 mars|url=https://www.lalibre.be/actu/international/bulgarie-les-legislatives-anticipees-fixees-au-26-mars-5887ac78cd70e747fb54564d|útgefandi=''[[La Libre Belgique]]''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Þær kosningar enduðu með sigri mið-hægriflokka og því sneri Borísov aftur á forsætisráðherrastól.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Des nationalistes dans le nouveau gouvernement bulgare|útgefandi=RFI|ár=2017|mánuður=5. apríl|url=https://www.rfi.fr/europe/20170504-bulgarie-nationalistes-font-leur-entree-gouvernement|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev átti í deilum við Borísov frá upphafi forsetatíðar sinnar. Hann gagnrýndi hann meðal annars fyrir að leyfa spillingu að blómstra í Búlgaríu, fyrir „glannalegar forystuaðferðir“ hans og fyrir að reyna að kæfa stjórnarandstöðuna. Vegna deilna þeirra beitti Radev margoft [[neitunarvald]]i sínu gegn lagafrumvörpum Borísovs og GERB-flokksins, alls nítján sinnum á fyrstu tveimur og hálfu ári forsetatíðar sinnar.<ref>{{Cite web|url=https://epicenter.bg/article/Radev-za-Borisov-/182667/2/0|title=Радев с тежка критика към Борисов: Безконтролният му стил на управление генерира огромна корупция|last=Епицентър|website=epicenter.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/prezidentyt-sreshtu-subsidiia-ot-1-lv.glas-borisov-mu-otgovori-6096498|title=Радев за субсидия 1 лев на глас: Задушава опозицията|website=Vesti.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/bg/%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%BA%D0%B2%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0/a-47210808|title=Две години Радев: какво разбрахме за президента|website=www.dw.com|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dnevnik.bg/politika/2019/08/09/3948299_prezidentut_radev_se_ochertava_rekordyor_po_nalagane/|title=Президентът Радев се очертава рекордьор по налагане на вето|website=www.dnevnik.bg|language=bg|access-date=2019-10-20}}</ref> Á móti sakaði Borísov Radev um að vinna skemmdarverk á starfsemi ríkisstjórnarinnar og um að vera Sósíalistaflokknum vilhallur á kosningatímabilum.<ref>{{Cite web|url=https://news.bg/politics/borisov-se-vazmuti-vsyako-izkazvane-na-radev-e-protiv-upravlenieto.html|title=Борисов се възмути: Всяко изказване на Радев е против управлението|last=news.bg|date=2019-05-09|website=News.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.webcafe.bg/newscafe/politika/id_1562940051_Borisov_Radev_opita_da_napravi_predizboren_podarak_na_BSP|title=Борисов: Радев опита да направи предизборен подарък на БСП {{!}} webcafe.bg|website=www.webcafe.bg|access-date=2019-08-21}}</ref> Í júlí 2020 lét ákæruvaldið gera húsleit hjá embætti forsetans og setti nokkra ráðgjafa Radevs í varðhald. Víða var litið á þetta sem valdníðslu og pólitíska aðför Borísovs gegn Radev og atvikið leiddi til [[Mótmælin í Búlgaríu 2020|fjöldamótmæla gegn ríkisstjórninni]]. Radev studdi mótmælin opinberlega og kallaði eftir afsögn Borísovs og stjórnar hans, sem hann kallaði „mafíu“.<ref>{{Cite web|date=2020-07-11|title=Bulgaria: PM Borissov and government urged to resign by president|url=https://www.euronews.com/2020/07/11/bulgaria-president-calls-for-borissov-and-government-to-resign-amid-anti-corruption-protes|access-date=2020-07-23|website=euronews|language=en}}</ref> Þegar Borísov baðst lausnar eftir ósigur GERB í þingkosningum í apríl árið 2021 veitti Radev þremur aðilum stjórnarmyndunarumboð hverjum á fætur öðrum en þeim mistókst öllum að mynda stjórn. Þetta leiddi til þess að þing var rofið á ný og aftur gengið til kosninga þann 11. júlí 2021 og Radev skipaði [[Stefan Janev]] forsætisráðherra starfsstjórnar í millitíðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie : Le secrétaire à la Défense nommé Premier ministre par intérim |url=https://www.latribune.fr/depeches/reuters/KBN2CS17A/bulgarie-le-secretaire-a-la-defense-nomme-premier-ministre-par-interim.html |mánuður=11. maí|ár=2021|vefsíða=latribune.fr|útgefandi=''La Tribune''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Ekki tókst að leysa úr stjórnarkreppunni eftir kosningarnar í júlí og því varð Radev að rjúfa þing og kalla til þriðju kosninganna á einu ári þann 14. nóvember 2021.<ref>{{Vefheimild|titill=Boðar til þriðju þingkosninganna á árinu|url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/12/bodar-til-thridju-thingkosninganna-a-arinu|mánuður=12. september|ár=2021|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Radev bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum ársins 2021, en fyrri umferð þeirra fór fram samhliða þriðju þingkosningum ársins. Helsti keppinautur hans í kosningunum var [[Anastas Gerdzjíkov]], sem naut stuðnings GERB.<ref>[https://bnr.bg/horizont/post/101535254/iniciativniat-komitet-koito-rumen-radev-i-iotova-e-registriran-v-cik Инициативният комитет, който Румен Радев и Йотова, е регистриран в ЦИК]</ref> Radev vann í annarri umferð kosninganna með 66,7 prósentum atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgaria's Rumen Radev wins presidential re-election: Exit polls|url=https://www.euronews.com/2021/11/21/bulgarians-vote-in-an-election-that-will-determine-the-new-president|mánuður=22. nóvember|ár=2021|=''[[Euronews]]''|mánuðurskoðað=23. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Philip Andrew Churm}}</ref> Radev tilkynnti að hann hygðist segja af sér 19. janúar árið 2026 og sagði nauðsynlegt að Búlgarar berðust saman gegn spillingu.<ref>{{Cite web |url=https://offnews.bg/politika/na-zhivo-radev-podade-ostavka-kato-prezident-otiva-video-859428.html|title= На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео)|access-date=2026-01-19|language=bg |website=offnews.bg|date=19 January 2026}}</ref> Stjórnlagadómstóll Búlgaríu samþykkti afsögn hans þann 23. janúar.<ref>{{Cite web |url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/22146502|title= Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова |access-date=2026-01-23|language=bg |website=24Chasa.bg|date=23 January 2026}}</ref> Eftir afsögn sína stofnaði Radev sitt eigið stjórnmálaafl, [[Framsóknarflokkur Búlgaríu|Framsóknarflokk Búlgaríu]], og leiddi það í þingkosningum sem haldnar voru 19. apríl 2026. Bandalag Radevs vann afgerandi sigur í þingkosningunum, hlaut um 40% atkvæða og hreinan meirihluta þingsæta.<ref>{{Vefheimild|titill=Flokkabandalag fyrrverandi forseta hlýtur meirihluta þingsæta samkvæmt útgönguspám|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-19-flokkabandalag-fyrrverandi-forseta-hlytur-meirihluta-thingsaeta-samkvaemt-utgonguspam-473197|dags= 19. apríl 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Banda­maður Rússa vann stór­sigur í Búlgaríu|url=https://www.visir.is/g/20262871547d/banda-madur-russa-vann-stor-sigur-i-bulgariu|dags= 20. apríl 2026 |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Búlgaríu| frá=22. janúar 2017| til=23. janúar 2026| fyrir=[[Rosen Plevnelíev]]| eftir=[[Ílíjana Jotova]]| }} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Búlgaríu| frá=8. maí 2026| til=| fyrir=[[Andrej Gjúrov]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Radev, Rumen}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsetar Búlgaríu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Búlgaríu]] acg5024a07l8wivt109ee85vky7glet 1962628 1962544 2026-05-09T02:49:30Z TKSnaevarr 53243 1962628 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Rúmen Radev | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Румен Радев}} | mynd = Rumen Radev (52NS).png | titill= Forsætisráðherra Búlgaríu | stjórnartíð_start = 8. maí 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Andrej Gjúrov]] | forseti = [[Ílíjana Jotova]] | titill2= Forseti Búlgaríu | stjórnartíð_start2 = 22. janúar 2017 | stjórnartíð_end2 = 23. janúar 2026 | forveri2 = [[Rosen Plevnelíev]] | eftirmaður2 = [[Ílíjana Jotova]] | forsætisráðherra2 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Sjá lista''}}|[[Bojko Borísov]]<br>[[Ognjan Gerdzjíkov]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Bojko Borísov]]<br>[[Stefan Janev]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Kíríl Petkov]]<br>[[Galab Donev]]<br>[[Níkolaj Denkov]]<br>[[Dímítar Glavtsjev]]<br>[[Rosen Zjeljazkov]]}} | vara_forseti2 = [[Ílíjana Jotova]] | myndatexti1 = Rúmen Radev árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|6|18}} | fæðingarstaður = [[Dímítrovgrad]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgarskur]] | maki = {{gifting|Ginka Radeva​|1996|2014|orsök=skildu}}<br>{{gifting|Desislava Radeva|2016}} | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkur Búlgaríu]] (2026–)<br>Óflokksbundinn (1990–2026)<br>[[Kommúnistaflokkur Búlgaríu]] (1980–1990) | börn = 2 | háskóli =Búlgarski flugherskólinn<br>Rakovski-hernaðarháskólinn }} '''Rúmen Georgíev Radev''' ([[búlgarska]]: Румен Георгиев Радев; f. 18. júní 1963) er [[Búlgaría|búlgarskur]] herforingi og stjórnmálamaður sem hefur verið forsætisráðherra Búlgaríu frá árinu 2026. Hann var áður [[forseti Búlgaríu]] frá árinu 2017 til ársins 2026. Sem forseti átti Radev oft í deilum við ríkisstjórnir Búlgaríu, sér í lagi í stjórnartíð [[Bojko Borísov]] forsætisráðherra. Radev sagði af sér sem forseti í janúar 2026 og bauð sig fram fyrir nýjan stjórnmálaflokk í þingkosningum í apríl sama ár. Flokkur Radevs vann stórsigur og hann var því kjörinn forsætisráðherra nýrrar ríkisstjórnar. ==Æviágrip== Rúmen Radev var hermaður í búlgarska flughernum frá 1987 til 2016. Hann var orrustuflugmaður og náði tign majór-hershöfðingja. Hann stýrði búlgarska flughernum frá 2014 til 2016.<ref>{{Vefheimild|höfundur=David Cenciotti|titill=Major General Rumen Radev, who was the Bulgarian Air Force Commander until August 1, 2016, has been elected President of Bulgaria.|url=https://theaviationist.com/2016/11/13/the-president-elect-of-bulgaria-is-a-former-mig-29-fulcrum-pilot/|mánuður=10. nóvember|ár=2016|vefsíða=theaviationist.com|útgefandi=''The Aviationist''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev bauð sig fram til forseta Búlgaríu með stuðningi búlgarska [[Sósíalistaflokkurinn (Búlgaría)|Sósíalistaflokksins]] í forsetakosningum landsins árið 2016. Hann lenti í fyrsta sæti með 25,4 % atkvæða í fyrri umferð kosninganna, á undan helsta keppinauti sínum, þingforsetanum [[Tsetska Tsatsjeva|Tsetsku Tsatsjeva]], sem naut stuðnings [[GERB]]-flokksins, sitjandi stjórnarflokks landsins.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/07/97001-20161107FILWWW00017-bulgarie-le-socialiste-radev-en-tete-au-1er-tour.php Bulgarie: le socialiste Radev en tête au 1er tour], ''[[Le Figaro]]'', 7. nóvember 2016.</ref> Radev vann sigur í annarri umferð kosninganna með 59,4 % atkvæðanna á móti 36,2 % atkvæðum Tsatsjeva og 4,5 % auðum atkvæðum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Patrick Edery|titill=Après Trump, Poutine s’offre un nouvel ami : « Radev le général rouge »|útgefandi=''[[La Croix]]''|mánuður=15. nóvember|ár=2016|url=https://www.la-croix.com/Debats/Forum-et-debats/Apres-Trump-Poutine-soffre-nouvel-Radev-general-rouge-Patrick-Edery-2016-11-15-1200803231}}</ref><ref>[https://www.lefigaro.fr/international/2016/11/14/01003-20161114ARTFIG00176-un-nouveau-president-russophile-a-la-tete-de-la-bulgarie.php Un nouveau président russophile à la tête de la Bulgarie], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev sór embættiseið þann 19. janúar 2017 og tók við embættinu þremur dögum síðar.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Bulgarie : le président Roumen Radev a prêté serment|útgefandi=Euronews|ár=2017|mánuður=19. janúar|url=http://fr.euronews.com/2017/01/19/bulgarie-le-president-roumen-radev-a-prete-serment|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|tungumál=en|titill=New Bulgaria president pledges post to continuity, democracy|útgefandi=[[Fox News]]|ár=2017|mánuður=22. janúar|url=https://www.foxnews.com/world/2017/01/22/new-bulgaria-president-pledges-post-to-continuity-democracy.html|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Kjör Radevs til forseta leiddi til þess að forsætisráðherrann [[Bojko Borísov]] úr GERB-flokknum, sem hafði stutt mótframbjóðanda hans í kosningunum, bauð Radev afsögn sína.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/14/97001-20161114FILWWW00071-demission-du-premier-ministre-bulgare.php Démission du premier ministre bulgare], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev útnefndi því [[Ognjan Gerdzjíkov]] forsætisráðherra starfsstjórnar fram að þingkosningum í mars 2017.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie: Les législatives anticipées fixées au 26 mars|url=https://www.lalibre.be/actu/international/bulgarie-les-legislatives-anticipees-fixees-au-26-mars-5887ac78cd70e747fb54564d|útgefandi=''[[La Libre Belgique]]''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Þær kosningar enduðu með sigri mið-hægriflokka og því sneri Borísov aftur á forsætisráðherrastól.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Des nationalistes dans le nouveau gouvernement bulgare|útgefandi=RFI|ár=2017|mánuður=5. apríl|url=https://www.rfi.fr/europe/20170504-bulgarie-nationalistes-font-leur-entree-gouvernement|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev átti í deilum við Borísov frá upphafi forsetatíðar sinnar. Hann gagnrýndi hann meðal annars fyrir að leyfa spillingu að blómstra í Búlgaríu, fyrir „glannalegar forystuaðferðir“ hans og fyrir að reyna að kæfa stjórnarandstöðuna. Vegna deilna þeirra beitti Radev margoft [[neitunarvald]]i sínu gegn lagafrumvörpum Borísovs og GERB-flokksins, alls nítján sinnum á fyrstu tveimur og hálfu ári forsetatíðar sinnar.<ref>{{Cite web|url=https://epicenter.bg/article/Radev-za-Borisov-/182667/2/0|title=Радев с тежка критика към Борисов: Безконтролният му стил на управление генерира огромна корупция|last=Епицентър|website=epicenter.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/prezidentyt-sreshtu-subsidiia-ot-1-lv.glas-borisov-mu-otgovori-6096498|title=Радев за субсидия 1 лев на глас: Задушава опозицията|website=Vesti.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/bg/%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%BA%D0%B2%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0/a-47210808|title=Две години Радев: какво разбрахме за президента|website=www.dw.com|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dnevnik.bg/politika/2019/08/09/3948299_prezidentut_radev_se_ochertava_rekordyor_po_nalagane/|title=Президентът Радев се очертава рекордьор по налагане на вето|website=www.dnevnik.bg|language=bg|access-date=2019-10-20}}</ref> Á móti sakaði Borísov Radev um að vinna skemmdarverk á starfsemi ríkisstjórnarinnar og um að vera Sósíalistaflokknum vilhallur á kosningatímabilum.<ref>{{Cite web|url=https://news.bg/politics/borisov-se-vazmuti-vsyako-izkazvane-na-radev-e-protiv-upravlenieto.html|title=Борисов се възмути: Всяко изказване на Радев е против управлението|last=news.bg|date=2019-05-09|website=News.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.webcafe.bg/newscafe/politika/id_1562940051_Borisov_Radev_opita_da_napravi_predizboren_podarak_na_BSP|title=Борисов: Радев опита да направи предизборен подарък на БСП {{!}} webcafe.bg|website=www.webcafe.bg|access-date=2019-08-21}}</ref> Í júlí 2020 lét ákæruvaldið gera húsleit hjá embætti forsetans og setti nokkra ráðgjafa Radevs í varðhald. Víða var litið á þetta sem valdníðslu og pólitíska aðför Borísovs gegn Radev og atvikið leiddi til [[Mótmælin í Búlgaríu 2020|fjöldamótmæla gegn ríkisstjórninni]]. Radev studdi mótmælin opinberlega og kallaði eftir afsögn Borísovs og stjórnar hans, sem hann kallaði „mafíu“.<ref>{{Cite web|date=2020-07-11|title=Bulgaria: PM Borissov and government urged to resign by president|url=https://www.euronews.com/2020/07/11/bulgaria-president-calls-for-borissov-and-government-to-resign-amid-anti-corruption-protes|access-date=2020-07-23|website=euronews|language=en}}</ref> Þegar Borísov baðst lausnar eftir ósigur GERB í þingkosningum í apríl árið 2021 veitti Radev þremur aðilum stjórnarmyndunarumboð hverjum á fætur öðrum en þeim mistókst öllum að mynda stjórn. Þetta leiddi til þess að þing var rofið á ný og aftur gengið til kosninga þann 11. júlí 2021 og Radev skipaði [[Stefan Janev]] forsætisráðherra starfsstjórnar í millitíðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie : Le secrétaire à la Défense nommé Premier ministre par intérim |url=https://www.latribune.fr/depeches/reuters/KBN2CS17A/bulgarie-le-secretaire-a-la-defense-nomme-premier-ministre-par-interim.html |mánuður=11. maí|ár=2021|vefsíða=latribune.fr|útgefandi=''La Tribune''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Ekki tókst að leysa úr stjórnarkreppunni eftir kosningarnar í júlí og því varð Radev að rjúfa þing og kalla til þriðju kosninganna á einu ári þann 14. nóvember 2021.<ref>{{Vefheimild|titill=Boðar til þriðju þingkosninganna á árinu|url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/12/bodar-til-thridju-thingkosninganna-a-arinu|mánuður=12. september|ár=2021|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Radev bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum ársins 2021, en fyrri umferð þeirra fór fram samhliða þriðju þingkosningum ársins. Helsti keppinautur hans í kosningunum var [[Anastas Gerdzjíkov]], sem naut stuðnings GERB.<ref>[https://bnr.bg/horizont/post/101535254/iniciativniat-komitet-koito-rumen-radev-i-iotova-e-registriran-v-cik Инициативният комитет, който Румен Радев и Йотова, е регистриран в ЦИК]</ref> Radev vann í annarri umferð kosninganna með 66,7 prósentum atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgaria's Rumen Radev wins presidential re-election: Exit polls|url=https://www.euronews.com/2021/11/21/bulgarians-vote-in-an-election-that-will-determine-the-new-president|mánuður=22. nóvember|ár=2021|=''[[Euronews]]''|mánuðurskoðað=23. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Philip Andrew Churm}}</ref> Radev tilkynnti að hann hygðist segja af sér 19. janúar árið 2026 og sagði nauðsynlegt að Búlgarar berðust saman gegn spillingu.<ref>{{Cite web |url=https://offnews.bg/politika/na-zhivo-radev-podade-ostavka-kato-prezident-otiva-video-859428.html|title= На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео)|access-date=2026-01-19|language=bg |website=offnews.bg|date=19 January 2026}}</ref> Stjórnlagadómstóll Búlgaríu samþykkti afsögn hans þann 23. janúar.<ref>{{Cite web |url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/22146502|title= Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова |access-date=2026-01-23|language=bg |website=24Chasa.bg|date=23 January 2026}}</ref> Eftir afsögn sína stofnaði Radev sitt eigið stjórnmálaafl, [[Framsóknarflokkur Búlgaríu|Framsóknarflokk Búlgaríu]], og leiddi það í þingkosningum sem haldnar voru 19. apríl 2026. Bandalag Radevs vann afgerandi sigur í þingkosningunum, hlaut um 40% atkvæða og hreinan meirihluta þingsæta.<ref>{{Vefheimild|titill=Flokkabandalag fyrrverandi forseta hlýtur meirihluta þingsæta samkvæmt útgönguspám|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-19-flokkabandalag-fyrrverandi-forseta-hlytur-meirihluta-thingsaeta-samkvaemt-utgonguspam-473197|dags= 19. apríl 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Banda­maður Rússa vann stór­sigur í Búlgaríu|url=https://www.visir.is/g/20262871547d/banda-madur-russa-vann-stor-sigur-i-bulgariu|dags= 20. apríl 2026 |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Búlgaríu| frá=22. janúar 2017| til=23. janúar 2026| fyrir=[[Rosen Plevnelíev]]| eftir=[[Ílíjana Jotova]]| }} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Búlgaríu| frá=8. maí 2026| til=| fyrir=[[Andrej Gjúrov]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Búlgaríu}} {{DEFAULTSORT:Radev, Rumen}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsetar Búlgaríu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Búlgaríu]] k3gn8x9raybvjhsr96kyg2qdhh2dhgs 0 167645 1962609 1962500 2026-05-09T00:01:11Z ~2026-28095-38 116280 /* Íslensk lið í Sambandsdeildinni */ 1962609 wikitext text/x-wiki [[Mynd:UEFA_Europa_Conference_League_Trophy.jpg|thumb|hægri|Bikar Sambandsdeildar Evrópu.]] '''Sambandsdeild Evrópu''' (Enska: ''The UEFA Europa Conference League'') er knattspyrnukeppni í Evrópu sem stofnuð var árið [[2021]] sem skipulögð er af [[UEFA]]. Hún er á lægra stigi en [[Meistaradeild Evrópu]] og [[Evrópukeppni félagsliða]]. Í deildina koma lið sem áður voru í Evrópukeppni félagsliða eftir að fækkað var þar og þau sem duttu úr útsláttarkeppninni. Einnig koma þau úr deildum Evrópulanda. Sigurvegarar keppninnar hljóta sæti í Evrópukeppni félagsliða næsta ár. ==Úrslit== {| |- | 2021-2022 || '''[[AS Roma]]''' - [[Feyenoord]] || 1-0 (Arena Kombëtare, [[Tirana]]). |- |2022-2023 || '''[[West Ham United]]''' - [[Fiorentina]] ||2-1 ( Fortuna Arena, [[Prag]]) |- |2023-2024 || '''[[Olympiacos]] - [[Fiorentina]] || 1-0 (OPAP Arena, Aþena) |- |2024-2025 || '''[[Chelsea FC]]''' - [[Real Betis]] || 4-1 (Wroclaw Stadium, Wroclaw) |- |2025-2026 || [[Crystal Palace]] - [[Rayo Vallecano]] || ×-× (Red Bull Arena, Leipzig) |} ==Íslensk lið í Sambandsdeildinni== *Breiðablik 2023-2024 *Víkingur 2024-2025 *Breiðablik 2025-2026 {{s|2021}} [[Flokkur:Knattspyrnumót og -keppnir félagsliða ]] mc17kzh6an4axjhfb5kq0o4plcob3sp 0 168851 1962557 1910175 2026-05-08T15:32:16Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962557 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cava_di_Gioia_(Carrara).jpg|thumb| Cava di Gioia (Carrara) og tengd óafturkræf breyting á lögun tindsins]] '''No Cav''' er blaðamannahugtak sem notað er <ref name=":5">{{Cite web|url=http://iltirreno.gelocal.it/massa/cronaca/2014/05/18/news/salviamo-le-apuane-i-no-cav-occupano-il-monte-carchio-1.9252452|title=«Salviamo le Apuane», i No Cav “occupano” il monte Carchio|date=2014-05-18|language=it-IT}}</ref> til að gefa til kynna stóra ítalska mótmælahreyfingu sem varð [[2001-2010|til snemma á]] [[21. öldin|21. öld]] <ref name=":13">{{Cite web|url=https://it.ejatlas.org/conflict/la-devastazione-delle-alpi-apuane-a-causa-dellescavazione-del-marmo|title=La distruzione delle Alpi Apuane a causa dell'estrazione del marmo {{!}} EJAtlas|language=it}}</ref> og samanstóð af samtökum og hópum borgara sem sameinuðust í gagnrýni á Carrara marmaranámurnar í Apúan Alpanir. [[Mynd:No_Cav_sticker_at_Bivacco_Aronte_(Passo_della_Focolaccia,_Alpi_Apuane)_at_17.10.2021.jpg|thumb| No Cav límmiði á Aronte bivouac (Passo della Focolaccia, Apúan Alpanir)]] Hugtakið No Cav, stutt fyrir „No Cave“ ("Nei við námurnar", á ítölsku), var notað í fyrsta skipti í grein eftir Il Tirreno árið [[2014]] til að skilgreina aðgerðasinnar sem höfðu tekið þátt í sýnikennslu Salviamo le Apuane nefndarinnar <ref name=":5"/> . No Cav-táknið samanstendur af stílfærðri svarthvítri framsetningu á Vara-brautinni á Carrara einkajárnbraut þar sem stórt rautt X er krossað yfir, þar fyrir ofan orðin „NO CAV“ einnig rautt, allt á hvítum bakgrunni <ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.voceapuana.com/attualita/2020/08/08/le-cave-portano-ricchezza-ma-se-siamo-poveri-e-disoccupati/31338/|title=«Le cave portano ricchezza? Ma se siamo poveri e disoccupati...»|date=2020-08-08|language=it-IT}}</ref> <ref name=":50">{{Cite web|url=https://www.lanazione.it/lucca/cronaca/la-coop-levigliani-non-tutela-il-corchia-1.5318876|title="La coop Levigliani non tutela il Corchia"|date=1594705367796|language=it|access-date=2022-08-05|archive-date=2022-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430003108/https://www.lanazione.it/lucca/cronaca/la-coop-levigliani-non-tutela-il-corchia-1.5318876|url-status=dead}}</ref> . Þessi borði, sem minnir á grafíska hönnun No TAV hreyfingarinnar, birtist aðeins árið [[2020]], á viðburði sem skipulagður var af umhverfisverndarsinnanum Gianluca Briccolani, sem árið eftir, ásamt Claudio Grandi og fleirum, hefði stofnað samtökin Apuane Libere <ref name=":52">{{cite web|url=https://misanthropicture.com/n-o-c-a-v/|title=N O – C A V – MISANTHROPICTURE|language=it-IT|access-date=2022-08-05|archive-date=2021-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029054405/https://misanthropicture.com/n-o-c-a-v/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://apuanelibere.org/2021/05/08/nasce-apuane-libere-la-prima-organizzazione-di-volontariato-per-tutelare-le-alpi-apuane/|title=NASCE “APUANE LIBERE”: LA PRIMA ORGANIZZAZIONE DI VOLONTARIATO PER TUTELARE LE ALPI APUANE|date=2021-05-08|language=it-IT}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://apuanelibere.org/2021/05/10/conferenza-stampa-dell-8-maggio/|title=CONFERENZA STAMPA DELL’ 8 MAGGIO|date=2021-05-10|language=it-IT}}</ref> . Þetta tákn og skilgreiningin á "No Cav" eru ekki notuð eða samþykkt af öllum hópum hreyfingarinnar og margir kjósa að skilgreina sig með nákvæmari hugtökum. [[Flokkur:Náttúruverndarsamtök]] [[Flokkur:Umhverfisverndarstefna]] l3j93mv5zyoyisp36lews6kgllzao43 0 170988 1962592 1934312 2026-05-08T18:49:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962592 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Paul Biya | mynd = Paul Biya 2014.png | myndatexti1 = {{small|Paul Biya árið 2014.}} | titill= Forseti Kamerún | stjórnartíð_start = [[6. nóvember]] [[1982]] | forsætisráðherra = [[Bello Bouba Maigari]]<br>[[Luc Ayang]]<br>[[Sadou Hayatou]]<br>[[Simon Achidi Achu]]<br>[[Peter Mafany Musonge]]<br>[[Ephraïm Inoni]]<br>[[Philémon Yang]]<br>[[Joseph Ngute]] | forveri = [[Ahmadou Ahidjo]] | titill2= Forsætisráðherra Kamerún | stjórnartíð_start2 = [[30. júní]] [[1975]] | stjórnartíð_end2 = [[6. nóvember]] [[1982]] | forseti2 = [[Ahmadou Ahidjo]] | forveri2 = Fyrstur í embætti | eftirmaður2 = [[Bello Bouba Maigari]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1933|2|13}} | fæðingarstaður = [[Mvomeka'a]], Ntem, [[franska Kamerún]] | stjórnmálaflokkur = [[Rassemblement démocratique du Peuple Camerounais|RDPC]] | háskóli = [[École nationale d'administration]]<br>[[Institut d'études politiques de Paris]] | maki = Jeanne-Irène Bika (g. 1961; d. 1992)<br>Chantal Vigouroux (g. 1994) | börn = 2 | undirskrift = Paul Biya signature.svg }} '''Paul Biya''' (f. 13. febrúar 1933 undir nafninu '''Paul Barthélemy Biya'a bi Mvondo''') er [[kamerún]]skur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Kamerún frá árinu 1982. Hann var áður forsætisráðherra landsins frá 1975 til 1982. Hann er næstþaulsetnasti sitjandi forseti í heimi (á eftir [[Teodoro Obiang Nguema Mbasogo|Teodoro Obiang]] í [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]]) og samfellt hefur hann setið lengur við völd en nokkur sitjandi þjóðarleiðtogi sem ekki er af konungaættum. Biya er leiðtogi [[Rassemblement démocratique du Peuple Camerounais|Lýðræðissamkundu kamerúnskrar alþýðu]] (fr. ''Rassemblement démocratique du Peuple Camerounais'' eða RDPC). == Bakgrunnur == Biya fæddist í þorpinu Mvomeka'a, sem er um 20 km norðaustan við [[Sangmélima]] í þáverandi [[franska Kamerún]]. Hann gekk í [[École nationale d'administration]] í [[París]] og útskrifaðist þaðan með gráðu í [[Alþjóðasamskipti|alþjóðasamskiptum]] árið 1961. Biya kvæntist Jeanne-Irène Biya en hún lést árið 1992. Hann kvæntist í annað skipti árið 1994, konu að nafni Chantal Biya, og á með henni tvö börn. == Stjórnmálaferill == Biya varð embættismaður í Kamerún á sjöunda áratugnum eftir að landið hlaut sjálfstæði frá [[Frakkland]]i og kleif metorðastigann á stjórnartíð forsetans [[Ahmadou Ahidjo]]. Árið 1964 varð hann framkvæmdastjóri á skrifstofu menntamálaráðuneytisins og næsta ár varð hann aðalritari ráðuneytisins. Árið 1967 varð hann framkvæmdastjóri í borgaralegu ráðuneyti forsetans og árið 1968 varð hann jafnframt aðalritari hjá skrifstofu forsetaembættisins. Síðar sama ár var hann útnefndur ráðherra og í júní 1970 var hann hækkaður í tign. Eftir að Kamerún var gert að [[einingarríki]] árið 1972 varð hann forsætisráðherra Kamerún þann 30. júní 1975. Í júní 1979 voru tekin upp lög sem kváðu á um að forsætisráðherrann tæki við forsetaembættinu við afsögn forsetans. Ahmadou Ahidjo lýsti yfir afsögn sinni úr forsetaembætti þann 4. nóvember 1982 og Biya tók við af honum sem forseti tveimur dögum síðar.<ref name="prcprofil">[http://www.prc.cm/index_fr.php?link=6 Précidence de la République du Cameoun - ''Le Président - Biographie''], sótt 3. desember 2022.</ref> Þar sem Biya er [[Kristni|kristinn]] og frá suðurhluta Kamerún kom það mörgum í opna skjöldu að Ahidjo hefði valið hann sem eftirmann sinn, en Ahidjo var sjálfur [[Íslam|múslimi]] og frá norðurhluta landsins. Eftir að Biya tók við sem forseti sat Ahidjo áfram sem leiðtogi stjórnarflokksins, [[Rassemblement démocratique du Peuple Camerounais|Þjóðarbandalags Kamerún]] (UNC). Biya hlaut sæti í miðstjórn og framkvæmdastjórn flokksins og var kjörinn varaformaður flokksins. Þann 11. desember 1982 fékk hann umboð til að leiða flokkinn í fjarveru Ahidjos. Á fyrstu stjórnarárum Biya héldu þeir Ahidjo tryggð hver við annan en árið 1983 kom til ágreinings milli þeirra. Ahidjo var hrakinn í útlegð til Frakklands og sakaði Biya um valdníðslu og samsæri gegn sér. Þeir sættust aldrei þrátt fyrir milligöngu nokkurra erlendra þjóðarleiðtoga. Þegar Ahidjo sagði af sér sem flokksleiðtogi var Biya kjörinn til að taka við af honum þann 14. september 1983.