Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3630 1962658 1959154 2026-05-09T13:43:51Z TKSnaevarr 53243 /* Aðildarríki */ 1962658 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök |nafn =Atlantshafsbandalagið<br>{{small|''North Atlantic Treaty Organization''}}<br>{{small|''Organisation du traité de l'Atlantique nord''}} |bakgrunnslitur = |mynd =Flag of NATO.svg |myndaheiti =Fáni |kort =North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg |kortastærð=200px |kortaheiti=Aðildarríki (2024) sjást hér grænlituð. |skammstöfun=NATO (enska); OTAN (franska) |einkennisorð=''Animus in consulendo liber'' |undanfari= |framhald= |stofnun={{start date and age|1949|4|4}} |gerð=Hernaðarbandalag |staða= |markmið= |höfuðstöðvar={{BEL}} [[Brussel]], Belgíu |staðsetning= |hnit= |markaðsvæði= |meðlimir={{Collapsible list |titlestyle= background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title= 32 |{{ALB}} [[Albanía]] |{{USA}} [[Bandaríkin]] |{{BEL}} [[Belgía]] |{{UK}} [[Bretland]] |{{BGR}} [[Búlgaría]] |{{DNK}} [[Danmörk]] |{{EST}} [[Eistland]] |{{FIN}} [[Finnland]] |{{FRA}} [[Frakkland]] |{{GRC}} [[Grikkland]] |{{NLD}} [[Holland]] |{{ISL}} [[Ísland]] |{{ITA}} [[Ítalía]] |{{CAN}} [[Kanada]] |{{HRV}} [[Króatía]] |{{LVA}} [[Lettland]] |{{LTU}} [[Litáen]] |{{LUX}} [[Lúxemborg]] |{{MKD}} [[Norður-Makedónía]] |{{NOR}} [[Noregur]] |{{POL}} [[Pólland]] |{{PRT}} [[Portúgal]] |{{ROU}} [[Rúmenía]] |{{SVK}} [[Slóvakía]] |{{SVN}} [[Slóvenía]] |{{ESP}} [[Spánn]] |{{MNE}} [[Svartfjallaland]] |{{SWE}} [[Svíþjóð]] |{{CZE}} [[Tékkland]] |{{TUR}} [[Tyrkland]] |{{HUN}} [[Ungverjaland]] |{{DEU}} [[Þýskaland]]}} |tungumál=[[Enska]], [[franska]] |titill_leiðtoga = Framkvæmdastjóri |nafn_leiðtoga = [[Mark Rutte]] |titill_leiðtoga2 = Yfirmaður hermálanefndarinnar |nafn_leiðtoga2 = [[Giuseppe Cavo Dragone]] |titill_leiðtoga3 = Yfirmaður Evrópuherstjórnarinnar |nafn_leiðtoga3 = [[Christopher G. Cavoli]] |titill_leiðtoga4 = Yfirmaður herstjórnarmiðstöðvarinnar |nafn_leiðtoga4 = [[Pierre Vandier]] |forstöðumaður= |lykilmenn= |móðurfélag= |fjöldi starfsfólks= |fjöldi sjálfboðaliða= |vefsíða=[https://www.nato.int www.nato.int] }} '''Atlantshafsbandalagið''' (einnig '''NATO''' eða '''NATÓ''' eftir [[enska|enskri]] [[skammstöfun]] á nafni þess: ''North Atlantic Treaty Organisation''; eða '''OTAN''' eftir [[franska|franskri]] skammstöfun á heiti þess: ''l'Organisation du traité de l'Atlantique nord'') er [[hernaðarbandalag]] með 32 aðildarríki þar sem 30 eru í [[Evrópa|Evrópu]] og 2 í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Bandalagið var stofnað í kjölfar [[síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldar]] við upphaf [[kalda stríðið|kalda stríðsins]]. Skrifað var undir stofnsáttmála bandalagsins í [[Washington D.C.]] [[4. apríl]] [[1949]]. Kjarninn í stofnsáttmála bandalagsins er að aðildarríki skuldbinda sig til að tryggja [[sameiginlegar varnir]] hvers annars ef utanaðkomandi aðili ræðst á eitthvert þeirra. Þetta er inntak 5. greinar samningsins þar sem kveðið er á um að árás á eitt aðildarríki jafngildi árás á þau öll. Fimmta greinin var hugsuð til að gera [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] það ljóst að innrás inn í [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]] jafngilti stríðsyfirlýsingu við [[Bandaríkin]] og allan hernaðarmátt þeirra. Á móti stofnuðu Sovétríkin ásamt bandamönnum sínum í [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] [[Varsjárbandalagið]]. Hernaðarbandalögin tvö léku síðan aðalhlutverk í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]] og því vígbúnaðarkapphlaupi og kjarnorkuvopnavæðingu sem einkenndu það. Innrás Sovétmanna í Vestur-Evrópu varð aldrei að veruleika. Eftir [[upplausn Sovétríkjanna]] árið 1991 breyttist hlutverk bandalagsins, sem hóf sína fyrstu stóru hernaðaríhlutun í [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]] (1992-1995) og [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] (1995). 5. grein NATO-samningsins var virkjuð í fyrsta sinn 12. september 2001 eftir [[Hryðjuverkin 11. september 2001|hryðjuverkaárás]] á Bandaríkin. Það leiddi til hernaðaríhlutunar í [[Afganistan]] með [[Alþjóðaliðið|Alþjóðaliðinu]]. Bandalagið hefur síðan þá tekið þátt í ýmsum aðgerðum, eins og [[herþjálfun]] [[Íraksher]]s og [[herlögregla Íraks|herlögreglu Íraks]], hernaðaraðgerðum í [[Líbía|Líbíu]] 2011, og baráttu gegn [[sjórán]]um í [[Sómalía|Sómalíu]]. Frá lokum kalda stríðsins hafa sextán aðildarríki bæst við, þar á meðal fyrrum aðildarríki Varsjárbandalagsins og fyrrum [[sovétlýðveldi]]. Atlantshafsbandalagið hefur átt í margvíslegu samstarfi við [[Rússland]], en rússneskir ráðamenn hafa sagt útþenslu bandalagsins í austur vera ógn við öryggishagsmuni Rússlands. Rússland er andsnúið mögulegri aðild [[Úkraína|Úkraínu]] að NATO. [[Innlimun Rússlands á Krímskaga]] 2014 vakti hörð viðbrögð frá bandalaginu sem lagði aukna áherslu á sameiginlegar varnir aðildarríkjanna. [[Innrás Rússa í Úkraínu]] 2022 fékk NATO til að efla varnir á austurlandamærum bandalagsins. Hún olli því líka að Finnland og Svíþjóð hurfu frá hlutleysisstefnu sinni og sóttu um aðild að bandalaginu. Atlantshafsbandalagið lítur á Úkraínu, Bosníu og Hersegóvínu og [[Georgía|Georgíu]] sem umsóknarríki. Höfuðstöðvar Atlantshafsbandalagsins eru í [[Brussel]] í Belgíu, en [[Herstjórnarmiðstöð NATO í Evrópu]] er nálægt [[Mons]]. Samanlagt ráða aðildarríki NATO yfir herstyrk sem nemur 3,5 milljón hermönnum og borgaralegu starfsfólki. Samanlögð fjárframlög þeirra til hernaðarmála nema rúmlega helmingi af samanlögðum hernaðarútgjöldum allra ríkja heims. Árið 2025 samþykktu öll aðildarríkin að verja hvert um sig 5% af landsframleiðslu til varnarmála.<ref>{{cite web|url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49198.htm|title=Defence expenditures and NATO’s 5% commitment|website=Nato|date=27. ágúst 2025}}</ref> == Aðildarríki == {{div col|colwidth=13em}} * {{flag|Bandaríkin}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"|Stofnfélagar (1949).}} * {{flag|Belgía}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Bretland}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Danmörk}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Frakkland}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Holland}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Ísland}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Ítalía}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Kanada}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Lúxemborg}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Noregur}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Portúgal}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Grikkland}} (1952) * {{flag|Tyrkland}} (1952) * {{flag|Þýskaland}} (1955) {{efn|Þýskaland gekk í sambandið sem [[Vestur-Þýskaland]]. Landsvæðið sem áður var [[Austur-Þýskaland]] varð hluti af NATÓ með sameiningu þýsku ríkjanna árið 1990.}} * {{flag|Spánn}} (1982) * {{flag|Pólland}} (1999) * {{flag|Tékkland}} (1999) * {{flag|Ungverjaland}} (1999) * {{flag|Búlgaría}} (2004) * {{flag|Eistland}} (2004) * {{flag|Lettland}} (2004) * {{flag|Litáen}} (2004) * {{flag|Rúmenía}} (2004) * {{flag|Slóvakía}} (2004) * {{flag|Slóvenía}} (2004) * {{flag|Albanía}} (2009) * {{flag|Króatía}} (2009) * {{flag|Svartfjallaland}} (2017) * {{flag|Norður-Makedónía}} (2020) * {{flag|Finnland}} (2023){{efn|name="scandi"|Svíþjóð og Finnland sóttu um aðild að bandalaginu eftir [[innrás Rússa í Úkraínu 2022]]. Finnland fékk inngöngu 4. apríl, 2023 og Svíþjóð 7. mars, 2024.}} * {{flag|Svíþjóð}} (2024){{efn|name="scandi"}} {{div col end}} {{notelist}} == Aðild Íslands == Lög um inngöngu Íslands í NATO voru samþykkt á [[Alþingi]], [[30. mars]] [[1949]]. Þau voru mjög umdeild og [[Óeirðirnar á Austurvelli 1949|talsverðar óeirðir]] urðu í sambandi við samþykkt þeirra á [[Austurvöllur|Austurvelli]].<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/1704266|title=Misminni frá marslokum 1949|year=6. júní 1989|journal=Morgunblaðið|page=45|author=Daníel Daníelsson}}</ref> Andstæðingar NATO-aðildar kröfðust þjóðaratkvæðis um þetta mikilvæga mál en ekki var orðið við því. Hins vegar var því lofað að aldrei yrði erlendur her á íslenskri grundu á friðartímum. NATO ásamt [[Bandaríkjaher]] rak [[Keflavíkurstöðin|Keflavíkurherstöðina]] á [[Miðnesheiði]] frá [[1951]] til [[2006]]. Fastanefnd Íslands hjá Atlantshafsbandalaginu var stofnuð árið 1952, þegar Atlantshafsráðið var stofnað með höfuðstöðvar í París. Höfuðstöðvarnar og fastanefndin fluttu til Brussel árið 1967.<ref>{{cite web|url=https://www.stjornarradid.is/sendiskrifstofur/fastanefnd-islands-hja-atlantshafsbandalaginu/um-sendiskrifstofu/|title=Um fastanefndina|website=Stjórnarráðið|access-date=10.10.2025}}</ref> Árið 1966 var ráðinn sérstakur [[upplýsingafulltrúi]] NATO á Íslandi. [[Magnús Þórðarson]], fyrrum blaðamaður hjá ''Morgunblaðinu'' gegndi því starfi til dauðadags 1992. Hann var jafnframt stjórnarmaður í [[Varðberg]]i og [[Samtök um vestræna samvinnu|Samtökum um vestræna samvinnu]].<ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2529753|title=Barátta milli góðs og ills : NATO-Mangi slær ekki af|pages=22-23|journal=Dagblaðið Vísir|year=23. maí 1987}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=981848|title=Það er enginn hlutlaus nema hóran|author=Ómar Friðriksson|journal=Helgarpósturinn|year=25. október 1984|pages=16-17}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.nato.int Vefur Atlantshafsbandalagsins] * [https://www.stjornarradid.is/sendiskrifstofur/fastanefnd-islands-hja-atlantshafsbandalaginu/ Fastanefnd Íslands hjá NATO.] * [https://www.youtube.com/watch?v=IBNZbqPMrgw ''The Atlantic Community: Iceland'']. Heimildarmynd frá Atlantshafsbandalaginu um Ísland 1955. {{Atlantshafsbandalagið}} {{Kalda stríðið}} {{s|1949}} {{stubbur}} [[Flokkur:Alþjóðastofnanir]] [[Flokkur:Atlantshafsbandalagið| ]] [[Flokkur:Hernaðarbandalög]] acvoa106qaesyruwkakcjqumacv4emb 1962659 1962658 2026-05-09T13:45:33Z TKSnaevarr 53243 1962659 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök |nafn =Atlantshafsbandalagið<br>{{small|''North Atlantic Treaty Organization''}}<br>{{small|''Organisation du traité de l'Atlantique nord''}} |bakgrunnslitur = |mynd =Flag of NATO.svg |myndaheiti =Fáni |kort =North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg |kortastærð=200px |kortaheiti=Aðildarríki (2024) sjást hér grænlituð. |skammstöfun=NATO (enska); OTAN (franska) |einkennisorð=''Animus in consulendo liber'' |undanfari= |framhald= |stofnun={{start date and age|1949|4|4}} |gerð=Hernaðarbandalag |staða= |markmið= |höfuðstöðvar={{BEL}} [[Brussel]], Belgíu |staðsetning= |hnit= |markaðsvæði= |meðlimir={{Collapsible list |titlestyle= background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title= 32 |{{ALB}} [[Albanía]] |{{USA}} [[Bandaríkin]] |{{BEL}} [[Belgía]] |{{UK}} [[Bretland]] |{{BGR}} [[Búlgaría]] |{{DNK}} [[Danmörk]] |{{EST}} [[Eistland]] |{{FIN}} [[Finnland]] |{{FRA}} [[Frakkland]] |{{GRC}} [[Grikkland]] |{{NLD}} [[Holland]] |{{ISL}} [[Ísland]] |{{ITA}} [[Ítalía]] |{{CAN}} [[Kanada]] |{{HRV}} [[Króatía]] |{{LVA}} [[Lettland]] |{{LTU}} [[Litáen]] |{{LUX}} [[Lúxemborg]] |{{MKD}} [[Norður-Makedónía]] |{{NOR}} [[Noregur]] |{{POL}} [[Pólland]] |{{PRT}} [[Portúgal]] |{{ROU}} [[Rúmenía]] |{{SVK}} [[Slóvakía]] |{{SVN}} [[Slóvenía]] |{{ESP}} [[Spánn]] |{{MNE}} [[Svartfjallaland]] |{{SWE}} [[Svíþjóð]] |{{CZE}} [[Tékkland]] |{{TUR}} [[Tyrkland]] |{{HUN}} [[Ungverjaland]] |{{DEU}} [[Þýskaland]]}} |tungumál=[[Enska]], [[franska]] |titill_leiðtoga = Framkvæmdastjóri |nafn_leiðtoga = [[Mark Rutte]] |titill_leiðtoga2 = Yfirmaður hermálanefndarinnar |nafn_leiðtoga2 = [[Giuseppe Cavo Dragone]] |titill_leiðtoga3 = Yfirmaður Evrópuherstjórnarinnar |nafn_leiðtoga3 = [[Alexus Grynkewich]] |titill_leiðtoga4 = Yfirmaður herstjórnarmiðstöðvarinnar |nafn_leiðtoga4 = [[Pierre Vandier]] |forstöðumaður= |lykilmenn= |móðurfélag= |fjöldi starfsfólks= |fjöldi sjálfboðaliða= |vefsíða={{URL|www.nato.int}} }} '''Atlantshafsbandalagið''' (einnig '''NATO''' eða '''NATÓ''' eftir [[enska|enskri]] [[skammstöfun]] á nafni þess: ''North Atlantic Treaty Organisation''; eða '''OTAN''' eftir [[franska|franskri]] skammstöfun á heiti þess: ''l'Organisation du traité de l'Atlantique nord'') er [[hernaðarbandalag]] með 32 aðildarríki þar sem 30 eru í [[Evrópa|Evrópu]] og 2 í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Bandalagið var stofnað í kjölfar [[síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldar]] við upphaf [[kalda stríðið|kalda stríðsins]]. Skrifað var undir stofnsáttmála bandalagsins í [[Washington D.C.]] [[4. apríl]] [[1949]]. Kjarninn í stofnsáttmála bandalagsins er að aðildarríki skuldbinda sig til að tryggja [[sameiginlegar varnir]] hvers annars ef utanaðkomandi aðili ræðst á eitthvert þeirra. Þetta er inntak 5. greinar samningsins þar sem kveðið er á um að árás á eitt aðildarríki jafngildi árás á þau öll. Fimmta greinin var hugsuð til að gera [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] það ljóst að innrás inn í [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]] jafngilti stríðsyfirlýsingu við [[Bandaríkin]] og allan hernaðarmátt þeirra. Á móti stofnuðu Sovétríkin ásamt bandamönnum sínum í [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] [[Varsjárbandalagið]]. Hernaðarbandalögin tvö léku síðan aðalhlutverk í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]] og því vígbúnaðarkapphlaupi og kjarnorkuvopnavæðingu sem einkenndu það. Innrás Sovétmanna í Vestur-Evrópu varð aldrei að veruleika. Eftir [[upplausn Sovétríkjanna]] árið 1991 breyttist hlutverk bandalagsins, sem hóf sína fyrstu stóru hernaðaríhlutun í [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]] (1992-1995) og [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] (1995). 5. grein NATO-samningsins var virkjuð í fyrsta sinn 12. september 2001 eftir [[Hryðjuverkin 11. september 2001|hryðjuverkaárás]] á Bandaríkin. Það leiddi til hernaðaríhlutunar í [[Afganistan]] með [[Alþjóðaliðið|Alþjóðaliðinu]]. Bandalagið hefur síðan þá tekið þátt í ýmsum aðgerðum, eins og [[herþjálfun]] [[Íraksher]]s og [[herlögregla Íraks|herlögreglu Íraks]], hernaðaraðgerðum í [[Líbía|Líbíu]] 2011, og baráttu gegn [[sjórán]]um í [[Sómalía|Sómalíu]]. Frá lokum kalda stríðsins hafa sextán aðildarríki bæst við, þar á meðal fyrrum aðildarríki Varsjárbandalagsins og fyrrum [[sovétlýðveldi]]. Atlantshafsbandalagið hefur átt í margvíslegu samstarfi við [[Rússland]], en rússneskir ráðamenn hafa sagt útþenslu bandalagsins í austur vera ógn við öryggishagsmuni Rússlands. Rússland er andsnúið mögulegri aðild [[Úkraína|Úkraínu]] að NATO. [[Innlimun Rússlands á Krímskaga]] 2014 vakti hörð viðbrögð frá bandalaginu sem lagði aukna áherslu á sameiginlegar varnir aðildarríkjanna. [[Innrás Rússa í Úkraínu]] 2022 fékk NATO til að efla varnir á austurlandamærum bandalagsins. Hún olli því líka að Finnland og Svíþjóð hurfu frá hlutleysisstefnu sinni og sóttu um aðild að bandalaginu. Atlantshafsbandalagið lítur á Úkraínu, Bosníu og Hersegóvínu og [[Georgía|Georgíu]] sem umsóknarríki. Höfuðstöðvar Atlantshafsbandalagsins eru í [[Brussel]] í Belgíu, en [[Herstjórnarmiðstöð NATO í Evrópu]] er nálægt [[Mons]]. Samanlagt ráða aðildarríki NATO yfir herstyrk sem nemur 3,5 milljón hermönnum og borgaralegu starfsfólki. Samanlögð fjárframlög þeirra til hernaðarmála nema rúmlega helmingi af samanlögðum hernaðarútgjöldum allra ríkja heims. Árið 2025 samþykktu öll aðildarríkin að verja hvert um sig 5% af landsframleiðslu til varnarmála.<ref>{{cite web|url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49198.htm|title=Defence expenditures and NATO’s 5% commitment|website=Nato|date=27. ágúst 2025}}</ref> == Aðildarríki == {{div col|colwidth=13em}} * {{flag|Bandaríkin}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"|Stofnfélagar (1949).}} * {{flag|Belgía}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Bretland}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Danmörk}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Frakkland}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Holland}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Ísland}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Ítalía}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Kanada}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Lúxemborg}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Noregur}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Portúgal}} (1949) {{efn|name="stofnfelagar"}} * {{flag|Grikkland}} (1952) * {{flag|Tyrkland}} (1952) * {{flag|Þýskaland}} (1955) {{efn|Þýskaland gekk í sambandið sem [[Vestur-Þýskaland]]. Landsvæðið sem áður var [[Austur-Þýskaland]] varð hluti af NATÓ með sameiningu þýsku ríkjanna árið 1990.}} * {{flag|Spánn}} (1982) * {{flag|Pólland}} (1999) * {{flag|Tékkland}} (1999) * {{flag|Ungverjaland}} (1999) * {{flag|Búlgaría}} (2004) * {{flag|Eistland}} (2004) * {{flag|Lettland}} (2004) * {{flag|Litáen}} (2004) * {{flag|Rúmenía}} (2004) * {{flag|Slóvakía}} (2004) * {{flag|Slóvenía}} (2004) * {{flag|Albanía}} (2009) * {{flag|Króatía}} (2009) * {{flag|Svartfjallaland}} (2017) * {{flag|Norður-Makedónía}} (2020) * {{flag|Finnland}} (2023){{efn|name="scandi"|Svíþjóð og Finnland sóttu um aðild að bandalaginu eftir [[innrás Rússa í Úkraínu 2022]]. Finnland fékk inngöngu 4. apríl, 2023 og Svíþjóð 7. mars, 2024.}} * {{flag|Svíþjóð}} (2024){{efn|name="scandi"}} {{div col end}} {{notelist}} == Aðild Íslands == Lög um inngöngu Íslands í NATO voru samþykkt á [[Alþingi]], [[30. mars]] [[1949]]. Þau voru mjög umdeild og [[Óeirðirnar á Austurvelli 1949|talsverðar óeirðir]] urðu í sambandi við samþykkt þeirra á [[Austurvöllur|Austurvelli]].<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/1704266|title=Misminni frá marslokum 1949|year=6. júní 1989|journal=Morgunblaðið|page=45|author=Daníel Daníelsson}}</ref> Andstæðingar NATO-aðildar kröfðust þjóðaratkvæðis um þetta mikilvæga mál en ekki var orðið við því. Hins vegar var því lofað að aldrei yrði erlendur her á íslenskri grundu á friðartímum. NATO ásamt [[Bandaríkjaher]] rak [[Keflavíkurstöðin|Keflavíkurherstöðina]] á [[Miðnesheiði]] frá [[1951]] til [[2006]]. Fastanefnd Íslands hjá Atlantshafsbandalaginu var stofnuð árið 1952, þegar Atlantshafsráðið var stofnað með höfuðstöðvar í París. Höfuðstöðvarnar og fastanefndin fluttu til Brussel árið 1967.<ref>{{cite web|url=https://www.stjornarradid.is/sendiskrifstofur/fastanefnd-islands-hja-atlantshafsbandalaginu/um-sendiskrifstofu/|title=Um fastanefndina|website=Stjórnarráðið|access-date=10.10.2025}}</ref> Árið 1966 var ráðinn sérstakur [[upplýsingafulltrúi]] NATO á Íslandi. [[Magnús Þórðarson]], fyrrum blaðamaður hjá ''Morgunblaðinu'' gegndi því starfi til dauðadags 1992. Hann var jafnframt stjórnarmaður í [[Varðberg]]i og [[Samtök um vestræna samvinnu|Samtökum um vestræna samvinnu]].<ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2529753|title=Barátta milli góðs og ills : NATO-Mangi slær ekki af|pages=22-23|journal=Dagblaðið Vísir|year=23. maí 1987}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=981848|title=Það er enginn hlutlaus nema hóran|author=Ómar Friðriksson|journal=Helgarpósturinn|year=25. október 1984|pages=16-17}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.nato.int Vefur Atlantshafsbandalagsins] * [https://www.stjornarradid.is/sendiskrifstofur/fastanefnd-islands-hja-atlantshafsbandalaginu/ Fastanefnd Íslands hjá NATO.] * [https://www.youtube.com/watch?v=IBNZbqPMrgw ''The Atlantic Community: Iceland'']. Heimildarmynd frá Atlantshafsbandalaginu um Ísland 1955. {{Atlantshafsbandalagið}} {{Kalda stríðið}} {{s|1949}} {{stubbur}} [[Flokkur:Alþjóðastofnanir]] [[Flokkur:Atlantshafsbandalagið| ]] [[Flokkur:Hernaðarbandalög]] kpv6prqn4nso3yv2txi5kyfg43e7e5l 0 4184 1962651 1961356 2026-05-09T12:19:52Z TKSnaevarr 53243 1962651 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Ungverjaland | nafn_á_frummáli = Magyarország | nafn_í_eignarfalli = Ungverjalands | fáni = Flag of Hungary.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Hungary.png | staðsetningarkort = EU-Hungary.svg | tungumál = [[ungverska]] | höfuðborg = [[Búdapest]] | stjórnarfar = þingbundið [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Ungverjalands|Forseti]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Ungverjalands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Tamás Sulyok]] | nafn_leiðtoga2 = [[Péter Magyar]] | ESBaðild=[[1. maí]] [[2004]] | stærðarsæti = 108 | flatarmál = 93.030 | hlutfall_vatns = 0,74 | mannfjöldaár = 2021 | mannfjöldasæti = 91 | fólksfjöldi = 9.730.000<ref>{{cite web|url=http://www.ksh.hu/pls/ksh/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_wdsd003c.html|title=STADAT – 1.1. Népesség, népmozgalom (1941–)|website=www.ksh.hu|access-date=12. júní 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620140533/http://www.ksh.hu/docs/hun/xstadat/xstadat_eves/i_wnt001c.html|archive-date=20. júní 2019|url-status=live}}</ref> | VLF_ár = 2020 | VLF = 316,342 <ref name="IMFWEOHU">{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2020/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=107&pr.y=18&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=944&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database, October 2020|publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=20. október 2020}}</ref> | VLF_sæti = 53 | VLF_á_mann = 32.434 | VLF_á_mann_sæti = 41 | VÞL = {{hækkun}} 0.854 | VÞL_ár = 2019 | VÞL_sæti = 40 | íbúar_á_ferkílómetra = 105 | staða = [[Stofnun]] | atburður1 = [[Ungverska konungdæmið]] | dagsetning1 = Desember [[1000]] | gjaldmiðill = [[Ungversk fórinta|Ungversk fórinta (Ft)]] (HUF) | tímabelti = [[UTC]]+1 (UTC+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Himnusz]] | tld = hu | símakóði = 36 }} '''Ungverjaland''' ([[ungverska]]: ''Magyarország'') er [[landlukt land]] í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]], rétt austan [[Alpafjöll|Alpafjalla]]. Það er rúmlega 93 þús km² að stærð og á landamæri að [[Slóvakía|Slóvakíu]] í norðri, [[Úkraína|Úkraínu]] í norðaustri, [[Rúmenía|Rúmeníu]] í austri og suðaustri, [[Serbía|Serbíu]] í suðri, [[Króatía|Króatíu]] og [[Slóvenía|Slóveníu]] í suðvestri og [[Austurríki]] í vestri. Íbúar eru 10 milljónir og teljast flestir til [[Ungverjar|Ungverja]], en þar býr líka stór minnihlutahópur [[Rómafólk]]s. [[Ungverska]] er opinbert tungumál í landinu. Það er stærsta [[úrölsk mál|úralska málið]] og eitt af fáum Evrópumálum sem ekki tilheyrir [[indóevrópsk mál|indóevrópsku málaættinni]].<ref>{{cite web |url=http://www.helsinki.fi/~tasalmin/fu.html |title=Uralic (Finno-Ugrian) languages, Classification of the Uralic (Finno-Ugrian) languages, with present numbers of speakers and areas of distribution (last updated 24 September 201)|date=6 June 2017 |publisher=helsinki.fi|access-date=6 June 2017}}</ref> Höfuðborg landsins og stærsta borgin er [[Búdapest]], en aðrar stórar borgir eru meðal annars [[Debrecen]], [[Szeged]], [[Miskolc]], [[Pécs]] og [[Győr]]. Ýmsar þjóðir hafa byggt landið sem í dag er Ungverjaland, þar á meðal [[Keltar]], [[Rómaveldi|Rómverjar]], [[Germanar]], [[Húnar]], [[Vestur-Slavar]] og [[Avarar]]. Fyrsta ungverska ríkið var stofnað seint á 9. öld þegar [[Ungverjar]] lögðu karpatísku sléttuna undir sig undir stjórn [[Árpád]]s.<ref>{{cite web |url=https://mek.oszk.hu/09100/09132/09132.pdf |title=Hungary in the Carpathian Basin|date=6 June 2017 |publisher=Lajos Gubcsi, PhD|access-date=6 June 2017}}</ref><ref name='Acta orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae'>{{cite book|title=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae|url=https://books.google.com/books?id=kNkTAQAAMAAJ|volume=36|year=1982|publisher=Magyar Tudományos Akadémia (Hungarian Academy of Sciences)|page=419}}</ref> Barnabarn hans, [[Stefán 1. Ungverjalandskonungur|Stefán 1.]], gerði landið að [[konungsríkið Ungverjaland|kristnu konungsríki]]. Á 12. öld var Ungverjaland orðið að öflugu ríki sem náði hátindi sínum á 15. öld.<ref>Kristó Gyula – Barta János – Gergely Jenő: Magyarország története előidőktől 2000-ig, Pannonica Kiadó, Budapest, 2002, {{ISBN|963-9252-56-5}}, p. 687, pp. 37, pp. 113.</ref> Eftir [[orrustan við Mohács|orrustuna við Mohács]] árið 1526 var landið að hluta hernumið af [[Tyrkjaveldi]] (1541-1699). Í upphafi 18. aldar varð Ungverjaland hluti af ríki [[Habsborgarar|Habsborgara]] og seinna hluti af [[Austurrísk-ungverska keisaradæmið|Austurrísk-ungverska keisaradæminu]] sem var stórveldi í Evrópu fram á 20. öld.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/place/Austria-Hungary |title=Austria-Hungary, HISTORICAL EMPIRE, EUROPE|date=6 June 2017 |work=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=6 June 2017}}</ref> Austurríki-Ungverjaland leystist upp eftir [[fyrri heimsstyrjöld]] og núverandi landamæri Ungverjalands voru staðfest með [[Trianon-samningurinn|Trianon-samningnum]], sem leiddi til missis 71% af landsvæðinu og 58% af íbúunum.<ref>{{cite book| author = Richard C. Frucht| title = Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture| url = https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C| date = 31 December 2004| publisher = ABC-CLIO| isbn = 978-1-57607-800-6| page = 360 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Trianon, Treaty of|url=https://www.encyclopedia.com/doc/1E1-TrianonTr.html|work=[[The Columbia Encyclopedia]]|year=2009}}</ref><ref>{{cite web | title= Text of the Treaty, Treaty of Peace Between The Allied and Associated Powers and Hungary And Protocol and Declaration, Signed at Trianon June 4, 1920| url= https://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Trianon|access-date=10 June 2009}}</ref> Eftir róstusöm [[millistríðsárin|millistríðsár]] gerðist Ungverjaland bandamaður [[Öxulveldin|Öxulveldanna]] í [[síðari heimsstyrjöld]] þar sem mannfall og eyðilegging varð mikil.<ref name="Montgomery">[http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&bookid=7&pre=1 ''Hungary: The Unwilling Satellite''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216070442/http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&bookid=7&pre=1 |date=16 February 2007 }} [https://kapos.hu/hirek/kis_szines/2018-06-16/megerkezett_az_idei_balaton_sound_himnusza.html John F. Montgomery, ''Hungary: The Unwilling Satellite''.] Devin-Adair Company, New York, 1947. Reprint: Simon Publications, 2002.</ref><ref name="Thomas, pg. 11">Thomas, ''The Royal Hungarian Army in World War II'', pg. 11</ref> Eftir stríð var Ungverjaland á áhrifasvæði [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] sem leiddi til stofnunar [[Alþýðulýðveldið Ungverjaland|Alþýðulýðveldisins Ungverjalands]]. Eftir [[Uppreisnin í Ungverjalandi|uppreisnina í Ungverjalandi]] árið 1956 réðust Sovétríkin inn í landið og komið var á [[gúllaskommúnismi|kommúnistastjórn]] sem var eilítið frjálslegri en í öðrum ríkjum [[Austurblokkin|Austurblokkarinnar]]. Niðurrif landamæragirðinga í Ungverjalandi 1989 flýtti fyrir hruni Austurblokkarinnar og upplausn Sovétríkjanna.<ref>{{cite news | last = Hanrahan | first = Brian | author-link = Brian Hanrahan | title = Hungary's Role in the 1989 Revolutions | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/8036685.stm | work = [[BBC News]] | date = 9 May 2009 }}</ref> Þann 23. október 1989 var [[lýðræði]] endurreist í landinu.<ref>{{Cite journal | title = 1989. évi XXXI. törvény az Alkotmány módosításáról | trans-title = Act XXXI of 1989 on the Amendment of the Constitution | journal = Magyar Közlöny | publisher = Pallas Lap- és Könyvkiadó Vállalat | location = Budapest | volume = 44 | issue = 74 | page = 1219 | language = hu | date = 23 October 1989}}</ref> Ungverjaland gerðist aðili að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] árið 2004 og hefur verið hluti af [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðinu]] frá 2007.<ref>{{cite web|date=6 June 2017|title=Benefits of EU Membership|url=http://www.mkik.hu/en/magyar-kereskedelmi-es-iparkamara/benefits-of-eu-membership-2630|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608120246/http://www.mkik.hu/en/magyar-kereskedelmi-es-iparkamara/benefits-of-eu-membership-2630|archive-date=8 June 2017|access-date=6 June 2017|publisher=Hungarian Chamber of Commerce and Industry}}</ref> Á alþjóðavettvangi telst Ungverjaland til [[miðveldi|miðvelda]], aðallega vegna menningarlegra og efnahagslegra áhrifa landsins í sínum heimshluta.<ref>{{Cite journal|last1=Higgott|first1=Richard A.|last2=Cooper|first2=Andrew Fenton|date=1990|title=Middle Power Leadership and Coalition Building: Australia, the Cairns Group, and the Uruguay Round of Trade Negotiations|url=https://www.jstor.org/stable/2706854|journal=International Organization|volume=44|issue=4|pages=589–632|doi=10.1017/S0020818300035414|jstor=2706854|s2cid=153563278 |issn=0020-8183}}</ref> Landið er [[hátekjuland]] sem situr hátt á [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]], með [[ókeypis heilbrigðisþjónusta|ókeypis heilbrigðisþjónustu]] og [[framhaldsmenntun]].<ref name="auto">{{cite journal|author=OECD|date=27 June 2013|title=OECD Health Data: Social protection|journal=OECD Health Statistics (Database)|doi=10.1787/data-00544-en|url= http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/data/oecd-health-statistics/oecd-health-data-social-protection_data-00544-en|access-date=14 July 2013}}</ref><ref name="europa">{{cite web | url=http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/facts_and_figures/compulsory_education_EN.pdf | archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20131106181321/http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/facts_and_figures/compulsory_education_EN.pdf | url-status=dead | archive-date=6 nóvember 2013 | title=Compulsory Education in Europe 2013/2014 | publisher=European commission | access-date=19 May 2014 | author=Eurydice }}</ref> Ungverjaland á sér langa afrekasögu í myndlist, tónlist, bókmenntum, íþróttum, vísindum og tækni.<ref>{{cite news | url = http://mta.hu/english/hungarys-nobel-prize-winners-106018 | work = [[Hungarian Academy of Sciences]] | title = Hungary's Nobel Prize Winners, 13 Hungarian win Nobel Prize yet | access-date = 2 April 2022 }}</ref><ref>{{cite news | title = Population per Gold Medal. Hungary has the second highest gold medal per capita in the world. All together it has 175 gold medal until 2016. | url = http://www.medalspercapita.com/#golds-per-capita:all-time | work = medalspercapita.com | access-date = 2022-08-19 | archive-date = 2017-07-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170730144712/http://www.medalspercapita.com/#golds-per-capita:all-time | url-status = dead }}</ref><ref name="Britannic .=">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/276684/Hungarian-literature ''Encyclopædia Britannica'', 2012 edition</ref> Landið er vinsæll áfangastaður ferðamanna með tæplega 25 ferðamenn árið 2019.<ref>{{Cite web |title=STADAT – 4.5.3. The number of inbound trips to Hungary and the related expenditures by motivation (2009–) |url=https://www.ksh.hu/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_ogt004c.html |access-date=2022-06-02 |website=Hungarian Central Statistical Office}}</ref> Landið var fyrsta austurevrópska ríkið sem gekk í [[NATO]] í mars 1999. Þann 1. maí 2004 fékk það inngöngu í [[Evrópusambandið]]. Landið á aðild að fjölda alþjóðastofnana eins og [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]], [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Alþjóðaheilbrigðisstofnunin]]ni, [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni, [[Heimsbankinn|Heimsbankanum]], [[Alþjóðafjárfestingabankinn|Alþjóðafjárfestingabankanum]], [[Innviðafjárfestingabanki Asíu|Innviðafjárfestingabanka Asíu]] og [[Visegrád-hópurinn|Visegrád-hópnum]].<ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gov.hu/kum2005/Templates/alapsablon.aspx?NRMODE=Published&NRORIGINALURL=%2Fkum%2Fen%2Fbal%2Fforeign_policy%2Fun_sc%2Finternational_organisations.htm&NRNODEGUID=%7B45550E06-66FE-4183-A899-EDF5BD040EB5%7D&NRCACHEHINT=NoModifyGuest&printable=true |title=International organizations in Hungary |publisher=Ministry of Foreign Affairs |access-date=20 November 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313115736/http://www.mfa.gov.hu/kum2005/Templates/alapsablon.aspx?NRMODE=Published&NRORIGINALURL=%2Fkum%2Fen%2Fbal%2Fforeign_policy%2Fun_sc%2Finternational_organisations.htm&NRNODEGUID=%7B45550E06-66FE-4183-A899-EDF5BD040EB5%7D&NRCACHEHINT=NoModifyGuest&printable=true |archive-date=13 March 2016 }}</ref> == Heiti == Ungverjaland heitir ''Magyarország'' á ungversku. Heitið er dregið af einum af sjö ættbálkum úgríta, ''magyara'', sem komu upphaflega frá [[Mið-Asía|Mið-Asíu]]. Magyarar sameinuðu ættbálkana á 10. öld og upp frá þeim tíma var heitið notað yfir landið. Á öðrum tungumálum er heitið hins vegar komið úr slavnesku. [[Slavar]] kölluðu íbúana onogur, sem merkir tíu ættir. Úr því myndaðist orðið Ungverjar. [[Ítalía|Ítalir]] segja Ungheria, en [[Danmörk|Danir]] og [[Þýskaland|Þjóðverjar]] Ungarn. Á [[Latína|latínu]] bættist auka –h– við orðið, svo úr varð Hungarus. Þannig heitir landið enn Hungary á ensku og Hongrie á frönsku. == Saga == === Landnám === Ungverjar eiga uppruna sinn vestast á [[Síbería|síberísku]] sléttunum, rétt austan [[Úralfjöll|Úralfjalla]]. Þeir kölluðust þá Úgríar. Á síðustu öldum f.Kr. flutti hluti þessa fólks sig til vesturs, þegar hann komst í snertingu við aðra þjóðflokka, s.s. Skýþa. Á þessum tíma voru ættbálkar Ungverja enn sjö eða átta. Þeir sameinuðust við norðanvert [[Svartahaf]] á fyrstu öldunum e.Kr. Seint á 9. öld, nánar tiltekið 895-896, fluttu Ungverjar sig enn vestar og settust að á sléttunni miklu sem í dag kallast Ungverska sléttan. Áður hafði sléttan sú tilheyrt [[Rómaveldi]], síðan [[Germanir|Germönum]] og loks [[Húnar|Húnum]]. Eftir að Húnar höfðu verið sigraðir myndaðist nokkurt tómarými á sléttunni, þrátt fyrir að ýmsir Slavar settust þar að. Það var því ekki mikið tiltökumál fyrir Ungverja að setjast að á sléttunni og svæðunum þar í kring. Landnámið gekk hratt fyrir sig, en Ungverjar settust að á landsvæði sem í dag nær langt inn í Rúmeníu, Slóvakíu, Slóveníu og Króatíu. Ekki var um frekara landnám til vesturs að ræða, því í Austurríki var germanskt landnám í fullum gangi. Þar bjuggu Bæjarar og Frankar. === Ránsferðir === [[mynd:Aftnn King Stephen, who we reckon was responsible for Christianity in eastern Europe.jpg|thumb|Stytta af Stefáni, fyrsta konungi Ungverjalands]] Strax og Ungverjar voru búnir að koma sér vel fyrir á sléttunni, hófu þeir að herja á nágrannahéruð með ránsferðum. Riddaraflokkar þeirra voru mjög léttir og hreyfanlegir, og þannig gátu þeir sigrað vel skipulagða og þróaða heri. Á fyrstu þremur áratugum 10. aldar fóru Ungverjar í árangursríkar langferðir, stundum alla leið til [[Heilaga rómverska ríkið|hins heilaga rómverska ríkis]], Mið-Ítalíu, [[Frakkland]]s og jafnvel [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Þannig var mikið af vestrænum vörum flutt til ungversku sléttunnar. Engum tókst að hrinda árásum Ungverja, enda voru þeir fljótir í förum. Mikill ótti við þá greip um sig víða í [[Evrópu]]. Árið 933 gerðust Ungverjar svo djarfir að heimta skatt af hinum þýska keisara hins heilaga rómverska ríkis, [[Hinrik I (HRR)|Hinriki I]]. Í maí á því ári barðist keisari við Ungverja í orrustunni við Riade, sunnarlega í Saxlandi. Þar sigraði Hinrik og hrakti Ungverja út úr hinu heilaga rómverska ríki. Þrátt fyrir ósigurinn héldu Ungverjar áfram ránsferðum sínum. Árið 955 fór fram stórorrustan á Lechvöllum (Lechfeld) í [[Bæjaraland]]i milli Ungverja og [[Ottó I (HRR)|Ottó I.]] keisara. Þar vann Ottó keisari fullnaðarsigur á Ungverjum. Eftir þetta drógu Ungverjar sig með öllu til baka til sléttunnar og fóru aðeins eina ránsferð enn. Hún var farin gegn [[Austrómverska keisaradæmið|Austrómverska ríkinu]] (Býsans), en þar biðu Ungverjar enn ósigur. === Konungsríkið === Stórfurstinn Géza og sonur hans Vajk (Stefán) umbyltu landinu og buðu trúboðum að kristna landið. Árið 1001 varð Ungverjaland að konungsríki, er Stefán I. konungur hlaut formlega viðurkenningu af páfa. Hann gerði [[kristni]] að ríkistrú og lét reisa kirkjur. Fyrir vikið var hann gerður að dýrlingi kaþólsku kirkjunnar þegar árið [[1089]]. Með völdum hjónaböndum var friðurinn haldinn við nágrannaþjóðir. Þannig sameinaðist Króatía Ungverjalandi [[1102]]. Á miðri [[13. öldin|13. öld]] ruddust Mongólar vestur til Evrópu. [[1241]] tóku Ungverjar á móti þeim í orrustunni við Muhi, en biðu mikinn ósigur. Í kjölfarið nánast eyddu Mongólar ríkinu. Um helmingur landsmanna var drepinn. Mongólar hurfu hins vegar fljótt aftur til síns heima. Béla IV. konungur tók þá til bragðs að bjóða þýskumælandi fólki að setjast að í Ungverjalandi, aðallega á þeim svæðum sem nú eru í Rúmeníu og Slóvakíu. === Ósmanir === [[mynd:Reprise Buda 1686.jpg|thumb|Umsátur kristinna manna um Búda 1686, síðasta stóra vígi ósmana í Ungverjalandi. Málverk eftir Frans Geffels]] Á [[14. öldin|14. öld]] höfðu [[Ósmanaríkið|Ósmanir]] (Tyrkir) náð fótfestu í [[Suðaustur-Evrópa|Suðaustur-Evrópu]] og sóttu vestur. Árið [[1396]] héldu Ungverjar, ásamt frönskum riddaraher, í fyrsta sinn til orrustu við þá við Nikopol ([[Búlgaría|Búlgaríu]]), en biðu mikinn ósigur. Ósmanir náðu þó ekki að nýta sér sigurinn að ráði. Aftur var barist við Warna í Búlgaríu [[1444]]. Á þessum tíma var Wladislaw III. í senn konungur Ungverjalands og [[Pólland]]s. Orrustunni lauk með algerum sigri Ósmana og þar féll Wladislaw. Í kjölfarið hertóku Ósmanir hvert landsvæðið á fætur öðru ([[Mikligarður]] féll [[1453]]). Ungverjar hættu afskiptum af stríðinu gegn þeim og áttu jafnvel stutt blómaskeið þegar [[Matthías Corvinus]] var konungur [[1458]]-[[1490]]. Á [[16. öldin|16. öld]] náðu Ósmanir til Ungverjalands. Árið [[1526]] dró til stórorrustu við Mohács í suðurhluta landsins. Þar gjörsigraði [[Súleiman mikli]] Ungverja og féll þar Lúðvík II. konungur ([[sonur]] [[Anna af Foix|Önnu af Foix]]). Ósigurinn var svo mikill að í ungversku máli varð Mohács að tákngervingi hins versta. Í kjölfarið fóru Ósmanir ránshendi um rúmlega helming Ungverjalands áður en þeir héldu gegn [[Vínarborg]] ([[1529]]). Eftir fall Lúðvíks konungs var barist um konungdóminn, en erkihertoginn af Austurríki, Ferdinand, gerði tilkall til hans. Þegar Ósmanir réðust aftur inn í Ungverjaland [[1541]], var meginhluti landsins svo gott sem á valdi Austurríkis. Aðeins Transylvanía (Rúmenía) var á valdi Ungverja. Ósmanir lögðu Búda í eyði og hertóku aðrar helstu borgir landsins. Við það varð meginhluti Ungverjalands að héraði í Ósmanaríkinu og áfram næstu 140 árin. Ungverjum fækkaði mikið á þessum tíma, en talið er að þeim hafi fækkað úr 3,5-4 milljónum niður í 2,5. Ósmanir réðust ekki gegn Vín á nýjan leik fyrr en árið [[1683]]. Eftir sigur sinn þar gerðu Habsborgarar harða hríð að Ósmönum í Ungverjalandi og hröktu þá úr landi á fjórum árum. Ósmanir áttu aldrei afturkvæmt til Ungverjalands. === Habsborg === [[mynd:Austria Hungary ethnic.svg|thumb|Kort af Ungverjalandi 1910. Einstakar þjóðir eru afmarkaðar með litum. Kortið er á ensku.]] Eftir að Habsborgarar hröktu Ósmani burt, var hinn níu ára gamli erkihertogi Austurríkis, Jósef, kjörinn til konungs í Ungverjalandi og var krúnan erfðafest. Krýningin fór fram [[9. desember]] [[1687]] í [[Bratislava]] (sem þá var í Ungverjalandi). Löndin voru þó ekki sameinuð, heldur var hér ávallt um tvö ríki undir sama einvaldi að ræða. Ungverjar voru ekki sáttir við þetta ráðslag, en fengu ekki að gert. Uppreisnin mikla [[1703]]-[[1711]] gegn yfirráðum Habsborgara breytti þar engu um. Þegar [[María Teresa af Austurríki|María Teresa]] sat við völd í Vín hófst mikið landnám þýskumælandi manna í Ungverjalandi. Nær alla [[18. öldin|18. öldina]] naut landið friðar, einnig á tímum [[Napoleon Bonaparte|Napóleonsstríðanna]]. En eftir [[Vínarfundurinn|Vínarfundinn]] hófst mikil þjóðarvakning meðal Ungverja. Árið [[1825]] varð ungverska að ríkismáli á ný, en Habsborgarar höfðu áður notað latínu. Uppreisn gegn Habsborgurum hófst á ný árið [[1848]] undir forystu Lajos Kossuth. Hún fékk mikinn hljómgrunn víða um land. Þann [[14. apríl]] [[1849]] safnaðist ungverskt þing í fyrsta sinn saman í mótmælendakirkjunni í borginni [[Debrecen]], en þar lýsti Kossuth yfir endalokum yfirráða Habsborgar og jafnframt sjálfstæði Ungverjalands. Herir frá Austurríki fengu aðstoð [[Rússland|Rússa]] til að berjast við uppreisnarmenn en náðu ekki að brjóta þá á bak aftur fyrr en í [[ágúst]] á sama ári eftir blóðuga bardaga. Leiðtogar uppreisnarmanna, ásamt ungverska forsætisráðherranum, voru teknir af lífi. En eftir þetta reyndist ómögulegt fyrir Austurríki að stjórna Ungverjalandi með óbreyttum hætti og árið [[1867]] settist [[Frans Jósef I]]. keisari niður með leiðtogum Ungverja og hið nýja fjölþjóðaríki var stofnað. Ungverska þingið var endurreist og ungverska þjóðin aðskilin hinum þýskumælandi íbúum Austurríkis. Ungverjaland varð að konungsríki á ný, en konungur og drottning voru eftir sem áður keisari og keisaraynja Austurríkis. Þau voru krýnd í Búda (þ.e. Búdapest). Króatía var sameinuð Ungverjalandi á ný. Króatar voru mjög ósáttir við það ráðslag en fengu ekki að gert. Ungverjar sjálfir voru mjög ánægðir með nýja ríkið og hélst konungssambandið við Austurríki allt til loka heimsstyrjaldarinnar fyrri [[1918]]. === Millistríðsárin === [[mynd:Hungary map.png|thumb|Stækkun Ungverjalands að tilstuðlan Hitlers]] [[mynd:Bundesarchiv Bild 101I-680-8285A-26, Budapest, Festnahme von Juden.jpg|thumb|Handtaka gyðinga í Búdapest 1944]] Við stríðslok 1918 breyttist ríkjaskipan talsvert á Balkanskaga. Samfara Tríanon-samningnum [[1920]] var [[Júgóslavía]] stofnuð sem ríki. Við það missti Ungverjaland Króatíu, Slóvakíu og Vojvodina-hérað. Auk þess missti Ungverjaland Transylvaníu og Banat til Rúmeníu. Loks var vestasti hluti landsins sameinaður Austurríki ([[Burgenland]]). Alls missti Ungverjaland tvo þriðju hluta lands síns til nágrannalandanna (minnkaði úr 279 þús. km² í 93 þús. km²) og við það urðu núverandi landamæri landsins til. Flestar náttúruauðlindir töpuðust við tilfærslu landamæranna, þar sem þau voru í töpuðu héruðunum. Svo varð landið þar að auki að greiða stríðsskaðabætur í 33 ár fyrir þátt sinn í stríðsrekstri heimsstyrjaldarinnar. Landið var formlega enn konungsríki, en undir stjórn ríkisstjóra, [[Miklós Horthy]]. Með tímanum hallaðist landið að Þýskalandi, en milliríkjasamningar voru gerðir [[1934]], skömmu eftir valdatöku [[Hitler]]s. Strax [[1937]] hófust herferðir gegn gyðingum í landinu. Ungverjaland studdi Þjóðverja í innrás þeirra á Balkanskaga og tók þátt í stríðinu gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] frá [[1941]]. Í viðskiptum fóru um 73% alls útflutnings Ungverjalands til Þýskalands. Fyrir vikið var Ungverjaland stækkað og hlaut vænar sneiðar af Rúmeníu, Tékkóslóvakíu og Júgóslavíu, allt með fulltingi Þjóðverja. En brátt sá Horthy að sér, þar sem herferðin til Rússlands gekk ekki sem skyldi. Árið [[1943]] hafði hann samband við bandamenn í því skyni að láta af stuðningi við Hitler. [[19. mars]] [[1944]] réðust Þjóðverjar því inn í Ungverjaland og hertóku landið. Horthy var steypt af stóli og [[Döme Sztójay]] tók við embætti forsætisráðherra. Hann var þó eingöngu leiksoppur Þjóðverja. Nasistar, undir stjórn [[Adolf Eichmann|Adolfs Eichmann]], hófu að flytja gyðinga úr landi í stórum stíl. Á aðeins tveimur mánuðum voru tæplega 440 þús gyðingar í Ungverjalandi fluttir í útrýmingarbúðir, þrátt fyrir kröftug mótmæli nýju leppstjórnarinnar. Það var á þessum tíma sem sænska diplómatanum [[Raoul Wallenberg]] tókst að bjarga þúsundum gyðinga, m.a. með því að veita þeim sænsk bráðabirgðavegabréf. Wallenberg hvarf í [[október]] 1944 og er líklegast að Sovétmenn hafi handtekið hann. Sama mánuð var stjórninni í Búdapest steypt og við tók fasistastjórn [[Ferenc Szálasi]]. Aðeins nokkrum dögum seinna kom rússneski herinn inn fyrir landamærin. Búdapest varð fyrir miklum loftárásum bandamanna, sérstaklega á tímabilinu [[desember]] 1944 til [[febrúar]] [[1945]]. Í kjölfarið settist Rauði herinn um höfuðborgina og tók umsátrið alls 102 daga uns borgin féll í þeirra hendur eftir mikla bardaga. Síðustu bardagar í Ungverjalandi fóru fram [[4. apríl]] 1945, en þá var landið algerlega í höndum Sovétmanna. Landið var í rúst, en mikið tjón á vélum, búfénaði og öðru nær eyðilagði atvinnulíf landsins. 600.000 Ungverjar létust í stríðinu, að viðbættum 440.000 gyðingum. === Eftirstríðsárin === [[mynd:Brücke von Andau Übersicht.jpg|thumb|Brúin yfir lækinn Andau, en yfir hana flúðu tugþúsundir Ungverja til Austurríkis]] Samfara Parísarsamkomulaginu [[1947]] misstu Ungverjar öll þau landsvæði sem þeir hlutu á stríðsárunum. Sovétmenn handtóku hundruð þúsunda Ungverja og fluttu þá í vinnubúðir til Sovétríkjanna, þar sem álitið er að 200.000 þeirra hafi látist. Eftir stríð gerðu bandamenn ráð fyrir lýðveldisstofnun í Ungverjalandi. Í kosningum síðla árs 1945 hlutu kommúnistar afar lítið fylgi og sömuleiðis í kosningunum 1947 (22%). En [[1949]] voru allir stjórnmálaflokkar aðrir en kommúnistaflokkurinn bannaðir og var þá mynduð ný stjórn í anda [[Stalín]]s. Forsætisráðherra varð [[Mátyás Rákosi]]. Á árunum þar á eftir fékk hin alræmda öryggislögregla ríkisins það hlutverk að hreinsa landið af óæskilegum mótherjum. Eftir lát Stalíns tók [[Imre Nagy]], forsætisráðherra, upp frjálslyndari stefnu. Fyrir vikið var hann handtekinn [[1955]] og allt komst í sama horf aftur. [[23. október]] [[1956]] hófst [[Uppreisnin í Ungverjalandi|allsherjaruppreisn borgara í Búdapest]], sem dreifðist til annarra borga. Stjórninni var steypt og Imre Nagy varð forsætisráðherra á ný. Hann dró landið úr [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalaginu]], stofnaði fjölflokkastjórn, leysti öryggislögregluna upp og lýsti yfir hlutleysi Ungverjalands. Þann [[1. nóvember]] réðst sovéski herinn inn í landið og í nokkra daga á eftir stóðu yfir miklir bardagar hér og þar um landið, sérstaklega í Búdapest. [[22. nóvember]] höfðu Sovétmenn náð landinu á sitt vald. Nagy var handtekinn og hengdur eftir stutt réttarhöld. Í kjölfarið flúðu rúmlega 200.000 Ungverjar land, aðallega til Austurríkis. Um 100.000 sovéskir hermenn urðu eftir í landinu til að koma í veg fyrir aðra uppreisn. Nýr forsætisráðherra varð [[János Kádár]], en hann ríkti til [[1988]]. Undir hans stjórn varð allnokkur efnahagsuppgangur og er þetta tímabil stundum kennt við gúllaskommúnisma. Árið 1988 voru blikur á lofti. Þíða myndaðist meðal ráðamanna þegar stjórnarandstaða var opinberlega leyfð. Í lok ársins tók [[Miklós Németh]] við sem forsætisráðherra og [[2. maí]] [[1989]] hóf landið að rífa niður varnir sínar við landamærin að Austurríki, sökum kostnaðarsams viðhalds að eigin sögn. Opnun eins varðhliðsins þann [[19. ágúst]] var fyrsta opnun járntjaldsins í Evrópu og [[23. október]] sama ár var nýtt lýðveldi stofnað í Ungverjalandi. Fyrstu lýðræðislegu kosningarnar fóru fram [[25. mars]] [[1990]] og var í kjölfarið mynduð stjórn þriggja flokka. Forsætisráðherra varð [[József Antall]]. Landið gekk úr Varsjárbandalaginu [[26. júní]]. Áður en árið var liðið yfirgáfu síðustu sovésku hermennirnir landið en [[12. mars]] [[1999]] gekk Ungverjaland formlega í NATO og 1. maí [[2004]] fékk landið inngöngu í Evrópusambandið. ===Nútímasaga=== Í þingkosningum árið 2010 vann íhaldssami hægriflokkurinn [[Fidesz]] afgerandi meirihluta á ungverska þinginu og formaður hans, [[Viktor Orbán]], varð forsætisráðherra Ungverjalands í annað skipti. Stjórnin hélt afgerandi þingmeirihluta sínum eftir kosningar árin 2014, 2018 og 2022. Árið 2013 gerði ríkisstjórn Orbáns víðtækar breytingar á ungversku stjórnarskránni sem meðal annars miðuðu að því að takmarka völd stjórnlagadómstóls landsins og leysa frá störfum dómara við tilskilinn eftirlaunaaldur. Vegna ýmissa lagabreytinga sem þykja skerða sjálfstæði dómstóla og fjölmiðla í Ungverjalandi hefur gjarnan verið bent á stjórn Orbáns sem dæmi um „{{ill|lýðræðisrof|en|Democratic backsliding}}“ þar sem umsvif lýðræðislegra stofnana eru smám saman veikt innan frá.