<ref name="Milton">Milton H. Krieger og Joseph Takougang: ''African State and Society in the 1990s: Cameroon's Political Crossroads'' (2000), Westview Press, side 65–74.</ref> Í nóvember 1983 kunngerði Biya að næstu forsetakosningar yrðu haldnar 14. janúar 1984, en áður hafði staðið til að halda þær árið 1985. Biya var eini frambjóðandinn í kosningunum og var kjörinn með 99,98 % atkvæðanna.<ref name="Milton" /> Í febrúar 1984 var réttað yfir Ahidjo að honum fjarstöddum og hann dæmdur til dauða fyrir að hafa reynt að fremja valdarán árið 1983. Biya lét milda dóminn í lífstíðarfangelsi, sem mörgum þótti merki um veikleika.<ref name="Randal">[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/19/AR2006071901340_pf.html Jonathan C. Randal, Washington Post - ''Tales of Ex-Leader's Role In Revolt Stun Cameroon''], sótt 3. desember 2022.</ref> Kamerúnski herinn gerði misheppnaða valdaránstilraun gegn Biya þann 6. apríl 1984 eftir að hann tók ákvörðun daginn áður um að leysa upp lýðveldisvarðliðið (fr. ''Garde républicaine'') og skipta meðlimum þess milli annarra deilda hersins.<ref name="Milton" /> Mat á dauðsföllum í valdaránstilrauninni eru á bilinu 71<ref name="Randal" /> upp í allt að 1.000 manns.<ref name="Milton" /> Flestir uppreisnarmennirnir voru múslimar frá norðurhluta landsins og margir litu á uppreisnina sem tilraun til að endurheimta yfirburði þessa hóps. Biya lagði hins vegar í kjölfarið áherslu á samheldni þjóðarinnar og valdi að kenna múslimum ekki um uppreisnina.<ref name="Milton" /><ref name="Randal" /> Flestir gáfu sér að Ahidjo hefði staðið á bak við valdaránstilraunina og líklega hefði Biya haft veður af henni og hefði leyst upp lýðveldisvarðliðið til að neyða uppreisnarmennina til að láta til skarar skríða fyrr en þeir höfðu áætlað. Þetta kann að hafa stuðlað að því að valdaránið mistókst.<ref name="Milton" /><ref name="Randal" /> Árið 1985 var stjórnarflokkur landsins endurnefndur [[Rassemblement démocratique du Peuple Camerounais|Lýðræðissamkunda kamerúnskrar alþýðu]] (fr. ''Rassemblement démocratique du Peuple Camerounais'' eða RDPC) og Biya var kjörinn flokksleiðtogi. Hann var jafnframt endurkjörinn forseti Kamerún þann 24. apríl 1988. Biya gerði nokkrar tilraunir til að opna stjórnarfar Kamerún, sem leiddi til þess að stjórnarandstöðuflokkar voru leyfðir árið 1990. Biya vann fyrstu forsetakosningar Kamerún eftir innleiðingu fjölflokkakerfisins sem voru haldnar þann 11. október 1992. Hann hlaut 40% atkvæðanna en [[John Fru Ndi]], frambjóðandi jafnaðarmanna, hlaut um 36% og [[Bello Bouba Maigari]] 19%.<ref name="Elections">[http://africanelections.tripod.com/cm.html#1992_Presidential_Election African Elections Database - ''Elections in Cameroon''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903053954/http://africanelections.tripod.com/cm.html#1992_Presidential_Election |date=2011-09-03 }}, sótt 3. desember 2022.</ref> Stjórnarandstaðan mótmælti niðurstöðu kosninganna, sem hún taldi að hefðu einkennst af kosningasvindli.<ref>[John Mukum Mbaku, ''Decolonization, Reunification and Federation in Cameroon, in The Leadership Challenge in Africa: Cameroon Under Paul Biya'' (2004), red. John Mukum Mbaku og Joseph Takougang, side 34.]</ref> Í forsetakosningum í október 1997, sem stærstu stjórnarandstöðuflokkarnir sniðgengu, var Biya aftur endurkjörinn með 92,6 prósentum atkvæðanna.<ref name="Elections" /> Biya var endurkjörinn til annars sjö ára kjörtímabils í forsetakosningum þann 11. október 2004, þar sem hann fékk 70,92 % atkvæða samkvæmt opinberum talningum.<ref name="Elections" /> Stjórnarandstaðan vændi hann aftur um að hafa haft rangt við. Eftir endurkjör sitt árið 2004 mátti Biya ekki bjóða sig fram á ný samkvæmt stjórnarskrá Kamerún sem tekin hafði verið upp árið 1996. Í nýársávarpi sínu árið 2008 tilkynnti Biya hins vegar að hann vildi láta breyta stjórnarskráni til að heimila sér að bjóða sig aftur fram árið 2011 og að takmarkanir á embættistíð forsetans væru ólýðræðislegur hemill á þjóðarviljanum.<ref>[http://www.afrik.com/article13284.html Afrik.com - ''Paul Biya va modifier la Constitution du Cameroun''], sótt 3. desember 2022.</ref> Tilkynningin um fyrirætlanir Biya leiddu til ofbeldisfullra mótmæla í febrúar 2008. Þrátt fyrir þetta féllst kamerúnska þingið á að breyta stjórnarskránni í apríl 2008 og nema úr gildi hámarksfjölda á kjörtímabilum forsetans. Þar sem flokkur Biya var með meirihluta á þinginu voru breytingarnar samþykktar með yfirgnæfandi meirihluta, 157 atkvæðum gegn fimm, auk þess sem 15 þingmenn jafnaðarmanna sniðgengu atkvæðagreiðsluna.<ref>[http://gaboneco.com/show_article.php?IDActu=6905 Gaboneco.com - ''Cameroun: adoption d'une révision constitutionnelle controversée''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118234421/http://gaboneco.com/show_article.php?IDActu=6905 |date=2012-01-18 }} sótt 3. desember 2011.</ref> Biya var endurkjörinn í forsetakosningum ársins 2011 með 78 % atkvæðanna.<ref name="Elections" /> Stjórnarandstaðan kærði kosningarnar til Hæstaréttar en kröfu hennar um ógildingu þeirra var vísað frá.<ref name="VG">[http://www.vg.no/nyheter/utenriks/artikkel.php?artid=10022935 VG.no - ''Kameruns president gjenvalgt for sjette gang''], sótt 3. desember 2022.</ref> Hann var kjörinn forseti í sjöunda skiptið árið 2018<ref>{{Vefheimild|titill=Biya byrjar sjöunda kjörtímabilið|url=https://www.ruv.is/frett/biya-byrjar-sjounda-kjortimabilid|útgefandi=[[RÚV]]|dags=6. nóvember 2018|skoðað=3. desember 2022|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> og í áttunda skiptið árið 2025.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti á tíræðisaldri endurkjörinn í Kamerún|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-10-27-forseti-a-tiraedisaldri-endurkjorinn-i-kamerun-457240|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 27. október 2025 |skoðað= 28. október 2025 |höfundur=Ásrún Brynja Ingvarsdóttir}}</ref> == Tenglar == * [http://www.prc.cm/index_fr.php?link=6 Æviágrip á heimasíðu kamerúnska forsetaembættisins] (á frönsku) ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Kamerún| frá=[[6. nóvember]] [[1982]]| til=| fyrir=[[Ahmadou Ahidjo]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Kamerún | frá=[[30. júní]] [[1975]]| til=[[6. nóvember]] [[1982]]| fyrir=Fyrstur í embætti| eftir=[[Bello Bouba Maigari]]| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Biya, Paul}} {{f|1933}} [[Flokkur:Forsetar Kamerún]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Kamerún]] ppirdtalqxnjt7jy2puub9iraaekt2t 0 171163 1962591 1928310 2026-05-08T18:06:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962591 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Osvaldo Moles | mynd = Osvaldo Moles.jpg | myndatexti = {{small|Osvaldo Moles}} | fæðingardagur = [[14. mars]] [[1913]] | fæðingarstaður = [[Santos]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1967|5|14|1913|3|14}} | dauðastaður = [[São Paulo]], [[Brasilía]] | orsök_dauða = Sjálfsmorð | þekkt_fyrir = Blaðamaður, [[textahöfundur]], [[útvarpsmaður]] og [[skemmtikraftur]] | þjóðerni = [[Brasilía|Brasilískur]] | háskóli = | trú = [[Kristni|Kristinn]] }} '''Osvaldo Moles''' (fæddur í [[Santos]] [[14. mars]] [[1913]], dáinn i í [[São Paulo]] [[14. maí]] [[1967]])<ref>{{cite web|url=https://www.amplificar.mus.br/data/referencias/ver/Centenario-de-Osvaldo-Moles |title=Centenário de Osvaldo Moles|publisher= amplificar.mus.br|accessdate=6 October 2022 }}</ref> var [[Brasilía|brasilískur]] blaðamaður.<ref>{{cite web | url=http://baudomaga.com.br/humor/2015/01/28/osvaldo-molles/ | title=Osvaldo Molles | author=Humor Brasileiro | date=January 25, 2015 | publisher=baudomaga.com.br | accessdate=October 6, 2022 | language=Portuguese | archive-date=október 8, 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221008181231/http://baudomaga.com.br/humor/2015/01/28/osvaldo-molles/ | url-status=dead }}</ref> Moles fæddist í [[Santos]] árið 1913, forfeður hans voru ítalskir innflytjendur. Hann kynntist [[Módernismi|módernismanum]] og hóf blaðamannaferil sinn á "''Diário Nacional''". Árið 1937 tók hann þátt í stofnun "''Rádio Tupi''" í [[São Paulo]] og árið 1941 kynntist hann [[samba]]-söngvaranum [[Adoniran Barbosa]]. Saman sömdu þeir marga lagatexta, til dæmis "''Tiro ao Álvaro''" og "''Joga a chave''". Moles lést árið 1967 sökum [[Sjálfsmorð|sjálfsmorðs]] en fjölmiðlar þögguðu þá staðreynd.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=820eEAAAQBAJ&dq=Morte+de+Osvaldo+Moles&pg=PT21 |title=Os Sons das Malocas e os Ambientes Culturais da Cidade de São Paulo nos Anos 1950|isbn=9788547343880 |accessdate=7 October 2022 |last1=Castro |first1=Guilherme de |date=15 February 2021 }}</ref>;<ref>{{cite web |url=http://docplayer.com.br/19656080-Osvaldo-moles-o-legado-do-radialista.html |title=Osvaldo Moles: O legado do radialista |publisher=docplayer.com.br |accessdate=6 October 2022 |archive-date=8 október 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008173918/http://docplayer.com.br/19656080-Osvaldo-moles-o-legado-do-radialista.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.publishnews.com.br/materias/2015/07/31/celebrando-osvaldo-moles | title=Celebrando Osvaldo Moles | author=Redação | date=July 31, 2015 | publisher=publishnews.com.br | accessdate=October 14, 2022 | language=Portuguese}}</ref> == Verðlaun == * 1950 - [[Troféu Roquette Pinto]] - Programador / Roquette Pinto - Redator Humorístico * 1952 - [[Prêmio Saci]] de Cinema - Melhor Argumento / Roquette Pinto - Programador Popular * 1953 - Prêmio Governador do Estado - por Roteiro de "Simão, o caolho" * 1955 - Troféu Roquette Pinto - Programador Geral / Os melhores paulistas de 55 - Manchete RJ, Categoria Rádio. * 1956 - Troféu Roquette Pinto - Programador Geral * 1957 - Prog. Alegria dos Bairros de J. Rosemberg - 04/08/1957 - Produtor Rádio Record / PRF3-TV Os Melhores da Semana, homenagem dos revendedores Walita * 1958 - "Tupiniquim" - Produtor / Dr. Paulo Machado de Carvalho - Associação Paulista de Propaganda - Melhor programa. * 1959 Revista RM Prêmio Octávio Gabus Mendes – Produtor (Rádio) / Grau de Comendador da Honorífica Ordem Acadêmica de São Francisco / "Tupiniquim" - Prod. Rádio / Troféu Roquette Pinto - Prog. Hum. Rádio / Diploma de Burro Faculdade São Francisco * 1960 - [[Troféu Roquette Pinto]] - Especial * 1964 - Jubileu de Prata (Associação dos profissionais de imprensa de São Paulo á 25° afmæli sínu) == Heimildaskrá == * B. D. Micheletti: Piquenique classe C y Brás, Bexiga e Barra Funda : Osvaldo Moles como successor de António de Alcântara Machado. In: Edición a cargo de Fidel López Criado; CILEC. (Org.). Literatura, Cine y prensa: El canon y su circunstanica. 1ed.Santiago de Compostela: Andavira, 2014, v. 1, S.&nbsp;641–650. * B. D. Micheletti: Osvaldo Moles - o legado do radialista. Tese de Mestrado (Comunicação) - PPGCOM-UNIP, São Paulo, 2015. * O. Moles: Piquenique classe C: Crônicas e flagrantes de São Paulo. São Paulo: Boa Leitura, 1962. * F. Moura, A. Nigri: Adoniran Barbosa: Se o senhor não tá lembrado. São Paulo: Boitempo, 2002. * A. Mugnaini, jr.: Adoniran - Dá Licença de Contar …, A Girafa, 2002. * C. Campos, jr.: Adoniran: uma biografia. 2. ed. São Paulo: Globo, 2009. * J. de A. Luso jr., J. V. de Cast: Laudo Natel: biografia do governador. São Paulo, 1971. * A. Hohlfeldt: Rádio e imprensa: como as duas mídias se encontraram e se fortaleceram em Moçambique. In: Conferência Internacional Império Português . Lisboa: Instituto de Ciéncias Sociais da Universidade de Lisboa, 2013. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Moles, Osvaldo}} {{fde|1913|1967|Moles, Osvaldo}} [[Flokkur:Brasilískir blaðamenn]] [[Flokkur:Brasilískir útvarpsmenn]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] 47ntll5qu1bhhn4nqhfiiht691fnkvy 0 175155 1962636 1812062 2026-05-09T09:36:15Z Makenzis 56151 1962636 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Club Olimpia | Mynd = [[Mynd:Escudo_original_de_Olimpia.png |150px]] | Gælunafn = ''El Decano (Skólastjórinn)'' <br/> ''Rey de Copas (Bikarakóngarnir)'' <br/> ''El Expreso Decano (Hraðbrautarskólameistarinn)'' <br/> La "O" (O-ið)'' ''El Tricampeón de América (Ameríkumeistararnir þreföldu)'' <br/> | Stytt nafn = Olimpia | Stofnað = 25. júlí 1902 | Leikvöllur = [[Estadio Manuel Ferreira]] | Stærð = 22.000 | Knattspyrnustjóri = [[Diego Aguirre]] | Deild = [[Primera División de Paraguay]] | Tímabil = 2025 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = _olimpia22h | pattern_b1 = _olimpia22h | pattern_ra1 = _olimpia22h | pattern_sh1 = _corinthians17a | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _whiteborder | pattern_b2 = _olimpia22a | pattern_ra2 = _whiteborder | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Club Olimpia''' er [[Paragvæ|paragvæskt]] knattspyrnufélag með aðsetur í höfuðborginni [[Asunción]]. Það er langsigursælasta lið Paragvæ með 46 meistaratitla og jafnframt eina félag landsins sem unnið hefur [[Copa Libertadores]], þrisvar sinnum í allt. == Titlar == === Deildarmeistarar 46 === * 1912, 1914, 1916, 1925, 1927, 1928, 1929, 1931, 1936, 1937, 1938, 1947, 1948, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1962, 1965, 1968, 1971, 1975, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1988, 1989, 1993, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2011 Clausura, 2015 Clausura, 2018 Apertura, 2018 Clausura, 2019 Apertura, 2019 Clausura, 2020 Clausura, 2022 Clausura === [[Copa Libertadores]] 3 === * 1979, 1990, 2002 {{S|1902}} [[Flokkur:Paragvæsk knattspyrnufélög]] bxz993h27e5vfv7c49r3w793sd2bi35 0 179253 1962623 1916984 2026-05-09T02:32:43Z TKSnaevarr 53243 1962623 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Tamás Sulyok | mynd = Sulyok Tamás hivatalos portréja.jpg | myndatexti1 = Tamás Sulyok árið 2024. | titill= Forseti Ungverjalands | stjórnartíð_start = [[5. mars]] [[2024]] | stjórnartíð_end = | forsætisráðherra = [[Viktor Orbán]] | forveri = [[Katalin Novák]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1956|3|24}} | fæðingarstaður = [[Kiskunfélegyháza]], [[Ungverjaland]]i | starf = Lögmaður | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundinn | maki = Zsuzsanna Nagy | börn = 2 | háskóli = [[Háskólinn í Szeged]] }} '''Tamás Sulyok''' (f. 24. mars 1956) er [[Ungverjaland|ungverskur]] lögmaður sem hefur verið [[forseti Ungverjalands]] frá árinu 2024. Hann var forseti stjórnlagadómstóls Ungverjalands frá 2016 til 2024. Hann var frambjóðandi stjórnarflokksins [[Fidesz]] í forsetakosningum Ungverjalands árið 2024.<ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=Sulyok Tamás, az Alkotmánybíróság elnöke a Fidesz-KDNP államfőjelöltje |url=https://telex.hu/belfold/2024/02/22/fidesz-kdnp-frakcioules-balatonalmadi-sajtotajekoztato-kocsis-mate-simicsko-istvan |access-date=2024-02-23 |website=telex|last=Presinszky|first=Judit |language=hu}}</ref> ==Æviágrip== Sulyok var útnefndur dómari við stjórnlagadómstól Ungverjalands árið 2014 og varð forseti hans árið 2016. Á embættistíð sinni gaf hann út ýmsa umdeilda dóma, meðal annars um réttindi kennara til að fara í verkfall.<ref name="aljazeera">{{Cite web |date=2024-02-26 |title=Hungary parliament elects new president following scandal |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hungary-parliament-elects-new-president-following-scandal |access-date=2024-02-27 |website=Al Jazeera|language=en}}</ref> Í febrúar 2024 tilnefndi stjórnarflokkur Ungverjalands, [[Fidesz]], Sulyok forsetaframbjóðanda sinn eftir að [[Katalin Novák]] forseti sagði af sér í kjölfar hneykslismáls í tengslum við náðun hennar á samverkamanni í kynferðisofbeldismáli. Tilnefning hans var staðfest eftir atkvæðagreiðslu (með 134 atkvæðum gegn fimm)<ref name="ap">{{Cite web |date=2024-02-27 |title=Hungarian parliament elects new president after predecessor resigned in scandal |url=https://apnews.com/article/hungary-new-president-after-scandal-resignation-953112b633418f283733f1b48f799598 |access-date=2024-02-27 |website=Associated Press|first=Justin|last=Spike |language=en}}</ref> á ungverska þinginu þann 26. febrúar með stuðningi Fidesz og samstarfsflokks þess, [[Kereszténydemokrata Néppárt|Kristilega lýðræðisflokksins]]. Hann sór embættiseið í kjölfarið, þrátt fyrir að taka ekki við forsetaembættinu fyrr en 5. mars. Stjórnarandstöðuflokkar gagnrýndu útnefningu hans og bentu á að Sulyok hefði litla reynslu í stjórnmálum. Þeir héldu mótmælafund í [[Búdapest]] þann 25. febrúar og kröfðust beinna forsetakosninga.<ref name="aljazeera"/> Í innsetningarræðu sinni lýsti Sulyok yfir vilja til að fylgja lögum samkvæmt orðanna hljóðan og forðast að taka þátt í ungversku stjórnmálalífi. Hann fordæmdi jafnframt refsiaðgerðir sem [[Evrópusambandið]] hefur lagt á Ungverjaland vegna áhyggja af brotum gegn reglum [[Réttarríki|réttarríkisins]] og lýðræðislegrar stjórnar í landinu. „Rétt skilgreining á réttarríkinu er að glatast, og hefur breyst úr hugsjón í skurðgoðadýrkun í Evrópu nútímans vegna hreinnar pólitískrar nytjastefnu,“ sagði hann og lagði áherslu á að aðildarríki ESB ættu að viðhalda lagalegu fullveldi sínu.<ref name="ap"/> Fyrsta embættisverk Sulyok eftir að hann varð forseti var að undirrita lög sem samþykktu inngöngu [[Svíþjóð]]ar í [[Atlantshafsbandalagið]] þann 5. mars.<ref>{{Cite web |date=5 March 2024 |title=Hungary’s president formally signs the approval of Sweden’s NATO bid, removing last obstacle |url=https://apnews.com/article/hungary-sweden-nato-c63a4cce7046c376838b8410e6dd5e7b |access-date=5 March 2024 |website=Al Jazeera|language=en}}</ref> Eftir að Péter Magyar og Tisza-flokkurinn unnu afgerandi sigur í þingkosningum Ungverjalands árið 2024 hvatti Magyar Sulyok til að segja af sér og gaf í skyn að Sulyok yrði annars þvingaður úr embætti.<ref>{{Vefheimild|titill= Svikarar við þjóðina verði dregnir til á­byrgðar|url=https://www.visir.is/g/20262868767d/svikarar-vid-thjodina-verdi-dregnir-til-a-byrgdar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Ungverjalands| frá=[[5. mars]] [[2024]]| til=| fyrir=[[Katalin Novák]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Sulyok, Tamás}} {{f|1956}} [[Flokkur:Forsetar Ungverjalands]] [[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]] hfythogy8vvjauyjgp5lgkzwid7a3lv 1962624 1962623 2026-05-09T02:33:02Z TKSnaevarr 53243 1962624 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Tamás Sulyok | mynd = Sulyok Tamás hivatalos portréja.jpg | myndatexti1 = Tamás Sulyok árið 2024. | titill= Forseti Ungverjalands | stjórnartíð_start = [[5. mars]] [[2024]] | stjórnartíð_end = | forsætisráðherra = [[Viktor Orbán]] | forveri = [[Katalin Novák]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1956|3|24}} | fæðingarstaður = [[Kiskunfélegyháza]], [[Ungverjaland]]i | starf = Lögmaður | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundinn | maki = Zsuzsanna Nagy | börn = 2 | háskóli = [[Háskólinn í Szeged]] }} '''Tamás Sulyok''' (f. 24. mars 1956) er [[Ungverjaland|ungverskur]] lögmaður sem hefur verið [[forseti Ungverjalands]] frá árinu 2024. Hann var forseti stjórnlagadómstóls Ungverjalands frá 2016 til 2024. Hann var frambjóðandi stjórnarflokksins [[Fidesz]] í forsetakosningum Ungverjalands árið 2024.<ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=Sulyok Tamás, az Alkotmánybíróság elnöke a Fidesz-KDNP államfőjelöltje |url=https://telex.hu/belfold/2024/02/22/fidesz-kdnp-frakcioules-balatonalmadi-sajtotajekoztato-kocsis-mate-simicsko-istvan |access-date=2024-02-23 |website=telex|last=Presinszky|first=Judit |language=hu}}</ref> ==Æviágrip== Sulyok var útnefndur dómari við stjórnlagadómstól Ungverjalands árið 2014 og varð forseti hans árið 2016. Á embættistíð sinni gaf hann út ýmsa umdeilda dóma, meðal annars um réttindi kennara til að fara í verkfall.<ref name="aljazeera">{{Cite web |date=2024-02-26 |title=Hungary parliament elects new president following scandal |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hungary-parliament-elects-new-president-following-scandal |access-date=2024-02-27 |website=Al Jazeera|language=en}}</ref> Í febrúar 2024 tilnefndi stjórnarflokkur Ungverjalands, [[Fidesz]], Sulyok forsetaframbjóðanda sinn eftir að [[Katalin Novák]] forseti sagði af sér í kjölfar hneykslismáls í tengslum við náðun hennar á samverkamanni í kynferðisofbeldismáli. Tilnefning hans var staðfest eftir atkvæðagreiðslu (með 134 atkvæðum gegn fimm)<ref name="ap">{{Cite web |date=2024-02-27 |title=Hungarian parliament elects new president after predecessor resigned in scandal |url=https://apnews.com/article/hungary-new-president-after-scandal-resignation-953112b633418f283733f1b48f799598 |access-date=2024-02-27 |website=Associated Press|first=Justin|last=Spike |language=en}}</ref> á ungverska þinginu þann 26. febrúar með stuðningi Fidesz og samstarfsflokks þess, [[Kereszténydemokrata Néppárt|Kristilega lýðræðisflokksins]]. Hann sór embættiseið í kjölfarið, þrátt fyrir að taka ekki við forsetaembættinu fyrr en 5. mars. Stjórnarandstöðuflokkar gagnrýndu útnefningu hans og bentu á að Sulyok hefði litla reynslu í stjórnmálum. Þeir héldu mótmælafund í [[Búdapest]] þann 25. febrúar og kröfðust beinna forsetakosninga.<ref name="aljazeera"/> Í innsetningarræðu sinni lýsti Sulyok yfir vilja til að fylgja lögum samkvæmt orðanna hljóðan og forðast að taka þátt í ungversku stjórnmálalífi. Hann fordæmdi jafnframt refsiaðgerðir sem [[Evrópusambandið]] hefur lagt á Ungverjaland vegna áhyggja af brotum gegn reglum [[Réttarríki|réttarríkisins]] og lýðræðislegrar stjórnar í landinu. „Rétt skilgreining á réttarríkinu er að glatast, og hefur breyst úr hugsjón í skurðgoðadýrkun í Evrópu nútímans vegna hreinnar pólitískrar nytjastefnu,“ sagði hann og lagði áherslu á að aðildarríki ESB ættu að viðhalda lagalegu fullveldi sínu.<ref name="ap"/> Fyrsta embættisverk Sulyok eftir að hann varð forseti var að undirrita lög sem samþykktu inngöngu [[Svíþjóð]]ar í [[Atlantshafsbandalagið]] þann 5. mars.<ref>{{Cite web |date=5 March 2024 |title=Hungary’s president formally signs the approval of Sweden’s NATO bid, removing last obstacle |url=https://apnews.com/article/hungary-sweden-nato-c63a4cce7046c376838b8410e6dd5e7b |access-date=5 March 2024 |website=Al Jazeera|language=en}}</ref> Eftir að [[Péter Magyar]] og [[Tisza-flokkurinn]] unnu afgerandi sigur í þingkosningum Ungverjalands árið 2024 hvatti Magyar Sulyok til að segja af sér og gaf í skyn að Sulyok yrði annars þvingaður úr embætti.<ref>{{Vefheimild|titill= Svikarar við þjóðina verði dregnir til á­byrgðar|url=https://www.visir.is/g/20262868767d/svikarar-vid-thjodina-verdi-dregnir-til-a-byrgdar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Ungverjalands| frá=[[5. mars]] [[2024]]| til=| fyrir=[[Katalin Novák]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Sulyok, Tamás}} {{f|1956}} [[Flokkur:Forsetar Ungverjalands]] [[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]] f17rfnhr01wwf4f6vv1hyrmepgvf6ek 0 185942 1962596 1935572 2026-05-08T21:40:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962596 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Pétur Kristján Hafstein | mynd = <!-- aðeins skráarnafn --> | mynd_alt = | mynd_texti = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1949|03|20}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | önnur_nöfn = | starf = Lögfræðingur, sýslumaður, hæstaréttardómari | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = | maki = Ingibjörg Ásta Hafstein Birgisdóttir | börn = 3 }} '''Pétur Kristján Hafstein''' (20. mars 1949) er íslenskur lögfræðingur, fyrrum [[Hæstiréttur Íslands|hæstaréttardómari]] og [[Forsetakjör á Íslandi 1996|forsetaframbjóðandi]]. Pétur lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið 1969, og embættisprófi í lögfræði frá lagadeild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 1976. Hann stundaði framhaldsnám í þjóðarétti við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] 1977-1978. Hann var sýslumaður á Ísafirði á árunum 1983 til 1991.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2715544|title=Þjóðkjörinn forseti er sameiningartákn|author=Sigurður Bogi Sævarsson|publisher=Dagur|page=6-7|language=is|date=1996-05-18|access-date=2025-11-10|via=[[Tímarit.is]]}}</ref> Pétur var skipaður hæstaréttardómari 1991 og gegndi hann því embætti til ársins 2004.<ref>[https://www.haestirettur.is/um-haestarett/fyrrverandi-domarar/ Fyrrverandi dómarar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Pétur var meðal þeirra sem buðu sig fram til [[Forseti Íslands|forseta Íslands]] [[Forsetakjör á Íslandi 1996|árið 1996]], hlaut hann næst flest atkvæði en laut í lægra haldi fyrir [[Ólafur Ragnar Grímsson|Ólafi Ragnari Grímssyni]].<ref>[https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__forsetakosningar/KOS07112.px/ Úrslit forsetakjörs eftir frambjóðendum og kjördæmum 1952-1996]</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{f|1949}} [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Dómarar við Hæstarétt Íslands]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 1996]] [[Flokkur:Sýslumenn á Vestfjörðum]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] ppq9duk1tw40crbzk6aeq43i0v98c4q 0 185965 1962593 1962483 2026-05-08T20:02:37Z Alvaldi 71791 Tiltekt 1962593 wikitext text/x-wiki '''Ingibjörg K. Benediktsdóttir''' (1948) er íslenskur [[lögfræðingur]] og fyrrum hæstaréttardómari. Ingibjörg lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið [[1968]], og kennaraprófi frá [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraháskóla Íslands]] ári síðar. Hún lauk embættisprófi frá lagadeild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið [[1975]]. Ingibjörg var skipaður dómari við [[Hæstiréttur Íslands|hæstarétt]] árið [[2001]], önnur kvenna, og lét af störfum [[2014]].<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/s/haestirettur/fyrrverandi-domarar|titill=Fyrrverandi dómarar|vefsíða=island.is|árskoðað=2026}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{f|1948}} [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] [[Flokkur:Dómarar við Hæstarétt Íslands]] 6vxr8i7hifjuctf2qzcuc052v5ddh20 0 187305 1962622 1961572 2026-05-09T02:23:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962622 wikitext text/x-wiki [[File:Euclid-proof.jpg|thumb|right|upright=1.4|Sönnun úr Frumatriðum [[Evklíð]]s rituð um 300 fyrir Krists sem er eitt af öndvegisritum mannkynssögunnar.<ref name="Boyer 1991 loc=Euclid of Alexandria p. 119">{{Harv|Boyer|1991|loc="Euclid of Alexandria" p. 119}}</ref>]] '''Saga stærðfræðinnar''' fjallar um uppruna og þróun hugmynda í [[stærðfræði]] og [[Saga stærðfræðitákna|stærðfræðiaðferðir og táknmál fortíðarinnar]]. Í fornríkjum [[Mesapótamía|Mesapótamíu]] beittu menn [[reikningur|reikning]], [[algebra|algebru]] og [[rúmfræði]] til [[skattlagning]]ar, í [[viðskipti|viðskiptum]] og [[stjörnufræði]], til að skrá tíma og búa til [[dagatal|dagatöl]]. Þaðan eru elstu rituðu heimildir um stærðfræðilegar aðferðir. Í [[Forngrísk stærðfræði|Grikklandi til forna]] urðu stærðfræðilegar aðferðir formlegri þegar menn hófu að beita [[afleiðsla|afleiðslu]] og [[stærðfræðilegri rökfestu]] til að [[stærðfræðileg sönnun|sanna]] hinar ýmsu [[setning (stærðfræði)|setningar]] og útvíkkuðu viðfangsefnið.<ref>Heath, Thomas L. (1963). ''A Manual of Greek Mathematics'', Dover, p. 1: "In the case of mathematics, it is the Greek contribution which it is most essential to know, for it was the Greeks who first made mathematics a science."</ref> Rómverjar hagnýttu stærðfræðilegar aðferðir til [[landmælingar|landmælinga]], í [[byggingarverkfræði|byggingar-]] og [[vélaverkfræði]], [[bókhald]]i og við gerð [[tungldagatal|tungl-]] og [[sólardagatal]]a. Í Kína til forna þekktist notkun [[sætiskerfi|sætiskerfis]] og [[neikvæðar tölur]].<ref name=":2">Joseph, George Gheverghese (1991). ''The Crest of the Peacock: Non-European Roots of Mathematics''. Penguin Books, London, pp. 140–48.</ref><ref>Ifrah, Georges (1986). ''Universalgeschichte der Zahlen''. Campus, Frankfurt/New York, pp. 428–37.</ref> [[Arabískar tölur|Indó-arabíska talnakerfið]] og reikniaðferðir þess, sem eru í notkun um allan heim í dag, þróuðust á fyrsta árþúsundinu e.Kr. á [[indversk stærðfræði|Indlandi]] og bárust til [[Vesturlanda]] með [[arabísk stærðfræði|arabískri stærðfræði]] fyrir tilstilli verka [[al-Khwarizmi]].<ref>Kaplan, Robert (1999). ''The Nothing That Is: A Natural History of Zero''. Allen Lane/The Penguin Press, London.</ref><ref>"The ingenious method of expressing every possible number using a set of ten symbols (each symbol having a place value and an absolute value) emerged in India. The idea seems so simple nowadays that its significance and profound importance is no longer appreciated. Its simplicity lies in the way it facilitated calculation and placed arithmetic foremost amongst useful inventions. the importance of this invention is more readily appreciated when one considers that it was beyond the two greatest men of Antiquity, Archimedes and Apollonius." – Pierre Simon Laplace http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/HistTopics/Indian_numerals.html</ref> Mörg grísk rit og hugmyndir varðveittust meðal íslamskra þjóða sem héldu áfram vexti og viðgangi þeirra.<ref>[[Adolf Yushkevich|Juschkewitsch, A. P.]] (1964). ''Geschichte der Mathematik im Mittelalter''. Teubner, Leipzig.