<ref name="Cianetti">{{Cite journal|title=Rethinking "democratic backsliding" in Central and Eastern Europe – looking beyond Hungary and Poland|authors=Licia Cianetti, James Dawson & Seán Hanley|journal=East European Politics|volume=34|issue=3|date=2018|pages=243–256|quote=Over the past decade, a scholarly consensus has emerged that that democracy in Central and Eastern Europe (CEE) is deteriorating, a trend often subsumed under the label 'backsliding'. ... the new dynamics of backsliding are best illustrated by the one-time democratic front-runners Hungary and Poland.|doi=10.1080/21599165.2018.1491401| issn=2159-9173 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/02/10/world/europe/hungary-orban-democracy-far-right.html|title=As West Fears the Rise of Autocrats, Hungary Shows What's Possible|last=Kingsley|first=Patrick|date=2018-02-10|work=The New York Times|access-date=2019-05-27|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bozóki|first=András|last2=Hegedűs|first2=Dániel|date=2018-10-03|title=An externally constrained hybrid regime: Hungary in the European Union|journal=Democratization|volume=25|issue=7|pages=1173–1189|doi=10.1080/13510347.2018.1455664|issn=1351-0347}}</ref><ref name=":6">{{Cite journal|last=Bogaards|first=Matthijs|date=2018-11-17|title=De-democratization in Hungary: diffusely defective democracy|journal=Democratization|volume=25|issue=8|pages=1481–1499|doi=10.1080/13510347.2018.1485015|issn=1351-0347}}</ref> Í [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldrinum árið 2020]] samþykkti ungverska þingið ótímabundin neyðarlög sem heimila Orbán að stýra landinu með stjórnartilskipunum.<ref>{{Vefheimild|titill=Ung­verskt lýðræði í ótíma­bundna sótt­kví?| url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/30/ungverskt_lydraedi_i_otimabundna_sottkvi/|útgefandi=mbl.is|höfundur=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|ár=2020|mánuður=30. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Orban fær ótímabunduð tilskipanavald| url=https://www.visir.is/g/202028315d|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=30. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Ótakmörkuðu tilskipanavaldi Orbáns lauk þann 18. júní en þess í stað var samþykkt að lýsa yfir „læknisfræðilegu neyðarástandi“ sem heimilar stjórninni áfram að gefa út tilskipanir í ýmsum málefnum.<ref>{{Vefheimild|titill=Hungary replaces rule by decree with ‘state of medical crisis’| url=https://www.politico.eu/article/hungary-replaces-rule-by-decree-controversial-state-of-medical-crisis/|útgefandi=''Politico''|höfundur=Lili Bayer|ár=2020|mánuður=18. júní|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=15. júlí}}</ref> Í árlegri skýrslu sinni um stöðu lýðræðis í heiminum árið 2020 komst bandaríska hugveitan [[Freedom House]] að þeirri niðurstöðu að Ungverjaland gæti ekki lengur talist lýðræðisríki.<ref>{{Vefheimild|titill=Telja Ungverjaland ekki lengur lýðræðisríki| url=https://www.visir.is/g/20201031346d/telja-ungverjaland-ekki-lengur-lydraedisriki|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson |ár=2020|mánuður=6. maí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. maí}}</ref> == Landfræði == Ungverjaland á landamæri að sjö öðrum ríkjum. Fyrir norðan er [[Slóvakía]], fyrir norðaustan [[Úkraína]], fyrir austan [[Rúmenía]], fyrir sunnan [[Serbía]], [[Króatía]] og [[Slóvenía]] og fyrir vestan [[Austurríki]]. Landið er afar láglent og er lægsti punkur þess í aðeins 78 metra hæð yfir sjó, þrátt fyrir mikla fjarlægð til sjávar. [[Dóná]] skiptir landinu í tvo hluta, en fljótið rennur frá norðri til suðurs um miðbik landsins. Nær allur austurhluti landsins er á ungversku sléttunni (pússtunni). Vestan við Dóná er hæðótt landslag og þar er nokkurt fjalllendi. Hæsti tindur landsins, Kékes, nær þó ekki nema 1.014 metra hæð. Vestast er Vínarsléttan sem teygir sig yfir landamærin til Austurríkis. Vestarlega í landinu er [[Balatonvatn]], en það er stærsta stöðuvatn Mið-Evrópu. === Sýslur === [[mynd:Map of counties of Hungary 2004.png|thumb|Sýslurnar í Ungverjalandi eru 19 talsins, auk Búdapest]] Ungverjalandi er skipt niður í 19 sýslur, kallaðar megye á ungversku. Margar þeirra eru ævagamlar, enda myndaðar árið 1000 þegar Ungverjaland varð að konungsríki. Auk sýslnanna eru 24 sjálfstæðar borgir í landinu. Þær tilheyra viðkomandi sýslu, en íbúar kjósa sér borgarráð og taka ekki þátt í sýslukosningum. Árið [[1999]] var landinu auk þess skipt niður í sjö héruð samkvæmt tilskipun Evrópusambandsins. Í hverju héraði eru 2-3 sýslur. === Borgir === Búdapest er langstærsta borg landsins með um 1,7 milljónir íbúa. Næstu borgir eru ekki með nema rúmlega 200.000 íbúa. Stærstu borgir landsins: {| class="wikitable" |- ! Röð !! Borg !! Íbúafjöldi !! Hérað |- | 1 || [[Búdapest]] || 1,7 milljónir || |- | 2 || [[Debrecen]] || 204 þúsund || Hajdú-Bihar |- | 3 || [[Miskolc]]|| 172 þúsund || Borsod-Abaúj-Zemplén |- | 4 || [[Szeged]] || 164 þúsund || Csongrád |- | 5 || [[Pécs]]|| 156 þúsund || Baranya |- | 6 || [[Györ]]|| 128 þúsund || Györ-Moson-Sopron |- | 7 || [[Nyíregyháza]]|| 116 þúsund || Szabolcs-Szatmár-Bereg |- | 8 || [[Kecskemét]]|| 109 þúsund || Bács-Kiskun |- | 9 || [[Székesfehérvár]]|| 101 þúsund || Fejér |- | 10 || [[Szombathely]]|| 79 þúsund || Vas |- | 11 || [[Szolnok]]|| 75 þúsund || Jász-Nagykun-Szolnok |- | 12 || [[Tatabánya]]|| 70 þúsund || Fejér |} === Fjöll === [[mynd:Kekesteto1.JPG|thumb|Kékes er hæsta fjall Ungverjalands]] Ungverjaland er frekar láglent land og að mestu leyti sléttur. Aðeins í vestri og norðri eru einhver fjöll sem kalla má. Þau eru þó ekki há og yfirleitt vaxin skógi. Hæstu fjöll landsins eru í norðri. Þar eru fjallgarðarnir Matra og Bükk sem slaga upp í 1000 m hæð. Hæsta fjall landsins er [[Kékes]] í Matrafjöllum, 1014 m hátt. Þrátt fyrir litla hæð er skíðabraut í fjallinu sem er opin á veturna. === Ár og vötn === Í Ungverjalandi er fjöldi áa. Stærstu fljótin eru Tisza og Dóná, en báðar renna þær frá norðri til suðurs í gegnum landið. Báðar eru að öllu leyti skipgengar innanlands. Aðrar stórar ár eru Raba vestast í landinu og Drava við landamærin að Króatíu. Sameiginlegt með öllum þessum fljótum er að ekkert þeirra á upptök sín í Ungverjalandi, heldur er uppspretta þeirra allra í nágrannalöndunum. Þótt Dóná sé aðeins næstlengsta áin innanlands, er hún eina vatnasvið landsins. Allar aðrar ár renna í Dóná, eða í einhverjar af þverám hennar. Lengstu fljótin í tölum: {{col-begin}}{{col-2}} {| class="wikitable" |- ! Röð !! Fljót !! Lengd innanlands !! Upptök !! Rennur í |- | 1 || [[Tisza]] || 596 km || Úkraína || Dóná |- | 2 || [[Dóná]] || 417 km || Þýskaland || Svartahaf |- | 3 || [[Rába]] || 211 km || Austurríki || Dóná |- | 4 || [[Dráva]] || 190 km || Ítalía || Dóná |} {{col-2}} [[Mynd:Tiszapüspöki 063.jpg|thumb|Innanlands er Tisza lengsta fljót Ungverjalands]] {{col-end}} Auk ofangreindra fljóta er Sió-skurðurinn lengsta manngerða vatnaleiðin, en hann var grafinn að mestu eftir litlum árfarvegi. Skurðurinn liggur úr norðausturhluta Balatonvatns til Dónár. Þrjú meiri háttar stöðuvötn eru í Ungverjalandi. Stærst þeirra er [[Balatonvatn]] í vestanverðu landinu, en það er jafnframt stærsta stöðuvatn Mið-Evrópu, 594 km². Norðvestast er [[Neusiedler See]] (Fertö á ungversku). Aðeins syðsti hluti vatnsins er í Ungverjalandi, bróðurparturinn er í Austurríki. Ungverski hlutinn er mikilvægt náttúrufriðland og er á [[heimsminjaskrá UNESCO]]. Í austurhluta landsins er Tiszavatn, en það myndaðist við stíflugerð í fljótinu Tisza [[1973]]. Vatnið er 127 km² að stærð og þar með langstærsta lón landsins. == Stjórnmál == [[mynd:Országház (509. számú műemlék) 47.jpg|thumb|Þinghúsið í Búdapest]] Í Ungverjalandi er þingbundin stjórn. Þingið situr aðeins í einni deild, þar sem eru 386 sæti. Almennar kosningar eru á fjögurra ára fresti. Þær síðustu fóru fram [[2010]]. Þingið velur hins vegar forseta landsins (til fimm ára), forsætisráðherrann, stjórnlagaráðið, forseta hæstaréttar og ríkissaksóknara. Forsætisráðherrann er valdamesti maður landsins og [[Viktor Orbán]] hefur nú gegnt því embætti frá 2010. Ungverjaland gekk í NATO [[1999]] og var meðal fyrstu fyrrverandi kommúnistaríkja sem það gerði. Árið [[2004]] gekk landið svo einnig í Evrópusambandið. Ungversku stjórninni ber skylda til að sinna hagsmunum Ungverja í nágrannaríkjunum, en þeir eru um 2,5 milljónir, aðallega í Rúmeníu og Slóvakíu. Þetta hefur orsakað nokkra spennu milli landanna, sérstaklega eftir að ungverska þingið ákvað 2010 að veita öllum Ungverjum í nágrannalöndunum ungverskan ríkisborgarrétt. Slóvakar hafa í kjölfarið hótað að reka alla þá sem það þiggja úr opinberum embættum í landinu, en 10% íbúa í Slóvakíu eru Ungverjar. === Þjóðfáni og skjaldarmerki === [[mynd:A Szent Korona elölről 2.jpg|thumb|Stefánskrónan er í skjaldarmerki landsins, en hana átti Stefán konungur á 11. öld. Hún er geymd í þinghúsinu í Búdapest, ásamt öðrum ríkisdjásnum.]] Þjóðfáni Ungverjalands er með þremur láréttum röndum: Rautt efst, hvítt fyrir miðju og grænt neðst. Rauði liturinn táknar blóðið sem úthellt var fyrir sjálfstæði landsins. Hvíti liturinn táknar hreinleika landsins. Græni liturinn stendur fyrir byltinguna á [[19. öldin|19. öld]]. Litirnir sem slíkir eru hins vegar miklu eldri og ná aftur til upphafs Ungverja sem þjóðar. Þrílita fánann notaði Matthías II. konungur fyrstur árið [[1608]], en hann laut þá Habsborgarkeisara. Hins vegar voru aðrir fánar einnig notaðir, sérstaklega meðan Ungverjaland var hluti af keisararíki Austurríkis. Þó héldust litirnir. Þegar keisararíkið leystist upp [[1918]] varð þríliti fáninn að ríkistákni. Þá var fáninn talsvert lengri en hann er í dag. [[1940]] var skjaldarmerki landsins sett í miðju fánans. Því merki var skipt út fyrir sósíalískt merki (hamar, ax, rauð stjarna) allt til [[1957]] er merkið hvarf aftur úr fánanum. [[1. október]] það ár var núverandi fáni (án tákns) tekinn í notkun. Þess má geta að þjóðfáni [[Tajikistan|Tadsikistan]]s er nákvæmlega eins, nema hvað hann er með gulu tákni fyrir miðju, rendurnar eru misbreiðar og fáninn er ívið lengri. Saga fánanna er auk þess gjörólík. [[Skjaldarmerki]] Ungverjalands er tvískiptur skjöldur með kórónu efst. Til hægri er patríarkakrossinn sem stendur á þrítindi. Tindarnir merkja fjöllin Tatra, Fatra og Matra. Tvö þau fyrrnefndu eru í Slóvakíu í dag. Páfinn léði Stefáni konungi krossinn árið [[1000]]. Fyrir miðju er gullkóróna, en hún bættist við skjaldarmerkið á [[17. öldin|17. öld]]. Til vinstri eru átta rauðar og hvítar rendur. Uppruni þeirra er óljós, en þær voru komnar fram á [[13. öldin|13. öld]]. Sumir vilja meina að hvítu rendurnar tákni hin fjögur höfuðfljót landsins: Dóná, Tisza, Drava og Sava. Efst er svo Stefánskórónan, en hún er konungskóróna Ungverjalands. Skjaldarmerki þetta hefur tekið talsverðum breytingum í gegnum tíðina. Núverandi merki var tekið upp [[1990]] eftir snarpar umræður á þinginu. === Hermál === Her Ungverjalands telur um 30 þús manns. Flestir eru í landhernum (rúm 23 þús), en um 7000 í flughernum. Konur eru 17% allra hermanna. Enginn er sjóherinn, enda liggur Ungverjaland ekki að sjó. Aðaltilgangur hersins er að tryggja varnir landsins á stríðstímum. Auk þess starfar herinn náið með herjum NATO, sem reyndar hefur gagnrýnt ungverska herinn fyrir að vera of veikburða til að sinna eigin vörnum ef stríð brytist út. Fjórum sinnum hafa Ungverjar sent herlið í friðargæslu til annarra landa. Til [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu]] 158 manns, til [[Afganistan]]s 205 manns og til [[Kosóvó]] 484 manns. Auk þess sendu Ungverjar herlið til [[Írak]]s, en kölluðu það til baka árið 2005. === Gjaldmiðill === Þrátt fyrir að vera í Evrópusambandinu er Ungverjaland með eigin mynt. Hún kallast forinta og filler (100 filler = 1 forinta). Forintan heitir eftir Florenus, myntinni sem borgríkið [[Flórens]] á Ítalíu gaf út fyrr á öldum. Karl Róbert af Anjou tók myntina upp í Ungverjalandi árið 1325 og þótti hún einn sterkasti gjaldmiðill Mið-Evrópu fram á 17. öld. Þótt landið yrði hluti af keisararíkinu Austurríki var haldið áfram að nota forintuna fram til [[1892]], en þá tók við ungverska krónan. Sökum óðaverðbólgu í [[Kreppan mikla|kreppunni miklu]] var krónan tekin úr umferð og penkö tekið upp. Þá náði óðaverðbólgan þvílíkum hæðum að gjaldmiðillinn varð verðlaus. Árið [[1946]] var forintan aftur tekin í notkun og styrktist hún mjög á tímum [[Kommúnismi|kommúnismans]]. Hún er enn gjaldmiðill landsins í dag. Ráðgert er að taka upp [[Evra|evruna]], en það verður ekki gert fyrr en í fyrsta lagi 2020, ef Ungverjaland uppfyllir þau efnahagslegu skilyrði sem fyrir því hafa verið sett. == Íbúar == [[mynd:Hungary topographic map.jpg|thumb|Kort af Ungverjalandi á ensku]] [[mynd:Pünkösdi pompa Körösfőn.jpg|thumb|left|Ungverjar í Rúmeníu í þjóðbúningum]] Ungverjar eru 10 milljónir talsins og hefur þeim fækkað hratt síðustu áratugi. [[1995]] voru íbúarnir um 10,3 milljónir. Mannfjöldaspár gera ráð fyrir að Ungverjum haldi áfram að fækka, og um miðja öldina verði þeir 9 milljónir sé litið til núverandi þróunar. Íbúaþéttleiki landsins, sé miðað við 10 milljónir íbúa, er 107,5 íbúar á km². Stærsti hluti íbúanna eru Ungverjar (magyarar), eða 92,3%. Stærsti minnihlutahópurinn er [[Rómafólk]]ið (1,7%), öðru nafni sígaunar. Auk þess búa um 2,4 milljónir Ungverjar í nágrannalöndunum, aðallega í Rúmeníu austan landamæranna. === Tungumál === Þjóðtunga Ungverja er ungverska. Engin önnur tunga er viðurkennd sem ríkismál, þrátt fyrir fjölda minnihlutahópa í landinu. Utan við landsteinana er ungverska líka víða töluð í Rúmeníu, Slóvakíu og Serbíu, sem og í öðrum nágrannalöndum. Í Rúmeníu búa 1,4 milljónir Ungverja, en í Slóvakíu 520 þús (10% af slóvösku þjóðinni). === Trúarbrögð === Í manntali [[2001]] kom í ljós að tæplega 55% þjóðarinnar kenndu sig við [[Kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjuna]]. Sú trú er í miklum meirihluta um allt miðbik og vesturhluta landsins. Um 16% játuðu [[Kalvínismi|Kalvínstrú]] og eru þeir austast í landinu og á nokkrum stöðum vestast. Fyrir [[Heimstyrjöldin síðari|heimsstyrjöldina síðari]] bjuggu um 800 þús [[gyðingar]] í Ungverjalandi. Í dag eru þeir ekki nema tæplega 49 þúsund. Í öðrum trúarhópum er talsvert færra. Um fjórðungur landsmanna játuðu hins vegar enga trú, eða slepptu því að nefna trúfélag. Í landinu er engin þjóðkirkja. == Menning == === Listir === [[mynd:Bartók Béla 1927.jpg|thumb|Bela Bartók árið 1927]] Þekktustu listamenn Ungverjalands eru án efa tónlistarmenn. Meðal helstu má nefna [[Franz Liszt]], [[Imre Kálmán]], [[Franz Lehár]], [[Ernő Dohnányi]], [[Zoltán Kodály]] og [[Béla Bartók]], en sá síðastnefndi var mikill safnari ungverskrar þjóðlagatónlistar. Blómaskeið ungverskra bókmennta er 19. öldin, en þá rituðu þjóðskáldin [[Mihály Vörösmarty]], [[János Arany]] og [[Sándor Petőfi]] helstu bókmenntalegi stórvirki Ungverja. [[Ferenc Molnár]] er helsta leikritaskáld og rithöfundur landsins á 20. öld. [[Miklós Barabás]] er helsti málari Ungverja, en hann var uppi á 19. öld. Margir þessara listamanna bjuggu erlendis, t.d. í Austurríki eða [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. === Vísindi === Af þekktum ungverskum vísindamönnum má nefna [[Albert Szent-Györgyi]] ([[Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði|Nóbelsverðlaun í læknisfræði]] [[1937]]), sem uppgötvaði [[C-vítamín]] og bjó til fyrstu gervivítamínin. [[Kálmán Tihanyi]] fann upp hitamyndavélina og plasmasjónvarpið. [[Leó Szilárd]] smíðaði fyrsta [[kjarnorkuver]]ið og fann upp [[Rafeindasmásjá|rafeindasmásjána]]. [[László Bíró]] fann upp Bírópennann. [[Edward Teller]] smíðaði fyrstu kjarnorkusprengjurnar (ásamt [[Robert Oppenheimer]]) og er faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]. Ernö Rubik fann upp [[Rúbík-kubburinn|Rúbík-kubbinn]]. === Matargerð === {{Aðalgrein|Ungversk matarmenning}} [[mynd:Gulyas080.jpg|thumb|Gúllasið er þjóðarréttur]] Ungversk matargerð einkennist mikið af bændasamfélagi ungversku sléttunnar áður fyrr. Þekktasti rétturinn er án efa [[gúllas]]ið (gulyas á ungversku), en það er heiti á sérstökum súpum með ýmsu kjöti. Í þær er oft sett [[paprika]] og því eru súpurnar gjarnan sterkar. Gúllasið er til í ýmsu formi og var á 19. öld undirstöðufæða ungverskra hermanna (kallaðist gúllaskanóna). Ungverjaland er einnig þekkt fyrir hinar ýmsu pylsutegundir, en vissar borgir og landshlutar eiga sér oft sínar einkennispylsur. Víða um landið eru góð vínræktarsvæði, þótt ungversk vín séu minna þekkt en mörg önnur evrópsk vín. Þeirra helst er Tokaj-vínið sem framleitt er norðaustast í landinu og að einhverju leyti af Ungverjum í Slóvakíu. Tokaj-vínin voru á borðum við konungshirðir víða í Evrópu á 19. öld. === Íþróttir === Þjóðaríþrótt Ungverja er [[knattspyrna]]. Landsliðið hefur þrisvar orðið Ólympíumeistari í knattspyrnu á [[Ólympíuleikar|sumarólympíuleikum]] ([[Sumarólympíuleikarnir 1952|1952]], [[Sumarólympíuleikarnir 1964|1964]] og [[Sumarólympíuleikarnir 1968|1968]]). Það hefur níu sinnum keppt í úrslitakeppni HM og tvisvar komist í úrslitaleikinn. [[1938]] tapaði liðið fyrir Ítalíu og [[1954]] fyrir Þjóðverjum. Gullaldarár ungverskrar knattspyrnu voru frá fjórða áratug 20. aldar til sjöunda áratugarins. Helsti knattspyrnumaður Ungverja var [[Ferenc Puskás]] sem lék eingöngu með [[Honvéd]] í Búdapest og [[Real Madrid]]. Sigursælasta félagsliðið er [[Ferencváros Búdapest]] sem 28 sinnum hefur orðið ungverskur meistari. Liðið komst einu sinni í úrslit í Evrópukeppni bikarhafa (1975), en tapaði þá fyrir [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kiev]]. [[Handbolti]] er einnig mikið leikinn í Ungverjalandi. Lið eins og KC Veszprém og SC Szeged eru þekkt í Evrópu. Tvær þekktar kappakstursbrautir eru í landinu. Á Hungaroring er keppt í [[Formúla 1|Formúlu 1]], en á Pannoniaring á [[mótorhjól]]um. [[Íshokkí]] er vaxandi íþrótt í Ungverjalandi. Árið [[2009]] tryggði landsliðið sér þátttökurétt í HM í fyrsta sinn í 70 ár. === Helgidagar === Ólíkt öðrum löndum eru þrír þjóðhátíðardagar í Ungverjalandi, allt eftir tilefni. 15. mars er haldið upp á marsbyltinguna, 20. ágúst uppá stofnun ríkisins og 23. október uppá byltingardaginn gegn kommústastjórninni 1956. Auk neðangreindra helgidaga voru nokkrir í viðbót á tímum kommúnismans, en þeir voru afnumdir við stofnun lýðveldisins 1989. Opinberir helgidagar í Ungverjalandi: {| class="wikitable" |- ! Dags. !! Helgidagur !! Ath. |- | [[1. janúar]] || Nýársdagur || |- | [[15. mars]] || Þjóðhátíðardagur|| Marsbyltingin 1848 |- | Breytilegt að vori || [[Páskar]] || Sunnudagur og mánudagur |- | [[1. maí]] || Verkalýðsdagur || Innganga landsins í Evrópusambandið 2004 |- | Breytilegt að vori || [[Hvítasunna]] || Sunnudagur og mánudagur |- | [[20. ágúst]] || Þjóðhátíðardagur || Stofnun konungsríkisins, dagur heilags Stefáns |- | [[23. október]] || Þjóðhátíðardagur || Uppreisnin 1956 og stofnun lýðveldisins 1989 |- | [[1. nóvember]] || [[Allraheilagramessa]]|| |- | [[25. desember|25.]] og [[26. desember]] || [[Jól]] || |} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Ungarn|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2012}} * {{wpheimild|tungumál=en|titill=Hungary|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2012}} == Tenglar == * [https://www.kormany.hu/en Ríkisstjórn Ungverjalands] * [http://gotohungary.com/ Opinber ferðavefur] {{hnit|47|30|00|N|19|03|00|E|display=title|region:HU}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Ungverjaland| ]] [[Flokkur:Landlukt lönd]] n5g5n1bt4fob2fum12wl4ni74rgkgxv 0 6325 1962683 1855952 2026-05-10T00:46:31Z TKSnaevarr 53243 1962683 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Múhameð | mynd =تخطيط إسم محمد.png | myndatexti = Arabísk leturtákn sem tákna nafn Múhameðs. | fæðingarnafn = Muḥammad ibn `Abd Allāh | fæðingardagur = [[570]] | fæðingarstaður = [[Mekka]] | dauðadagur = [[8. júní]] [[632]] | dauðastaður = [[Medina]] | þekktur_fyrir = Að boða [[íslam]]strú }} '''Múhameð''' (محمد ''Muhammad'') er, samkvæmt [[íslam]], síðasti [[spámaður]] [[Guð]]s á jörðinni. Hann var uppi frá [[570]] til [[632]]. Markar fæðing hans eins konar nýja tíma í [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlöndum]] þar sem hann fæðist um svipað leiti og fornöldinni lýkur. Múhameð er sá spámaður sem [[Allah]] sendi síðastan, en áður hafði hann sent [[Adam og Eva|Adam]], [[Nói|Nóa]], [[Móses|Móse]] og [[Jesús|Jesú]].<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> Múhameð taldi sig kominn til að fullkomna verk eldri spámanna og taldi sig upphaflega til [[Kristni|kristinna]] og [[gyðingar|gyðinga]]. Ef litið er á [[Kóraninn]] sem verk Múhameðs, en ekki guðs, tryggir það honum sess sem skapara mikils menningarafreks.<ref name="Íslam Eðli og áhrif trúarbragða">{{bókaheimild|höfundur=Jón Ormur Halldórsson|titill=Íslam Eðli og áhrif trúarbragða|ár=1993|útgefandi=Heimskringla|ISBN=9979305053}}</ref> Múhameð lagði mesta áherslu á gjafmildi, greiðasemi, lausn fanga og ættrækni. Hann var mjög á móti [[Útburður|útburði]] meybarna, sækir hann það til [[Kristni|kristinna]] nágranna sinna og [[gyðingar|gyðinga]].<ref name=Alfræðiorðabók>{{bókaheimild|höfundur=Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir|titill=Íslenska alfræðiorðabókin|ár=2000|útgefandi=Örn og Örlygur|ISBN=9979550007}}</ref> Dauða Múhameðs bar brátt að og því hafði hann ekki valið eftirmann sinn og síðan hafa staðið deilur á milli hópa múslima um hver hann sé.<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> == Uppvaxtarár Múhameðs == Múhameð spámaður fæddist 20. apríl árið [[570]] í [[Mekka]], faðir hans hafði dáið áður en hann fæddist svo hann var alinn upp af afa sínum [[Abd al-Muttalib]]. Móðir Múhameðs dó þegar hann var 6 ára gamall og afi hans þegar hann var 8 ára. Eftir að afi hans dó var honum komið í fóstur hjá frænda sínum Abu Talib voldugum ættbálkahöfðingja í Mekka. Múhameð var af [[Hasjimætt]], sem er hliðarætt [[Kúreisj-ættbálks]] sem var voldugasta ættin í [[Mekka]].<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> Ættin var voldug í krafti verslunar og réð yfir helgidóminum [[Kaba]].<ref name=Alfræðiorðabók>{{bókaheimild|höfundur=Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir|titill=Íslenska alfræðiorðabókin|ár=2000|útgefandi=Örn og Örlygur|ISBN=9979550007}}</ref> [[Arabíuskaginn|Arabía]] byggði sterklega á ættartengslum á þessum tíma. Múhameð átti seinna eftir að fylgja frænda sínum í verslunarleiðangra og fræðast um umheiminn. Múhameð giftist auðugri ekkju sem hét [[Khadijah]] árið [[595]], og eignaðist með henni sex börn, tvo syni sem dóu í æsku og fjórar dætur. Aðeins eitt barnanna, hún [[Fatíma]], eignaðist barn og er hún ættmóðir [[Sjía|Sjía-manna]]. Múhameð átti margar konur eftir að Kadisja dó.<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> Öll börnin voru fædd áður en hann byrjaði að kenna íslam. == Byrjar að kenna íslam == Samkvæmt kennisetningum íslamstrúar fékk Múhameð árið [[610]] vitrun frá [[Gabríel erkiengill|erkienglinum Gabríel]] sem sagði honum að hann væri spámaður Guðs og bæri að breiða út boðskap hans. Þremur árum seinna byrjaði Múhameð að predika opinberlega í [[Mekka]]. Flestir sem á hann hlustuðu virtu hann ekki viðlits en nokkrir hlustuðu á hann og hann byrjaði að safna um sig litlum hóp fylgjenda. Þegar fylgjendum Múhameðs fjölgaði fóru ættbálkaleiðtogarnir í Mekka að óttast að hann gæti ógnað stjórn þeirra yfir [[Mekka]]. Bæði kona Múhameðs og frændi dóu árið [[619]] en eftir dauða frændans naut hann ekki lengur verndar Hashim ættbálksins. Þá neyddist hann til að senda hluta þeirra í skjól til [[Konungsríkið Aksúm|Konungsríkisins Aksúm]] sem er í dag á sama landsvæði og [[Eþíópía]] en sjálfur náði hann að leita skjóls innan ættar sinnar. Það kom að öll ættin hans var bannfærð.<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> Múhameð taldi boðskap sinn samhljóða trú gyðinga en með því var hann að reyna að kaupa sér vinskap þeirra. Hann bauð kristnum og gyðingum að halda trú sinni ef þeir borguðu ákveðinn skatt, en það endaði með því að hann gerði allar eignir þeirra upptækar. En heiðingja vildi hann kúga til trúar.<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> Þjóðernisvitund Múhameðs fer að aukast og hann býr til útvalningarsögu fyrir þjóð sína. Hann segir: „Hið helga stríð, dsjihad, sé hin fremsta skylda við [[Allah]]“. Hann sagði að trúin hafi brenglast hjá „ritþjóðunum“ og að það væri köllun hans að leiðrétta það. Hann fór að gera jafnmikið úr sérstöðu sinni gagnvart gyðingum og hann gerði úr hvað þeir voru líkir áður. Hann lýsti því yfir að [[íslam]] væri nýr átrúnaður og um leið þjóðleg arabísk trúarbrögð með því að nú áttu menn að snúa sér til [[Mekka]] þegar þeir bæðust fyrir en áður snéru þeir til [[Jerúsalem]]. Einnig var tíma föstunnar breytt, áður átti að [[fasta]] á friðþægingardegi [[Gyðingar|Gyðinga]] en nú átti að fasta í mánuðinum [[ramadan]], en í þeim mánuði sagði Múhameð að [[Kóraninn]] hafi verið opinberaður.<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> == Flóttinn frá Mekka == Árið [[622]] eftir fjölda hótana og ofsókna flúðu Múhameð og fylgjendur hans frá Mekka til [[Medina]] þar sem hann aflaði sér margra fylgismanna. Þessi flótti er kallaður Hijira, það er við þessa dagsetningu sem [[múslimar]] miða dagatal sitt EH (Eftir Hijira). Óvinsemd milli Mekka og Medina óx stöðugt, árið [[624]] réðst Múhameð með hóp 300 múslima á úlfaldalest frá Mekka. Árásin mistókst og íbúar í Mekka ákváðu að senda lítinn her til Medina til að útrýma múslimum. Boðskapur Múhameðs féll vel að hugmyndum [[gyðingar|gyðinga]] sem bjuggu í [[Medina]]. Það var litið alvarlegum augum hjá Aröbum að Múhameð skyldi flytja til [[Medina]] því með því varð bræðralag trúarinnar æðra ættartengslum. Í þessum nýju heimkynnum Múhameðs fóru stjórnmálahæfileikar hans að segja til sín og náði hann á skömmum tíma nær öllum völdum í sínar hendur. Hann kom því þannig fyrir að öllum málum skyldi skotið til [[Allah]] og spámanns hans.<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> 15. mars árið 624 börðust múslimar og íbúar Mekka nálægt [[Badr]]. Þó að herlið Mekka væri tvöfalt fjölmennara tókst múslimum að vinna sigur. == Snýr vörn í sókn == [[Múslimar]] álitu að sigurinn við Badr hefði unnist fyrir tilskipan [[Allah]], eftir sigurinn rak Múhameð alla gyðinga út úr borginni og eftir það voru nánast allir íbúar Medina múslimar. Árið [[625]] réðst Abu Sufyan hershöfðingi frá Mekka á Medina með 3000 menn, þó að Abu Sufyan hefði unnið bardagann þá missti hann of marga menn til þess að elta múslimana inn í Medina. Árið [[627]] réðst Abu Sufyan aftur á Medina, hann fékk hjálp frá gyðingaættbálknum Banu Qurayza sem Múhameð hafði rekið út úr Medina. En Múhameð hafði látið grafa skurð í kringum Medina og tókst að verjast öllum árásum Abu Sufyan. Eftir bardagann var öllum karlmönnum og táningsdrengjum úr Banu Qurayza ættbálknum slátrað og konurnar og börnin voru seld sem þrælar. [[Allah]] bauð að það ætti að brjóta alla til hlýðni við sig og söfnuð sinn.<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> „Berjizt við þá, unz lokið er áþján og trúin á [[Allah]] ríkir öllum ofar. Láti þeir af, er [[Allah]] kunnugt um gerðir þeirra; en snúi þeir við, skuluð þér vita, að [[Allah]] mun vernda yður. Hann er hjálparhellan og verndarinn bezti.“<ref name=Kóran>{{bókaheimild|höfundur=Helgi Hálfdánarson þýddi|titill=Kóraninn|ár=2003|útgefandi=Mál og menning}}</ref> == Snýr aftur til Mekka == Árið [[628]] voru [[múslimar]] orðnir svo voldugir að Múhameð þorði að snúa aftur til Mekka sem friðsamur pílagrímur. Með honum í för voru 1600 [[múslimar]]. Eftir nokkrar samningaviðræður var samningur undirritaður í smábænum al-Hudaybiyah nálægt Mekka, sem gaf múslimum leyfi til að ferðast til Mekka í pílagrímsferðir. Samingurinn var rofinn árið [[630]] og Múhameð réðst á Mekka með yfir 10.000 menn. Þegar íbúar Mekka sáu fjölda liðsmanna Múhameðs þá gáfust þeir upp án nokkurrar mótspyrnu. Átta árum eftir að Múhameð flúði frá Mekka sneri hann aftur sem sigurvegari. [[632]] í sinni síðustu för til [[Mekka]] hélt hann ræðu á fjallinu [[Arafat]] þar sem hann hvatti menn sína til sáttvísi, hófsemdar í hefndum og að fara vel með konur sínar. Hann sagði að allir [[múslimar]] væru bræður. Í þessari för fylgdu honum þúsundir manna alls staðar af [[Arabía|Arabíu]] til [[Mekka]] og er löggild fyrirmynd síðari [[pílagrímsferð]]a múslima.<ref name="Trúarbrögð mannkyns">{{bókaheimild|höfundur=Sigurbjörn Einarsson|titill=Trúarbrögð mannkyns|ár=1994|útgefandi=Skálholt|ISBN=9979826290}}</ref> Múhameð dó 8. júní árið [[632]], 63 ára gamall eftir skammvinn veikindi (talið er að hann hafi þjáðst af [[Malaría|malaríu]]). Rúmum 100 árum eftir dauða hans höfðu [[múslimar]] lagt undir sig stór landsvæði allt frá miðausturlöndum til Spánar. Þegar [[múslimar]] hófu útrás út af [[Arabíuskaginn|Arabíuskaga]] og lögðu undir sig [[Mið-Austurlönd]] og [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] þá slepptu þeir því að herja á [[Axum-ríki]]. Þjóðsagan segir að það sé vegna þess að Múhameð sjálfur hafi sagt að láta eigi þá í friði í þakklætisskyni fyrir hjálpina fyrrum.<ref>{{bókaheimild|höfundur=Fréttablaðið|ár=8. nóvember 2014|bls=48}}</ref> Er [[arabar]] lögðu undir sig lönd þá fóru þeir fram undir svörtum fána líkt og liðsmenn [[ISIS]] gera í dag, enda telja þeir sig vera réttkjörna arftaka Múhameðs.<ref name=Morgunblaðið>{{bókaheimild|titill=Morgunblaðið|ár=9. nóvember 2014|bls=6}}</ref> == Tilvísanir == {{wikiorðabók|Múhameð}}{{commonscat|Muhammad|Múhameð}}<div class="references-small"><references/></div> {{fd|570|632}} [[Flokkur:Íslam]] [[Flokkur:Íslamskir trúarleiðtogar]] fxdi2y4uufc1mbi5u3znttw2znx51he 0 10671 1962656 1919021 2026-05-09T13:25:08Z TKSnaevarr 53243 1962656 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn_á_frummáli = Рэспу́бліка Белару́сь<br />Respúblíka Bjelarús | nafn = Lýðveldið Belarús | nafn_í_eignarfalli = Hvíta-Rússlands | fáni = Flag of Belarus.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg | staðsetningarkort = Europe-Belarus.svg | tungumál = [[hvítrússneska]], [[rússneska]] | höfuðborg = [[Minsk]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Hvíta-Rússlands|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Alexander Lúkasjenkó]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Hvíta-Rússlands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Alaksandar Túrtsjyn]] | staða = Sjálfstæði | staða_athugasemd = frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | atburður1 = Yfirlýst | dagsetning1 = [[27. júlí]] [[1990]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[25. ágúst]] [[1991]] | stærðarsæti = 85 | flatarmál = 207.595 | hlutfall_vatns = 0,26 | mannfjöldaár = 2018 | mannfjöldasæti = 93 | fólksfjöldi = 9.491.800 | VLF_ár = 2019 | VLF = 195 | VLF_sæti = 69 | VLF_á_mann = 20.820 | VLF_á_mann_sæti = 64 | VÞL = {{hækkun}} 0.817 | VÞL_sæti = 50 | VÞL_ár = 2018 | íbúar_á_ferkílómetra = 46 | gjaldmiðill = [[hvítrússnesk rúbla]] | tímabelti = [[UTC]] +3 | þjóðsöngur = [[Við Hvít-Rússar]] | tld = by | símakóði = 375 }} '''Hvíta-Rússland''' eða '''Belarús'''<ref>{{vefheimild|dags=14. ágúst 2021|titill=Ríkjaheiti – Árnastofnun|url=https://www.arnastofnun.is/is/rikjaheiti}}</ref><ref>{{vefheimild|dags=14. ágúst 2021|titill=Stjónarráðið - Hvíta-Rússland (Belarús)|url=https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/sendiskrifstofur/sendiskrifstofur/stok-skrifstofa/?itemid=467718d3-f204-11e7-9423-005056bc530c}}</ref> ([[hvítrússneska]]: ''Белару́сь'', ''Biełaruś''; [[rússneska]]: ''Белару́сь'' - áður: ''Белору́ссия'') er [[landlukt]] ríki í [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]]. Það á landamæri að [[Pólland]]i í vestri, [[Litáen]] í norðvestri, [[Lettland]]i í norðri, [[Rússland]]i í austri og [[Úkraína|Úkraínu]] í suðri. Höfuðborg Hvíta-Rússlands er [[Minsk]] en aðrar stórar borgir eru [[Brest (Hvíta-Rússlandi)|Brest]], [[Grodno]], [[Gomel]], [[Mogilev]], [[Vitebsk]] og [[Bobruisk]]. Um þriðjungur landsins er þakinn [[skógur|skógi]]. [[Þjónusta]] og [[iðnaður]] eru helstu atvinnugreinar landsins. Fram á [[20. öldin|20. öld]] skiptist landið milli annarra ríkja eins og [[Furstadæmið Polotsk|Furstadæmisins Polotsk]], [[Stórhertogadæmið Litáen|Stórhertogadæmisins Litáen]] og [[Rússneska keisaradæmið|Rússneska keisaradæmisins]]. Eftir [[Rússneska byltingin|Rússnesku byltinguna]] lýsti Hvíta-Rússland yfir sjálfstæði sem [[Sovétlýðveldið Hvíta-Rússland]] sem varð fyrsta sambandslýðveldi [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]]. Stór hluti af núverandi landamærum Hvíta-Rússlands urðu til þegar Sovétríkin gerðu [[Innrásin í Pólland|innrás í Pólland]] árið [[1939]]. Eftir herfarir [[Þýskaland|Þjóðverja]] og Sovétmanna í [[síðari heimsstyrjöld]] var landið sviðin jörð og hafði missti meira en þriðjung íbúanna. Landið byggðist hægt upp aftur eftir stríðið. Í kjölfar [[Tsjernóbýlslysið|Tsjernóbylslyssins]] [[1986]] varð Hvíta-Rússland fyrir mikilli geislamengun. Landið lýsti yfir sjálfstæði frá Sovétríkjunum árið [[1990]] og tók upp nýja stjórnarskrá árið [[1994]]. Í forsetakosningum það ár komst [[Alexander Lúkasjenkó]] til valda. Hann lengdi kjörtímabil forseta úr fimm árum í sjö og stjórn hans hefur síðan í vaxandi mæli orðið [[einræði]]sstjórn. Hvíta-Rússland er eina land Evrópu sem viðheldur [[dauðarefsing]]u. Helstu útflutningsvörur Hvíta-Rússlands eru unnar [[jarðolía|olíuafurðir]], [[áburður]] og [[landbúnaðarvél]]ar. Atvinnulíf er miðstýrt og að stórum hluta í ríkiseigu. Stærstur hluti íbúa býr í borgum landsins. Um 60% aðhyllast einhvers konar trúarbrögð, aðallega [[rússneska rétttrúnaðarkirkjan|rússneskan rétttrúnað]], en lítill hluti aðhyllist [[rómversk-kaþólska]] trú. Yfir 70% íbúa tala [[rússneska|rússnesku]] sem er annað opinbert tungumál landsins en aðeins rúm 10% tala [[hvítrússneska|hvítrússnesku]]. == Landfræði == Hvíta-Rússland liggur á milli 51. og 57. gráðu norður og 23. og 33. gráðu austur. Landið er 560 km langt frá norðri til suðurs og 650 km frá austri til vesturs. Hvíta-Rússland er [[landlukt land]], tiltölulega flatlent með stórum [[mýri|mýrum]]. Um 40% landsins eru þakin skógi. Um 11.000 stöðuvötn og mikill fjöldi áa eru í landinu. Helstu fljót sem renna um Hvíta-Rússland eru [[Nemanfljót]], [[Pripjatfljót]] og [[Dnjepr]]. Nemanfljót rennur út í Eystrasalt en Pripjatfljót rennur út í Dnjepr sem rennur út í [[Svartahaf]]. Hæðin [[Dsjarsjinskaja Hara]] er hæsti punktur landsins. Hún er aðeins 345 metra yfir sjávarmáli. Lægsti punkturinn er í Nemanfljóti, 90 metra yfir sjávarmáli. Hvíta-Rússland er að meðaltali 160 metrar yfir sjávarmáli. Veðurfar er á mörkum [[úthafsloftslag]]s og [[meginlandsloftslag]]s. Vetur eru kaldir eða svalir þar sem lægsti hiti í janúar er milli - 4° og -8°. Sumrin eru svöl og rök með um 18° meðalhita. Meðalársúrkoma er milli 550 og 700 mm. Náttúruauðlindir í Hvíta-Rússlandi eru meðal annars [[mór]], lítið eitt af náttúrulegum gas- og olíulindum, [[mergill]], [[kalksteinn]], sandur, grús og leir. Um 70% af geisluninni úr [[Tsjernóbýlslysið|Tsjernobylslysinu]] lenti á Hvíta-Rússlandi og um fimmtungur landbúnaðarlands varð fyrir geislun. [[Sameinuðu þjóðirnar]] og fleiri aðilar hafa unnið að því að draga úr geislavirkni á þessum svæðum, meðal annars með notkun [[sesín]]s og ræktun [[repja|repju]]. Hvíta-Rússland á landamæri að fimm löndum: [[Lettland]]i í norðri, [[Litáen|Litáen]] í norðvestri, [[Pólland]]i í vestri, [[Rússland]]i í norðri og austri og [[Úkraína|Úkraínu]] í suðri. Landamærin að Lettlandi og Litáen voru ákveðin með samningum 1995 og 1996 og landamærin að Úkraínu voru staðfest af þingi Hvíta-Rússlands árið 2009. Lokaafmörkun landamæra Hvíta-Rússlands og Litáen var ákveðin árið 2007. == Stjórnmál == [[Mynd:House_of_Representatives_of_Belarus.jpg|thumb|right|Þinghúsið í Minsk í Hvíta-Rússlandi.]] Hvíta-Rússland býr við [[forsetaræði]] þar sem [[forseti Hvíta-Rússlands]] er bæði [[þjóðhöfðingi]] og [[stjórnarleiðtogi]]. Löggjafinn er [[Þjóðþing Hvíta-Rússlands]]. Forsetinn er kjörinn til fimm ára í senn. Í stjórnarskránni frá 1994 mátti forsetinn aðeins sitja í tvö kjörtímabil, en þær takmarkanir voru afnumdar með stjórnarskrárbreytingu árið 2004. [[Alexander Lúkasjenkó]] hefur verið forseti landsins frá 1994. Árið 1996 boðaði hann umdeilda atkvæðagreiðslu um breytingar á kjörtímabili forseta. Kosningunum, sem áttu að fara fram árið 1999, var frestað til 2001. Yfirmaður kjörstjórnar, [[Viktar Hantsjar]], lýsti kosningunum sem „stórkostlegri fölsun“. Honum var vikið úr embætti meðan á kosningabaráttunni stóð. Þing Hvíta-Rússlands situr í tveimur deildum. Í fulltrúadeild eiga 110 þingmenn sæti og í lýðveldisráðinu sitja 64 þingmenn. Fulltrúadeildin skipar forsætisráðherra og getur lýst vantrausti á hann. Hún getur gert breytingar á stjórnarskránni og komið með tillögur varðandi stefnu stjórnarinnar í utanríkis- og innanríkismálum. Lýðræðisráðið skipar ýmsa embættismenn, getur lýst vantrausti á forsetann og hafnað eða samþykkt lög frá fulltrúadeildinni. Hvor deildin getur synjað lögum staðfestingar frá embættismönnum ef þau eru í andstöðu við stjórnarskrá. Ríkisstjórnin er stjórnarráð ráðherra, undir forsæti forsætisráðherra, og fimm vararáðherrar. Ráðherrar eru skipaðir af forseta og eru ekki endilega þingmenn jafnhliða. Dómsvaldið er í höndum [[Hæstiréttur Hvíta-Rússlands|hæstaréttar]] og sérhæfðra dómstóla, eins og stjórnskipunarréttar sem fæst við túlkun stjórnarskrár og viðskiptalaga. Forseti skipar dómarana sem samþykktir eru af lýðveldisráðinu. Æðsta áfrýjunarstig í sakamálum er hæstiréttur. Stjórnarskráin bannar sérhæfða dómstóla utan dómskerfisins. Í [[þingkosningarnar í Hvíta-Rússlandi 2012|þingkosningum 2012]] stóðu 105 af 110 þingmönnum utan flokka. [[Kommúnistaflokkur Hvíta-Rússlands]] fékk 3 sæti og [[Landbúnaðarflokkur Hvíta-Rússlands]] og [[Lýðveldisflokkur vinnu og réttlætis]] einn hvor. Flestir hinna þingmannanna tengjast hagsmunasamtökum eins og var algengt á þingi Sovétríkjanna. Í forsetakosningunum 2020 vann Lúkasjenkó enn einu sinni sigur. Kosningarnar voru ekki taldar frjálsar eða lýðræðislegar. Stórfelld mótmæli voru bæld niður og mannréttinda og félagasamtök voru lögð niður eða hættu af ótta við ofsóknir. <ref>[https://www.ruv.is/frett/2022/09/24/mannrettindum-hnignar-stodugt-i-belarus Mannréttindum hnignar stöðugt í Belarús] RÚV, sótt 24. sept. 2022</ref>. Forsetaframbjóðandinn [[Svetlana Tsíkhanovskaja]] flúði land. Evrópusambandið, Bretland, Bandaríkin og Kanada hafa sett viðskiptahömlur á landið af þeim sökum og hafa hert þær enn frekar vegna stuðnings stjórnvalda Belarús við [[innrás Rússlands í Úkraínu 2022]]. === Her === [[Mynd:RIAN_archive_1047080_Work_of_"Kamenyuki"_frontier_post_on_Belarus_border_with_Poland.jpg|thumb|right|Hvítrússneskir landamæraverðir við landamærin að Póllandi.]] [[Her Hvíta-Rússlands]] er undir stjórn varnarmálaráðherra, [[Andrei Ravkov]], og Lúkasjenkós sem er yfirmaður heraflans. Herinn var stofnaður árið 1992 og tók yfir hluta af búnaði og sveitum [[Sovétherinn|Sovéthersins]] í landinu. Breytingin frá Sovéthernum að her Hvíta-Rússlands fól í sér breytingar á skipuriti hersins sem var lokið 1997. Fjöldi hermanna var minnkaður í 30.000. Í Hvíta-Rússlandi er [[herskylda]] í 12 mánuði fyrir menntaða einstaklinga en 18 mánuði fyrir ómenntaða. Vegna fækkunar Hvít-Rússa á herskyldualdri hefur herinn neyðst til að auka fjölda atvinnuhermanna sem voru um 12.000 árið 2001. Árið 2004 varði Hvíta-Rússland 1,4% af vergri landsframleiðslu til hermála. Hvíta-Rússland hefur ekki lýst yfir vilja til að ganga í [[NATO]], en hefur átt í samstarfi við NATO-ríkin frá 1995. Landið hefur veitt þjónustu við millilendingar flugvéla [[Alþjóðaliðið|Alþjóðaliðsins]] í [[Afganistan]]. Hvíta-Rússland er aðili að hernaðarbandalagi sex fyrrum Sovétríkja, [[Sameiginlega öryggissáttmálastofnunin|Sameiginlegu öryggissáttmálastofnuninni]]. ===Stjórnsýslueiningar=== Hvíta-Rússland skiptist í sex [[hérað|héruð]] (вобласць) sem heita eftir höfuðstöðum sínum. Í hverju héraði er kjörið héraðsráð sem fer með löggjafarvald, og héraðsstjórn sem fer með framkvæmdavald. Formaður héraðsstjórnarinnar er skipaður af forseta landsins. Héruðin skiptast síðan í umdæmi (раён) sem árið 2002 voru 118 talsins, auk 102 bæja og 108 þéttbýlissvæða. Höfuðborgin Minsk skiptist í níu umdæmi og nýtur sérstakrar stöðu. {| |- valign="top" | | [[File:Belarus provinces english.png|thumb|upright=1.1|Héruð Hvíta-Rússlands]] | |} {| class="wikitable sortable" |+ Svæði Hvíta-Rússlands |- ! scope="col" | ! scope="col" class=unsortable | Fáni ! scope="col" | Svæði ! scope="col" | Höfuðborg ! scope="col" | Rússneska ! scope="col" | Hvítrússneska ! scope="col" | Mannfjöldi<br/>(2022)<ref>[http://citypopulation.de/en/belarus/cities/ Official 2022 census results]</ref> ! scope="col" | Svæði<br/>(km²) ! scope="col" | Þéttleiki ! scope="col" | Hlutfall<br/>af Hvíta-Rússlandi |- | 1 || [[File:Flag of Minsk, Belarus.svg|45x45px]] ||colspan="2"|{{center|[[Minsk]]}} || Минск || Мінск || 1,987,000 || 305.50 || 6,606.48 || 21.44% |- | 2 || [[File:Flag_of_Brest_Voblast,_Belarus.svg|border|45x45px]] || [[Brest-fylki]] || [[Brest (Hvíta-Rússlandi)|Brest]] || Брестская || Брэсцкая || 1,356,000 || 32,790.68 || 41.11 || 14.32% |- | 3 || [[File:Flag_of_Homyel_Voblast.svg|border|45x45px]] || [[Gomel-fylki]] || [[Gomel]] || Гомельская || Гомельская || 1,380,000 || 40,361.66 || 34.40 || 14.75% |- | 4 || [[File:Flag_of_Hrodna_Voblasts.svg|border|45x45px]] || [[Grodno-fylki]] || [[Grodno]] || Гродненская || Гродзенская || 1,037,000 || 25,118.07 || 40.88 || 10.91% |- | 5 || [[File:Flag_of_Mahilyow_Voblast.svg|border|45x45px]] || [[Mogilev-fylki]] || [[Mogilev]] || Могилёвская || Магілёўская || 1,018,000 || 29,079.01 || 35.24 || 10.89% |- | 6 || [[File:Flag_of_Minsk_Voblast.svg|border|45x45px]] || [[Minsk-fylki]] || [[Minsk]] || Минская || Мінская || 1,464,000 || 39,912.35 || 36.86 || 15.63% |- | 7 || [[File:Flag of Vitsebsk region.svg|border|45x45px]] || [[Vitebsk-fylki]] || [[Vitebsk]] || Витебская || Вiцебская || 1,128,000 || 40,049.99 || 28.36 || 12.06% |- | || || '''[[Hvíta-Rússland]]''' || '''[[Minsk]]''' ||colspan="2" style="text-align:center;" |'''Беларусь''' || '''9,370,000''' || '''207,617.26''' || '''45.34''' || '''100.00%''' |} == Heimildir == {{reflist}} {{wikiorðabók}} {{Stubbur|landafræði}} {{SSR}} {{Evrópa}} [[Flokkur:Hvíta-Rússland| ]] [[Flokkur:Landlukt lönd]] 4bv9994brnr0qpqxs2iza2elte4q6wc 0 16468 1962746 1871820 2026-05-10T11:49:31Z ~2026-28240-93 116316 1962746 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Auðunn | kyn = kk | nefnifall = Auðunn | þolfall = Auðun | þágufall = Auðuni | eignarfall = Auðuns | millinöfn = 64 | dagsetning = júlí 2007 | eiginnöfn = 174 }} '''Auðunn''' er [[íslenskt karlmannsnafn]]. == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Auðunn pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:10 bar:4 text:8 bar:3 text:6 bar:2 text:4 bar:1 text:2 LineData= color:fyrsta width:5 at:1950 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1952 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1953 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1955 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1956 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1957 frompos:40 tillpos:140 #4 at:1958 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1959 frompos:40 tillpos:215 #7 at:1960 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1961 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1962 frompos:40 tillpos:140 #4 at:1963 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1964 frompos:40 tillpos:190 #6 at:1965 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1966 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1967 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1968 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1969 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1970 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1971 frompos:40 tillpos:165 #5 at:1972 frompos:40 tillpos:215 #7 at:1973 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1974 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1975 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1976 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1977 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1978 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1979 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1980 frompos:40 tillpos:215 #7 at:1981 frompos:40 tillpos:165 #5 at:1982 frompos:40 tillpos:140 #4 at:1983 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1985 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1986 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1987 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1989 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1990 frompos:40 tillpos:165 #5 at:1991 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1992 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1993 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1994 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1995 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1996 frompos:40 tillpos:190 #6 at:1997 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1998 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1999 