</ref> Samtímis en óháð þessum hefðum var stærðfræði þróuð meðal [[Majar|Maja]] í [[Mexíkó]] og [[Mið-Ameríku]], þar sem hugtakið [[núll]] fékk staðlað tákn í [[tölukerfi Maja|tölukerfi þeirra]]. Mörgum grískum og arabískum ritum var snúið yfir á latínu á 12. öld eftir Krist sem leiddi til frekari þróunar í stærðfræði á [[miðaldir|miðöldum í Evrópu]]. Frá fornöld og í gegnum miðaldir voru nokkur aldalöng stöðnunartímabil þar sem lítil stærðfræðileg þekking safnaðist.<ref>Eves, Howard (1990). ''History of Mathematics'', 6th Edition, "After Pappus, Greek mathematics ceased to be a living study, ..." p. 185; "The Athenian school struggled on against growing opposition from Christians until the latter finally, in A.D. 529, obtained a decree from Emperor Justinian that closed the doors of the school forever." p. 186; "The period starting with the fall of the Roman Empire, in the middle of the fifth century, and extending into the eleventh century is known in Europe as the Dark Ages... Schooling became almost nonexistent." p. 258.</ref> Á [[endurreisnin|endurreisnartíma]] Ítalíu á 15. öld urðu töluverðar framfarir, í samspili við nýjar vísindalegar uppgötvanir, og hefur sú þróun haldið áfram til dagsins í dag. Má þar nefna [[örsmæðareikningur|örsmæðareikning]] [[Isaac Newton]] og [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] og aðrar merkar uppgötvanir [[Listi yfir þýska stærðfræðinga|þýskra stærðfræðinga]] eins og [[Carl Friedrich Gauss]] og [[David Hilbert]]. == Forsögulegt tímabil == Neanderdalsmenn brúkuðu [[garn]] fyrir um 40.000 árum á staðnum Abri du Maras í suðurhluta Frakklands sem þykir benda til þess að þeir hafi þekkt til grundvallarhugtaka í stærðfræði. <ref>{{Cite journal |last1=Hardy |first1=B. L. |last2=Moncel |first2=M.-H. |last3=Kerfant |first3=C. |last4=Lebon |first4=M. |last5=Bellot-Gurlet |first5=L. |last6=Mélard |first6=N. |date=2020-04-09 |title=Direct evidence of Neanderthal fibre technology and its cognitive and behavioral implications |journal=Scientific Reports |language=en |volume=10 |issue=1 |page=4889 |doi=10.1038/s41598-020-61839-w |pmid=32273518 |issn=2045-2322|pmc=7145842 |bibcode=2020NatSR..10.4889H }}</ref><ref>{{Cite web |last=Rigby |first=Sara |date=2020-04-14 |title=40,000-year-old yarn suggests Neanderthals had basic maths skills |url=https://www.sciencefocus.com/news/40000-year-old-yarn-suggests-neanderthals-had-basic-maths-skills |access-date=2025-02-21 |website=BBC Science Focus Magazine |language=en}}</ref> [[Ishango-beinið]], sem fannst nálægt upptökum [[Níl]]ar (í norðausturhluta [[Lýðveldið Kongó|Kongó]]), gæti verið meira en [[steinöld|20.000]] ára gamalt, í það eru grafnar rákir í þrem dálkum eftir því endilöngu. Hafa menn getið sér til að um sé að ræða talningarkefli sem sýni skilning á tugakerfinu, margföldun (með tveimur) og frumtölum<ref>{{cite book |last=Everett |first=Caleb |year=2017 |title=Numbers and the Making of Us: Counting and the Course of Human Cultures |publisher=Harvard University Press |isbn=9780674504431 |pages=35–36 |url=https://books.google.com/books?id=2f1aDgAAQBAJ&pg=PA35}}</ref> eða að um sé að ræða tungldagatal.<ref>{{Citation|last=Huylebrouck|first=Dirk|title=Africa and Mathematics|chapter=Missing Link|date=2019|chapter-url=http://dx.doi.org/10.1007/978-3-030-04037-6_9|series=Mathematics, Culture, and the Arts|pages=153–166|place=Cham|publisher=Springer International Publishing|doi=10.1007/978-3-030-04037-6_9|isbn=978-3-030-04036-9|s2cid=239306457|access-date=2021-10-19}}</ref><ref name=Marshack>Marshack, Alexander (1991). ''The Roots of Civilization'', Colonial Hill, Mount Kisco, NY.</ref> Peter Rudman telur fyrri túlkunina ólíklega þar sem hugmyndin um frumtölur geti aðeins komið til á eftir hugmyndinni um deilingu sem hann telur ekki vera eldri en 10.000 fyrir Krist og að frumtölur hafi ekki komið til sögunnar fyrr en um 500 fyrir Krist. <ref>{{cite book|last=Rudman|first=Peter Strom|title=How Mathematics Happened: The First 50,000 Years|year=2007|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-59102-477-4|page=[https://archive.org/details/howmathematicsha0000rudm/page/64 64]|url=https://archive.org/details/howmathematicsha0000rudm/page/64}}</ref> Egyptar fyrir tíma [[Fyrsta konungsættin|fyrstu konungsættarinnar]] virðast hafa skilning á rúmfræði ef marka má myndir frá þeim tíma. Því hefur verið haldið fram að risasteinar í Englandi og Skotlandi, sem eru frá 3. árþúsundi f.Kr., feli í sér rúmfræðilegar hugmyndir eins og hringi, sporöskjur og þrenndir Pýþagórasar í hönnun sinni.<ref>Thom, Alexander; Archie Thom (1988). "The metrology and geometry of Megalithic Man", pp. 132–51 in Ruggles, C. L. N. (ed.), ''Records in Stone: Papers in memory of Alexander Thom''. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-33381-4}}.</ref> Allt ofangreint er þó umdeilt en elstu óumdeildu heimildirnar eru frá Babýlón og [[Egyptaland hið forna|Egyptalandi hinu forna]].<ref>{{cite book|first=Peter|last=Damerow|date=1996 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=c4yBmjnY1JIC&pg=PA199|title=Abstraction & Representation: Essays on the Cultural Evolution of Thinking (Boston Studies in the Philosophy & History of Science)|chapter=The Development of Arithmetical Thinking: On the Role of Calculating Aids in Ancient Egyptian & Babylonian Arithmetic|isbn=0792338162|publisher=Springer|access-date=2019-08-17}}</ref> == Babýlónía == Elstu rituðu heimildir eru frá Mesapótamíu (þar sem nú er [[Írak]]) og þaðan eru líka einar elstu heimildir um stærðfræðiaðferðir og þekkingu, hún er gjarnan kennd við [[Babýlón]] og nefnd babýlónsk stærðfræði. Stundum er gerður greinarmunur á ''mesapótamískri stærðfræði'', sem nær yfir allt tímabilið 3200 f. Kr. til 125 f. Kr., og ''babýlónskri stærðfræði'' sem vísar þá til tímabilsins 1850-1600 f. Kr. í kringum valdatíð Hammúrabí. Meirihluti ritaðra heimilda kemur annars vegar á tímum babýlónskrar stærðfræði (miðað við þrengri skilgreininguna) og hins vegar undir lok [[Selevkídaveldið|konungsveldi Selevkída]].<ref name=":0">{{Cite book|title=The history of mathematics: a source-based approach|last=Barrow-Green|first=June|last2=Gray|first2=Jeremy|last3=Wilson|first3=Robin J.|date=2018|publisher=MAA Press, an imprint of the American Mathematical Society|isbn=978-1-4704-4352-8|series=AMS/MAA textbooks|location=Providence, Rhode Island}}</ref> Víðari skilgreiningin á ''babýlónskri stærðfræði'' er gjarnan notuð til að undirstrika mikilvægi [[Babýlón]]borgar sem fræðiseturs. Svæðið varð aftur miðstöð rannsókna á sviði stærðfræði á gullöld Íslam, þá sérstaklega í [[Bagdad]]. [[File:Geometry problem-Sb 13088-IMG 0593-white.jpg|thumb|Rúmfræðidæmi á leirtöfl sem tilheyrði skóla fyrir skrifara, um það bil 2000-1500 f. Kr.]] Ólíkt þeim fáu heimildum sem til eru um stærðfræði Egypta, er þekking okkar á babýlónskri stærðfræði fengin frá meira en 400 leirtöflum sem grafnar hafa verið upp síðan á sjötta áratug 19. aldar.<ref name="Boyer 1991 loc=Mesopotamia p. 25">{{Harv|Boyer|1991|loc="Mesopotamia" p. 25}}</ref> Töflurnar voru ritaðar með [[Fleygrúnir|fleygrúnaletri]] á blautar leirplötur og síðan bakaðar þar til þær urðu harðar, annað hvort í ofni eða í sólarhita. Sumar þessara taflna virðast vera heimaverkefni.<ref name="Boyer 1991 loc=Mesopotamia p. 41">{{Harv|Boyer|1991|loc="Mesopotamia" p. 41}}</ref> {{Tilvitnun2| Ég fann stein, en vó ekki; ég tók af einn-sjöunda, lagði við einn-ellefta og dróg frá einn-þrettánda, (þá) vó ég (hann): <math>1</math> ma-na. Hvað var steinnin í upphafi? Hann vó <math>1</math> ma-na, <math>9 \frac{1}{2}</math> gin (og) <math>2 \frac{1}{2}</math> she.| af leirtöflu „YBC 4652“ frá tímum Babýlón til forna}} Elstu heimildirnar eru frá [[Súmer]]um sem er elsta menningarsamfélag Mesópótamíu. Leirtöflur frá um 3000 f.Kr. geyma fyrst og fremst upplýsingar um fjárhagslegar talningar, svo sem kornúthlutanir, fjölda verkamanna, þyngd silfurs og annað þess háttar.<ref>{{Citation |last=Sharlach |first=Tonia |title=Calendars and Counting |url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203096604.ch15 |work=The Sumerian World |year=2006 |pages=307–308 |access-date=2023-07-07 |publisher=Routledge |doi=10.4324/9780203096604.ch15 |isbn=978-0-203-09660-4|url-access=subscription }}</ref> Frá um 2500 f.Kr. og síðar skrifuðu Súmerar margföldunartöflur á leir og fengust við rúmfræðileg vandamál og deilingardæmi. Elstu ummerki um babýlónska talnakerfið má einnig rekja til þessa tímabils.<ref>Melville, Duncan J. (2003). [http://it.stlawu.edu/~dmelvill/mesomath/3Mill/chronology.html Third Millennium Chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180707213616/http://it.stlawu.edu/~dmelvill/mesomath/3Mill/chronology.html|date=2018-07-07}}, ''Third Millennium Mathematics''. [[St. Lawrence University]].</ref> [[Image:Plimpton 322.jpg|thumb|left|Leirtafla númer 322 úr safni Plimton við Columbia-háskóla frá 1800 fyrir Krist, einu nafni nefnd [[Plimpton 322]]]] ''Babýlónsk stærðfræði'' byggir á [[sextugakerfi|sextuga]] [[sætiskerfi]].<ref name="Boyer 1991 loc=Mesopotamia p. 25"/> Þaðan höfum við skiptingu mínútna í 60 sekúndur, klukkustund í 60 mínútur og 360 (60 × 6) gráður í hring og eins skiptingu hrings í [[bogamínúta|bogamínútur]] og [[bogasekúnda|bogasekúndur]]. Í sextugakerfi er hvert sæti margfeldi af sextíu (grunntalan sem flestir kannast við er tíu), nema hvað þeir höfðu ekkert tákn til að gera skil á milli hluta og heildar. Við skrifum <math>125,3</math> sem er jafngilt <math>1 \times 10^2 + 2 \times 10^1 + 5 \times 10^0 + 3 \times 10^{-1}</math>, án tugakommu er það háð samhengi hvort talan sem átt er við er <math>1,253</math>, <math>12,53</math> eða <math>1253</math>. Sama tala væri skrifuð <math>2 \times 60^1 + 5 \times 60^0 18 \times 60^{-1}</math> þegar grunntalan er sextíu og væri hægt að skilja út frá samhengi ef við töluðum um 2 klukkustundir, 5 mínútur og 18 sekúndur. Nákvæmlega hvers vegna grunntalan 60 varð fyrir valinu er ekki vitað en hún er svokölluð [[yfirmargþætt tala]] sem lauslega þýðir að hún hefur mjög marga deila miðað við stærð, nefnilega tölurnar 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20 og 30. Þó svo þeir hafi notað sætiskerfi án tugakommu eða tákns er það samt merkilegt því í stærðfræði Egypta, Grikkja og Rómverja til forna var ekki notast við sætiskerfi yfir höfuð. Á leirtöflunum má sjá að menn þekktu hlutfallið á milli ummáls og þvermáls hrings og námunduðu <math>\pi \approx \frac{25}{8}</math> sem er um það bil 5% skekkja og þekktu rótina af tveimur með 6 marktækum tölustöfum. Þeir þekktu [[almenn brot]], [[algebra|algebru]], [[annars stigs jafna|tveggja stigs]] og þriðja stigs jöfnur. [[Margföldunartafla|Margföldunartöflur]], töflur yfir margföldunarandhverfur og elstu framsetningu á reglu Pýþagórasar sem þekkist er að finna á leirtöflum frá þessu tímabili.<ref>{{Harv|Boyer|1991|loc="Mesopotamia" p. 39}}</ref><ref>{{cite book | author-link = Aaboe | last = Aaboe | first = Asger | title = Episodes from the Early History of Mathematics | year = 1998 | publisher = Random House | location = New York | pages = 30–31}}</ref> Eins og meðal Egypta til forna eru þó engin ummerki um stærðfræðilegar sannanir, notkun rökfræðilegra lögmála eða almennt sýnt hvernig lausn er fengin.<ref name="Boyer 1991 loc=Mesopotamia p. 41"/> == Egyptaland == [[File:Moskou-papyrus.jpg|thumb|right|upright=1.5|Dæmi 14 úr [[Moskvu-papýrusinn|Moskvu bókfellinu]]. Dæmið sýnir teikningu af strýtustúf.]] ''Egypsk stærðfræði'' er stærðfræði forn-Egypta, skrifuð á þeirra tungu. Egyptar til forna þekktu snemma til stærðfræðiaðferða miðað við mannvirki eins og [[Pýramídinn mikli í Gísa|Pýramídann mikla í Gíza]] sem var reistur kringum 2575 f. Kr. en elstu rituðu heimildir sem þekkjast eru bókfell frá um það bil 1850 f. Kr. Ritaðar heimildir um stærðfræði forn-Egypta eru fáar en þeirra þekktasta er [[Rhindbókfellið]] (stundum einnig kallað Ahmes-bókfellið eftir höfundi þess), en aldursgreining bendir til þess að það sé frá um 1650 f.Kr. Það er líklega afrit af eldra skjali frá tíma Miðríkisins um 2000–1800 f.Kr.<ref name="Boyer 1991 loc=Egypt p. 11">{{Harv|Boyer|1991|loc="Egypt" p. 11}}</ref> Þetta er kennslubók fyrir nemendur í reikningslist og rúmfræði: Þar má finna flatarmálsformúlur og aðferðir við margföldun, deilingu og notkun [[stofnbrot]]a. Þá sýnir ritið einnig fram á aðra stærðfræðiþekkingu,<ref>[https://www.mathpages.com/home/kmath340/kmath340.htm Egyptian Unit Fractions] at MathPages</ref> þar á meðal þekkingu á samsettum tölum og frumtölum, [[meðaltal|hreinu meðaltali]], [[faldmeðaltal]]i og [[þýtt meðaltal|þýddu meðaltali]], og einfaldan skilning á bæði [[sáldur Eratosþenesar|sáldri Eratosþenesar]] og [[fullkomin tala|fullkomnum tölum]].<ref>[<!-- http://mathpages.com/home/rhind.htm -->https://mathpages.com/home/kmath340/kmath340.htm Egyptian Unit Fractions]</ref> Það sýnir einnig hvernig leysa má fyrsta stigs línulegar jöfnur<ref>{{Cite web|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/history/HistTopics/Egyptian_papyri.html|title=Egyptian Papyri|website=www-history.mcs.st-andrews.ac.uk}}</ref> ásamt [[jafnmunaröð|jafnmunaröðum]] og [[jafnhlutfallaröð|jafnhlutfallaröðum]].<ref>{{Cite web|url=https://www.math.buffalo.edu/mad/Ancient-Africa/mad_ancient_egypt_algebra.html#areithmetic+series|title=Egyptian Algebra – Mathematicians of the African Diaspora|website=www.math.buffalo.edu}}</ref> Annað merkilegt egypskt stærðfræðirit er [[Moskvubókfellið]], einnig frá tímum [[Miðríkið|Miðríkisins]] eða um 1890 f.Kr. Það inniheldur dæmisögur sem virðast hafa verið ætlaðar til skemmtunar.<ref name="Boyer 1991 loc=Egypt p. 19">{{Harv|Boyer|1991|loc="Egypt" p. 19}}</ref> Eitt dæmið er talið sérstaklega mikilvægt þar sem það sýnir aðferð til að finna rúmmál [[strýtustúfur|strýtustúfs]]. Síðasta merka handritið hér talið er [[Berlínarbókfellið]] (um 1800 f.Kr.) sem sýnir að Forn-Egyptar gátu leyst annars stigs algebrujöfnur.<ref>{{Cite web|url=https://www.math.buffalo.edu/mad/Ancient-Africa/mad_ancient_egyptpapyrus.html#berlin|title=Egyptian Mathematical Papyri – Mathematicians of the African Diaspora|website=www.math.buffalo.edu}}</ref> == Grikkland == [[File:Pythagorean.svg|thumb|left|[[Regla Pýþagórasar]] sýnd myndrænt. Sönnun hennar er almennt eignuð [[Pýþagóras]] og áhangendum hans.]] ''Grísk stærðfræði'' vísar til tímabils frá tímum [[Þales|Þalesar frá Míletos]] um 600 f.Kr. þar til lokunar [[Akademían|Akademíunnar]] í Aþenu árið 529 e.Kr.<ref>Eves, Howard (1990). ''An Introduction to the History of Mathematics'', Saunders, {{ISBN|0-03-029558-0}}</ref> Grískir stærðfræðingar bjuggu í borgum víðs vegar um austurhluta Miðjarðarhafs, frá Ítalíu til Norður-Afríku, en voru sameinaðir í menningu og tungumáli. Grísk stærðfræði frá tímabilinu eftir Alexander mikla er stundum kölluð ''hellenísk stærðfræði''.<ref>{{Harv|Boyer|1991|loc="The Age of Plato and Aristotle" p. 99}}</ref> Hafa ber í huga að flestar heimildir okkar um stærðfræði fyrri hluta þessa tímabils eru yfirleitt afrit en ekki frumheimildir eða frásagnir manna sem voru uppi nokkrum öldum síðar; í afritum eru mistök og viðbætur (svo sem tölusetning setninga í Frumatriðum Evklíðs). Eftir tíma Platons höfum við þó nokkuð betri og fleiri heimildir sem gefa okkur mun betri mynd af stærðfræði Grikkja til forna.<ref name=":0" /> Með grískri stærðfræði var tekið mikið framfaraskref þegar menn hófu að sanna stærðfræðilegar setningar með afleiðslu út frá gefnum frumsendum af [[stærðfræðileg rökfesta|rökfestu]]. Allar varðveittar heimildir um stærðfræði frá því fyrir tíma Grikkja sýna notkun [[tilleiðsla|tilleiðslu]], þar sem þumalputtareglur í reikningi eru staðfestar með athugunum og dæmum.<ref>Bernal, Martin (2000). "Animadversions on the Origins of Western Science", pp. 72–83 in Michael H. Shank, ed. ''The Scientific Enterprise in Antiquity and the Middle Ages''. Chicago: University of Chicago Press, p. 75.</ref> === Fyrir tíma Platons === Algengt er að marka upphaf grískrar stærðfræði við Þales frá Míletos og Pýþagóras frá Samos. Þótt deilt sé um hversu mikil áhrifin voru, fengu þeir líklega innblástur frá egypskri og babýlonskri stærðfræði. Samkvæmt goðsögninni ferðaðist Pýþagóras til Egyptalands til að læra stærðfræði, [[rúmfræði]] og [[stjörnufræði]] af egypskum prestum. Allar heimildir okkar um stærðfræði þeirra berast okkur óbeint löngu eftir þeirra tíma, Próklos skrifar um Þales í athugasemdum sínum við Frumatriði Evklíðs næstum því þúsund árum síðar og Aristótelis minnist á Þýþagóras og áhangendur hans um það bil öld síðar. Ekki er almennt deilt um tilvist þessara einstaklinga en nú telja fræðimenn að til dæmis [[regla Pýþagórasar]] og sönnun hennar sé ekki frá honum komin.<ref name=":0" /> Þrátt fyrir þetta er Þales gjarnan eignaður heiðurinn af fyrstu afleiðslunni og Pýþagóras eignað orðið μάθημα (''matema'') sem er rót orðsins yfir ''stærðfræði'' í mörgum tungumálum. === Platon og Akademían === Miklu fleiri heimildir eru til um og eftir Platon (um 427 f. Kr. – 348 f. Kr.) sem var mikill talsmaður stærðfræðinnar. [[Akademían]] sem hann stofnaði í Aþenu var fræðisetur fram til fjórðu aldar eftir Krist og þar lærðu margir helstu stærðfræðinga þess tíma. Í ritum hans má finna ýmsar stærðfræðihugmyndir, til dæmis ræðir Sókrates við ungan þræl í einum af samræðunum (Menon) um skilgreininguna á ferningi og flatarmáli hans og hjálpar honum að átta sig á því hvernig finna megi ferning með tvöfalt flatarmál gefins fernings. Platon ræðir undirstöður stærðfræðinnar<ref>{{cite web|last=Calian |first=George F. |year=2014 |url=http://www.nec.ro/pdfs/publications/odobleja/2013-2014/FLORIN%20GEORGE%20CALIAN.pdf |title=One, Two, Three… A Discussion on the Generation of Numbers |publisher=New Europe College |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015233836/http://www.nec.ro/pdfs/publications/odobleja/2013-2014/FLORIN%20GEORGE%20CALIAN.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> og talar til dæmis um línu sem „lengd án breiddar”. Hér eru fyrstu heimildirnar um notkun rökfræði til að alhæfa um stærðfræðileg fyrirbrigði og tilraunir til að skilgreina nákvæmlega hugtök. [[Evdoxos|Evdoxos frá Knídos]] var nemandi Platons og starfaði við Akademíuna, hann þróaði [[tæmingaraðferðin]]a af meiri nákvæmni en áður til að áætla flatarmál (eða rúmmál) ávalra rúmmynda (sjá einnig [[ferningun hrings]]); þessi aðferð liggur til grundvallar [[Riemann heildi|Riemann–heilda]] og var hagnýtt af Arkímedesi síðar til að áætla hlutfallið milli ummáls og þvermáls hrings (<math>\pi</math>). Fimmta bók Frumatriða Evklíðs er talin vera að mestu byggð á hugmyndum Evdoxos sem fjallar um ósammælanlegar stærðir og hlutföll. Framlag [[Aristóteles|Aristótelesar]] í stærðfræði var fyrst og fremst á sviði rökfræði. ==Heimildir== {{Reflist|25em}} ===Heimildarverk=== {{refbegin|30em}} *{{citation |surname=de Crespigny |given=Rafe |author-link=Rafe de Crespigny |title=A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23–220 AD) |location=Leiden |publisher=Koninklijke Brill |year=2007 |isbn=978-90-04-15605-0 |postscript=.}} * {{citation |first1=Lennart |last1= Berggren | first2= Jonathan M. | last2= Borwein | first3= Peter B. | last3 = Borwein |title=Pi: A Source Book | place= New York |publisher= Springer |year= 2004 |isbn=978-0-387-20571-7}} * {{citation |first=C.B. |last=Boyer |author-link=Carl Benjamin Boyer |title=A History of Mathematics |edition=2nd |place=New York |publisher=Wiley |year=1991 |orig-year=1989 |isbn=978-0-471-54397-8 |url=https://archive.org/details/historyofmathema00boye }} * {{citation |first=Serafina |last=Cuomo |title=Ancient Mathematics| place= London |publisher= Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-16495-5}} <!--UNUSED* {{citation |first=Howard |last=Eves |authorlink=Howard Eves|title=An Introduction to the History of Mathematics |publisher=Saunders |year=1990 |isbn=0-03-029558-0}}--> * {{citation |first=Michael |last=Goodman |title=An introduction of the Early Development of Mathematics| place= Hoboken |publisher= Wiley |year=2016 |isbn=978-1-119-10497-1}} * {{citation |first=Jan |last=Gullberg |title=Mathematics: From the Birth of Numbers |place=New York |publisher=W.W. Norton and Company |year=1997 |isbn=978-0-393-04002-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mathematicsfromb1997gull }} * {{citation|last=Joyce|first=Hetty|journal=American Journal of Archaeology|title=Form, Function and Technique in the Pavements of Delos and Pompeii|date=July 1979|volume=83|number=3|jstor=505056|doi=10.2307/505056|pages=253–63|s2cid=191394716|postscript=.}} * {{citation |first=Victor J. |last=Katz |title=A History of Mathematics: An Introduction |edition=2nd |publisher=[[Addison-Wesley]] |year=1998 |isbn=978-0-321-01618-8 |url=https://archive.org/details/historyofmathema00katz }} * {{citation | year=2007 | last=Katz | first=Victor J. | title=The Mathematics of Egypt, Mesopotamia, China, India, and Islam: A Sourcebook | place= Princeton, NJ | publisher=Princeton University Press | isbn=978-0-691-11485-9 }} * {{citation | year= 1995 | orig-year= 1959 | last1=Needham | first1=Joseph | last2=Wang | first2=Ling | title= Science and Civilization in China: Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth | volume= 3 | place= Cambridge | publisher=Cambridge University Press | author-link1= Joseph Needham| author-link2= Wang Ling (historian)| isbn=978-0-521-05801-8}} * {{citation | year= 2000 | orig-year= 1965 | last1=Needham | first1=Joseph | last2=Wang | first2=Ling | title= Science and Civilization in China: Physics and Physical Technology: Mechanical Engineering | volume= 4 | place= Cambridge | publisher=Cambridge University Press | edition = reprint| isbn=978-0-521-05803-2}} * {{citation|last=Sleeswyk|first=Andre|journal=Scientific American|title=Vitruvius' odometer|date=October 1981|volume=252|number=4|pages=188–200|doi=10.1038/scientificamerican1081-188|bibcode=1981SciAm.245d.188S|postscript=.}} * {{citation | year=1998 | last=Straffin | first=Philip D. | title=Liu Hui and the First Golden Age of Chinese Mathematics | journal= Mathematics Magazine | volume= 71 | number= 3 | pages=163–81 | doi=10.1080/0025570X.1998.11996627 }} * {{citation|last=Tang|first=Birgit|title=Delos, Carthage, Ampurias: the Housing of Three Mediterranean Trading Centres|year=2005|location=Rome|publisher=L'Erma di Bretschneider (Accademia di Danimarca)|isbn=978-88-8265-305-7|url=https://books.google.com/books?id=nw5eupvkvfEC|postscript=.}} <!--UNUSED*{{citation | last=Plofker | first1=Kim | authorlink1 = Kim Plofker | year=2009 | title=Mathematics in India: 500 BCE–1800 CE | place=Princeton, NJ | publisher=Princeton University Press | isbn= 0-691-12067-6 }}--> * {{citation | year=2009 | editor1= Robson, Eleanor | editor2= Stedall, Jacqueline | last=Volkov | first=Alexei | title=The Oxford Handbook of the History of Mathematics | chapter=Mathematics and Mathematics Education in Traditional Vietnam | place= Oxford | publisher=Oxford University Press | pages=153–76 | isbn=978-0-19-921312-2}} {{refend}} == Lesefni == ===Almennt=== * {{cite book | last = Aaboe | first = Asger | author-link = Asger Aaboe | year = 1964 | title = Episodes from the Early History of Mathematics | url = https://archive.org/details/episodesfromearl0000asge | publisher = Random House | location = New York }} * {{cite book | last = Bell | first = E. T. | author-link = Eric Temple Bell | title = Men of Mathematics | url = https://archive.org/details/menofmathematics0041bell | url-access = registration | publisher = Simon and Schuster | year = 1937 }} * [[David M. Burton|Burton, David M.]] (1997). ''The History of Mathematics: An Introduction''. McGraw Hill. * {{cite book|first=Ivor|last=Grattan-Guinness|author-link=Ivor Grattan-Guinness|title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences|url=https://archive.org/details/companionencyclo0000unse_w7v1|publisher=The Johns Hopkins University Press|year=2003|isbn=978-0-8018-7397-3}} * [[Morris Kline|Kline, Morris]]. ''Mathematical Thought from Ancient to Modern Times''. * [[Dirk Jan Struik|Struik, D. J.]] (1987). ''A Concise History of Mathematics'', fourth revised edition. Dover Publications, New York. === Um ákveðin tímabil === * {{cite book | last = Gillings | first = Richard J. | author-link = Richard J. Gillings | title = Mathematics in the Time of the Pharaohs | url = https://archive.org/details/mathematicsintim0000gill_o9t9 | publisher = MIT Press | location = Cambridge, MA | year = 1972 }} * {{cite book | last = Heath | first = Thomas Little | author-link = Thomas Little Heath | title = [[A History of Greek Mathematics]] | url = | url-access = | publisher = Oxford, Claredon Press | year = 1921 | isbn = }} <!-- * [[Annaliese Maier|Maier, Annaliese]] (1982). ''At the Threshold of Exact Science: Selected Writings of Annaliese Maier on Late Medieval Natural Philosophy'', edited by Steven Sargent, Philadelphia: University of Pennsylvania Press. --> * [[Bartel Leendert van der Waerden|van der Waerden, B. L.]] (1983). ''Geometry and Algebra in Ancient Civilizations'', Springer, {{ISBN|0-387-12159-5}}. === Um ákveðið viðfangsefni === * {{citation |first=Leo |last=Corry |title=A Brief History of Numbers |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0198702597}} * {{cite book| last = Hoffman| first = Paul| author-link = Paul Hoffman (science writer)| year = 1998| title = The Man Who Loved Only Numbers: The Story of Paul Erdős and the Search for Mathematical Truth| url = https://archive.org/details/manwholovedonlyn00hoff| publisher = Hyperion| isbn = 0-7868-6362-5}} * {{cite book| last = Menninger| first = Karl W.| author-link = Karl Menninger (mathematics)| year = 1969| title = Number Words and Number Symbols: A Cultural History of Numbers| url = https://archive.org/details/numberwordsnumbe0000karl| publisher = MIT Press| isbn = 978-0-262-13040-0}} * {{cite book| last = Stigler| first = Stephen M.| author-link = Stephen Stigler| year = 1990| title = The History of Statistics: The Measurement of Uncertainty before 1900| publisher = Belknap Press | isbn = 978-0-674-40341-3}} ==Tenglar== {{wikiquote}} === Heimildarmyndir === * [[BBC]] (2008). ''[[The Story of Maths]]''. * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p003k9hq Renaissance Mathematics], BBC Radio 4 discussion with Robert Kaplan, Jim Bennett & Jackie Stedall (''In Our Time'', Jun 2, 2005) === Kennsluefni === * [http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/ MacTutor History of Mathematics archive] (John J. O'Connor and Edmund F. Robertson; University of St Andrews, Scotland). An award-winning website containing detailed biographies on many historical and contemporary mathematicians, as well as information on notable curves and various topics in the history of mathematics. * [http://aleph0.clarku.edu/~djoyce/mathhist/ History of Mathematics Home Page] ([[David E. Joyce (mathematician)|David E. Joyce]]; Clark University). Articles on various topics in the history of mathematics with an extensive bibliography. * [https://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/ The History of Mathematics] (David R. Wilkins; Trinity College, Dublin). Collections of material on the mathematics between the 17th and 19th century. * [http://jeff560.tripod.com/mathword.html Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304032905/http://jeff560.tripod.com/mathword.html |date=2009-03-04 }} (Jeff Miller). Contains information on the earliest known uses of terms used in mathematics. * [http://jeff560.tripod.com/mathsym.html Earliest Uses of Various Mathematical Symbols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220073955/http://jeff560.tripod.com/mathsym.html |date=2016-02-20 }} (Jeff Miller). Contains information on the history of mathematical notations. * [http://www.economics.soton.ac.uk/staff/aldrich/Mathematical%20Words.htm Mathematical Words: Origins and Sources] (John Aldrich, University of Southampton) Discusses the origins of the modern mathematical word stock. * [https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/women.htm Biographies of Women Mathematicians] (Larry Riddle; Agnes Scott College). * [https://www.math.buffalo.edu/mad/ Mathematicians of the African Diaspora] (Scott W. Williams; University at Buffalo). * [http://fredrickey.info/hm/mini/MinicourseDocuments-09.pdf Notes for MAA minicourse: teaching a course in the history of mathematics. (2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181201005204/http://fredrickey.info/hm/mini/MinicourseDocuments-09.pdf |date=2018-12-01 }} ([[V. Frederick Rickey]] & [[Victor J. Katz]]). * [https://www.history-of-physics.com/2017/08/ancient-rome-odometer-of-vitruv.html#:~:text=What%20Was%20the%20Odometer%20of%20Vitruvius.