frompos:40 tillpos:90 #2 at:2000 frompos:40 tillpos:115 #3 at:2001 frompos:40 tillpos:115 #3 at:2002 frompos:40 tillpos:65 #1 at:2003 frompos:40 tillpos:115 #3 at:2004 frompos:40 tillpos:190 #6 at:2005 frompos:40 tillpos:115 #3 at:2006 frompos:40 tillpos:190 #6 color:seinna width:1 at:1950 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1951 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1952 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1954 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1956 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1957 frompos:40 tillpos:165 #5 at:1959 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1960 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1961 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1962 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1964 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1965 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1967 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1968 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1970 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1971 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1974 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1975 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1977 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1978 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1979 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1980 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1981 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1982 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1984 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1987 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1991 frompos:40 tillpos:115 #3 at:1992 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1993 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1994 frompos:40 tillpos:90 #2 at:1995 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1996 frompos:40 tillpos:65 #1 at:1998 frompos:40 tillpos:65 #1 at:2001 frompos:40 tillpos:65 #1 at:2003 frompos:40 tillpos:65 #1 at:2005 frompos:40 tillpos:90 #2 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Auðunn pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1950 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1952 frompos:40 tillpos:50 #0.04% at:1953 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1954 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1955 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1956 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1957 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1958 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1959 frompos:40 tillpos:85 #0.18% at:1960 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1961 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1962 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1963 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1964 frompos:40 tillpos:78 #0.15% at:1965 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1966 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1967 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1968 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1969 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1970 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1971 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1972 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1973 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1974 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1975 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1976 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1977 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1978 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1979 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1980 frompos:40 tillpos:78 #0.15% at:1981 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1982 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1983 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1985 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1986 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1987 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1988 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1989 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1990 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1991 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1992 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1993 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1994 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1995 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1996 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:1997 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1998 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1999 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:2000 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:2001 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:2002 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:2003 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:2004 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:2005 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:2006 frompos:40 tillpos:75 #0.14% color:seinna width:1 at:1950 frompos:40 tillpos:118 #0.31% at:1951 frompos:40 tillpos:78 #0.15% at:1952 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1954 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1956 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1957 frompos:40 tillpos:143 #0.41% at:1959 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1960 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1961 frompos:40 tillpos:83 #0.17% at:1962 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1964 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1965 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1967 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1968 frompos:40 tillpos:78 #0.15% at:1970 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1971 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:1974 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1975 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1977 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1978 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1979 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1980 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1981 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1982 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1984 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1987 frompos:40 tillpos:85 #0.18% at:1988 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1991 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1992 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1993 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1994 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1995 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1996 frompos:40 tillpos:53 #0.05% at:1998 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:2001 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:2003 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:2005 frompos:40 tillpos:65 #0.1% </timeline> == Þekktir nafnhafar == * [[Auðunn Blöndal]], leikari og skemmtikraftur == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} <references/> [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] i9x21ehr3gjt5ivtlf1uo2fn2495ady 0 24876 1962652 1939466 2026-05-09T12:33:11Z ~2026-27959-56 116289 1962652 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|skipið sem heimsótti norður- og suðurskaut|Fram (skip)}} [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|thumb|200px|[[Merki Knattspyrnufélagsins Fram]]]] {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Fram | mynd = [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|130px]] | Gælunafn = ''Framarar'' | Stofnað = 1. maí 1908 | Leikvöllur = [[Framvöllur, Úlfarsárdal]] | Stærð = 1.650 | Stjórnarformaður = [[Sigríður Elín Guðlaugsdóttir]] | Knattspyrnustjóri = [[Rúnar Kristinsson]] (karlalið); Óskar Smári Haraldsson (kvennalið) | Knattsp.stj. kvk. = [[Sigríður Baxter]] | Deild = [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeild karla]] | Tímabil = 2025 | Staðsetning = 5. sæti | pattern_la1 = _shoulder stripes white stripes half | pattern_b1 = _shoulder stripes white stripes | pattern_ra1 = _shoulder stripes white stripes half | pattern_sh1 = _adidaswhite | pattern_so1 = _3 stripes white | leftarm1 = 0021af | body1 = 0021af | rightarm1 = 0021af | shorts1 = ffffff | socks1 = 0021af | pattern_la2 = _shoulder stripes blue stripes half | pattern_b2 = _shoulder stripes blue stripes | pattern_ra2 = _shoulder stripes blue stripes half | pattern_sh2 = _adidasblue | pattern_so2 = _3 stripes blue |leftarm2=ffff00 |body2=ffff00 |rightarm2=ffff00 |shorts2=ffff00 |socks2=ffff00 }} '''Knattspyrnufélagið Fram''', '''Fram Reykjavík''' eða einfaldlega '''Fram''' er [[Ísland|íslenskt]] íþróttafélag staðsett í [[Reykjavík]]. Félagið er eitt af tíu elstu íþróttafélögum Íslands. Það var stofnað 1. maí 1908. Núverandi formaður félagsins er [[Sigríður Elín Guðlaugsdóttir]]. Fram heldur úti æfingum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handbolta]], [[taekwondo]],[[blak]] og [[skíði|skíða]]<nowiki/>greinum. Þá er starfrækt innan félagsins [[almenningsíþróttadeild Fram|almenningsíþróttadeild]] og sérstakur hópur Framkvenna. Innan Fram hafa einnig verið starfræktar [[Körfuknattleiksdeild Fram|körfuknattleiksdeild]] og [[Blakdeild Fram|blakdeild]]. == Saga == === Upphafsárin (1908 - 1928) === Knattspyrnufélagið Fram varð til vorið 1908 í [[Miðbær Reykjavíkur|miðbæ Reykjavíkur]]. Stofnendurnir voru nokkrir piltar á fermingaraldri eða þar um bil, sem bjuggu á svæðinu umhverfis [[Tjarnargata|Tjarnargötu]]. Einn í hópnum, [[Pétur J.H. Magnússon]], hafði fest kaup á knetti og var hann óspart notaður þá um sumarið. Fyrsta tæpa árið var knattspyrnufélag þetta afar óformlegur félagsskapur. Engin stjórn var skipuð, engin lög samin og félagið hafði ekki einu sinni fengið nafn. Úr þessu var bætt á fyrsta formlega fundinum, þann 15. mars 1909. Þá komu piltarnir úr fótboltafélaginu í miðbænum saman á fundi, enda farið að styttast í vorið og áframhaldandi knattspyrnuæfingar. Nú var þörf á formlegri félagsskap til að safna fyrir boltakaupum, ákveða búning o.s.frv. Pétur J.H. Magnússon var kjörinn fyrsti formaður félagsins, laganefnd skipuð og samþykkt að nafn þess yrði Knattspyrnufélagið Kári, eftir [[Kári Sölmundarson|Kára Sölmundarsyni]] úr [[Njála|Njálu]]. Káranafnið var frá upphafi umdeilt og á félagsfundi nokkrum vikum síðar var því breytt í Knattspyrnufélagið Fram. Ýmsar skýringar eru mögulegar á þessu heiti. Ein er sú að nafnið standi einfaldlega fyrir atviksorðið "fram", en slík félaganöfn má t.d. finna í [[Danmörk]]u (sbr. Frem og Fremad). Önnur skýring er sú að félagið heiti eftir Fram, skipi heimskautafarans [[Fridtjof Nansen|Friðþjófs Nansens]]. Þá er ekki ólíklegt að Framarar hafi horft til nafns [[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnarfélagsins Fram]], sem var helsta bakland [[Hannes Hafstein|Hannesar Hafstein]] ráðherra. Þegar á þessum fyrsta bókfærða fundi, miðuðu Framarar stofndag sinn við fyrsta maí 1908. Ekki er þó ljóst hvernig sú dagsetning var fengin. Um svipað leyti var [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] stofnað á sömu slóðum. Víkingar miða stofndag sinn við 21. apríl 1908, þótt forsendur þeirrar dagsetningar séu ekki ljósar. Benda Framarar á að stofnendur Víkings hafi verið yngri en stofnendur Fram og líklega ekki fengið að vera með stóru strákunum. Gera bæði félögin því tilkall til að vera næstelsta knattspyrnufélag Reykjavíkur. Fótboltafélag Reykjavíkur, sem síðar tók sér nafnið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]], stóð um þessar mundir fyrir fótboltaæfingum á velli sem ruddur hafði verið vestur á [[Melarnir|Melum]]. Piltarnir í Fram fengu stundum að nota völlinn, en ekki kom þó til greina að sinni að félögin tvö mættust í kappleik á jafnréttisgrundvelli. Til þess var aldursmunurinn of mikill. ==== Upphaf Íslandsmótsins ==== Reykvískir íþróttamenn ákváðu að koma sér upp íþróttavelli, sem vera skyldi tilbúinn fyrir [[landsmót UMFÍ]] sem haldið yrði í bænum sumarið 1911. [[Íþróttasamband Reykjavíkur]] var stofnað í þessu skyni árið 1910 og var Fram meðal stofnaðila, þótt meðlimir þess væru ekki nema 14 til 17 ára gamlir. [[Melavöllur]]inn var vígður þann ellefta júní 1911. Að því tilefni var efnt til stutts sýningarleiks milli Fram og Fótboltafélags Reykjavíkur. Þótt Fótboltafélagið tefldi fram hálfgerðu varaliði, var búist við ójöfnum leik unglinga gegn fullorðnum mönnum og munu Framarar hafa fengið loforð um að ekki yrði tekið of hart á þeim. Viðureigninni lauk óvænt með markalausu jafntefli og varð því mikil spenna fyrir fyrstu alvöru viðureign félaganna sem fara skyldi fram viku síðar á landsmóti UMFÍ. Landsmótið var margra daga íþróttahátíð sem setti Reykjavíkurbæ á annan endann. Flestir voru áhorfendurnir þó á knattspyrnuleik Fram og Fótboltafélagsins þann sautjánda júní. Framarar fóru með sigur af hólmi í þessum fyrsta opinbera knattpspyrnuleik tveggja íslenskra félaga, 2:1. [[Friðþjófur Thorsteinsson]] skoraði bæði mörk Fram, það seinna á lokamínútunni. Sigur Framara á landsmótinu 1911 blés félagsmönnum kapp í kinn og ákváðu þeir að stofna til Íslandsmóts sumarið eftir. Skotið var saman fyrir verðlaunagrip og auglýst eftir þátttökuliðum. [[Úrvalsdeild 1912|Fyrsta Íslandsmótið í knattspyrnu]] var svo haldið árið 1912 með þátttöku Fram, Vestmanneyinga og Fótboltafélagsins. Lauk því með sigri þeirra síðastnefndu. ==== Löng sigurganga ==== Þar sem Framarar höfðu stofnað til Íslandsmótsins og keypt bikarinn, litu þeir svo á að mótið væri í þeirra einkaeigu. Fram lýsti eftir þátttökuliðum, sá um skipulagninguna og hirti allan ágóðann. Þetta leiddi til deilna um mótshaldið og árin [[úrvalsdeild 1913|1913]] og [[úrvalsdeild 1914|1914]] skráðu Framarar sig einir til leiks og unnu án keppni. Lausn fékkst í málið með því að mótunum var fjölgað. KR-ingar stóðu fyrir [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmóti]] og síðar stofnuðu [[Knattspyrnufélagið Valur|Valsmenn]] og Víkingar sín eigin mót. Engum blöðum var þó um að fletta hvert væri sterkasta knattspyrnulið höfuðstaðarins mestallan annan áratuginn. Leikmenn KR voru í það elsta, en Valsmenn og Víkingar enn of ungir að árum. Framarar voru hins vegar á besta aldri og höfðu yfir að búa fjölhæfum íþróttamönnum sem voru í fremstu röð í flestum keppnisgreinum. Auk meistaratitlanna 1913 og 1914 urðu Framarar Íslandsmeistarar: [[úrvalsdeild 1915|1915]], [[úrvalsdeild 1916|1916]], [[úrvalsdeild 1917|1917]], [[úrvalsdeild 1918|1918]], [[úrvalsdeild 1921|1921]], [[úrvalsdeild 1922|1922]], [[úrvalsdeild 1923|1923]] og [[úrvalsdeild 1925|1925]]. Félagið vann því tíu af fjórtán fyrstu Íslandsmótunum. Við þætta bættust sex Reykjavíkurmeistaratitlar, auk þess sem Fram vann keppnina um [[Íslandshornið]] þrjú ár í röð 1919-21 og þar með verðlaunagripinn til eignar, en Íslandshornið var keppni sem Valur stóð fyrir. Framarar áttu einnig stóran þátt í komu fyrsta erlenda knattspyrnuliðsins til Íslands árið 1919 þegar Danmerkurmeistararnir í [[Akademisk Boldklub]] komu í keppnisferð. Með danska liðinu lék um þær mundir Framarinn [[Samúel Thorsteinsson]]. Drottnunarstaða Fram meðal íslenskra knattspyrnuliða fékk þó skjótan endi. Leikmenn liðsins voru flestir á sama aldri og lögðu skóna á hilluna um svipað leyti. Lítil rækt hafði verið lögð við yngri flokka og því engir til að taka við. [[úrvalsdeild 1927|1927]] tapaði Fram öllum leikjum sínum á Íslandsmótinu og gat varla skrapað saman í lið. Alvarlega var rætt um að leggja félagið niður eða sameina það Víkingum. Árið [[úrvalsdeild 1928|1928]] sendi Fram svo ekki lið til keppni á Íslandsmótinu í fyrsta og eina skipti. === Endurreisnarárin (1928 - 1946) === Hvorki fyrr né síðar í sögu sinni hefur tilvera Knattspyrnufélagsins Fram staðið jafn tæp og vorið 1928. Félagið var í raun ekki starfandi, félagatalið týnt og sjóðurinn tómur. Ekki tókst að tefla fram liði á Íslandsmótinu og yngri flokkarnir voru daprir. Við þessar óhrjálegu aðstæður kom hópur manna undir forystu [[Guðmundur Halldórsson|Guðmundar Halldórssonar]] að félaginu og reif starfið upp á nýjan leik. Meðal annars létu stjórnin hanna [[Merki Knattspyrnufélagsins Fram|merki félagsins]], sem enn er við lýði. Eitt og annað var gert til að efla Fram félagslega, s.s. hafin útgáfa félagsblaðs og þjálfun yngri flokka tekin fastari tökum. Á [[1931-1940|fjórða áratugnum]] færðist þungamiðjan í starfsemi Fram austur á bóginn. Upphaflega var Fram miðbæjarlið, en nú voru uppeldissvæði nýrra leikmanna í götunum ofan [[Laugavegur|Laugavegar]], einkum í kringum [[Njálsgata|Njálsgötuna]]. Eftir sem áður voru öflugar Fram-nýlendur annars staðar í bænum, s.s. í [[Pólarnir|Pólunum]], kringum [[Ljósvallagata|Ljósvallagötuna]] og á [[Grímsstaðaholt]]i. Árið 1937 föluðust Framarar eftir því að fá úthlutað landi undir eigið félagssvæði. Óskað var eftir svæðinu sunnan [[Sundhöllin í Reykjavík|Sundhallarinnar]]. Var ætlunin meðal annars að reisa fjölnota íþróttahús til knattspyrnu- og skautaiðkunar. Þessi áform gengu ekki eftir og kom þar einkum tvennt til. Annars vegar töldu ýmsir félagsmenn brýnna að stofna [[Skíðadeild Fram|skíðadeild]] og reisa skíðaskála en að koma upp knattspyrnuvelli. Hins vegar var reiknað með því að íþróttafélögin í Reykjavík myndu koma sér upp sameiginlegu íþróttasvæði við [[Nauthólsvík]] og þörfin fyrir eigin knattspyrnuvöll yrði þá að mestu úr sögunni. ==== Ný verkefni ==== Þótt Fram styrktist jafnt og þétt félagslega allan fjórða áratuginn leið nokkur tími uns áhrifa þess tók að gæta á stigatöflunni. Frá 1929-38 hafnaði liðið aldrei ofar en í þriðja sæti á Íslandsmótinu, þar sem keppnisliðin voru yfirleitt fjögur eða fimm. Í ljósi þessa hófstillta árangurs, kann að virðast skringilegt að Knattspyrnusamband Danmerkur skuli hafa boðið Frömurum í keppnisferð til Danmerkur í tilefni af fimmtíu ára afmæli sambandsins árið 1939. Sennilega má tengja þá ákvörðun við það hversu stóran þátt Fram átti í að taka á móti Akademisk boldklub tuttugu árum fyrr. Hlutverk Framliðsins á afmælismóti Dananna var óljóst. Liðið var kynnt sem áheyrnarfulltrúi á [[50 ára afmælismót Danska knattspyrnusambandsins|óopinberu Norðurlandamóti í knattspyrnu]] og aldrei kallað annað en “íslenska liðið” og þannig gefið fastlega í skyn að um landslið Íslands væri að ræða. Fram keppti ekki á mótinu en lék nokkra vináttuleiki við úrvalslið danskra héraða með góðum árangri. Liðið mætti líka vel undirbúið til leiks undir stjórn þýsks [[þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla|þjálfara]], [[Hermann Lindemann|Hermanns Lindemanns]], leikmanns [[Eintracht Frankfurt]]. Stífar æfingar fyrir ferðina og meðan á henni stóð skiluðu sér óvænt í fyrsta meistaratitli Fram í fjórtán ár á [[Úrvalsdeild 1939|Íslandsmótinu 1939]]. Nokkrum mánuðum eftir að hafa unnið Íslandsmótið, tókust sumir leikmanna meistaraflokks á við nýtt hlutverk. [[Handbolti|Handknattleiksíþróttin]] hafði náð fótfestu í nokkrum skólum, s.s. í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]], [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði|Flensborgarskólanum]] og [[Háskóli Íslands|Háskólanum]]. Knattspyrnumenn gripu stundum í þessa skringilegu íþróttagrein á inniæfingum yfir vetrarmánuðina, en lítil alvara hafði fylgt því fálmi. Snemma árs 1940 var hins vegar efnt til fyrsta [[N1 deild karla|Íslandsmótsins í handknattleik]]. Framarar sendu lið til keppni, þótt hluti leikmanna kynni varla reglurnar. Jafnframt var sent inn lið í 2. flokki. Þótt árangurinn yrði rýr, markaði hann upphafið að reglulegri þátttöku Fram í handknattleiksmótum. Með tímanum komst meiri festa á handboltaiðkunina, hún hætti að vera aukageta knattspyrnumanna félagsins yfir vetrarmánuðina og öðlaðist sjálfstætt líf. Handknattleikurinn hefur þá sérstöðu meðal íslenskra flokkaíþrótta að bæði kynin hófu að iðka hann um svipað leyti. Þannig var keppt bæði í karla- og kvennaflokki á Íslandsmótinu 1940. Til samanburðar þótti tilhugsunin um keppni í kvennaknattspyrnu fráleit á þessum árum. [[Þráinn Sigurðsson]] formaður Fram 1943-46, var áhugasamur um að útvíkka starfsemi félagsins og knúði það í gegn að Fram kæmi sér upp kvennaflokki í handknattleik. Hugmyndin fékk blendnar undirtektir, en náði þó fram að ganga og árið 1945 sendi Fram í fyrsta sinn lið til keppni á Íslandsmóti kvenna. Fljótlega varð liðið eitt af skrautfjöðrum félagsins og hafði mjög jákvæð áhrif á starfsemi þess. ==== Félagssvæði í Skipholti ==== Draumur reykvískra íþróttamanna um alhliða æfinga- og keppnissvæði í Fossvogi fauk út í buskann þegar Ísland var hernumið og [[Reykjavíkurflugvöllur|alþjóðlegum flugvelli]] var komið fyrir í [[Vatnsmýri]]nni. Í kjölfarið varð ljóst að þörfin á félagssvæði Fram var orðin knýjandi. Stjórnendur félagsins leituðu ýmissa lausna við vandanum, s.s. að falast eftir kaupum á Hálogalandi, íþróttahúsi hernámsliðsins. Þá var sótt um lóð á svokölluðum Mómýrarbletti, þar sem [[Glímufélagið Ármann|Ármann]] var síðar til húsa. Vorið 1945 skipti Reykjavíkurbær skyndilega um skoðun varðandi Mómýrarblettinn. Vilyrðið sem fengist hafði var tekið til baka, en þess í stað bauð bærinn upp á lóð í gömlu grjótnámi fyrir neðan [[Stýrimannaskólinn|Stýrimannaskólann]], við [[Skipholt]]. Tilboðinu var tekið og framkvæmdir hófust af kappi innan fáeinna daga. Þann tuttugasta ágúst sama ár vígðu Framarar nýjan malarvöll sinn við Skipholt. Fram varð þar með fyrsta Reykjavíkurfélagið til að eignast eigin völl. Skömmu síðar var hafist handa við byggingu félagsheimilis Fram á svæðinu. === Árin við Stýrimannaskólann (1946 - 1972) === Það leið ekki á löngu uns Framarar fóru að njóta ávaxtanna af nýja vellinum. Sumrin 1946-48 lék liðið undir stjórn skosks þjálfara, [[James McCrae]], sem stýrði Frömurum til Íslandsmeistaratitils tvö fyrri árin. Sumarið 1946 var sérlega eftirminnilegt. Eftir Danmerkurferðina 1939 hafði staðið til að Framarar tækju á móti [[Danmörk|dönskum]] knattspyrnuflokki sumarið 1940. Allar slíkar heimsóknir lágu niðri á stríðsárunum, en að því loknu tóku Framarar upp þráðinn á ný. Nú höfðu forsendur hins vegar breyst. Ísland var orðið lýðveldi og danska knattspyrnusambandið bauð fram landslið sitt. Ekki þótti við hæfi að félagslið sæi eitt um að skipuleggja fyrsta landsleik hins unga ríkis. Varð því úr að Fram og Knattspyrnuráð Reykjavíkur stóðu saman að komu Dananna og skiptu með sér kostnaði og tekjum. Danska liðið keppti þrjá leiki í ferðinni: gegn íslenska landsliðinu, Fram og Reykjavíkurúrvalinu. Meistaratitlarnir [[Úrvalsdeild 1946|1946]] og [[Úrvalsdeild 1947|1947]] mörkuðu ekki upphafið að nýju stórveldistímabili. Framarar urðu næst [[Úrvalsdeild 1962|Íslandsmeistarar í knattspyrnu árið 1962]]. Vaxtarbroddurinn var hins vegar í yngri flokkunum sem voru mjög sigursælir á sjötta áratugnum. Iðkendurnir voru líka geysimargir og nutu Framarar þar legu sinnar. Fjölmenn hverfi voru að byggjast upp í Reykjavík norðanverðri, s.s. í [[Laugarnes]]i og [[Vogahverfi|Vogunum]]. Sátu Framarar lengi vel einir að þeim krakkaskara. ==== Stórveldi í handbolta ==== Árið [[Handknattleiksárið 1949-50|1950]] urðu Framarar Íslandmeistar í bæði karla- og kvennaflokki í [[Handknattleikur|handknattleik]]. Sigur karlaliðsins var óvæntur og sló ekki tóninn fyrir frekari afrek í bráð. Kvennaliðið hafði hins vegar verið í mikilli sókn árin á undan. Frá 1950 til 1954 urðu Framstúlkur Íslandsmeistarar í öll fimm skiptin. Við það bættust nokkrir meistaratitlar í utanhússhandbolta, en sú keppnisgrein var í talsverðum metum á þessum árum, þótt keppni í henni hafi lagst af í seinni tíð. Þessari fyrstu gullöld handknattleikskvenna í Fram lauk skyndilega um miðjan [[1951-1960|sjötta áratuginn]], þegar öflugir leikmenn settu skóna á hilluna. Um það leyti sem vegur kvennaliðsins fór að fara minnkandi, byrjuðu karlarnir að rétta úr kútnum fyrir alvöru. Frampiltum var spáð góðum árangri á Íslandsmótinu 1959, en enduðu í fallsæti. Sigur í annarri deild [[Handknattleiksárið 1959-60|árið eftir]] var aldrei í hættu og við tók tímabil tveggja turna í íslenskum karlahandbolta. Fram og [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] deildu á milli sín öllum [[N1 deild karla|Íslandsmeistaratitlum]] frá 1959 til 1972. Þar af unnu Framarar sjö sinnum ([[Handknattleiksárið 1961-62|1962]], 1963, 1964, 1967, [[Handknattleiksárið 1967-68|1968]], 1970 og [[Handknattleiksárið 1971-72|1972]]). Oftar en ekki voru viðureignir þessara liða hinir eiginlegu úrslitaleikir um meistaratitilinn. Landslið Íslands var sömuleiðis borið uppi af leikmönnum úr Fram og FH. Árið 1962 varð Fram fyrsta íslenska félagið til að taka þátt í Evrópumóti í flokkaíþrótt. Þá kepptu Framarar við dönsku meistarana í [[Skovbakken]] frá [[Árósar|Árósum]] og töpuðu 28:27 í framlengdri viðureign. Leikið var í [[Danmörk]]u, enda var íþróttahús [[herstöðin á Miðnesheiði|bandaríska hersins á Miðnesheiði]] eini löglegi handknattleiksvöllur á Íslandi. Úr þessu var bætt í desember 1965, þegar [[Íþróttahöllin í Laugardal|Laugardalshöllin]] var tekin í notkun og aðalheimkynni handknattleiksmanna færðust úr Hálogalandi. Í trausti þess að húsið yrði tilbúið í tíma, höfðu Framarar samið um að taka á móti [[Tékkóslóvakía|tékkneskum]] handboltaflokki, [[Baník Karviná]]. Þegar líða tók að komudegi vöknuðu menn upp við vondan draum, þar sem mikil smíðavinna var eftir. Sá [[Karl Benediktsson]], þjálfari Framliðsins, þá um að skipuleggja vinnu Framara og handknattleiksmanna úr öðrum liðum. Unnið var nótt við nýtan dag og tókst að ljúka verkinu sama dag og Tékkarnir mættu. Var viðureign Reykjavíkurúrvalsins og Karviná vígsluleikur hallarinnar. ==== Landþrengsli í grjótnáminu ==== Þegar malarvöllur Framara var tekinn í notkun haustið 1945 var hann talinn sá besti í bænum. Vellinum hrakaði hins vegar mjög sumarið 1948 þegar hann var notaður sem geymslusvæði fyrir [[síld]] sem mokað var upp í [[Hvalfjörður|Hvalfirðinum]] sama sumar. Það leið því ekki á löngu uns Framarar fóru að svipast um eftir nýju framtíðarfélagssvæði, þar sem unnt yrði að koma upp grasvöllum. Fljótlega beindist athyglin að [[Kringlumýri]]nni og á fimmtíu ára afmæli Fram, vorið 1958, tilkynnti [[Gunnar Thoroddsen]] [[borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóri]] að Reykjavíkurbær hefði samþykkt að afhenda Frömurum landspildu við [[Safamýri]]. Þegar til átti að taka reyndist þó erfitt að innheimta loforðið. Það tók embættismenn bæjarins mörg ár að mæla út lóðamörkin og enn lengri tíma að ráðast í nauðsynlega jarðvegsvinnu. [[Álftamýrarskóli]] tók til starfa árið 1964 og fór þá loks að þokast eitthvað áleiðis í málum Fram. Árið 1969 var lokið framkvæmdum við íþróttahús skólans ásamt búningsaðstöðu og um svipað leyti var útbúinn malarvöllur. Framarar hófu þegar að nýta húsið og völlinn. Í nokkur misseri var Fram í raun starfrækt á tveimur stöðum: í Safamýri og við Skipholt, en eftir að brotist var inn í félagsheimilið í Skipholti á árinu 1972 og innanstokksmunir lagðir í rúst, var ákveðið að skilja endanlega við gömlu grjótnámuna. === Framkvæmdatímar (1972 – 1994) === Árið 1972 var viðburðaríkt hjá Frömurum. Auk þess að flytja úr Skipholti í Safamýri, urðu karlalið félagsins Íslandsmeistarar í bæði handbolta og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|fótbolta]]. Tæpur aldarfjórðungur átti eftir að líða uns Framarar urðu næst Íslandsmeistarar karla í handbolta og þótt knattspyrnumennirnir þyrftu ekki að bíða jafn lengi, voru ekki síður blikur á lofti á þeim bænum. Á [[1951-1960|sjötta áratugnum]] og í upphafi þess [[1961-1970|sjöunda]] voru Framarar stórveldi í yngri flokkunum í knattspyrnu. Iðkendur voru margir og til þess tekið hversu vel væri haldið utan um unglingastarfið. Með tímanum tók að fjara undan þessu. Nýbyggingarhverfin sem séð höfðu Fram fyrir stríðum straumi drengja urðu grónari og börnunum fækkaði. Á sama tíma fór unglingastarfið að eflast hjá öðrum félögum sem jafnframt eignuðust betri félagssvæði með grasvöllum og félagsaðstöðu. Frá 1968 til 1980 vannst aðeins einn Íslandsmeistaratitill í yngri flokkum, í þriðja flokki pilta 1972. Þessi þróun olli forráðamönnum Fram áhyggjum. Niðurstaða þeirra var sú að forgangsmál væri að koma upp [[Tónabær|félagsheimili]]. Byrjað hafði verið að teikna slíkt mannvirki þegar árið 1965. Ráðist var í framkvæmdir við húsið árið 1973 og var lokið við fyrri áfanga þess tveimur árum síðar. Í húsinu voru búningsklefar og lágmarks skrifstofu- og félagsaðstaða, en ákveðið var að láta stækkun heimilisins bíða betri tíma. Um svipað leyti voru sett upp [[flóðljós]] á malarvellinum. ==== Bikarliðið Fram ==== Þótt yngri flokkarnir ættu erfitt uppdráttar á [[1971-1980|áttunda áratugnum]], var karlaliðið í knattspyrnu á betra róli. Liðið var yfirleitt um miðja deild og hafnaði í öðru sæti árin 1975 og 1976. Fram tók nokkrum sinnum þátt í Evrópukeppnum, án þess þó að komast áfram úr fyrstu umferð. Minnisstæðastir voru leikirnir við [[Günter Netzer]] og félaga hans í spænska stórliðinu [[Real Madrid]] haustið 1974. Í [[VISA-bikar karla|bikarkeppni KSÍ]] áttu Framarar velgengni að fagna. Félagið hafði fyrst orðið bikarmeistari árið 1970, en fyrstu árin var bikarkeppnin heldur lágt skrifað haustmót sem fram fór á Melavelli að Íslandsmótinu loknu. Fram varð bikarmeistari 1973, 1979 og 1980. Í tvö seinni skiptin eftir sigurmörk á lokamínútunum. ==== Óvelkominn kvennaflokkur ==== Sumarið 1968 var efnt til knattspyrnuleiks milli handknattleiksstúlkna úr Fram og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], sem vakti nokkra athygli og ruddi brautina fyrir íslenska kvennaknattspyrnu. Fyrsti opinberi kvennaknattspyrnuleikurinn á Íslandi fór svo fram árið 1970. Það var stuttur sýningarleikur milli Reykjavíkur og Keflavíkur á undan karlalandsleik við Norðmenn á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]]. Fyrsta Íslandsmót kvenna innanhúss var haldið 1971 og sumarið 1972 hófst [[Pepsideild kvenna|Íslandsmót kvenna]] utandyra. Keppnisliðin voru flest skipuð stúlkum sem æfðu handknattleik á veturna. [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH-ingar]] voru með öflugasta liðið á þessum fyrstu árum, en Fram veitti þeim einna harðasta keppni. Eftir dapurt gengi sumarið 1979, ákvað stjórn knattspyrnudeildar að senda ekki lið til keppni sumarið 1980. Sú ákvörðun var tekin í óþökk leikmanna liðsins. Ástæðan var fyrst og fremst sú að forráðamenn deildarinnar töldu að nógu mikið álag væri á æfingarvellina, þótt kvennaliðið bættist ekki við. Þegar kvennaflokkurinn var lagður niður, gengu leikmennirnir til liðs við önnur félög, s.s. [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] og KR. Í þeim hópi voru konur sem áttu eftir að vinna fjölda titla og leika [[kvennalandslið Íslands í knattspyrnu|fyrir Íslands hönd]]. Strax ári síðar skiptu Framarar um skoðun og reyndu að endurvekja kvennaflokkinn. Hann náði hins vegar aldrei fyrri styrk, uns hann lognaðist útaf árið 1993. ==== Nýir menn í brúnni ==== Í byrjun [[1981-1990|níunda áratugarins]] urðu mikil umskipti í rekstri knattspyrnudeildar Fram. Nýir menn settust í stjórn og mynduðu hóp sem átti eftir að bera deildina uppi næstu árin. [[Halldór B. Jónsson]] var formaður knattspyrnudeildarinnar frá 1981 til 1993 og átti hvað stærstan þátt í þessum breytingum. Aðstaða knattspyrnumanna félagsins snarbatnaði á þessum árum. Sumarið 1983 fjölgaði grasvöllunum úr einum í tvo. Árið áður var ákveðið að ráðast í stækkun félagsheimilisins í stað þess að hefja byggingu íþróttahúss. Olli sú ákvörðun raunar talsverðum deilum og óánægju innanhússíþróttamanna. Unglingastarfið var stóreflt. Knattspyrnuskóli var stofnaður fyrir yngstu iðkendurna árið 1980 og var það nýjung. Þá naut félagið góðs af nálegðinni við nýja miðbæinn sem var að byggjast upp í [[Kringlumýri]]. [[strætisvagn|Strætisvagnasamgöngur]] voru prýðisgóðar og því gat Fram dregið til sín stóra hópa iðkenda úr fjarlægum hverfum, ekki hvað síst úr [[Breiðholt]]i, þar sem [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] og [[Leiknir Reykjavík|Leiknir]] áttu erfitt uppdráttar. Í meistaraflokki urðu sömuleiðis breytingar. Árin 1982-83 var þjálfari Framliðsins [[Pólland|Pólverjinn]], [[Andrzej Strejlau]]. Þótt liðið félli niður um deild fyrra árið, héldu stjórnendur félagsins tryggð við Strejlau sem fór með það beint aftur upp úr annarri deildinni. Á þessum tveimur árum lagði sá pólski mikilvægar undirstöður að hinu sigursæla Framliði níunda áratugarins. ==== Gullöld Ásgeirs Elíassonar ==== [[Ásgeir Elíasson]] tók við Frömurum fyrir sumarið 1985 og þjálfaði í sjö ár samfleytt. Í allt var Ásgeir þjálfari Fram í tólf ár, lengst allra sem gegnt hafa starfinu. Framlið níunda áratugarins var eitt hið öflugasta í íslenskri knattspyrnusögu. Það sigraði í bikarkeppni [[KSÍ]] árin 1985, 1987 og 1989. Íslandmeistaratitillinn kom í hlut Framara [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|1986]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|1988]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]. Árangur Framara í Evrópukeppnum var sömuleiðis eftirtektarverður á köflum. Má þar nefna 3:0 heimasigur á sænsku bikarmeisturunum í [[Djurgårdens IF]] haustið 1990 og naumt 1:2 tap gegn spænska liðinu [[FC Barcelona|Barcelona]] sama ár. Árið eftir féllu Framarar svo úr leik í Evrópukeppni meistaraliða eftir tvö jafntefli gegn [[Panathinaikos]]. Eftir leikina við gríska liðið sneri Ásgeir Elíasson sér að þjálfun íslenska landsliðsins. Við tók tímabil óstöðugleika og tíðra þjálfaraskipta. Um svipað leyti varð talsverð endurnýjun í stjórn knattspyrnudeildar. Halldór B. Jónsson lét af formennsku árið 1993 og við tóku mörg mögur ár. ==== Handboltakarlar á fallanda fæti ==== Íslandsmeistaralið Fram í karlaflokki í handbolta 1972 var firnasterkt. Hafði það t.a.m. á að skipa fjórum af burðarásum íslenska landsliðsins, þeim Axel Axelssyni, Björgvin Björgvinssyni, Sigurði Einarssyni og [[Sigurbergur Sigsteinsson|Sigurbergi Sigsteinssyni]]. Framtíðin virtist sömuleiðis björt, enda margir efnilegir leikmenn í herbúðum Framara og aðstöðumál félagsins búin að snarbatna með tilkomu íþróttahúss Álftamýrarskóla. Yfirburðatímar Fram og [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] reyndust hins vegar á enda runnir. Ný félög, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] og [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] voru á uppleið. Hafnfirðingar héldu sínu en Framarar urðu að láta undan síga. Eftir því sem leið á [[1971-1980|áttunda áratuginn]] færðist Framliðið niður töfluna, uns árviss fallbarátta varð raunin. Vorið [[handknattleiksárið 1982-83|1983]] féllu Framarar loks niður í aðra deild, í annað sinn í sögunni. Eftir tveggja ára dvöl í annarri deild lék Fram á ný meðal þeirra bestu veturinn 1985-86. Næstu árin einkenndust af fallbaráttu, skamma dvöl í annarri deild og svo enn meira fallströgl, uns Framarar féllu í fjórða sinn vorið 1993. Í það skipið var fjárhagur handknattleiksdeildarinnar orðinn afar bágur og aðstöðuleysið félaginu fjötur um fót, á sama tíma og önnur Reykjavíkurlið gátu státað af heimavöllum í eigin íþróttahúsum. ==== Sigursæll kvennaflokkur ==== Eftir Íslandsmeistaratitlana fimm í byrjun sjötta áratugarins leið nokkur tími uns handknattleiksstúlkurnar í Fram náðu að blanda sér í titilbaráttu. Árið 1970 tókst liðinu að rjúfa sigurgöngu [[Knattspyrnufélagið Valur|Valskvenna]] og við tók langt tímabil í íslenskum kvennahandknattleik þar sem Fram og Valur höfðu algjöra yfirburði. Af 21 Íslandsmeistaratitli sem í boði var frá 1970 til 1990 unnu Framstúlkur fjórtán. ([[handknattleiksárið 1969-70|1970]], [[handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[handknattleiksárið 1975-76|1976]], [[handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[handknattleiksárið 1983-84|1984]], [[handknattleiksárið 1984-85|1985]], [[handknattleiksárið 1985-86|1986]], [[handknattleiksárið 1986-87|1987]], [[handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[handknattleiksárið 1988-89|1989]] og [[handknattleiksárið 1989-90|1990]].) Stofnað var til [[bikarkeppni HSÍ (konur)|bikarkeppni í kvennaflokki]] árið 1976 og urðu Framarar fljótt sigursælasta lið þeirrar keppni frá upphafi. Handknattleikskonur Fram voru um árabil helsta skrautfjöður félagsins. Ekki taldi handknattleiksfólk félagsins þó nóg að gert í aðstöðumálum. Á árunum í kringum 1980 var hart deilt innan Fram um hvort setja skyldi í forgang stækkun félagsheimilisins eða hefja framkvæmdir við íþróttahús. Félagsheimilið varð ofan á og talsverður tími átti eftir að líða uns íþróttahússmálið varð til lykta leitt. Þegar það loks gerðist hafði inniíþróttadeildum Fram raunar fækkað um tvær. [[Körfuknattleiksdeild Fram|Körfuknattleikur]] var tekinn upp í Fram árið 1970, en lognaðist út af 1987. [[Blakdeild Fram|Blakdeild]] starfaði frá 1978 til 1991. Þótt ýmsir samverkandi þættir skýri dauða þessara deilda, átti aðstöðuleysið þar ótvírætt stóran hlut að máli. ==== Framarar í Eldborgargili ==== Þegar á [[1931-1940|fjórða áratugnum]] var samþykkt á aðalfundi Fram að félagið reyndi að koma sér upp skíðaskála. Um árabil voru starfræktar nefndir til að vinna að þessu markmiði en lítið varð úr framkvæmdum. Árið 1972 var rykið dustað af þessum áformum. Skíðadeild Fram var stofnuð sama ár. Formaður hennar var [[Steinn Guðmundsson]]. Hin unga skíðadeild kom sér fyrir í [[Eldborgargil]]i í [[Bláfjöll]]um. Á næstu árum átti talsverð uppbygging sér stað á skíðasvæði félagsins, sem náði hámarki árið 1990 þegar nýr og glæsilegur skíðaskáli var tekinn í notkun. Starfsemi skíðadeildar Fram hefur alla tíð staðið í tengslum við árferði. Deildin hefur fyrst og fremst snúist um barna- og unglingastarf, en minna verið um afreksfólk í fullorðinsflokki. === Óviss framtíð (1994 - ) === Knattspyrnufélagið Fram stóð á krossgötum vorið 1994. Nýtt íþróttahús var tekið í notkun í Safamýrinni, það fyrsta sem félagið hafði haft til eigin umráða í sögu sinni. Húsið var reist í formannstíð [[Alfreð Þorsteinsson|Alfreðs Þorsteinssonar]] og var staðfesting þess að Fram teldi nánustu framtíð sína liggja í [[Háaleiti og Bústaðir|Háaleitis- og Bústaðahverfi]], en miklar vangaveltur höfðu verið uppi um mögulega flutninga félagsins í austurbyggðir Reykjavíkur. Með nýrri stjórn var horfið frá hugmyndum um mögulega flutninga eða sameingu Fram við önnur félög, þess í stað var leitast við að byggja upp félagið á Safamýrarsvæðinu. Tók sú hugmyndavinna á sig óvenjulegar myndir, t.d. var velt upp þeim kosti að selja mestallt félagssvæðið undir framlengingu á verslunarmiðstöðinni [[Kringlan|Kringlunni]], en koma fyrir keppnisvelli á þaki hennar. Um það leyti sem handknattleiksfólk í Fram fékk eigið hús til umráða, rýrnaði félagsaðstaða Framara þegar [[Íþrótta- og tómstundasvið Reykjavíkur|Íþrótta- og tómstundaráð]] tók félagsheimilið á leigu undir félagsmiðstöðina [[Tónabær|Tónabæ]]. Í kjölfarið komu Framarar sér upp nýrri félagsaðstöðu í tengslum við íþróttahúsið, sem og gervigrasvelli ásamt búningsklefum. Gervigrasvöllurinn var loks tekinn í notkun árið 2006 og mátti félagssvæði Fram í Safamýri þá teljast tilbúið. ==== Nokkur mögur ár ==== Frömurum var snögglega kippt niður á jörðina eftir brotthvarf [[Ásgeir Elíasson|Ásgeirs Elíassonar]]. Í stað þess að berjast um meistaratitla og vinna afrek í Evrópukeppni, hafnaði liðið næstu árin um eða fyrir neðan miðja deild. [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|Sumarið 1995]] máttu Framarar svo sætta sig við neðsta sætið og fall í fyrsta sinn í þrettán ár. Á sama tíma fóru skuldir knattspyrnudeildarinnar jafnt og þétt vaxandi. Ásgeir Elíasson sneri aftur í Safamýrina og leiddi liðið á ný upp í efstu deild, þar sem hann stýrði því næstu þrjú árin. Á þeim tíma var ráðist í nýstárlega rekstrartilraun. Stofnað var félag um rekstur meistaraflokks og talsverðu hlutafé safnað, sem mynda skyldi höfuðstól til að standa vörð um fjárhaginn. Raunin varð sú að öllu fénu var brennt upp á mettíma og verulegum skuldum safnað til viðbótar, án þess að nokkur árangur næðist á vellinum. Frá 1998 til 2004 áttu Framarar í harðri fallbaráttu á hverju einasta sumri, þar sem liðið bjargaði sér yfirleitt frá falli í síðustu umferð oft með ótrúlegum hætti. Tímabilið einkenndist af miklum óstöðugleika. [[Þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla|Þjálfarar]] voru látnir fara nánast á hverju ári og miklar breytingar urðu á leikmannahópnum frá ári til árs. [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|Haustið 2005]] varð fallið ekki umflúið og næsta sumar lék fram í [[1. deild karla|næst efstu deild]] í fjórða sinn í sögunni. ==== Þorvaldarárin og bikarmeistaratitill ==== Eftir skamma dvöl í næst efstu deild tóku Framarar upp fyrri iðju og voru nærri því að falla [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|haustið 2007]] og í kjölfarið lét þjálfarinn [[Ólafur Þórðarson]] af störfum. Í hans stað var ráðinn [[Þorvaldur Örlygsson]], sem vakið hafði athygli fyrir árangur sinn með sterkt en varnarsinnað lið [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggðar]]. Á fyrstu tveimur árum Þorvaldar, sumrin [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|2008]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2009|2009]] náðist besti árangur liðsins um árabil. Fyrst þriðja sæti úrvalsdeildarinnar og þar með þátttökuréttur í Evrópukeppni í fyrsta sinn í fjöldamörg ár og því næst fjórða sætið í deildinni auk þess sem liðið komst í úrlitaleik bikarkeppninnar en tapaði í vítaspyrnukeppni. Eftir þessa góðu byrjun tók heldur að síga á ógæfuhliðina. [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|sumarið 2010]] lentu Framarar í fimmta sæti en næstu þrjú sumur þar á eftir varð niðurstaðan fallbarátta. Á miðju [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|sumri 2013]] sagði Þorvaldur starfi sínu lausu og [[Ríkharður Daðason]] tók við keflinu. Undir hans stjórn urðu Framarar [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarmeistarar]] eftir sigur á [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjörnunni]] í úrslitaleik. Var það fyrsti stóri titill Framliðsins í meistaraflokki í knattspyrnu frá árinu 1990. Sumarið 2010 urðu þau tímamót hjá félaginu að teflt var fram meistaraflokksliði kvenna í fyrsta sinn frá árinu 1993. Framstúlkur hófu keppni í næstefstu deild og komust skömmu síðar í umspilsleiki um sæti í úrvalsdeild. Ekki tókst að fylgja eftir góðri byrjun og fyrir sumarið 2017 virtist þátttaka Fram á Íslandsmótinu í uppnámi. Úr varð að tefla fram sameiginlegu liði með [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]] og tryggði hið sameinaða líð sér sigur í þriðju efstu deild, þegar í fyrstu tilraun. ==== Viðspyrna í handknattleiknum ==== Handknattleiksdeild Fram gekk í gegnum erfið ár í byrjun [[1991-2000|tíunda áratugarins]]. Rekstur karlaliða meistaraflokka í íþróttinni varð stöðugt dýrari. Erlendir leikmenn urðu algengari og íslenskir leikmenn gerðu í auknum mæli kröfur um greiðslur. Ár frá ári reyndist Frömurum því erfiðara að standa í sterkustu liðunum. Karlalið Fram lék í annarri deild í þrjú keppnistímabil, frá 1993 til 1996. Á árinu 1994 var nýtt íþróttahús félagsins í Safamýri tekið í notkun og þar með gjörbreyttust rekstrarforsendur deildarinnar. Haustið 1995 var [[Guðmundur Þórður Guðmundsson|Guðmundur Þ. Guðmundsson]] ráðinn þjálfari karlaliðsins og leiddi það upp í efstu deild í fyrstu tilraun, ekki hvað síst fyrir tilstyrk rússneska línumannsins [[Oleg Titov|Olegs Titovs]]. Undir stjórn Guðmundar komst karlalið Fram í fremstu röð í íslenskum handbolta í fyrsta sinn í fjöldamörg ár. Liðið lék til úrslita um Íslandsmeistaratitilinn 1998 en beið lægri hlut. Árið eftir unnu Framarar [[Bikarkeppni HSÍ (karlar)|bikarmeistaratitil]] eftir sigur á [[Stjarnan|Stjörnunni]]. Næstu ár á eftir var Framliðið í hópi sterkari liða og komst undantekningarlítið í fyrstu eða aðra umferð úrslitakeppni Íslandsmótsins, án þess þó að gera verulegar atlögur að tiltlinum. ==== Óvæntir meistaratitlar ==== Frá aldamótum hefur karlalið Fram haldið stöðu sinni meðal bestu handknattleiksliða landsins, þó án þess að vera nokkru sinni taldir sigurstranglegastir. Tveir Íslandsmeistaratitlar unnust þó á tímabilinu, þeir fyrstu frá [[Handknattleiksárið 1971-72|1972]]. [[Handknattleiksárið 2012-13|Veturinn 2005-06]] tók Guðmundur Þ. Guðmundsson við þjálfun Framliðsins á nýjan leik. Liði Hauka, sem sigrað hafði þrjú undanfarin ár, var spáð titilinum. Leikið var með nýju keppnisfyrirkomulagi. Úrslitakeppnin var aflögð en þess í stað keppt í einni fjórtán liða deild. Framarar náðu góðu forskoti með mikilli sigurgöngu fyrri hluta vetrar, sem andstæðingunum tókst ekki að vinna upp. Var meistaratitllinn tryggður með stórsigri á botnliði Víkings/Fjölnis í lokaumferðinni í Safamýri. Tíundi Íslandsmeistaratitill Framara í karlaflokki vannst svo [[Handknattleiksárið 2012-13|2013]]. Sem fyrr voru Haukar taldir sigurstranglegir í mótsbyrjun, en því spáð að Framliðið þyrfti að berjast fyrir sæti sínu í deildinni. Eftir slaka byrjun sóttu Framarar í sig veðrið og náðu að lokum þriðja sæti í deildinni. Í úrslitakeppninni voru Hafnarfjarðarliðin lögð að velli og vannst meistaratitillinn í fjórða leik í einvígi við Hauka. ==== Löng bið í kvennaflokki ==== Árið 1990 unnu Framstúlkur tvöfalt í meistaraflokki í handknattleik. Það reyndist hins vegar síðasti Íslandsmeistaratitill flokksins í meira en tvo áratugi. Um nokkurra ára skeið áttu Framstúlkur í fullu tré við önnur sterkustu lið landsins. [[Bikarkeppni HSÍ (konur)|Bikarkeppni HSÍ]] vannst t.a.m. árin 1995 og 1999. Eftir það var sem botninn dytti úr kvennaboltanum. Ár eftir ár tefldu Framarar fram ungum og reynslulitlum liðum sem oftast nær enduðu við botn deildarinnar. Yngri flokkar félagsins voru hins vegar sterkir allan tímann. Það skilaði sér að lokum í sterku meistaraflokksliði sem hafnaði í öðru sæti á Íslandsmótinu 2008 og lék til úrslita á árunum 2009 til 2012, auk þess að verða bikarmeistari í tvígang. Eftir að hafa mátt sætta sig við silfurverðlaun á Íslandsmótinu fimm ár í röð hlutu Framstúlkur sinn tuttugasta Íslandsmeistaratitil eftir sigur á [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjörnunni]] vorið 2013. ==== Nýjar félagsdeildir ==== Árið 2003 varð Fram fyrsta Reykjavíkurfélagið til að stofna sérstaka [[almenningsíþróttadeild Fram|almenningsíþróttadeild]]. Deildin hafði þá raunar starfað óformlega í tengslum við félagið um langs árabil eða frá árinu 