%20The%20Odometer,wheel%20which%20was%20manually%20moved%20along%20by%20hand Ancient Rome: The Odometer Of Vitruv]. Pictorial (moving) re-construction of Vitusius' Roman ododmeter. ===Stofnanir=== * [http://www.unizar.es/ichm/ International Commission for the History of Mathematics] ===Fræðirit=== * ''[[Historia Mathematica]]'' * [http://www.maa.org/press/periodicals/convergence Convergence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200908223859/https://www.maa.org/press/periodicals/convergence |date=2020-09-08 }}, the [[Mathematical Association of America]]'s online ''Math History'' Magazine * [http://archives.math.utk.edu/topics/history.html History of Mathematics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061004065105/http://archives.math.utk.edu/topics/history.html |date=2006-10-04 }} Math Archives (University of Tennessee, Knoxville) * [http://mathforum.org/library/topics/history/ History/Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070507110751/http://mathforum.org/library/topics/history/ |date=2007-05-07 }} The Math Forum (Drexel University) * [https://web.archive.org/web/20020716102307/http://www.otterbein.edu/resources/library/libpages/subject/mathhis.htm History of Mathematics] (Courtright Memorial Library). * [http://homepages.bw.edu/~dcalvis/history.html History of Mathematics Web Sites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525100502/http://homepages.bw.edu/~dcalvis/history.html |date=2009-05-25 }} (David Calvis; Baldwin-Wallace College) * [https://web.archive.org/web/20030219004407/http://webpages.ull.es/users/jbarrios/hm/ Historia de las Matemáticas] (Universidad de La La guna) * [https://www.mat.uc.pt/~jaimecs/indexhm.html História da Matemática] (Universidade de Coimbra) * [https://web.archive.org/web/20110707053917/http://math.illinoisstate.edu/marshall Using History in Math Class] * [https://mathres.kevius.com/history.html Mathematical Resources: History of Mathematics] (Bruno Kevius) * [https://web.archive.org/web/20080615051823/http://www.dm.unipi.it/~tucci/index.html History of Mathematics] (Roberta Tucci) [[Flokkur:Stærðfræði]] 02u221ti84hici7bv55u9nqvqb3ifav 0 189269 1962639 1955777 2026-05-09T09:53:25Z Alvaldi 71791 1962639 wikitext text/x-wiki {{infobox basketball club | color1 = white | color2 = #243263 | name = Vestri | image = | founded = 1965 (sem KFÍ) | history = '''KFÍ'''<br>(1965–2016)<br>'''Vestri'''<br>(2016–nú) | arena = [[Íþróttarhúsið á Torfnesi|Ísjakinn]]<br>(Fjöldi: 1200) | location = [[Ísafjörður]], Ísland | colors = Blár, rauður, hvítur<br>{{color box|navy}} {{color box|red}} {{color box|white}} | championships = | website = [https://www.vestri.is/korfubolti Vestri.is] }} '''Kvennalið Vestra í körfuknattleik''' er hluti körfuknattleiksdeild [[Íþróttafélagið Vestri|Íþróttafélagsins Vestra]]. ==Saga== Körfuknattleiksdeildin var stofnuð sem Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar árið 1965. Árið 1969 vann liðið Vesturlandsriðilinn á Íslandsmótinu og átti að mæta Þór Akureyri, sem vann Norðurlandriðilinn, í úrslitaleik um Íslandsmeistaratitilinn. KFÍ gat hins vegar ekki telft fram liði þegar leikurinn átti að fara fram og neyddist til að gefa leikinn.<ref name="leikni">{{cite book|author1=Skapti Hallgrímsson|title=Leikni framar líkamsburðum|date=2001|publisher=[[Icelandic Basketball Federation]]|isbn=9979-60-630-4|pages=125}}</ref> Liðið lék í [[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|efstu deild kvenna]] á árunum 1999 til 2002,<ref>{{cite news |title=1. deild kvenna 2000-2001: KFÍ |url=https://www.kki.is/um-kki/greinar/grein/2000/09/25/1.-deild-kvenna-2000-2001-KFI/ |access-date=25 November 2018 |work=kki.is |date=25 September 2000 |language=is}}</ref><ref>{{cite news |title=DV-Sport - körfuboltakynning 2001-02 - KFÍ |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3021940 |access-date=25 November 2018 |work=[[Dagblaðið Vísir]] |date=23 October 2001 |language=is}}</ref> og komst í úrslitakeppnina árið 2001.<ref>{{cite news |title=Yfirburðir og spenna |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3013400 |access-date=25 November 2018 |work=[[Dagblaðið Vísir]] |date=19 March 2001 |language=is}}</ref> Liðið komst í undanúrslit bikarkeppninnar árin 2000<ref>{{cite news |title=Keflavík og ÍS |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2995431 |access-date=6 December 2018 |work=[[Dagblaðið Vísir]] |date=24 January 2000 |language=is}}</ref> og 2001.<ref>{{cite news |author1=Stefán Stefánsson |title=Engin grið gefin í Vesturbænum |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3387468 |access-date=6 December 2018 |work=[[Morgunblaðið]] |date=6 February 2001 |language=is}}</ref><ref>{{cite news |title=Umdeild tæknivilla |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3011669 |access-date=6 December 2018 |work=[[Dagblaðið Vísir]] |date=5 February 2001 |language=is}}</ref> ==Einstaklingsverðlaun== ===Efsta deild=== * '''Erlendi leikmaður ársins''' ** Jessica Gaspar - 2001 ** [[Ebony Dickinson]] - 2000 * '''Úrvalslið ársins''' ** Sólveig H. Gunnlaugsdóttir - 2001 * '''Besti ungi leikmaðurinn''' ** Sara Pálmadóttir - 2002 ==Þekktir leikmenn== {{Viðmið fyrir þekkta leikmenn}} {{columns-list|colwidth=20em| * {{flagicon|USA}} [[Ebony Dickinson]] * {{flagicon|ISL}} Eva Margrét Kristjánsdóttir * {{flagicon|USA}} Jessica Gaspar * {{flagicon|ISL}} Sara Pálmadóttir * {{flagicon|ISL}} Sigríður Guðjónsdóttir * {{flagicon|ISL}} Sólveig Helga Gunnlaugsdóttir * {{flagicon|ISL}} Sólveig Pálsdóttir * {{flagicon|ISL}} Stefanía Helga Ásmundsdóttir * {{flagicon|ISL}} Svandís Anna Sigurðardóttir * {{flagicon|ISL}} Tinna Björk Sigmundsdóttir }} ==Þjálfarar== {{columns-list|colwidth=20em| *Karl Jónsson 1999–2001 *Krste Seramofski 2001–2002 *Neil Shiran Þórisson 2002–2003 *[[Hrafn Kristjánsson]] 2003–2004 *Tom Hull 2004–2005 *Pance Ilievski 2010–2011 *[[Pétur Már Sigurðsson]] 2011–2013 *Labrenthia Murdock Pearson 2014–2015 *Helga Salóme Ingimarsdóttir 2018–2019 *[[Pétur Már Sigurðsson]] 2020–2021 *Dimitris Zacharias 2021 *[[Pétur Már Sigurðsson]] 2021–2022 *Gwen Chappell-Muhammad 2025–2026<ref>{{cite news |title=Gwen Chappell-Muhammad ráðinn þjálfari kvennaliðsins |url=https://www.vestri.is/korfubolti/Gwen_Chappell-Muhammad_radinn_thjalfari_kvennalidsins/ |access-date=13 August 2025 |work=Vestri.is |language=Icelandic}}</ref> *Jonathan Braeger 2026–nú <ref>{{cite news |title=100 stiga maðurinn aftur til Vestra |url=https://www.karfan.is/100-stiga-madurinn-aftur-til-vestra/ |access-date=3 January 2026 |work=Karran.is |date=27 December 2025 |language=Icelandic}}</ref> }} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Stofnað 1965]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög]] 5f2zokghysuzlirr5nus0dp84ycyje4 0 189554 1962546 1960730 2026-05-08T14:07:06Z TKSnaevarr 53243 1962546 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Ílíjana Jotova | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Румен Радев}} | mynd = President Iliyana Yotova (3x4 cropped).jpg | titill= Forseti Búlgaríu | stjórnartíð_start = 23. janúar 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Rúmen Radev]] | forsætisráðherra = [[Rosen Zheljazkov]]<br>[[Andrej Gjúrov]]<br>[[Rúmen Radev]] | vara_forseti = ''Enginn'' | myndatexti1 = Ílíjana Jotova árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1964|10|24}} | fæðingarstaður = [[Sófía|Sófíu]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgörsk]] | maki ={{gifting|Andrej Jotov|1985}} | stjórnmálaflokkur =[[Búlgarski sósíalistaflokkurinn]] | börn = 1 | háskóli = [[Háskólinn í Sófíu]]<br>[[École nationale d'administration]]<br>[[Strassborgarháskóli]] }} '''Ílíjana Jotova''' ([[búlgarska]]: Илияна Йотова ; f. Malínova; 24. október 1964) er [[Búlgaría|búlgörsk]] stjórnmálakona og blaðakona sem hefur verið [[forseti Búlgaríu]] frá 23. janúar 2026. Hún er meðlimur í [[Búlgarski sósíalistaflokkurinn|Búlgarska sósíalistaflokknum]] og var áður varaforseti Búlgaríu í forsetatíð [[Rúmen Radev]] frá 2017 til 2026. Hún tók við forsetaembættinu eftir afsögn Radev og er fyrsti kvenforseti í sögu Búlgaríu. == Æviágrip == Ílíjana Malínova Jotova fæddist í [[Sófía|Sófíu]] í [[Alþýðulýðveldið Búlgaría|búlgarska alþýðulýðveldinu]] þann 24. október 1964.<ref>{{cite web |date=24 October 1964 |title=Iliana IOTOVA – 8th parliamentary term |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |publisher=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="bta1">{{cite news |last1=Karagyozov |first1=Konstantin |last2=Trifonov |first2=Nikolay |date=23 January 2026 |title=UPDATED Iliana Iotova Becomes Bulgaria's President after Constitutional Court Ruling |url=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260124034555/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul |archive-date=24 January 2026 |access-date=25 January 2026 |work=[[Bulgarian News Agency]]}}</ref> Hún nam við [[Lycée Français de Sofia]].<ref name="auto4">{{Cite web |title=Iliana Iotova |url=https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231075935/https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |archive-date=31 December 2025 |accessdate=24 January 2026}}</ref><ref name="bta1" /> Hún útskrifaðist með gráðu í búlgörsku og franskri [[mannfræði]] frá [[Háskólinn í Sófíu|Háskólanum í Sófíu]] og fór síðar í sérnám við [[École nationale d'administration]] (ENA) í Strassborg og miðstöð evrópskra fræða við [[Strassborgarháskóli|Strassborgarháskóla]].<ref name="bta1" /> Á níunda áratugnum vann Malínova sem hjúkrunarfræðingur á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu.<ref name="vesti">{{cite news |date=23 January 2026 |title=Първият джентълмен на България: Кой е съпругът на президента Илияна Йотова|trans-title=Forsetaherra Búlgaríu: Hver er eiginmaður Ílíjönu Jotova forseta?|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260123142214/https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |archive-date=23 January 2026 |access-date=25 January 2026 |work=Vesti.bg|language=bg |agency=Netinfo}}</ref> Frá 1990 til 1997 vann hún hjá búlgarska ríkissjónvarpinu sem fréttakona, ritstjóri, leikstjóri, kynnir og dagskrárstjóri.<ref name="auto4"/><ref name="bnr">{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Iliana Iotova becomes Bulgaria's first female president |url=https://bnrnews.bg/en/post/418123/iliana-iotova-becomes-bulgarias-first-female-president |accessdate=24 January 2026 |website=[[Bulgarian National Radio]]}}</ref><ref name="bta1" /> Hún vann síðar sem framkvæmdastjóri fjölmiðlaþjónustu [[Búlgarski sósíalistaflokkurinn|Búlgarska sósíalistaflokksins]] árið 1997.<ref>{{cite news |title=Профил на Илиана Йотова |url=http://personi.dir.bg/person.php?id=145 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025180042/http://personi.dir.bg/person.php?id=145 |archive-date=25 October 2016 |access-date=25 October 2016 |publisher=personi.dir.bg |language=bg}}</ref><ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> == Stjórnmálaferill == [[File:Iliana Iotova - Bulgarian part- Citizens' Corner debate- With or without Schengen? (25936144804).jpg|thumb|left|Jotova í umræðum um [[Schengen-samstarfið]] 19. apríl 2016.]] Jotova var kjörin á búlgarska þingið í þingkosningum árið 2005 og hélt þingsæti sínu til ársins 2007.<ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> Á kjörtímabili sínu var hún leiðtogi búlgörsku þingnefndarinnar hjá Þingmannasambandi [[Samtök frönskumælandi ríkja|Samtaka frönskumælandi ríkja]] og meðlimur í þingnefndinni til [[Evrópuráðsþingið|Evrópuráðsþingsins]].<ref name="bta1" /> === Ferill á Evrópuþinginu (2007–17) === Jotova var kjörin á [[Evrópuþingið]] árið 2007 og endurkjörin árið 2014.<ref name="auto1">{{Cite web |date=28 August 2014 |title=Key speakers &#124; European Union Agency for Fundamental Rights |url=https://fra.europa.eu/en/content/key-speakers |accessdate=24 January 2026 |website=fra.europa.eu}}</ref> Hún sat með [[Þinghópar á Evrópuþinginu|þinghópi]] [[Framfarabandalag sósíalista og demókrata|Framfarabandalags sósíalista og demókrata]].<ref name="auto1"/><ref name="bta1" /> Jotova var meðlimur í þingnefnd um innri markaðinn og neytendavernd (2007–09), sjávarútvegsnefnd (2009–14) og nefnd um undirskriftasafnanir (2009–14).<ref name="auto2">{{Cite web |date=24 October 1964 |title=8th parliamentary term &#124; Iliana IOTOVA &#124; MEPs &#124; European Parliament |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |accessdate=24 January 2026 |work=europarl.europa.eu}}</ref> Frá 2012 til 2013 var hún jafnframt meðlimur í sérstakri nefnd um skipulagða glæpastarfsemi, spillingu og peningaþvætti. Eftir [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningarnar 2014]] var hún varaformaður nefndar um borgararéttindi, réttlæti og innanríkismál í formannstíð [[Claude Moraes]].<ref name="auto4"/><ref name="auto2"/> Í þessu embætti var hún flutningsmaður skýrslu árið 2015 þar sem hvatt var til jafnrar dreifingar 40.000 flóttamanna meðal aðildarríkja Evrópusambandsins.<ref>{{Cite web |date=10 September 2015 |title=Refugee crush overwhelms EU Dublin rule |url=http://www.euronews.com/2015/09/10/refugee-crush-overwhelms-eu-dublin-rule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414092825/https://www.euronews.com/2015/09/10/refugee-crush-overwhelms-eu-dublin-rule |archive-date=14 April 2024 |accessdate=24 January 2026 |website=[[Euronews]]}}</ref> Jotova var jafnframt formaður sendinefndar Evrópuþingsins á þingmannasamkomu ESB og Svartfjallalands og meðlimur í sendinefnd til Þingmannasambands Miðjarðarhafsríkja.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Bulgaria's President Rumen Radev says he will resign ahead of snap election |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/19/bulgarias-president-says-he-is-stepping-down-ahead-of-snap-elections |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260119221318/https://www.aljazeera.com/news/2026/1/19/bulgarias-president-says-he-is-stepping-down-ahead-of-snap-elections |archive-date=19 January 2026 |accessdate=24 January 2026 |website=[[Al Jazeera]]}}</ref> Hún var jafnframt meðlimur í millihóp Evrópusambandsins um gegnsæi, spillingu og skipulagða brotastarfsemi.<ref>{{cite web |date=12 November 2015 |title=Intergroup "Integrity, Transparency, Anti-Corruption and Organised Crime": List of the Members |url=http://www.europarl.europa.eu/pdf/intergroupes/VIII_LEG_13_Integrity_20151112.pdf |access-date=26 January 2026 |website=[[European Parliament]] }}</ref> === Varaforseti Búlgaríu (2017–2026) === [[File:Bulgarian President Rumen Radev - EC President Jean-Claude Juncker meeting in Sofia (24778491567).jpg|thumb|left|Jotova ásamt Radev forseta og [[Jean-Claude Juncker]] forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í Sófíu 12. janúar 2018.]] Í aðdraganda forsetakosninga Búlgaríu árið 2016 tilnefndi Búlgarski sósíalistaflokkurinn Jotova sem varaforsetaefni í forsetaframboði [[Rúmen Radev|Rúmens Radev]]. Eftir að Jotova var kjörin varaforseti sagði hún upp þingsæti sínu á Evrópuþinginu.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Sendoff for Radev as Yotova becomes Bulgaria's first woman President |url=https://sofiaglobe.com/2026/01/23/sendoff-for-radev-as-yotova-becomes-bulgarias-first-woman-president/ |accessdate=24 January 2026 |work=The Sofia Globe}}</ref> Sem varaforseti einbeitti Jotova sér að samskiptum við samfélög Búlgara erlendis og að því að efla búlgarska menntun og tungumál.<ref name="bnr" /> Þau sóru bæði embættiseið 19. janúar 2017 og tóku við embætti 22. janúar.<ref>{{cite news |date=19 January 2017 |title=New Bulgarian president takes oath of office |url=https://apnews.com/general-news-d1bfd08e27f84e5380ee163157f97b35 |access-date=26 January 2026 |work=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite news |date=23 January 2026 |title=Officially: Iliana Yotova Becomes Bulgaria's First Female President as Rumen Radev Steps Down |url=https://www.novinite.com/articles/236626/Officially%3A+Iliana+Yotova+Becomes+Bulgaria%E2%80%99s+First+Female+President+as+Rumen+Radev+Steps+Down |access-date=26 January 2026 |work=[[Novinite]]}}</ref> Þann 1. febrúar 2021 tilkynnti Radev forseti opinberlega að þau Jotova myndi bjóða sig fram til annars kjörtímabils í forsetakosningunum það ár.<ref>{{cite web |date=February 2021 |title=Bulgarian President Radev Announces Pitch for Second Term |url=https://balkaninsight.com/2021/02/01/bulgarian-president-radev-announces-pitch-for-second-term/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118085104/https://balkaninsight.com/2021/02/01/bulgarian-president-radev-announces-pitch-for-second-term/ |archive-date=18 November 2021 |access-date=25 January 2026 |website=balkaninsight.com |publisher=Balkan Inside}}</ref> Radev sigraði mótframbjóðandann Anastas Gerdzjíkov í annarri umferð kosninganna þann 21. nóvember 2021 með 66% atkvæðanna.<ref>{{Cite web |last1=Телевизия |first1=Нова |date=21 November 2021 |title=Паралелно преброяване при 100%: Радев печели балотажа в битката за "Дондуков 2" |url=https://nova.bg/news/view/2021/11/21/347376/%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B8-100-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8-%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6%D0%B0-%D0%B2-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903145918/https://nova.bg/news/view/2021/11/21/347376/%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B8-100-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8-%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6%D0%B0-%D0%B2-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2-2/ |archive-date=3 September 2023 |access-date=25 September 2025 |website=nova |language=bg}}</ref> Jotova hóf annað kjörtímabil sitt sem varaforseti þann 22. janúar 2022.<ref name="bta1" /> Þann 21. mars 2024 mætti Jotova á ráðstefnu um menntamál í Lissabon þar sem hún hvatti til stofnunnar búlgarskrar menningarstofnunar erlendis til að efla búlgarska menningu og tungu á alþjóðavettvangi.<ref>{{cite news |date=21 March 2024 |title=Iliana Iotova: "Sunday schools are the most visible result of the policy for Bulgarians abroad" |url=https://bnrnews.bg/en/post/104329/vice-president-iliana-iotova-sunday-schools-are-the-most-visible-result-of-the-policy-for-bulgarians-abroad |access-date=25 January 2026 |work=Bulgarian National Radio}}</ref> === Forseti Búlgaríu (2026–) === Í ávarpi til þjóðarinnar 19. janúar 2026 tilkynnti [[Rúmen Radev]] að hann hygðist segja af sér sem forseti.<ref>{{Cite web |date=19 January 2026 |title=На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео) |url=https://offnews.bg/politika/na-zhivo-radev-podade-ostavka-kato-prezident-otiva-video-859428.html |access-date=19 January 2026 |website=offnews.bg |language=bg}}</ref> Næsta dag afhenti Radev stjórnlagadómstól Búlgaríu uppsagnarbréf sitt.<ref>{{Cite web |date=20 January 2026 |title=Радев официално подаде оставка пред Конституционния съд |url=https://www.svobodnaevropa.bg/a/prezident-ostavka-konstitutsionen-sad/33654690.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121075910/https://www.svobodnaevropa.bg/a/prezident-ostavka-konstitutsionen-sad/33654690.html |archive-date=21 January 2026 |access-date=20 January 2026 |website=offnews.bg |language=bg}}</ref> Stjórnlagadómstóllinn samþykkti afsögn Radev formlega þremur dögum síðar.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова |url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/22146502 |access-date=23 January 2026 |website=24Chasa.bg |language=bg}}</ref> Stuttu síðar yfirgaf Radev forsetahöllina með Jotova, sem var þá orðin nýr forseti landsins, og ávarpaði stuðningsmenn sína og lofaði því að hann myndi berjast í þeirra þágu í komandi þingkosningum.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title="Много сме, не могат да спрат вълната". Радев напусна президентството, Йотова е първата жена държавен глава |url=https://www.mediapool.bg/mnogo-sme-ne-mogat-da-sprat-valnata-radev-napusna-prezidentstvoto-yotova-e-parvata-zhena-darzhaven-glava-news379499.html |access-date=23 January 2026 |website=mediapool.bg |language=bg}}</ref> Ílíjana Jotova varð formlega fyrsti kvenforseti Búlgaríu 23. janúar 2026, í aðdraganda áætlaðra þingkosninga. Áætlað er að hún ljúki kjörtímabili Radev.<ref name="bta1" /><ref>{{cite news |work=[[Novinite|Sofia News Agency]] |title=Officially: Iliana Yotova Becomes Bulgaria's First Female President as Rumen Radev Steps Down |url=https://www.novinite.com/articles/236626/Officially%3A+Iliana+Yotova+Becomes+Bulgaria%E2%80%99s+First+Female+President+as+Rumen+Radev+Steps+Down |date=23 January 2026 |access-date=27 January 2026 }}</ref> == Einkahagir == Auk móðurmáls síns, búlgörsku, talar Jotova reiprennandi frönsku og kann jafnframt rússnesku og ensku.<ref name="bta1" /> Jotova giftist Andrej Jotov, lækni sem hún kynntist á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu, árið 1985 og á með honum eitt barn.<ref name="vesti" /><ref name="bta1" /> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Búlgaríu| frá= 23. janúar 2026| til=| fyrir=[[Rúmen Radev]]| eftir=Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Jotova, Ílíjana}} {{f|1964}} [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Búlgaríu]] l6vktpb1n038run3d51c7scc8bhz0fw 1962629 1962546 2026-05-09T02:49:44Z TKSnaevarr 53243 1962629 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Ílíjana Jotova | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Румен Радев}} | mynd = President Iliyana Yotova (3x4 cropped).jpg | titill= Forseti Búlgaríu | stjórnartíð_start = 23. janúar 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Rúmen Radev]] | forsætisráðherra = [[Rosen Zheljazkov]]<br>[[Andrej Gjúrov]]<br>[[Rúmen Radev]] | vara_forseti = ''Enginn'' | myndatexti1 = Ílíjana Jotova árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1964|10|24}} | fæðingarstaður = [[Sófía|Sófíu]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgörsk]] | maki ={{gifting|Andrej Jotov|1985}} | stjórnmálaflokkur =[[Búlgarski sósíalistaflokkurinn]] | börn = 1 | háskóli = [[Háskólinn í Sófíu]]<br>[[École nationale d'administration]]<br>[[Strassborgarháskóli]] }} '''Ílíjana Jotova''' ([[búlgarska]]: Илияна Йотова ; f. Malínova; 24. október 1964) er [[Búlgaría|búlgörsk]] stjórnmálakona og blaðakona sem hefur verið [[forseti Búlgaríu]] frá 23. janúar 2026. Hún er meðlimur í [[Búlgarski sósíalistaflokkurinn|Búlgarska sósíalistaflokknum]] og var áður varaforseti Búlgaríu í forsetatíð [[Rúmen Radev]] frá 2017 til 2026. Hún tók við forsetaembættinu eftir afsögn Radev og er fyrsti kvenforseti í sögu Búlgaríu. == Æviágrip == Ílíjana Malínova Jotova fæddist í [[Sófía|Sófíu]] í [[Alþýðulýðveldið Búlgaría|búlgarska alþýðulýðveldinu]] þann 24. október 1964.<ref>{{cite web |date=24 October 1964 |title=Iliana IOTOVA – 8th parliamentary term |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |publisher=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="bta1">{{cite news |last1=Karagyozov |first1=Konstantin |last2=Trifonov |first2=Nikolay |date=23 January 2026 |title=UPDATED Iliana Iotova Becomes Bulgaria's President after Constitutional Court Ruling |url=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260124034555/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul |archive-date=24 January 2026 |access-date=25 January 2026 |work=[[Bulgarian News Agency]]}}</ref> Hún nam við [[Lycée Français de Sofia]].<ref name="auto4">{{Cite web |title=Iliana Iotova |url=https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231075935/https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |archive-date=31 December 2025 |accessdate=24 January 2026}}</ref><ref name="bta1" /> Hún útskrifaðist með gráðu í búlgörsku og franskri [[mannfræði]] frá [[Háskólinn í Sófíu|Háskólanum í Sófíu]] og fór síðar í sérnám við [[École nationale d'administration]] (ENA) í Strassborg og miðstöð evrópskra fræða við [[Strassborgarháskóli|Strassborgarháskóla]].<ref name="bta1" /> Á níunda áratugnum vann Malínova sem hjúkrunarfræðingur á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu.<ref name="vesti">{{cite news |date=23 January 2026 |title=Първият джентълмен на България: Кой е съпругът на президента Илияна Йотова|trans-title=Forsetaherra Búlgaríu: Hver er eiginmaður Ílíjönu Jotova forseta?|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260123142214/https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |archive-date=23 January 2026 |access-date=25 January 2026 |work=Vesti.bg|language=bg |agency=Netinfo}}</ref> Frá 1990 til 1997 vann hún hjá búlgarska ríkissjónvarpinu sem fréttakona, ritstjóri, leikstjóri, kynnir og dagskrárstjóri.<ref name="auto4"/><ref name="bnr">{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Iliana Iotova becomes Bulgaria's first female president |url=https://bnrnews.bg/en/post/418123/iliana-iotova-becomes-bulgarias-first-female-president |accessdate=24 January 2026 |website=[[Bulgarian National Radio]]}}</ref><ref name="bta1" /> Hún vann síðar sem framkvæmdastjóri fjölmiðlaþjónustu [[Búlgarski sósíalistaflokkurinn|Búlgarska sósíalistaflokksins]] árið 1997.<ref>{{cite news |title=Профил на Илиана Йотова |url=http://personi.dir.bg/person.php?id=145 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025180042/http://personi.dir.bg/person.php?id=145 |archive-date=25 October 2016 |access-date=25 October 2016 |publisher=personi.dir.bg |language=bg}}</ref><ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> == Stjórnmálaferill == [[File:Iliana Iotova - Bulgarian part- Citizens' Corner debate- With or without Schengen? (25936144804).jpg|thumb|left|Jotova í umræðum um [[Schengen-samstarfið]] 19. apríl 2016.]] Jotova var kjörin á búlgarska þingið í þingkosningum árið 2005 og hélt þingsæti sínu til ársins 2007.<ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> Á kjörtímabili sínu var hún leiðtogi búlgörsku þingnefndarinnar hjá Þingmannasambandi [[Samtök frönskumælandi ríkja|Samtaka frönskumælandi ríkja]] og meðlimur í þingnefndinni til [[Evrópuráðsþingið|Evrópuráðsþingsins]].<ref name="bta1" /> === Ferill á Evrópuþinginu (2007–17) === Jotova var kjörin á [[Evrópuþingið]] árið 2007 og endurkjörin árið 2014.<ref name="auto1">{{Cite web |date=28 August 2014 |title=Key speakers &#124; European Union Agency for Fundamental Rights |url=https://fra.europa.eu/en/content/key-speakers |accessdate=24 January 2026 |website=fra.europa.eu}}</ref> Hún sat með [[Þinghópar á Evrópuþinginu|þinghópi]] [[Framfarabandalag sósíalista og demókrata|Framfarabandalags sósíalista og demókrata]].<ref name="auto1"/><ref name="bta1" /> Jotova var meðlimur í þingnefnd um innri markaðinn og neytendavernd (2007–09), sjávarútvegsnefnd (2009–14) og nefnd um undirskriftasafnanir (2009–14).<ref name="auto2">{{Cite web |date=24 October 1964 |title=8th parliamentary term &#124; Iliana IOTOVA &#124; MEPs &#124; European Parliament |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |accessdate=24 January 2026 |work=europarl.europa.eu}}</ref> Frá 2012 til 2013 var hún jafnframt meðlimur í sérstakri nefnd um skipulagða glæpastarfsemi, spillingu og peningaþvætti. Eftir [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningarnar 2014]] var hún varaformaður nefndar um borgararéttindi, réttlæti og innanríkismál í formannstíð [[Claude Moraes]].<ref name="auto4"/><ref name="auto2"/> Í þessu embætti var hún flutningsmaður skýrslu árið 2015 þar sem hvatt var til jafnrar dreifingar 40.000 flóttamanna meðal aðildarríkja Evrópusambandsins.<ref>{{Cite web |date=10 September 2015 |title=Refugee crush overwhelms EU Dublin rule |url=http://www.euronews.com/2015/09/10/refugee-crush-overwhelms-eu-dublin-rule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414092825/https://www.euronews.com/2015/09/10/refugee-crush-overwhelms-eu-dublin-rule |archive-date=14 April 2024 |accessdate=24 January 2026 |website=[[Euronews]]}}</ref> Jotova var jafnframt formaður sendinefndar Evrópuþingsins á þingmannasamkomu ESB og Svartfjallalands og meðlimur í sendinefnd til Þingmannasambands Miðjarðarhafsríkja.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Bulgaria's President Rumen Radev says he will resign ahead of snap election |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/19/bulgarias-president-says-he-is-stepping-down-ahead-of-snap-elections |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260119221318/https://www.aljazeera.com/news/2026/1/19/bulgarias-president-says-he-is-stepping-down-ahead-of-snap-elections |archive-date=19 January 2026 |accessdate=24 January 2026 |website=[[Al Jazeera]]}}</ref> Hún var jafnframt meðlimur í millihóp Evrópusambandsins um gegnsæi, spillingu og skipulagða brotastarfsemi.<ref>{{cite web |date=12 November 2015 |title=Intergroup "Integrity, Transparency, Anti-Corruption and Organised Crime": List of the Members |url=http://www.europarl.europa.eu/pdf/intergroupes/VIII_LEG_13_Integrity_20151112.pdf |access-date=26 January 2026 |website=[[European Parliament]] }}</ref> === Varaforseti Búlgaríu (2017–2026) === [[File:Bulgarian President Rumen Radev - EC President Jean-Claude Juncker meeting in Sofia (24778491567).jpg|thumb|left|Jotova ásamt Radev forseta og [[Jean-Claude Juncker]] forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í Sófíu 12. janúar 2018.]] Í aðdraganda forsetakosninga Búlgaríu árið 2016 tilnefndi Búlgarski sósíalistaflokkurinn Jotova sem varaforsetaefni í forsetaframboði [[Rúmen Radev|Rúmens Radev]]. Eftir að Jotova var kjörin varaforseti sagði hún upp þingsæti sínu á Evrópuþinginu.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Sendoff for Radev as Yotova becomes Bulgaria's first woman President |url=https://sofiaglobe.com/2026/01/23/sendoff-for-radev-as-yotova-becomes-bulgarias-first-woman-president/ |accessdate=24 January 2026 |work=The Sofia Globe}}</ref> Sem varaforseti einbeitti Jotova sér að samskiptum við samfélög Búlgara erlendis og að því að efla búlgarska menntun og tungumál.<ref name="bnr" /> Þau sóru bæði embættiseið 19. janúar 2017 og tóku við embætti 22. janúar.<ref>{{cite news |date=19 January 2017 |title=New Bulgarian president takes oath of office |url=https://apnews.com/general-news-d1bfd08e27f84e5380ee163157f97b35 |access-date=26 January 2026 |work=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite news |date=23 January 2026 |title=Officially: Iliana Yotova Becomes Bulgaria's First Female President as Rumen Radev Steps Down |url=https://www.novinite.com/articles/236626/Officially%3A+Iliana+Yotova+Becomes+Bulgaria%E2%80%99s+First+Female+President+as+Rumen+Radev+Steps+Down |access-date=26 January 2026 |work=[[Novinite]]}}</ref> Þann 1. febrúar 2021 tilkynnti Radev forseti opinberlega að þau Jotova myndi bjóða sig fram til annars kjörtímabils í forsetakosningunum það ár.<ref>{{cite web |date=February 2021 |title=Bulgarian President Radev Announces Pitch for Second Term |url=https://balkaninsight.com/2021/02/01/bulgarian-president-radev-announces-pitch-for-second-term/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118085104/https://balkaninsight.com/2021/02/01/bulgarian-president-radev-announces-pitch-for-second-term/ |archive-date=18 November 2021 |access-date=25 January 2026 |website=balkaninsight.com |publisher=Balkan Inside}}</ref> Radev sigraði mótframbjóðandann Anastas Gerdzjíkov í annarri umferð kosninganna þann 21. nóvember 2021 með 66% atkvæðanna.<ref>{{Cite web |last1=Телевизия |first1=Нова |date=21 November 2021 |title=Паралелно преброяване при 100%: Радев печели балотажа в битката за "Дондуков 2" |url=https://nova.bg/news/view/2021/11/21/347376/%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B8-100-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8-%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6%D0%B0-%D0%B2-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903145918/https://nova.bg/news/view/2021/11/21/347376/%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B8-100-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8-%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6%D0%B0-%D0%B2-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2-2/ |archive-date=3 September 2023 |access-date=25 September 2025 |website=nova |language=bg}}</ref> Jotova hóf annað kjörtímabil sitt sem varaforseti þann 22. janúar 2022.<ref name="bta1" /> Þann 21. mars 2024 mætti Jotova á ráðstefnu um menntamál í Lissabon þar sem hún hvatti til stofnunnar búlgarskrar menningarstofnunar erlendis til að efla búlgarska menningu og tungu á alþjóðavettvangi.<ref>{{cite news |date=21 March 2024 |title=Iliana Iotova: "Sunday schools are the most visible result of the policy for Bulgarians abroad" |url=https://bnrnews.bg/en/post/104329/vice-president-iliana-iotova-sunday-schools-are-the-most-visible-result-of-the-policy-for-bulgarians-abroad |access-date=25 January 2026 |work=Bulgarian National Radio}}</ref> === Forseti Búlgaríu (2026–) === Í ávarpi til þjóðarinnar 19. janúar 2026 tilkynnti [[Rúmen Radev]] að hann hygðist segja af sér sem forseti.<ref>{{Cite web |date=19 January 2026 |title=На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео) |url=https://offnews.bg/politika/na-zhivo-radev-podade-ostavka-kato-prezident-otiva-video-859428.html |access-date=19 January 2026 |website=offnews.bg |language=bg}}</ref> Næsta dag afhenti Radev stjórnlagadómstól Búlgaríu uppsagnarbréf sitt.<ref>{{Cite web |date=20 January 2026 |title=Радев официално подаде оставка пред Конституционния съд |url=https://www.svobodnaevropa.bg/a/prezident-ostavka-konstitutsionen-sad/33654690.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121075910/https://www.svobodnaevropa.bg/a/prezident-ostavka-konstitutsionen-sad/33654690.html |archive-date=21 January 2026 |access-date=20 January 2026 |website=offnews.bg |language=bg}}</ref> Stjórnlagadómstóllinn samþykkti afsögn Radev formlega þremur dögum síðar.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова |url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/22146502 |access-date=23 January 2026 |website=24Chasa.bg |language=bg}}</ref> Stuttu síðar yfirgaf Radev forsetahöllina með Jotova, sem var þá orðin nýr forseti landsins, og ávarpaði stuðningsmenn sína og lofaði því að hann myndi berjast í þeirra þágu í komandi þingkosningum.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title="Много сме, не могат да спрат вълната". Радев напусна президентството, Йотова е първата жена държавен глава |url=https://www.mediapool.bg/mnogo-sme-ne-mogat-da-sprat-valnata-radev-napusna-prezidentstvoto-yotova-e-parvata-zhena-darzhaven-glava-news379499.html |access-date=23 January 2026 |website=mediapool.bg |language=bg}}</ref> Ílíjana Jotova varð formlega fyrsti kvenforseti Búlgaríu 23. janúar 2026, í aðdraganda áætlaðra þingkosninga. Áætlað er að hún ljúki kjörtímabili Radev.<ref name="bta1" /><ref>{{cite news |work=[[Novinite|Sofia News Agency]] |title=Officially: Iliana Yotova Becomes Bulgaria's First Female President as Rumen Radev Steps Down |url=https://www.novinite.com/articles/236626/Officially%3A+Iliana+Yotova+Becomes+Bulgaria%E2%80%99s+First+Female+President+as+Rumen+Radev+Steps+Down |date=23 January 2026 |access-date=27 January 2026 }}</ref> == Einkahagir == Auk móðurmáls síns, búlgörsku, talar Jotova reiprennandi frönsku og kann jafnframt rússnesku og ensku.<ref name="bta1" /> Jotova giftist Andrej Jotov, lækni sem hún kynntist á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu, árið 1985 og á með honum eitt barn.<ref name="vesti" /><ref name="bta1" /> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Búlgaríu| frá= 23. janúar 2026| til=| fyrir=[[Rúmen Radev]]| eftir=Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Búlgaríu}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Jotova, Ílíjana}} {{f|1964}} [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Búlgaríu]] pomx758vvv75kaaetqysqeumlci447s 0 190569 1962589 1960936 2026-05-08T17:20:22Z Akigka 183 /* Tilvísanir */ 1962589 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Fæðing þjóðar | upprunalegt heiti = The Birth of a Nation | image = Birth of a Nation theatrical poster.jpg | caption = Auglýsingaplakat fyrir myndina | director = [[D. W. Griffith]] | producer = {{unbulleted list|D. W. Griffith|[[Harry Aitken]]<ref>{{cite web |url=http://www.cobbles.com/simpp_archive/dwgriffith.htm |title=D. W. Griffith: Hollywood Independent |publisher=Cobbles.com |date=June 26, 1917 |access-date=July 3, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130824173109/http://www.cobbles.com/simpp_archive/dwgriffith.htm |archive-date=August 24, 2013}}</ref>}} | screenplay = {{unbulleted list|D. W. Griffith|[[Frank E. Woods]]}} | based_on = ''[[The Clansman: An Historical Romance of the Ku Klux Klan|The Clansman]]'' eftir [[Thomas Dixon Jr.]] | starring = {{plainlist| * [[Lillian Gish]] * [[Mae Marsh]] * [[Henry B. Walthall]] * [[Miriam Cooper]] * [[Ralph Lewis (leikari)|Ralph Lewis]] * [[George Siegmann]] * [[Walter Long (leikari)|Walter Long]] }} | music = [[Joseph Carl Breil]] | cinematography = [[Billy Bitzer]] | editing = D. W. Griffith | studio = David W. Griffith Corp. | distributor = Epoch Producing Co. | released = {{Film date|1915|02|08}} | runtime = 12 filmur<br /> 133–193 mínútur<ref>{{cite web|title=''The Birth of a Nation'' (U)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/birth-nation-1970|work=Western Import Co. Ltd.|publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=August 20, 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305143624/http://www.bbfc.co.uk/releases/birth-nation-1970|archive-date=March 5, 2016}}</ref> | country = Bandaríkin | language = {{ubl|Þögul mynd|Enskur texti}} | budget = $100.000+<ref name="Hall & Neale (2010)">{{Cite book |last1=Hall |first1=Sheldon |last2=Neale |first2=Stephen |title=Epics, spectacles, and blockbusters: a Hollywood history |series=Contemporary Approaches to Film and Television |year=2010 |publisher=[[Wayne State University Press]] |isbn=978-0-8143-3697-7 |page=[https://books.google.com/books?id=Ro0hASPfC68C&pg=PA270 270] (note 2.78)|quote=In common with most film historians, he estimates that ''The Birth of Nation'' cost "just a little more than $100,000" to produce...|trans-quote=Líkt og flestir kvikmyndasagnfræðingar telur hann að ''Fæðing þjóðar'' hafi kostað „rétt rúmlega 100.000 dali“ til að framleiða...}}</ref> | gross = $50–100 milljónir<ref name="Monaco">{{cite book |last=Monaco |first=James |title=How to Read a Film: Movies, Media, and Beyond |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2009 |isbn=978-0-19-975579-0 |page=[https://books.google.com/books?id=bgbOsjnppAcC&pg=PA262 262] |quote=The Birth of a Nation, costing an unprecedented and, many believed, thoroughly foolhardy $110,000, eventually returned $20 million and more. The actual figure is hard to calculate because the film was distributed on a "states' rights" basis in which licenses to show the film were sold outright. The actual cash generated by ''The Birth of a Nation'' may have been as much as $50 million to $100 million, an almost inconceivable amount for such an early film.|trans-quote=''Fæðing þjóðar'', sem kostaði fordæmalausa og að margra mati fífldjarfa 110.000 dollara upphæð, skilaði á endanum 20 milljónum dala og vel það. Hina raunverulegu fjárhæð er erfitt að áætla þar sem myndinni var dreift á grundvelli „ríkjaréttinda“ þar sem sýningarleyfi myndarinnar var beinlínis selt. Hin raunverulega fjárhæð sem ''Fæðing þjóðar'' skilaði kann að nema allt að 50 milljónum upp í 100 milljónir, nánast óhugsandi upphæð fyrir mynd á árdögum kvikmyndaiðnaðarins.}}</ref> }} '''''Fæðing þjóðar''''' eða '''''Þjóðin vaknar''''' (enska: ''The Birth of a Nation'') er bandarísk [[Þögul kvikmynd|þögul]] dramamynd sem [[D. W. Griffith]] leikstýrði. [[Lillian Gish]] lék aðalhlutverkið í myndinni. Handrit myndarinnar var byggt á bókinni og leikritinu ''[[The Clansman: A Historical Romance of the Ku Klux Klan]]'' frá árinu 1905 eftir [[Thomas Dixon Jr.|Thomas Dixon yngri]]. Griffith skrifaði handritið ásamt [[Frank E. Woods]] og framleiddi myndina ásamt [[Harry Aitken]]. ''Fæðing þjóðar'' markaði mikið framfaraspor í þróun kvikmyndaiðnaðarins<ref>{{cite book |title=The Birth of a Nation |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/topic/The-Birth-of-a-Nation |access-date=August 1, 2022 |archive-date=September 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918182156/https://www.britannica.com/topic/The-Birth-of-a-Nation |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.filmsite.org/birt.html|title=The Birth of a Nation (1915)|work=filmsite.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903173349/http://www.filmsite.org/birt.html|archive-date=September 3, 2011}}</ref> með ýmsum tækninýjungum sem hún kynnti til sögunnar.<ref name="Historynet">{{cite web |first=Eric |last=Niderost |title='The Birth of a Nation': When Hollywood Glorified the KKK |date=October 2005 |website=[[HistoryNet]] |url=https://www.historynet.com/the-birth-of-a-nation-when-hollywood-glorified-the-kkk.htm |access-date=June 7, 2021 |archive-date=January 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220130233324/https://www.historynet.com/the-birth-of-a-nation-when-hollywood-glorified-the-kkk.htm |url-status=live }}</ref> Hún var fyrsta bandaríska kvikmyndin, að undanskildum framhaldsmyndum, sem gerð var á tólf filmurúllum.<ref>{{Cite book|last=Hubbert|first=Julie|title=Celluloid Symphonies: Texts and Contexts in Film Music History|date=2011|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-94743-6|pages=12}}</ref> Saga myndarinnar, sem að hluta til er skáldskapur og að hluta sannsöguleg, segir frá [[Morðið á Abraham Lincoln|morðinu á Abraham Lincoln]] og frá sambandi tveggja fjölskylda á tíma [[Þrælastríðið|þrælastríðsins]] og [[Endurbyggingartímabilið|endurbyggingartímabilsins]]. Fjölskyldurnar eru Stoneman-ættin, sem styður alríkisstjórnina í þrælastríðinu, og Cameron-ættin, sem styður málstað [[Suðurríkjasambandið|Suðurríkjasambandsins]]. Myndin var upphaflega sýnd í tveimur hlutum með hléi á milli. ''Fæðing þjóðar'' var fyrsta bandaríska myndin sem sýnd var með sérstökum undirleik sem hljómsveit spilaði. Hún átti þátt í að gera [[nærmynd]]ir og [[langvinnt úthvarfl]] að algengum stílbrigðum í kvikmyndum. Í myndinni er vandlega sviðsett bardagaatriði með hundruðum aukaleikara sem látið er líta út fyrir að nemi þúsundum.<ref name="auto">{{cite book |last=Norton |first=Mary Beth |title=A People and a Nation, Volume II: Since 1865, Brief Edition |publisher=Cengage Learning |year=2015 |isbn=978-1-305-14278-7 |page=487}}</ref> Myndinni fylgdi þrettán blaðsíðna „minjagripaskrá“.<ref>{{cite web|title=Souvenir. The Birth of a Nation|year=1915|url=https://digitalcommons.gardner-webb.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1000&context=birth-of-nation-program|access-date=April 5, 2019|format=PDF}}</ref> ''Fæðing þjóðar'' var fyrsta kvikmyndin sem sýnd var í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]], þar sem [[Woodrow Wilson]] Bandaríkjaforseti horfði á hana. Myndin var umdeild jafnvel áður en hún var frumsýnd og hefur ætíð verið það síðan. Hún hefur verið kölluð „umdeildasta kvikmynd sem gerð hefur verið í Bandaríkjunum“<ref name=Slide>{{cite book |last=Slide |first=Anthony |author-link=Anthony Slide |title=American Racist: The Life and Films of Thomas Dixon |year=2004 |publisher=[[University Press of Kentucky]] |isbn=978-0-8131-2328-8 |url=https://muse.jhu.edu/book/10080 |via=[[Project MUSE]] |access-date=September 16, 2018 |archive-date=September 17, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917143241/http://muse.jhu.edu/book/10080 |url-status=live }}</ref>{{rp|198}} og „andstyggilegasta, rasískasta kvikmynd í sögu Hollywood“.<ref>{{cite news |first=Ed |last=Rampell |title='The Birth of a Nation': The most racist movie ever made |date=March 3, 2015 |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/posteverything/wp/2015/03/03/the-birth-of-a-nation/ |access-date=June 7, 2021 |archive-date=September 5, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905072712/https://www.washingtonpost.com/posteverything/wp/2015/03/03/the-birth-of-a-nation/ |url-status=live }}</ref> Myndin hefur verið gagnrýnd fyrir að slá upp rasískri mynd af [[Svartir Bandaríkjamenn|svörtum Bandaríkjamönnum]] (sem margir eru leiknir í myndinni af hvítum mönnum með svartan andlitsfarða) sem heimskum og kynferðislega ágengum gagnvart hvítum konum. Á hinn bóginn sýnir myndin haturssamtökin [[Ku Klux Klan]] (KKK) í hetjulegu ljósi þar sem þau vernda hvítar konur og viðhalda yfirburðastöðu hvíts fólks.<ref>{{Cite web|url=http://www.moviejustice.com/vault/index.php?p=getitem&db_id=4&item_id=27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090707194449/http://www.moviejustice.com/vault/index.php?p=getitem&db_id=4&item_id=27|url-status=dead|title=MJ Movie Reviews – Birth of a Nation, The (1915) by Dan DeVore|archive-date=July 7, 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://themovingarts.com/revered-and-reviled-d-w-griffiths-the-birth-of-a-nation/|first=Eric M.|last=Armstrong|title=Revered and Reviled: D.W. Griffith's 'The Birth of a Nation'|work=The Moving Arts Film Journal|date=February 26, 2010|access-date=April 13, 2010|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529224316/http://themovingarts.com/revered-and-reviled-d-w-griffiths-the-birth-of-a-nation/|archive-date=May 29, 2010}}</ref> Myndin var vinsæl meðal hvítra áhorfenda þegar hún kom út. Velgengni hennar var bæði afleiðing og örsök frekari kynþáttaaðskilnaðarstefnu í Bandaríkjunum.<ref>{{cite book |title=Stand Your Ground: A History of America's Love Affair with Lethal Self-Defense |url=https://archive.org/details/standyourgroundh0000ligh |date=2017 |publisher=Beacon Press |page=[https://archive.org/details/standyourgroundh0000ligh/page/80 81] |quote=The Birth of a Nation was an instant success across the nation, grossing more than any prior motion picture ... white audiences throughout the nation enjoyed the romantic depiction of the Old South.|trans-quote=''Fæðing þjóðar'' var umsvifalaus stórsmellur um allt landið og þénaði meira en nokkur fyrri kvikmynd ... hvítir áhorfendur um allt landið nutu rómantískrar uppstillingarinnar á gamla suðrinu.}}</ref> Svart fólk um öll Bandaríkin mótmælti myndinni vegna afbökunar hennar á sögu þrælastríðsins og á svörtu fólki. Í [[Boston]] og annars staðar reyndu svartir leiðtogar, ásamt [[National Association for the Advancement of Colored People|Þjóðarsamtökum til eflingar framfara þeldökks fólks]] (NAACP), að láta banna myndina með vísan til þess að hún kynti undir kynþáttahatur og gæti egnt fólk til ofbeldis, en án árangurs.<ref name="NAACP">{{cite news|title=The Black Activist Who Fought Against D. W. Griffith's "The Birth of a Nation"|url=https://www.newyorker.com/culture/richard-brody/the-black-activist-who-fought-against-d-w-griffiths-the-birth-of-a-nation|access-date=March 11, 2022|magazine=The New Yorker|archive-date=March 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311191403/https://www.newyorker.com/culture/richard-brody/the-black-activist-who-fought-against-d-w-griffiths-the-birth-of-a-nation|url-status=live}}</ref> Í Ohio og borgunum Chicago, Denver, Pittsburgh, St. Louis og Minneapolis var myndinni synjað um sýningarleyfi. Reiði Griffiths yfir tilraunum til að ritskoða eða banna myndina varð honum hvatning til að gera myndina ''[[Umburðarleysi]]'' árið á eftir.<ref>Sonneborn, Liz (2002). ''A to Z of American Women in the Performing Arts''. New York: Facts on File, Inc. p. 85. {{ISBN|9780816043989}}.</ref> Þrátt fyrir að vera umdeild vegnaði ''Fæðingu þjóðar'' mjög vel í kvikmyndahúsum. Hún þénaði mun meira fé en nokkur fyrri kvikmynd og hafði djúpstæð áhrif bæði á kvikmyndaiðnaðinn og á bandaríska menningu. Með tilliti til verðbólgu er myndin enn ein [[Tekjuhæstu kvikmyndir allra tíma|tekjuhæsta kvikmynd allra tíma]]. Myndin var einn hvatinn að endurstofnun Ku Klux Klan, sem varð aðeins nokkrum mánuðum eftir frumsýningu hennar. Árið 1992 lýsti [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna]] myndina „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæga“ og valdi hana til varðveislu í kvikmyndasafninu [[National Film Registry]].<ref>{{Cite web|title=Complete National Film Registry Listing|url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|website=Library of Congress|access-date=2020-05-19|archive-date=October 31, 2016|archive-url=https://archive.today/20161031213743/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title='The Birth of a Nation' Documents History|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-04-ca-864-story.html|date=1993-01-04|website=The Los Angeles Times|language=en-US|access-date=2020-05-19|archive-date=August 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809043320/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-04-ca-864-story.html|url-status=live}}</ref> ==Söguþráður== ===Fyrri hluti: Borgarastyrjöld í Bandaríkjunum=== [[File:The Birth of a Nation war scene.jpg|left|thumb|[[Umsátrið um Petersburg]] eins og það birtist í myndinni, undir stjórn Bens Cameron.]] Phil, eldri sonur Stoneman-hjónanna (fjölskyldu að norðan), verður ástfanginn af Margaret Cameron (dóttur fjölskyldu að sunnan), þegar hann heimsækir Cameron-búgarðinn í Suður-Karólínu. Þar verður bróðir Margaretar, Ben, jafnframt hugfanginn af mynd af Elsie Stoneman, systur Phils. Þegar [[þrælastríðið]] byrjar skrá ungmenni beggja fjölskyldanna sig í heri sinna ríkja. Yngri Stoneman-bróðirinn og tveir Cameron-bræðranna falla í valinn. Á meðan ræðst herlið svartra manna á heimili Cameron-fjölskyldunnar en er rekinn á brott þegar hermenn Suðurríkjasambandsins mæta á svæðið og bjarga Cameron-konunum. Ben Cameron leiðir síðasta áhlaup [[Umsátrið um Petersburg|umsátursins um Petersburg]] og honum áskotnast viðurnefnið „litli ofurstinnn“ en hann særist jafnframt og er tekinn til fanga. Hann er síðan fluttur á hersjúkrahús sambandshersins í Washington, D.C. Á meðan Ben Cameron dvelst á sjúkrahúsinu kemst hann að því að til stendur að hengja hann. Elsie Stoneman, sem er á myndinni sem hann hefur verið með á sér, er þar að störfum sem hjúkrunarkona. Elsie fer með móður Camerons, sem er komin þangað til að hlúa að syni sínum, á fund [[Abraham Lincoln|Abrahams Lincoln]]. Frú Cameron telur hann á að veita Ben sakaruppgjöf. Eftir að [[Morðið á Abraham Lincoln|Lincoln er myrtur]] deyr sáttastefna hans í garð suðurríkjanna með honum. Faðir Elsie og aðrir róttækir Repúblikanar eru staðráðnir í því að refsa suðurríkjunum.<ref>Griffith var fylgjandi söguskýringu sagnfræðinga á borð við [[William Archibald Dunning]] og [[Claude G. Bowers]] um að endurbyggingartímabilið hafi verið „sorgartímabil“. Þessi sýn á tímabilið var algeng meðal Bandaríkjamanna í byrjun 20. aldar.{{harvnb|Stokes|2007|pp=190–191}}.</ref> ===Seinni hluti: Endurbyggingin=== Stoneman og lærlingur hans, Silas Lynch, siðblindur maður af blönduðum kynþætti, halda til Suður-Karólínu til að fylgjast með framkvæmd endurbyggingarinnar. Í kosningunum, þar sem Lynch er kjörinn varafylkisstjóri, beita svartir kjósendur kosningasvikum og mörgu hvítu fólki er meinað að greiða atkvæði. Flestir nýir þingmenn á fylkisþingi Suður-Karólínu eru svartir. [[File:Birth-of-a-nation-klan-and-black-man.jpg|thumb|Grímuklæddir hvíthettir Ku Klux Klan handsama Gus, sem leikinn er af hvíta leikaranum [[Walter Long (actor)|Walter Long]] í svörtum andlitsfarða.]] Ben berst gegn nýjum valdhöfum með því að stofna samtökin [[Ku Klux Klan]] (eða hvíthetti). Þetta leiðir til þess að Elsie slítur sambandi við hann. Þegar Flora Cameron fer ein inn í skóg til að sækja vatn eltir Gus, svartur leysingi sem nú er orðinn höfuðsmaður, hana. Gus segir Floru að hann vilji kvænast henni. Hún hafnar honum en hann lætur ekki til leiðast. Flora flýr inn í skóginn með Gus á hælunum. Hann króar hana af við bjarg og Flora hótar að stökkva af bjarginu ef hann kemur nær. Þegar hann stígur nær henni stekkur hún af bjarginu. Ben kemur auga á Floru stökkva. Hann heldur á henni þegar hún deyr og fer með lík hennar á heimili Cameron-fjölskyldunnar. Gus felur sig á krá en járnsmiðurinn Jeff gengur inn. Slagsmál brjótast út og Gus skýtur Jeff og flýr af hólmi. Hvíthettir Ku Klux Klan elta Gus uppi, rétta yfir honum, sakfella hann, taka hann af lífi í [[Múgæsingsaftaka|múgæsingsaftöku]] og skilja lík hans eftir við hús Silas Lynch. Þegar Lynch fréttir af morðinu á Gus skipar hann atlögu gegn Ku Klux Klan. Hann knýr einnig í gegn löggjöf sem heimilar hjónabönd þvert á kynþætti. Dr. Cameron er handtekinn fyrir að hafa tignarmerki Bens úr Ku Klux Klan í fórum sér, sem nú er glæpur sem varðar dauðarefsingu. Phil Stone bjargar honum ásamt svörtum þjónum sínum. Þeir komast undan ásamt Margaret Cameron. Þegar vagn þeirra verður fyrir skemmdum flýja þau í gegnum skóginn að litlum kofa. Þar búa tveir uppgjafarhermenn í sambandshernum sem fallast á að fela þau. Stoneman fulltrúadeildarþingmaður, faðir Elsie, hefur sig á brott til þess að forðast að vera bendlaður við aðfarir Lynch. Þegar Elsie fréttir af handtöku Dr. Camerons fer hún á fund Lynch til að biðla til hans um frelsun hans. Lynch, sem girnist Elsie, reynir að þvinga hana til að giftast honum, sem veldur því að hún fellur í yfirlið. Stoneman snýr aftur og Elsie er færð í annað herbergi. Stoneman er í fyrstu glaður að heyra að Lynch vilji kvænast hvítri konu en reiðist þegar Lynch segist vilja kvænast Elsie. Hún brýtur glugga og hrópar á hjálp, sem berst til eyrna njósnara Ku Klux Klan. Hvíthettir ríða af stað undir forystu Bens til að leggja undir sig bæinn. Lynch er handsamaður á meðan hersveitir hans sitja um kofann þar sem Cameron-fjölskyldan er í felum. Hvíthettirnir bjarga þeim hins vegar undir forystu Bens. Þegar svartir menn ganga út af hóteli næsta kjördag mæta þeir vopnuðum meðlimum Ku Klux Klan, sem hræða þá til þess að koma í veg fyrir að þeir kjósi. Margaret Cameron giftist Phil Stoneman og Elsie Stoneman giftist Ben Cameron. ==Leikarar== [[File:The Birth of a Nation (1915) 2.jpg|thumb|George Siegmann, Ralph Lewis, Lillian Gish og Henry B. Walthall í atriði í myndinni]] {{Div col|colwidth=30em}} ;Á kreditlista * [[Lillian Gish]] sem Elsie Stoneman * [[Mae Marsh]] sem Flora Cameron, yngsta systirin * [[Henry B. Walthall]] sem Benjamin Cameron ofursti („litli ofurstinn“) * [[Miriam Cooper]] sem Margaret Cameron, eldri systirin * [[Mary Alden]] sem Lydia Brown, húsþerna Stoneman-fjölskyldunnar * [[Ralph Lewis (leikari)|Ralph Lewis]] sem Austin Stoneman, þingforseti * [[George Siegmann]] sem Silas Lynch * [[Walter Long (leikari)|Walter Long]] sem Gus * [[Wallace Reid]] sem Jeff, járnsmiðurinn * [[Joseph Henabery]] sem [[Abraham Lincoln]] * [[Elmer Clifton]] sem Phil Stoneman, elsti sonurinn * [[Robert Harron]] sem Tod Stoneman * [[Josephine Crowell]] sem frú Cameron * [[Spottiswoode Aitken]] sem Dr. Cameron * [[George Beranger]] sem Wade Cameron, miðsonurinn * [[Maxfield Stanley]] sem Duke Cameron, yngsti sonurinn * [[Jennie Lee (leikkona)|Jennie Lee]] sem Mammy, hinn trúi þjónn * [[Donald Crisp]] sem [[Ulysses S. Grant]] hershöfðingi * [[Howard Gaye]] sem [[Robert E. Lee]] hershöfðingi {{div col end}} ;Ekki á kreditlista<ref>{{Citation |title=Index of Titles: 1914–15 |date=2004 |url=https://books.google.com/books?id=aOXxDwAAQBAJ&pg=PA50 |work=The Griffith Project |publisher=British Film Institute |doi=10.5040/9781838710729.0007 |isbn=978-1-84457-043-0 |access-date=2022-05-08|via=[[Google Books]]}}</ref> [[File:Nation walsh.jpg|thumb|upright|[[Raoul Walsh]] sem [[John Wilkes Booth]]]] {{Div col|colwidth=30em}} * [[Harry Braham]] sem hinn trúi þjónn Cameron-fjölskyldunnar * [[Edmund Burns]] sem KKK-meðlimur * [[David Butler (leikstjóri)|David Butler]] sem sambandshermaður / suðurríkjahermaður * William Freeman sem Jake, vörður á sjúkrahúsi * [[Sam De Grasse]] sem [[Charles Sumner]] öldungadeildarþingmaður * [[Olga Grey]] sem [[Laura Keene]] * [[Russell Hicks]] * [[Elmo Lincoln]] sem eigandi bómullarmyllu / þrælauppboðshaldari * [[Eugene Pallette]] sem sambandshermaður * [[Harry Braham]] sem Jake / Nelse * [[Charles Stevens (leikari)|Charles Stevens]] sem sjálfboðaliði * [[Madame Sul-Te-Wan]] sem kona með sjal * [[Raoul Walsh]] sem [[John Wilkes Booth]] * Lenore Cooper sem þerna Elsie * [[Violet Wilkey]] sem Flora (ung) * [[Tom Wilson (leikari)|Tom Wilson]] sem þjónn Stoneman-fjölskyldunnar * Donna Montran sem fögur dama 1861 * [[Alberta Lee]] sem [[Mary Todd Lincoln]] * [[Allan Sears]] sem hvíthöttur * [[Dark Cloud (leikari)|Dark Cloud]] sem hershöfðingi við uppgjöfina í Appomattox * [[Vester Pegg]] * [[Alma Rubens]] * [[Mary Wynn]] * [[Jules White]] * [[Monte Blue]] * [[Gibson Gowland]] * [[Fred Burns (leikari)|Fred Burns]] * [[Charles King (leikari)|Charles King]] {{div col end}} ==Tengt efni== * [[Glataði málstaðurinn]] ==Heimildir== * {{cite book |last=Stokes |first=Melvyn |title=D. W. Griffith's The Birth of a Nation: A History of "The Most Controversial Motion Picture of All Time" |location=New York |publisher=[[Oxford University Press]] |url=https://books.google.com/books?id=fGJFpiTjbKwC| year=2007 |isbn=978-0-19-804436-9}} ==Tilvísanir== <references/> {{k|1915}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn D. W. Griffith]] [[Flokkur:Kvikmyndir um þrælastríðið]] [[Flokkur:Bandarískar kvikmyndir]] ibpooxdfclwgyafmrsjesgkz9aaxkp3 0 190763 1962627 1961187 2026-05-09T02:49:15Z TKSnaevarr 53243 1962627 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Todor Zhívkov | nafn_á_frummáli = {{nobold|Тодор Живков}} | mynd = Todor Zhivkov , eerste secretaris Communistische Partij en president van Bulgari, Bestanddeelnr 924-8077 (cropped).jpg | titill= Aðalritari miðnefndar búlgarska kommúnistaflokksins | stjórnartíð_start = 4. mars 1954 | stjórnartíð_end = 10. nóvember 1989 | forveri = [[Valko Tsjervenkov]] | eftirmaður = [[Petar Mladenov]] | titill2 = Formaður ríkisráðs Búlgaríu | stjórnartíð_start2 = 7. júlí 1971 | stjórnartíð_end2 = 17. nóvember 1989 | forveri2 = [[Georgí Trajkov]] | eftirmaður2 = [[Petar Mladenov]] | titill3 = Forsætisráðherra Búlgaríu | stjórnartíð_start3 = 19. nóvember 1962 | stjórnartíð_end3 = 7. júlí 1971 | forveri3 = [[Anton Júgov]] | eftirmaður3 = [[Stanko Todorov]] | myndatexti1 = Todor Zhívkov árið 1971. | fæddur = {{fæðingardagur|1911|9|7}} | fæðingarstaður = [[Pravets]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1998|8|5|1911|9|7}} | dánarstaður = [[Sófía|Sófíu]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgarskur]] | maki = {{gifting|Mara Malíva-Zhívkova|1936|1971|orsök=dó}} | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Búlgaríu]] | börn = Ljúdmíla, Vladímír | undirskrift =SigTodorZhivkov.svg }} '''Todor Hrístov Zhívkov''' ([[búlgarska]]: Тодор Христов Живков; 7. september 1911 – 5. ágúst 1998) var [[Búlgaría|búlgarskur]] stjórnmálamaður sem var leiðtogi [[Alþýðulýðveldið Búlgaría|Alþýðulýðveldisins Búlgaríu]] frá 1956 til 1989 sem aðalritari miðnefndar [[Kommúnistaflokkur Búlgaríu|Kommúnistaflokks Búlgaríu]]. Zhívkov var næstþaulsetnasti þjóðarleiðtoginn í [[austurblokkin]]ni, þaulsetnasti leiðtoginn innan [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]] og þaulsetnasti leiðtogi í sögu Búlgaríu sem ekki var af kóngaættum. ==Æviágrip== Todor Zhívkov fæddist árið 1911 í þorpinu [[Pravets]] og var kominn af fátæku bændafólki. Hann gekk í æskulýðshreyfingu [[Kommúnistaflokkur Búlgaríu|búlgarska kommúnistaflokksins]] árið 1928 og varð meðlimur í flokknum árið 1932. Hann var orðinn hátt settur í flokknum á árunum 1932 til 1941 og var einn helsti forystumaður flokksdeildarinnar í [[Sófía|Sófíu]]. Sem slíkur tók Zhívkov virkan þátt í andspyrnuhreyfingu kommúnista gegn hernámi [[Þriðja ríkið|nasista]] í Búlgaríu á árum [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]].