1995. Almenningsíþróttadeildin stendur fyrir ýmiskonar líkamsrækt og leikfimi fyrir íbúa á starfsvæði Fram, auk þess að skipuleggja íþróttaskóla fyrir börn. Tækvondódeild Fram var stofnuð árið 2005 og hefur frá upphafi haft allnokkurn fjölda iðkenda. == Formenn Knattspyrnufélagsins Fram == {{col-begin}}{{col-3}} * 1909-10 [[Pétur J.H. Magnússon]] * 1910 [[Arreboe Clausen]] * 1910 [[Gunnar Halldórsson]] * 1910-11 [[Pétur J.H. Magnússon]] * 1911-13 [[Arreboe Clausen]] * 1913-14 [[Pétur J.H. Magnússon]] * 1914-15 [[Gunnar Thorsteinsson]] * 1915-17 [[Pétur J.H. Magnússon]] * 1917-19 [[Arreboe Clausen]] * 1919-20 [[Friðþjófur Thorsteinsson]] * 1920-28 [[Tryggvi Magnússon (íþróttamaður)|Tryggvi Magnússon]] * 1928-29 [[Stefán A. Pálsson]] * 1929-35 [[Ólafur Kalstað Þorvarðsson]] * 1935 [[Friðþjófur Thorsteinsson]] * 1935-37 [[Lúðvík Þorgeirsson]] {{col-3}} * 1937-38 [[Guðmundur Halldórsson]] * 1938-39 [[Jón Magnússon (formaður Fram)|Jón Magnússon]] * 1939-42 [[Ragnar Lárusson]] * 1942-43 [[Ólafur Halldórsson (f. 1913)|Ólafur Halldórsson]] * 1943-46 [[Þráinn Sigurðsson]] * 1946-47 [[Guðmundur Halldórsson]] * 1947-48 [[Þráinn Sigurðsson]] * 1948-49 [[Jón Þórðarson (formaður Fram)|Jón Þórðarson]] * 1949-50 [[Gunnar Nielsen]] * 1950-51 [[Guðni Magnússon]] * 1951-52 [[Sigurbergur Elísson]] * 1952-53 [[Gunnar Nielsen]] * 1953-54 [[Sigurður Halldórsson]] * 1954-55 [[Jörundur Þorsteinsson (formaður Fram)|Jörundur Þorsteinsson]] * 1955-60 [[Haraldur Steinþórsson]] {{col-3}} * 1960-61 [[Jón Magnússon (formaður Fram)|Jón Magnússon]] * 1961-64 [[Sigurður E. Jónsson]] * 1964-65 [[Jón Þórðarson (formaður Fram)|Jón Þórðarson]] * 1965-72 [[Jón Þorláksson (formaður Fram)|Jón Þorláksson]] * 1972-76 [[Alfreð Þorsteinsson]] * 1976-78 [[Steinn Guðmundsson]] * 1978-86 [[Hilmar Guðlaugsson]] * 1986-89 [[Birgir Lúðvíksson]] * 1989-94 [[Alfreð Þorsteinsson]] * 1994-00 [[Sveinn Andri Sveinsson]] * 2000-07 [[Guðmundur B. Ólafsson]] * 2007-10 [[Steinar Þór Guðgeirsson]] * 2010-12 [[Kjartan Þór Ragnarsson]] * 2012-16 [[Ólafur I. Arnarsson]] * 2016-23 [[Sigurður Ingi Tómasson]] * 2023- [[Sigríður Elín Guðlaugsdóttir]] {{col-end}} == Íþróttamaður Fram == Á hundrað ára afmæli Knattspyrnufélagsins Fram var stofnað til viðurkenningarinnar ''Íþróttamaður Fram'' sem veittur er í lok hvers árs þeim íþróttamanni félagsins sem telst hafa náð bestum árangri á árinu. Verðlaunahafar frá upphafi: {{col-begin}}{{col-2}} * 2008 [[Björgvin Páll Gústavsson]], handknattleikur * 2009 [[Stella Sigurðardóttir]], handknattleikur * 2010 [[Karen Knútsdóttir]], handknattleikur * 2011 [[Ögmundur Kristinsson]], knattspyrna * 2012 Stella Sigurðardóttir, handknattleikur * 2013 [[Jóhann Gunnar Einarsson]], handknattleikur * 2014 [[Sigurbjörg Jóhannsdóttir]], handknattleikur * 2015 [[Arnar Freyr Arnarsson]], handknattleikur * 2016 [[Steinunn Björnsdóttir]], handknattleikur {{col-2}} * 2017 [[Guðrún Ósk Maríasdóttir]], handknattleikur * 2018 Steinunn Björnsdóttir, handknattleikur * 2019 Steinunn Björnsdóttir, handknattleikur * 2020 [[Ragnheiður Júlíusdóttir]], handknattleikur * 2021 [[Ólafur Íshólm Ólafsson]], knattspyrna * 2022 Karen Knútsdóttir, handknattleikur * 2023 [[Þórey Rósa Stefánsdóttir]], handknattleikur * 2024 [[Alda Ólafsdóttir]], knattspyrna * 2025 Reynir Þór Stefánsson, handknattleikur {{col-end}} == Titlar == === [[Knattspyrna]] === ==== Karlaflokkur ==== * '''[[Landsbankadeild karla|Íslandsmeistarar]]: 18''' ** [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]], [[Úrvalsdeild 1915|1915]], [[Úrvalsdeild 1916|1916]], [[Úrvalsdeild 1917|1917]], [[Úrvalsdeild 1918|1918]], [[Úrvalsdeild 1921|1921]], [[Úrvalsdeild 1922|1923]], [[Úrvalsdeild 1925|1925]], [[Úrvalsdeild 1939|1939]], [[Úrvalsdeild 1946|1946]], [[Úrvalsdeild 1947|1947]], [[Úrvalsdeild 1962|1962]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|1986]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|1988]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]] * '''[[VISA-bikar karla|Bikarmeistarar]]: 8''' ** 1970, 1973, 1979, 1980, 1985, 1987, 1989 og 2013 * '''[[Meistarakeppni KSÍ]]: 6''' ** 1971, 1974, 1981, 1985, 1987 og 1989 * '''[[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmeistarar]]: 28''' ** 1915, 1917, 1919, 1920, 1921, 1922, 1947, 1949, 1950, 1957, 1961, 1964, 1970, 1971, 1972, 1973, 1977, 1983, 1985, 1986, 1992, 1993, 1998, 2003, 2006, 2012, 2014 og 2023 * '''[[Íslandshornið]]''' (aflagt): '''3''' ** 1919, 1920 og 1921 (til eignar) * '''Íslandsmeistarar innanhúss: 6''' ** 1975, 1987, 1988, 1990, 1991 og 2002 ==== Kvennaflokkur ==== * '''Íslandsmeistarar innanhúss: 1''' ** 1974 === [[Handknattleikur]] === ==== Karlaflokkur ==== * '''[[N1 deild karla|Íslandsmeistarar]]: 11''' ** [[Handknattleiksárið 1949-50|1950]], [[Handknattleiksárið 1961-62|1962]], [[Handknattleiksárið 1962-63|1963]], [[Handknattleiksárið 1963-64|1964]], [[Handknattleiksárið 1965-66|1966]], [[Handknattleiksárið 1966-67|1967]], [[Handknattleiksárið 1969-70|1970]], [[Handknattleiksárið 1971-72|1972]], [[Handknattleiksárið 2005-06|2006]], [[Handknattleiksárið 2012-13|2013]] og [[Handknattleiksárið 2024-25|2025]] * '''[[Bikarkeppni HSÍ (karlar)|Bikarmeistarar]]: 2''' ** [[Handknattleiksárið 1999-00|2000]], [[Handknattleiksárið 2024-25|2025]] * '''Deildarbikarmeistarar: 1''' ** [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]] * '''Íslandsmeistarar utanhúss''' (aflagt): '''2''' ** [[Handknattleiksárið 1949-50|1950]] og [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]] ==== Kvennaflokkur ==== * '''[[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistarar]]: 23''' ** [[Handknattleiksárið 1949-50|1950]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1951-52|1952]], [[Handknattleiksárið 1952-53|1953]], [[Handknattleiksárið 1953-54|1954]], [[Handknattleiksárið 1969-70|1970]], [[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1975-76|1976]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[Handknattleiksárið 1983-84|1984]], [[Handknattleiksárið 1984-85|1985]], [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]], [[Handknattleiksárið 1986-87|1987]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 2012-13|2013]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2017-18|2018]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]] * '''[[Bikarkeppni HSÍ (konur)|Bikarmeistarar]]: 16''' ** [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[Handknattleiksárið 1981-82|1982]], [[Handknattleiksárið 1983-84|1984]], [[Handknattleiksárið 1984-85|1985]], [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]], [[Handknattleiksárið 1986-87|1987]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1998-99|1999]], [[Handknattleiksárið 2009-10|2010]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2017-18|2018]], [[Handknattleiksárið 2019-20|2020]] * '''Deildarbikarmeistarar: 2''' ** [[Handknattleiksárið 2009-10|2010]], [[Handknattleiksárið 2012-13|2013]] === [[Körfuknattleikur]] === ==== Karlaflokkur ==== * '''[[Bikarkeppni KKÍ (karlar)|Bikarmeistarar]]: 1''' ** 1982 * '''Reykjavíkurmeistarar 1:''' ** 1981 == Tengt efni == * [[Meistaraflokkur Fram í knattspyrnu kvenna]] * [[þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla|Þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla]] * [[þjálfarar meistaraflokks Fram í handknattleik karla|Þjálfarar meistaraflokks Fram í handknattleik karla]] * [[þjálfarar meistaraflokks Fram í handknattleik kvenna|Þjálfarar meistaraflokks Fram í handknattleik kvenna]] * [[Þátttaka Fram í Evrópukeppnum í knattspyrnu]] {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:105%;{{#if:{{{noclear|}}}||clear:both;}}" | colspan = 3 align = center | '''Titilhæsta lið í Úrvalsdeild karla í knattspyrnu''' |- | width = 30% align = center | Fyrir:<br />'''[[KR]]''' | width = 40% align = center | [[Úrvalsdeild 1914|1914]] - [[Úrvalsdeild 1952|1952]] | width = 30% align = center | Eftir:<br />'''[[KR]]''' |- |} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} == Tilvísanir og heimildir == {{Reflist}} * {{bókaheimild|höfundur=Sigurður Á Friðþjófsson|titill=Íþróttir í Reykjavík|útgefandi=Íþróttabandalag Reykjavíkur|ár=1994|ISBN=ISBN 9979-60-082-9}} * {{bókaheimild|höfundur=Víðir Sigurðsson & Sigurður Á Friðþjófsson|titill=Knattspyrna í heila öld|útgefandi=Knattspyrnusamband Íslands|ár=1997|ISBN=ISBN 9979-60-299-6}} * {{bókaheimild|höfundur=Víðir Sigurðsson|titill=Fram í 80 ár|útgefandi=Knattspyrnufélagið Fram|ár=1989}} * {{bókaheimild|höfundur=Stefán Pálsson|titill=Frambókin - Knattspyrnufélagið Fram í 100 ár|útgefandi=Knattspyrnufélagið Fram|ár=2009|ISBN=ISBN 978-9979-70-579-6}} == Tengill == * [http://www.fram.is Vefsíða félagsins] * [http://issuu.com/pallih/docs/fram_i_100_ar Frambókin - Knattspyrnufélagið Fram í 100 ár] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111065653/http://issuu.com/pallih/docs/fram_i_100_ar |date=2012-01-11 }} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{Gæðagrein}} {{S|1908}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Fram| ]] [[Flokkur:Íþróttafélög í Reykjavík]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Fram]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Fram]] n65ccq380tf88ipty0djae6kb1u6vl4 0 29083 1962678 1962392 2026-05-09T23:04:21Z TKSnaevarr 53243 1962678 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Kalífi]] [[Kalífadæmi hinna réttlátu|Rasídunveldisins]] | skjaldarmerki = | ætt = Banu Hashím | nafn = Alí ibn Abu Talib<br>علي بن أﺑﻲ طالب‎ | mynd = Fonds Christian Bromberger - Affiches de la période de la Révolution islamique (Iran, 1978-1979) - Au premier plan Ali ibn Abi Talib, premier imam chiite, se tient derrière un lion, un sabre à la main et un paysa (MédiHAL 1791071).jpg | fæðingardagur = {{circa}} 600 | fæðingarstaður = [[Mekka]], [[Hejaz]], [[Arabía|Arabíu]] | dánardagur = {{circa}} 28. janúar 661 ({{circa}} 60 ára) | dánarstaður = [[Kufa]], [[Kalífadæmi hinna réttlátu|Rasídunveldinu]] | grafinn = [[Moska Ímams Alí]], [[Najaf]], [[Írak]] | ríkisár = 17. júní 656 – 28. janúar 661 | faðir = [[Abu Talib ibn Abd al-Muttalib]] | móðir = [[Fatíma bint Asad]] | maki = {{Plainlist| * [[Fatíma|Fatíma bint Múhameð]] * [[Umama bint Abi al-As]] * [[Umm al-Banin|Fatíma bint Huzam]] * [[Asma bint Umais]] * [[Khawla al-Hanafiyya]] * Layla bint Mas'ud * Al-Sahba bint Rabi'a * Umm Sa'id bint Urwa * Muhayya bint Imru al-Qays}} | börn = {{plainlist| * [[Hasan ibn Alí|Hasan]] * [[Husayn ibn Alí|Husayn]] * [[Zaynab bint Alí|Zaynab]] * [[Umm Kulthum bint Alí|Umm Kulthum]] * [[Muhsin ibn Alí|Muhsin]] * [[Múhameð ibn al-Hanafiyya|Múhameð]] * [[Abbas ibn Alí|Abbas]] * [[Ruqayya bint Alí|Ruqayya]] * Umamah * [[Abdúlla ibn Alí ibn Abi Talib|Abdúlla]] * [[Ja'far ibn Alí|Ja'far]] * [[Múhameð al-Awsat ibn Ali|Múhameð al-Awsat]] * [[Uthman ibn Alí|Uthman]] * [[Umar ibn Alí|Umar]] * [[Abú Bakr ibn Alí|Abu Bakr]] * [[Múhameð al-Asghar ibn Alí|Múhameð al-Asghar]] }} | titill_maka = Eiginkonur }} '''Alí ibn Abu Talib''' eða '''‘Alī ibn Abī Ṭālib''' ([[arabíska]]: علي بن أﺑﻲ طالب‎, [[persneska]]: علی پسر ابو طالب‎; [[599]]–[[661]]) var einn fyrstu leiðtoga [[íslam]]s. [[Súnní]]múslimar trúa því að hann hafi verið sá fjórði og síðasti hinna fjögurra [[Kalífarnir réttleiddu|Réttleiddu Kalífa]] en [[Sjía|sjítar]] að hann hafi verið fyrsti [[imam]]inn og fyrsti lögmæti [[kalífi]]nn.<ref>{{Vísindavefurinn|2841|Hver er munurinn á súnnítum og sjíta-múslimum?|höfundur=Haraldur Ólafsson|skoðað=28. mars 2024|dags=7. nóvember 2002}}</ref> Hann var frændi [[Múhameð]]s og eftir að hann kvæntist [[Fatíma|Fatímu al-Zahra]] varð hann einnig tengdasonur hans. Sjíar, og sumir súnníar, halda því fram að Alí hafi verið fyrsti karlmaðurinn sem snerist til íslams. Sumir sjítar vilja þó meina að rangt sé að segja að Alí hafi verið snúið til íslam, heldur hafi hann verið það sem kallast ''[[hanif]]'', það er einhver sem aðhylltist [[eingyðistrú]] (aðra en [[kristni]] eða [[Gyðingdómur|gyðingdóm]]) fyrir tíma íslams. Þegar Múhameð lést árið 632 tók [[Abú Bakr]] við völdum sem fyrsti kalífi íslams. Margir múslimar voru strax óánægðir með að Alí skyldi ekki hafa orðið fyrir valinu, enda hafði hann verið svo gott sem álitinn sonur Múhameðs, sem átti enga syni á lífi.{{sfn|Jón Ormur Halldórsson|1993|p=61}} Alí, sem var álitinn sérlega trúhneigður og heiðarlegur maður, var jafnframt talinn líklegri en Abú Bakr til að veita trúarlega forystu.{{sfn|Jón Ormur Halldórsson|1993|p=61}} Þegar eftirmaður Abú Bakrs, [[Ómar mikli|Ómar]], lést árið 644 bauð nefnd manna sem hann hafði skipað til að velja arftaka sinn Alí að gerast næsti kalífi. Þeir settu hins vegar þá skilmála að Alí stjórnaði í anda Ómars og Abú Bakrs. Þetta skilyrði bendir til þess að Alí hafi þótt strangari trúarleiðtogi en þeir og ekki eins mikill heimsmaður. Alí neitaði að taka við kalífadómi með þessum skilyrðum og [[Uthman ibn Affan]] var því kjörinn kalífi.{{sfn|Jón Ormur Halldórsson|1993|p=65}} Alí tók loks við völdum eftir að Uthman var myrtur árið 656. [[Medína]] var þá í upplausn í stjórnleysi og því vildu margir að Alí tæki að sér stjórn kalífadæmisins. Eftir að Alí varð kalífi skipti hann út ríkisstjórum sem höfðu verið hliðhollir Uthman og skipaði fyrir um að höfuðborgin yrði færð til [[Kufa]].<ref name=vísindavefur2/> Þótt Alí hafi ekki verið viðriðinn morðið á Uthman neitaði hann að fordæma morðið með afdráttarlausum hætti. Þetta og fleiri deilur um það hver ætti rétt til að stýra kalífadæminu leiddu til borgarastyrjaldar innan veldisins. Alí sigraði her uppreisnarmanna í orrustu við [[Basra]] en fékk ekki að njóta sigursins til lengdar.{{sfn|Jón Ormur Halldórsson|1993|p=66}} Ætt [[Ommejadar|Ommejada]] neitað engu að síður að hlýða Alí og hann sendi því her í átt að [[Damaskus]] til þess að kveða niður uppreisnina. Áður en til bardaga kom festu andstæðingar Alís blaðsíður úr [[Kóran]]inum á spjót sín og báðu um sættir. Alí féllst á að fela gerðardómi að skera úr um deilur þeirra og honum að óvörum dæmdi gerðardómurinn Ommejödum í vil eftir nokkra mánuði. Alí neitaði að hlíta niðurstöðu dómsins og því klofnaði kalífadæmið á milli yfirráðasvæðis Alís í núverandi Írak og forystumanna í Egyptalandi og Sýrlandi, sem studdu Ommejada.{{sfn|Jón Ormur Halldórsson|1993|p=67}} Í kjölfar borgarastyrjaldarinnar, árið 644, var Alí myrtur í Kufa þegar ráðist var á hann með eitruðu sverði. Hann lifði í tvo daga eftir árásina og skipaði sonum sínum á þeim tíma að hefna sín ekki á hópi fólks, aðeins á morðingjanum.<ref name=vísindavefur2>{{Vísindavefurinn|73284|Hverjir voru helstu leiðtogar íslams strax eftir dauða Múhameðs?|höfundur=Andri Már Hermannsson|höfundur2=Arnþór Daði Guðmundsson|höfundur3=Bjarki Kolbeinsson|höfundur4=Ólöf Rún Gunnarsdóttir|skoðað=28. mars 2024|dags=17. mars 2017}}</ref> ==Heimildir== * {{Cite book|title=Islam — saga pólitískra trúarbragða|year=1993|author=Jón Ormur Halldórsson|place=Reykjavík|publisher=Heimskringla: Háskólaútgáfa Máls og menningar|isbn=9979-3-0505-3|edition=2|orig-date=1991}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Kalífi]] [[Kalífadæmi hinna réttlátu|Rasídunveldisins]] | frá =[[17. júní]] [[599]] | til =[[28. janúar]] [[661]] | fyrir = [[Uthman ibn Affan]] | eftir =[[Hasan ibn Alí]] }} {{Töfluendir}} {{Réttleiddu kalífarnir}} {{fd|599|661}} [[Flokkur:Kalífar Rasídunveldisins]] [[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]] 92hz9lygt60jpolt9iijzkzz2oc4ed9 0 30482 1962685 1917629 2026-05-10T01:49:44Z TKSnaevarr 53243 1962685 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Frederik IX - Det Kongelige Bibliotek (KE062539) (cropped).jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1903–1948).svg |nafn = Friðrik 9. |ríkisár = 1947 - 1972 |skírnarnafn = Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg<br />Ættarnafn: [[Lukkuborgarætt|Glücksburg]] |kjörorð = ''Med Gud for Danmark.'' |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1899|3|11}} |fæðingarstaður = Sorgenfri höll, Kongens Lyngby, [[Danmörk]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1972|1|14|1899|3|11}} |dánarstaður = Kommunehospitalet, [[Kaupmannahöfn]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |faðir = [[Kristján 10.|Kristján 10.]] |móðir = [[Alexandrine af Mecklenburg-Schwerin|Alexandrine af<br />Mecklenburg-Schwerin]] |titill_maka = Drottning |maki = [[Ingiríður Danadrottning|Ingiríður]], prinsessa frá [[Svíþjóð]] |börn ={{plainlist| * [[Margrét 2.]] (f.&nbsp;[[1940]]) Danadrottning * Benedikta (f.&nbsp;[[1944]]) * Anna-María (f.&nbsp;[[1946]]) fyrrum Grikkjadrottning}} }} '''Friðrik 9.''', ''(Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg)'' (fæddur [[11. mars]] [[1899]], dáinn [[14. janúar]] [[1972]]) var [[konungur]] í [[Danmörk]]u frá [[20. apríl]] [[1947]] til dauðadags. Hann er faðir fyrrverandi þjóðhöfðingja Danmerkur, Margrétar 2. Friðrik var sonur [[Kristján 10.|Kristjáns 10.]], og [[Alexandrine af Mecklenburg-Schwerin|Alexandrínu]] drottningar. Þann [[24. maí]] [[1935]] giftist hann [[Ingiríður Danadrottning|Ingiríði]], prinsessu frá [[Svíþjóð]] ([[1910]]-[[2000]]), en hún var dóttir Gústafs Adolfs Svíakrónprins, seinna Gústaf 6. Adolf Svíakonungur. Friðrik og Ingiríður eignuðust þrjár dætur: [[Margrét 2.|Margréti]], núverandi drottningu (f. [[1940]]), Benediktu (f. [[1944]]) og Önnu-Maríu (f. [[1946]]), fyrrum Grikkjadrottningu. Skömmu eftir að Friðrik hélt sína árlegu nýársræðu [[1971]]/72 veiktist hann og lést nokkru seinna. [[Mynd:IngridandFrederikIX.jpg|thumb|left|250 px|Ingiríður og Friðrik nýtrúlofuð árið 1935]] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján 10.]] | titill=[[Danakonungar|Danakonungur]] | frá=[[1947]] | til=[[1972]] | eftir=[[Margrét Þórhildur]] }} {{Töfluendir}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1899|1972}} {{Einvaldar Danmerkur}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] 4flxmphxwhf19itdjo05o3559hnix16 5 35554 1962679 633135 2026-05-09T23:22:38Z TKSnaevarr 53243 1962679 wikitext text/x-wiki Munum við hafa svona "Vissir þú..." eins og á ensku Wikipedia eða er þetta bara tilraun? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 15:14, 2 janúar 2007 (UTC) : Þetta er bara eitthvað til að spjalla um. Breytingar á forsíðunni ættu að vera ræddar á [[Spjall:Forsíða]] áður en þær eru gerðar og helst tillögur settar fram á notendasíðum. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 15:28, 2 janúar 2007 (UTC) ::Mér finnst þetta persónulega vera skemmtileg hugmynd, ég kíki daglega á enska wikipedia til að lesa nýlegar fréttir og ''Did you know..'' dálkinn. Væri kannski hugsanlegt að innleiða frétta-dálkinn líka, kannski þegar notendum hefur fjölgað hér á íslenska wiki og fleiri til að uppfæra hann. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] :Þetta er sneddí, já. Ætti að vera á forsíðu. --[[Notandi:Heiða María|Heiða María]] 23:25, 5 janúar 2007 (UTC) :Mig langar að benda á þetta var eitt sinn á forsíðunni. Við fjarlægðum þetta og drógum úr viðfangi forsíðunar vegna þess að engin hélt henni við. Í dag er þetta flest allt sjálfvirkt eða hálfsjálfvirkt svo að viðhaldið er lítið (þarf aðeins að athuga hana mánaðarlega í raun). Ég hef ekkert á móti því að þetta sé notað ef ''þið'' nennið að standa í þessu :) --[[Notandi:Iceman|Friðrik Bragi Dýrfjörð]] 23:35, 5 janúar 2007 (UTC) ::Ég man eftir því. Það var lengi óuppfært, ásamt öðrum hlutum á forsíðunni. Okkur hefur samt tekist nokkuð snuðrulaust að halda við Grein mánaðarins og Atburðum dagsins (og Samvinnu mánaðarins) í heilt ár. Engin ástæða til annars en prufa hversu langt okkur tekst að ganga. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 23:40, 5 janúar 2007 (UTC) ==Myndin== Myndin sem er þarna ‚overlappar‘ stundum textann. Er hægt að laga þetta? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 16:53, 19 janúar 2007 (UTC) :Akkurat, það vantar að laga þetta. T.d. núna sést bara: New Super Mario Bros. er fyrsti Mario-leikurinn þar sem sjónarhornið er frá hlið, frá því Super ... kom út 1992? þar sem punktarnir eru á að koma: Mario Land 2. Þetta sést bara á forsíðunni en ekki á þessari síðu. --[[Notandi:Nori|Nori]] 20:47, 15 febrúar 2007 (UTC) == [[Tarja Halonen]] == Tarja Halonen getur varla talist ný grein. Eiga þetta ekki bara að vera staðreindir um nýjar greinar? --[[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 14:48, 22 júní 2007 (UTC) :Jú einmitt, hefði haldið það. --[[Notandi:Sennap|Sennap]] 14:54, 22 júní 2007 (UTC) ::Vúhaps. [[Notandi:Almar Daði|--Almar]] 15:45, 22 júní 2007 (UTC) ::: Mér finnst það nú ekki saka að koma með áhugaverðar staðreyndur úr gömlum greinum. Hvað nákvæmlega er að því? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 18. febrúar 2009 kl. 04:42 (UTC) == Rétt röð == Geta menn andskotast til þess að gera þetta í réttri röð og haft nýjasta efst og tekið þá út NEÐSTU greinina þegar nýrri er bætt við... --[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] 14:16, 26 júní 2007 (UTC) == Framsöguháttur eða viðtengingarháttur? == Hvort er rétt að segja: # Vissir þú að söngkonan '''[[Leoncie]]''' er [[kaþólska|kaþólsk]]?, # Vissir þú að söngkonan '''[[Leoncie]]''' væri [[kaþólska|kaþólsk]]? eða # Vissir þú að söngkonan '''[[Leoncie]]''' sé [[kaþólska|kaþólsk]]? Fyrsta er framsöguháttur nútíðar, svo viðtengingarháttur þátíðar og að lokun viðtengingarháttur nútíðar? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 18. febrúar 2009 kl. 04:40 (UTC) : Það fyrsta er rétt. Þú ert að fullyrða um eitthvað sem er fullvíst. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 18. febrúar 2009 kl. 09:08 (UTC) ==Tillögur að fróðleiksmolum== Ég set hér af stað umræðu þar sem hægt er að leggja til fróðleiksmola úr nýlegum greinum. Það er oft erfitt að finna hentuga fróðleiksmola og þeir verða einhæfir ef ég er alltaf að velja úr mínum eigin greinum. Bætið bara við hérna ef ykkur dettur eitthvað í hug eða viljið að eitthvað sé á forsíðunni. Vissir þú... … að '''[[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari]]''' var fyrsti þjóðhöfðinginn sem flaug um borð í flugvél? … að flestir fræðimenn telja að '''[[tala dýrsins]]''', 666, í [[Opinberunarbók Jóhannesar]], vísi til [[Neró|Nerós Rómarkeisara]]? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 9. maí 2026 kl. 23:22 (UTC) eyrgvn1mdglws4cn7doyq7mllfpq1ar 1962680 1962679 2026-05-09T23:22:50Z TKSnaevarr 53243 /* Tillögur að fróðleiksmolum */ 1962680 wikitext text/x-wiki Munum við hafa svona "Vissir þú..." eins og á ensku Wikipedia eða er þetta bara tilraun? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 15:14, 2 janúar 2007 (UTC) : Þetta er bara eitthvað til að spjalla um. Breytingar á forsíðunni ættu að vera ræddar á [[Spjall:Forsíða]] áður en þær eru gerðar og helst tillögur settar fram á notendasíðum. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 15:28, 2 janúar 2007 (UTC) ::Mér finnst þetta persónulega vera skemmtileg hugmynd, ég kíki daglega á enska wikipedia til að lesa nýlegar fréttir og ''Did you know..'' dálkinn. Væri kannski hugsanlegt að innleiða frétta-dálkinn líka, kannski þegar notendum hefur fjölgað hér á íslenska wiki og fleiri til að uppfæra hann. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] :Þetta er sneddí, já. Ætti að vera á forsíðu. --[[Notandi:Heiða María|Heiða María]] 23:25, 5 janúar 2007 (UTC) :Mig langar að benda á þetta var eitt sinn á forsíðunni. Við fjarlægðum þetta og drógum úr viðfangi forsíðunar vegna þess að engin hélt henni við. Í dag er þetta flest allt sjálfvirkt eða hálfsjálfvirkt svo að viðhaldið er lítið (þarf aðeins að athuga hana mánaðarlega í raun). Ég hef ekkert á móti því að þetta sé notað ef ''þið'' nennið að standa í þessu :) --[[Notandi:Iceman|Friðrik Bragi Dýrfjörð]] 23:35, 5 janúar 2007 (UTC) ::Ég man eftir því. Það var lengi óuppfært, ásamt öðrum hlutum á forsíðunni. Okkur hefur samt tekist nokkuð snuðrulaust að halda við Grein mánaðarins og Atburðum dagsins (og Samvinnu mánaðarins) í heilt ár. Engin ástæða til annars en prufa hversu langt okkur tekst að ganga. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 23:40, 5 janúar 2007 (UTC) ==Myndin== Myndin sem er þarna ‚overlappar‘ stundum textann. Er hægt að laga þetta? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 16:53, 19 janúar 2007 (UTC) :Akkurat, það vantar að laga þetta. T.d. núna sést bara: New Super Mario Bros. er fyrsti Mario-leikurinn þar sem sjónarhornið er frá hlið, frá því Super ... kom út 1992? þar sem punktarnir eru á að koma: Mario Land 2. Þetta sést bara á forsíðunni en ekki á þessari síðu. --[[Notandi:Nori|Nori]] 20:47, 15 febrúar 2007 (UTC) == [[Tarja Halonen]] == Tarja Halonen getur varla talist ný grein. Eiga þetta ekki bara að vera staðreindir um nýjar greinar? --[[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 14:48, 22 júní 2007 (UTC) :Jú einmitt, hefði haldið það. --[[Notandi:Sennap|Sennap]] 14:54, 22 júní 2007 (UTC) ::Vúhaps. [[Notandi:Almar Daði|--Almar]] 15:45, 22 júní 2007 (UTC) ::: Mér finnst það nú ekki saka að koma með áhugaverðar staðreyndur úr gömlum greinum. Hvað nákvæmlega er að því? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 18. febrúar 2009 kl. 04:42 (UTC) == Rétt röð == Geta menn andskotast til þess að gera þetta í réttri röð og haft nýjasta efst og tekið þá út NEÐSTU greinina þegar nýrri er bætt við... --[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] 14:16, 26 júní 2007 (UTC) == Framsöguháttur eða viðtengingarháttur? == Hvort er rétt að segja: # Vissir þú að söngkonan '''[[Leoncie]]''' er [[kaþólska|kaþólsk]]?, # Vissir þú að söngkonan '''[[Leoncie]]''' væri [[kaþólska|kaþólsk]]? eða # Vissir þú að söngkonan '''[[Leoncie]]''' sé [[kaþólska|kaþólsk]]? Fyrsta er framsöguháttur nútíðar, svo viðtengingarháttur þátíðar og að lokun viðtengingarháttur nútíðar? --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 18. febrúar 2009 kl. 04:40 (UTC) : Það fyrsta er rétt. Þú ert að fullyrða um eitthvað sem er fullvíst. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 18. febrúar 2009 kl. 09:08 (UTC) ==Tillögur að fróðleiksmolum== Ég set hér af stað umræðu þar sem hægt er að leggja til fróðleiksmola úr nýlegum greinum. Það er oft erfitt að finna hentuga fróðleiksmola og þeir verða einhæfir ef ég er alltaf að velja úr mínum eigin greinum. Bætið bara við hérna ef ykkur dettur eitthvað í hug eða viljið að eitthvað sé á forsíðunni. Vissir þú... * … að '''[[Ferdinand 1. Búlgaríukeisari]]''' var fyrsti þjóðhöfðinginn sem flaug um borð í flugvél? * … að flestir fræðimenn telja að '''[[tala dýrsins]]''', 666, í [[Opinberunarbók Jóhannesar]], vísi til [[Neró|Nerós Rómarkeisara]]? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 9. maí 2026 kl. 23:22 (UTC) cg0m7jonadf8kqb086blkbr2vlh8487 0 42092 1962671 1961419 2026-05-09T17:32:04Z CommonsDelinker 1159 Skráin Mao_Zedong_sitting.jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Taivo|Taivo]] vegna þess að Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): [[:c:Commons:Deletion requests/File:Mao Zedong sitting.jpg|]] 1962671 wikitext text/x-wiki ::: ''Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Maó, eiginnafnið er Zedong.'' {{Forsætisráðherra | nafn = Maó Zedong | nafn_á_frummáli = {{Nobold|毛泽东}} | mynd = | myndatexti1 = Maó árið 1955. | titill= Formaður kínverska kommúnistaflokksins | stjórnartíð_start = [[20. mars]] [[1943]] | stjórnartíð_end = [[9. september]] [[1976]] | forveri = [[Zhang Wentian]] {{small|(sem aðalritari)}} | eftirmaður = [[Hua Guofeng]] | titill2 = Formaður Alþýðulýðveldisins Kína | stjórnartíð_start2 = [[27. september]] [[1954]] | stjórnartíð_end2 = [[27. apríl]] [[1959]] | vara_forseti2 = [[Zhu De]] | forsætisráðherra2 = [[Zhou Enlai]] | eftirmaður2 = [[Liu Shaoqi]] | fæddur = [[26. desember]] [[1893]] | fæðingarstaður = [[Shaoshan]], [[Hunan]], [[Tjingveldið|Kína]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1976|9|9|1893|12|26}} | dánarstaður = [[Peking]], [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]] | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = | starf = Stjórnmálamaður, byltingarmaður, [[skáld]], [[rithöfundur]], [[Skrautskrift|skrautskrifari]] | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Kína]] | maki = Luo Yixiu (1907–1910)<br>Yang Kaihui (1920–1930)<br>He Zizhen (1930–1937)<br>[[Jiang Qing]] (1939–1976) | börn = 10 | háskóli = Húnán Dìyī Shīfàn Xuéyuàn (湖南第一师范学院) | undirskrift = Mao Zedong signature.svg }} '''Maó Zedong''' (skrifað með [[Hefðbundið kínverskt tákn|hefðbundnum kínverskum táknum]]: '''毛澤東''', með [[Einfaldað kínverskt tákn|einfölduðum táknum]]: '''毛泽东''', umskrifað með [[pinjin]]: '''Máo Zédōng''', umskrifað með aðferð [[Wade-Giles]]: '''Mao Tse-tung''') ([[26. desember]] [[1893]] – [[9. september]] [[1976]]) var [[Kína|kínverskur]] [[Marxismi|marxisti]] og [[Pólitík|pólitískur]] leiðtogi [[Kína]]. Maó er einnig þekktur sem [[skáld]], [[rithöfundur]] og [[Skrautskrift|skrautskrifari]]. Maó Zedong tók þátt í stofnþingi [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokks Kína]] árið 1921 sem fulltrúi [[Hunan]]-héraðs.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 166.</ref> Hann var síðan skipaður formaður Kommúnistaflokks Kína á 7. flokksþingi hans árið 1945.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 200.</ref> Kommúnistaflokkurinn stofnaði [[Alþýðulýðveldið Kína]] árið [[1949]] undir forystu Maós og var hann leiðtogi þess til dauðadags árið 1976.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 218.</ref> Maó hefur verið gagnrýndur mjög harkalega eftir dauða sinn og verður umfjöllun um hann sífellt neikvæðari því meira sem kemur í ljós. == Fjölskylda, menntun og fyrri störf == Maó fæddist í [[Shaoshan]] í [[Hunan]]-héraði. Hann var af fátækum bændaættum en faðir hans, Yi Chang (fæddur 1870) hafði borgað skuldir sínar með herþjónustu og hafði efnast töluvert á hrísgrjónaræktun og sölu. Fjölskylda Maós var sem sagt ein sú ríkasta í þorpinu vegna eljusemi og ósérhlífni föður Maós.<ref>Chang og Halliday (2007): 3-4.</ref> Þrátt fyrir þetta leyfðu þau sér engan munað og vann Maó ýmis sveitastörf baki brotnu í æsku.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 164.</ref> Maó leiddist sveitastörf og erfiðisvinna og vildi helst liggja yfir bókum.<ref>Chang og Halliday (2007): 7.</ref> Maó byrjaði í barnaskóla átta ára að aldri og gekk vel þar sem að námið byggðist aðallega á utanbókarnámi upp úr ritum [[Konfúsíus]]ar og hafði Maó afburðagott minni. Maó var mjög uppreisnagjarn og svaraði eldra fólki og kennurum alltaf fullum hálsi. Þegar hann var þrettán ára var hann rekinn, eða beðinn að fara úr skóla í fjórða sinn og hætti faðir hans þá að borga fyrir menntun hans. Því kom Maó aftur heim að hjálpa föður sínum við búskapinn og reikningshald. Fjórtán ára kvæntist Maó síðan átján ára gamalli frænku sinni (sem dó ári seinna) og settist aftur á skólabekk. Maó hóf 18 ára gamall nám við gagnfræða- og menntaskóla í [[Changsha]]-borg árið 1911. Þar fóru leiðtogahæfileikar Maós að blómstra og var hann leiðtogi stúdentasamtaka í skólanum. Árið 1918 lauk hann þar námi og stofnaði „Námssamtök nýrrar alþýðu“. Maó fékk síðan starf á bókasafni [[Háskólinn í Peking|Pekingháskóla]] þar sem hann kynntist [[Li Dazhao]]. Þar varð Maó fyrir sósíalískum áhrifum og tók hann því þátt í 4. maí-hreyfingunni árið 1919. Árið 1920 stofnaði Maó bókmenntasamtök til að dreifa boðskap kommúnista. Maó tók síðan þátt í stofnþingi kommúnista árið 1921.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 165-166.</ref> ==Kínverska borgarastyrjöldin og stríðið við Japan== {{aðalgrein|Kínverska borgarastyrjöldin|Gangan langa|Seinna stríð Kína og Japans}} Árið 1927 skar [[Chiang Kai-shek]], leiðtogi þjóðernisstjórnar [[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Lýðveldisins Kína]], upp herhör gegn kínverskum kommúnistum. Kommúnistar höfðu um skeið verið í bandalagi við kínverska þjóðernisflokkinn [[Kuomintang]] en eftir að Chiang tókst að mestu að endursameina Kína undir einni stjórn hóf hann skipulegar ofsóknir gegn kommúnistum í stórborgum landsins. Maó flúði til [[Changsha]] og hélt þar áfram að æsa til bændauppreisna. Maó var þarna orðinn leiðtogi meðal kommúnista og hafði fengið samþykki [[Komintern]] fyrir stefnu sinni. Hann kom sér upp bækistöðvum á mörkum [[Hunan]] og [[Jiangxi]], þar sem aðstæður voru góðar til að heyja [[Skæruhernaður|skæruhernað]]. Maó stýrði skæruhernaði gegn stjórn þjóðernissinna með misjöfnum árangri á næstu árum og laðaði fjölda sjálfboðaliða til liðs við her sinn.<ref name=samvinnan>{{Tímarit.is|4292190|Menn sem settu svip á öldina: Maó Tse-tung|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. júní 1969|blaðsíða=12-18}}</ref> Árið 1931 stofnuðu kommúnistar opinbert [[sovét]], eða ráðstjórn, í Jiangxi og Maó varð æðsti maður þess. Árin 1931 til 1934 efndi Chiang Kai-shek fimm sinnum til útrýmingarherferða gegn kommúnistum í Jiangxi. Þær fjórar fyrstu misheppnuðust illa en í fimmta skiptið fór Chiang að ráðum þýskra hernaðarráðgjafa sinna og hóf allsherjarumsátur um héraðið. Kommúnistar töpuðu fljótt miklu landsvæði og mannafla vegna umsátursins. Í október árið 1934 tók Maó ásamt fleiri leiðtogum kommúnista ákvörðun um að yfirgefa Jiangxi-sovétið og brjótast út fyrir umsáturshring Chiangs. Maó tókst að brjótast út úr herkvínni með liðsmönnum sínum eftir harða bardaga og með þessu hófst [[gangan langa]], þar sem her kommúnista gekk um 10.000 kílómetra leið yfir Kína á flótta undan her Chiangs. Um 100.000 menn voru í liði Maós í upphafi göngunnar en aðeins um 20.000 komu á leiðarenda, og þar af höfðu flestir bæst í hópinn á leiðinni.<ref name=samvinnan/> Kommúnistar komu til fjallahéraðsins [[Shaanxi]] í norðurhluta Kína í október 1935 og komu sér þar upp nýjum bækistöðvum, langt frá valdastöðvum Chiangs.<ref name=vikan>{{Tímarit.is|4470322|Gangan langa|blað=[[Vikan]]|útgáfudagsetning=1. febrúar 1973|blaðsíða=8–10; 44–47}}</ref> Það var í göngunni löngu sem Maó öðlaðist viðurkenningu sem óumdeildur leiðtogi kínverskra kommúnista. Gangan sjálf öðlaðist táknrænt gildi sem eldraun sem mótaði þá sem síðar áttu eftir að leiða byltinguna til sigurs.<ref>{{Tímarit.is|4290878|Sagan í smásjá: Það var langur gangur|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. júní 1965|blaðsíða=12–13; 31|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> Chiang hugði í fyrstu á aðra herferð til að ganga milli bols á höfuðs á kommúnistum í Shaanxi en herforingjar hans töldu hann ofan af því í ljósi síaukinnar hættu sem stafaði af útþenslustefnu [[Japanska keisaradæmið|Japanska keisaradæmisins]]. Maó sendi [[Zhou Enlai]] til að semja við Chiang um bandalag milli kommúnista og þjóðernissinna gegn Japönum, stuttu áður en [[Seinna stríð Kína og Japans|allsherjarstríð milli Kína og Japans]] hófst árið 1937. Zhou og Maó réttlættu þetta með því móti að þjóðleg eining væri nauðsynleg til þess að verja Kína á móti Japönum. Samkomulag var gert þar sem kínverski rauði herinn var endurskipulagður undir heitinu áttundi herinn og Chiang viðurkenndi stjórn kommúnista í landamærahéruðunum.<ref name=samvinnan/> Í stríðinu gegn Japan, sem rann inn í [[seinni heimsstyrjöldin]]a eftir [[Árásin á Perluhöfn|árás Japana á Perluhöfn]] árið 1940, veiktist staða Chiangs mjög vegna ítrekaðra ósigra gegn Japönum og spillingar innanlands. Á sama tíma óx kommúnistum fiskur um hrygg þar sem her þeirra þurfti ekki að eiga í neinum stórorrustum við Japani en vann þeim þó töluvert tjón með skæruhernaði. Árið 1945 réðu kommúnistar yfir um 450.000 ferkílómetra landsvæði með um 95 milljónum íbúa og höfðu komið sér upp rúmlega milljón manna her. Kommúnistar stækkuðu smám saman yfirráðasvæði sitt í norðurhluta Kína, hröktu burt landeigendur og skiptu upp jörðum þeirra meðal smábænda, komu upp samvinnufélögum, bættu kjör kvenna og fræddu æskulýðinn í kommúnískri hugmyndafræði.<ref name=samvinnan/> [[Mynd:1945 Mao and Chiang.jpg|thumb|left|Maó og [[Chiang Kai-shek]] í stjórnarmyndunarviðræðunum 1945.]] Japanir gáfust upp eftir að Bandaríkin gerðu [[kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki]] árið 1945. Þá var staða kommúnista orðin svo sterk að Maó gerði kröfu um að mynduð yrði [[samsteypustjórn]] Kuomintang og Kommúnistaflokksins á jöfnum grundvelli. Maó fundaði með Chiang haustið 1945 en gat ekki komist að samkomulagi um myndun samsteypustjórnar og því hófst borgarastyrjöldin milli kommúnista og þjóðernissinna á ný.<ref name=samvinnan/> Eftir að borgarastyrjöldin hófst að nýju varð her þjóðernissinna í fyrstu töluvert ágengt en árið 1948 snerist gæfan kommúnistum í vil. Í lok ársins hafði allur her Chiangs í Mansjúríu gefist upp og mikið magn bandarískra hergagna hafði fallið í hendur kommúnista. Snemma árs 1949 féll [[Peking]] í hendur kommúnista og Maó lýsti yfir stofnun Alþýðulýðveldisins Kína. Chiang flúði með leifarnar af her sínum til eyjarinnar [[Taívan]].<ref name=samvinnan/> == Stóra stökkið == Máo lagði mikla áherslu á að koma iðnvæðingu á í Kína sem hafði verið bændasamfélag frá örófi alda. Frá stofnun alþýðulýðveldisins var farið af stað með svokallaðar [[Fimm ára áætlun|fimm ára áætlanir]] að sovéskri fyrirmynd allt þar til árið 1957 þegar áætlunin um stóra stökkið framávið var hrundið af stað. [[Stóra stökkið fram á við|Stóra stökkið]] var efnahagsáætlun sem miðaði að því að koma iðnaði í Kína framar en helstu iðnríkja heims á örfáum árum. Til þess átti að eyða sem minnstum fjármunum og átti þessi áætlun að byggja á mannlegri viðleitni. Frá október 1957 fram í júní 1958 voru yfir 100 milljónir Kínverja látnir grafa skurði og hlaða flóðgarða í áveituframkvæmdum við lélegar aðstæður.<ref>Sigurður A. Magnússon (2008): 382.</ref> Verkefnið skilaði ekki tilætluðum árangri og leiddi af sér afturkipp í efnahagslífinu. Á sama tíma varð uppskerubrestur og kreppa í landbúnaði sem leiddu af sér hungursneyð sem kostaði um 15-25 milljónir manns lífið.<ref>Ó Gráda (2009): 95-96</ref> Á árunum 1960-1962 ríkti því kreppa í Kína.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 232.</ref> Á valdatíma Maós, eða áratugunum þremur frá 1950 til 1980, hækkuðu meðallífslíkur Kínverja frá 35–40 árum í 65,5 ár. Þessi hraða og viðvarandi lenging æviskeiða er meðal annars rakin til greiðari aðgangs almennings að menntun og heilbrigðisþjónustu á tímabilinu. Stóra stökkið fram á við er stærsta frávikið í þeirri þróun, en á árunum 1959–1961 styttist meðalævi Kínverja vegna hungursneyðarinnar. Að henni lokinni héldu lífslíkur áfram að hækka.<ref>Babiarz, Kimberly Singer et al. “An Exploration of China’s Mortality Decline under Mao: A Provincial Analysis, 1950–80.” ''Population studies'' 69.1 (2015): 39–56. ''PMC''. Web. 7 Nov. 2016. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4331212/] </ref> == Menningarbyltingin == [[Menningarbyltingin]] hófst í nóvember [[1965]] og var allsherjar uppgjör hins róttækra og hægfara arms Kommúnistaflokks Kína.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 261.</ref> Kona Maós, [[Jiang Qing]], fór þar fremst í flokki sem fulltrúi menningarmálaráðuneytisins. Mikil eyðilegging fornminja og menningarverðmæta átti sér stað í baráttunni gegn „gamaldags hugsun“. Stöðnun varð í menntamálum í Kína á þessum tíma þar sem forsvarsmenn menningarbyltingarinnar börðust gegn fornum kínverskum menningararfi, svo sem kenningum [[Konfúsíus]]ar, sem þeir töldu ýta undir íhaldssemi og hefðu staðið framþróun í Kína fyrir þrifum. Í menningarbyltingunni var kommúnistaflokkurinn nánast klofinn og ýmsir innan flokksins voru bornir þungum sökum og fangelsaðir. Róttæklingar hvöttu til uppreisnar menntamanna sem í kjölfar leiddi af sér fylkingu „Rauðra varðliða“ sem hugðust gera uppreisn gegn andstæðingum Maós. Undir lokin lá við borgarastríði í Kína og greip Frelsisherinn inn í. Maó tókst þó að styrkja stöðu sína innan flokksins enn frekar og hafa aðgerðir hans á þessu tímabili verið nefndar „hreinsunin mikla“.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 261-275.</ref> Þótt Maó hafi nýtt sér menningarbyltinguna er hann talinn hafa haft takmörkuð áhrif á þróun hennar. Margar kröfur róttæklinganna gengu mun lengra en nokkuð sem Maó hafði sjálfur boðað og stuðningur hans við þá virðist sumpart hafa verið tvístígandi. Því hafa sumir fræðimenn haldið því fram að Maó hafi aðeins hugsað sér menningarbyltinguna sem tæki til að efla tök sín á Kommúnistaflokknum.<ref>{{Vísindavefurinn|5342| Hvað fólst í menningarbyltingunni í Kína?|höfundur=Sverrir Jakobsson|dags= 20. október 2005|skoðað=14. júlí 2025}}</ref> == Síðustu dagar Maós == Maó dvaldi síðustu vikur ævi sinnar í jarðskjálftaheldri byggingu sem kallaðist 202. Hann var bitur og sár undir það síðasta og harmaði mjög að hafa ekki náð að breyta Kína í það heimsveldi sem hann hafði ætlaði sér. Hann hélt skýrri hugsun allt til dauðadags en heilsu hans hafði hrakað í síðustu mánuðina fyrir lát hans, en hann lét lífið 00:10 aðfaranótt [[9. september]] [[1976]].<ref>Chang og Halliday (2007): 688-695.</ref> == Bækur um Maó == Maó er mjög umdeildur leiðtogi og um hann hafa verið samdar margar bækur. Nafni hans er haldið mjög á lofti í Kína enn þann dag í dag þar sem kommúnistastjórn er enn við völd. Hann hefur þó verið gagnrýndur mjög harkalega eftir dauða sinn, einkum á Vesturlöndum. Hann hefur til dæmis verið gagnrýndur harðlega fyrir „stóra stökkið framávið“ og „menningarbyltinguna“ en þessar áætlanir hans höfðu í för með sér margvíslegar neikvæðar afleiðingar fyrir efnahag og menningu Kína. Neikvæð gagnrýni í garð Maós nær hámarki í bókinni ''Maó, sagan sem aldrei var sögð'' eftir Jung Chang og Jon Halliday.<ref>{{Vísindavefurinn|77118|Hvað gerði Mao Zedong gott fyrir þjóð sína?|höfundur=Geir Sigurðsson|dags= 6. mars 2019|skoðað=14. júlí 2025}}</ref> Aðrar bækur sem gagnrýna Maó, þó mismikið, eru til dæmis: ''Mao Zedong'' eftir Deliu Davin (1997), ''Mao Zedong'' eftir Jonathan Spence (1999), ''Mao: A Biography'' eftir Ross Terill (1999) og ''Mao: A Life'' eftir Philip Short (1999).<ref>Sigurður A. Magnússon (2008): 367.</ref> == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Heimildir == * Chang, Jung og Jon Halliday, ''Maó. Sagan sem aldrei var sögð''. Ólafur Teitur Guðnason (þýð.) (Reykjavík: Mál og menning, 2007). * Ó Gráda, Cormac, ''Famine. A Short History'' (Princeton: Princeton University Press, 2009). * Pipes, Richard, ''Kommúnisminn. Sögulegt ágrip''. Jakob F. Ásgeirsson og Margrét Gunnarsdóttir (þýð.) (Reykjavík: Bókafélagið Ugla ehf, 2005). * Ragnar Baldursson, ''Kína. Frá keisaraveldi til kommúnisma'' (Reykjavík: Mál og menning, 1985). * Sigurður A. Magnússon, ''Örlagavaldar 20. aldar'' (Reykjavík: Tindur, 2008). == Tengt efni == * [[Maóismi]] == Tenglar == * {{Tímarit.is|3287804|Maó Tse-Tung|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=20. janúar 1963|blaðsíða=2; 13}} * {{Tímarit.is|1857577|Í menningarbyltingunni í Kína var mannát stundað í nafni hugmyndafræði: Hlið vítis opnuðust|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=7. júlí 1996|blaðsíða=12}} * {{Tímarit.is|3347828|Mannhatur og tvöfeldni|höfundur=[[Arnór Hannibalsson]]|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=19. júlí 1996|blaðsíða=8-9}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Zhang Wentian]]<br>{{small|(sem aðalritari)}} | eftir=[[Hua Guofeng]]| titill=Formaður kínverska kommúnistaflokksins| frá=[[20. mars]] [[1943]]| til=[[8. janúar]] [[1976]]| }} {{Erfðatafla | fyrir=Fyrstur í embætti | eftir=[[Liu Shaoqi]]| titill=Formaður Alþýðulýðveldisins Kína| frá=[[27. mars]] [[1953]]| til=[[27. apríl]] [[1959]]| }} {{Töfluendir}} {{Æðstu leiðtogar Alþýðulýðveldisins Kína}} {{Leiðtogar kínverska kommúnistaflokksins}} {{Forsetar Alþýðulýðveldisins Kína}} {{fd|1893|1976}} [[Flokkur:Forsetar Alþýðulýðveldisins Kína]] [[Flokkur:Kínverskir byltingarmenn]] [[Flokkur:Leiðtogar Kommúnistaflokks Kína]] [[Flokkur:Maóismi]] qw7zdknt00cwuhraqp3g3ou0o758dyy 0 50682 1962677 1962225 2026-05-09T22:03:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962677 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn_á_frummáli = Cymru {{mál|cy}}<br />Wales {{mál|en}} | nafn_í_eignarfalli = Wales | fáni = Flag of Wales (1959–present).svg | skjaldarmerki = Royal Badge of Wales (2008-2024).svg | kjörorð = Cymru am byth | kjörorð_tungumál = velska | kjörorð_þýðing = Wales að eilífu | staðsetningarkort = Wales_in_the_UK_and_Europe.svg | tungumál = [[Velska]], [[enska]] | höfuðborg = [[Cardiff]] | stjórnarfar = [[Þingbundið konungsvald]] | titill_leiðtoga1 = [[Bretakonungur|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Fyrsti ráðherra Wales|Fyrsti ráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3.]] | nafn_leiðtoga2 = [[Vaug­h­an Get­hing]] | stærðarsæti = 47 | flatarmál = 20.779 | mannfjöldaár = 2022 | fólksfjöldi = 3.267.501 | íbúar_á_ferkílómetra = 150 | staða = Hluti [[Bretland]]s | atburður1 = Sameinað af [[Gruffudd ap Llywelyn]] | dagsetning1 = 1056 | atburður2 = [[Rhuddlan-samþykktin]] | dagsetning2 = 3. mars 1284 | atburður3 = [[Laws in Wales]] | dagsetning3 = 1535 | atburður4 = Valddreifing | dagsetning4 = 31. júlí 1998 | VLF = 103,9 | VLF_ár = 2018 | VLF_á_mann = 33.077 | VÞL_ár = 2019 | VÞL = {{hækkun}} 0.901 | gjaldmiðill = [[Sterlingspund]] | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Hen Wlad Fy Nhadau]]<br />Land feðra minna | tld = uk | símakóði = 44 }} '''Wales''' er [[land]] í [[Evrópu]] og eitt af þeim fjórum löndum sem mynda [[Bretland]].<ref>{{vefheimild |url=https://visindavefur.hi.is/svar.php?id=47543 |titill=Hvaða lönd tilheyra Bretlandi? |útgefandi=Vísindavefurinn |mánuðurskoðað=11. nóvember |árskoðað=2009}}</ref> [[England]] liggur að því í austri og [[Atlantshaf]] og [[Írlandshaf]] í vestri. Íbúatala Wales er um það bil þrjár milljónir manna. Það er tvítyngt land, [[velska]] er studd til jafns við [[enska|ensku]], en flestir tala ensku sem [[móðurmál]]. Einu sinni var Wales [[Keltar|keltneskt]] ríki og í dag eru íbúar landsins taldir ein af [[keltneskar þjóðir|keltnesku þjóðunum]] sex. Á [[5. öldin|5. öld]] varð til sérstök velsk þjóðarvitund þegar Rómverjar hörfuðu frá Bretlandi.<ref>{{bókaheimild |titill=A History of Wales |höfundur=David Jones |útgefandi=Penguin |ár=1994 |bls=54 |ISBN=0-14-01-4581-8}}</ref> [[Llewelyn mikli]] stofnaði [[furstadæmið Wales]] árið 1216. Á [[13. öld]] sigraði [[Játvarður 1.]] [[Llewelyn síðasti|Llewelyn síðasta]] og Wales var síðan undir stjórn Englands í nokkrar aldir. [[Prinsinn af Wales]] er staða sem búin var til fyrir ríkisarfa ensku krúnunnar og núverandi prins af Wales er [[Vilhjálmur Bretaprins]]. Seinna varð Wales hluti Englands með [[Sambandslögin 1535–1542|Sambandslögunum 1535–1542]] og þannig myndað land sem hét [[England og Wales]]. Á [[19. öldin]]ni þróuðust stjórnmál í Wales og árið [[1881]] voru lög sett um verslun á sunnudögum, en það voru fyrstu lög sem giltu sérstaklega fyrir Wales. Árið [[1955]] var [[Cardiff]] gerð að [[höfuðborg]] landsins. Árið [[1999]] var [[Velska þingið]] stofnað. Það sér m.a. um öll mál sem Wales fær til umfjöllunar frá [[ríkisstjórn Bretlands]]. Höfuðborgin [[Cardiff]] (velska: ''Caerdydd'') er stærsta borg Wales og þar búa 362.400 manns. Einu sinni var hún stærsta kolahöfn í heimi<ref>{{vefheimild |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/6586105.stm |titill=Coal Exchange to 'stock exchange' |útgefandi=BBC |mánuðurskoðað=11. nóvember |árskoðað=2009}}</ref> og fleiri kolafarmar fóru í gegnum Cardiff en [[London]] eða [[Liverpool]].