<ref name=mbl70>{{Tímarit.is|1414782|Forsætisráðherra Búlgaríu í heimsókn í kvöld|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=24. september 1970|blaðsíða=12}}</ref> Þegar kommúnistar tóku völdin í Búlgaríu eftir lok stríðsins hlaut hann ábyrgðarstöður innan flokksins. Hann var formaður flokksnefndarinnar í Sófíu frá 1948 til 1949 og var kjörinn í miðstjórn Kommúnistaflokksins árið 1945. Hann átti sæti í forsætisnefnd flokksins frá árinu 1951 og varð forsætisráðherra Alþýðulýðveldisins Búlgaríu árið 1962.<ref name=mbl70/> Zhívkov varð aðalritari Kommúnistaflokksins árið 1954.<ref name=abl/> Sem leiðtogi Búlgaríu var Zhívkov ávallt mjög vilhallur [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Sjálfur lýsti hann sambandi ríkjanna sem „tveimur lungum í sama líkama með sömu blóðrás“.<ref name=mbl80>{{Tímarit.is|1532689|„Regnhlífarmorðið“ rifjað upp|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=19. október 1980|blaðsíða=62–63}}</ref> Zhívkov fór eitt sinn fram á það að Búlgaría yrði formlega limuð inn í Sovétríkin en þáverandi leiðtogi Sovétríkjanna, [[Níkíta Khrústsjov]], afþakkaði tilboðið.<ref name=guðni>{{Tímarit.is|6220301|Kommúnistar kveðja|blað=[[Þjóðlíf]]|útgáfudagsetning=1. febrúar 1991|blaðsíða=24|höfundur=[[Guðni Thorlacius Jóhannesson]]}}</ref> Heima fyrir studdist Zhívkov við svokallaða Tsjavdar-klíku, sem hafði tögl og hagldir í stjórnmálanefnd Kommúnistaflokksins. Klíkan var kennd við skæruliðasveit sem Zhívkov hafði stýrt á stríðsárunum, en margir félagar Zhívkovs úr stríðinu deildu völdum með honum á stjórnarárum hans. Zhívkov studdist einnig við hóp manna í stjórnmálanefndinni sem hann kom til metorða á fyrstu valdaárum sínum. Búlgarski herinn gerði misheppnaða valdaránstilraun gegn Zhívkov árið 1965 en eftir það voru völd hans sjaldan í hættu. Zhívkov hreinsaði reglulega til í forystuliði Kommúnistaflokksins til þess að forðast frekari ógnir gegn sér.<ref name=fall>{{Tímarit.is|1714330|Fall Zhívkovs|blað=[[Morgunblaðið]]|höfundur=Guðmundur Halldórsson|útgáfudagsetning=10. desember 1989|blaðsíða=20-21}}</ref> Zhívkov kom í opinbera heimsókn til [[Ísland]]s árið 1970. Hann var fyrsti leiðtogi austantjaldsríkis sem kom í opinbera heimsókn til landsins.<ref name=abl>{{Tímarit.is|3190288|Forsætisráðherra Búlgaríu í opinberri heimsókn|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=24. september 1970|blaðsíða=1}}</ref> Hann fundaði með [[Jóhann Hafstein|Jóhanni Hafstein]] forsætisráðherra og sat fyrir svörum blaðamanna í [[Ráðherrabústaðurinn|Ráðherrabústaðnum]], þar sem hann varði meðal annars hernaðarinngrip [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]] í Tékkóslóvakíu í [[Vorið í Prag|vorinu í Prag]] 1968.<ref>{{Tímarit.is|1414835|„Við leyfum aldrei að kommúnísku skipulagi sé steypt“|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=26. september 1970|blaðsíða=1}}</ref> Talið er að Zhívkov hafi fyrirskipað morðið á búlgarska rithöfundinum [[Georgí Markov]] í London árið 1978. Markov hafði verið einn vinsælasti rithöfundur Búlgaríu en hafði flúið land og hlotið starf hjá búlgarskri deild [[BBC]]. Hann vann einnig hjá bandarísku útvarpsstöðinni [[Radio Free Europe]], sem útvarpaði áróðri frá Vesturlöndum til austantjaldsríkja. Markov lést úr eitrun úr efninu [[rísín]] fjórum dögum eftir að hafa verið stunginn með [[regnhlíf]] af vegfaranda á Waterloobrú í London.<ref name=mbl80/> Í útsendingum sínum á búlgörsku og í ritum sínum hafði Markov reglulega gagnrýnt Zhívkov. Þeir Zhívkov höfðu áður verið nánir vinir en Markov hafði fallið í ónáð í Búlgaríu vegna umfjöllunar sinnar um spillingu í búlgarska stjórnkerfinu.<ref>{{Tímarit.is|1718066|Regnhlífarmorðið rannsakað|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=18. febrúar 1990|blaðsíða=12–13|höfundur=Guðmundur Halldórsson}}</ref> ==Fall frá völdum== Árið 1984 gerði Zhívkov víðtækar breytingar á valdaforystunni í Búlgaríu og boðaði aðgerðir til þess að rétta við efnahag landsins.<ref>{{Tímarit.is|1587413|Breytingar í Búlgaríu|blað=[[Morgunblaðið]]|höfundur=Guðmundur Halldórsson|útgáfudagsetning=31. janúar 1984|blaðsíða=16}}</ref> Óánægja með spillingu og slæmt efnahagsástand jókst í Búlgaríu á níunda áratugnum. Efnahagsaðgerðir sem stjórn Zhívkovs boðaði báru lítinn árangur og ekki tókst að bæta úr þrálátum vöruskorti í landinu. Á svipuðum tíma hóf Zhívkov aukin afskipti af minnihlutahópi Tyrkja í Búlgaríu og hvatti tyrkneskumælandi landsmenn til að taka upp búlgörsk nöfn og aðlaga sig að búlgarskri menningu. Í maí 1989 hvatti Zhívkov tyrkneskumælandi landsmenn til að flytjast til Tyrklands, sem leiddi til þess að um 300.000 manns flúði land, þar til Tyrkir lokuðu landamærum sínum að Búlgaríu. Brottför svo margra úr landinu olli röskun í búlgörsku efnahagslífi og þegar um 60.000 manns ákváðu að snúa aftur til Búlgaríu olli það enn frekari erfiðleikum.<ref name=fall/> Glundroðinn sem fylgdi fjöldaflótta búlgörsku Tyrkjanna sannfærði [[Petar Mladenov]], utanríkisráðherra í stjórn Búlgaríu, að nauðsynlegt væri að losna við Zhívkov. Margir meðlimir stjórnmálanefndar kommúnistaflokksins voru orðnir óánægðir með Zhívkov, einkum vegna tilraunar hans til að upphefja son sinn, Vladímír, og koma honum í áhrifastöður. Mladenov fékk varnarmálaráðherrann [[Dobrí Dzhúrov]], forsætisráðherrann [[Georgí Atanasov]] og utanríkisverslunarráðherrann [[Andrej Lúkanov]] til liðs við sig og hóf að leggja á ráðin um að steypa Zhívkov af stóli. Eftir að hafa reynt að tryggja stuðning hersins, draga úr áhrifum lífvarðasveitar Zhívkovs og fá grænt ljós frá Sovétmönnum létu samsærismennirnir til skarar skríða. Á fundi stjórnmálanefndarinnar 9. nóvember 1989 lögðu þeir fram vantrauststillögu gegn Zhívkov sem var að endingu samþykkt með eins atkvæðis mun. Zhívkov neyddist til að leggja niður völd og Mladenov var kjörinn nýr leiðtogi flokksins.<ref name=fall/> Kommúnistastjórn Búlgaríu leið undir lok innan við ári eftir að Zhívkov var steypt af stóli. Eftir fall kommúnistastjórnarinnar var Zhívkov settur í stofufangelsi og kærður fyrir fjárdrátt og margvíslega spillingu. Zhívkov hélt því fram að hann hefði haft efasemdir um þjóðarskipulag kommúnistastjórnarinnar frá því á miðjum sjötta áratugnum en að hann hafi neyðst til að viðhalda því vegna þrýstings frá Sovétríkjunum.<ref name=guðni/> Árið 1992 var Zhívkov dæmdur í sjö ára fangelsi fyrir að hafa dregið sér fé upp á 21,5 milljónir [[Búlgarskt lef|búlgarskra lefa]] úr ríkissjóði og notað það til að kaupa 67 bifreiðar frá Vesturlöndum og og 72 lúxusíbúðir fyrir ættingja sína og vini.<ref>{{Tímarit.is|1770829|Ég komst í sögubækurnar og þar verð ég|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=5. september 1992|blaðsíða=19}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Forsetar Búlgaríu}} {{DEFAULTSORT:Zhívkov, Todor}} {{fd|1911|1998}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Búlgaríu]] [[Flokkur:Kommúnistaleiðtogar]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Búlgaríu]] hjyjo05ym4knb0zlewshx8q2f7mmw9k 0 190962 1962534 2026-05-08T13:22:36Z Salvor 70 Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1314939691|Howea forsteriana]]“ 1962534 wikitext text/x-wiki '''''Howea forsteriana''''' eða Kentíupálmi er pálmategund (ættin Arecaceae) sem vex villt í Lord Howe Island og Norfolk eyju sem eru milli Ástralíu og Nýja-Sjálands. Kentíupálmi er hægvaxta og nær allt að 10 metra hæð og 6 metra breidd í heimkynnum sínum. Fræin þurfa sex ár til að þroskast.<ref>{{Cite book|title=Exotica 3|last=Graf|first=Alfred Byrd|date=1973|publisher=The Roehrs Co.|location=East Rutherford, N.J.|pages=1631 & 1781}}</ref> Kentíupálmi er ræktaður á Lord Howe eyju með því að safna villtum fræjum og láta þau spíra. Fræin eru flutt út og vaxa sem skrauttré í görðum á suðlægum slóðum eða sem pottaplöntur á heimilum. Verslun með fræ og græðlingar kentíupálma lýtur ströngu eftirliti. == Saga == [[Mynd:Endemic_Howea_forsteriana_Palms-_Neds_Beach,Lord_Howe_Island.jpg|vinstri|thumb|Há tré ''H. forsteriana'' í skógi við strönd á Lord Howe Island.]] ''Howea forsteriana'' varð mjög vinsæll innijurt í Evrópu og Bandaríkjunum á Viktoríutímabilinu en á þeim tíma var lagt kapp á að safna framandi pálmum og öðrum jurtum voru ákaft í [[England|Englandi]] og annars staðar.<ref>{{Cite news |last=Tom McClendon |date=2000-12-01 |title=Palms in the Parlor |url=https://www.bbg.org/gardening/article/palms_in_the_parlor |access-date=2017-12-27 |publisher=Brooklyn Botanic Garden}}</ref> Kentiapálmi varð aðalpálminn þegar fræflutningur frá Lord Howe-eyju hófst upp úr 1870.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & International Herald Tribune |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Það stafar að hluta vegna þess að kentíupálmi þreifst ágætlega innanhúss við litla birtu, lítinn loftraka, laka loftræstingu og svalt hitastig þar sem aðra pálmategundir þrifust ekki.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.palmsociety.org/public/english/chamaerops/013_4.shtml|title=The History of Howeia|last=Ian Hutton|date=2002-08-22|publisher=The European Palm Society|page=4}}</ref> Árið 1885 hafði kentíupálmi náð yfirburðavinsældum sem pálmategund í Bretlandi vegna fegurða og hversu vel hann reyndist.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & [[International Herald Tribune]] |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World Tribune |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Viktoría drottning var hrifin af kentíupálma og ræktaði slík tré á öllum heimilum sínum og skildi eftir fyrirmæli um að kentíupálamar ætti að vera í kringum líkkistu sína á meðan hún stóð uppi.<ref>{{Cite news |last=Steve Chawkins |date=2011-10-26 |title=Market for exotic palms goes to pot |url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2011-oct-26-la-me-palms-20111026-story.html |access-date=2017-05-20 |work=Los Angeles Times}}</ref> Kentíupálmar voru stöðutákn því þeir voru nokkuð dýrir og vinsælir af kóngafólki. Pálmainnigarðar urði vinsælir á hótelum eins og The Ritz Hotel í [[London]] eða Plaza hóteli í [[New York-borg|New York]] og í þessum görðum voru kentíapálmar svo voru og eru vinsæl vegna þess hversu há trén eru fullvaxin og vegna svipmikið vaxtalags með drjúpandi blöðum. Pálmarnir eru ennþá vinsæl í hótelanddyrum, spilavítum og verslunarmiðstöðvum. voru öll með Kentia Pálmatré, fagurfræðilega ánægjuleg vegna arkitektúrlegra, hnignandi blöðra þeirra og mikillar hæðar sem þau ná í þroska. Þeir halda áfram að vera notaðir í slíkum kringumstæðum og eru valinn verksmiðja fyrir nútíma hótelherbergi, spilavítum og verslunarmiðstöðvar.<ref>{{Cite news |last=Mark Rowe |date=2005-10-15 |title=Little Treasure |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/733809/Little-treasure.html |access-date=2018-02-14 |work=The Daily Telegraph |location=London}}</ref> Á [[Játvarðstímabilið|Játvarðstímabil]]<nowiki/>inu var um 4 milljónum fræja safnað árlega á Lord Howe eyju til að fullnægja markaði fyrir kentíapálma. Árið 1912 var stofnuð konungleg dómnefnd í Ástralíu til að rannsaka ræktun og markaðssetningu pálmatré á eyjunni. Í upphafi 21. aldarinnar var heimsframleiðsla á kentíapálmum á milli 30 og 40 milljónir.<ref name="Cultivated Palms of the World">{{Cite book|title=Cultivated Palms of the World|last=Ellison|first=Don|date=2001|publisher=University of New South Wales Press|isbn=978-0-86840-611-4|page=4}}</ref> == Ræktum == [[Mynd:Howea_forsteriana_Palms3.jpg|vinstri|thumb|Stór stofn af ''H. forsteriana''.]] Pálmatréð er glæsileg planta og er vinsæl til að að vaxa innandyra og tréð þarf litla birtu. Ef pálminn vex utandyra kýs hann [[Hitabelti|hitabeltisloftslag]] en getur einnig vaxið í kaldara loftslagi og getur þolað hitastig allt niður í -5 °C, en þó aðeins í nokkrar klukkustundir; venjulegt hitastig ætti ekki að fara undir 10 °C. Kentíupálmi vex auðveldlega úti á svæðum eins og í suðurhluta Ástralíu og norðurhluta Nýja-Sjálands, og er nokkuð algengt tré í einkagörðum og sem [[Borgarskógrækt|götutré]].&nbsp;&nbsp; Á norðurhveli jarðar er hægt að rækta kentíupálma á norður og suðvesturhluta Englands og hann vex vel í suðurhluta Spánar og suðurhluta Bandaríkjanna og blómstrar þar. Strendur suðausturhluta Azoreyja og Madeira hafa loftslag svipað og upprunalegt búsvæði pálmans. Það vex hægt en nær að lokum 6 til 18 metra hæð. Undir náttúrulegum aðstæðum vex það sem einangrað tré. Spírun fræjanna er óregluleg. h8zmv84jn94bgh53xuqwrfk3o85qll0 1962535 1962534 2026-05-08T13:25:08Z Salvor 70 1962535 wikitext text/x-wiki '''''Howea forsteriana''''' eða Kentíupálmi er pálmategund (ættin Arecaceae) sem vex villt í Lord Howe Island og Norfolk eyju sem eru milli Ástralíu og Nýja-Sjálands. Kentíupálmi er hægvaxta og nær allt að 10 metra hæð og 6 metra breidd í heimkynnum sínum. Fræin þurfa sex ár til að þroskast.<ref>{{Cite book|title=Exotica 3|last=Graf|first=Alfred Byrd|date=1973|publisher=The Roehrs Co.|location=East Rutherford, N.J.|pages=1631 & 1781}}</ref> Kentíupálmi er ræktaður á Lord Howe eyju með því að safna villtum fræjum og láta þau spíra. Fræin eru flutt út og vaxa sem skrauttré í görðum á suðlægum slóðum eða sem pottaplöntur á heimilum. Verslun með fræ og græðlingar kentíupálma lýtur ströngu eftirliti. == Saga == [[Mynd:Endemic_Howea_forsteriana_Palms-_Neds_Beach,Lord_Howe_Island.jpg|vinstri|thumb|Há tré ''H. forsteriana'' í skógi við strönd á Lord Howe Island.]] ''Howea forsteriana'' varð mjög vinsæll innijurt í Evrópu og Bandaríkjunum á Viktoríutímabilinu en á þeim tíma var lagt kapp á að safna framandi pálmum og öðrum jurtum voru ákaft í [[England|Englandi]] og annars staðar.<ref>{{Cite news |last=Tom McClendon |date=2000-12-01 |title=Palms in the Parlor |url=https://www.bbg.org/gardening/article/palms_in_the_parlor |access-date=2017-12-27 |publisher=Brooklyn Botanic Garden}}</ref> Kentiapálmi varð aðalpálminn þegar fræflutningur frá Lord Howe-eyju hófst upp úr 1870.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & International Herald Tribune |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Það stafar að hluta vegna þess að kentíupálmi þreifst ágætlega innanhúss við litla birtu, lítinn loftraka, laka loftræstingu og svalt hitastig þar sem aðra pálmategundir þrifust ekki.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.palmsociety.org/public/english/chamaerops/013_4.shtml|title=The History of Howeia|last=Ian Hutton|date=2002-08-22|publisher=The European Palm Society|page=4}}</ref> Árið 1885 hafði kentíupálmi náð yfirburðavinsældum sem pálmategund í Bretlandi vegna fegurða og hversu vel hann reyndist.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & [[International Herald Tribune]] |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World Tribune |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Viktoría drottning var hrifin af kentíupálma og ræktaði slík tré á öllum heimilum sínum og skildi eftir fyrirmæli um að kentíupálamar ætti að vera í kringum líkkistu sína á meðan hún stóð uppi.<ref>{{Cite news |last=Steve Chawkins |date=2011-10-26 |title=Market for exotic palms goes to pot |url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2011-oct-26-la-me-palms-20111026-story.html |access-date=2017-05-20 |work=Los Angeles Times}}</ref> Kentíupálmar voru stöðutákn því þeir voru nokkuð dýrir og vinsælir af kóngafólki. Pálmainnigarðar urði vinsælir á hótelum eins og The Ritz Hotel í [[London]] eða Plaza hóteli í [[New York-borg|New York]] og í þessum görðum voru kentíapálmar svo voru og eru vinsæl vegna þess hversu há trén eru fullvaxin og vegna svipmikið vaxtalags með drjúpandi blöðum. Pálmarnir eru ennþá vinsæl í hótelanddyrum, spilavítum og verslunarmiðstöðvum. voru öll með Kentia Pálmatré, fagurfræðilega ánægjuleg vegna arkitektúrlegra, hnignandi blöðra þeirra og mikillar hæðar sem þau ná í þroska. Þeir halda áfram að vera notaðir í slíkum kringumstæðum og eru valinn verksmiðja fyrir nútíma hótelherbergi, spilavítum og verslunarmiðstöðvar.<ref>{{Cite news |last=Mark Rowe |date=2005-10-15 |title=Little Treasure |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/733809/Little-treasure.html |access-date=2018-02-14 |work=The Daily Telegraph |location=London}}</ref> Á [[Játvarðstímabilið|Játvarðstímabil]]<nowiki/>inu var um 4 milljónum fræja safnað árlega á Lord Howe eyju til að fullnægja markaði fyrir kentíapálma. Árið 1912 var stofnuð konungleg dómnefnd í Ástralíu til að rannsaka ræktun og markaðssetningu pálmatré á eyjunni. Í upphafi 21. aldarinnar var heimsframleiðsla á kentíapálmum á milli 30 og 40 milljónir.<ref name="Cultivated Palms of the World">{{Cite book|title=Cultivated Palms of the World|last=Ellison|first=Don|date=2001|publisher=University of New South Wales Press|isbn=978-0-86840-611-4|page=4}}</ref> == Ræktum == [[Mynd:Howea_forsteriana_Palms3.jpg|vinstri|thumb|Stór stofn af ''H. forsteriana''.]] Pálmatréð er glæsileg planta og er vinsæl til að að vaxa innandyra og tréð þarf litla birtu. Ef pálminn vex utandyra kýs hann [[Hitabelti|hitabeltisloftslag]] en getur einnig vaxið í kaldara loftslagi og getur þolað hitastig allt niður í -5 °C, en þó aðeins í nokkrar klukkustundir; venjulegt hitastig ætti ekki að fara undir 10 °C. Kentíupálmi vex auðveldlega úti á svæðum eins og í suðurhluta Ástralíu og norðurhluta Nýja-Sjálands, og er nokkuð algengt tré í einkagörðum og sem [[Borgarskógrækt|götutré]].&nbsp;&nbsp; Á norðurhveli jarðar er hægt að rækta kentíupálma á norður og suðvesturhluta Englands og hann vex vel í suðurhluta Spánar og suðurhluta Bandaríkjanna og blómstrar þar. Strendur suðausturhluta Azoreyja og Madeira hafa loftslag svipað og upprunalegt búsvæði pálmans. Það vex hægt en nær að lokum 6 til 18 metra hæð. Undir náttúrulegum aðstæðum vex það sem einangrað tré. Spírun fræjanna er óregluleg. == Tilvísanir == [[Flokkur:Pálmar]] ixns5kecy1w7tkw0x5x2xcp0ma44pzc 1962536 1962535 2026-05-08T13:26:01Z Salvor 70 /* Saga */ 1962536 wikitext text/x-wiki '''''Howea forsteriana''''' eða Kentíupálmi er pálmategund (ættin Arecaceae) sem vex villt í Lord Howe Island og Norfolk eyju sem eru milli Ástralíu og Nýja-Sjálands. Kentíupálmi er hægvaxta og nær allt að 10 metra hæð og 6 metra breidd í heimkynnum sínum. Fræin þurfa sex ár til að þroskast.<ref>{{Cite book|title=Exotica 3|last=Graf|first=Alfred Byrd|date=1973|publisher=The Roehrs Co.|location=East Rutherford, N.J.|pages=1631 & 1781}}</ref> Kentíupálmi er ræktaður á Lord Howe eyju með því að safna villtum fræjum og láta þau spíra. Fræin eru flutt út og vaxa sem skrauttré í görðum á suðlægum slóðum eða sem pottaplöntur á heimilum. Verslun með fræ og græðlingar kentíupálma lýtur ströngu eftirliti. == Saga == [[Mynd:Endemic_Howea_forsteriana_Palms-_Neds_Beach,Lord_Howe_Island.jpg|vinstri|thumb|Há tré ''H. forsteriana'' í skógi við strönd á Lord Howe Island.]] ''Howea forsteriana'' varð mjög vinsæl innijurt í Evrópu og Bandaríkjunum á Viktoríutímabilinu en á þeim tíma var lagt kapp á að safna framandi pálmum og öðrum jurtum voru ákaft í [[England|Englandi]] og annars staðar.<ref>{{Cite news |last=Tom McClendon |date=2000-12-01 |title=Palms in the Parlor |url=https://www.bbg.org/gardening/article/palms_in_the_parlor |access-date=2017-12-27 |publisher=Brooklyn Botanic Garden}}</ref> Kentiapálmi varð aðalpálminn þegar fræflutningur frá Lord Howe-eyju hófst upp úr 1870.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & International Herald Tribune |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Það stafar að hluta vegna þess að kentíupálmi þreifst ágætlega innanhúss við litla birtu, lítinn loftraka, laka loftræstingu og svalt hitastig þar sem aðra pálmategundir þrifust ekki.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.palmsociety.org/public/english/chamaerops/013_4.shtml|title=The History of Howeia|last=Ian Hutton|date=2002-08-22|publisher=The European Palm Society|page=4}}</ref> Árið 1885 hafði kentíupálmi náð yfirburðavinsældum sem pálmategund í Bretlandi vegna fegurða og hversu vel hann reyndist.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & [[International Herald Tribune]] |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World Tribune |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Viktoría drottning var hrifin af kentíupálma og ræktaði slík tré á öllum heimilum sínum og skildi eftir fyrirmæli um að kentíupálamar ætti að vera í kringum líkkistu sína á meðan hún stóð uppi.<ref>{{Cite news |last=Steve Chawkins |date=2011-10-26 |title=Market for exotic palms goes to pot |url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2011-oct-26-la-me-palms-20111026-story.html |access-date=2017-05-20 |work=Los Angeles Times}}</ref> Kentíupálmar voru stöðutákn því þeir voru nokkuð dýrir og vinsælir af kóngafólki. Pálmainnigarðar urði vinsælir á hótelum eins og The Ritz Hotel í [[London]] eða Plaza hóteli í [[New York-borg|New York]] og í þessum görðum voru kentíapálmar svo voru og eru vinsæl vegna þess hversu há trén eru fullvaxin og vegna svipmikið vaxtalags með drjúpandi blöðum. Pálmarnir eru ennþá vinsæl í hótelanddyrum, spilavítum og verslunarmiðstöðvum. voru öll með Kentia Pálmatré, fagurfræðilega ánægjuleg vegna arkitektúrlegra, hnignandi blöðra þeirra og mikillar hæðar sem þau ná í þroska. Þeir halda áfram að vera notaðir í slíkum kringumstæðum og eru valinn verksmiðja fyrir nútíma hótelherbergi, spilavítum og verslunarmiðstöðvar.<ref>{{Cite news |last=Mark Rowe |date=2005-10-15 |title=Little Treasure |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/733809/Little-treasure.html |access-date=2018-02-14 |work=The Daily Telegraph |location=London}}</ref> Á [[Játvarðstímabilið|Játvarðstímabil]]<nowiki/>inu var um 4 milljónum fræja safnað árlega á Lord Howe eyju til að fullnægja markaði fyrir kentíapálma. Árið 1912 var stofnuð konungleg dómnefnd í Ástralíu til að rannsaka ræktun og markaðssetningu pálmatré á eyjunni. Í upphafi 21. aldarinnar var heimsframleiðsla á kentíapálmum á milli 30 og 40 milljónir.<ref name="Cultivated Palms of the World">{{Cite book|title=Cultivated Palms of the World|last=Ellison|first=Don|date=2001|publisher=University of New South Wales Press|isbn=978-0-86840-611-4|page=4}}</ref> == Ræktum == [[Mynd:Howea_forsteriana_Palms3.jpg|vinstri|thumb|Stór stofn af ''H. forsteriana''.]] Pálmatréð er glæsileg planta og er vinsæl til að að vaxa innandyra og tréð þarf litla birtu. Ef pálminn vex utandyra kýs hann [[Hitabelti|hitabeltisloftslag]] en getur einnig vaxið í kaldara loftslagi og getur þolað hitastig allt niður í -5 °C, en þó aðeins í nokkrar klukkustundir; venjulegt hitastig ætti ekki að fara undir 10 °C. Kentíupálmi vex auðveldlega úti á svæðum eins og í suðurhluta Ástralíu og norðurhluta Nýja-Sjálands, og er nokkuð algengt tré í einkagörðum og sem [[Borgarskógrækt|götutré]].&nbsp;&nbsp; Á norðurhveli jarðar er hægt að rækta kentíupálma á norður og suðvesturhluta Englands og hann vex vel í suðurhluta Spánar og suðurhluta Bandaríkjanna og blómstrar þar. Strendur suðausturhluta Azoreyja og Madeira hafa loftslag svipað og upprunalegt búsvæði pálmans. Það vex hægt en nær að lokum 6 til 18 metra hæð. Undir náttúrulegum aðstæðum vex það sem einangrað tré. Spírun fræjanna er óregluleg. == Tilvísanir == [[Flokkur:Pálmar]] kychdevpme250d0sawvnx0udu7eey30 1962539 1962536 2026-05-08T13:32:01Z Salvor 70 /* Saga */ 1962539 wikitext text/x-wiki '''''Howea forsteriana''''' eða Kentíupálmi er pálmategund (ættin Arecaceae) sem vex villt í Lord Howe Island og Norfolk eyju sem eru milli Ástralíu og Nýja-Sjálands. Kentíupálmi er hægvaxta og nær allt að 10 metra hæð og 6 metra breidd í heimkynnum sínum. Fræin þurfa sex ár til að þroskast.<ref>{{Cite book|title=Exotica 3|last=Graf|first=Alfred Byrd|date=1973|publisher=The Roehrs Co.|location=East Rutherford, N.J.|pages=1631 & 1781}}</ref> Kentíupálmi er ræktaður á Lord Howe eyju með því að safna villtum fræjum og láta þau spíra. Fræin eru flutt út og vaxa sem skrauttré í görðum á suðlægum slóðum eða sem pottaplöntur á heimilum. Verslun með fræ og græðlingar kentíupálma lýtur ströngu eftirliti. == Saga == [[Mynd:Endemic_Howea_forsteriana_Palms-_Neds_Beach,Lord_Howe_Island.jpg|vinstri|thumb|Há tré ''H. forsteriana'' í skógi við strönd á Lord Howe Island.]] ''Howea forsteriana'' varð mjög vinsæl innijurt í Evrópu og Bandaríkjunum á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]] en á þeim tíma var lagt kapp á að safna framandi pálmum og öðrum jurtum voru ákaft í [[England|Englandi]] og annars staðar.<ref>{{Cite news |last=Tom McClendon |date=2000-12-01 |title=Palms in the Parlor |url=https://www.bbg.org/gardening/article/palms_in_the_parlor |access-date=2017-12-27 |publisher=Brooklyn Botanic Garden}}</ref> Kentiapálmi varð aðalpálminn þegar fræflutningur frá Lord Howe-eyju hófst upp úr 1870.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & International Herald Tribune |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Það stafar að hluta vegna þess að kentíupálmi þreifst ágætlega innanhúss við litla birtu, lítinn loftraka, laka loftræstingu og svalt hitastig þar sem aðra pálmategundir þrifust ekki.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.palmsociety.org/public/english/chamaerops/013_4.shtml|title=The History of Howeia|last=Ian Hutton|date=2002-08-22|publisher=The European Palm Society|page=4}}</ref> Árið 1885 hafði kentíupálmi náð yfirburðavinsældum sem pálmategund í Bretlandi vegna fegurðar og hversu þolinn hann reyndist.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & [[International Herald Tribune]] |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World Tribune |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> [[Viktoría Bretadrottning|Viktoría]] drottning var hrifin af kentíupálma og ræktaði slík tré á öllum heimilum sínum og skildi eftir fyrirmæli um að kentíupálamar ætti að vera í kringum líkkistu sína á meðan hún stóð uppi.<ref>{{Cite news |last=Steve Chawkins |date=2011-10-26 |title=Market for exotic palms goes to pot |url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2011-oct-26-la-me-palms-20111026-story.html |access-date=2017-05-20 |work=Los Angeles Times}}</ref> Kentíupálmar voru stöðutákn því þeir voru nokkuð dýrir og vinsælir af kóngafólki. Pálmainnigarðar urði vinsælir á hótelum eins og The Ritz Hotel í [[London]] eða Plaza hóteli í [[New York-borg|New York]] og í þessum görðum voru kentíapálmar sem voru og eru vinsæl vegna þess hversu há trén eru fullvaxin og vegna svipmikið vaxtalags með drjúpandi blöðum. Kentíupálmar eru ennþá vinsælir í hótelanddyrum, spilavítum og verslunarmiðstöðvum.<ref>{{Cite news |last=Mark Rowe |date=2005-10-15 |title=Little Treasure |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/733809/Little-treasure.html |access-date=2018-02-14 |work=The Daily Telegraph |location=London}}</ref> Á [[Játvarðstímabilið|Játvarðstímabil]]<nowiki/>inu var um 4 milljónum fræja safnað árlega á Lord Howe eyju til að fullnægja markaði fyrir kentíapálma. Árið 1912 var stofnuð konungleg dómnefnd í Ástralíu til að rannsaka ræktun og markaðssetningu pálmanna á eyjunni. Í upphafi 21. aldarinnar var heimsframleiðsla á kentíapálmum á milli 30 og 40 milljónir.<ref name="Cultivated Palms of the World">{{Cite book|title=Cultivated Palms of the World|last=Ellison|first=Don|date=2001|publisher=University of New South Wales Press|isbn=978-0-86840-611-4|page=4}}</ref> == Ræktun == [[Mynd:Howea_forsteriana_Palms3.jpg|vinstri|thumb|Stór stofn af ''H. forsteriana''.]] Kentíupálmi er glæsileg planta og er vinsæl til að að láta vaxa inn í húsum eða yfirbyggðum skálum og tréð þarf litla birtu. Ef pálminn vex utanhúss kýs hann [[Hitabelti|hitabeltisloftslag]] en getur einnig vaxið í kaldara loftslagi og getur þolað hitastig allt niður í -5 °C, en þó aðeins í nokkrar klukkustundir; venjulegt hitastig ætti ekki að fara undir 10 °C. Kentíupálmi vex auðveldlega úti á svæðum eins og í suðurhluta Ástralíu og norðurhluta Nýja-Sjálands, og er nokkuð algengt tré í einkagörðum og sem [[Borgarskógrækt|götutré]].&nbsp;&nbsp; Á norðurhveli jarðar er hægt að rækta kentíupálma á norður og suðvesturhluta Englands og hann vex vel í suðurhluta Spánar og suðurhluta Bandaríkjanna og blómstrar þar. Strendur suðausturhluta Azoreyja og Madeira hafa loftslag svipað og upprunalegt búsvæði pálmans. Það vex hægt þar en nær að lokum 6 til 18 metra hæð. == Tilvísanir == [[Flokkur:Pálmar]] o3kyvoylc0uiin07wah9ly5333nyf0v 1962549 1962539 2026-05-08T14:35:03Z Salvor 70 mynd af kentíupálma 1962549 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Howea forsteriana kz02.jpg|alt=Kentíupálmi|thumb|Howea fosteriana í grasagarði í Malaga á Spáni.]] '''''Howea forsteriana''''' eða Kentíupálmi er pálmategund (ættin Arecaceae) sem vex villt í Lord Howe Island og Norfolk eyju sem eru milli Ástralíu og Nýja-Sjálands. Kentíupálmi er hægvaxta og nær allt að 10 metra hæð og 6 metra breidd í heimkynnum sínum. Fræin þurfa sex ár til að þroskast.<ref>{{Cite book|title=Exotica 3|last=Graf|first=Alfred Byrd|date=1973|publisher=The Roehrs Co.|location=East Rutherford, N.J.|pages=1631 & 1781}}</ref> Kentíupálmi er ræktaður á Lord Howe eyju með því að safna villtum fræjum og láta þau spíra. Fræin eru flutt út og vaxa sem skrauttré í görðum á suðlægum slóðum eða sem pottaplöntur á heimilum. Verslun með fræ og græðlingar kentíupálma lýtur ströngu eftirliti. == Saga == [[Mynd:Endemic_Howea_forsteriana_Palms-_Neds_Beach,Lord_Howe_Island.jpg|vinstri|thumb|Há tré ''H. forsteriana'' í skógi við strönd á Lord Howe Island.]] ''Howea forsteriana'' varð mjög vinsæl innijurt í Evrópu og Bandaríkjunum á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]] en á þeim tíma var lagt kapp á að safna framandi pálmum og öðrum jurtum voru ákaft í [[England|Englandi]] og annars staðar.<ref>{{Cite news |last=Tom McClendon |date=2000-12-01 |title=Palms in the Parlor |url=https://www.bbg.org/gardening/article/palms_in_the_parlor |access-date=2017-12-27 |publisher=Brooklyn Botanic Garden}}</ref> Kentiapálmi varð aðalpálminn þegar fræflutningur frá Lord Howe-eyju hófst upp úr 1870.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & International Herald Tribune |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Það stafar að hluta vegna þess að kentíupálmi þreifst ágætlega innanhúss við litla birtu, lítinn loftraka, laka loftræstingu og svalt hitastig þar sem aðra pálmategundir þrifust ekki.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.palmsociety.org/public/english/chamaerops/013_4.shtml|title=The History of Howeia|last=Ian Hutton|date=2002-08-22|publisher=The European Palm Society|page=4}}</ref> Árið 1885 hafði kentíupálmi náð yfirburðavinsældum sem pálmategund í Bretlandi vegna fegurðar og hversu þolinn hann reyndist.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & [[International Herald Tribune]] |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World Tribune |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> [[Viktoría Bretadrottning|Viktoría]] drottning var hrifin af kentíupálma og ræktaði slík tré á öllum heimilum sínum og skildi eftir fyrirmæli um að kentíupálamar ætti að vera í kringum líkkistu sína á meðan hún stóð uppi.<ref>{{Cite news |last=Steve Chawkins |date=2011-10-26 |title=Market for exotic palms goes to pot |url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2011-oct-26-la-me-palms-20111026-story.html |access-date=2017-05-20 |work=Los Angeles Times}}</ref> Kentíupálmar voru stöðutákn því þeir voru nokkuð dýrir og vinsælir af kóngafólki. Pálmainnigarðar urði vinsælir á hótelum eins og The Ritz Hotel í [[London]] eða Plaza hóteli í [[New York-borg|New York]] og í þessum görðum voru kentíapálmar sem voru og eru vinsæl vegna þess hversu há trén eru fullvaxin og vegna svipmikið vaxtalags með drjúpandi blöðum. Kentíupálmar eru ennþá vinsælir í hótelanddyrum, spilavítum og verslunarmiðstöðvum.<ref>{{Cite news |last=Mark Rowe |date=2005-10-15 |title=Little Treasure |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/733809/Little-treasure.html |access-date=2018-02-14 |work=The Daily Telegraph |location=London}}</ref> Á [[Játvarðstímabilið|Játvarðstímabil]]<nowiki/>inu var um 4 milljónum fræja safnað árlega á Lord Howe eyju til að fullnægja markaði fyrir kentíapálma. Árið 1912 var stofnuð konungleg dómnefnd í Ástralíu til að rannsaka ræktun og markaðssetningu pálmanna á eyjunni. Í upphafi 21. aldarinnar var heimsframleiðsla á kentíapálmum á milli 30 og 40 milljónir.<ref name="Cultivated Palms of the World">{{Cite book|title=Cultivated Palms of the World|last=Ellison|first=Don|date=2001|publisher=University of New South Wales Press|isbn=978-0-86840-611-4|page=4}}</ref> == Ræktun == [[Mynd:Howea_forsteriana_Palms3.jpg|vinstri|thumb|Stór stofn af ''H. forsteriana''.]] Kentíupálmi er glæsileg planta og er vinsæl til að að láta vaxa inn í húsum eða yfirbyggðum skálum og tréð þarf litla birtu. Ef pálminn vex utanhúss kýs hann [[Hitabelti|hitabeltisloftslag]] en getur einnig vaxið í kaldara loftslagi og getur þolað hitastig allt niður í -5 °C, en þó aðeins í nokkrar klukkustundir; venjulegt hitastig ætti ekki að fara undir 10 °C. Kentíupálmi vex auðveldlega úti á svæðum eins og í suðurhluta Ástralíu og norðurhluta Nýja-Sjálands, og er nokkuð algengt tré í einkagörðum og sem [[Borgarskógrækt|götutré]].&nbsp;&nbsp; Á norðurhveli jarðar er hægt að rækta kentíupálma á norður og suðvesturhluta Englands og hann vex vel í suðurhluta Spánar og suðurhluta Bandaríkjanna og blómstrar þar. Strendur suðausturhluta Azoreyja og Madeira hafa loftslag svipað og upprunalegt búsvæði pálmans. Það vex hægt þar en nær að lokum 6 til 18 metra hæð. == Tilvísanir == [[Flokkur:Pálmar]] 1ediqp9kxjx1dvo4q2p4r9num0xox3n 1962551 1962549 2026-05-08T15:03:24Z Salvor 70 1962551 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Howea forsteriana kz02.jpg|alt=Kentíupálmi|thumb|Howea fosteriana í grasagarði í Malaga á Spáni.]] '''''Howea forsteriana''''' eða Kentíupálmi er pálmategund (ættin Arecaceae) sem vex villt í Lord Howe Island og Norfolk eyju sem eru milli Ástralíu og Nýja-Sjálands. Kentíupálmi er hægvaxta og nær allt að 10 metra hæð og 6 metra breidd í heimkynnum sínum. Fræin þurfa sex ár til að þroskast.<ref>{{Cite book|title=Exotica 3|last=Graf|first=Alfred Byrd|date=1973|publisher=The Roehrs Co.|location=East Rutherford, N.J.|pages=1631 & 1781}}</ref> Kentíupálmi er ræktaður á Lord Howe eyju með því að safna villtum fræjum og láta þau spíra. Fræin eru flutt út og vaxa sem skrauttré í görðum á suðlægum slóðum eða sem pottaplöntur á heimilum. Verslun með fræ og græðlingar kentíupálma lýtur ströngu eftirliti. == Saga == [[Mynd:Endemic_Howea_forsteriana_Palms-_Neds_Beach,Lord_Howe_Island.jpg|vinstri|thumb|Há tré ''H. forsteriana'' í skógi við strönd á Lord Howe Island.]] ''Howea forsteriana'' varð mjög vinsæl innijurt í Evrópu og Bandaríkjunum á [[Viktoríutímabilið|Viktoríutímabilinu]] en á þeim tíma var lagt kapp á að safna framandi pálmum í [[England|Englandi]] og annars staðar.<ref>{{Cite news |last=Tom McClendon |date=2000-12-01 |title=Palms in the Parlor |url=https://www.bbg.org/gardening/article/palms_in_the_parlor |access-date=2017-12-27 |publisher=Brooklyn Botanic Garden}}</ref> Kentiapálmi varð aðalpálminn þegar fræflutningur frá Lord Howe-eyju hófst upp úr 1870.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & International Herald Tribune |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> Það stafar að hluta vegna þess að kentíupálmi þreifst ágætlega innanhúss við litla birtu, lítinn loftraka, laka loftræstingu og svalt hitastig á stöðum þar sem aðra pálmategundir þrifust ekki.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.palmsociety.org/public/english/chamaerops/013_4.shtml|title=The History of Howeia|last=Ian Hutton|date=2002-08-22|publisher=The European Palm Society|page=4}}</ref> Árið 1885 hafði kentíupálmi náð yfirburðavinsældum sem pálmategund í Bretlandi vegna fegurðar og hversu þolinn hann reyndist.<ref>{{Cite news |last=Michael Richardson & [[International Herald Tribune]] |date=1999-11-18 |title=Lord Howe Island, Palm Supplier to the World Tribune |url=https://www.nytimes.com/1999/11/18/opinion/lord-howe-island-palm-supplier-to-the-world.html |access-date=2018-01-30 |work=The New York Times}}</ref> [[Viktoría Bretadrottning|Viktoría]] drottning var hrifin af kentíupálma og ræktaði slík tré á öllum heimilum sínum og skildi eftir fyrirmæli um að kentíupálamar ætti að vera í kringum líkkistu sína á meðan hún stæði uppi.<ref>{{Cite news |last=Steve Chawkins |date=2011-10-26 |title=Market for exotic palms goes to pot |url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2011-oct-26-la-me-palms-20111026-story.html |access-date=2017-05-20 |work=Los Angeles Times}}</ref> Kentíupálmar voru stöðutákn því þeir voru nokkuð dýrir og vinsælir af kóngafólki. Pálmainnigarðar urði vinsælir á hótelum eins og The Ritz Hotel í [[London]] eða Plaza hóteli í [[New York-borg|New York]] og í þessum görðum voru kentíapálmar vinsælir vegna þess hversu há trén eru fullvaxin og vegna svipmikils vaxtalags með drjúpandi blöðum. Kentíupálmar eru ennþá vinsælir á stöðum eins í hótelanddyrum, spilavítum og verslunarmiðstöðvum.<ref>{{Cite news |last=Mark Rowe |date=2005-10-15 |title=Little Treasure |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/733809/Little-treasure.html |access-date=2018-02-14 |work=The Daily Telegraph |location=London}}</ref> Á [[Játvarðstímabilið|Játvarðstímabil]]<nowiki/>inu var um 4 milljónum fræja safnað árlega á Lord Howe eyju til að fullnægja markaði fyrir kentíapálma. Árið 1912 var stofnuð konungleg dómnefnd í Ástralíu til að rannsaka ræktun og markaðssetningu pálmanna á eyjunni. Í upphafi 21. aldarinnar var heimsframleiðsla á kentíapálmum á milli 30 og 40 milljónir.<ref name="Cultivated Palms of the World">{{Cite book|title=Cultivated Palms of the World|last=Ellison|first=Don|date=2001|publisher=University of New South Wales Press|isbn=978-0-86840-611-4|page=4}}</ref> == Ræktun == [[Mynd:Howea_forsteriana_Palms3.jpg|vinstri|thumb|Stór stofn af ''H. forsteriana''.]] Kentíupálmi er glæsileg planta og er vinsæl til að hafa inn í húsum eða í yfirbyggðum skálum og tréð þarf litla birtu. Ef pálminn vex utanhúss kýs hann [[Hitabelti|hitabeltisloftslag]] en getur einnig vaxið í kaldara loftslagi og getur þolað hitastig allt niður í -5 °C, en þó aðeins í nokkrar klukkustundir. Venjulegt hitastig ætti ekki að fara undir 10 °C. Kentíupálmi vex auðveldlega úti á svæðum eins og í suðurhluta Ástralíu og norðurhluta Nýja-Sjálands, og er nokkuð algengt tré í einkagörðum og sem [[Borgarskógrækt|götutré]].&nbsp;&nbsp; Á norðurhveli jarðar er hægt að rækta kentíupálma utanhúss í norður og suðvesturhluta Englands og hann vex vel í suðurhluta Spánar og suðurhluta Bandaríkjanna og blómstrar þar. Strendur suðausturhluta Azoreyja og Madeira hafa loftslag svipað og upprunalegt búsvæði pálmans. Pálminn vex hægt þar en nær að lokum 6 til 18 metra hæð. == Tilvísanir == [[Flokkur:Pálmar]] hyjakwfmc47e9h3efxfna1h5u6f1tqz 14 190963 1962537 2026-05-08T13:27:59Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Breska Indland]] [[Flokkur:Uppreisnir]] [[Flokkur:Sjálfstæðisstríð]] [[Flokkur:1857]]“ 1962537 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Breska Indland]] [[Flokkur:Uppreisnir]] [[Flokkur:Sjálfstæðisstríð]] [[Flokkur:1857]] oyidqkvruvgoi0e6aq1kaj1pfhb0idz 14 190964 1962538 2026-05-08T13:28:52Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Saga Indlands]] [[Flokkur:Breskar nýlendur]]“ 1962538 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Saga Indlands]] [[Flokkur:Breskar nýlendur]] ctn88wqbhfg6v7vj9hjyh9glzduiugx 0 190965 1962547 2026-05-08T14:10:01Z Alvaldi 71791 Bjó til síðu með „{{Persóna | nafn = Guðjón Finndal Finnbogason | mynd = <!-- aðeins skráarnafn --> | mynd_alt = | mynd_texti = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1938|3|4}} | fæðingarstaður = Atlastaðir í [[Fljótavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2025|5|27|1938|3|4}} | dánarstaður = Bolungarvík, Ísland | önnur_nöfn = Dalli, Drengurinn úr dalnum | starf = Skáld | ár...“ 1962547 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Guðjón Finndal Finnbogason | mynd = <!-- aðeins skráarnafn --> | mynd_alt = | mynd_texti = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1938|3|4}} | fæðingarstaður = Atlastaðir í [[Fljótavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2025|5|27|1938|3|4}} | dánarstaður = Bolungarvík, Ísland | önnur_nöfn = Dalli, Drengurinn úr dalnum | starf = Skáld | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Guðjón Finndal Finnbogason''' (4. mars 1938 – 27. maí 2025) var íslenskt skáld frá [[Hnífsdalur|Hnífsdal]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4446926#page/n15/mode/2up|title=Eina skáldið í Hnífsdal|publisher=[[Vikan]]|page=16|date=1964-08-06|access-date=2026-05-08|via=[[Tímarit.is]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/mogginn/bladid/grein/1890169/|title=Minningargreinar - Guðjón Finndal Finnbogason|publisher=[[Morgunblaðið]]|date=2025-06-07|language=is|access-date=2026-05-08}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/8087661#page/n10/mode/2up|title=Ljóð eftir Guðjón Finndal Finnbogason|publisher=Vestfirðingur|page=11|date=1989-12-15|access-date=2026-05-08|via=[[Tímarit.is]]}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{f|1938}} {{d|2025}} [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] p06pvk4yximzcpbz7gr7ckq833w3xq9 1962594 1962547 2026-05-08T20:05:19Z Alvaldi 71791 1962594 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Guðjón Finndal Finnbogason | mynd = <!-- aðeins skráarnafn --> | mynd_alt = | mynd_texti = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1938|3|4}} | fæðingarstaður = Atlastaðir í [[Fljótavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2025|5|27|1938|3|4}} | dánarstaður = Bolungarvík, Ísland | önnur_nöfn = Dalli, Drengurinn úr dalnum | starf = Skáld | ár = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = }} '''Guðjón Finndal Finnbogason''' (4. mars 1938 – 27. maí 2025) var íslenskt skáld frá [[Hnífsdalur|Hnífsdal]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4446926#page/n15/mode/2up|title=Eina skáldið í Hnífsdal|publisher=[[Vikan]]|page=16|date=1964-08-06|access-date=2026-05-08|via=[[Tímarit.is]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/mogginn/bladid/grein/1890169/|title=Minningargreinar - Guðjón Finndal Finnbogason|publisher=[[Morgunblaðið]]|date=2025-06-07|language=is|access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/8087661#page/n10/mode/2up|title=Ljóð eftir Guðjón Finndal Finnbogason|publisher=Vestfirðingur|page=11|date=1989-12-15|access-date=2026-05-08|via=[[Tímarit.is]]}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{f|1938}} {{d|2025}} [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] 5hb8emnrc9skzq5pnrcbc06wsefwuo1 0 190966 1962553 2026-05-08T15:14:45Z Gurkubondinn 11672 redirect á [[:Leifur Muller]] 1962553 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Leifur Muller]] f5u926go14jy058jm6zmb753aegu7xa 0 190967 1962554 2026-05-08T15:15:52Z Gurkubondinn 11672 redirect á [[:Leifur Muller]] 1962554 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Leifur Muller]] f5u926go14jy058jm6zmb753aegu7xa 0 190968 1962561 2026-05-08T15:36:12Z Akigka 183 Tilvísun á [[Bankívahænsn]] 1962561 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Bankívahænsn]] p99mkx2bep9m01r99ziqci8jq2wfo14 0 190969 1962562 2026-05-08T15:36:37Z Akigka 183 Tilvísun á [[Seylonhænsni]] 1962562 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Seylonhænsni]] i9ydczgvg7fpobv6e2adxigzsvwx9nm 0 190970 1962563 2026-05-08T15:36:56Z Akigka 183 Tilvísun á [[Leppahæna]] 1962563 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Leppahæna]] dpprzo8pau06chlr0i7ug6atkwb6895 0 190971 1962564 2026-05-08T15:37:15Z Akigka 183 Tilvísun á [[Jövuhæna]] 1962564 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Jövuhæna]] dafl8npubc5n9wza3ydhdbabyyvikn7 0 190972 1962567 2026-05-08T15:39:11Z Akigka 183 Akigka færði [[Struthioniformes]] á [[Strútfuglar]] 1962567 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Strútfuglar]] 6g9w9xkr7noofybo5ns63ymjjmaj46v 14 190973 1962570 2026-05-08T15:40:56Z Salvor 70 Bjó til síðu með „[[:flokkur: Einkímblöðungar]]“ 1962570 wikitext text/x-wiki [[:flokkur: Einkímblöðungar]] sobugdi20d4fwis5v1ffk1krtb4urrr 1962572 1962570 2026-05-08T15:41:18Z Salvor 70 1962572 wikitext text/x-wiki [[flokkur: Einkímblöðungar]] seuzqz5wh16i2jpuw99c1g29l0uqj7b 0 190974 1962579 2026-05-08T16:01:22Z TKSnaevarr 53243 Greinin Auschwitz fjallar um búðirnar. 1962579 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Auschwitz]] rdww80ucgknwb8n1xsibg9vlzvqu452 0 190975 1962583 2026-05-08T17:00:23Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{konungur | titill = Keisari Búlgaríu | ætt = Sachsen-Coburg-Gotha-ætt | skjaldarmerki = Larger State Achievement of Bulgaria 1908-1946.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = Zar Ferdinand Bulgarien.jpg | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1861|2|26}} | fæðingarstaður = [[Vín (Austurríki)|Vín]], [[Austurríska keisaradæmið|austurríska keisaradæminu]] | dánardagur ={{dánardagur og aldur|1948|9|10|1861|2|26}} | dánarstaður = [[Coburg]], Þýskaland...“ 1962583 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Keisari Búlgaríu | ætt = Sachsen-Coburg-Gotha-ætt | skjaldarmerki = Larger State Achievement of Bulgaria 1908-1946.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = Zar Ferdinand Bulgarien.jpg | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1861|2|26}} | fæðingarstaður = [[Vín (Austurríki)|Vín]], [[Austurríska keisaradæmið|austurríska keisaradæminu]] | dánardagur ={{dánardagur og aldur|1948|9|10|1861|2|26}} | dánarstaður = [[Coburg]], [[Þýskaland]]i | ríkisár = 7. júlí 1887 – 5. október 1908 (sem fursti)<br>5. október 1908 – 3. október 1918 (sem keisari) | faðir = [[Ágúst fursti af Sachsen-Coburg og Gotha]] | móðir = [[Klementína prinsessa af Orléans]] | maki = {{ubl|{{gifting|[[María Lovísa af Bourbon-Parma]]|1893|1899|orsök=dó}}|{{gifting|[[Elenóra Reuss af Köstritz]]|1908|1917|orsök=dó}}}} | titill_maka = Eiginkona | börn ={{ubl|[[Boris 3. Búlgaríukeisari]]|[[Kírill fursti af Preslav]]|[[Evdokía Búlgaríuprinsessa|Evdokía prinsessa]]|[[Nadezhda Búlgaríuprinsessa|Nadezhda prinsessa]]}} | undirskrift = Ferdinand I of Bulgaria signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (Ferdinand Maximilian Karl Leopold Maria; 26. febrúar 1861 – 10. september 1948) var þjóðhöfðingi [[Búlgaría|Búlgaríu]] frá 1887 til 1918, fyrst sem [[fursti]] frá 1887 til 1908 og síðan sem [[keisari]]{{efn|Beinþýðing á titli Ferdinands, tsar, er „keisari“ en titillinn var yfirleitt þýddur á önnur Evrópumál sem „konungur“.}} ([[tsar]]) frá 1908 þar til hann afsalaði sér krúnunni árið 1918. Í valdatíð Ferdinands gekk Búlgaría inn í [[fyrri heimsstyrjöldin]]a í liði með [[Miðveldin|Miðveldunum]] árið 1915.<ref>Stephen Constant, ''Foxy Ferdinand, 1861-1948, Tsar of Bulgaria'' (Sidgwick & Jackson, 1979).</ref> == Bakgrunnur == Ferdinand fæddist í [[Vín (Austurríki)|Vínarborg]] og var af [[Koháry]]-kvísl [[Sachsen-Coburg-Gotha-ætt]]arinnar. Hann ólst upp í fjölþjóðlegu umhverfi [[Austurríki-Ungverjaland|austurrísk-ungverska]] aðalsins og á ættaróðulum fjölskyldu sinnar í Slóvakíu og Þýskalandi. Koháry-ættin rak uppruna sinn til ríkrar ungverskrar aðalsættar sem hafði meðal annars ráðið yfir furstadæmum í [[Čabraď-kastali|Čabraď]] og [[Sitno-kastali|Sitno]] í Slóvakíu. Ferdinand var sonur [[Ágúst fursti af Sachsen-Coburg og Gotha|Ágústs fursta af Sachsen-Coburg]] og eiginkonu hans, [[Klementína prinsessa af Orléans|Klementínu af Orléans]], sem var dóttir [[Loðvík Filippus|Loðvíks Filippusar Frakkakonungs]]. Ferdinand var skyldur [[Ernst 1. af Sachsen-Coburg-Gotha|Ernst 1.]], hertoga af Sachsen-Coburg-Gotha, og [[Leópold 1. Belgakonungur|Leópolds 1.]], fyrsta konungs Belgíu. Faðir hans var bróðir [[Ferdinand 2. Portúgalskonungur|Ferdinands 2. Portúgalskonungs]] og þremenningur [[Viktoría Bretadrottning|Viktoríu Bretadrottningar]], eiginmanns hennar, [[Albert prins|Alberts prins]], [[Karlotta af Belgíu|Karlottu Mexíkókeisaraynju]] og bróður hennar, [[Leópold 2. Belgíukonungur|Leópolds 2. Belgakonungs]]. Þau tvö síðastnefndu, Leópold og Karlotta, voru einnig þremenningar Ferdinands í móðurætt. Ferdinand var þar með einnig fjórmenningur föður síns. Sachsen-Coburg-Gotha-ættin hafði, ýmist í gegnum mægðir eða kjör, náð völdum í mörgum evrópskum konungdæmum á 19. öld. Ferdinand sjálfur hélt áfram þessari fjölskylduhefð með því að stofna eigin konungsætt í Búlgaríu. == Fursti Búlgaríu == Fyrsti þjóðhöfðingi Búlgaríu eftir að landið öðlaðist í reynd sjálfstæði frá [[Tyrkjaveldi]] var [[Alexander af Battenberg]], sem hlaut tign fursta (''knjaz''). Alexander afsalaði sér völdum árið 1886 eftir aðeins sjö ár við völd.<ref name="Finestone227">[[#Finestone1981|Finestone, 1981, ''The Last Courts of Europe'']], bls. 227</ref> Í kjölfarið kaus búlgarska þingið að bjóða Ferdinand að gerast nýr fursti Búlgaríu þann 7. júlí 1887 (samkvæmt [[Gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]).<ref name="Finestone227" /> Áður en Ferdinand þáði boðið hafði þingið boðið ýmsum öðrum að taka við krúnunni, þar á meðal prinsum frá Danmörku og Kákasus og jafnvel konungi Rúmeníu, af ótta við að annars myndu [[Rússneska keisaradæmið|Rússar]] leggja undir sig Búlgaríu.<ref name="Louda297">[[#Louda1981|Louda, 1981, ''Lines of Succession'']], bls. 297</ref> Þegar fregnir bárust af því að Ferdinand hefði þegið krúnuna var fólk vantrúað í flestum konungshirðum Evrópu. Frænka hans, [[Viktoría Bretadrottning]], sagði við forsætisráðherra sinn: „Hann er gersamlega óhæfur&nbsp;... viðkvæmur, sérvitur og kvenlegur&nbsp;... Þetta ætti að stöðva án tafar.“<ref name="Aronson83">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 83</ref> Gagnrýnendum hans til mikillar furðu var Ferdinand farsæll stjórnandi fyrsta áratug sinn við völd í Búlgaríu.<ref name="Aronson83" /> Á fyrstu ríkisárum Ferdinands hafði frjálslyndi stjórnmálaleiðtoginn [[Stefan Stambolov]] tögl og hagldir á innanríkismálum landsins. Utanríkisstefna hans leiddi til þess að samband landsins við Rússa, sem höfðu áður verið álitnir helstu verndarar Búlgara, stirðnaði mjög. == Einkahagir == Talið er að Ferdinand hafi verið [[tvíkynhneigð]]ur en þar til hann var kominn á miðjan aldur átti hann einungis í samböndum við konur.<ref name="Constant96">[[#Constant1986|Constant, 1986, ''Foxy Ferdinand'']], bls. 96</ref> Ferdinand kvæntist [[María Lovísa af Bourbon-Parma|Maríu Lovísu af Bourbon-Parma]] þann 20. apríl 1893 í Villa Pianore í Lucca á Ítalíu. Þau eignuðust eftirfarandi börn: * [[Boris 3. Búlgaríukeisari|Boris 3.]] (1894–1943) * [[Kírill fursti af Preslav|Kírill]] (1895–1945) * [[Evdokía Búlgaríuprinsessa|Evdokía]] (1898–1985) * [[Nadezhda Búlgaríuprinsessa|Nadezhda]] (1899–1958) María Lovísa lést þann 31. janúar 1899 eftir að hafa fætt yngstu dóttur þeirra Ferdinands. Ferdinand vildi ekki kvænast á ný fyrr en móðir hans, Klementína prinsessa, lést árið 1907. Til þess að skyldum sínum og til þess að einhver gengi börnum hans í móðurstað kvæntist Ferdinand [[Elenóra Reuss af Köstritz|Elenóru Karólínu Gasparínu Lovísu]], prinsessu af Reuss-Köstritz, þann 28. febrúar 1908.<ref name="Aronson85">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 85</ref> Ferdinand fór oft í frí til eyjunnar [[Capri]], sem var á þessum tíma vinsæll áfangastaður auðugra samkynhneigðra karlmanna. Alkunna var í konungshirðum um alla Evrópu að hann var tíður gestur á eyjunni.<ref name="Constant266">[[#Constant1986|Constant, 1986, ''Foxy Ferdinand'']], bls. 266</ref> Þegar Stambolov var settur af (í maí 1894) og síðan tekinn af lífi (í júlí 1895) varð auðveldara fyrir Búlgaríu og Rússland að sættast. Í febrúar 1896 var Boris prins látinn snúast frá [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri kristni]] til [[Rétttrúnaðarkirkjan|kristins rétttrúnaðar]] til að innsigla vinskap ríkjanna. Þessi sinnaskipti reittu kaþólska ættingja Ferdinands í Austurríki, sér í lagi frænda hans, [[Frans Jósef 1. Austurríkiskeisari|Frans Jósef 1. Austurríkiskeisara]], mjög til reiði. == Keisari Búlgaríu == Þann 5. október 1908 lýsti Ferdinand formlega yfir sjálfstæði Búlgaríu frá Tyrkjaveldi, þótt landið hafi í reynd verið sjálfstætt frá árinu 1878. Hann lýsti landið jafnframt [[keisaradæmi]] og lýsti sjálfan sig [[Keisari|keisara]], eða ''[[tsar]]''. Sjálfstæðisyfirlýsingin var lesin upp í Kirkju píslarvottanna fjörutíu í [[Turnovo]]. Tyrkir og önnur stórveldi Evrópu viðurkenndu fljótt sjálfstæði Búlgaríu.<ref name="Louda297" /> Ferdinand þótti skrautlegur persónuleiki. Þegar Ferdinand var í heimsókn hjá [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara]] árið 1909 hallaði hann sér út um glugga í [[Nýja höllin í Potsdam|Nýju höllinni]] í [[Potsdam]] þegar Vilhjálmur læddist upp að honum og rassskellti hann. Ferdinand reiddist yfir hrekknum en Vilhjálmur neitaði að biðjast afsökunar. Ferdinand hefndi sín með því að hætta við vopnasamning sem hann hafði ætlað að gera við [[Krupp]] og gera þess í stað samning við franska vopnaframleiðandann [[Schneider-Cruseot]].<ref name="Aronson8-9">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 8–9</ref> Annað atvik varð þegar Ferdinand var á leið til Bretlands árið 1910 til að vera viðstaddur útför frænda síns, [[Játvarður 7.|Játvarðar 7. konungs]]. Rifrildi braust út um það hvort einkavagn Ferdinands skyldi staðsettur fyrir framan eða aftan vagn austurrísk-ungverska ríkisarfans, [[Frans Ferdinand erkihertogi|Frans Ferdinands erkihertoga]], í járnbrautarlestinni. Erkihertoginn náði sínu fram og vagn hans var settur beint fyrir aftan stýrivagninn en Ferdinands þar á eftir. Þegar Ferdinand sá að vagninn með mötuneytinu var staðsettur fyrir aftan sinn vagn hefndi hann sín með því að meina erkihertoganum að fara í gegnum sinn vagn til þess að borða.<ref name="Aronson7">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 7</ref> Þann 15. júlí sama ár varð Ferdinand fyrsti þjóðhöfðingi í heimi til að fljúga um borð í [[flugvél]] er hann var í heimsókn í Belgíu.<ref>{{Cite web |title=King up in Aeroplane: Ferdinand of Bulgaria First Monarch to Do It – Sons Fly Also |url=http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=9B04E1DC1239E433A25755C1A9619C946196D6CF |work=New York Times website |publisher=New York Times |accessdate=2010-07-17 |page=1 |format=Adobe Acrobat |date=16. juli 1910 |}}</ref> == Balkanstríðin == {{Main|Balkanstríðin}} Líkt og margir fyrri leiðtogar ríkja sem aðhylltust kristinn rétttrúnað dreymdi Ferdinand um að stofna „nýtt [[Austrómverska keisaradæmið|Býsansríki]]“.<ref name="Aronson86">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], p 86</ref> Árið 1912 gekk Ferdinand í [[Balkanskagabandalagið|bandalag ásamt öðrum Balkanskagaríkjum]] til þess að ráðast á Tyrkjaveldi og innlima landsvæði af því. Ferdinand leit á þetta sem nýja [[krossferð]] og lýsti henni sem „réttlátri, góðri og heilagri baráttu krossins gegn hálfmánanum“.<ref name="Aronson87">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 87</ref> Búlgaría lagði til flesta hermenn allra ríkjanna og missti jafnframt flesta. Stórveldin kröfðust þess að [[Albanía]] hlyti sjálfstæði eftir stríðið.<ref name="Louda297" /> Stuttu eftir sigur Balkanskagaríkjanna gegn Tyrkjum gerði Búlgaría árás á bandamenn sína, [[Serbía|Serbíu]] og [[Grikkland]], í von um að tryggja sér meira landsvæði en varð síðan sjálf fyrir árás frá [[Rúmenía|Rúmeníu]] og frá Tyrkjaveldi og varð að semja um frið. Búlgaría varð að gefa eftir nokkuð af landsvæðinu sem hafði verið hernumið í friðarsamningi sem undirritaður var í Búkarest árið 1913. Landið hélt þó eftir litlu landsvæði sem veitti Búlgörum aðgang að [[Eyjahaf]]i.<ref name="Louda297" /> == Fyrri heimsstyrjöldin og afsögn == [[Mynd:2606493.jpg|right|thumb|Keisararnir [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmur 2.]] og Ferdinand 1. í Sófíu árið 1916.]] Þann 11. október 1915 hóf Búlgaría þátttöku í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. Búlgarski herinn gerði árás á Serbíu eftir að samningur var gerður við [[Austurríki-Ungverjaland]] og [[Þýska keisaradæmið|Þýskaland]] um að Búlgaría skyldi fá að innlima landsvæði á kostnað Serba. Ferdinand var hvorki vel til vina við [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálm 2. Þýskalandskeisara]] né við [[Frans Jósef 1. Austurríkiskeisari|Frans Jósef 1. Austurríkiskeisara]], sem hann kallaði „þennan aula, þennan gamla, elliæra Frans Jósef“.<ref name="Aronson126">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 126</ref> Ferdinand gerði engu að síður bandalag við þá í von um að hefna ósigursins í Balkanstríðinu. Þetta þýddi einnig að hann varð að gera bandalag við hinn forna fjanda Búlgaríu, Tyrkjaveldi. Í byrjun gekk stríðið vel, Serbía var sigruð og Búlgaría innlimaði meirihluta umdeilda landsvæðisins í [[Makedónía (svæði)|Makedóníu]]. Næstu tvö ár átti búlgarski herinn hins vegar í vök að verjast gegn her [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamanna]] sem staðsettur var í Grikklandi. Hluti búlgarska hersins tók þátt í innrás í Rúmeníu árið 1916. Haustið 1918 varð búlgarski herinn illa fyrir barðinu í áhlaupi bandamanna frá Grikklandi. Ferdinand ákvað að afsala sér krúnunni til sonar síns, [[Boris 3. Búlgaríukeisari|Borisar 3.]], þann 3. október 1918.<ref name="Palmer206">[[#Palmer1978|Palmer, 1978, ''The Kaiser'']], bls. 206</ref> Ný ríkisstjórn Búlgaríu samdi fljótt um frið við bandamenn. Vegna ósigursins glataði landið ekki bara landsvæðinu sem það hafði hernumið í styrjöldinni, heldur einnig landsvæðinu sem hafði verið innlimað í Balkanstríðunum sem veitti Búlgörum aðgang að Eyjahafi.