<ref>{{vefheimild |url=http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/?article_id=50 |titill=Cardiff - Coal and Shipping Metropolis of the World |útgefandi=National Museum of Wales |mánuðurskoðað=11. nóvember|árskoðað=2009}}</ref> Um það bil tveir þriðju íbúanna búa í [[Suður-Wales]]. Einnig eru margir íbúar í [[Norður-Wales]] austan til. Wales er vinsælt ferðamannaland vegna fjalllendis og fagurra sveita. Síðan á [[19. öldin|19. öld]] hefur Wales verið þekkt sem „söngvalandið“.<ref>{{bókaheimild |titill=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales |útgefandi=Cardiff: University of Wales Press |ár=2008}}</ref> Margir leikarar og söngvarar frá Wales eru þekktir um allan heim.<ref>{{vefheimild |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/5056236.stm |titill=Why the Welsh voice is so musical |útgefandi=BBC |mánuðurskoðað=11 nóvember |árskoðað-2009}}</ref> Í Cardiff er stærsta [[fjölmiðill|fjölmiðlamiðstöð]] á Bretlandi utan London.<ref>{{vefheimild |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/7060486.stm |titill=Tongue tied |útgefandi=BBC |mánuðurskoðað=11. nóvember|árskoðað=2009}}</ref> == Heiti== Enska heitið Wales er [[germönsk mál|germönsk]] útgáfa af ættbálkaheitinu ''[[Volcae]]'' sem í Rómaveldi var síðar notað yfir alla keltneskar þjóðir. Landaheitin [[Vallland|Valland]] og [[Vallakía]] eru af sömu rót runnin. [[Fornenska|Fornenskumælandi]] [[Engilsaxar]] notuðu heitið ''Wælisc'' yfir [[Bretar|Breta]] almennt og ''Wēalas'' yfir lönd þeirra. Upphaflega voru þessi heiti ekki bundin við Wales heldur áttu við um alla breskumælandi Breta, eins og sést í heitunum [[Cornwall]], [[Walton]] og [[Walworth]]. Velska heitið yfir Wales er ''Cymru'' og þjóðarheitið ''Cymry'' sem eru dregin af [[breska]] orðinu ''combrogi'' sem merkir „samlandar“. Upphaf notkunar þessa orðs má rekja til þess þegar íbúar Wales tóku að greina sig frá öðrum breskumælandi ættbálkum á Stóra-Bretlandi eftir að Rómverjar fóru frá landinu. Orðið ''Cymry'' kemur þannig fyrir í textum frá [[7. öldin|7. öld]] þótt á miðöldum hafi verið algengara að nota almenna orðið yfir Breta, ''Brythoniaid''. [[Latína|Latnesk]] útgáfa ''Cymru'' er ''[[Cambria]]'' sem er notað sem latneskt heiti Wales og kemur fyrir í örnefnum eins og [[Kambríufjöll]] sem [[kambríumtímabilið]] dregur nafn sitt af. == Saga == === Forsögulegur uppruni === [[File:BrynCelliDdu3.jpg|thumb|[[Bryn Celli Ddu]] er grafhýsi á [[Anglesey]] frá nýsteinöld.]] [[File:Caradog (5227657) post.png|thumb|upright=0.75|[[Caradog ap Bran|Caradog]] eftir Thomas Prydderch. Caradog var leiðtogi keltneska ættbálksins [[Ordovices]].]] [[File:Wales.Roman.Conquest.jpg|thumb|Kort af herförum Rómverja inn í Wales.]] [[Nútímamaður|Nútímamenn]] hafa búið í Wales í að minnsta kosti 29.000 ár.<ref name="CA 2007">{{Cite web |date=6 November 2007 |title=Welsh skeleton re-dated: even older! |url=https://www.archaeology.co.uk/articles/welsh-skeleton-re-dated-even-older.htm |access-date=28 September 2010 |website=archaeology.co.uk website |publisher=Current Archaeology}}</ref> Samfelld mannabyggð nær frá lokum [[síðasta ísöld|síðustu ísaldar]], milli 12.000 og 10.000 [[f.o.t.]] þegar [[veiðimenn og safnarar]] fluttust frá [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] til Stóra-Bretlands á [[miðsteinöld]]. Á þeim síma var sjávarborð mun lægra en nú. Síðustu jöklar Wales hörfuðu um 10.250 f.o.t. og heitara loftslag leiddi til þess að skógar þöktu landið. Hækkun sjávarborðs í kjölfar hops jöklanna skildi Wales frá [[Írland]]i og myndaði [[Írlandshaf]]. Um 8.000 f.o.t. var Bretlandsskagi orðinn að eyju.<ref name="Tempus 13">{{Cite book |last=Pollard |first=Joshua |title=History of Wales, 25,000&nbsp;BC AD&nbsp;2000 |url=https://archive.org/details/tempushistoryofw0000unse |publisher=[[Tempus Publishing]] |year=2001 |isbn=978-0-7524-1983-1 |editor-last=Morgan |editor-first=Prys |editor-link=Prys Morgan |location=Stroud, Gloucestershire |pages=[https://archive.org/details/tempushistoryofw0000unse/page/13 13]–25 |chapter=Wales' Hidden History, Hunter-Gatherer Communities in Wales: The Neolithic |author-link=Joshua Pollard |editor-last2=Aldhouse-Green |editor-first2=Stephen}}; Davies (2008) pp. 647–648</ref> Við upphaf [[nýsteinöld|nýsteinaldar]] (um 6.000 f.o.t.) var sjávarborð í [[Bristolsund]]i enn um 11 metrum lægra en það er í dag.<ref name="GGAT 72 4">{{Cite journal |last1=Evans |first1=Edith |last2=Lewis |first2=Richard |year=2003 |title=The Prehistoric Funerary and Ritual Monument Survey of Glamorgan and Gwent: Overviews. A Report for Cadw by Edith Evans BA PhD MIFA and Richard Lewis BA |url=http://www.ggat.org.uk/cadw/cadw_reports/pdfs/GGAT%2072%20Overviews.pdf |journal=Proceedings of the Prehistoric Society |volume=64 |page=4 |access-date=30 September 2009 |archive-date=1 febrúar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201003802/http://www.ggat.org.uk/cadw/cadw_reports/pdfs/GGAT%2072%20Overviews.pdf |url-status=dead }} <!-- Not a dead link, though the ggat web site is sometimes down -->; Davies (1994) p. 17; {{Cite web |date=5 September 2006 |title=Overview: From Neolithic to Bronze Age, 8000–800 BC (Page 1 of 6) |url=https://www.bbc.co.uk/history/ancient/british_prehistory/overview_british_prehistory_01.shtml |access-date=5 August 2008 |website=BBC History website |publisher=BBC }}</ref> Sagnfræðingurinn [[John Davies (sagnfræðingur)|John Davies]] setti fram þá tilgátu að sagan um drukknun [[Cantre'r Gwaelod]] og sögur í ''[[Mabinogion]]'' um að sjórinn milli Wales og Írlands hafi verið grynnri og minni, gætu byggst á munnlegri geymd frá þessum tíma.<ref name="Wales Hist 4–6">Davies (1994) pp. 4–6</ref> Á nýsteinöld blönduðust landnemar frumbyggjum landsins og íbúar tóku upp staðbundinn landbúnað í stað hirðingjalífs um 6.000 f.o.t. ([[nýsteinaldarbyltingin]]).<ref name="Wales Hist 4–6" /><ref name="GGAT 72">{{Cite web |year=2003 |title=GGAT 72 Overviews |url=http://www.ggat.org.uk/cadw/cadw_reports/pdfs/GGAT%2072%20Overviews.pdf |access-date=30 December 2008 |website=A Report for Cadw by Edith Evans BA PhD MIFA and Richard Lewis BA |publisher=Glamorgan-Gwent Archaeological Trust |page=47 |archive-date=1 febrúar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201003802/http://www.ggat.org.uk/cadw/cadw_reports/pdfs/GGAT%2072%20Overviews.pdf |url-status=dead }} <!-- Not a dead link, though the ggat web site is sometimes down --></ref> Íbúarnir ruddu skóginum burt til að búa til beitiland og ræktarland, þróuðu nýja tækni við leirkeragerð og vefnað, og reistu grafhauga úr jötunsteinum, eins og [[Pentre Ifan]], [[Bryn Celli Ddu]] og [[Parc Cwm-haugurinn|Parc Cwm-hauginn]] milli um 5.800 f.o.t. og 5.500 f.o.t.<ref name="Coflein1">{{Cite web |year=2006 |title=Parc le Breos Burial Chamber; Parc CWM Long Cairn |url=http://www.coflein.gov.uk/en/site/93072/details/PARC+LE+BREOS+BURIAL+CHAMBER%3BPARC+CWM+LONG+CAIRN/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406052935/http://coflein.gov.uk/en/site/93072/details/PARC+LE+BREOS+BURIAL+CHAMBER%3BPARC+CWM+LONG+CAIRN/ |archive-date=6 April 2016 |access-date=24 October 2008 |website=The Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales website |publisher=Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales}}; {{Cite web |year=2008 |title=Themes Prehistoric Wales: The Stone Age |url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/periods/prehistoric02.shtml |access-date=24 October 2008 |website=[[BBC Cymru Wales]] website |publisher=[[BBC Cymru Wales]]}}</ref> Næstu aldirnar tóku þeir upp nýja tækni sem fylgdi [[bronsöld]] og [[járnöld]] hjá [[Keltar|Keltum]]. Sumir sagnfræðingar, eins og [[John T. Koch]], líta svo á að á síðbronsöld hafi Wales verið hluti af [[Atlantshafsbronsöldin|verslunarleiðum á sjó]] sem tengdu [[Keltaþjóðirnar]] saman.<ref name="Koch2009">{{Cite journal |last=Koch |first=John |author-link=John T. Koch |year=2009 |title=Tartessian: Celtic from the Southwest at the Dawn of History in Acta Palaeohispanica X Palaeohispanica 9 (2009) |url=http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/29/54/26koch.pdf |journal=Palaeohispánica: Revista Sobre Lenguas y Culturas de la Hispania Antigua |publisher=Palaeohispanica |pages=339–351 |issn=1578-5386 |access-date=17 May 2010}}; {{Cite book |last=Cunliffe, Karl, Guerra, McEvoy, Bradley; Oppenheimer, Røyrvik, Isaac, Parsons, Koch, Freeman and Wodtko |title=Celtic from the West: Alternative Perspectives from Archaeology, Genetics, Language and Literature |publisher=Oxbow Books and Celtic Studies Publications |year=2010 |isbn=978-1-84217-410-4 |page=384}}; {{Cite book |last=Cunliffe |first=Barry |title=A Race Apart: Insularity and Connectivity in Proceedings of the Prehistoric Society 75, 2009, pp. 55–64 |publisher=[[The Prehistoric Society]] |year=2008 |page=61 |author-link=Barry Cunliffe}}</ref> Þessi Atlantshafskenning er gagnrýnd af þeim sem vilja rekja keltnesku málin til [[Hallstatt-menningin|Hallstatt-menningarinnar]].<ref>{{Cite journal |last=Koch |first=John T. |year=2009 |title=A CASE FOR TARTESSIAN AS A CELTIC LANGUAGE |url=http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/29/54/26koch.pdf |journal=Acta Palaeohispanica X Palaeohispanica |volume=9}}</ref> Þegar [[innrás Rómverja í Bretland]] hófst hafði landið sem nú er Wales skipst milli ættbálkanna [[Deceangli]] (norðausturhluti), [[Ordovices]] (norðvesturhluti), [[Demetae]] (suðvesturhluti), [[Silures]] (suðausturhluti) og [[Cornovii]] (austurhluti).<ref name="Wales Hist 4–6"/><ref name=":4">{{Cite web |title=Who were the Celts? |url=https://museum.wales/articles/1341/Who-were-the-Celts/ |access-date=2022-09-26 |website=Museum Wales |language=en}}</ref> Leiðtoga Ordovices, [[Caratacus]] eða ''Caradog'', tókst að verjast árásum Rómverja um skeið.<ref>{{Cite book |last=[[Tacitus]] |title=[[Annals (Tacitus)|Annals]] |publisher=Random House |editor-last=Church |editor-first=Alfred John |publication-date=1942 |page=[https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Tac.+Ann.+12.33 12:33–38] |editor-last2=Brodribb |editor-first2=William Jackson}}</ref> Að lokum var hann sigraður og fluttur til Rómar. Eftir fræga ræðu í öldungadeild Rómar fékk hann að halda lífinu og lifði eftir það í friði í Róm.<ref>Tacitus, ''The Annals'', translated by A. J. Woodman, 2004; see also [https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Tac.+Ann.+12.37 Church & Brodribb's translation]</ref> === Rómverskur tími === Innrás Rómverja í Wales hófst árið 48 e.o.t. og tók 30 ár. Hernámið stóð síðan í yfir 300 ár. Tveir ættbálkar stóðu einkum í veginum fyrir herförunum, [[Silures]] og [[Ordovices]]. Yfirráð Rómar í Wales byggðust á hernámi, fyrir utan strandhéruðin í [[Suður-Wales]] þar sem byggðist upp rómverskt samfélag.<ref name="Jones1">{{Cite book |last1=Jones |first1=Barri |title=An Atlas of Roman Britain |url=https://archive.org/details/atlasofromanbrit0000jone |last2=Mattingly |first2=David |publisher=Blackwell Publishers |year=1990 |isbn=978-1-84217-067-0 |location=Cambridge |publication-date=2007 |page=[https://archive.org/details/atlasofromanbrit0000jone/page/151 151] |chapter=The Development of the Provinces}}</ref> Eini bærinn í Wales sem Rómverjar stofnuðu, [[Caerwent]], er í Suðaustur-Wales.<ref>{{Cite web |title=RCAHMW Coflein: Caerwent Roman City; Venta Silurum |url=https://coflein.gov.uk/en/site/93753/details/caerwent-roman-city-venta-silurum |access-date=23 February 2019}}</ref> Bæði Caerwent og [[Carmarthen]] (líka í Suður-Wales) urðu rómverskir bæir (''[[civitas|civitates]]'').<ref>{{Cite book |last1=Jones |first1=Barri |title=An Atlas of Roman Britain |url=https://archive.org/details/atlasofromanbrit0000jone |last2=Mattingly |first2=David |publisher=Blackwell Publishers |year=1990 |isbn=978-1-84217-067-0 |location=Cambridge |publication-date=2007 |page=[https://archive.org/details/atlasofromanbrit0000jone/page/154 154] |chapter=The Development of the Provinces}}</ref> Wales bjó yfir verðmætum jarðefnum og Rómverjar notuðu rómverska verkfræði og tækni til að vinna þar mikið magn [[gull]]s, [[kopar]]s og [[blý]]s, auk [[sink]]s og [[silfur]]s í minna mæli.<ref name="Jones3">{{Cite book |last1=Jones |first1=Barri |title=An Atlas of Roman Britain |url=https://archive.org/details/atlasofromanbrit0000jone |last2=Mattingly |first2=David |publisher=Blackwell Publishers |year=1990 |isbn=978-1-84217-067-0 |location=Cambridge |publication-date=2007 |pages=[https://archive.org/details/atlasofromanbrit0000jone/page/179 179]–196 |chapter=The Economy}}</ref> Enginn mikilvægur iðnaður var í Wales á þessum tíma<ref name=Jones3/> sem stafaði aðallega af aðstæðum, þar sem þar voru ekki til staðar nauðsynleg úrræði í réttum hlutföllum og skógi vaxin og fjalllend sveitin hentaði ekki fyrir iðnvæðingu. [[Latína]] varð opinbert mál í Wales, þótt alþýðan héldi áfram að tala [[breska|bresku]]. Efri stéttirnar tóku að líta á sig sem Rómverja, sérstaklega eftir útgáfu [[Constitutio Antoniana]] árið 212 sem kvað á um að allir frjálsir menn í [[Rómaveldi]] teldust [[rómverskur ríkisborgararéttur|rómverskir borgarar]].<ref name="Davies915">Davies (2008) p. 915</ref> Rómversk áhrift styrktust enn með útbreiðslu [[kristni]], sem aflaði margra fylgismanna þegar þeir fengu að stunda trú sína opinberlega árið 313.<ref name="Davies915"/> Elstu sagnaritarar, þar á meðal 6. aldar presturinn [[Gildas]], nefndu að árið 383 hefði verið vendipunktur í sögu Wales.<ref name="Davies531">Davies (2008) p. 531</ref> Það ár dró rómverski herforinginn [[Magnus Maximus]], eða Macsen Wledig, allt rómverskt herlið frá Bretlandi til að reyna að vinna keisaratign, ríkti áfram yfir Bretlandi frá [[Gallía|Gallíu]] sem keisari, og færði breskum höfðingjum völd yfir íbúum.<ref>{{Cite book |last=Frere |first=Sheppard Sunderland |title=Britannia: A History of Roman Britain |url=https://archive.org/details/britanniahistory0000frer_g6r4 |publisher=Routledge & Kegan Paul |year=1987 |isbn=978-0-7102-1215-3 |edition=3rd, revised |location=London |publication-date=1987 |page=[https://archive.org/details/britanniahistory0000frer_g6r4/page/354 354] |chapter=The End of Roman Britain |author-link=Sheppard Frere}}; {{Cite book |year=1841 |editor-last=Giles |editor-first=John Allen |editor-link=John Allen Giles |contribution=The Works of Gildas, The History, Ch. 14 |contribution-url=https://books.google.com/books?id=3R1mCE7p44MC&pg=PA1 |title=The Works of Gildas and Nennius |publisher=James Bohn |publication-date=1841 |location=London |page=13 }}</ref> Elstu velsku ættartölin nefna Maximus sem stofnanda nokkurra konungsætta.<ref>{{Cite book |title=Y Cymmrodor |date=1887 |publisher=[[Honourable Society of Cymmrodorion]] |editor-last=Phillimore |editor-first=Egerton |volume=VIII |publication-date=1887 |pages=83–92 |chapter=Pedigrees from Jesus College MS. 20 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HlUrAAAAIAAJ&pg=PA83}}; {{Cite book|last=Phillimore |first=Egerton|year=1888 |editor-last=Phillimore |editor-first=Egerton |contribution=The Annales Cambriae and Old Welsh Genealogies, from Harleian MS. 3859 |contribution-url=https://books.google.com/books?id=aFMrAAAAIAAJ&pg=PA141 |title=Y Cymmrodor |volume=IX |publisher=[[Honourable Society of Cymmrodorion]] |publication-date=1888 |pages=141–183}}</ref> Hann er líka nefndur faðir velsku þjóðarinnar.<ref name="Davies531" /> Hann er talinn forfaðir velsks konungs á [[Eliseg-súlan|Eliseg-súlunni]] sem var reist nærri 500 árum eftir að hann yfirgaf Bretland og kemur auk þess fyrir í listum yfir [[fimmtán ættbálkar Wales|fimmtán ættbálka Wales]].<ref name="Rachel Bromwich 2006">Rachel Bromwich, editor and translator. Trioedd Ynys Prydein: The Welsh Triads. Cardiff: [[University of Wales Press]], 3rd Edition, (2006) p. 441–444</ref> ===Ármiðaldir=== [[File:Britain in AD500 - Project Gutenberg eText 16790.jpg|thumb|upright=0.75|Bretland árið 500. Bleiku svæðin sem byggð voru [[Bretar|Bretum]] voru nefnd „Wales“. Ljósbláu svæðin í austri voru byggð [[Germanar|Germönum]], meðan ljósgrænu svæðin í norðri voru byggð [[Gelar|Gelum]] og [[Piktar|Piktum]].]] Erfitt er að átta sig á sögu Wales næstu 400 árin eftir endalok rómverskra yfirráða.<ref name="Davies915"/> Þegar Rómverjar hurfu frá Bretlandi árið 410 réðust ýmsir [[Germanar|germanskir þjóðflokkar]] inn á láglendishéruð Bretlands og urðu þekktir sem [[Engilsaxar]]. Sett hefur verið fram tilgáta um að Engilsaxar hafi rekið [[aðskilnaðarstefna|aðskilnaðarstefnu]] sem bitnaði á breskum íbúum.<ref>{{cite web |last=Ravilious |first=Kate |date=21 July 2006 |title=Ancient Britain Had Apartheid-Like Society, Study Suggests |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/07/060721-england.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604070220/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/07/060721-england.html |archive-date=4 June 2011 |access-date=9 September 2010 |publisher=National Geographic News}}</ref> Um árið 500 skiptist landið sem síðar varð Wales milli nokkurra ríkja sem voru sjálfstæð frá Engilsöxum.<ref name="Davies915"/> Þarna urðu til konungsríkin [[Gwynedd]], [[Powys]], [[Dyfed]], [[Ceredigion]], [[Morganwg]], [[Ystrad Tywi]] og [[Gwent]].<ref name="Davies915"/> Fornminjar á láglendinu sem varð síðan England sýna að fyrsta innreið Engilsaxa hefur hopað milli 500 og 550, sem kemur heim við frásagnir frankverskra annála.<ref name="Davies56">Davies (1994) pp. 56</ref> John Davis nefnir að þetta passi við sigur [[Keltneskir Bretar|keltneskra Breta]] í [[orrustan við Mons Badonicus|orrustunni við Mons Badonicus]] gegn Söxum, sem var eignaður [[Artúr konungur|Artúri konungi]] í frásögn [[Nennius]]ar.<ref name="Davies56"/> Snemma á 6. og 7. öld hafði Powys misst mikið af því sem í dag er héraðið [[West Midlands]] til konungsríkisins [[Mersía|Mersíu]], en stóð gegn frekari stækkun þess. [[Aðalbaldur af Mersíu]] sem vildi verja lönd sín, byggði þá [[Skurður Wats|Skurð Wats]]. Samkvæmt Davies var þetta gert með samþykki [[Elisedd ap Gwylog]], konungs Powys þar sem þessi landamæri, sem náðu frá árdal [[Severn]] að árósum [[Dee]], tryggðu honum yfirráð yfir [[Oswestry]].<ref name="Hist Wales 65-66">Davies (1994) pp. 65–66</ref> Eftir kolefnisgreiningu sem benti til að skurðurinn væri 300 árum eldri, var sett fram tilgáta um að rómverskir foringjar í [[Wroxeter]] hefðu byggt hann.<ref>Davies (2008) p. 926</ref> Þessi skurðagröftur hélt áfram í valdatíð [[Offa af Mersíu]] sem gerði enn stærri varnarvirki sem í dag er nefnt [[Skurður Offa]] (''Clawdd Offa'').<ref>David Hill and Margaret Worthington, ''Offa's Dyke: history and guide'', Tempus, 2003, {{ISBN|978-0-7524-1958-9}}</ref> Árið 853 réðust [[víkingar]] á [[Anglesey]], en árið 856 tókst [[Rhodri Mawr]] að sigra og drepa Gorm, foringja þeirra.<ref>Davies (2008) p. 911</ref> Keltnesku Bretarnir í Wales sömdu um frið við víkinga og [[Anarawd ap Rhodri]] gerði bandalag við víkinga í [[Norðymbraland]]i,<ref>{{cite book |last=Charles-Edwards |first=T M |url=https://books.google.com/books?id=H8Ke9acHFm4C&pg=PA176 |title=Mercia: an Anglo-Saxon kingdom in Europe |publisher=[[Leicester University Press]] |year=2001 |isbn=978-0-7185-0231-7 |editor1-last=Brown |editor1-first=Michelle P |editor1-link=Michelle P. Brown |page=104 |contribution=Wales and Mercia, 613–918 |author-link=Thomas Charles-Edwards |access-date=27 November 2010 |editor2-last=Farr |editor2-first=Carol Ann}}</ref> en rauf það svo og gerði samkomulag við [[Alfreð mikli|Alfreð mikla]], konung í [[Wessex]], gegn vesturríkjum Wales. Samkvæmt ''[[Annales Cambriae]]'' kom Anarawd með Englum árið 894 og lagði Ceredigion og Ystrax Tywi í rúst.<ref>{{cite book |last=Hill |first=David |url=https://books.google.com/books?id=H8Ke9acHFm4C&pg=PA176 |title=Mercia: an Anglo-Saxon kingdom in Europe |publisher=[[Leicester University Press]] |year=2001 |isbn=978-0-7185-0231-7 |editor1-last=Brown |editor1-first=Michelle P |editor1-link=Michelle P. Brown |page=176 |contribution=Wales and Mercia, 613–918 |access-date=27 November 2010 |editor2-last=Farr |editor2-first=Carol Ann}}</ref>[[File:CymruMap.PNG|thumb|upright=0.75|Kort af velsku ríkjunum á miðöldum.]] [[File:Laws of Hywel Dda (f.1.v) King Hywel cropped.jpg|thumb|right|[[Hywel Dda]] á hásæti.]] Suður- og austurhluti Stóra-Bretlands sem Englendingar lögðu undir sig urðu þekkt í Wales sem [[Lloegyr]] sem gæti upprunalega hafa átt við konungsríkið Mersíu, en náði síðan yfir allt England. Elstu vísunina í Lloegyr er að finna í spákvæðinu [[Armes Prydein]] frá byrjun 10. aldar. Sem staðarheiti virðist það fremur nýlegt, en fleirtalan [[Lloegrwys]] („menn Lloegr“) er eldri og algengari. Í miðaldakvæðum eru Englendingar stundum nefndir ''Sacson'' í heild (eins og í dag) en líka ''Eingl'' (Englar), ''Iwys'' (Wessex-búar) o.s.frv. Seinna, þegar England varð eitt ríki, varð algengast að nota Lloegr eða Sacson. Wales-búar héldu áfram að nefna sig ''Brythoniaid'' (Bretóna) langt fram á miðaldir, þótt fyrsta dæmið um nafnið ''Cymru'' sé að finna í lofkvæði handa [[Cadwallon ap Cadfan]] eftir [[Afan Ferddig]] frá um 633.<ref name="Wales Hist 71">Davies (1994) p. 71</ref> Í kvæðinu Armes Prydain, sem er talið ritað um 930–942, eru orðin ''Cymry'' og ''Cymro'' notuð 15 sinnum.<ref>Davies (2008) p. 714</ref> Frá innrás og landnámi Engilsaxa tók fólk í Wales smám saman upp nafnið ''Cymry'' í stað ''Brythoniad''.<ref name="Davies186">Davies (2008) p. 186</ref> Frá 800 varð röð giftinga milli konungsætta til þess að [[Rhodri Mawr]] erfði bæði Gwynedd og Powys. Synir hans stofnuðu þrjár konungsættir: [[Aberffraw]] í Gwynedd, [[Dinefwr]] í [[Deheubarth]] og [[Mathrafal]] í Powys. Barnabarn Rhodris, [[Hywel Dda]], stofnaði [[Seisyllwg]] árið 930 með sameiningu [[Dyfed]] og [[Seisyllwg]], hrakti Aberffraw-ættina frá Gwynedd og Powys og setti svo [[Cyfraith Hywel|velsk lög]] á 5. áratug 10. aldar.<ref>Davies (2008) p. 388</ref> [[Maredudd ab Owain]] (r. 986–99) frá Deneubarth, barnabarn Hywels, hrakti Aberffraw-ættina tímabundið frá Gwynedd og Powys. Barnabarn Maredudds (sonur dóttur hans, [[Angharad]]) [[Gruffydd ap Llywelyn]] (r. 1039-63) náði að leggja ríki frænda sinna undir sig og stækkaði lönd sín inn í England. === Hámiðaldir og síðmiðaldir === [[Gruffydd ap Llywelyn]] var sá eini sem tókst að sameina allt Wales undir sinni stjórn og verða [[konungur Wales]]. Árið 1055 drap Gruffydd ap Llywelyn keppinaut sinn, [[Gruffudd ap Rhydderch]] í orrustu og endurheimti [[Deheubarth]].<ref>{{cite web|title=GRUFFUDD ap LLYWELYN (died 1063), king of Gwynedd and Powys, and after 1055 king of all Wales {{!}} Dictionary of Welsh Biography|url=https://biography.wales/article/arc_s-GRUF-APL-1063|access-date=31 January 2022|website=biography.wales}}</ref> Hann ríkti yfir Wales og lagði undir sig hluta Englands við landamærin.<ref>{{cite book|author=K. L. Maund|url=https://books.google.com/books?id=nja0RSLWq-AC&pg=PA216|title=Ireland, Wales, and England in the Eleventh Century|publisher=Boydell & Brewer Ltd|year=1991|isbn=978-0-85115-533-3|pages=216–}}</ref> Löndum hans var aftur skipt milli hinna hefðbundnu konungdæma eftir dauða hans.<ref>Maund, Kari ''The Welsh kings'' p.87-97</ref> [[John Davies (sagnfræðingur)|John Davies]] segir að Gruffydd hafi verið eini konungurinn sem ríkti yfir öllu Wales, sem í um sjö ár var sameinað undir einum einvaldi, í fyrsta og síðasta sinn.<ref name="Wales Hist 100">Davies (1994) p. 100</ref> [[Owain Gwynedd]] (1100–70) af Aberffraw-ætt var hins vegar fyrsti velski lávarðurinn sem tók upp titilinn ''princeps Wallensium'' (fursti af Wales) eftir sigur hans í [[Berwyn-fjöll]]um, samkvæmt Davies.<ref name="Wales Hist 128">Davies (1994) p. 128</ref> Á þessum tíma, milli 1053 og 1063 ríkti friður í Wales og innanlandsátökum linnti.<ref>{{Cite book|last=Maund|first=KL|title=Ireland, Wales, and England in the eleventh century}}</ref> Fjórum árum eftir [[orrustan við Hastings|orrustuna við Hastings]] (1005) höfðu [[Normannar]] lagt allt England undir sig.<ref name="Wales Hist 100" /> [[Vilhjálmur sigursæli]] stofnaði röð lávarðsdæma sem hann veitti foringjum í her sínum, meðfram landamærum Wales. Mörk þeirra voru aðeins sett í austri þar sem þau mættu öðrum lénum í Englandi.<ref>Davies (1994) p. 101</ref> Frá 8. áratug 11. aldar tóku þessir lávarðar að leggja undir sig lönd í Suður- og Austur-Wales, vestan við [[Wye-á]]. Landamærahéruðin og ensku lávarðsdæmin í Wales urðu þekkt sem ''Marchia Wallie'', [[Velska Mörkin]], þar sem [[velsku markgreifarnir]] heyrðu hvorki undir velsk lög né ensk.<ref name="Lieberman 1">{{Cite book|title=The Medieval March of Wales: The Creation and Perception of a Frontier, 1066–1283 |first= Max |last=Lieberman |url=https://books.google.com/books?id=2nda0A3pVYAC&pg=PA19|page= 6 |access-date=4 October 2010 |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2010 |location=Cambridge|isbn=978-0-521-76978-5}}</ref> Stærð Merkurinnar breyttist með stríðsgæfu markgreifanna í bardögum gegn velsku furstunum.<ref name="BBC History March">{{cite web|title=Chapter 6: The Coming of the Normans |url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/guide/ch6_coming_of_the_normans.shtml|access-date=4 October 2010 |publisher=[[BBC Cymru Wales]] |year=2008|website=[[BBC Cymru Wales]] website}}</ref> Barnabarn Owain Gwynedd, [[Llywelyn mikli]] (1173-1240), tók við trúnaðareiðum annarra velskra lávarða á þingi í [[Aberdyfi]] árið 1216 og varð þá í reynd fyrsti [[prins af Wales|furstinn af Wales]].<ref>Davies (1994) pp. 133–134</ref> Barnabarn hans, [[Llywelyn ap Gruffudd]] tryggði viðurkenningu [[Hinrik 3. Englandskonungur|Hinriks 3.]] á titlinum með [[Montgomery-samningurinn|Montgomery-samningnum]] 1267.<ref>Davies (1994) pp. 143–144</ref> Deilur sem á eftir fylgdu og leiddu meðal annars til handtöku eiginkonu Llywelyns, [[Eleanor af Montfort]], enduðu með innrás [[Játvarður 1. Englandskonungur|Játvarðs 1.]]<ref name="Davies151">Davies (1994) pp. 151–152</ref> Eftir ósigur gegn enska hernum sór Llywelyn Englandi trúnaðareið árið 1277.<ref name="Davies151" /> Friðurinn stóð stutt og með [[hernám Wales 1282|hernámi Wales 1282]] batt Játvarður enda á yfirráð velsku furstanna. Eftir lát Llywelyns og aftöku bróður hans, [[Dafydd ap Gruffydd]], sóru þeir velsku lávarðar sem eftir voru Játvarði trúnaðareiða.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/786625.stm |title=Tribute to lost Welsh princess |work=BBC News |date=12 June 2000|access-date=5 March 2007}}</ref> [[Rhuddlan-lögin]] frá 1284 voru undirstaða undir stjórn furstadæmisins í Norður-Wales eftir hernámið, frá 1284 til 1535/36.<ref name="RDEOGB1999" /> Í lögunum var Wales skilgreint sem „innlimað og sameinað“ ensku krúnunni, aðskilið frá Englandi en undir sama konungi. Með lögunum var norðurhlutanum skipt milli dómara í [[Chester]] og dómara í [[Norður-Wales]], en suðurhlutinn heyrði undir dómara í Suður-Wales. Lávarðsdæmin [[Montgomery (Wales)|Montgomery]] og [[Builth]] héldust óbreytt.<ref>Davies, ''Age of Conquest'', pp. 357, 364.</ref> Játvarður reisti röð kastala til að tryggja yfirráð sín í landinu: [[Beumaris-kastali|Beumaris-kastala]], [[Caernarfon-kastali|Caernarfon-kastala]], [[Harlech-kastali|Harlech-kastala]] og [[Conwy-kastali|Conwy-kastala]]. Sonur hans, sem síðar varð [[Játvarður 2. Englandskonungur]], fæddist í Caernarfon árið 1284.<ref>Davies (1994) p. 162</ref> Hann varð fyrsti prinsinn af Wales árið 1301, sem á þeim tíma gaf tekjur frá norðvesturhluta Wales.<ref>Davies (2008) p. 711</ref> [[File:Owain Glyndŵr at Cardiff City Hall.jpg|right|thumb|Stytta af [[Owain Glyndŵr]] í [[Ráðhús Cardiff|ráðhúsi Cardiff]].]] Eftir misheppnaða uppreisn [[Madog ap Llywelyn]] 1294-95 (sem kallaði sig fursta af Wales í [[Penmachno-skjalið|Penmachno-skjalinu]]) og uppreisn [[Llywelyn Bren]] árið 1316, leiddi [[Owain Glyndŵr]] síðustu uppreisnina gegn [[Hinrik 4. Englandskonungur|Hinriki 4.]] og var krýndur fursti af Wales í viðurvist fulltrúa frá Frakklandi, Kastilíu og Skotlandi.<ref name="Wales Hist 194">Davies (1994) p. 194</ref> Glyndŵr hélt síðan þing í nokkrum velskum bæjum, þar á meðal í [[Machynlleth]]. Uppreisnin var brotin á bak aftur árið 1412. Owain fór í felur og ekkert er vitað um afdrif hans eftir 1413.<ref>Davies (1994) p. 203</ref><ref>{{cite web |title=RCAHMW: In the steps of Owain Glyndwr |url=https://rcahmw.gov.uk/in-the-steps-of-owain-glyndwr}}</ref> [[Hinrik 7. Englandskonungur|Hinrik Tudor]] (fæddur í Wales árið 1457) náði að ræna konungdómi í Englandi af [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharði 3.]] og sameina þannig England og Wales undir einni konungsætt. Síðustu leifar velsku laganna voru afnumdar og ensk lög tóku við með [[lög um lög í Wales 1535 og 1542|lögum um lög í Wales 1535 og 1542]] í valdatíð sonar Hinriks, [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]].<ref name="BBC Tudors">{{cite web |title=Wales under the Tudors |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |access-date=21 September 2010 |publisher=BBC |date=5 November 2009 }}</ref> Með því að sameina [[England og Wales]] undir ein lög varð Wales hluti af konungsríkinu Englandi. [[Furstadæmið Wales]] náði nú yfir allt landið, þótt það væri í reynd aðeins furstadæmi að nafninu til.<ref name="RDEOGB1999">{{cite book|title=Illustrated Encyclopedia of Britain |url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000unse_r1i1 |page=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000unse_r1i1/page/459 459] |publisher=Reader's Digest|year=1999 |location=London |isbn=978-0-276-42412-0 |quote=A country and principality within the mainland of Britain&nbsp;... about half a million}}</ref><ref name="autogenerated2">{{Cite book|title=The Medieval March of Wales: The Creation and Perception of a Frontier, 1066–1283 |first= Max |last=Lieberman |url=https://books.google.com/books?id=2nda0A3pVYAC&pg=PA19|page= 4 |access-date=4 October 2010 |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2010 |location=Cambridge|isbn=978-0-521-76978-5}}</ref> Velsku markgreifadæmin voru afnumin og Wales-búar kusu sér fulltrúa á þingið í Westminster.<ref>Davies (1994) p. 232</ref> === Árnýöld === [[File:George Childs Dowlais Ironworks 1840.jpg|right|thumbnail|''Dowlais Ironworks'' (1840) eftir George Childs (1798–1875).]] Árið 1536 voru íbúar Wales um 278.000, en voru orðnir um 360.000 árið 1620. Þessi fólksfjölgun stafaði aðallega af vexti í sveitum þar sem kvikfjárrækt var undirstaða efnahagslífs Wales-búa. Aukin fjölbreytni atvinnulífs leiddi til meiri stöðugleika og verslunar, en fólksfjölgunin var meiri en hagvöxtur með þeim afleiðingum að lífskjör versnuðu.<ref name=":2">{{Cite web |title=BBC Wales - History - Themes - Chapter 13: Society and politics in early modern Wales |url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/guide/ch13_early_modern_wales.shtml |access-date=2022-09-13 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> Fyrir [[iðnbyltingin í Wales|iðnbyltinguna í Wales]] var smáiðnaður víðs vegar í landinu,<ref name="Davies392">Davies (2008) p. 392</ref> meðal annars iðnaður tengdur landbúnaði, eins og mölun og framleiðsla klæðaefnis úr ull, auk námavinnslu.<ref name="Davies392" /> Landbúnaður var helsta uppspretta auðmagns.<ref name="Davies392" /> Við upphaf iðnvæðingar hófst [[kopar]]bræðsla í kringum [[Swansea]], sem byggðist á aðgangi að kolanámum og höfn sem tengdi svæðið við koparnámur Cornwall í suðri og stórar koparæðar í [[Parys-fjall]]i á Angelsey. Swansea varð helsta miðstöð málmbræðslu fyrir aðra málma en járn á 19. öld.<ref name="Davies392" /> Annar málmiðnaður sem byggðist á járnvinnslu óx í norður- og suðurhlutanum.<ref name="Davies393">Davies (2008) p. 393</ref> Í norðrinu voru járnvinnslur [[John Wilkinson (athafnamaður)|John Wilkinson]] í [[Bersham]] helsta miðstöðin, en í suðri urðu til járnvinnslur í [[Dowlais-járnvinnslan|Dowlais]], [[Cyfarthfa-járnvinnslan|Cyfarthfa]], Plymouth og [[Penydarren-járnvinnslan|Penydarren]]<ref name="Davies393" /> Á 3. áratug 19. aldar voru 40% af öllu [[pottjárn]]i Bretlands framleidd í Wales.<ref name="Davies393" /> Þegar leið á 18. öld höfðu lögfræðingar, læknar, fasteignasalar og embættismenn myndað [[borgarastétt]] sem reisti stærri hús í bæjum Wales.<ref name=":2" /> Seint á 18. öld hóf [[steinskífa|steinskífuvinnsla]] að vaxa hratt, sérstaklega í Norður-Wales. [[Penrhyn-náman]] var opnuð af [[Richard Pennant]] árið 1770 og var komin með 15.000 starfsmenn seint á 19. öld.<ref name="Davies818">Davies (2008) p. 818</ref> Ásamt [[Dinorwic-náman|Dinorwic-námunni]] var hún undirstaða velska steinskífuiðnaðarins. Steinskífuvinnslan hefur verið kölluð „velskasti iðnaðurinn“,<ref name="Davies819">Eignað sagnfræðingnum [[A. H. Dodd]]: Davies (2008) p. 819</ref> en það var þó kolavinnsla sem Wales og íbúar þar urðu þekktastir fyrir. Í byrjun voru kolin notuð til að knýja iðnað innanlands, en þegar skipaskurðir og síðar járnbrautir tengdu markaði saman varð sprenging í eftirspurn. Cardiff, Swansea, [[Penarth]] og [[Barry (Glamorgan)|Barry]] fluttu út kol um allan heim. Kolavinnslan náði hápunkti árið 1913 þegar ársframleiðsla Wales var næstum 61 milljón tonn.<ref>{{cite web|url=http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1912/|title=Wales – the first industrial nation of the World|publisher=[[National Museum Wales|Amgueddfa Cymru – National Museum Wales]]|date=5 October 2008|access-date=9 September 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003192341/http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1912/|archive-date=3 October 2011}}</ref> === Nútíminn === [[File:A Plaid Cymru rally in Machynlleth in 1949 where the "Parliament for Wales in 5 years" campaign was started (14050400654).jpg|thumb|Kröfuganga á vegum [[Plaid Cymru]] í [[Machynlleth]] árið 1949, þar sem herferð fyrir þingi í Wales hófst.]] Sagnfræðingurinn [[Kenneth O. Morgan]] lýsti Wales við upphaf [[fyrri heimsstyrjöld|fyrri heimsstyrjaldar]] sem friðsælli, sjálfsöruggri og velmegandi þjóð. Kolanámurnar gáfu af sér sífellt meiri afurðir. Framleiðslan í Rhondda-dal náði hápunkti með 9,6 milljón tonnum af kolum árið 1913.<ref>{{Cite book |last=John |first=Arthur H. |title=Glamorgan County History, Volume V, Industrial Glamorgan from 1700 to 1970 |publisher=University of Wales Press |year=1980 |location=Cardiff |page=183}}</ref> Í fyrri heimsstyrjöld tóku 272.924 íbúar Wales þátt, eða 21,5% af öllum karlmönnum landsins. Af þeim létu um 35.000 lífið.<ref name="Davies284">Davies (2008) p. 284</ref> Mannfallið varð sérstaklega mikið í [[38. velska fótgönguliðið|38. velska fótgönguliðinu]] í orrustu við [[Mametz Wood]] við Somme og í [[orrustan um Passchendaele|orrustunni um Passchendaele]].<ref>Davies (2008) p. 285</ref> Á fyrsta fjórðungi 20. aldar urðu líka breytingar í stjórnmálum í Wales. Frá 1865 hafði [[Frjálslyndi flokkurinn (Bretlandi)|Frjálslyndi flokkurinn]] haft meirihluta í Wales, og í þingkosningunum 1906 náði aðeins einn frambjóðandi úr öðrum flokki kjöri í Wales, [[Keir Hardie]]. En árið 1906 var barátta iðnverkafólks farin að grafa undan yfirráðum Frjálslyndra í kolahéruðunum í suðri.<ref name="Davies461">Davies (2008) p. 461</ref> Árið 1916 varð [[David Lloyd George]] forsætisráðherra Bretlands, fyrstur Wales-búa.<ref>{{Cite web |title=David Lloyd George (1863–1945) |url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/figures/lloyd_george.shtml |access-date=26 September 2010 |website=[[BBC Cymru Wales]] website |publisher=[[BBC Cymru Wales]]}}</ref> Í desember 1918 var Lloyd George endurkjörinn sem leiðtogi samsteypustjórnar með Íhaldsmenn í meirihluta. Léleg viðbrögð hans við verkfalli kolanámufólks árið 1919 átti stóran þátt í fylgishruni Frjálslynda flokksins í Suður-Wales.<ref name="Davies515">Davies (2008) p. 515</ref> Velskt iðnverkafólk tók að styðja [[Verkamannaflokkurinn (Bretlandi)|Verkamannaflokkinn]]. Þegar samband námaverkafólks í Bretlandi gerði bandalag við Verkamannaflokkinn 1908 voru þeir fjórir frambjóðendur flokksins sem námaverkafólk studdi allir kjörnir þingmenn. Árið 1922 var helmingurinn af sætum Wales í breska þinginu skipaður frambjóðendum Verkamannaflokksins. Flokkurinn varð eftir það ríkjandi í velskum stjórnmálum fram á 21. öld.<ref name="Davies439">Davies (2008) p. 439</ref> Eftir mikinn hagvöxt á fyrstu tveimur áratugum 20. aldar hófst niðursveifla í hefðbundnum atvinnugreinum Wales frá því snemma á 3. áratugnum fram á seinni hluta 4. áratugarins, sem leiddi til atvinnuleysis og fátæktar.<ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Kenneth O. |url=https://archive.org/details/wales18801980reb0000morg/page/208 |title=Rebirth of a Nation: Wales 1880–1980 |publisher=Oxford University Press |year=1982 |isbn=978-0-19-821760-2 |location=Oxford |pages=[https://archive.org/details/wales18801980reb0000morg/page/208 208–210]}}</ref> Í fyrsta sinn í margar aldir tók íbúum Wales að fækka. Atvinnuleysið dróst ekki saman fyrr en eftirspurn jókst vegna [[síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldar]].<ref>Davies (2008) p. 918</ref> Í stríðinu börðust Wales-búar á öllum helstu vígstöðvum og um 15.000 létu lífið. [[Luftwaffe]] varpaði sprengjum á hafnirnar í Swansea, Cardiff og Pembroke sem ollu miklu mannfalli. Eftir 1943 voru 10% af Wales-búum yfir 18 ára aldri sem kallaðir höfðu verið í herinn, sendir í kolanámurnar þar sem skortur var á vinnuafli. Þeir urðu þekktir sem [[Bevin-strákarnir]].<ref name="Davies807">Davies (2008) p. 807</ref> [[File:Cofiwch Dryweryn wall after rebuild, October 2020.png|thumb|Veggmálverk til að mótmæla vatnsveitunni í Tryweryn.]] Flokkurinn [[Plaid Cymru]] var stofnaður árið 1925 og hafði á stefnuskrá sinni aukið sjálfstæði frá Bretlandi.<ref name="LLGC Plaid">{{Cite web |title=Disestablishment, Cymru Fydd and Plaid Cymru |url=http://www.llgc.org.uk/ymgyrchu/Datganoli/PlaidCymru/index-e.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206031034/http://www.llgc.org.uk/ymgyrchu/Datganoli/PlaidCymru/index-e.htm |archive-date=6 December 2010 |access-date=25 November 2010 |website=National Library of Wales |publisher=llgc.org.uk}}</ref> Algengt var að nota hugtakið „[[England og Wales]]“ yfir þau lönd sem ensk lög náðu yfir og árið 1955 var Cardiff lýst höfuðborg Wales. Velskufélagið, [[Cymdeithas yr Iaith Gymraeg]], var stofnað árið 1962 vegna ótta við að [[velska]]n myndi brátt deyja út.<ref name="GTJ Cymdeithas yr Iaith Gymraeg">{{Cite web |title=Cymdeithas yr Iaith Gymraeg's first protest, 1963 |url=http://www.gtj.org.uk/index.php?id=5192 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118054912/http://www.gtj.org.uk/index.php?id=5192 |archive-date=18 January 2012 |access-date=25 November 2010 |website=Gathering the Jewels |publisher=gtj.org.uk}}</ref> Þjóðernishyggja fór vaxandi eftir að Tryweryn-dal var fórnað undir vatnsveitu fyrir ensku borgina [[Liverpool]] árið 1965.<ref>{{Cite web |title=Wales on Air: The drowning of Tryweryn and Capel Celyn |url=https://www.bbc.co.uk/wales/walesonair/database/trywerin.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091206011841/http://www.bbc.co.uk/wales/walesonair/database/trywerin.shtml |archive-date=6 December 2009 |access-date=25 November 2010 |website=BBc.co.uk |publisher=BBC}}</ref> Þingið samþykkti lög um vatnsveituna, þrátt fyrir að 35 af 36 þingmönnum Wales væru þeim andsnúnir (einn sat hjá). Þorpið [[Capel Celyn]] fór undir vatn. Atvikið vakti athygli á áhrifaleysi Wales í eigin málum gegn meirihluta enskra þingmanna á breska þinginu.<ref name="BBC Tryweryn">{{Cite web |date=19 October 2005 |title=Flooding Apology |url=https://www.bbc.co.uk/liverpool/content/articles/2005/10/17/feature_welsh_reservoir_feature.shtml |access-date=18 October 2008 |website=[[BBC]] website |publisher=BBC}}</ref> Hópar aðskilnaðarsinna, eins og [[Free Wales Army]] og [[Mudiad Amddiffyn Cymru]], voru stofnaðir og skipulögðu aðgerðir frá 1963.<ref name="MAC & FWA">{{Cite book |last=Clews |first=Roy |title=To Dream of Freedom – The story of MAC and the Free Wales Army |publisher=Y Lolfa Cyf., Talybont |year=1980 |isbn=978-0-86243-586-8 |pages=15, 21 & 26–31}}</ref> Í aðdraganda þess að [[Karl 3. Bretakonungur|Karl Bretaprins]] var skipaður prins af Wales árið 1969 frömdu þessir hópar nokkrar sprengjuárásir á innviði.<ref>{{Cite web |year=2011 |title=Our history – Clywedog Dam, Wales −1967 |url=http://www.halcrow.com/Who-we-are/History/Clywedog-dam-Wales-1967/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111230051005/http://www.halcrow.com/Who-we-are/History/Clywedog-dam-Wales-1967/ |archive-date=30 December 2011 |access-date=8 January 2012 |website=Halcrow website |publisher=[[Halcrow Group|Halcrow Group Ltd]]}}; {{cite book |last=Clews|first=Roy|title=To Dream of Freedom – The story of MAC and the Free Wales Army|publisher=Y Lolfa Cyf., Talybont |year=1980 |isbn=978-0-86243-586-8|pages=22, 59, 60 & 216}}</ref> Í aukakosningum árið 1966 vann Plaid Cymru þingsæti í fyrsta sinn, þegar [[Gwynfor Evans]] var kosinn í Carmarthen.<ref name="Gwynfor">{{Cite book |last=Gwynfor |first=Evans |title=The Fight for Welsh Freedom |url=https://archive.org/details/fightforwelshfre0000evan |publisher=Y Lolfa Cyf., Talybont |year=2000 |isbn=978-0-86243-515-8 |page=[https://archive.org/details/fightforwelshfre0000evan/page/152 152] |author-link=Gwynfor Evans}}</ref> Undir lok 7. áratugarins hafði sú stefna að beina fjárfestingum að svæðum í Wales sem áttu undir högg að sækja reynst árangursrík til að auka fjölbreytni atvinnulífsins.<ref name="Davies236">Davies (2008) p. 236</ref> Þessi stefna, sem hófst árið 1934, byggðist á þróun iðnfyrirtækja og bættum samgönguinnviðum,<ref name="Davies236" /> sérstaklega [[M4-þjóðvegurinn|M4-þjóðveginum]] sem tengir Suður-Wales við London. Á þessum tíma var talið að atvinnulíf í Wales hvíldi á traustum grunni, en það reyndist bjartsýni þegar kreppa í byrjun 9. áratugarins leiddi til hruns framleiðslufyrirtækja sem stofnuð höfðu verið á 40 undangengnum árum.<ref name="Davies237">Davies (2008) p. 237</ref> === Valddreifing === [[Lög um velsku 1967]] felldu úr gildi hluta af [[lög um Wales og Berwick 1746|lögum um Wales og Berwick]]. Wales var þannig ekki lengur hluti af skilgreiningu Englands. Með því varð Wales að lagalega aðskildu landi (innan Bretlands) í fyrsta sinn síðan [[lög um lög í Wales 1535 og 1542]] voru samþykkt. Lög um velsku bættu líka við þau svið þar sem notkun velskunnar var heimiluð, þar á meðal í réttarfarslegu samhengi.<ref>{{cite web|date=July 2011|title=The Constitution Series: 1 – Wales in the United Kingdom|url=http://www.assembly.wales/Research%20Documents/The%20Constitution%20Wales%20in%20the%20United%20Kingdom%20-%20Quick%20guide-22072011-217207/qg07-0001-English.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420062743/http://www.assembly.wales/Research%20Documents/The%20Constitution%20Wales%20in%20the%20United%20Kingdom%20-%20Quick%20guide-22072011-217207/qg07-0001-English.pdf|archive-date=20 April 2016|access-date=6 April 2016|publisher=National Assembly for Wales}}; {{cite web|title=History of devolution|url=https://senedd.wales/how-we-work/history-of-devolution/|access-date=31 January 2022|website=senedd.wales}}; {{cite web|date=26 July 2012|title=The Welsh language Act of 1967|url=https://www.bbc.co.uk/blogs/wales/entries/fe99df6b-bf61-3cb0-a695-fa76c013fc98|access-date=31 January 2022|website=BBC}}</ref> [[File:Cofia 1282, a protest against the investiture (1537984)2.jpg|thumb|Cofia (munið) 1282, mótmæli gegn skipan prinsins af Wales árið 1969.]] Í [[þjóðaratkvæðagreiðsla um valddreifingu til Wales 1979|þjóðaratkvæðagreiðslu]] árið 1979 höfnuðu íbúar Wales stofnun þings með 80% meirihluta. Árið 1997 var haldin önnur þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem tillagan var samþykkt með naumum (50,3%) meirihluta.<ref name="Long Walk" /> [[Þing Wales]] (''Cynulliad Cenedlaethol Cymru'') var stofnað árið 1999 (með [[lög um stjórn Wales 1998|lögum um stjórn Wales 1998]]) og fékk völd til að ákveða fjárráð miðstjórnar Wales, þótt breska þingið héldi réttinum til að takmarka völd þess.<ref name="Long Walk">{{cite news |first= Betsan |last= Powys |title= The long Welsh walk to devolution |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/wales_politics/7813837.stm |access-date= 26 September 2010 |publisher= BBC |date= 12 January 2010 |work= [[BBC News]] website}}</ref> Ríkisstjórnir Bretlands og Wales skilgreina Wales nær undantekningarlaust sem land.<ref name="Number 10">{{cite web|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http:/www.number10.gov.uk/Page823|archive-date=9 september 2008|url=http://www.number10.gov.uk/Page823|title=Countries within a country|publisher=[[10 Downing Street]]|date=10 January 2003|access-date=5 November 2010|website=10 Downing Street website|quote=The United Kingdom is made up of four countries: England, Scotland, Wales and Northern Ireland.|url-status=dead}}; {{cite web |url= https://www.walesonline.co.uk/news/welsh-politics/welsh-politics-news/2010/07/03/un-report-causes-stir-with-wales-dubbed-principality-91466-26777027/ |title= UN report causes stir with Wales dubbed 'Principality' |access-date= 25 July 2010 |date= 3 July 2010 |publisher= [[Media Wales|Media Wales Ltd]] |website= WalesOnline website |quote= ... the Assembly's Counsel General, John Griffiths, <nowiki>[said]</nowiki>: "I agree that, in relation to Wales, Principality is a misnomer and that Wales should properly be referred to as a country. }}</ref> Samkvæmt vef velsku ríkisstjórnarinnar er Wales ekki furstadæmi, þótt það tengist Englandi, og telst hluti af Bretlandi sem sérstakt land.<ref name="WAG FAQ">{{cite web|title=Wales.com FAQs|url=https://www.wales.com/about-wales/frequently-asked-questions#Question_11 |publisher=[[Welsh Government]]|year=2008 |access-date=24 August 2015 |website=Wales.com website}}</ref> Titillinn [[prinsinn af Wales]] er enn veittur krónprinsi bresku konungsfjölskyldunnar, en hefur enga þýðingu í stjórnskipan Wales.