<ref name="Palmer206" /> == Útlegð og andlát == Eftir afsögn sína flutti Ferdinand til Coburg í Þýskalandi. Hann hafði með sér mikla fjármuni og gat lifað við töluverðar lystisemdir.<ref name="Aronson201">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 201</ref> Hann leit á útlegðina sem eina áhættu þess sem fylgdi því að vera konungur.<ref name="Aronson201" /> {{Tilvitnun2|Konungar í útlegð eru heimspekilegri frammi fyrir mótlæti en venjulegt fólk; en heimspeki vor er fyrst og fremst afrakstur hefða og kynbóta, og gleymið ekki að stolt er uppistöðuefni við gerð erfðaeinvalds. Vér sætum ströngum aga allt frá fyrstu tíð og oss er kennt að forðast að láta tilfinningar vorar í ljós. Beinagrindin situr ætíð oss við hlið í veislunni. Hún kann að merkja morð, hún kann að merkja afsögn, en hún hefur þann tilgang að minna oss alltaf á hið óvænta. Þess vegna erum vér reiðubúnir og ekkert verður oss að áfalli. Helsti tilgangur tilverunnar er að nálgast sérhvert líkamlegt eða andlegt útlegðarástand með reisn. Ef maður etur með hryggð þarf maður ekki að bjóða heimsbyggðinni að fylgjast með máltíðinni.|Ferdinand 1.<ref name="Aronson175">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 175</ref>}} Ferdinand var feginn því að syni hans hafi verið leyft að taka við krúnunni. Honum leiddist ekki útlegðin og varði mestum tíma sínum í listsköpun, garðyrkju, ferðalög og náttúrufræði. Ferdinand entist hins vegar aldur til að sjá allt ævistarf sitt verða að engu.<ref name="Aronson175" /> Elsti sonur hans og eftirmaður, [[Boris 3. Búlgaríukeisari|Boris 3.]], lést á dularfullan hátt eftir heimsókn hjá [[Adolf Hitler|Hitler]] í Þýskalandi árið 1943. Sonur Borisar, [[Simeon Sachsen-Coburg-Gotha|Símeon 2.]], tók barnungur við krúnunni en var settur af árið 1946, þegar búlgarska keisaradæmið var lagt niður. Þess í stað var [[Alþýðulýðveldið Búlgaría]] stofnað og eftirlifandi sonur Ferdinands, [[Kírill fursti af Preslav|Kírill]], var tekinn af lífi. Þegar Ferdinand heyrði af dauða Kírils sagði hann: „Allt er að hrynja í kringum mig“.<ref name="Aronson202">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 202</ref> Hann lést bugaður maður í Bürglaß-Schlösschen 10. september 1948 í Coburg í Bæjaralandi, hinu gamla ættarlandi Sachsen-Coburg-Gotha-ættarinnar. Hinsta ósk Ferdinands var að vera grafin í Búlgaríu og því var líkkista hans geymd ógrafin inni í grafhvelfingu fjölskyldunnar í Kirkju Heilags Ágústínusar í Coburg.<ref name="LoudaT149">[[#Louda1981|Louda, 1981, ''Lines of Succession'']], tafla 149</ref> Það var ekki fyrr en árið 2024 sem kistan var loks grafin í Búlgaríu, skammt frá Sófíu.<ref>{{cite web |title=Mortal Remains of Bulgarian King Ferdinand I Brought to Bulgaria from Germany |url=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/679464-mortal-remains-of-bulgarian-king-ferdinand-i-brought-to-bulgaria-from-germany |website=Bulgarian News Agency |access-date=31 May 2024}}</ref> ==Heimildir== * {{Cite book | last = Aronson | first = Theo | authorlink = Theo Aronson | coauthors = | title = Crowns In Conflict: The Triumph And The Tragedy Of European Monarchy, 1910–1918 | publisher = [[J.Murray]] | year= 1986 | location = London | pages = | url =https://archive.org/details/crownsinconflict0000aron_x8d7 | doi = | isbn = 0719542790 | ref=Aronson1986}} * {{Cite book | last = Finestone | first = Jeffrey | authorlink = Jeffrey Finestone | coauthors = | title = The Last Courts of Europe | publisher = [[J.M.Dent & Sons Ltd]] | year= 1981 | location = London | pages = | url =https://archive.org/details/lastcourtsofeuro0000fine | doi = | isbn = 0460045199 | ref=Finestone1981}} * {{Cite book | last = Louda | first = Jiri | authorlink = Jiri Louda | coauthors = Michael Maclagan | title = Lines of Succession | publisher = [[Orbis Publishing Ltd]] | year= 1981 | location = London | pages = | url =https://archive.org/details/lastcourtsofeuro0000fine | doi = | isbn = 0460045199 | ref=Louda1981}} * {{Cite book | last = Constant | first = Stephen | authorlink = Stephen Constant | coauthors = | title = Foxy Ferdinand, 1861–1948, Tsar of Bulgaria | publisher = [[Sidgwick and Jackson]] | year= 1986 | location = London | pages = | url = | doi = | isbn = 0283985151 | ref=Constant1986}} * {{Cite book | last = Palmer | first = Alan | authorlink = Alan Palmer | coauthors = | title = The Kaiser: Warlord Of The Second Reich | publisher = [[Weidenfeld and Nicolson]] | year= 1978 | location = London | pages = | url =https://archive.org/details/kaiserwarlordofs0000palm | doi = | isbn = 0297773933 | ref=Palmer1978}} ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Fursti Búlgaríu | frá = 7. júlí 1887 | til = 5. október 1908 | fyrir = [[Alexander af Battenberg|Alexander]] | eftir = Hann sjálfur sem keisari | }} {{Erfðatafla | titill = Keisari Búlgaríu | frá = 5. október 1908 | til =3. október 1918 | fyrir = Hann sjálfur sem fursti | eftir = [[Boris 3. Búlgaríukeisari|Boris 3.]] | }} {{Töfluendir}} {{fd|1861|1948}} [[Flokkur:Keisarar Búlgaríu]] [[Flokkur:Sachsen-Coburg-Gotha-ætt]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] 6yq93vpwpqtw373kbmanrgqz5yc68yq 1962619 1962583 2026-05-09T01:42:30Z TKSnaevarr 53243 1962619 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Keisari Búlgaríu | ætt = Sachsen-Coburg-Gotha-ætt | skjaldarmerki = Larger State Achievement of Bulgaria 1908-1946.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = Zar Ferdinand Bulgarien.jpg | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1861|2|26}} | fæðingarstaður = [[Vín (Austurríki)|Vín]], [[Austurríska keisaradæmið|austurríska keisaradæminu]] | dánardagur ={{dánardagur og aldur|1948|9|10|1861|2|26}} | dánarstaður = [[Coburg]], [[Þýskaland]]i | ríkisár = 7. júlí 1887 – 5. október 1908 (sem fursti)<br>5. október 1908 – 3. október 1918 (sem keisari) | faðir = [[Ágúst fursti af Sachsen-Coburg og Gotha]] | móðir = [[Klementína prinsessa af Orléans]] | maki = {{ubl|{{gifting|[[María Lovísa af Bourbon-Parma]]|1893|1899|orsök=dó}}|{{gifting|[[Elenóra Reuss af Köstritz]]|1908|1917|orsök=dó}}}} | titill_maka = Eiginkona | börn ={{ubl|[[Boris 3. Búlgaríukeisari]]|[[Kírill fursti af Preslav]]|[[Evdokía Búlgaríuprinsessa|Evdokía prinsessa]]|[[Nadezhda Búlgaríuprinsessa|Nadezhda prinsessa]]}} | undirskrift = Ferdinand I of Bulgaria signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (Ferdinand Maximilian Karl Leopold Maria; 26. febrúar 1861 – 10. september 1948) var þjóðhöfðingi [[Búlgaría|Búlgaríu]] frá 1887 til 1918, fyrst sem [[fursti]] frá 1887 til 1908 og síðan sem [[keisari]]{{efn|Beinþýðing á titli Ferdinands, tsar, er „keisari“ en titillinn var yfirleitt þýddur á önnur Evrópumál sem „konungur“.<ref>[https://www.britannica.com/topic/tsar Tsar] at [[Encyclopedia Britannica]]</ref>}} ([[tsar]]) frá 1908 þar til hann afsalaði sér krúnunni árið 1918. Í valdatíð Ferdinands gekk Búlgaría inn í [[fyrri heimsstyrjöldin]]a í liði með [[Miðveldin|Miðveldunum]] árið 1915.<ref>Stephen Constant, ''Foxy Ferdinand, 1861-1948, Tsar of Bulgaria'' (Sidgwick & Jackson, 1979).</ref> == Bakgrunnur == Ferdinand fæddist í [[Vín (Austurríki)|Vínarborg]] og var af [[Koháry]]-kvísl [[Sachsen-Coburg-Gotha-ætt]]arinnar. Hann ólst upp í fjölþjóðlegu umhverfi [[Austurríki-Ungverjaland|austurrísk-ungverska]] aðalsins og á ættaróðulum fjölskyldu sinnar í Slóvakíu og Þýskalandi. Koháry-ættin rak uppruna sinn til ríkrar ungverskrar aðalsættar sem hafði meðal annars ráðið yfir furstadæmum í [[Čabraď-kastali|Čabraď]] og [[Sitno-kastali|Sitno]] í Slóvakíu. Ferdinand var sonur [[Ágúst fursti af Sachsen-Coburg og Gotha|Ágústs fursta af Sachsen-Coburg]] og eiginkonu hans, [[Klementína prinsessa af Orléans|Klementínu af Orléans]], sem var dóttir [[Loðvík Filippus|Loðvíks Filippusar Frakkakonungs]]. Ferdinand var skyldur [[Ernst 1. af Sachsen-Coburg-Gotha|Ernst 1.]], hertoga af Sachsen-Coburg-Gotha, og [[Leópold 1. Belgakonungur|Leópolds 1.]], fyrsta konungs Belgíu. Faðir hans var bróðir [[Ferdinand 2. Portúgalskonungur|Ferdinands 2. Portúgalskonungs]] og þremenningur [[Viktoría Bretadrottning|Viktoríu Bretadrottningar]], eiginmanns hennar, [[Albert prins|Alberts prins]], [[Karlotta af Belgíu|Karlottu Mexíkókeisaraynju]] og bróður hennar, [[Leópold 2. Belgíukonungur|Leópolds 2. Belgakonungs]]. Þau tvö síðastnefndu, Leópold og Karlotta, voru einnig þremenningar Ferdinands í móðurætt. Ferdinand var þar með einnig fjórmenningur föður síns. Sachsen-Coburg-Gotha-ættin hafði, ýmist í gegnum mægðir eða kjör, náð völdum í mörgum evrópskum konungdæmum á 19. öld. Ferdinand sjálfur hélt áfram þessari fjölskylduhefð með því að stofna eigin konungsætt í Búlgaríu. == Fursti Búlgaríu == Fyrsti þjóðhöfðingi Búlgaríu eftir að landið öðlaðist í reynd sjálfstæði frá [[Tyrkjaveldi]] var [[Alexander af Battenberg]], sem hlaut tign fursta (''knjaz''). Alexander afsalaði sér völdum árið 1886 eftir aðeins sjö ár við völd.<ref name="Finestone227">[[#Finestone1981|Finestone, 1981, ''The Last Courts of Europe'']], bls. 227</ref> Í kjölfarið kaus búlgarska þingið að bjóða Ferdinand að gerast nýr fursti Búlgaríu þann 7. júlí 1887 (samkvæmt [[Gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]).<ref name="Finestone227" /> Áður en Ferdinand þáði boðið hafði þingið boðið ýmsum öðrum að taka við krúnunni, þar á meðal prinsum frá Danmörku og Kákasus og jafnvel konungi Rúmeníu, af ótta við að annars myndu [[Rússneska keisaradæmið|Rússar]] leggja undir sig Búlgaríu.<ref name="Louda297">[[#Louda1981|Louda, 1981, ''Lines of Succession'']], bls. 297</ref> Þegar fregnir bárust af því að Ferdinand hefði þegið krúnuna var fólk vantrúað í flestum konungshirðum Evrópu. Frænka hans, [[Viktoría Bretadrottning]], sagði við forsætisráðherra sinn: „Hann er gersamlega óhæfur&nbsp;... viðkvæmur, sérvitur og kvenlegur&nbsp;... Þetta ætti að stöðva án tafar.“<ref name="Aronson83">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 83</ref> Gagnrýnendum hans til mikillar furðu var Ferdinand farsæll stjórnandi fyrsta áratug sinn við völd í Búlgaríu.<ref name="Aronson83" /> Á fyrstu ríkisárum Ferdinands hafði frjálslyndi stjórnmálaleiðtoginn [[Stefan Stambolov]] tögl og hagldir á innanríkismálum landsins. Utanríkisstefna hans leiddi til þess að samband landsins við Rússa, sem höfðu áður verið álitnir helstu verndarar Búlgara, stirðnaði mjög. == Einkahagir == Talið er að Ferdinand hafi verið [[tvíkynhneigð]]ur en þar til hann var kominn á miðjan aldur átti hann einungis í samböndum við konur.<ref name="Constant96">[[#Constant1986|Constant, 1986, ''Foxy Ferdinand'']], bls. 96</ref> Ferdinand kvæntist [[María Lovísa af Bourbon-Parma|Maríu Lovísu af Bourbon-Parma]] þann 20. apríl 1893 í Villa Pianore í Lucca á Ítalíu. Þau eignuðust eftirfarandi börn: * [[Boris 3. Búlgaríukeisari|Boris 3.]] (1894–1943) * [[Kírill fursti af Preslav|Kírill]] (1895–1945) * [[Evdokía Búlgaríuprinsessa|Evdokía]] (1898–1985) * [[Nadezhda Búlgaríuprinsessa|Nadezhda]] (1899–1958) María Lovísa lést þann 31. janúar 1899 eftir að hafa fætt yngstu dóttur þeirra Ferdinands. Ferdinand vildi ekki kvænast á ný fyrr en móðir hans, Klementína prinsessa, lést árið 1907. Til þess að skyldum sínum og til þess að einhver gengi börnum hans í móðurstað kvæntist Ferdinand [[Elenóra Reuss af Köstritz|Elenóru Karólínu Gasparínu Lovísu]], prinsessu af Reuss-Köstritz, þann 28. febrúar 1908.<ref name="Aronson85">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 85</ref> Ferdinand fór oft í frí til eyjunnar [[Capri]], sem var á þessum tíma vinsæll áfangastaður auðugra samkynhneigðra karlmanna. Alkunna var í konungshirðum um alla Evrópu að hann var tíður gestur á eyjunni.<ref name="Constant266">[[#Constant1986|Constant, 1986, ''Foxy Ferdinand'']], bls. 266</ref> Þegar Stambolov var settur af (í maí 1894) og síðan tekinn af lífi (í júlí 1895) varð auðveldara fyrir Búlgaríu og Rússland að sættast. Í febrúar 1896 var Boris prins látinn snúast frá [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri kristni]] til [[Rétttrúnaðarkirkjan|kristins rétttrúnaðar]] til að innsigla vinskap ríkjanna. Þessi sinnaskipti reittu kaþólska ættingja Ferdinands í Austurríki, sér í lagi frænda hans, [[Frans Jósef 1. Austurríkiskeisari|Frans Jósef 1. Austurríkiskeisara]], mjög til reiði. == Keisari Búlgaríu == Þann 5. október 1908 lýsti Ferdinand formlega yfir sjálfstæði Búlgaríu frá Tyrkjaveldi, þótt landið hafi í reynd verið sjálfstætt frá árinu 1878. Hann lýsti landið jafnframt [[keisaradæmi]] og lýsti sjálfan sig [[Keisari|keisara]], eða ''[[tsar]]''. Sjálfstæðisyfirlýsingin var lesin upp í Kirkju píslarvottanna fjörutíu í [[Turnovo]]. Tyrkir og önnur stórveldi Evrópu viðurkenndu fljótt sjálfstæði Búlgaríu.<ref name="Louda297" /> Ferdinand þótti skrautlegur persónuleiki. Þegar Ferdinand var í heimsókn hjá [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara]] árið 1909 hallaði hann sér út um glugga í [[Nýja höllin í Potsdam|Nýju höllinni]] í [[Potsdam]] þegar Vilhjálmur læddist upp að honum og rassskellti hann. Ferdinand reiddist yfir hrekknum en Vilhjálmur neitaði að biðjast afsökunar. Ferdinand hefndi sín með því að hætta við vopnasamning sem hann hafði ætlað að gera við [[Krupp]] og gera þess í stað samning við franska vopnaframleiðandann [[Schneider-Cruseot]].<ref name="Aronson8-9">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 8–9</ref> Annað atvik varð þegar Ferdinand var á leið til Bretlands árið 1910 til að vera viðstaddur útför frænda síns, [[Játvarður 7.|Játvarðar 7. konungs]]. Rifrildi braust út um það hvort einkavagn Ferdinands skyldi staðsettur fyrir framan eða aftan vagn austurrísk-ungverska ríkisarfans, [[Frans Ferdinand erkihertogi|Frans Ferdinands erkihertoga]], í járnbrautarlestinni. Erkihertoginn náði sínu fram og vagn hans var settur beint fyrir aftan stýrivagninn en Ferdinands þar á eftir. Þegar Ferdinand sá að vagninn með mötuneytinu var staðsettur fyrir aftan sinn vagn hefndi hann sín með því að meina erkihertoganum að fara í gegnum sinn vagn til þess að borða.<ref name="Aronson7">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 7</ref> Þann 15. júlí sama ár varð Ferdinand fyrsti þjóðhöfðingi í heimi til að fljúga um borð í [[flugvél]] er hann var í heimsókn í Belgíu.<ref>{{Cite web |title=King up in Aeroplane: Ferdinand of Bulgaria First Monarch to Do It – Sons Fly Also |url=http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=9B04E1DC1239E433A25755C1A9619C946196D6CF |work=New York Times website |publisher=New York Times |accessdate=2010-07-17 |page=1 |format=Adobe Acrobat |date=16. juli 1910 |}}</ref> == Balkanstríðin == {{Main|Balkanstríðin}} Líkt og margir fyrri leiðtogar ríkja sem aðhylltust kristinn rétttrúnað dreymdi Ferdinand um að stofna „nýtt [[Austrómverska keisaradæmið|Býsansríki]]“.<ref name="Aronson86">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], p 86</ref> Árið 1912 gekk Ferdinand í [[Balkanskagabandalagið|bandalag ásamt öðrum Balkanskagaríkjum]] til þess að ráðast á Tyrkjaveldi og innlima landsvæði af því. Ferdinand leit á þetta sem nýja [[krossferð]] og lýsti henni sem „réttlátri, góðri og heilagri baráttu krossins gegn hálfmánanum“.<ref name="Aronson87">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 87</ref> Búlgaría lagði til flesta hermenn allra ríkjanna og missti jafnframt flesta. Stórveldin kröfðust þess að [[Albanía]] hlyti sjálfstæði eftir stríðið.<ref name="Louda297" /> Stuttu eftir sigur Balkanskagaríkjanna gegn Tyrkjum gerði Búlgaría árás á bandamenn sína, [[Serbía|Serbíu]] og [[Grikkland]], í von um að tryggja sér meira landsvæði en varð síðan sjálf fyrir árás frá [[Rúmenía|Rúmeníu]] og frá Tyrkjaveldi og varð að semja um frið. Búlgaría varð að gefa eftir nokkuð af landsvæðinu sem hafði verið hernumið í friðarsamningi sem undirritaður var í Búkarest árið 1913. Landið hélt þó eftir litlu landsvæði sem veitti Búlgörum aðgang að [[Eyjahaf]]i.<ref name="Louda297" /> == Fyrri heimsstyrjöldin og afsögn == [[Mynd:2606493.jpg|right|thumb|Keisararnir [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmur 2.]] og Ferdinand 1. í Sófíu árið 1916.]] Þann 11. október 1915 hóf Búlgaría þátttöku í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. Búlgarski herinn gerði árás á Serbíu eftir að samningur var gerður við [[Austurríki-Ungverjaland]] og [[Þýska keisaradæmið|Þýskaland]] um að Búlgaría skyldi fá að innlima landsvæði á kostnað Serba. Ferdinand var hvorki vel til vina við [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálm 2. Þýskalandskeisara]] né við [[Frans Jósef 1. Austurríkiskeisari|Frans Jósef 1. Austurríkiskeisara]], sem hann kallaði „þennan aula, þennan gamla, elliæra Frans Jósef“.<ref name="Aronson126">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 126</ref> Ferdinand gerði engu að síður bandalag við þá í von um að hefna ósigursins í Balkanstríðinu. Þetta þýddi einnig að hann varð að gera bandalag við hinn forna fjanda Búlgaríu, Tyrkjaveldi. Í byrjun gekk stríðið vel, Serbía var sigruð og Búlgaría innlimaði meirihluta umdeilda landsvæðisins í [[Makedónía (svæði)|Makedóníu]]. Næstu tvö ár átti búlgarski herinn hins vegar í vök að verjast gegn her [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamanna]] sem staðsettur var í Grikklandi. Hluti búlgarska hersins tók þátt í innrás í Rúmeníu árið 1916. Haustið 1918 varð búlgarski herinn illa fyrir barðinu í áhlaupi bandamanna frá Grikklandi. Ferdinand ákvað að afsala sér krúnunni til sonar síns, [[Boris 3. Búlgaríukeisari|Borisar 3.]], þann 3. október 1918.<ref name="Palmer206">[[#Palmer1978|Palmer, 1978, ''The Kaiser'']], bls. 206</ref> Ný ríkisstjórn Búlgaríu samdi fljótt um frið við bandamenn. Vegna ósigursins glataði landið ekki bara landsvæðinu sem það hafði hernumið í styrjöldinni, heldur einnig landsvæðinu sem hafði verið innlimað í Balkanstríðunum sem veitti Búlgörum aðgang að Eyjahafi.<ref name="Palmer206" /> == Útlegð og andlát == Eftir afsögn sína flutti Ferdinand til Coburg í Þýskalandi. Hann hafði með sér mikla fjármuni og gat lifað við töluverðar lystisemdir.<ref name="Aronson201">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 201</ref> Hann leit á útlegðina sem eina áhættu þess sem fylgdi því að vera konungur.<ref name="Aronson201" /> {{Tilvitnun2|Konungar í útlegð eru heimspekilegri frammi fyrir mótlæti en venjulegt fólk; en heimspeki vor er fyrst og fremst afrakstur hefða og kynbóta, og gleymið ekki að stolt er uppistöðuefni við gerð erfðaeinvalds. Vér sætum ströngum aga allt frá fyrstu tíð og oss er kennt að forðast að láta tilfinningar vorar í ljós. Beinagrindin situr ætíð oss við hlið í veislunni. Hún kann að merkja morð, hún kann að merkja afsögn, en hún hefur þann tilgang að minna oss alltaf á hið óvænta. Þess vegna erum vér reiðubúnir og ekkert verður oss að áfalli. Helsti tilgangur tilverunnar er að nálgast sérhvert líkamlegt eða andlegt útlegðarástand með reisn. Ef maður etur með hryggð þarf maður ekki að bjóða heimsbyggðinni að fylgjast með máltíðinni.|Ferdinand 1.<ref name="Aronson175">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 175</ref>}} Ferdinand var feginn því að syni hans hafi verið leyft að taka við krúnunni. Honum leiddist ekki útlegðin og varði mestum tíma sínum í listsköpun, garðyrkju, ferðalög og náttúrufræði. Ferdinand entist hins vegar aldur til að sjá allt ævistarf sitt verða að engu.<ref name="Aronson175" /> Elsti sonur hans og eftirmaður, [[Boris 3. Búlgaríukeisari|Boris 3.]], lést á dularfullan hátt eftir heimsókn hjá [[Adolf Hitler|Hitler]] í Þýskalandi árið 1943. Sonur Borisar, [[Simeon Sachsen-Coburg-Gotha|Símeon 2.]], tók barnungur við krúnunni en var settur af árið 1946, þegar búlgarska keisaradæmið var lagt niður. Þess í stað var [[Alþýðulýðveldið Búlgaría]] stofnað og eftirlifandi sonur Ferdinands, [[Kírill fursti af Preslav|Kírill]], var tekinn af lífi. Þegar Ferdinand heyrði af dauða Kírils sagði hann: „Allt er að hrynja í kringum mig“.<ref name="Aronson202">[[#Aronson1986|Aronson, 1986, ''Crowns In Conflict'']], bls. 202</ref> Hann lést bugaður maður í Bürglaß-Schlösschen 10. september 1948 í Coburg í Bæjaralandi, hinu gamla ættarlandi Sachsen-Coburg-Gotha-ættarinnar. Hinsta ósk Ferdinands var að vera grafin í Búlgaríu og því var líkkista hans geymd ógrafin inni í grafhvelfingu fjölskyldunnar í Kirkju Heilags Ágústínusar í Coburg.<ref name="LoudaT149">[[#Louda1981|Louda, 1981, ''Lines of Succession'']], tafla 149</ref> Það var ekki fyrr en árið 2024 sem kistan var loks grafin í Búlgaríu, skammt frá Sófíu.<ref>{{cite web |title=Mortal Remains of Bulgarian King Ferdinand I Brought to Bulgaria from Germany |url=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/679464-mortal-remains-of-bulgarian-king-ferdinand-i-brought-to-bulgaria-from-germany |website=Bulgarian News Agency |access-date=31 May 2024}}</ref> ==Heimildir== * {{Cite book | last = Aronson | first = Theo | authorlink = Theo Aronson | coauthors = | title = Crowns In Conflict: The Triumph And The Tragedy Of European Monarchy, 1910–1918 | publisher = [[J.Murray]] | year= 1986 | location = London | pages = | url =https://archive.org/details/crownsinconflict0000aron_x8d7 | doi = | isbn = 0719542790 | ref=Aronson1986}} * {{Cite book | last = Finestone | first = Jeffrey | authorlink = Jeffrey Finestone | coauthors = | title = The Last Courts of Europe | publisher = [[J.M.Dent & Sons Ltd]] | year= 1981 | location = London | pages = | url =https://archive.org/details/lastcourtsofeuro0000fine | doi = | isbn = 0460045199 | ref=Finestone1981}} * {{Cite book | last = Louda | first = Jiri | authorlink = Jiri Louda | coauthors = Michael Maclagan | title = Lines of Succession | publisher = [[Orbis Publishing Ltd]] | year= 1981 | location = London | pages = | url =https://archive.org/details/lastcourtsofeuro0000fine | doi = | isbn = 0460045199 | ref=Louda1981}} * {{Cite book | last = Constant | first = Stephen | authorlink = Stephen Constant | coauthors = | title = Foxy Ferdinand, 1861–1948, Tsar of Bulgaria | publisher = [[Sidgwick and Jackson]] | year= 1986 | location = London | pages = | url = | doi = | isbn = 0283985151 | ref=Constant1986}} * {{Cite book | last = Palmer | first = Alan | authorlink = Alan Palmer | coauthors = | title = The Kaiser: Warlord Of The Second Reich | publisher = [[Weidenfeld and Nicolson]] | year= 1978 | location = London | pages = | url =https://archive.org/details/kaiserwarlordofs0000palm | doi = | isbn = 0297773933 | ref=Palmer1978}} ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Fursti Búlgaríu | frá = 7. júlí 1887 | til = 5. október 1908 | fyrir = [[Alexander af Battenberg|Alexander]] | eftir = Hann sjálfur sem keisari | }} {{Erfðatafla | titill = Keisari Búlgaríu | frá = 5. október 1908 | til =3. október 1918 | fyrir = Hann sjálfur sem fursti | eftir = [[Boris 3. Búlgaríukeisari|Boris 3.]] | }} {{Töfluendir}} {{fd|1861|1948}} [[Flokkur:Keisarar Búlgaríu]] [[Flokkur:Sachsen-Coburg-Gotha-ætt]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] 5vzvukalv5o6tw2ji40v3owk6o426gw 0 190976 1962584 2026-05-08T17:01:38Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari]] 1962584 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari]] acc59a88a39azgpgdaosi5s8xzxl1lw 1 190977 1962585 2026-05-08T17:02:33Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill= Ferdinand I av Bulgaria |tungumál=no |id=24632952 }}“ 1962585 wikitext text/x-wiki {{Þýðing |titill= Ferdinand I av Bulgaria |tungumál=no |id=24632952 }} dmbbrwfjuuvrye9hwz2ahvirqw5gyj6 0 190979 1962611 2026-05-09T00:36:10Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „'''Ferdinand 1.''' getur átt við um: * [[Ferdínand 1. de' Medici]] (1549–1609) * [[Ferdinand 1. keisari|Ferdinand 1.]], keisara [[Heilaga rómverska ríkið|Hins heilaga rómverska ríkis]] (1503–1564) * [[Ferdinand 1. Austurríkiskeisari|Ferdinand 1. Austurríkiskeisara]] (1793–1875) * [[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari|Ferdinand 1. Búlgaríukeisara]] (1861–1948) * [[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur|Ferdinand 1. Rúmeníukonung]] (1865–1927) {{aðgrein...“ 1962611 wikitext text/x-wiki '''Ferdinand 1.''' getur átt við um: * [[Ferdínand 1. de' Medici]] (1549–1609) * [[Ferdinand 1. keisari|Ferdinand 1.]], keisara [[Heilaga rómverska ríkið|Hins heilaga rómverska ríkis]] (1503–1564) * [[Ferdinand 1. Austurríkiskeisari|Ferdinand 1. Austurríkiskeisara]] (1793–1875) * [[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari|Ferdinand 1. Búlgaríukeisara]] (1861–1948) * [[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur|Ferdinand 1. Rúmeníukonung]] (1865–1927) {{aðgreining}} hmrpcw1rexqyljemse8yr1nspwt8e5q 1962615 1962611 2026-05-09T00:38:55Z TKSnaevarr 53243 1962615 wikitext text/x-wiki '''Ferdinand 1.''' getur átt við um: * [[Ferdinand 1. keisari|Ferdinand 1.]], keisara [[Heilaga rómverska ríkið|Hins heilaga rómverska ríkis]] (1503–1564) * [[Ferdínand 1. de' Medici]] (1549–1609) * [[Ferdinand 1. Austurríkiskeisari|Ferdinand 1. Austurríkiskeisara]] (1793–1875) * [[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari|Ferdinand 1. Búlgaríukeisara]] (1861–1948) * [[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur|Ferdinand 1. Rúmeníukonung]] (1865–1927) {{aðgreining}} 8j8wl1of3tx7szv8gbkkv14pp6eqlpx 1962617 1962615 2026-05-09T01:09:01Z TKSnaevarr 53243 1962617 wikitext text/x-wiki '''Ferdinand 1.''' getur átt við um: * [[Ferdinand 1. af León]] ({{circa}} 1015–1065) * [[Ferdinand 1. Portúgalskonungur|Ferdinand 1. Portúgalskonung]] (1345–1383) * [[Ferdinand 1. af Napólí]] (1424–1494) * [[Ferdinand 1. keisari|Ferdinand 1.]], keisara [[Heilaga rómverska ríkið|Hins heilaga rómverska ríkis]] (1503–1564) * [[Ferdínand 1. de' Medici]] (1549–1609) * [[Ferdinand 1., konungur Sikileyjanna tveggja|Ferdinand 1., konung Sikileyjanna tveggja]] (1751–1825) * [[Ferdinand 1. Austurríkiskeisari|Ferdinand 1. Austurríkiskeisara]] (1793–1875) * [[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari|Ferdinand 1. Búlgaríukeisara]] (1861–1948) * [[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur|Ferdinand 1. Rúmeníukonung]] (1865–1927) {{aðgreining}} fnc3cp4ku6h3w1xz43hb7yqc1mn3vs2 0 190980 1962612 2026-05-09T00:36:42Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Ferdinand 1.]] 1962612 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Ferdinand 1.]] 0psn04knmpiwn430tzoyevekivl8d20 0 190981 1962613 2026-05-09T00:37:54Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Ferdinand 1.]] 1962613 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Ferdinand 1.]] 0psn04knmpiwn430tzoyevekivl8d20 0 190982 1962614 2026-05-09T00:38:13Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Ferdinand 1.]] 1962614 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Ferdinand 1.]] 0psn04knmpiwn430tzoyevekivl8d20 0 190983 1962620 2026-05-09T01:42:55Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Encyclopædia Britannica]] 1962620 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Encyclopædia Britannica]] pb4m01r0d2jfr9ik5ufide1zoq8rruu 10 190984 1962625 2026-05-09T02:47:44Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Navbox |name = Þjóðhöfðingjar Búlgaríu |title = Þjóðhöfðingjar Búlgaríu (frá 1946) |listclass = hlist |image = {{flag icon|Bulgaria|size=40px}} |state = collapsed |group1 = Alþýðulýðveldið Búlgaría |list1 = * [[Vasíl Kolarov|Kolarov]] * [[Míntsjo Nejtsjev|Nejtsjev]] * [[Georgí Damjanov|Damjanov]] * [[Dímítar Ganev|Ganev]] * [[Georgí Trajkov|Trajkov]] * [[Todor Zhívkov|Zhívkov]] * [[Petar Mladenov|Mladenov]] * Zheljú Zhelev|Zh...“ 1962625 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Þjóðhöfðingjar Búlgaríu |title = Þjóðhöfðingjar Búlgaríu (frá 1946) |listclass = hlist |image = {{flag icon|Bulgaria|size=40px}} |state = collapsed |group1 = Alþýðulýðveldið Búlgaría |list1 = * [[Vasíl Kolarov|Kolarov]] * [[Míntsjo Nejtsjev|Nejtsjev]] * [[Georgí Damjanov|Damjanov]] * [[Dímítar Ganev|Ganev]] * [[Georgí Trajkov|Trajkov]] * [[Todor Zhívkov|Zhívkov]] * [[Petar Mladenov|Mladenov]] * [[Zheljú Zhelev|Zhelev]] |group2 = [[History of Bulgaria (1990–present)|Republic of Bulgaria]] |list2 = * [[Zheljú Zhelev|Zhelev]] * [[Petar Stojanov|Stojanov]] * [[Georgí Parvanov|Parvanov]] * [[Rosen Plevnelíev|Plevnelíev]] * [[Rúmen Radev|Radev]] * [[Ílíjana Jotova|Jotova]] }}<noinclude>[[Flokkur:Stjórnmálasnið]]</noinclude> bhjua0x7a7uwwec45u6209kpebhpewe 1962626 1962625 2026-05-09T02:48:29Z TKSnaevarr 53243 1962626 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Þjóðhöfðingjar Búlgaríu |title = Þjóðhöfðingjar Búlgaríu (frá 1946) |listclass = hlist |image = {{flagicon|Búlgaría|size=40px}} |state = collapsed |group1 = Alþýðulýðveldið Búlgaría |list1 = * [[Vasíl Kolarov|Kolarov]] * [[Míntsjo Nejtsjev|Nejtsjev]] * [[Georgí Damjanov|Damjanov]] * [[Dímítar Ganev|Ganev]] * [[Georgí Trajkov|Trajkov]] * [[Todor Zhívkov|Zhívkov]] * [[Petar Mladenov|Mladenov]] * [[Zheljú Zhelev|Zhelev]] |group2 = Lýðveldið Búlgaría |list2 = * [[Zheljú Zhelev|Zhelev]] * [[Petar Stojanov|Stojanov]] * [[Georgí Parvanov|Parvanov]] * [[Rosen Plevnelíev|Plevnelíev]] * [[Rúmen Radev|Radev]] * [[Ílíjana Jotova|Jotova]] }}<noinclude>[[Flokkur:Stjórnmálasnið]]</noinclude> h2j9cs1xqdu51i9og7yd9samtm5p7qr 14 190985 1962647 2026-05-09T11:36:10Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:1565]] [[Flokkur:Stofnað á 16. öld]]“ 1962647 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:1565]] [[Flokkur:Stofnað á 16. öld]] 50w2rq3r87xs8ccv0wmdw59lt6ux2sp