<ref name="Matthew">{{cite book |last=Bogdanor |first=Vernon|author-link=Vernon Bogdanor |title=The Monarchy and the Constitution |page=52|publisher=[[Oxford University Press]] |year= 1995 |location= London |isbn= 978-0-19-827769-9|url= https://books.google.com/books?id=lTnHwWWKAR8C&pg=PA52 |access-date= 5 November 2010}}</ref> Lög um ríkisstjórn Wales 2006 eru lög frá breska þinginu sem breyttu hlutverki velska þingsins og auðvelda frekari valddreifingu til þess. Með lögunum varð til stjórnkerfi með sérstöku framkvæmdavaldi sem ber ábyrgð gagnvart löggjafarvaldinu.<ref name="StackPath">{{cite web|title=StackPath|url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/blog/wales-act-new-dawn-welsh-devolution|access-date=31 January 2022|website=www.instituteforgovernment.org.uk|date=11 April 2018 }}</ref> Eftir þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2011 getur þingið nú sett lög um öll mál sem heyra undir valdsvið þess, án þess að þurfa samþykki breska þingsins.<ref name="StackPath" /> Með lögum um kosningar til velska þingsins 2020 var það nefnt „Senedd Cymru“ (á velsku) og „Welsh Parliament“ (á ensku) sem átti að endurspegla aukin völd þingsins.<ref name=":12">{{Cite web |title=History of devolution |url=https://senedd.wales/how-we-work/history-of-devolution/ |access-date=2022-01-31 |website=senedd.wales |language=en-GB}}</ref> [[File:Gorymdaith Genedlaethol Cyntaf AUOB Cymru a Yes Cymru, Caerdydd 2019 Wales 07.jpg|thumb|Baráttufundur um [[sjálfstæði Wales]] í Cardiff 2019.]] Í [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðild Bretlands að ESB 2016|þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild Bretlands að ESB 2016]] kusu íbúar Wales með útgöngu úr Evrópusambandinu, þótt þar væri líka greinilegur munur á afstöðu miðað við England. Samkvæmt Danny Dorling landfræðiprófessor við Oxford-háskóla vildu hin eiginlegu velsku landsvæði, sérstaklega þar sem velska er enn töluð, ekki ganga úr sambandinu.<ref>{{cite web|date=22 September 2019|title=English people living in Wales tilted it towards Brexit, research finds|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2019/sep/22/english-people-wales-brexit-research|access-date=31 January 2022|website=The Guardian}}</ref> Árið 2016 var [[YesCymru]], óháðri herferð fyrir [[sjálfstæði Wales]], hleypt af stokkunum. Hreyfingin hélt sinn fyrsta fund í Cardiff árið 2019.<ref>{{cite web|last=Harries|first=Robert|date=8 November 2020|title=The rise of Yes Cymru and why people are joining in their thousands|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/rise-yes-cymru-people-joining-19231641|access-date=31 January 2022|website=WalesOnline}}</ref> Skoðanakönnun í mars 2021 sýndi 39% stuðning við sjálfstæði þegar óvissir voru útilokaðir, sem var met.<ref>{{cite web|date=4 March 2021|title=Westminster warned as poll shows record backing for Welsh independence|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/mar/04/westminster-warned-as-poll-shows-record-backing-for-welsh-independence|access-date=31 January 2022|website=The Guardian}}</ref> ==Landfræði== Wales er að mestu fjalllent [[land]] við vesturströnd miðhluta eyjunnar [[Stóra-Bretland]]s.<ref name="ONS Cymru">{{Cite book |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/social-trends-rd/the-official-yearbook-of-the-united-kingdom/2005-edition/the-official-yearbook-of-the-united-kingdom---2005-edition.pdf |publisher=[[Office for National Statistics]] |year=2004 |title=UK 2005 – The Official Yearbook of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland |pages=2 & 30 |access-date=10 February 2012 |isbn=978-0-11-621738-7 }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Landið er um það bil 270 km frá norðri til suðurs.<ref>{{cite web|url=http://www.visitwales.co.uk/about-wales-guide-to-wales-culture-people-and-language/welsh-geography/|title=Geography: About Wales|publisher=[[Welsh Government]]|year=2010|access-date=3 October 2010|website=[[Visit Wales]] website|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028210819/http://www.visitwales.co.uk/about-wales-guide-to-wales-culture-people-and-language/welsh-geography/|archive-date=28 October 2010|url-status=dead}}</ref> Stærð Wales er um það bil 20.779 km².<ref>{{cite web |url=http://eulis.eu/service/countries-profile/england-and-wales/ |publisher=[[EULIS|European Land Information Service]] |title=England and Wales |access-date=2 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720161018/http://eulis.eu/service/countries-profile/england-and-wales/ |archive-date=20 July 2011 }}</ref> Wales á landamæri að Englandi í austri og strönd í allar aðrar áttir: að [[Írlandshaf]]i í norðri og vestri, [[Georgssund]]i og [[Keltahaf]]i í suðvestri, og [[Bristolsund]]i í suðri.<ref>{{cite web |url=http://hansard.millbanksystems.com/written_answers/1974/dec/16/celtic-sea#S5CV0883P0-06989 |title=Celtic Sea |house=House of Commons |date=16 December 1974 |volume=883 |column=317W |access-date=24 október 2021 |archive-date=15 ágúst 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815171657/http://hansard.millbanksystems.com/written_answers/1974/dec/16/celtic-sea#S5CV0883P0-06989 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition + corrections|year=1971|publisher=[[International Hydrographic Organization]]|access-date=28 December 2020|page=42 [corrections to page 13]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|archive-date=8 October 2011}}</ref> Strönd Wales er um það bil 2.700 km að lengd miðað við flóðamörk, að meðtöldu meginlandinu, Anglesey og Holyhead.<ref>{{cite web |url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |title=How long is the UK coastline? |first=Giles |last=Darkes |date=January 2008 |access-date=6 October 2015 |publisher=The [[British Cartographic Society]] |archive-date=27 May 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yAn3CWU?url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |url-status=dead }}</ref> [[Listi yfir eyjar við Wales|Meira en 50 eyjar]] liggja undan strönd Wales. Sú stærsta eru [[Anglesey]] í norðvestri.<ref>{{Cite web|title=Discover Welsh islands with unique scenery, wildlife and heritage|url=https://www.visitwales.com/inspire-me/holidays/escape-welsh-islands|website=VisitWales|language=en|access-date=15 May 2020}}</ref> Mikið af fjölbreyttu landslagi Wales eru fjöll, sérstaklega í norðri og miðhéruðunum. Fjöllin mynduðust á [[síðustu ísöld]]. Hæstu fjöll Wales eru í [[Snowdonia|Snowdoniu]] (''Eryri''), þar á meðal eru fimm yfir 1.000 metrar á hæð. Hæsta fjallið er [[Snowdon]] (''Yr Wyddfa''), 1.085 metrar á hæð.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2009/aug/02/mount-snowdon-cafe|work=[[guardian.co.uk]] |date=2 August 2009|title=High tea: Mount Snowdon's magical mountaintop cafe |access-date=28 September 2010 |location=London |first=Jonathan |last=Glancey}}</ref><ref name="WalesOnline mynyddoedd">{{cite web |url =https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/2010/09/22/mountain-upgraded-to-super-status-91466-27315826/ |title = Mountain upgraded to 'super' status |access-date = 30 September 2010 |date = 22 September 2010 |publisher = [[Media Wales|Media Wales Ltd]] |website=[[WalesOnline]] website}}</ref> Fjórtán velsk fjöll (eða 15 ef Garnedd Uchaf er talið með) sem eru yfir 3.000 fet (914 metrar) á hæð, eru þekkt sem [[Velsku 3000-fjöllin]] og eru öll staðsett á litlu svæði í norðvesturhlutanum.<ref>{{cite web|url=https://www.welsh3000s.co.uk/|publisher=welsh3000s.co.uk |title=The Welsh 3000s Challenge |access-date=28 September 2010}}</ref> Hæsti tindurinn fyrir utan þau er [[Aran Fawddwy]], 905 metrar á hæð, í suðurhluta Snowdoniu.<ref>{{cite web|url=https://www.snowdoniaguide.com/aran_fawddwy.html|publisher=snowdoniaguide.com |title=Aran Fawddwy |access-date=2 October 2010}}</ref> [[Brecon Beacons]] (''Bannau Brycheiniog'') eru í suðurhlutanum (hæsti tindur er [[Pen y Fan]], 886 metrar á hæð),<ref>Nuttall, John & Anne (1999). The Mountains of England & Wales – Volume 1: Wales (2nd edition ed.). Milnthorpe, Cumbria: Cicerone. {{ISBN|978-1-85284-304-5}}.</ref> og tengjast [[Kambríufjöll]]um í [[Mið-Wales]] (hæsti tindur [[Purlumon]], 752 metrar á hæð).<ref>{{cite web|title=Ordnance Survey|url=https://www.bing.com/maps/?mkt=en-gb&v=2&cp=52.4675~-3.7828&lvl=12&sp=Point.52.4675_-3.7828_Plynlimon&sty=s|access-date=6 June 2020}}</ref> [[File:Map of Wales.svg|thumb|left|Þjóðgarðar í Wales.]] Í Wales eru þrír [[þjóðgarður|þjóðgarðar]]: [[Snowdonia-þjóðgarðurinn]], [[Brecon Beacons-þjóðgarðurinn]] og [[Pembrokeshire Coast-þjóðgarðurinn]]. Þar eru auk þess fimm [[svæði með framúrskarandi náttúrufegurð]]: Anglesey, [[Clwyd-fjöll og Dee-dalur]], [[Gower-skagi]], [[Llŷn-skagi]] og [[Wye-dalur]].<ref>{{cite web |url=http://wales.gov.uk/topics/environmentcountryside/consmanagement/aonb/?lang=en |publisher=[[Welsh Government]] |website=[[Welsh Government]] website |title=Areas of Outstanding Natural Beauty |access-date=6 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625232127/http://wales.gov.uk/topics/environmentcountryside/consmanagement/aonb/?lang=en |archive-date=25 June 2012 }}</ref> Gower-skagi var fyrsta svæðið með framúrskarandi náttúrufegurð í Bretlandi, árið 1956. Árið 2019 voru 40 [[bláfáninn|bláfánastrendur]] í Wales, þrjár bláfánahafnir og ein bláfánaútgerð.<ref>{{Cite web|title=All of Wales' Blue Flag beaches in 2019|url=https://www.walesonline.co.uk/whats-on/travel/wales-blue-flag-beaches-2019-16271891|last=Knapman|first=Joshua|date=14 May 2019|website=walesonline|access-date=15 May 2020}}</ref> Suður- og vesturströnd Wales, ásamt ströndum Írlands og Cornwall, verða oft fyrir vestanvindum frá Atlantshafi sem í gegnum tíðina hafa hrakið mörg skip í strand. Árið 1859 fórust 110 skip undan strönd Wales í fellibyl sem kostaði 800 mannslíf um allt Bretland.<ref>Davies (2008) p.778</ref> Mesti skipstapinn var þegar skipið ''[[Royal Charter (skip)|Royal Charter]]'' sökk undan Anglesey og 459 farþegar fórust.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/history/pages/tomparryllandudnopier.shtml |publisher=BBC |date=28 April 2006 |title=Stormy Weather |access-date=26 September 2010 |website=[[BBC]] North West Wales website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110126035354/http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/history/pages/tomparryllandudnopier.shtml |archive-date=26 January 2011 }}</ref> Á 19. öld fórust yfir 100 skip þar og að meðaltali 78 sjómenn drukknuðu á hverju ári.<ref name="Davies 814">Davies (2008) p.814</ref> Skip fórust vegna stríðsátaka við Holyhead, [[Milford Haven]] og Swansea.<ref name="Davies 814"/> Strendur Anglesey og Pembrokeshire eru illræmdar fyrir skipsskaða, vegna skerja og ólýstra eyja. Einn af frægustu skipstöpum þar á síðustu árum var þegar ''[[Sea Empress-olíulekinn|Sea Empress]]''-olíuskipið strandaði þar árið 1996.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/picture_gallery/06/uk_the_sea_empress_disaster/html/1.stm |publisher=BBC |year= 2000|title=In detail: The Sea Empress disaster|access-date=26 September 2010 |work=[[BBC News]] website}}</ref> Fyrstu landamærin milli Wales og Englands voru á landi, fyrir utan ána Wye, sem voru fyrstu viðurkenndu mörkin.<ref name="Davies75">Davies (2008) p. 75</ref> [[Díki Offa]] átti að vera markalína, en Llewellyn lagði undir sig stór landsvæði handan þess.<ref name="Davies75"/> Með sambandslögunum 1536 var dregin lína frá mynni árinnar Dee í norðri að mynni Wye í suðri,<ref name="Davies75"/> en lengi á eftir voru margar markalínur óljósar og á hreyfingu þar til lög um lokanir á sunnudögum í Wales voru samþykkt árið 1881. Þau neyddu fyrirtæki til að ákveða hvoru landinu þau vildu tilheyra.<ref name="Davies75"/> ==Stjórnmál== [[Mynd:Senedd.JPG|thumb|right|Þinghúsið í Wales, [[Senedd]], var opnað árið 2006]] [[File:Vaughan Gething (cropped official portrait).jpg|thumb|right|Vaug­h­an Get­hing, fyrsti ráðherra [[velska þingsins]]; Maí 2021]] Wales er hluti af [[Bretland]]i sem hefur þing og ríkisstjórn í [[Westminster]]. Wales á 40 þingmenn í fulltrúadeild [[breska þingið|breska þingsins]]. [[Breski verkamannaflokkurinn]] ræður flestum þeirra eða 22 þingsætum, sjálfstjórnarflokkurinn [[Plaid Cymru]] fjögur og [[Breski íhaldsflokkurinn]] fjórtán. [[Ráðherra Wales]] situr í [[ríkisstjórn Bretlands]] og ber þar ábyrgð á málum sem varða Wales og [[ráðuneyti Wales]] heyrir undir hann. Eftir þjóðaratkvæðagreiðslur í Wales og Skotlandi árið 1997 var ákveðið að þessi lönd fengju takmarkaða heimastjórn. [[Lög um ríkisstjórn Wales 1998]] voru sett árið 1998. Þar með var [[þing Wales]] stofnað. Þann 1. júlí 1999 voru völd ráðherra Wales að hluta flutt til nýskipaðrar [[ríkisstjórn Wales|ríkisstjórnar Wales]]. Þing Wales fékk þar með heimild til að fara með fjárveitingarvald í þeim málum sem það fær til umfjöllunar í samræmi við fjárlög breska ríkisins. Ný [[lög um ríkisstjórn Wales 2006]] gáfu velska þinginu löggjafarvald sem er sambærilegt við það sem [[skoska þingið|skoska]] og [[norðurírska þingið|norður-írska þingið]] hafa. Á velska þinginu sitja 60 þingmenn kosnir til fjögurra ára í senn. Þingið kýs [[fyrsti ráðherra Wales|æðsta ráðherra]] sem skipar ríkisstjórn. Ríkisstjórn Wales ber einkum ábyrgð á tuttugu sviðum sem henni eru falin, þar á meðal landbúnaði, efnahagsþróun, menntamálum, heilsugæslu, húsnæðismálum, sveitarstjórnum, félagsþjónustu, ferðaþjónustu og velskri tungu. Þingið hefur jafnframt vald til að setja lög í þessum málaflokkum. Frá 2006 hafa fleiri málaflokkar bæst við. Wales var sérstakt [[Evrópukjördæmi]] sem átti fjóra fulltrúa á [[Evrópuþingið|Evrópuþinginu]]. === Sveitastjórnir === Wales er skipt í 22 sveitarfélög (sýsluumdæmi eða borgir) frá 1996. Þau bera ábyrgð á allri opinberri þjónustu í héraði eins og skólum, félagsþjónustu, umhverfismálum og vegagerð.<ref>{{Vefheimild|url=http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en |titill=Local Authorities |útgefandi=[[Ríkisstjórn Wales]] |mánuðurskoðað=24. apríl|árskoðað=2015}}</ref>. Í Wales eru sex borgir: [[Cardiff]], [[Newport (Wales)|Newport]], [[Swansea]], [[Bangor (Gwynedd)|Bangor]], [[St Asaph]] og [[St Davids]]. Í töflunni eru borgir merktar með * og sýslur með †. Velsk nöfn eru gefin upp í sviga ef þau eru ólík. {| class="wikitable" |- valign="top" |<center>'''Kort af aðalsvæðum'''</center>[[File:Wales Administrative Map 2009.png|noframe|400px|link=]] || * [[Blaenau Gwent]] † * [[Bridgend (sýsla)|Bridgend]] (''Pen-y-bont ar Ogwr'') † * [[Caerphilly (sýsla)|Caerphilly]] (''Caerffili'') † * [[Cardiff]] (''Caerdydd'') * * [[Carmarthenshire]] (''Sir Gaerfyrddin'') * [[Ceredigion]] * [[Conwy (sýsla)|Conwy]] † * [[Denbighshire]] (''Sir Ddinbych'') * [[Flintshire]] (''Sir y Fflint'') * [[Gwynedd]] * [[Isle of Anglesey]] (''Ynys Môn'') * [[Merthyr Tydfil]] (''Merthyr Tudful'') † * [[Monmouthhérað]] (''Sir Fynwy'') * [[Neath Port Talbot]] (''Castell-nedd Port Talbot'') † * [[Newport (Wales)|Newport]] (''Casnewydd'') * * [[Pembrokeshire]] (''Sir Benfro'') * [[Powys]] * [[Rhondda Cynon Taf]] † * [[Swansea]] (''Abertawe'') * * [[Torfaen]] (''Tor-faen'') † * [[Vale of Glamorgan]] (''Bro Morgannwg'') † * [[Wrexham (sýsla)|Wrexham]] (''Wrecsam'') † |} ==Efnahagslíf== [[File:Profile of Wales.png|thumb|right|Yfirlit yfir efnahagslíf Wales árið 2012.]] Síðustu 250 ár hefur Wales breyst úr því að vera fyrst og fremst landbúnaðarland, í iðnaðarhagkerfi og síðan [[eftiriðnaðarhagkerfi]].<ref>Davies (2008), pp. 233, 697; {{Cite book |last=Day |first=Graham |url=https://archive.org/details/makingsensewales00dayg |title=Making sense of Wales |publisher=University of Wales Press |year=2002 |isbn=978-0-7083-1771-6 |location=Cardiff |page=[https://archive.org/details/makingsensewales00dayg/page/n96 87] |url-access=limited}}</ref> Á 6. áratug 20. aldar var verg landsframleiðsla í Wales tvisvar sinnum stærri en í [[Írska lýðveldið|Írska lýðveldinu]], en á 3. áratug 21. aldar var verg landsframleiðsla á Írlandi fjórum sinnum stærri en í Wales. Frá lokum síðari heimsstyrjaldar hefur [[þjónustugeirinn]] staðið undir meirihluta starfa, sem er einkenni á þróuðum hagkerfum.<ref>Davies (2008), p. 233–234</ref> Samkvæmt gögnum OECD og Eurostat var verg landsframleiðsla í Wales árið 2018 75 milljarðar punda, sem var aukning um 3,3% frá árinu áður. Verg landsframleiðsla á mann var 23.866 pund, sem var aukning um 2,9% milli ára, samanborið við um 25.000 á Ítalíu, 22.000 á Spáni, 20.000 í Slóveníu og 30.000 á Nýja-Sjálandi.<ref>{{Cite web |last=Barry |first=Mark |date=4 January 2021 |title=The Environment, Tax and Wales |url=https://swalesmetroprof.blog/2021/01/04/the-environment-tax-and-wales/#_edn25 |access-date=13 January 2021 |website=swalesmetroprof.blog}}</ref><ref name="Nation Cymru">{{Cite news |last=Lloyd |first=Dai |date=14 November 2020 |title=Wales is not a global anomaly – it can be independent just like every other nation |publisher=Nation Cymru |url=https://nation.cymru/opinion/wales-is-not-a-global-anomaly-it-can-be-independent-just-like-every-other-nation/ |access-date=13 January 2021}}</ref> Á þremur mánuðum fyrir desember 2017 voru 72.7% af fólki á vinnualdri með vinnu, miðað við 75,2% í Bretlandi öllu.<ref name=":0">{{Cite web |title=Llywodraeth Cymru {{!}} Welsh Government |url=http://gov.wales/statistics-and-research/key-economic-statistics |access-date=24 February 2018 |website=gov.wales }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{Dead link|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Skattaárið 2018-19 var fjárlagahalli Wales 19,4% af áætlaðri landsframleiðslu.<ref name="Cardiff">{{Cite news |date=2 July 2019 |title=Shortfall in public finances in Wales due to lower revenues, report finds |work=Cardiff University |url=https://www.cardiff.ac.uk/news/view/1523654-shortfall-in-public-finances-in-wales-due-to-lower-revenues,-report-finds |access-date=23 April 2020}}</ref> Árið 2019 var Wales 5. stærsti útflytjandi rafmagns í heiminum (22,7 teravattstundir).<ref>{{Cite web |last=Donovan |first=Owen |date=16 March 2020 |title=Wales' Fiscal Future – Public Finances within the UK & Independence |url=https://stateofwales.com/2020/03/wales-fiscal-future-public-finances-within-the-uk-independence/ |access-date=20 January 2021 |website=The State of Wales |publisher=The State of Wales}}</ref><ref name="Nation Cymru" /> Árið 2021 sagði ríkisstjórn Wales að yfir helmingur af orkuþörf landsins kæmi frá endurnýjanlegum orkugjöfum, þar af 2% frá 363 [[vatnsaflsvirkjun]]um í einkaeigu.<ref name="BBC210302">{{Cite news |last=Duggan |first=Craig |date=2 March 2021 |title=Climate change: Private hydropower schemes 'on cliff edge' |publisher=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-56242378 |access-date=2 March 2021}}</ref> Samkvæmt breskum lögum leggur Wales framlög til hluta sem ekki nýtast landinu beint, eins og til dæmis 5 milljarða til háhraðalestarinnar [[High Speed 2]] sem ráðgjafi bresku og velsku ríkisstjórnarinnar í flutningum, Mark Barry, telur að muni skaða efnahag Wales um 200 milljónir punda. Wales greiðir líka meira fyrir varnarmál en mörg lönd af svipaðri stærð. Wales greiðir þannig tvisvar sinnum meira en Írland.<ref>{{Cite news |last=Barry |first=Mark |date=7 January 2020 |title=Wales and HS2… |url=https://swalesmetroprof.blog/2020/01/07/wales-and-hs2/ |access-date=13 January 2021 |newspaper=Mark Barry}}</ref> Breska ríkisstjórnin eyðir 1,75 milljörðum á ári í herinn í Wales, sem er næstum jafn mikið og Wales ver til menntamála á ári (1,8 milljón pund 2018/19) og fimm sinnum meira en varið er til lögreglunnar (365 milljón pund).<ref>{{Cite web |title=IISS Military Balance 2020 |url=https://www.iiss.org/-/media/images/comment/military-balance-blog/2020/02/new-defence-budgets-and-expenditure-2019.jpg?h=586&la=en&mw=865&w=865&hash=FFC0A4DBDC2F9F9DF53D890823D6F0073CA75ABF |publisher=International Institute for Strategic Studies |access-date=2023-01-06 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803180459/https://www.iiss.org/-/media/images/comment/military-balance-blog/2020/02/new-defence-budgets-and-expenditure-2019.jpg?h=586&la=en&mw=865&w=865&hash=FFC0A4DBDC2F9F9DF53D890823D6F0073CA75ABF |url-status=dead }}</ref> Frá miðri 19. öld til eftirstríðsáranna var kolavinnsla helsti iðnaður landsins. Framleiðslan náði hámarki árið 1913 þegar um 233.000 menn og konur störfuðu í kolanámum í Suður-Wales og unnu þar 56 milljón tonn af kolum.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=South Wales coalfield timeline |url=https://www.agor.org.uk/cwm/timeline.asp |access-date=11 September 2010 |publisher=University of Wales Swansea}}</ref> Cardiff var einu sinni stærsta kolahöfn heims og um nokkurra ára skeið fyrir fyrri heimsstyrjöld fóru þar um fleiri tonn af kolum en í London eða Liverpool.<ref>{{cite news|title= Coal Exchange to 'stock exchange'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/6586105.stm |publisher=BBC|access-date=11 October 2008|date=26 April 2007|work=[[BBC News]] website}}; {{Cite web |date=18 April 2007 |title=Coal and Shipping Metropolis of the World |url=http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1911/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105222219/http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/1911/ |archive-date=5 January 2009 |access-date=11 October 2008 |website=[[National Museum Wales|Amgueddfa Cymru – National Museum Wales]] website |publisher=[[National Museum Wales|Amgueddfa Cymru – National Museum Wales]]}}</ref> Á 3. áratugnum störfuðu yfir 40% karla í Wales í [[þungaiðnaður|þungaiðnaði]].<ref name="IWA 2003">{{Cite book |last=Williams |first=Phil |url=https://books.google.com/books?id=6oXtL_7xFssC&pg=PA31 |title=The psychology of distance: Wales: one nation |date=September 2003 |publisher=[[Institute of Welsh Affairs]] |isbn=978-1-86057-066-7 |series=Papurau Gregynog |volume=3 |location=Cardiff |publication-date=2003 |page=31 |author-link=Phil Williams (Welsh politician)}}</ref> Samkvæmt stjórnmálamanninum [[Phil Williams (stjórnmálamaður)|Phil Williams]] lagði [[kreppan mikla]] efnahag Wales í rúst vegna þess hve háður hann var kolum og stáli.<ref name="IWA 2003" /> Frá miðjum 8. áratugnum fóru fram miklar breytingar á efnahagslífi Wales þar sem fjöldi starfa í þungaiðnaði hvarf og í staðinn komu störf í [[léttur iðnaður|léttum iðnaði]] og þjónustu. Seint á 8. áratugnum og snemma á þeim 9. tókst Wales að laða að erlenda fjárfestingu yfir meðaltali Bretlands.<ref>{{Cite web |last=Massey |first=Glenn |date=August 2009 |title=Review of International Business Wales |url=http://wales.gov.uk/docs/det/publications/091013reviewofibwen.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204133015/http://wales.gov.uk/docs/det/publications/091013reviewofibwen.pdf |archive-date=4 December 2009 |access-date=11 September 2010 |publisher=[[Welsh Government]] |page=10}}</ref> Mikið af þessum nýju iðnfyrirtækjum voru undirverksmiðjur þar sem hæst launuðu störfin innan fyrirtækjanna voru annars staðar.<ref>{{Cite web |title=A Review of Local Economic and Employment Development Policy Approaches in OECD Countries |url=http://wales.gov.uk/docs//dfm/research/090617oecden.pdf |url-status=dead |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20110222124621/http://wales.gov.uk/docs//dfm/research/090617oecden.pdf |archive-date=22 February 2011 |access-date=11 September 2010 |website=OECD Local Economic and Employment Development (LEED) Programme |publisher=OECD |page=8}}</ref><ref name="Economi">{{Cite web |year=2005 |title=Wales A Vibrant Economy |url=http://wales.gov.uk/deet/publications/bande/wave/wavee.pdf?lang=en |url-status=dead |archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100213180226/http://wales.gov.uk/deet/publications/bande/wave/wavee.pdf?lang=en |archive-date=13 February 2010 |access-date=2 October 2010 |publisher=[[Welsh Government]] |pages=12, 22, 40, 42}}</ref> Lélegur jarðvegur í stórum hluta Wales hentar illa fyrir jarðrækt, svo [[kvikfjárrækt]] hefur verið ríkjandi í landbúnaði. Um 78% landsins eru nýtt í landbúnaði.<ref>{{Cite web |title=Area of agricultural land, by type of crop and grass (Thousand Hectares) |url=http://www.statswales.wales.gov.uk/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=2829 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303114602/http://www.statswales.wales.gov.uk/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=2829 |archive-date=3 March 2012 |access-date=2 October 2010 |website=StatsWales}}</ref> Landslag Wales með þrjá þjóðgarða og [[bláfáni|bláfánastrendur]] dregur að [[ferðaþjónusta|ferðamenn]] sem styrkir efnahaginn í dreifbýlinu.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/8672318.stm |title=Tourism hope over record 45 beach flags in Wales |publisher=BBC|date=11 May 2010|access-date=7 September 2010|work=[[BBC News]] website}}; {{Cite web |title=Tourism – Sector Overview Wales |url=http://www.gowales.co.uk/en/graduate/workingInWales/keyIndustryProfiles/tourism/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100409072132/http://www.gowales.co.uk/en/graduate/workingInWales/keyIndustryProfiles/tourism/index.html |archive-date=9 April 2010 |access-date=7 September 2010 |website=[[GO Wales]] website |publisher=[[GO Wales]]}}</ref> Líkt og Norður-Írland eru tiltölulega fá mjög virðisaukandi störf í Wales, eins og í fjármálageiranum og rannsóknum og þróun, sem má að hluta rekja til skorts á mannfjölda og stóru borgarsvæði.<ref name="Economi" /> Þetta endurspeglast í því að framleiðni á mann er lægri en í öðrum héruðum Bretlands að meðaltali. Árið 2002 var framleiðni í Wales 90% af meðaltali Evrópusambandsins og 80% af meðaltali Bretlands.<ref name="Economi" /> Í júní 2008 varð Wales fyrsta landið sem fékk [[Fairtrade-vottun]].<ref>{{Cite web |date=6 June 2008 |title=Welsh Government &#124; Written – Wales – the world's first 'Fair Trade Nation' |url=http://wales.gov.uk/about/cabinet/cabinetstatements/2008/wft/?lang=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122150728/http://wales.gov.uk/about/cabinet/cabinetstatements/2008/wft/?lang=en |archive-date=22 January 2010 |access-date=19 June 2010 |website=[[Welsh Government]] website |publisher=[[Ríkisstjórn Wales]]}}</ref> Gjaldmiðill Wales er [[sterlingspund]]. Margir velskir bankar gáfu út seðla á 19. öld. Síðasti bankinn sem gerði það lokaði árið 1908. Síðan þá hefur [[Englandsbanki]] haft einkaleyfi á útgáfu seðla í Wales.<ref>{{Cite web |last=Carradice |first=Phil |title=The collapse of the Welsh banks |url=https://www.bbc.co.uk/blogs/waleshistory/2010/03/collapse_of_welsh_banks.html#more/ |access-date=30 September 2010 |website=[[BBC Cymru Wales]] website |publisher=BBC }}; {{cite web |url=http://www.bankofengland.co.uk/banknotes/about/scottish_northernireland.htm |title=The Bank of England's Role in Regulating the Issue of Scottish and Northern Ireland Banknotes |publisher=[[Bank of England]] |year=2010 |access-date=30 September 2010 |website=[[Bank of England]] website |archive-date=4 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204061720/http://www.bankofengland.co.uk/banknotes/about/scottish_northernireland.htm |url-status=dead }}</ref> [[Viðskiptabanki Wales]] var stofnaður af [[Julian Hodge]] árið 1971. Hann var keyptur af [[Skotlandsbanki|Skotlandsbanka]] árið 1988 og sameinaður móðurfélagi hans árið 2002.<ref>{{Cite web |title=Commercial Bank of Wales, Carmarthen Branch, Papers |url=http://www.archiveswales.org.uk/anw/get_collection.php?inst_id=30&coll_id=1738&expand= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716085038/http://www.archiveswales.org.uk/anw/get_collection.php?inst_id=30&coll_id=1738&expand= |archive-date=16 July 2011 |access-date=8 September 2010 |publisher=Archives Wales}}</ref> [[Breska myntsláttan]] sem gefur út [[mynt]] Bretlands hefur verið staðsett í [[Llantrisant]] frá 1980.<ref>{{Cite web |year=2010 |title=www.royalmint.gov.uk |url=http://www.royalmint.com/Corporate/History/OurHistory.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101012035225/http://www.royalmint.com/Corporate/History/OurHistory.aspx |archive-date=12 October 2010 |access-date=26 September 2010 |website=[[Royal Mint]] website |publisher=[[Royal Mint]]}}</ref> Síðan tugakerfi var tekið upp árið 1971 hefur minnst ein mynt í dreifingu lagt áherslu á Wales, eins og einspundamyntin 1995 og 2000.<ref>{{Cite web |date=10 February 2012 |title=The New Designs Revealed |url=http://www.royalmint.com/newdesigns/designsRevealed.aspx |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080522150734/http://www.royalmint.com/newdesigns/designsRevealed.aspx |archive-date=22 maí 2008 |access-date=11 October 2008 |website=[[Royal Mint]] website |publisher=[[Royal Mint]] }}</ref> Árið 2020 og inn í 2021 höfðu lokanir og takmarkanir vegna [[Kórónaveirufaraldurinn|Kórónaveirufaraldursins]] áhrif á öll svið efnahagslífsins, sérstaklega ferðaþjónustu og hótelgeirann, um allt Bretland.<ref>{{Cite web |date=18 March 2021 |title=Covid-19 impact on the Tourism and Hospitality Sector, an insight from the latest Economic Commentary |url=https://fraserofallander.org/covid-19-impact-on-the-tourism-and-hospitality-sector-an-insight-from-the-latest-economic-commentary/ |publisher=University of Strathclyde |quote=... health and economic crisis ... In particular, tourism and hospitality suffered notable losses from the pandemic.}}</ref> ==Íbúar== Íbúafjöldi Wales tvöfaldaðist milli 1801 og 1851; var 587.000 og varð 1.163.000, og hafði náð 2.421.000 árið 1911. Mest fjölgun varð í kolanámuhéruðunum eins og [[Glamorganshire]] þar sem íbúafjöldin var kominn yfir milljón árið 1911 en var aðeins rúm 70.000 árið 1801.<ref>Brian R. Mitchell and Phyllis Deane, ''Abstract of British Historical Statistics'' (Cambridge, 1962) pp 20, 22</ref> Þessa aukningu má að miklu leyti skýra með [[lýðfræðilega umbreytingin|lýðfræðilegu umbreytingunni]] sem flest iðnaðarríki gengu í gegnum við að dánarhlutfall féll meðan fæðingarhlutfall hélst stöðugt. Aðflutningur fólks til Wales var líka mikill á sama tíma vegna iðnvæðingarinnar, sérstaklega frá Englandi, en líka frá Írlandi og í minna mæli frá öðrum stöðum,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/wales/storyofwelsh/content/industrialrevolution.shtml |title=Industrial Revolution |publisher=BBC |access-date=17 October 2009}}</ref><ref>{{cite web|author=LSJ Services [Wales] Ltd |url=http://www.therhondda.co.uk/living/population.html |title=Population ''therhondda.co.uk''. Retrieved 9 May 2006 |publisher=Therhondda.co.uk |access-date=17 October 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080520075715/http://www.therhondda.co.uk/living/population.html |archive-date = 20 May 2008}}</ref> eins og [[velskir Ítalir|Ítalíu]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/migration_italian.shtml |title=BBC Wales&nbsp;– History&nbsp;– Themes&nbsp;– Italian immigration |publisher=BBC |access-date=17 October 2009}}</ref> Á 20. öld komu margir innflytjendur frá öðrum löndum [[Breska samveldið|Breska samveldisins]] í Karíbahafinu og Suður-Asíu og settust að í borgunum. Margt af því fólki lítur á sig sem Walesbúa.<ref>{{Cite web|url=http://www.socialistunity.com/?p=1587|title=Socialist Unity &#124; Debate & analysis for activists & trade unionists|access-date=10 October 2016|archive-date=18 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018050201/http://www.socialistunity.com/?p=1587|url-status=dead}}</ref> Árið 1972 var íbúafjöldinn í Wales 2,74 milljónir og hélst nokkurn veginn stöðugur í um áratug. Snemma á 9. áratugnum fækkaði fólki vegna brottflutninga en síðan þá hefur aðflutningur verið aðeins meiri en brottflutningur og á stærri þátt í vexti íbúafjöldans en fæðingartíðni.<ref name="Overview">{{cite web|title=Wales's Population: A Demographic Overview 1971–2005|url=http://new.wales.gov.uk/docrepos/40382/40382313/statistics/population/pop-2007/wales-pop2005/wales-pop2005-e1.pdf?lang=en|website=New.wales.gov.uk|url-status=dead|archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20080719000928/http://new.wales.gov.uk/docrepos/40382/40382313/statistics/population/pop-2007/wales-pop2005/wales-pop2005-e1.pdf?lang=en|archive-date=19 July 2008|access-date=29 August 2017}}</ref> Vöxturinn var 5% milli 2001 og 2011 þegar íbúar voru rétt rúmlega þrjár milljónir. Íbúar Wales voru þá 4,8% af heildaríbúafjölda Bretlands.<ref name="Region populations">{{cite web|title=2011 Census: Population Estimates for the United Kingdom, 27 March 2011|url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_292378.pdf|year=2012|publisher=Office for National Statistics|access-date=19 December 2012|archive-date=5 janúar 2016|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_292378.pdf|url-status=dead}}</ref> Í Wales eru sex borgir: Auk Cardiff, Newport og Swansea, eru [[Bangor (Gwynedd)|Bangor]], [[St Asaph]] og [[St Davids]] líka skilgreindar sem borgir. ===Tungumál=== [[Velska]] er [[keltnesk mál|keltneskt mál]]<ref>{{cite book |last1=Davies |first1=Janet |title=The Welsh Language: A History |date=2014 |publisher=[[University of Wales Press]] |location=Cardiff |isbn=978-1-78316-019-8 |edition=2|pages=1, 4}}</ref> og er skyldust [[bretónska|bretónsku]] og [[kornbreska|kornbresku]]. Málfræðingar telja að keltnesku málin hafi borist til Bretlandseyja um 600 f.o.t.{{sfn|Davies|2014|p=6}} [[Enska]] tók yfir í stað [[bresk mál|bresku málanna]] í Bretlandi og barst til Wales eftir að [[konungdæmið Powys]] féll á 8. öld.{{sfn|Davies|2014|p=19}} Biblíuþýðingar á velsku og [[siðaskiptin]] sem hvöttu til notkunar [[alþýðumál]]s í messum, áttu þátt í að málið lifði af meðal alþýðufólks, en yfirstéttin hafði þá tekið upp ensku frá 15. öld. Fyrstu lögin um velsku voru samþykkt 1942 og síðan þá hafa nokkur lög styrkt opinbera stöðu málsins.{{sfn|Davies|2014|p=117, 120, 122–123}} Á 7. áratug 20. aldar var tekið að setja upp tvítyngd götuskilti á velsku og ensku. Opinberir aðilar og einkaaðilar hafa líka tekið að nota bæði málin og frá 2011 er velska eitt af opinberum málum Bretlands.{{sfn|Davies|2014|p=122–123}} Nær allir Walesbúar tala ensku og hún er aðalsamskiptamálið á flestum stöðum. [[Málskipti]] eru algeng alls staðar í Wales og ganga undir ýmsum nöfnum.<ref name="Davies 262">Davies (2008) p. 262</ref> [[Venska]] (velsk enska) er ensk mállýska sem töluð er í Wales. Hún er undir áhrifum frá velskri málfræði og notar mikið af tökuorðum úr velsku. Samkvæmt sagnfræðingnum John Davies hefur venskan orðið fyrir meiri fordómum en nokkuð annað frá Walesbúum.<ref>Davies (1994) p. 623</ref><ref>{{cite news |url =http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/tm_objectid=17853095&method=full&siteid=50082&headline=why-butty-rarely-leaves-wales-name_page.html|first=Claire |last=Hill |title =Why butty rarely leaves Wales |access-date= 15 November 2010 |date=2 October 2006 |publisher= [[Media Wales|Media Wales Ltd]] |work=[[WalesOnline]] website}}</ref> Í norður- og vesturhluta Wales eru enn svæði þar sem aðallega er töluð velska og fólk lærir ensku sem annað mál. Manntalið árið 2011 sýndi að 562.016 manns, 19% íbúa, gátu talað velsku, sem var örlítil fækkun frá 2001 þegar 20,8% sögðust geta talað málið.<ref name="2011 Census Language">{{cite news |url=http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-286268 |title=2011 Census, Key Statistics for Unitary Authorities in Wales |publisher=Office for National Statistics |date=11 December 2012 |access-date=11 December 2012 |archive-date=5 júní 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605121546/http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-286268 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.byig-wlb.org.uk/English/publications/Publications/332.doc |title=Census 2001: Main statistics about Welsh |publisher=[[Welsh Language Board]] |access-date=30 September 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524063247/http://www.byig-wlb.org.uk/english/publications/publications/332.doc |archive-date=24 May 2011 }}</ref> == Menning == [[Mynd:St_David's_Day_at_the_Senedd_-_Dydd_G%C5%B5yl_Dewi_yn_y_Senedd_2014_(12949993074).jpg|thumb|right|Stúlkur í velskum þjóðbúningi á [[Davíðsdagur|Davíðsdegi]] (1. mars) í velska þinghúsinu.]] Menning Wales byggist á sérstöku tungumáli, hefðum, sögu, trú og hátíðum sem eiga sér langa sögu í Wales. Þjóðartákn Wales eru [[rauði drekinn í Wales]], [[púrrulaukur]] og (nýlega) [[páskalilja]]n. Verndardýrlingur Wales er [[heilagur Davíð]], sem var biskup í Wales á 6. öld. Wales deilir líka menningu með Englandi og margir þekktustu rithöfundar og skáld Wales, eins og [[Dylan Thomas]], hafa skrifað á ensku fremur en velsku. [[Velskur þjóðbúningur]] var mótaður á 19. öld úr hefðbundnum klæðnaði kvenna og [[velskur hattur]] varð þekktur sem einkenni á honum frá fyrri hluta 19. aldar. Wales er líka þekkt fyrir [[harpa|hörpuleik]] og [[hirðskáld]] miðalda sem ortu upp úr [[velsk goðafræði|goðafræði og sögnum]] Bretlands. Sagnir um [[Artúr konungur|Artúr konung]] eru áberandi hluti af þessari hefð. [[Geoffrey frá Monmouth]] sem fæddist í Velsku Mörkinni á 12. öld átti þátt í að breiða þessar sagnir út um allan heim með riti sínu um konunga Bretlands á latínu. [[Öldungakirkjan í Wales]] þróaðist sem grein af [[meþódistar|meþódistakirkjunni]] á 18. öld og var lengi með öflugan söfnuð í Wales.<ref>{{cite web |title=Our History |url=http://www.ebcpcw.cymru/english/about/our-history |publisher=The Presbyterian Church of Wales |access-date=7 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205454/http://www.ebcpcw.cymru/english/about/our-history |archive-date=20 April 2016 |url-status=dead }}</ref> Nú telur rétt rúmlega helmingur Wales-búa sig [[kristni|kristinn]] og kirkjusókn er með því minnsta sem gerist í Bretlandi.<ref name="nolonger">{{cite web |last1=Williamson |first1=David |title=Wales is no longer a nation of churchgoers but faith is alive |url=https://www.walesonline.co.uk/news/news-opinion/wales-no-longer-nation-churchgoers-7025782 |publisher=Wales Online |date=24 April 2014 |access-date=7 April 2016}}</ref> Wales er þekkt sem „söngvalandið“ út af [[eisteddfod]]-hátíðunum sem ganga út á keppni í ljóðlist, skáldskap, söng og tónlist. Eisteddfod á sér fyrirmynd frá miðöldum, en var endurvakin á 18. öld. Þekktir velskir söngvarar eru meðal annars [[Tom Jones]], [[Shirley Bassey]] og [[Mary Hopkin]], en þekktasta rokkhljómsveit frá Wales er líklega [[Manic Street Preachers]] sem sló í gegn á 10. áratug 20. aldar. Heimsþekktir velskir leikarar eru [[Richard Burton]], [[Anthony Hopkins]] og [[Catherine Zeta-Jones]]. Sjónvarpsstöðin [[BBC Cymru Wales]] var sett í loftið árið 1966 og sendir nú út á tveimur sjónvarps- og tveimur útvarpsstöðvum, bæði á velsku og ensku. Sjónvarpsstöðin [[S4C]] var stofnuð árið 1982 og sendir eingöngu út á velsku. Þegar sjónvarpsþættirnir ''[[Doctor Who]]'' voru endurvaktir hjá BBC árið 2005 var ákveðið að framleiða þá í Wales. == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [https://senedd.wales/ Senedd Cymru – Velska þingið]. * [https://www.visitwales.com/ VisitWales.com] Opinber ferðavefur. * [http://www.wales.com/ Wales – Opinber gátt] {{Evrópa}} [[Flokkur:Wales| ]] mpzvoxsmumyplnn8oly5itgo682aiul 0 92871 1962668 1923013 2026-05-09T16:43:32Z CommonsDelinker 1159 Skráin Xi_Zhongxun_in_1950.jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Taivo|Taivo]] vegna þess að Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): [[:c:Commons:Deletion requests/File:Hu and Liu 1955.jpg|]] 1962668 wikitext text/x-wiki ::: ''Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Xi, eiginnafnið er Zhongxun.'' {{Stjórnmálamaður | nafn = Xi Zhongxun | nafn_á_frummáli = {{Nobold|习仲勋}} | myndastærð =240px | mynd = | myndatexti1 = Xi Zhongxun árið 1950. | titill = Varaforsætisráðherra Alþýðulýðveldisins Kína | stjórnartíð_start = Apríl 1959 | stjórnartíð_end = janúar 1965 | forsætisráðherra = [[Zhou Enlai]] | fæddur = {{Fæðingardagur|1913|10|15}} | fæðingarstaður = [[Fuping-sýsla, Shaanxi|Fuping-sýslu]], [[Shaanxi]], [[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Kína]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2002|5|24|1913|10|15}} | dánarstaður = [[Peking]], [[Kína]] | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Kína]] | maki = Hao Mingzhu<br>[[Qi Xin]] | börn = 7, þ. á m. [[Xi Jinping]] }} '''Xi Zhongxun''' (f. [[15. október]] [[1913]], d. [[22. maí]] [[2002]]) var stjórnmálamaður í Alþýðulýðveldinu Kína, einn af stofnendum skæruliðahreyfingar kommúnista í [[Shaanxi]]-héraði í norðurhluta Kína, fyrrum varaforsætisráðherra landsins og taldist til fyrstu valdakynslóðar landsins með [[Maó Zedong]]. Hann starfaði sem yfirmaður áróðursdeildar [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokksins]] og síðar varaformaður þings Kommúnistaflokksins og varaforsætisráðherra landsins. Í „hreinsunum“ [[Menningarbyltingin|menningarbyltingar]] Maós var hann sendur til starfa í verksmiðju í Luoyang og í fangelsi árið 1968. Hann hóf aftur þátttöku í stjórnmálum er hann varð ríkisstjóri Guangdong og stýrði gríðarlegri uppbyggingu þess. Hann er faðir [[Xi Jinping]] núverandi forseta Kína og leiðtoga fimmtu valdakynslóðarinnar. == Æviferill == Xi Zhongxun fæddist árið 1913 í fjölskyldu landeigenda í Fuping-sýslu í Shaanxi-héraði. Hann gekk til liðs við Æskulýðshreyfingu Kommúnista í maí 1926 og í [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokk Kína]] árið 1928. Hann varð eins af stofnendum skæruliðahreyfingar kommúnista í Shaanxi-héraði í norðurhluta Kína. Á árunum 1959 til 1962 var hann varaforsætisráðherra landsins uns hann féll í ónáð í flokknum og var í [[Menningarbyltingin|menningarbyltingunni]] sakaður um óheilindi við Maó Zedong. Hann lenti í „hreinsunum“ og var sendur til starfa í verksmiðju í Luoyang og síðan í fangelsi árið 1968. Að Maó gengnum átti Xi Zhongxun endurkvæmt í stjórnmálin. Í mars 1978 var hann kjörinn sem annar flokksritari Guangdong-héraðs og síðan aðalritari flokksins í Guangzhou. Sama ár var hann kjörinn til miðstjórnar flokksins. Hann var gerður ríkisstjóra Guangdong-héraðs í Suður-Kína á árunum 1979 til 1981. Það var hann sem lagði til og kom í framkvæmd uppbyggingu [[Shenzhen]] sem fyrsta „fríverslunarsvæðis“ í Alþýðulýðveldinu Kína. Það varð síðan öðrum svæðum fyrirmynd. Þau urðu síðan grunnurinn að gífurlegum efnahagsframförum Kínverja á undanförnum áratugum. Í september 1982 var kjörinn fulltrúi í miðstjórn Kommúnistaflokksins og í apríl 1988 var kjörin varaformaður sjöunda þings Kommúnistaflokks Kína. Hann þótti sýna umburðarlyndi gagnvart annarri menningu og trúarbrögðum. Hann var einn fárra talsmanna opin markaðshagkerfis innan Kína. Á níunda áratugnum var hann einn fárra talsmanna opnunar og var ofsóttur fyrir vikið. Í störfum sínum var hann einn lærifeðra verðandi leiðtoga Kína á borð við [[Hu Jintao]] fyrrverandi foreta og [[Wen Jiabao]] fyrrverandi forsætisráðherra. Hann var faðir [[Xi Jinping]] núverandi forseta Kína og leiðtoga [[Valdakynslóðir Alþýðulýðveldisins Kína|fimmtu valdakynslóðar Alþýðulýðveldisins]]. Hann lést 22. maí 2002 vegna veikinda. == Fjölskylda == Xi Zhongxun var tvíkvæntur. Með annarri konu sinni, Qi Xin, áttu hann fjögur börn: Xi Qiaoqiao, Xi An'an, [[Xi Jinping]] (nú forseta Kína) og Xi Yuanping. == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Xi Jinping|mánuðurskoðað=19. október|árskoðað = 2010}} * China's New Rulers: The Secret File, Andrew J. Nathan and Bruce Gilley, The New York Review Book * The Origins of the Cultural Revolution, Vol. 3 : The Coming of the Cataclysm, 1961-1966 (Columbia University Press, 1997) * [http://www.china.com.cn/chinese/zhuanti/208065.htm Biography of Xi Zhong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412204245/http://www.china.com.cn/chinese/zhuanti/208065.htm |date=2020-04-12 }} [[Flokkur:Kínverskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Kínverskir byltingarmenn]] {{fd|1913|2002}} gtkp5y25fapqawg5wdh8ppdkihszaxz 0 129437 1962655 1498918 2026-05-09T13:23:30Z TKSnaevarr 53243 1962655 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} Í miklum rigningum verður jarðvegurinn afar blautur og þungur ef holklaki er undir vegna þess að þá nær regnvatnið ekki að síga niður. Á hallandi landi getur þetta orðið til þess að gróðurþekjan rifnar í sundur í stað þess að leggjast í fellingar og aurskriður fara af stað. Þær fletta jarðveginum stórum spildum og bera mikið magn af jarðvegi og auri niður á láglendi. Aurskriður af þessu tagi eru hættulegar og hafa valdið stórtjóni og mannsköðum. [[Flokkur:Náttúruhamfarir]] 9vz7xx9wt1v8gfqkd0soemn8i0znyn3 0 133155 1962666 1962510 2026-05-09T16:02:24Z ~2026-28060-97 116293 100 ára 1962666 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bærekraftsprisen 2018 (cropped).jpg|thumbnail|Attenborough með fyrirlestur (2018).]] '''Sir David Frederick Attenborough''' (fæddur 8. maí [[1926]]) er enskur [[náttúrufræði]]ngur og fjölmiðlamaður. Hann er best þekktur fyrir að semja og kynna ''Life'' sjónvarpsþættina þar sem hann fjallar um dýra- og plöntulíf jarðar. Hann hefur gefið út út fjöldann allan af fræðsluefni, aðallega fyrir sjónvarp en líka bækur. Attenborough fæddist í Isleworth í vestur-[[London]], en ólst upp í [[Leicester]] þar sem faðir hans var skólastjóri. Hann er miðjubarn og á tvo bræður. Foreldrar hans ættleiddu einnig tvær gyðingastúlkur í [[síðari heimsstyrjöld]]. Í æsku safnaði Attenborough [[steingervingar|steingervingum]] ,steinum og öðrum náttúrufyrirbrigðum. Hann ferðaðist m.a. einn á hjóli um [[Vatnahéraðið]] og safnaði eintökum, 13 ára gamall <ref>[https://www.bbc.com/future/article/20260501-the-thrilling-fossil-discoveries-that-sparked-attenboroughs-love-for-natural-history 'It was one of the key moments of my life': The thrilling fossil discoveries that sparked Attenborough's love for nature] BBC, sótt 8. maí, 2026</ref>. Árið 1945 lærði hann jarðfræði og dýrafræði við [[Cambridge]] og hlaut gráðu í náttúruvísindum. Árið 1950 giftist Attenborough Jane Elizabeth Ebsworth Oriel ( hún lést árið 1997). Þau eignuðust tvö börn: Robert og Susan. Sama ár sótti hann um starf sem þáttastjóri í útvarpi [[BBC]] en var hafnað fyrst en ferilskráin vakti athygli og fékk hann stöðu þar árið 1952. Attenborough varð stjórnandi hjá BBC Two árið 1965 og fór ferðir til meðal annars [[Tansanía|Tansaníu]] og [[Indónesía|Indónesíu]] til að taka upp myndefni og kynna. Attenborough hefur síðan gert ótal fræðsluþátta. Þáttaröðin ''Wildlife on One'', á BBC One, gekk frá 1977 til 2005 og taldi 253 þætti. Þáttaröðin ''Life on Earth'' (1979) var sú viðamesta sem BBC hafði gert og olli straumhvörfum í fræðsluþáttagerð. Nýjustu kvikmyndatökutækni var beitt hverju sinni og nutu þættirnir gífurlegra vinsælda, ekki síst vegna þess smitandi áhuga sem Attenborough sýndi viðfangsefni sínu. Af öðrum þáttum sem nefna má hefur [[Jörðin (sjónvarpsþáttaröð)|Planet Earth]] (2006) notið vinsælda. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-03-natturuafl-og-adgerdasinni-i-heila-old-473362 Náttúruafl og aðgerðasinni í heila öld] Rúv, sótt 3. maí 2026</ref> Attenborough hefur látið ýmisleg málefni til sín taka: [[Loftslagsbreytingar|Loftlagsmál]] <ref>[http://umhverfisfrettir.is/2014/02/15/sir-david-attenborough-hefur-fengid-nog-af-folki-i-afneitun-vegna-loftslagsbreytinga/ Sir David Attenborough hefur fengið nóg af fólki í afneitun vegna loftslagsbreytinga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160228191534/http://umhverfisfrettir.is/2014/02/15/sir-david-attenborough-hefur-fengid-nog-af-folki-i-afneitun-vegna-loftslagsbreytinga/ |date=2016-02-28 }} Umhverfisfréttir. Skoðað 18. mars, 2016.</ref>, sólarorku <ref>[https://www.ruv.is/frett/attenborough-vedjar-a-solarorkuna Attenborough veðjar á sólarorkuna] Rúv. Skoðað 18. mars, 2016</ref> og mannfjöldaþróun má helst nefna. Attenborough hefur verið í liði með m.a. [[Richard Dawkins]] um að banna kennslu [[sköpunarhyggja|sköpunarhyggju]] í breskum skólum. [[Björk Guðmundsdóttir]] vann með Attenborough árið 2012 við gerð heimildarmyndarinnar ''The Nature of Music''. <ref>[http://www.pressan.is/Menning/Lesa_Menningu/bjork-gerir-heimildarmynd-um-tonlist-med-david-attenborough?pressandate=20111110 Björk gerir heimildarmynd um tónlist með David Attenborough]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Pressan. Skoðað 18. mars, 2016</ref> Ýmsar dýrategundir lifandi og útdauðar hafa verið nefndar eftir honum.<ref>[https://www.bbl.is/frettir/frettir/undafifill-nefndur-eftir-david-attenborough/7967/ Undafífill nefndur eftir David Attenborough] Bændablaðið. skoðað 18. mars, 2016.</ref> Attenborough varð 100 ára þann 8. maí 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/473362|title=David Attenborough 100 ára – Náttúruafl og aðgerðasinni í heila öld - RÚV.is|last=Þórisdóttir|first=Anna Lilja|date=2026-05-03|website=RÚV|access-date=2026-05-09}}</ref> ==Tenglar== [http://www.hi.is/lif_og_umhverfisvisindadeild/heidursdoktorinn_david_attenborough Heiðursdoktorinn David Attenborough. Stiklað á stóru á ferli Davids Attenborough. Líf- og umhverfisvísindadeild] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017023803/http://www.hi.is/lif_og_umhverfisvisindadeild/heidursdoktorinn_david_attenborough |date=2015-10-17 }} * [https://canvas-story.bbcrewind.co.uk/attenborough70/ David Attenborough at the BBC] ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Attenborough, David}} [[Flokkur:Breskir náttúrufræðingar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1926]] [[Flokkur:Breskir heimildarmyndagerðarmenn]] e8a4d39tt36ymv4d0fkeupq2n0gx0ia 1962669 1962666 2026-05-09T16:47:39Z Berserkur 10188 1962669 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bærekraftsprisen 2018 (cropped).jpg|thumbnail|Attenborough með fyrirlestur (2018).]] '''Sir David Frederick Attenborough''' (fæddur 8. maí [[1926]]) er enskur [[náttúrufræði]]ngur og fjölmiðlamaður. Hann er best þekktur fyrir að semja og kynna ''Life'' sjónvarpsþættina þar sem hann fjallar um dýra- og plöntulíf jarðar. Hann hefur gefið út út fjöldann allan af fræðsluefni, aðallega fyrir sjónvarp en líka bækur. Attenborough fæddist í Isleworth í vestur-[[London]], en ólst upp í [[Leicester]] þar sem faðir hans var skólastjóri. Hann er miðjubarn og á tvo bræður. Foreldrar hans ættleiddu einnig tvær gyðingastúlkur í [[síðari heimsstyrjöld]]. Í æsku safnaði Attenborough [[steingervingar|steingervingum]] ,steinum og öðrum náttúrufyrirbrigðum. Hann ferðaðist m.a. einn á hjóli um [[Vatnahéraðið]] og safnaði eintökum, 13 ára gamall <ref>[https://www.bbc.com/future/article/20260501-the-thrilling-fossil-discoveries-that-sparked-attenboroughs-love-for-natural-history 'It was one of the key moments of my life': The thrilling fossil discoveries that sparked Attenborough's love for nature] BBC, sótt 8. maí, 2026</ref>. Árið 1945 lærði hann jarðfræði og dýrafræði við [[Cambridge]] og hlaut gráðu í náttúruvísindum. Árið 1950 giftist Attenborough Jane Elizabeth Ebsworth Oriel ( hún lést árið 1997). Þau eignuðust tvö börn: Robert og Susan. Sama ár sótti hann um starf sem þáttastjóri í útvarpi [[BBC]] en var hafnað fyrst en ferilskráin vakti athygli og fékk hann stöðu þar árið 1952. Attenborough varð stjórnandi hjá BBC Two árið 1965 og fór ferðir til meðal annars [[Tansanía|Tansaníu]] og [[Indónesía|Indónesíu]] til að taka upp myndefni og kynna. Attenborough hefur síðan gert ótal fræðsluþátta. Þáttaröðin ''Wildlife on One'', á BBC One, gekk frá 1977 til 2005 og taldi 253 þætti. Þáttaröðin ''Life on Earth'' (1979) var sú viðamesta sem BBC hafði gert og olli straumhvörfum í fræðsluþáttagerð. Nýjustu kvikmyndatökutækni var beitt hverju sinni og nutu þættirnir gífurlegra vinsælda, ekki síst vegna þess smitandi áhuga sem Attenborough sýndi viðfangsefni sínu. Af öðrum þáttum sem nefna má hefur [[Jörðin (sjónvarpsþáttaröð)|Planet Earth]] (2006) notið vinsælda. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-03-natturuafl-og-adgerdasinni-i-heila-old-473362 Náttúruafl og aðgerðasinni í heila öld] Rúv, sótt 3. maí 2026</ref> Attenborough hefur látið ýmisleg málefni til sín taka: [[Loftslagsbreytingar|Loftlagsmál]] <ref>[http://umhverfisfrettir.is/2014/02/15/sir-david-attenborough-hefur-fengid-nog-af-folki-i-afneitun-vegna-loftslagsbreytinga/ Sir David Attenborough hefur fengið nóg af fólki í afneitun vegna loftslagsbreytinga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160228191534/http://umhverfisfrettir.is/2014/02/15/sir-david-attenborough-hefur-fengid-nog-af-folki-i-afneitun-vegna-loftslagsbreytinga/ |date=2016-02-28 }} Umhverfisfréttir. Skoðað 18. mars, 2016.</ref>, sólarorku <ref>[https://www.ruv.is/frett/attenborough-vedjar-a-solarorkuna Attenborough veðjar á sólarorkuna] Rúv. Skoðað 18. mars, 2016</ref> og mannfjöldaþróun má helst nefna. Attenborough hefur verið í liði með m.a. [[Richard Dawkins]] um að banna kennslu [[sköpunarhyggja|sköpunarhyggju]] í breskum skólum. [[Björk Guðmundsdóttir]] vann með Attenborough árið 2012 við gerð heimildarmyndarinnar ''The Nature of Music''. <ref>[http://www.pressan.is/Menning/Lesa_Menningu/bjork-gerir-heimildarmynd-um-tonlist-med-david-attenborough?pressandate=20111110 Björk gerir heimildarmynd um tónlist með David Attenborough]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Pressan. Skoðað 18. mars, 2016</ref> Ýmsar dýrategundir lifandi og útdauðar hafa verið nefndar eftir honum.<ref>[https://www.bbl.is/frettir/frettir/undafifill-nefndur-eftir-david-attenborough/7967/ Undafífill nefndur eftir David Attenborough] Bændablaðið. skoðað 18. mars, 2016.</ref> Attenborough varð 100 ára þann 8. maí 2026 og var breska ríkisútvarpið með sérstaka Attenborough-viku honum til heiðurs. <ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/473362|title=David Attenborough 100 ára – Náttúruafl og aðgerðasinni í heila öld - RÚV.is|last=Þórisdóttir|first=Anna Lilja|date=2026-05-03|website=RÚV|access-date=2026-05-09}}</ref> ==Tenglar== [http://www.hi.is/lif_og_umhverfisvisindadeild/heidursdoktorinn_david_attenborough Heiðursdoktorinn David Attenborough. Stiklað á stóru á ferli Davids Attenborough. Líf- og umhverfisvísindadeild] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017023803/http://www.hi.is/lif_og_umhverfisvisindadeild/heidursdoktorinn_david_attenborough |date=2015-10-17 }} * [https://canvas-story.bbcrewind.co.uk/attenborough70/ David Attenborough at the BBC] ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Attenborough, David}} [[Flokkur:Breskir náttúrufræðingar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1926]] [[Flokkur:Breskir heimildarmyndagerðarmenn]] oa6d9spt5n831d6boj9r5tlwef9pk0a 0 144648 1962650 1961268 2026-05-09T12:19:08Z TKSnaevarr 53243 1962650 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Viktor Orbán | mynd = Viktor Orban.2024 (cropped).jpg | myndatexti1 = Viktor Orbán árið 2024. | titill= Forsætisráðherra Ungverjalands | stjórnartíð_start = 29. maí 2010 | stjórnartíð_end = 9. maí 2026 | forseti = [[László Sólyom]]<br>[[Pál Schmitt]]<br>[[János Áder]]<br>[[Katalin Novák]]<br>[[Tamás Sulyok]] | forveri = [[Gordon Bajnai]] | eftirmaður = [[Péter Magyar]] | stjórnartíð_start2 = 6. júlí 1998 | stjórnartíð_end2 = 27. maí 2002 | forseti2 = [[Árpád Göncz]]<br>[[Ferenc Mádl]] | forveri2 = [[Gyula Horn]] | eftirmaður2 = [[Péter Medgyessy]] | fæðingarnafn = Viktor Mihály Orbán | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|5|31}} | fæðingarstaður = [[Székesfehérvár]], [[Ungverjaland]]i | starf = Stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Fidesz]] | maki = {{gifting|Anikó Lévai|1986}} | börn = Ráhel, Gáspár, Sára, Róza, Flóra | háskóli = [[Eötvös Loránd-háskóli]]<br>[[Pembroke-háskóli, Oxford]] | undirskrift = Accession Treaty 2011 Viktor Orbán signature.svg }} '''Viktor Mihály Orbán'''<ref>[http://www.origo.hu/itthon/20121220-a-story-osszeallitasa-33-dolog-amit-nem-tudunk-orban-viktorrol.html Orbánnak kiütötték az első két fogát] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180614221248/http://www.origo.hu/itthon/20121220-a-story-osszeallitasa-33-dolog-amit-nem-tudunk-orban-viktorrol.html |date=2018-06-14 }}, ''Origo'', 20. desember 2012; skoðað 21. júní 2018.</ref> (f. 31. maí 1963) er [[Ungverjaland|ungverskur]] stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Ungverjalands frá árinu 2010 til 2026. Hann var áður forsætisráðherra landsins frá 1998 til 2002. Hann er núverandi formaður [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinnaða]] [[Íhaldsstefna|íhaldsflokksins]] [[Fidesz]]. Hann hefur gegnt forystu flokksins frá árinu 2003 og var áður formaður hans frá 1993 til 2000. Orbán er þaulsetnasti forsætisráðherra í sögu Ungverjalands. ==Æviágrip== Orbán fæddist í [[Székesfehérvár]] og nam [[lögfræði]] í Eötvös Loránd-háskóla, þaðan sem hann útskrifaðist árið 1987. Hann nam [[stjórnmálafræði]] í stuttan tíma en hóf síðan sjálfur þátttöku í stjórnmálum í kjölfar [[Byltingarárið 1989|byltinga ársins 1989]]. Hann gerðist leiðtogi stúdentahreyfingarinnar Sambands ungra lýðræðissinna (''Fiatal Demokraták Szövetsége'') sem síðar varð að stjórnmálaflokknum Fidesz. Orbán varð þjóðþekktur stjórnmálamaður eftir að hann hélt ræðu við endurgreftrun [[Imre Nagy]] og annarra píslarvotta [[Uppreisnin í Ungverjalandi|uppreisnar ársins 1956]]. Í ræðunni krafðist Orbán þess opinskátt að sovéskir hermenn hefðu sig á burt úr Ungverjalandi. Eftir að kommúnisminn féll og lýðræði var komið á í Ungverjalandi var Orbán kjörinn á ungverska þjóðþingið og varð þar leiðtogi Fidesz árið 1993. Fidesz hafði í upphafi aðhyllst efnahagslega frjálshyggju og Evrópusamruna en undir forystu Orbán varð hann brátt þjóðernissinnaður hægriflokkur. Eftir að Fidesz unnu flest sæti á þingi í kosningum árið 1998 gerðist Orbán forsætisráðherra hægrisinnaðrar samsteypustjórnar og gegndi því embætti í fjögur ár. Fidesz tapaði þingkosningum árin 2002 og 2006 með naumindum og Orbán var því leiðtogi stjórnarandstöðunnar í átta ár. Vinsældir [[Ungverski sósíalistaflokkurinn|ungverskra sósíalista]] döluðu mjög á seinna kjörtímabili þeirra og því tókst Orbán að vinna stórsigur í þingkosningum árið 2010. Orbán varð forsætisráðherra á ný með mikinn meirihluta á þingi og gerði stórtækar breytingar á ungversku stjórnarskránni. Breytingarnar gengu meðal annars út á að draga úr völdum ungverska stjórnlagadómstólsins svo ekki væri hægt að dæma ógild lög sem hefðu hlotið samþykki tveggja þriðju þingmanna. Jafnframt var sett nýtt aldurstakmark á dómaraembætti sem fól í sér að dómarar yrðu að fara á eftirlaun á lögbundnum eftirlaunaaldri.<ref>{{cite news|title=Q&A: Hungary's controversial constitutional changes|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-21748878|accessdate=8. apríl 2020|website=[[BBC]]|date=11 March 2013}}</ref> Fidesz hélt afgerandi þingmeirihluta sínum eftir kosningar árin 2014 og 2018. Stefnumál Orbán eru mjög íhaldssöm bæði með tilliti til félagsmála og þjóðernismála. Hann hefur lýst stjórnarháttum sínum sem uppbyggingu svokallaðs „ófrjálslynds lýðræðis“.<ref>{{cite web|url=http://www.kormany.hu/en/the-prime-minister/the-prime-minister-s-speeches/prime-minister-viktor-orban-s-speech-at-the-25th-balvanyos-summer-free-university-and-student-camp|quote=|title=Prime Minister Viktor Orbán’s Speech at the 25th Bálványos Summer Free University and Student Camp|date=30. júlí 2014|access-date=2018-06-21|archive-date=2020-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20201015113216/https://www.kormany.hu/en/the-prime-minister/the-prime-minister-s-speeches/prime-minister-viktor-orban-s-speech-at-the-25th-balvanyos-summer-free-university-and-student-camp|url-status=dead}}</ref> Orbán hefur verið sakaður um [[Einræði|einræðistilburði]] og um að skerða [[réttarríki]]ð í Ungverjalandi með því að draga úr sjálfstæði dómstóla og úr málfrelsi.<ref name="wapo1">{{cite web|last1=Meijers|first1=Maurits|last2=van der Veer|first2=Harmen|title=Hungary’s government is increasingly autocratic. What is the European Parliament doing about it?|url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/05/03/hungary-is-backsliding-what-is-the-european-parliament-doing-about-this/|website=washingtonpost.com|publisher=[[Washington Post]]|accessdate=21. júní 2018}}</ref><ref name="econ17">{{cite web|title=What to do when Viktor Orban erodes democracy|url=https://www.economist.com/news/leaders/21723835-europe-has-tools-make-autocrat-back-down-what-do-when-viktor-orban-erodes-democracy|website=economist.com|publisher=The Economist|accessdate=21. júní 2018}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/02/10/world/europe/hungary-orban-democracy-far-right.html|title=As West Fears the Rise of Autocrats, Hungary Shows What’s Possible|last=Kingsley|first=Patrick|date=2018-02-10|work=The New York Times|access-date=10. febrúar 2018|issn=0362-4331}}</ref> Orbán hefur sett ríkisfjölmiðla Ungverjalands undir stjórn ráðs sem skipað er liðsmönnum Fidesz. Jafnframt verða sjálfstæðir fjölmiðlar að sækja um starfsleyfi frá stjórnvöldum og geta sætt sektum ef yfirvöld telja fréttaflutning þeirra ekki nógu hlutlausan. Einkareknum fjölmiðlum hefur einnig verið bannað að birta kosningaauglýsingar.<ref name="eirikur">{{cite book|first=Eiríkur|last=Bergmann|title=Neo-nationalism: The Rise of Nativist Populism|year=2020|page=168|publisher=Palgrave Macmillan|location=Sviss|isbn=978-3-030-41772-7|doi=10.1007/978-3-030-41773-4}}</ref> Orbán hefur oft beint spjótum sínum að ungversk-bandaríska athafnamanninum [[George Soros]] og hefur vænt hann um að standa fyrir samsærum til að grafa undan Ungverjalandi. Á yngri árum hafði Orbán sjálfur þegið styrk frá stofnun Sorosar til að ganga í háskóla í Englandi en á stjórnmálaferli sínum hefur hann útmálað Soros sem ógn við ungverskt þjóðfélag.<ref name="eirikur" />{{rp|109}} Í kosningabaráttu sinni árið 2017 setti Orbán upp auglýsingaskilti þar sem Soros var kallaður „óvinur fólksins“ og árið 2018 kynnti Orbán lagafrumvarp undir nafninu „Stöðvum Soros!“ sem gera ólöglegt að aðstoða ólöglega innflytjendur eða flóttamenn við að dvelja í landinu.<ref>{{cite web|author=Róbert Jóhannsson|title=„Stöðvum Soros“ fyrir ungverska þingið|publisher=RÚV|url=http://www.ruv.is/frett/stodvum-soros-fyrir-ungverska-thingid|date=5. maí 2018|accessdate=11. september 2018}}</ref> Þann 30. mars 2020 samþykkti ungverska þingið tillögu þess efnis að stjórn Orbáns geti stjórnað landinu með tilskipunum til þess að bregðast við [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldrinum]] í landinu. Áætlað var að lögin vari þar til faraldurinn er liðinn en þeim fylgdi þó enginn formlegur tímarammi.<ref>{{Vefheimild|titill=Ung­verskt lýðræði í ótíma­bundna sótt­kví?| url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/30/ungverskt_lydraedi_i_otimabundna_sottkvi/|útgefandi=mbl.is|höfundur=Þorgerður Anna Gunnarsdóttir|ár=2020|mánuður=30. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Orban fær ótímabunduð tilskipanavald| url=https://www.visir.is/g/202028315d|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=30. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Ótakmörkuðu tilskipanavaldi Orbáns lauk þann 18. júní en þess í stað var samþykkt að lýsa yfir „læknisfræðilegu neyðarástandi“ sem heimilar stjórninni áfram að gefa út tilskipanir í ýmsum málefnum.<ref>{{Vefheimild|titill=Hungary replaces rule by decree with ‘state of medical crisis’| url=https://www.politico.eu/article/hungary-replaces-rule-by-decree-controversial-state-of-medical-crisis/|útgefandi=''Politico''|höfundur=Lili Bayer|ár=2020|mánuður=18. júní|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=15. júlí}}</ref> Í júní árið 2021 setti stjórn Orbáns lög sem bönnuðu að börnum yrði kennt um [[Hinsegin|hinsegin fólk]] í skóla.<ref>{{Vefheimild|titill=Ung­versk yfir­völd banna hin­segin náms­efni| url=https://www.frettabladid.is/frettir/ungversk-yfirvold-banna-hinsegin-namsefni/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|höfundur=Oddur Ævar Gunnarsson|ár=2021|mánuður=15. júní|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. júlí|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402132138/https://www.frettabladid.is/frettir/ungversk-yfirvold-banna-hinsegin-namsefni/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Lögin eru hluti af frumvarpi sem á að nafninu til að snúast gegn barnaníði en þau banna meðal annars að börnum séu sýnt námsefni eða auglýsingar sem styðja réttindi hinsegin fólks.<ref>{{Vefheimild|titill=Vilja banna að börnum sé kennt um hinsegin fólk| url=https://www.visir.is/g/20212121214d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2021|mánuður=11. júní|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. júlí}}</ref> Ungverjar sættu harðri gagnrýni af hálfu mannréttindahópa fyrir lögin og [[Mark Rutte]], forsætisráðherra [[Holland]]s, gekk svo langt að segja að landið ætti ekki lengur erindi í [[Evrópusambandið]] vegna þeirra.<ref>{{Vefheimild|titill=Telur Ungverja ekki eiga erindi í ESB lengur| url=https://www.visir.is/g/20212126236d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2021|mánuður=24. júní|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. júlí}}</ref> Orbán var endurkjörinn í þriðja sinn í þingkosningum í apríl 2022. Í kosningunum hafði sameinuð stjórnarandstaða boðið fram lista gegn Fidesz-flokki Orbáns en hafði deilt talsvert innbyrðis. Kosningarnar voru haldnar í skugga [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrásar Rússa í Úkraínu]], en Orbán hafði lagt áherslu á hlutleysi Ungverjalands í deilunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Vinur Pútíns endurkjörinn sem forsætisráðherra| url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/04/03/vinur_putins_endurkjorinn_sem_forsaetisradherra/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=3. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=4. apríl}}</ref> Fidesz-flokkur Orbáns tapaði þingkosningum í apríl árið 2026 með afgerandi hætti fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar|Péters Magyar]]. Áætlað er að Magyar leysi Orbán af hólmi sem forsætisráðherra eftir 16 ára samfellda stjórnarsetu.<ref>{{Vefheimild|titill= Orbán játar sig sigraðan| url=https://www.visir.is/g/20262868090d/orban-jatar-sig-sigradan|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=11. apríl 2026|skoðað=12. apríl 2026|höfundur=Agnar Már Másson}}</ref> Í kjölfar ósigursins tilkynnti Orbán að hann hygðist hætta á þingi og einbeita sér að endurskipulagningu Fidesz-flokksins á landsvísu.<ref>{{Vefheimild|titill= Orbán hættir á þingi| url=https://www.visir.is/g/20262874184d/orban-haettir-a-thingi|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 25. apríl 2026 |skoðað= 26. apríl 2026 |höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Ungverjalands| frá= 6. júlí 1998| til= 27. maí 2002| fyrir=[[Gyula Horn]]| eftir=[[Péter Medgyessy]] }} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Ungverjalands| frá= 29. maí 2010| til= 9. maí 2026| fyrir=[[Gordon Bajnai]]| eftir= Péter Magyar }} {{Töfluendir}}{{f|1963}}{{DEFAULTSORT:Orbán, Viktor}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ungverjalands]] [[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]] 62gopntt0znurs0rbr3sd7004djo8qh 0 147061 1962657 1934810 2026-05-09T13:25:29Z TKSnaevarr 53243 1962657 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Alexander Lúkasjenkó | búseta = | mynd = Президент Республики Беларусь Александр Лукашенко.jpg | myndatexti1 = {{small|Alexander Lúkasjenkó árið 2019.}} | titill = Forseti Hvíta-Rússlands | stjórnartíð_start = [[20. júlí]] [[1994]] | stjórnartíð_end = | forsætisráðherra = [[Míkhaíl Tsjígír]]<br>[[Sergej Líng]]<br>[[Vladímír Jermoshín]]<br>[[Gennadíj Novítskíj]]<br>[[Sergej Sídorskíj]]<br>[[Míkhaíl Mjasníkovítsj]]<br>[[Andrej Kobjakov]]<br>[[Sjarhej Rúmas]]<br>[[Roman Golovtsjenko]]<br>[[Alaksandar Túrtsjyn]] | forveri = [[Mjetsjyslav Hryb]] {{small|(sem formaður Æðstaráðs Hvíta-Rússlands)}} | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1954|8|30}} | fæðingarstaður = [[Kopys]], [[Sovétlýðveldið Hvíta-Rússland|hvítrússneska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] (nú [[Hvíta-Rússland]]i) | stjórnmálaflokkur = [[Belaja Rús]] (óformlega)<br>[[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna]] (1979–1991) | maki = Galína Zhelnerovítsj (g. 1975) | börn = 3 | undirskrift = SigAlexanderLukashenko.svg | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Аляксaндaр Лукашэнка}} }} '''Alexander Grígorjevítsj Lúkasjenkó''' ([[hvítrússneska]]: ''Алякса́ндр Рыго́равіч Лукашэ́нка''; [[rússneska]]: ''Алекса́ндр Григо́рьевич Лукаше́нко''; f. 30. ágúst 1954) er fyrsti og núverandi forseti [[Hvíta-Rússland]]s. Hann hefur gegnt embættinu frá því að það var stofnað þann 20. júlí 1994. == Æviágrip == Lúkasjenkó er kennari að mennt og hafði verið virkur í ungliðahreyfingu [[Hvítrússneski kommúnistaflokkurinn|hvítrússneska kommúnistaflokksins]]. Áður en hann hóf virka þátttöku í stjórnmálum var Lúkasjenkó aðstoðarframkvæmdastjóri [[samyrkjubú]]s, framkvæmdastjóri ríkisbús og hafði gegnt þjónustu í sovéska landamæraverðinum og sovéska hernum.<ref>{{Tímarit.is|1929319|Meta forsetann meira en sjálfstæðið|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=7. mars 1999|höfundur=Jón Ólafsson|blaðsíða=12}}</ref> Hann var eini hvítrússneski þingmaðurinn sem kaus á móti sjálfstæði landsins frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] árið 1990. Lúkasjenkó bauð sig fram í fyrstu lýðræðislegu forsetakosningum Hvíta-Rússlands eftir sjálfstæði árið 1994. Fyrir kosningarnar var víða búist við því að forsætisráðherrann [[Vjatsjeslav Kebítsj]], sem hafði stýrt landinu frá sjálfstæði þess, ætti sigur vísan en Lúkasjenkó steig fram sem baráttumaður gegn spillingu og tókst að höfða til hvítrússneskra kjósenda sem voru óánægðir með dræman efnahag og hægan gang umbóta í stjórnkerfinu. Í kosningabaráttunni sakaði Lúkasjenkó Kebítsj um að vera fulltrúi gamallar valdaklíku og lofaði að lækka verðbólgu, koma á verðstöðvun, stöðva einkavæðingu fleiri ríkisfyrirtækja, útrýma spillingu og koma á nánara sambandi við [[Rússland]].<ref>{{Tímarit.is|1810039|Lukashenko og Kuchma sigra|útgáfudagsetning=12. júlí 1994|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=14}}</ref> Á tíunda áratugnum hélt Lúkasjenkó á lofti hugmyndum um endursameiningu Hvíta-Rússlands og [[Rússland]]s<ref>{{Vefheimild|titill=Þjóð í greipum fortíðar|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/715886/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2003|mánuður=22. febrúar|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=16. október|aðgengi=áskrift}}</ref> en í seinni tíð hefur hann lagt áherslu á mikilvægi fullveldis Hvíta-Rússlands, ekki síst vegna versnandi sambands hans við ríkisstjórn Rússlands. Lúkasjenkó var mótfallinn því að innleiða efnahagslega frjálslyndisvæðingu í vestrænum stíl eftir [[fall kommúnismans]] og undir stjórn hans eru flestir mikilvægustu iðnaðir Hvíta-Rússlands því enn [[ríkisrekstur|ríkisreknir]]. Hvíta-Rússland hefur forðast [[einkavæðing]]una sem var framkvæmd í stórum stíl í flestum öðrum [[Sovétlýðveldi|Sovétlýðveldum]] eftir [[hrun Sovétríkjanna]]. Ríkisstjórn Lúkasjenkós hefur einnig viðhaldið mestöllu myndmáli og útliti Sovéttímans, sérstaklega í herskrúðgöngum á [[Sigurdagurinn í Evrópu|evrópska sigurdeginum]]. Vestrænir andstæðingar Lúkasjenkós kalla hann gjarnan „síðasta [[einræðisherra]] Evrópu“.<ref>{{Vefheimild|titill=Gengið til kosninga í síðasta einræðisríki Evrópu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5735809|útgefandi=[[blaðið]]|ár=2006|mánuður=16. mars|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=16. október}}</ref> Andstæðingar Lúkasjenkós fullyrða að ekkert ríki í Evrópu hafi jafnmarga leyniþjónustu- og lögreglumenn á sínum snærum miðað við höfðatölu og Hvíta-Rússland.<ref name=alexievitsj/> Lúkasjenkó hefur réttlætt stjórnarhætti sína með því móti að þeir hafi bjargað Hvíta-Rússlandi frá glundroða og komið í veg fyrir að fátækt og [[fáveldi]] festi þar rætur líkt og í öðrum [[Fyrrum Sovétlýðveldi|fyrrum Sovétlýðveldum]]. Frá árinu 2006 hafa [[Evrópusambandið]] og [[Bandaríkin]] öðru hverju beitt Hvíta-Rússland efnahagsþvingunum fyrir mannréttindabrot ríkisstjórnarinnar.<ref name=alexievitsj>{{Vefheimild|url=http://www.ruv.is/frett/hvitrussar-kjosa-thaulsaetinn-forseta|titill=Hvítrússar kjósa þaulsætinn forseta|útgefandi=RÚV|ár=2015|mánuður=11. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=31. október}}</ref> Samband Hvíta-Rússlands við vesturveldin batnaði hins vegar að nokkru leyti um skeið eftir að Lúkasjenkó gagnrýndi hernám og innlimun Rússa á [[Krímskagi|Krímskaga]] árið 2014 og hélt friðarráðstefnu milli Rússa og Úkraínumanna til að freista þess að binda endi á átökin í Úkraínu.<ref name=alexievitsj/> Hins vegar veitti hann her Rússa landsvæði til [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrásar á Úkraínu árið 2022]]. ===Mótmæli og stjórnarkreppa 2020=== Eftir forsetakosningar í Hvíta-Rússlandi þann 9. júní árið 2020 var Lúkasjenkó lýstur sigurvegari gegn stjórnarandstæðingnum [[Svetlana Tsíkhanovskaja|Svetlönu Tsíkhanovskaju]]. Samkvæmt opinberum talningum var Lúkasjenkó endurkjörinn með um 80,23% atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Tsíkhanovskaja neitar að viðurkenna ósigur|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/10/tsikhanovskaja-neitar-ad-vidurkenna-osigur|útgefandi=RÚV|höfundur=[[Bogi Ágústsson]]|ár=2020|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=17. ágúst}}</ref> Almennt hefur þó verið efast um að kosningarnar hafi verið löglegar og því hafa fjöldamótmæli farið fram gegn áframhaldandi stjórn Lúkasjenkós frá kosningunum. Um er að ræða fjölmennustu mótmæli í sögu landsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Stærstu mót­mæli í sögu Hvíta-Rúss­lands|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/16/staerstu_motmaeli_i_sogu_hvita_russlands/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=16. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=17. ágúst}}</ref> Tsíkha­novska­ja flúði til [[Litáen]] í kjölfar kosninganna af ótta um líf sitt og líf barna sinna. Stjórn Lúkasjenkós hefur mætt mótmælunum af hörku og hafði þann 17. ágúst handtekið um 7.000 manns auk þess sem tveir höfðu látið lífið.<ref>{{Vefheimild|titill=Framtíð Lúkasjenkó óviss|url=https://kjarninn.is/skyring/2020-08-16-framtid-lukasjenko-oviss/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|höfundur=Jónas Atli Gunnarsson|ár=2020|mánuður=17. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=17. ágúst}}</ref> [[Evrópusambandið]] hætti að viðurkenna Lúkasjenkó sem lögmætan forseta þann 24. september 2020 vegna misferlis í kosningunum og harðræðis gegn mótmælendum.<ref>{{Vefheimild|titill=ESB viðurkennir ekki Lúkasjenkó sem forseta|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/09/24/esb_vidurkennir_ekki_lukasjenko_sem_forseta/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2020|mánuður=24. september|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. júní}}</ref> Vegna mótmælanna í kjölfar kosninganna 2020 hefur stjórn Lúkasjenkós einangrast frá nágrannaþjóðum sínum og neyðst til þess að reiða sig að nýju á stuðning Rússlandsstjórnar [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]]. Lúkasjenkó varð enn háðari Pútín frá maí 2021 eftir að stjórn Lúkasjenkós beitti falskri sprengjuhótun og orrustuþotum til að neyða farþegaflugvél [[Ryanair]] á leið til Litháen til að lenda í Hvíta-Rússlandi. Tilgangur þeirrar aðgerðar var að handtaka hvítrússneska blaðamanninn [[Raman Pratasevitsj]], sem hafði átt þátt í mótmælum gegn hvítrússnesku stjórninni.<ref>{{Vefheimild|titill=Lukasjenko á allt undir Pútin|url=http://vardberg.is/frettir/lukasjenko-a-allt-undir-putin/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|ár=2021|mánuður=30. maí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. júní}}</ref> Forstjóri Ryanair sakaði Lúkasjenkó í kjölfarið um að standa fyrir „ríkisstyrktu [[hryðjuverk]]i“.<ref>{{Vefheimild|titill=Sak­ar stjórn­völd í Hvít­a-Rúss­land­i um hryðj­u­verk|url=https://www.frettabladid.is/frettir/sakar-stjornvold-i-hvita-russlandi-um-hrydjuverk/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2021|mánuður=25. maí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=4. júní|höfundur=Þorvarður Pálsson}}</ref> ===Forsetakosningar 2025=== Lúkasjenkó bauð sig fram til sjöunda kjörtímabilsins í janúar 2025. Var þá andstaða við forsetann lítil sem engin og aðeins lítið þekktum mótframbjóðendum, sem höfðu verið valdir til að gefa kosningunum lýðræðislegra yfirbragð, leyft að gefa kost á sér.<ref>{{Vefheimild|titill=Sækist eftir sjöunda kjör­tíma­bilinu|url=https://www.visir.is/g/20252680383d/saekist-eftir-sjounda-kjor-tima-bilinu|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir|dags= 26. janúar 2025 |skoðað=8. febrúar 2025}}</ref> ==Tilvísanir== {{commonscat|Alexander_Lukashenko|Alexander Lúkasjenkó}} <references/> == Tenglar == * [http://www.president.gov.by/en/ Opinber heimasíða Lukashenkos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615013143/http://www.president.gov.by/en/ |date=2006-06-15 }} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3882843.stm Umfjöllun BBC um Lúkasjenkó] {{f|1954}} {{DEFAULTSORT:Lúkasjenkó, Alexander}} [[Flokkur:Forsetar Hvíta-Rússlands]] [[Flokkur:Fólk nefnt í Panamaskjölunum]] m0zst4apne1sizhm1d064x4sba4v70n 0 147094 1962684 1960273 2026-05-10T01:27:08Z TKSnaevarr 53243 1962684 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Kalífi Abbasídaveldisins | ætt = Abbasídaætt | skjaldarmerki = | nafn = Harún Alrasjid<br>هَارُون الرَشِيد‎ | mynd = Harun Al-Rashid and the World of the Thousand and One Nights.jpg | skírnarnafn = Harún ar-Rasjid ibn Múhammeð al-Mahdi | fæðingardagur = [[17. mars]] [[763]] eða [[febrúar]] [[766]] | fæðingarstaður = Rey, Jibal, Abbasídaveldinu (nú Íran) | dánardagur = [[24. mars]] [[809]] | dánarstaður = Tus, Khorasan, Abbasídaveldinu (nú Íran) | grafinn = Gröf Harúns Alrasjid í Ímam Reza-moskunní í Mashad, Íran | ríkisár = 14. september 786 – 24. mars 809 | faðir = [[Al-Mahdi]] | móðir = [[Khaizaran]] | maki = Ýmsar, þ. á m. [[Zubeida bint Jafar]] | titill_maka = Konur | börn = Muhammad al-Amin, Abdallah al-Ma'mun, Muhammad al-Mu'tasim, al-Qasim, Abdan, Sukaynah }} '''Harún Alrasjid''' ([[arabíska]]: هَارُون الرَشِيد‎; 17. mars 763 eða febrúar 766 – 24. mars 809) var fimmti [[kalífi]] [[Abbasídaveldið|Abbasída]]. Viðurnefnið Alrasjid merkir „hinn réttsýni“ eða „hinn rétttrúaði“. Harún var kalífi frá 786 til 809, á hátindi [[gullöld íslam|íslömsku gullaldarinnar]]. Valdatíð Harúns var blómaskeið arabískra vísinda, trúariðkunar, menningar, myndlistar og tónlistar. Harún stofnaði bókasafnið Bayt al-Hikma („[[hús viskunnar]]“) í [[Bagdad]] og Bagdad varð ein helsta menningar-, mennta- og verslunarborg síns tíma. Árið 796 flutti Harún hirð sína og stjórnarsetur til [[Al-Raqqah]] í [[Sýrland]]i. Harún tók á móti sendiboðum frá [[Frankaveldi]]nu árið 799. Hann sendi þá heim með ýmsar gjafir til [[Karlamagnús]]ar. Þar á meðal var vatnsklukka sem mældi tímann með því að drjúpa bronskúlum í skál. Karlamagnúsi þótti svo mikið til koma að hann taldi helst að klukkan væri töfragripur. Harún stofnaði einnig til bandalags við kínverska [[Tangveldið]]. Sagnasafnið ''[[Þúsund og ein nótt]]'' gerist að hluta við glæsta hirð Harúns Alrasjid og Harún sjálfur birtist sem persóna í mörgum sögunum. Í sögunum dulbýr Harún sig gjarnan sem alþýðumann og blandar þannig geði við þegna sína.<ref>{{Vísindavefurinn|78410|Hvað getið þið sagt mér um Harún al-Rashid?|höfundur=Kjartan Birgir Kjartansson og Urður Egilsdóttir|dags=13.1.2020}}</ref> ==Æviágrip== Harún var sonur þriðja Abbasídakalífans, [[Al-Mahdi|Múhameðs ibn Mansur al-Mahdi]], og jemenskrar ambáttar, [[Khaizaran]]. Móðir Harúns hafði verið gerð að drottningu með því að giftast kalífanum. Hún naut því talsverðra áhrifa í stjórn al-Mahdi og hafði síðar sterk áhrif á Harún.<ref name=mbl>{{Tímarit.is|1669948|Harún-Al-Rashid|blaðsíða=36–37|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=6. desember 1987}}</ref> Sem prins leiddi Harún arabíska heri gegn [[Austrómverska keisaradæmið|Austrómverska ríkinu]] og herjaði á [[Litla-Asía|Litlu-Asíu]] frá 780 til 782. Her hans náði alla leið til [[Bosporussund]]s þar sem [[Konstantínópel]] var í augsýn þeirra. Harún ætlaði sér ekki að reyna að hertaka höfuðborg Austrómverja, en hann vildi með hernaðinum sýna fram á styrk kalífadæmisins.<ref name="treadgold">{{Cite book|author= Warren T. Treadgold |title= The Byzantine Revival, 780–842 |publisher= Stanford University Press |year= 1988 |url = https://books.google.com/books?id=3TysAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|68–69}}<ref name="Tabari">{{Cite book|author = Hugh N. Kennedy |title= The History of Al-Tabari, Volume XXIX: Al-Mansur and Al-Mahdi |publisher= State University of New York Press |year= 1990 |url = https://books.google.com/books?id=xWtKTONN7BoC}}</ref>{{rp|220–222}} Austrómverjar féllust á að greiða Abbasídum verndargjald en aðeins fjórum árum síðar hætti keisaraynjan [[Írena (keisaraynja)|Írena]] að greiða skattinn og stríð braust því út á ný.<ref name="treadgold" />{{rp|78–79}} Á meðan Harún stóð enn í hernaðinum var hann skipaður varakalífi í stað eldri bróður síns, [[al-Hadi|Hadi]]. Hadi, sem var sjálfur staddur í herferð í Persíu, neitaði að víkja og faðir bræðranna lagði því af stað með her frá Bagdad til að berja hann til hlýðni. Al-Mahdi lést hins vegar á leiðinni og í stað þess að berjast við Hadi bauð Harún honum að fara til Bagdad og taka við kalífadómi. Harún fór fram á að hann yrði lýstur erfingi að kalífadæminu en Mahdi neitaði og lýsti son sinn erfingja hans í stað. Mahdi var hins vegar myrtur eftir stutta valdatíð, að því er talið að undirlagi Khaizarans. Harún var síðan lýstur kalífi, aðeins 22 ára gamall.<ref name=mbl/> Stríðinu gegn Austrómverska ríkinu lauk með sigri Abbasída árið 798. ===Kalífi=== [[Mynd:Harun-Charlemagne.jpg|thumb|Harún Alrasjid tekur á móti sendiboðum Karlamagnúsar á málverki eftir Julius Köckert (1864).]] [[Mynd:Wilayah Abbasiyyah semasa khalifah Harun al-Rashid.jpg|thumb|right|Abbasídaveldið á tíma Harúns Alrasjid.]] Harún stofnaði glæsilegt bókasafn í Bagdad, [[Hús viskunnar]],<ref>{{cite book|author=Audun Holme|title=Geometry: Our Cultural Heritage|page=150}}</ref> og gerði borgina að menningar- og fræðamiðstöð. Í valdatíð Harúns náði Abbasídaveldið pólitískum, efnahagslegum og menningarlegum hápunkti. Árið 796 flutti hann höfuðborg kalífadæmisins til borgarinnar [[Al-Raqqah]] við bakka [[Efrat]]ár. Harún ræktaði sambönd við [[Tangveldið]] í Kína og jók viðskipti og menningartengsl milli stórveldanna tveggja.<ref>{{Cite book|url = http://books.google.com/?id=QivwtVwq8ykC&pg=PA214&dq=arab+mercenaries+china&q=arab%20mercenaries%20china |title= The Chinese Machiavelli: 3000 years of Chinese statecraft |author= Dennis Bloodworth, Ching Ping Bloodworth |year= 2004 |publisher= Transaction Publishers |page = 214, 346}}</ref><ref>{{Cite book|url = http://books.google.com/books?id=drPQaUGOJQIC&pg=PA138&dq=abu+giafar+chinese&hl=en&ei=LPTmToPPEsHj0QHPm4nWCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CE4Q6AEwBQ#v=onepage&q=harun%20raschid%20less%20obtrusive&f=false |title= Confucianism and its rivals |author= Herbert Allen Giles |year = 1926 |month = |publisher = Forgotten Books |page = 139}}</ref> Hann átti einnig í samskiptum við [[Karlamagnús]] og sendi honum ýmsar gjafir, þar á meðal vatnsklukku og [[Fíll|fíl]] að nafni Abúl-Abbas.<ref>{{cite book|author=Gene W. Heck|title=When worlds collide: exploring the ideological and political foundations of the clash of civilizations|publisher=Rowman & Littlefield|year=2007|page=172|url=http://books.google.com/books?id=dtAyMXqaozwC&pg=PA172}}</ref> Harún fór að dæmi forvera síns, [[Ómar 2.|Ómars 2.]], og fyrirskipaði kristnum og gyðingum í veldi sínu að bera sérstök auðkennismerki. Kristnum var gert að bera blá belti en gyðingar áttu að klæðast gulum. Í upphafi valdatíðar Harúns var Abbasídaveldið nokkuð miðstýrt, en skattbyrði tiltekinna hluta ríkisins olli talsverðum deilum. Spennan varð til þess að stórveldið tók að klofna. [[Múhallabídar|Múhallabidaættin]] sem réð yfir [[Ifriqiya]] (Túnis) fyrir kalífana féll og nýja [[Aglabídar|Aglabídaættin]] sem tók við völdum var aðeins undirgefin kalífadæminu að nafninu til. Íbúar núverandi Marokkó klufu sig alfarið frá kalífadæminu og stofnuðu sjálfstætt [[sjía]]íslamskt ríki í [[Maghreb]]. Uppreisnir voru einnig gerðar í Egyptalandi, meðal annars vegna hárrar skattlagningar. ===Stríð við Býsansríkið=== Árið 802 var Írenu keisaraynju steypt af stóli og [[Níkefóros 1.]] varð keisari. Hann hætti umsvifalaust að greiða Harún verndargjaldið. Þetta leiddi til annars stríðs milli Abbasídaveldisins og Austrómverska ríkisins. Harún gerði innrás í Litlu-Asíu með um 130.000 manna her árið 806. Níkefóros neyddist til að semja um frið árið 807 og hóf að greiða kalífanum verndargjaldið á ný.<ref>{{cite book|title=Nordisk familjebok|chapter=Nikeforos|url=http://runeberg.org/nfbs/0550.html|page=991-992}}</ref> ===Dauði=== Harún dó árið 809 í bænum Tus í [[Khorasan]] í herför gegn uppreisnarmönnum í [[Transoxíana|Transoxíönu]]. Sjö árum fyrr hafði hann skipt ríkinu á milli sona sinna, [[Al-Amin]]s og [[Al-Mamun]]s. Þetta fyrirkomulag leiddi til erfðakreppu og borgarastyrjaldar eftir dauða Harúns. Al-Mamun sigraði eldri bróður sinn árið 813, en borgarastríðið hélt áfram til ársins 827 og veikti mjög kalífadæmið. ==Heimildir== ===Tilvísanir=== {{Reflist}} ===Heimildir=== * {{cite book|author=Clot, André|year=1988|title=Harun al Raschid. Kalif von Bagdad|url=https://archive.org/details/harunalraschidka0000clot|location=München|publisher=Artemis}} * {{cite journal|author=Gabrieli, F.|year=1926–28|title=La successione di Harun al-Rashid e la guerra fra al-Amin e al-Ma'mun|journal=Rivista degli studi orientali (RSO)|volume=11|issn=0392-4866|pp=341–397}} * {{cite book|author=Jokisch, Benjamin|year=2007|title=Islamic Imperial Law. Harun-Al-Rashid's Codification Project|location=Berlin|publisher=Walter de Gruyter|series=Studien zur Geschichte und Kultur des islamischen Orients|volume=19}} * {{cite book|author=Kennedy, Hugh|year=2004|title=The Prophet and the Age of the Caliphates. the Islamic Near East from the sixth to the eleventh Century|url=https://archive.org/details/prophetageofcali0000kenn_n8u3|edition=2|location=Harlow|publisher=Pearson Longman}} * {{cite book|author=Kennedy, Hugh|year=2005|title=When Baghdad ruled the Muslim world. The rise and fall of Islam's greatest dynasty|url=https://archive.org/details/whenbaghdadruled00kenn|location=Cambridge MA|publisher=Da Capo Press}} {{d|809}} [[Flokkur:Kalífar Abbasídaveldisins]] 0t18x13u5lum7w1u6sxtjom7uwy0eqe 0 157568 1962664 1814343 2026-05-09T15:21:33Z ~2026-28153-79 116292 uppfærði núverandi klúbb 1962664 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Suisse vs Argentine - Granit Xhaka & Lionel Messi.jpg|thumb|right|Xhaka (til vinstri) með svissneska landsliðinu í baráttu um boltann við [[Lionel Messi]] árið 2012.]] '''Granit Xhaka''' (fæddur [[27. september]] [[1992]] í [[Basel]]) er [[Sviss|svissneskur]] knattspyrnumaður af [[Albanía|albönskum]] ættum sem spilar með [[Sunderland A.F.C.|Sunderland A.F.C.]] og [[svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svissneska landsliðinu]], hann spilaði stórt hlutverk í liðinu þegar þeim tókst að ná 4. sæti í [[þjóðadeildin]]ni. Xhaka var hjá Arsenal frá 2016 til 2023. {{DEFAULTSORT:Xhaka, Granit}} [[Flokkur:Leikmenn Arsenal]] [[Flokkur:Svissneskir knattspyrnumenn]] {{fe|1992|Xhaka, Granit}} 9fdb5bs0iwo4p4nbk795bz09x0aflcw 0 157569 1962730 1961734 2026-05-10T10:21:34Z Nesi13 106374 Bætti inn titlum 1962730 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Lillestrøm Sportsklubb | Gælunafn = Kanarifugla (''Kanarífuglarnir''), Fugla(''Fuglarnir'') | Stofnað = 2. apríl 1917 | Leikvöllur = Åråsen Stadion, [[Lillestrøm]] | Stærð = 11.500 | Knattspyrnustjóri = {{NOR}} [[Hans Erik Ødegaard]] | Deild = [[Eliteserien]] | pattern_b1 =_lillestrom1617h | pattern_la1 =_lillestrom1617h | pattern_la2 =_lillestrom17a | pattern_b2 = _lillestrom17a | pattern_ra1 =_lillestrom1617h | pattern_ra2 =_lillestrom17a | pattern_sh1 =_lillestrom17a | pattern_sh2 = _lillestrom1617h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | leftarm2 = 000000 | body1 = FFFF00 | body2 = 000000 | rightarm1 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts1 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks1 = FFE500 | socks2 =000000 }} '''Lillestrøm''' er [[Noregur|norskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Lillestrøm]]. Heimavöllur félagsins heitir Åråsen Stadion. Lillestrøm hefur unnið [[Eliteserien|norsku úrvalsdeildina]] 5 sinnum, síðast árið 1989 og [[Norgesmesterskapet i fotball for menn|bikarkeppnina]] 7 sinnum, síðast árið 2025. Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru [[Rúnar Kristinsson]], [[Heiðar Helguson]], [[Arnór Smárason]], [[Hólmbert Friðjónsson]] og [[Ríkharður Daðason]]. [[Teitur Þórðarson]] þjálfaði liðið um nokkurra ára skeið. == Leikmenn == === Leikmannhópur === Miðað við 30. apríl 2026 {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=NOR|pos=GK|name=[[Stefan Hagerup]]}} {{Fs player|no=2|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lars Ranger]]}} {{Fs player|no=3|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sturla Ottesen]]}} {{Fs player|no=4|nat=NOR|pos=DF|name=[[Espen Garnås]]}} {{Fs player|no=5|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sander Moen Foss]]}} {{Fs player|no=6|nat=NOR|pos=MF|name=[[Harald Woxen]]}} {{Fs player|no=7|nat=SWE|pos=MF|name=[[Linus Alperud]]}} {{Fs player|no=8|nat=NOR|pos=MF|name=[[Markus Karlsbakk]]}} {{Fs player|no=9|nat=NGA|pos=FW|name=[[Kparobo Arierhi]]}} {{Fs player|no=10|nat=NOR|pos=FW|name=[[Thomas Lehne Olsen]]}} {{Fs player|no=11|nat=Denmark|pos=DF|name=[[Frederik Elkær]]}} {{Fs player|no=12|nat=SWE|pos=GK|name=[[Pontus Dahlberg]]}} {{Fs player|no=14|nat=NOR|pos=MF|name=[[Gustav Nyheim]]}} {{Fs player|no=15|nat=GAM|pos=FW|name=[[Salieu Drammeh]]}} {{Fs player|no=17|nat=NOR|pos=FW|name=[[Eric Kitolano]]}} {{Fs player|no=18|nat=NOR|pos=MF|name=[[Kevin Krygård]]}} {{Fs player|no=19|nat=SWE|pos=FW|name=[[Camil Jebara]]}} {{Fs player|no=20|nat=ANG|pos=FW|name=[[Felix Vá]]}} {{Fs player|no=21|nat=NGA|pos=DF|name=[[Tochukwu Joseph]]}} {{Fs player|no=22|nat=NOR|pos=DF|name=[[John Kitolano]]}} {{Fs player|no=23|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ulrik Yttergård Jenssen]]}} {{Fs player|no=24|nat=NGA|pos=MF|name=[[Efe Lucky]]}} {{Fs player|no=25|nat=NOR|pos=MF|name=[[Leandro Neto]]}} {{Fs player|no=26|nat=NOR|pos=FW|name=[[Yaw Paintsil]]}} {{Fs player|no=27|nat=NOR|pos=FW|name=[[Markus Wæhler]]}} {{Fs player|no=28|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ruben Gabrielsen]]|other=[[Captain (association football)|Fyrirliði]]}} {{Fs player|no=29|nat=Kosovo|pos=MF|name=[[Ylldren Ibrahimaj]]}} {{Fs player|no=31|nat=NOR|pos=MF|name=[[Angelos Chaminta]]}} {{Fs player|no=35|nat=NOR|pos=DF|name=[[Filip Reshane]]}} {{Fs player|no=36|nat=NOR|pos=DF|name=[[Isa Daniel Jallow]]}} {{Fs player|no=41|nat=NOR|pos=FW|name=[[Ivar Winje]]}} {{Fs end}} === Úti á láni === {{Fs start}} {{Fs player|no=30|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lucas Svenningsen]]||other=<small>á láni hjá [[Tromsdalen UIL]]}} {{Fs end}} == Titlar == === [[Eliteserien|Deildarmeistarar]] (5)<ref name="Seriemesterskap herrer - Norges Fotballforbund">{{cite web| url=https://www.fotball.no/tema/om-nff/statistikk-og-historikk/seriemesterskap-herrer/| title=Seriemesterskap herrer - Norges Fotballforbund|publisher=fotball.no | access-date=2026-05-10}}</ref> === 1958-1959, 1976, 1977, 1986, 1989 === [[Norgesmesterskapet i fotball for menn|Bikarmeistarar]] (7)<ref name="Norgesmestere menn - Norges Fotballforbund">{{cite web| url=https://www.fotball.no/tema/om-nff/statistikk-og-historikk/norgesmestere-menn-/| title=Norgesmestere menn - Norges Fotballforbund|publisher=fotball.no | access-date=2026-05-10}}</ref> === 1977, 1978, 1981, 1985, 2007, 2017, 2025 == Tenglar == * [https://www.lsk.no/ Heimasíða félagsins] == Tilvísanir og heimildir == [[Flokkur:Norsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Lillestrøm]] rs49egn04w1ifpeklp20nkqmu3amr7n 0 163408 1962675 1848132 2026-05-09T21:24:44Z MPF 39996 better pic 1962675 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Neocallitropsis pancheri, Chutes de la Madeleine, Nouvelle Caledonie 02.jpg | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN">{{Cite book | author = P. Thomas | title = ''Neocallitropsis pancheri'' | volume = 2010 | page = e.T30997A9592160 | date = 2010 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2010-3.RLTS.T30997A9592160.en }}</ref> | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Einisætt]] (''Cupressaceae'') | genus = ''[[Callitris]]'' | species = '''''C. pancheri''''' | binomial = ''Callitris pancheri'' | binomial_authority = (Carrière) Byng | synonyms = ''Neocallitropsis araucarioides'' <small>(R. H. Compton) [[Carl Rudolf Florin|Florin]]</small><br>''Eutacta pancheri'' <small>[[Élie Abel Carrière|Carrière]]</small><br>''Callitropsis araucarioides'' <small>R. H. Compton</small><br> ''Neocallitropsis pancheri'' <small>(Carrière) de Laub.</small> | synonyms_ref = <ref name=Byng>Byng, J. W. (2015). The Gymnosperms Handbook: A practical guide to extant families and genera of the world. Plant Gateway Ltd..</ref> }} '''''Callitris pancheri'''''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/14376520|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> er [[barrtré]] af [[einisætt]] (''Cupressaceae''). Það var áður haft í eigin ættkvísl (Neocallitropsis pancheri), en nýlegar rannsóknir benda til að það eigi heima í ættkvíslinni Callitris.<ref>Pye, M. G., P. A. Gadek, and K. J. Edwards (2003). Divergence, Diversity and Species of the Australasian Callitris (Cupressaceae) and Allied Genera : Evidence from ITS Sequence Data. Australian Systematic Botany 16: 505–14.</ref> Það finnst einvörðungu í [[Nýja-Kaledónía|Nýju-Kaledóníu]]. == Myndir == <gallery> Neocallitropsis pancheri.jpg Chutes de la madeleine.JPG Neocallitropsis pancheri 2a.jpg Neocallitropsis pancheri 2.jpg Neocallitropsis pancheri, Parc provincial de la Rivière Bleue, Nouvelle Caledonie 3.jpg </gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Neocallitropsis pancheri}} {{Wikilífverur|Neocallitropsis pancheri}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Barrtré]] 2qqxzv2lgysledie2xs9w093tghb4rf 1962676 1962675 2026-05-09T21:25:49Z MPF 39996 format 1962676 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Neocallitropsis pancheri, Chutes de la Madeleine, Nouvelle Caledonie 02.jpg | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN">{{Cite book | author = P. Thomas | title = ''Neocallitropsis pancheri'' | volume = 2010 | page = e.T30997A9592160 | date = 2010 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2010-3.RLTS.T30997A9592160.en }}</ref> | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Einisætt]] (''Cupressaceae'') | genus = ''[[Callitris]]'' | species = '''''C. pancheri''''' | binomial = ''Callitris pancheri'' | binomial_authority = (Carrière) Byng | synonyms = ''Neocallitropsis araucarioides'' <small>(R. H. Compton) [[Carl Rudolf Florin|Florin]]</small><br>''Eutacta pancheri'' <small>[[Élie Abel Carrière|Carrière]]</small><br>''Callitropsis araucarioides'' <small>R. H. Compton</small><br> ''Neocallitropsis pancheri'' <small>(Carrière) de Laub.</small> | synonyms_ref = <ref name=Byng>Byng, J. W. (2015). The Gymnosperms Handbook: A practical guide to extant families and genera of the world. Plant Gateway Ltd..</ref> }} '''''Callitris pancheri'''''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/14376520|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> er [[barrtré]] af [[einisætt]] (''Cupressaceae''). Það var áður haft í eigin ættkvísl (''Neocallitropsis pancheri''), en nýlegar rannsóknir benda til að það eigi heima í ættkvíslinni ''Callitris''.<ref>Pye, M. G., P. A. Gadek, and K. J. Edwards (2003). Divergence, Diversity and Species of the Australasian Callitris (Cupressaceae) and Allied Genera : Evidence from ITS Sequence Data. Australian Systematic Botany 16: 505–14.</ref> Það finnst einvörðungu í [[Nýja-Kaledónía|Nýju-Kaledóníu]]. == Myndir == <gallery> Neocallitropsis pancheri.jpg Chutes de la madeleine.JPG Neocallitropsis pancheri 2a.jpg Neocallitropsis pancheri 2.jpg Neocallitropsis pancheri, Parc provincial de la Rivière Bleue, Nouvelle Caledonie 3.jpg </gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Neocallitropsis pancheri}} {{Wikilífverur|Neocallitropsis pancheri}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Barrtré]] iisig0uxfxq9xym6nrqiufl0l7bb4ql 0 164852 1962674 1768787 2026-05-09T18:36:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962674 wikitext text/x-wiki '''Université Panthéon-Sorbonne''', þekktur sem '''Université Paris I''', er opinber [[háskóli]] í [[París]] í [[Île-de-France]] í [[Frakkland]]. Háskólinn sérhæfir sig á sviði efnahags- og stjórnunar, list- og hugvísinda, lögfræði og stjórnmálafræði. == Frægir útskriftarnemendur == * [[Manuel Valls]], fransk-spænskur stjórnmálamaður og fyrrum forsætisráðherra Frakklands. == Tenglar == {{Commonscat|Université Panthéon-Sorbonne}} * [https://www.pantheonsorbonne.fr/ Heimasíða skólans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314231403/https://www.pantheonsorbonne.fr/ |date=2023-03-14 }} {{stubbur}} [[Flokkur:Háskólar í París]] {{S|1971}} qyhywd2amv7ilyyti0s403hryppz6cn 0 165613 1962648 1962628 2026-05-09T12:04:02Z TKSnaevarr 53243 1962648 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Rúmen Radev | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Румен Радев}} | mynd = Rumen Radev (52NS).png | titill= Forsætisráðherra Búlgaríu | stjórnartíð_start = 8. maí 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Andrej Gjúrov]] | forseti = [[Ílíjana Jotova]] | titill2= Forseti Búlgaríu | stjórnartíð_start2 = 22. janúar 2017 | stjórnartíð_end2 = 23. janúar 2026 | forveri2 = [[Rosen Plevnelíev]] | eftirmaður2 = [[Ílíjana Jotova]] | forsætisráðherra2 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Sjá lista''}}|[[Bojko Borísov]]<br>[[Ognjan Gerdzjíkov]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Bojko Borísov]]<br>[[Stefan Janev]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Kíríl Petkov]]<br>[[Galab Donev]]<br>[[Níkolaj Denkov]]<br>[[Dímítar Glavtsjev]]<br>[[Rosen Zjeljazkov]]}} | vara_forseti2 = [[Ílíjana Jotova]] | myndatexti1 = Rúmen Radev árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|6|18}} | fæðingarstaður = [[Dímítrovgrad]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgarskur]] | maki = {{gifting|Ginka Radeva​|1996|2014|orsök=skildu}}<br>{{gifting|Desislava Radeva|2016}} | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkur Búlgaríu]] (2026–)<br>Óflokksbundinn (1990–2026)<br>[[Kommúnistaflokkur Búlgaríu]] (1980–1990) | börn = 2 | háskóli =Búlgarski flugherskólinn<br>Rakovski-hernaðarháskólinn }} '''Rúmen Georgíev Radev''' ([[búlgarska]]: Румен Георгиев Радев; f. 18. júní 1963) er [[Búlgaría|búlgarskur]] herforingi og stjórnmálamaður sem hefur verið forsætisráðherra Búlgaríu frá árinu 2026. Hann var áður [[forseti Búlgaríu]] frá árinu 2017 til ársins 2026. Sem forseti átti Radev oft í deilum við ríkisstjórn Búlgaríu, sér í lagi í stjórnartíð [[Bojko Borísov]] forsætisráðherra. Radev sagði af sér sem forseti í janúar 2026 og bauð sig fram fyrir nýjan stjórnmálaflokk í þingkosningum í apríl sama ár. Flokkur Radevs vann stórsigur og hann var því kjörinn forsætisráðherra nýrrar ríkisstjórnar. ==Æviágrip== Rúmen Radev var hermaður í búlgarska flughernum frá 1987 til 2016. Hann var orrustuflugmaður og náði tign majór-hershöfðingja. Hann stýrði búlgarska flughernum frá 2014 til 2016.<ref>{{Vefheimild|höfundur=David Cenciotti|titill=Major General Rumen Radev, who was the Bulgarian Air Force Commander until August 1, 2016, has been elected President of Bulgaria.|url=https://theaviationist.com/2016/11/13/the-president-elect-of-bulgaria-is-a-former-mig-29-fulcrum-pilot/|mánuður=10. nóvember|ár=2016|vefsíða=theaviationist.com|útgefandi=''The Aviationist''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev bauð sig fram til forseta Búlgaríu með stuðningi búlgarska [[Sósíalistaflokkurinn (Búlgaría)|Sósíalistaflokksins]] í forsetakosningum landsins árið 2016. Hann lenti í fyrsta sæti með 25,4 % atkvæða í fyrri umferð kosninganna, á undan helsta keppinauti sínum, þingforsetanum [[Tsetska Tsatsjeva|Tsetsku Tsatsjeva]], sem naut stuðnings [[GERB]]-flokksins, sitjandi stjórnarflokks landsins.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/07/97001-20161107FILWWW00017-bulgarie-le-socialiste-radev-en-tete-au-1er-tour.php Bulgarie: le socialiste Radev en tête au 1er tour], ''[[Le Figaro]]'', 7. nóvember 2016.</ref> Radev vann sigur í annarri umferð kosninganna með 59,4 % atkvæðanna á móti 36,2 % atkvæðum Tsatsjeva og 4,5 % auðum atkvæðum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Patrick Edery|titill=Après Trump, Poutine s’offre un nouvel ami : « Radev le général rouge »|útgefandi=''[[La Croix]]''|mánuður=15. nóvember|ár=2016|url=https://www.la-croix.com/Debats/Forum-et-debats/Apres-Trump-Poutine-soffre-nouvel-Radev-general-rouge-Patrick-Edery-2016-11-15-1200803231}}</ref><ref>[https://www.lefigaro.fr/international/2016/11/14/01003-20161114ARTFIG00176-un-nouveau-president-russophile-a-la-tete-de-la-bulgarie.php Un nouveau président russophile à la tête de la Bulgarie], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev sór embættiseið þann 19. janúar 2017 og tók við embættinu þremur dögum síðar.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Bulgarie : le président Roumen Radev a prêté serment|útgefandi=Euronews|ár=2017|mánuður=19. janúar|url=http://fr.euronews.com/2017/01/19/bulgarie-le-president-roumen-radev-a-prete-serment|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|tungumál=en|titill=New Bulgaria president pledges post to continuity, democracy|útgefandi=[[Fox News]]|ár=2017|mánuður=22. janúar|url=https://www.foxnews.com/world/2017/01/22/new-bulgaria-president-pledges-post-to-continuity-democracy.html|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Kjör Radevs til forseta leiddi til þess að forsætisráðherrann [[Bojko Borísov]] úr GERB-flokknum, sem hafði stutt mótframbjóðanda hans í kosningunum, bauð Radev afsögn sína.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/14/97001-20161114FILWWW00071-demission-du-premier-ministre-bulgare.php Démission du premier ministre bulgare], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev útnefndi því [[Ognjan Gerdzjíkov]] forsætisráðherra starfsstjórnar fram að þingkosningum í mars 2017.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie: Les législatives anticipées fixées au 26 mars|url=https://www.lalibre.be/actu/international/bulgarie-les-legislatives-anticipees-fixees-au-26-mars-5887ac78cd70e747fb54564d|útgefandi=''[[La Libre Belgique]]''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Þær kosningar enduðu með sigri mið-hægriflokka og því sneri Borísov aftur á forsætisráðherrastól.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Des nationalistes dans le nouveau gouvernement bulgare|útgefandi=RFI|ár=2017|mánuður=5. apríl|url=https://www.rfi.fr/europe/20170504-bulgarie-nationalistes-font-leur-entree-gouvernement|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev átti í deilum við Borísov frá upphafi forsetatíðar sinnar. Hann gagnrýndi hann meðal annars fyrir að leyfa spillingu að blómstra í Búlgaríu, fyrir „glannalegar forystuaðferðir“ hans og fyrir að reyna að kæfa stjórnarandstöðuna. Vegna deilna þeirra beitti Radev margoft [[neitunarvald]]i sínu gegn lagafrumvörpum Borísovs og GERB-flokksins, alls nítján sinnum á fyrstu tveimur og hálfu ári forsetatíðar sinnar.<ref>{{Cite web|url=https://epicenter.bg/article/Radev-za-Borisov-/182667/2/0|title=Радев с тежка критика към Борисов: Безконтролният му стил на управление генерира огромна корупция|last=Епицентър|website=epicenter.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/prezidentyt-sreshtu-subsidiia-ot-1-lv.glas-borisov-mu-otgovori-6096498|title=Радев за субсидия 1 лев на глас: Задушава опозицията|website=Vesti.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/bg/%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%BA%D0%B2%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0/a-47210808|title=Две години Радев: какво разбрахме за президента|website=www.dw.com|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dnevnik.bg/politika/2019/08/09/3948299_prezidentut_radev_se_ochertava_rekordyor_po_nalagane/|title=Президентът Радев се очертава рекордьор по налагане на вето|website=www.dnevnik.bg|language=bg|access-date=2019-10-20}}</ref> Á móti sakaði Borísov Radev um að vinna skemmdarverk á starfsemi ríkisstjórnarinnar og um að vera Sósíalistaflokknum vilhallur á kosningatímabilum.<ref>{{Cite web|url=https://news.bg/politics/borisov-se-vazmuti-vsyako-izkazvane-na-radev-e-protiv-upravlenieto.html|title=Борисов се възмути: Всяко изказване на Радев е против управлението|last=news.bg|date=2019-05-09|website=News.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.webcafe.bg/newscafe/politika/id_1562940051_Borisov_Radev_opita_da_napravi_predizboren_podarak_na_BSP|title=Борисов: Радев опита да направи предизборен подарък на БСП {{!}} webcafe.bg|website=www.webcafe.bg|access-date=2019-08-21}}</ref> Í júlí 2020 lét ákæruvaldið gera húsleit hjá embætti forsetans og setti nokkra ráðgjafa Radevs í varðhald. Víða var litið á þetta sem valdníðslu og pólitíska aðför Borísovs gegn Radev og atvikið leiddi til [[Mótmælin í Búlgaríu 2020|fjöldamótmæla gegn ríkisstjórninni]]. Radev studdi mótmælin opinberlega og kallaði eftir afsögn Borísovs og stjórnar hans, sem hann kallaði „mafíu“.<ref>{{Cite web|date=2020-07-11|title=Bulgaria: PM Borissov and government urged to resign by president|url=https://www.euronews.com/2020/07/11/bulgaria-president-calls-for-borissov-and-government-to-resign-amid-anti-corruption-protes|access-date=2020-07-23|website=euronews|language=en}}</ref> Þegar Borísov baðst lausnar eftir ósigur GERB í þingkosningum í apríl árið 2021 veitti Radev þremur aðilum stjórnarmyndunarumboð hverjum á fætur öðrum en þeim mistókst öllum að mynda stjórn. Þetta leiddi til þess að þing var rofið á ný og aftur gengið til kosninga þann 11. júlí 2021 og Radev skipaði [[Stefan Janev]] forsætisráðherra starfsstjórnar í millitíðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie : Le secrétaire à la Défense nommé Premier ministre par intérim |url=https://www.latribune.fr/depeches/reuters/KBN2CS17A/bulgarie-le-secretaire-a-la-defense-nomme-premier-ministre-par-interim.html |mánuður=11. maí|ár=2021|vefsíða=latribune.fr|útgefandi=''La Tribune''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Ekki tókst að leysa úr stjórnarkreppunni eftir kosningarnar í júlí og því varð Radev að rjúfa þing og kalla til þriðju kosninganna á einu ári þann 14. nóvember 2021.<ref>{{Vefheimild|titill=Boðar til þriðju þingkosninganna á árinu|url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/12/bodar-til-thridju-thingkosninganna-a-arinu|mánuður=12. september|ár=2021|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Radev bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum ársins 2021, en fyrri umferð þeirra fór fram samhliða þriðju þingkosningum ársins. Helsti keppinautur hans í kosningunum var [[Anastas Gerdzjíkov]], sem naut stuðnings GERB.<ref>[https://bnr.bg/horizont/post/101535254/iniciativniat-komitet-koito-rumen-radev-i-iotova-e-registriran-v-cik Инициативният комитет, който Румен Радев и Йотова, е регистриран в ЦИК]</ref> Radev vann í annarri umferð kosninganna með 66,7 prósentum atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgaria's Rumen Radev wins presidential re-election: Exit polls|url=https://www.euronews.com/2021/11/21/bulgarians-vote-in-an-election-that-will-determine-the-new-president|mánuður=22. nóvember|ár=2021|=''[[Euronews]]''|mánuðurskoðað=23. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Philip Andrew Churm}}</ref> Radev tilkynnti að hann hygðist segja af sér 19. janúar árið 2026 og sagði nauðsynlegt að Búlgarar berðust saman gegn spillingu.<ref>{{Cite web |url=https://offnews.bg/politika/na-zhivo-radev-podade-ostavka-kato-prezident-otiva-video-859428.html|title= На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео)|access-date=2026-01-19|language=bg |website=offnews.bg|date=19 January 2026}}</ref> Stjórnlagadómstóll Búlgaríu samþykkti afsögn hans þann 23. janúar.<ref>{{Cite web |url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/22146502|title= Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова |access-date=2026-01-23|language=bg |website=24Chasa.bg|date=23 January 2026}}</ref> Eftir afsögn sína stofnaði Radev sitt eigið stjórnmálaafl, [[Framsóknarflokkur Búlgaríu|Framsóknarflokk Búlgaríu]], og leiddi það í þingkosningum sem haldnar voru 19. apríl 2026. Bandalag Radevs vann afgerandi sigur í þingkosningunum, hlaut um 40% atkvæða og hreinan meirihluta þingsæta.<ref>{{Vefheimild|titill=Flokkabandalag fyrrverandi forseta hlýtur meirihluta þingsæta samkvæmt útgönguspám|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-19-flokkabandalag-fyrrverandi-forseta-hlytur-meirihluta-thingsaeta-samkvaemt-utgonguspam-473197|dags= 19. apríl 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Banda­maður Rússa vann stór­sigur í Búlgaríu|url=https://www.visir.is/g/20262871547d/banda-madur-russa-vann-stor-sigur-i-bulgariu|dags= 20. apríl 2026 |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Búlgaríu| frá=22. janúar 2017| til=23. janúar 2026| fyrir=[[Rosen Plevnelíev]]| eftir=[[Ílíjana Jotova]]| }} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Búlgaríu| frá=8. maí 2026| til=| fyrir=[[Andrej Gjúrov]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Búlgaríu}} {{DEFAULTSORT:Radev, Rumen}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsetar Búlgaríu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Búlgaríu]] lqytfr5gxrzu628cmj2u7mnulen58lh 1962663 1962648 2026-05-09T15:13:58Z Boja02 59499 /* */ 1962663 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Rúmen Radev | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Румен Радев}} | mynd = Official portrait of Rumen Radev (2026).jpg | titill= Forsætisráðherra Búlgaríu | stjórnartíð_start = 8. maí 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Andrej Gjúrov]] | forseti = [[Ílíjana Jotova]] | titill2= Forseti Búlgaríu | stjórnartíð_start2 = 22. janúar 2017 | stjórnartíð_end2 = 23. janúar 2026 | forveri2 = [[Rosen Plevnelíev]] | eftirmaður2 = [[Ílíjana Jotova]] | forsætisráðherra2 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Sjá lista''}}|[[Bojko Borísov]]<br>[[Ognjan Gerdzjíkov]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Bojko Borísov]]<br>[[Stefan Janev]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Kíríl Petkov]]<br>[[Galab Donev]]<br>[[Níkolaj Denkov]]<br>[[Dímítar Glavtsjev]]<br>[[Rosen Zjeljazkov]]}} | vara_forseti2 = [[Ílíjana Jotova]] | myndatexti1 = Rúmen Radev árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|6|18}} | fæðingarstaður = [[Dímítrovgrad]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgarskur]] | maki = {{gifting|Ginka Radeva​|1996|2014|orsök=skildu}}<br>{{gifting|Desislava Radeva|2016}} | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkur Búlgaríu]] (2026–)<br>Óflokksbundinn (1990–2026)<br>[[Kommúnistaflokkur Búlgaríu]] (1980–1990) | börn = 2 | háskóli =Búlgarski flugherskólinn<br>Rakovski-hernaðarháskólinn }} '''Rúmen Georgíev Radev''' ([[búlgarska]]: Румен Георгиев Радев; f. 18. júní 1963) er [[Búlgaría|búlgarskur]] herforingi og stjórnmálamaður sem hefur verið forsætisráðherra Búlgaríu frá árinu 2026. Hann var áður [[forseti Búlgaríu]] frá árinu 2017 til ársins 2026. Sem forseti átti Radev oft í deilum við ríkisstjórn Búlgaríu, sér í lagi í stjórnartíð [[Bojko Borísov]] forsætisráðherra. Radev sagði af sér sem forseti í janúar 2026 og bauð sig fram fyrir nýjan stjórnmálaflokk í þingkosningum í apríl sama ár. Flokkur Radevs vann stórsigur og hann var því kjörinn forsætisráðherra nýrrar ríkisstjórnar. ==Æviágrip== Rúmen Radev var hermaður í búlgarska flughernum frá 1987 til 2016. Hann var orrustuflugmaður og náði tign majór-hershöfðingja. Hann stýrði búlgarska flughernum frá 2014 til 2016.<ref>{{Vefheimild|höfundur=David Cenciotti|titill=Major General Rumen Radev, who was the Bulgarian Air Force Commander until August 1, 2016, has been elected President of Bulgaria.|url=https://theaviationist.com/2016/11/13/the-president-elect-of-bulgaria-is-a-former-mig-29-fulcrum-pilot/|mánuður=10. nóvember|ár=2016|vefsíða=theaviationist.com|útgefandi=''The Aviationist''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev bauð sig fram til forseta Búlgaríu með stuðningi búlgarska [[Sósíalistaflokkurinn (Búlgaría)|Sósíalistaflokksins]] í forsetakosningum landsins árið 2016. Hann lenti í fyrsta sæti með 25,4 % atkvæða í fyrri umferð kosninganna, á undan helsta keppinauti sínum, þingforsetanum [[Tsetska Tsatsjeva|Tsetsku Tsatsjeva]], sem naut stuðnings [[GERB]]-flokksins, sitjandi stjórnarflokks landsins.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/07/97001-20161107FILWWW00017-bulgarie-le-socialiste-radev-en-tete-au-1er-tour.php Bulgarie: le socialiste Radev en tête au 1er tour], ''[[Le Figaro]]'', 7. nóvember 2016.</ref> Radev vann sigur í annarri umferð kosninganna með 59,4 % atkvæðanna á móti 36,2 % atkvæðum Tsatsjeva og 4,5 % auðum atkvæðum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Patrick Edery|titill=Après Trump, Poutine s’offre un nouvel ami : « Radev le général rouge »|útgefandi=''[[La Croix]]''|mánuður=15. nóvember|ár=2016|url=https://www.la-croix.com/Debats/Forum-et-debats/Apres-Trump-Poutine-soffre-nouvel-Radev-general-rouge-Patrick-Edery-2016-11-15-1200803231}}</ref><ref>[https://www.lefigaro.fr/international/2016/11/14/01003-20161114ARTFIG00176-un-nouveau-president-russophile-a-la-tete-de-la-bulgarie.php Un nouveau président russophile à la tête de la Bulgarie], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev sór embættiseið þann 19. janúar 2017 og tók við embættinu þremur dögum síðar.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Bulgarie : le président Roumen Radev a prêté serment|útgefandi=Euronews|ár=2017|mánuður=19. janúar|url=http://fr.euronews.com/2017/01/19/bulgarie-le-president-roumen-radev-a-prete-serment|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref><ref>{{Vefheimild|tungumál=en|titill=New Bulgaria president pledges post to continuity, democracy|útgefandi=[[Fox News]]|ár=2017|mánuður=22. janúar|url=https://www.foxnews.com/world/2017/01/22/new-bulgaria-president-pledges-post-to-continuity-democracy.html|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Kjör Radevs til forseta leiddi til þess að forsætisráðherrann [[Bojko Borísov]] úr GERB-flokknum, sem hafði stutt mótframbjóðanda hans í kosningunum, bauð Radev afsögn sína.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/14/97001-20161114FILWWW00071-demission-du-premier-ministre-bulgare.php Démission du premier ministre bulgare], ''[[Le Figaro]]'', 14. nóvember 2016.</ref> Radev útnefndi því [[Ognjan Gerdzjíkov]] forsætisráðherra starfsstjórnar fram að þingkosningum í mars 2017.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie: Les législatives anticipées fixées au 26 mars|url=https://www.lalibre.be/actu/international/bulgarie-les-legislatives-anticipees-fixees-au-26-mars-5887ac78cd70e747fb54564d|útgefandi=''[[La Libre Belgique]]''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Þær kosningar enduðu með sigri mið-hægriflokka og því sneri Borísov aftur á forsætisráðherrastól.<ref>{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Des nationalistes dans le nouveau gouvernement bulgare|útgefandi=RFI|ár=2017|mánuður=5. apríl|url=https://www.rfi.fr/europe/20170504-bulgarie-nationalistes-font-leur-entree-gouvernement|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Radev átti í deilum við Borísov frá upphafi forsetatíðar sinnar. Hann gagnrýndi hann meðal annars fyrir að leyfa spillingu að blómstra í Búlgaríu, fyrir „glannalegar forystuaðferðir“ hans og fyrir að reyna að kæfa stjórnarandstöðuna. Vegna deilna þeirra beitti Radev margoft [[neitunarvald]]i sínu gegn lagafrumvörpum Borísovs og GERB-flokksins, alls nítján sinnum á fyrstu tveimur og hálfu ári forsetatíðar sinnar.<ref>{{Cite web|url=https://epicenter.bg/article/Radev-za-Borisov-/182667/2/0|title=Радев с тежка критика към Борисов: Безконтролният му стил на управление генерира огромна корупция|last=Епицентър|website=epicenter.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/prezidentyt-sreshtu-subsidiia-ot-1-lv.glas-borisov-mu-otgovori-6096498|title=Радев за субсидия 1 лев на глас: Задушава опозицията|website=Vesti.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/bg/%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%BA%D0%B2%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0/a-47210808|title=Две години Радев: какво разбрахме за президента|website=www.dw.com|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dnevnik.bg/politika/2019/08/09/3948299_prezidentut_radev_se_ochertava_rekordyor_po_nalagane/|title=Президентът Радев се очертава рекордьор по налагане на вето|website=www.dnevnik.bg|language=bg|access-date=2019-10-20}}</ref> Á móti sakaði Borísov Radev um að vinna skemmdarverk á starfsemi ríkisstjórnarinnar og um að vera Sósíalistaflokknum vilhallur á kosningatímabilum.<ref>{{Cite web|url=https://news.bg/politics/borisov-se-vazmuti-vsyako-izkazvane-na-radev-e-protiv-upravlenieto.html|title=Борисов се възмути: Всяко изказване на Радев е против управлението|last=news.bg|date=2019-05-09|website=News.bg|language=bg|access-date=2019-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.webcafe.bg/newscafe/politika/id_1562940051_Borisov_Radev_opita_da_napravi_predizboren_podarak_na_BSP|title=Борисов: Радев опита да направи предизборен подарък на БСП {{!}} webcafe.bg|website=www.webcafe.bg|access-date=2019-08-21}}</ref> Í júlí 2020 lét ákæruvaldið gera húsleit hjá embætti forsetans og setti nokkra ráðgjafa Radevs í varðhald. Víða var litið á þetta sem valdníðslu og pólitíska aðför Borísovs gegn Radev og atvikið leiddi til [[Mótmælin í Búlgaríu 2020|fjöldamótmæla gegn ríkisstjórninni]]. Radev studdi mótmælin opinberlega og kallaði eftir afsögn Borísovs og stjórnar hans, sem hann kallaði „mafíu“.<ref>{{Cite web|date=2020-07-11|title=Bulgaria: PM Borissov and government urged to resign by president|url=https://www.euronews.com/2020/07/11/bulgaria-president-calls-for-borissov-and-government-to-resign-amid-anti-corruption-protes|access-date=2020-07-23|website=euronews|language=en}}</ref> Þegar Borísov baðst lausnar eftir ósigur GERB í þingkosningum í apríl árið 2021 veitti Radev þremur aðilum stjórnarmyndunarumboð hverjum á fætur öðrum en þeim mistókst öllum að mynda stjórn. Þetta leiddi til þess að þing var rofið á ný og aftur gengið til kosninga þann 11. júlí 2021 og Radev skipaði [[Stefan Janev]] forsætisráðherra starfsstjórnar í millitíðinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgarie : Le secrétaire à la Défense nommé Premier ministre par intérim |url=https://www.latribune.fr/depeches/reuters/KBN2CS17A/bulgarie-le-secretaire-a-la-defense-nomme-premier-ministre-par-interim.html |mánuður=11. maí|ár=2021|vefsíða=latribune.fr|útgefandi=''La Tribune''|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021}}</ref> Ekki tókst að leysa úr stjórnarkreppunni eftir kosningarnar í júlí og því varð Radev að rjúfa þing og kalla til þriðju kosninganna á einu ári þann 14. nóvember 2021.<ref>{{Vefheimild|titill=Boðar til þriðju þingkosninganna á árinu|url=https://www.ruv.is/frett/2021/09/12/bodar-til-thridju-thingkosninganna-a-arinu|mánuður=12. september|ár=2021|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=16. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Radev bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum ársins 2021, en fyrri umferð þeirra fór fram samhliða þriðju þingkosningum ársins. Helsti keppinautur hans í kosningunum var [[Anastas Gerdzjíkov]], sem naut stuðnings GERB.<ref>[https://bnr.bg/horizont/post/101535254/iniciativniat-komitet-koito-rumen-radev-i-iotova-e-registriran-v-cik Инициативният комитет, който Румен Радев и Йотова, е регистриран в ЦИК]</ref> Radev vann í annarri umferð kosninganna með 66,7 prósentum atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Bulgaria's Rumen Radev wins presidential re-election: Exit polls|url=https://www.euronews.com/2021/11/21/bulgarians-vote-in-an-election-that-will-determine-the-new-president|mánuður=22. nóvember|ár=2021|=''[[Euronews]]''|mánuðurskoðað=23. nóvember|árskoðað=2021|höfundur=Philip Andrew Churm}}</ref> Radev tilkynnti að hann hygðist segja af sér 19. janúar árið 2026 og sagði nauðsynlegt að Búlgarar berðust saman gegn spillingu.<ref>{{Cite web |url=https://offnews.bg/politika/na-zhivo-radev-podade-ostavka-kato-prezident-otiva-video-859428.html|title= На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео)|access-date=2026-01-19|language=bg |website=offnews.bg|date=19 January 2026}}</ref> Stjórnlagadómstóll Búlgaríu samþykkti afsögn hans þann 23. janúar.<ref>{{Cite web |url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/22146502|title= Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова |access-date=2026-01-23|language=bg |website=24Chasa.bg|date=23 January 2026}}</ref> Eftir afsögn sína stofnaði Radev sitt eigið stjórnmálaafl, [[Framsóknarflokkur Búlgaríu|Framsóknarflokk Búlgaríu]], og leiddi það í þingkosningum sem haldnar voru 19. apríl 2026. Bandalag Radevs vann afgerandi sigur í þingkosningunum, hlaut um 40% atkvæða og hreinan meirihluta þingsæta.<ref>{{Vefheimild|titill=Flokkabandalag fyrrverandi forseta hlýtur meirihluta þingsæta samkvæmt útgönguspám|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-19-flokkabandalag-fyrrverandi-forseta-hlytur-meirihluta-thingsaeta-samkvaemt-utgonguspam-473197|dags= 19. apríl 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Banda­maður Rússa vann stór­sigur í Búlgaríu|url=https://www.visir.is/g/20262871547d/banda-madur-russa-vann-stor-sigur-i-bulgariu|dags= 20. apríl 2026 |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|skoðað=20. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Búlgaríu| frá=22. janúar 2017| til=23. janúar 2026| fyrir=[[Rosen Plevnelíev]]| eftir=[[Ílíjana Jotova]]| }} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Búlgaríu| frá=8. maí 2026| til=| fyrir=[[Andrej Gjúrov]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Búlgaríu}} {{DEFAULTSORT:Radev, Rumen}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsetar Búlgaríu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Búlgaríu]] mq2r6ttvunvimz5ui6z0jizo9mocm4a 0 166471 1962661 1904778 2026-05-09T14:07:24Z ~2026-28029-94 116291 það vantaði inn eina kvikmynd sem Eyrún skrifaði handrit að, ég bætti henni inn 1962661 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Eyrún Ósk Jónsdóttir | búseta = | mynd = | myndastærð = | myndatexti = {{}} | fæðingardagur = [[21. september]] [[1981]] | fæðingarstaður = | dauðadagur = | dauðastaður = [[]], [[]] | orsök_dauða = | verðlaun = | þekkt_fyrir = | stjórnmálaflokkur = | starf = Skáld<br>Rithöfundur<br>Leikstjóri<br>Leikari<br>Kennari | trú = | maki = | börn = 1 | foreldrar = | undirskrift = }} '''Eyrún Ósk Jónsdóttir''' (f. 21. september 1981) er íslenskt [[skáld]], [[rithöfundur]], [[leikstjóri]].<ref>https://www.skald.is/product-page/eyr%C3%BAn-%C3%B3sk-j%C3%B3nsd%C3%B3ttir</ref> Eyrún útskrifaðist með BA-gráðu í evrópskri leiklist og handritagerð frá Rose Bruford-háskóla (''Rose Bruford College'') í London á Englandi árið 2005. Árið 2007 lauk hún meistaragráðu í fjölmiðlun og þróunarfræðum frá [[Winchester-háskóli|Winchester-háskóla]] (''Winchester University'') á Englandi. Árið 2016 fékk Eyrún [[Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar]] fyrir ljóðabókina ''Góðfúslegt leyfi til sígarettukaupa''.<ref>https://reykjavik.is/frettir/bokmenntaverdlaun-tomasar-gudmundssonar-2016</ref> Árið 2011 kom út kvikmyndin eftir samnefndri bók Eyrúnar og [[Helgi Sverrisson|Helga Sverrissonar]] en þau leikstýrðu myndinni í sameiningu.<ref>https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1361211/</ref> == Ritaskrá og önnur verk == {| cellspacing="10" | |- | === Ljóðabækur === * 1997 - Gjöf * 1999 - Til vina minna * 2016 - Góðfúslegt leyfi til sígarettukaupa * 2018 - Í huganum ráðgeri morð * 2019 - Mamma, má ég segja þér? * 2020 - Guðrúnarkviða (ljóðsaga) * 2021 - Í svartnættinu miðju skín ljós (ljóðaviðtöl) * 2022 - Tvítaktur * 2022 - Stórsæ stjarnfræðileg fyrirbæri === Skáldsögur === * 2010 - L7: Hrafnar, sóleyjar og myrra * 2013 - Lórelei * 2014 - L7: söngur snáksins * 2017 - Ferðin til Mars * 2017 - Skrímslin í Hraunlandi | | | valign="top" | === Leikrit === * 2004 - Beauty * 2005 - Fear * 2007 - Superhero * 2013 - Ferðin til himna * 2013 - Hættur * 2013 - Doría (einleikur) * 2015 - Bergnumin * 2016 - Leikkonan og fíflið * 2019 - Requiem * 2021 - Trúðamatarboð * 2021 - Einmana * 2023 - Rúsína prinsessa vill tunglið === Kvikmyndir === * 2008 - Ósynd (stuttmynd) * 2011 - Hrafnar, sóleyjar og myrra |} == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * {{imdb nafn|4248680}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1981]] [[Flokkur:Íslenskir kvenrithöfundar]] kijlp5807peu3z0ay3kckkv95ye0lhs 0 174732 1962660 1923589 2026-05-09T13:52:36Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Logo_de_Enron.svg fyrir [[Mynd:Logo_of_Enron_Corporation_(1997).svg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]]). 1962660 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki| nafn=Enron Corporation|merki=Logo of Enron Corporation (1997).svg| gerð=[[Hlutafélag]]| stofnað=[[1985]] ({{USA}}[[Omaha]], [[Nebraska]])| örlög=Gjaldþrota| stofnandi=Kenneth Lay| staðsetning=[[Houston]], [[Texas]]| starfsemi=Hrávörumiðlun og orkusala| starfsfólk=20.000 (árið 2000)}} '''Enron Corporation''' var [[Bandaríkin|bandarískt]] orku-, hrávöru- og þjónustufyrirtæki með aðsetur í [[Houston]], [[Texas]]. Það var stofnað af [[Kenneth Lay]] árið 1985 við samruna fyrirtækjanna Lay's Houston Natural Gas og InterNorth, tveggja tiltölulega lítilla [[Raforka|raforku]]<nowiki/>- og gassölufyrirtækja. Fyrir [[gjaldþrot]] fyrirtækisins þann 2. desember [[2001]] störfuðu um 20.000 manns hjá Enron, sem var m.a stórtækt á sviði raforku- og jarðgassölu, fjarskipta og hrávörumiðlunar.<ref>{{Cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/e/enron.asp|title=What Was Enron? What Happened and Who Was Responsible|website=Investopedia|language=en|access-date=2023-05-14}}</ref> == Enron-hneykslið== Í lok árs 2001 kom í ljós að stjórnendur Enron höfðu stundað stórfelld bókhaldssvik í þeim tilgangi að blása upp hlutabréfaverð fyrirtækisins. Fyrirtækið fór að lokum fram á gjaldþrotaskipti, sem leiddi til þess að þúsundir starfa töpuðust ásamt því að fjöldi fjárfesta tapaði milljörðum dollara. Bókhaldssvikin voru með þeim stærstu í sögunni og hafa í seinni tíð verið nefnd Enron-hneykslið, en þau voru sögð hafa verið stofnanavædd, kerfisbundin og vel skipulögð.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/event/Enron-scandal|title=Enron scandal {{!}} Summary, Explained, History, & Facts {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-05-14}}</ref> == Tilvísanir == <references/> {{s|1985}} [[Flokkur:Lagt niður 2001]] [[Flokkur:Bandarísk fyrirtæki]] 1v2k9m9h3lt4ziqt64g8pyz3l62sjbx 0 179253 1962653 1962624 2026-05-09T12:37:21Z TKSnaevarr 53243 1962653 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Tamás Sulyok | mynd = Sulyok Tamás hivatalos portréja.jpg | myndatexti1 = Tamás Sulyok árið 2024. | titill= Forseti Ungverjalands | stjórnartíð_start = [[5. mars]] [[2024]] | stjórnartíð_end = | forsætisráðherra = [[Viktor Orbán]]<br>[[Péter Magyar]] | forveri = [[Katalin Novák]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1956|3|24}} | fæðingarstaður = [[Kiskunfélegyháza]], [[Ungverjaland]]i | starf = Lögmaður | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundinn | maki = Zsuzsanna Nagy | börn = 2 | háskóli = [[Háskólinn í Szeged]] }} '''Tamás Sulyok''' (f. 24. mars 1956) er [[Ungverjaland|ungverskur]] lögmaður sem hefur verið [[forseti Ungverjalands]] frá árinu 2024. Hann var forseti stjórnlagadómstóls Ungverjalands frá 2016 til 2024. Hann var frambjóðandi stjórnarflokksins [[Fidesz]] í forsetakosningum Ungverjalands árið 2024.<ref>{{Cite web |date=2024-02-22 |title=Sulyok Tamás, az Alkotmánybíróság elnöke a Fidesz-KDNP államfőjelöltje |url=https://telex.hu/belfold/2024/02/22/fidesz-kdnp-frakcioules-balatonalmadi-sajtotajekoztato-kocsis-mate-simicsko-istvan |access-date=2024-02-23 |website=telex|last=Presinszky|first=Judit |language=hu}}</ref> ==Æviágrip== Sulyok var útnefndur dómari við stjórnlagadómstól Ungverjalands árið 2014 og varð forseti hans árið 2016. Á embættistíð sinni gaf hann út ýmsa umdeilda dóma, meðal annars um réttindi kennara til að fara í verkfall.<ref name="aljazeera">{{Cite web |date=2024-02-26 |title=Hungary parliament elects new president following scandal |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hungary-parliament-elects-new-president-following-scandal |access-date=2024-02-27 |website=Al Jazeera|language=en}}</ref> Í febrúar 2024 tilnefndi stjórnarflokkur Ungverjalands, [[Fidesz]], Sulyok forsetaframbjóðanda sinn eftir að [[Katalin Novák]] forseti sagði af sér í kjölfar hneykslismáls í tengslum við náðun hennar á samverkamanni í kynferðisofbeldismáli. Tilnefning hans var staðfest eftir atkvæðagreiðslu (með 134 atkvæðum gegn fimm)<ref name="ap">{{Cite web |date=2024-02-27 |title=Hungarian parliament elects new president after predecessor resigned in scandal |url=https://apnews.com/article/hungary-new-president-after-scandal-resignation-953112b633418f283733f1b48f799598 |access-date=2024-02-27 |website=Associated Press|first=Justin|last=Spike |language=en}}</ref> á ungverska þinginu þann 26. febrúar með stuðningi Fidesz og samstarfsflokks þess, [[Kereszténydemokrata Néppárt|Kristilega lýðræðisflokksins]]. Hann sór embættiseið í kjölfarið, þrátt fyrir að taka ekki við forsetaembættinu fyrr en 5. mars. Stjórnarandstöðuflokkar gagnrýndu útnefningu hans og bentu á að Sulyok hefði litla reynslu í stjórnmálum. Þeir héldu mótmælafund í [[Búdapest]] þann 25. febrúar og kröfðust beinna forsetakosninga.<ref name="aljazeera"/> Í innsetningarræðu sinni lýsti Sulyok yfir vilja til að fylgja lögum samkvæmt orðanna hljóðan og forðast að taka þátt í ungversku stjórnmálalífi. Hann fordæmdi jafnframt refsiaðgerðir sem [[Evrópusambandið]] hefur lagt á Ungverjaland vegna áhyggja af brotum gegn reglum [[Réttarríki|réttarríkisins]] og lýðræðislegrar stjórnar í landinu. „Rétt skilgreining á réttarríkinu er að glatast, og hefur breyst úr hugsjón í skurðgoðadýrkun í Evrópu nútímans vegna hreinnar pólitískrar nytjastefnu,“ sagði hann og lagði áherslu á að aðildarríki ESB ættu að viðhalda lagalegu fullveldi sínu.<ref name="ap"/> Fyrsta embættisverk Sulyok eftir að hann varð forseti var að undirrita lög sem samþykktu inngöngu [[Svíþjóð]]ar í [[Atlantshafsbandalagið]] þann 5. mars.<ref>{{Cite web |date=5 March 2024 |title=Hungary’s president formally signs the approval of Sweden’s NATO bid, removing last obstacle |url=https://apnews.com/article/hungary-sweden-nato-c63a4cce7046c376838b8410e6dd5e7b |access-date=5 March 2024 |website=Al Jazeera|language=en}}</ref> Eftir að [[Péter Magyar]] og [[Tisza-flokkurinn]] unnu afgerandi sigur í þingkosningum Ungverjalands árið 2024 hvatti Magyar Sulyok til að segja af sér og gaf í skyn að Sulyok yrði annars þvingaður úr embætti.<ref>{{Vefheimild|titill= Svikarar við þjóðina verði dregnir til á­byrgðar|url=https://www.visir.is/g/20262868767d/svikarar-vid-thjodina-verdi-dregnir-til-a-byrgdar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Ungverjalands| frá=[[5. mars]] [[2024]]| til=| fyrir=[[Katalin Novák]]| eftir=Enn í embætti| }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Sulyok, Tamás}} {{f|1956}} [[Flokkur:Forsetar Ungverjalands]] [[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]] dy5isj8b71e2paxi87w9mls4wcv571w 0 179334 1962662 1962080 2026-05-09T14:51:12Z Bjarki S 9 /* Höfuðborgarsvæðið */ 1962662 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== ===[[Suðurnesjabær]]=== ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== ===[[Grindavík]]=== ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== ===[[Grundarfjarðarbær]]=== ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== ===[[Dalabyggð]]=== ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== ===[[Vesturbyggð]]=== ===[[Bolungarvík]]=== ===[[Strandabyggð]]=== ===[[Reykhólahreppur]]=== ===[[Súðavíkurhreppur]]=== ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem mun ekki úrskurða í málinu fyrir sveitarstjórnarkosningar. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] l2r4xpdy3ti8nwbr2cbhjtfr3dhd8ht 1962686 1962662 2026-05-10T08:56:54Z Bjarki S 9 /* Suðurnes */ 1962686 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== ===[[Grundarfjarðarbær]]=== ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== ===[[Dalabyggð]]=== ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== ===[[Vesturbyggð]]=== ===[[Bolungarvík]]=== ===[[Strandabyggð]]=== ===[[Reykhólahreppur]]=== ===[[Súðavíkurhreppur]]=== ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem mun ekki úrskurða í málinu fyrir sveitarstjórnarkosningar. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] cjlibx7vd2qu49xioixtf2ymoqqzqy6 1962687 1962686 2026-05-10T09:20:47Z Bjarki S 9 1962687 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Sitjandi<br>fulltrúar |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== ===[[Grundarfjarðarbær]]=== ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== ===[[Dalabyggð]]=== ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== ===[[Vesturbyggð]]=== ===[[Bolungarvík]]=== ===[[Strandabyggð]]=== ===[[Reykhólahreppur]]=== ===[[Súðavíkurhreppur]]=== ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem mun ekki úrskurða í málinu fyrir sveitarstjórnarkosningar. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] tvcpzdfe4q8wsm1fhtrywjho3e5w011 0 185964 1962681 1911793 2026-05-10T00:03:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1962681 wikitext text/x-wiki '''Árni Kolbeinsson''' (1947) er íslenskur [[lögfræðingur]] og fyrrum hæstaréttardómari. Árni er fæddur í Reykjavík, þann 17. júlí þann 1947. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967 og embættisprófi frá lagadeild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 1973. Árni var skipaður dómari við hæstarétt 2000 en lét af störfum árið 2014.<ref>{{Cite web|url=https://www.haestirettur.is/um-haestarett/fyrrverandi-domarar/|title=Fyrrverandi dómarar|website=www.haestirettur.is|access-date=2025-04-14}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Dómarar við Hæstarétt Íslands]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] bir1n065hygjnw5twxex1c1696pkfh7 0 190667 1962649 1962504 2026-05-09T12:17:55Z TKSnaevarr 53243 1962649 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Péter Magyar | mynd = Peter-Magyar-portrait-2026.jpg | myndatexti1 = Péter Magyar árið 2026. | titill= Forsætisráðherra Búlgaríu | stjórnartíð_start = 9. maí 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Viktor Orbán]] | forseti = [[Tamás Sulyok]] | fæðingarnafn = Magyar Péter | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1981|3|16}} | fæðingarstaður = [[Búdapest]], [[Ungverjaland]]i | þjóðerni = [[Ungverjaland|Ungverskur]] | háskóli = {{ill|Kaþólski Pázmány Péter-háskólinn|en|Pázmány Péter Catholic University}} | starf = {{hlist|Stjórnmálamaður|erindreki|lögmaður}} | maki = {{gifting|{{ill|Judit Varga|en|Judit Varga (politician)}}|2006|2023|orsök=skildu}} | börn = 3 | stjórnmálaflokkur = [[Tisza-flokkurinn]] (2024–)<br>[[Fidesz]] (2002–2024) | undirskrift = Péter Magyar signature.svg }} '''Péter Magyar''' (f. 16. mars 1981) er [[Ungverjaland|ungverskur]] stjórnmálamaður, núverandi forsætisráðherra Ungverjalands og leiðtogi stjórnmálaflokksins [[Tisza-flokkurinn|Tisza]]. Magyar varð forsætisráðherra Ungverjalands í kjölfar stórsigurs Tisza í þingkosningum landsins í apríl 2026. ==Æviágrip== Magyar er fyrrverandi meðlimur í íhaldsflokknum [[Fidesz]], stjórnmálaflokki ungverska forsætisráðherrans [[Viktor Orbán|Viktors Orbán]]. Hann gekk í flokkinn árið 2002, þegar hann var 21 árs, og sagðist á þeim tíma dást að Orbán og [[Frjálslynt lýðræði|frjálslyndum lýðræðissinnum]] sem hefðu barist gegn [[Kommúnismi|kommúnistastjórn]] Ungverjalands á tíma [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]]. Í stjórnartíð [[Ungverski sósíalistaflokkurinn|Ungverska sósíalistaflokksins]] á fyrsta áratugi 20. aldar vann Magyar meðal annars ókeypis sem lögmaður við að verja stjórnarandstæðinga sem höfðu verið handteknir í mótmælum gegn ríkisstjórninni.<ref name=vísirkk>{{Vefheimild|titill=Innan­búðar­maðurinn sem lagði Or­bán|url=https://www.visir.is/g/20262868292d/innan-budar-madurinn-sem-lagdi-or-ban|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=13. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson|skoðað=13. apríl 2026}}</ref> Eiginkona Magyar frá 2006 til 2023, {{ill|Judit Varga|en|Judit Varga (politician)}}, er einnig stjórnmálakona innan Fidesz. Þau fluttu saman til Brussel árið 2009 þar sem Varga vann sem aðstoðarkona ungversks [[Evrópuþingið|Evrópuþingmanns]]. Magyar sá á þeim tíma um þrjú börn þeirra en var síðar ráðinn til starfa hjá fastanefnd Ungverjalands hjá [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Judit Varga var skipuð dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Viktors Orbán árið 2019 og talið er að Magyar hafi gramist að hann hafi ekki hlotið álíka frama innan Fidesz-flokksins. Hjónin skildu árið 2023 og Magyar vísaði meðal annars til pólitísks ágreinings milli þeirra sem ástæðu.<ref name=vísirkk/> Ári eftir að þau skildu varð Varga að segja af sér vegna hneykslismáls. Málið snerist um staðfestingu Varga á [[náðun]] yfir manni sem hafði hlotið dóm fyrir að þrýsta á börn sem höfðu orðið fyrir kynferðisofbeldi á ríkisreknu barnaheimili að draga ásakanir sínar til baka. [[Katalin Novák]], forseti Ungverjalands, sagði einnig af sér fyrir að hafa náðað manninn.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Ungverjalands segir af sér|url=https://samstodin.is/2024/02/forseti-ungverjalands-segir-af-ser/|útgefandi=[[Samstöðin]]|dags=11. febrúar 2024|skoðað=11. febrúar 2024|höfundur=Freyr Rögnvaldsson}}</ref> Eftir afsögn hennar birti Magyar hljóðupptöku af Varga þar sem hún heyrðist tala um að Viktor Orbán hefði haft afskipti af spillingarrannsókn lögreglunnar. Magyar birti færslu á samfélagsmiðlum þar sem hann fordæmdi spillingu í landinu og varð þannig skyndilega þjóðþekktur stjórnmálamaður.<ref name=vísirkk/> Magyar gekk í kjölfarið í [[Tisza-flokkurinn|Tisza-flokkinn]] og stórefldi hann með aðstoð ungverskra athafna- og áhrifamanna með það að markmiði að losa tök Fidesz á stjórnmálalífi Ungverjalands. Flokkurinn hlaut 29,6 prósent atkvæðanna í {{ill|Evrópuþingskosningar 2024|en|2024 European Parliament election|lt=Evrópuþingskosningunum 2024}}, næstmest fylgi á eftir Fidesz, sem tapaði fylgi.<ref name=vísirkk/> Eftir þetta var í auknum mæli litið á Magyar sem trúverðugan keppinaut Orbáns um forsætisráðherrastólinn og Tisza tók afgerandi forystu í skoðanakönnunum í aðdraganda þingkosninga sem haldnar voru 12. apríl 2026.<ref>{{Vefheimild|titill=Kerfissigur Orbans eða ungversk lýðræðisbylting|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-11-kerfissigur-orbans-eda-ungversk-lydraedisbylting-472432|útgefandi=[[RÚV]]|dags=11. apríl 2026|höfundur=Bjarni Pétur Jónsson|skoðað=13. apríl 2026}}</ref> Magyar og Orbán báru hvorn annan þungum sökum í aðdraganda kosninganna, meðal annars um að ganga erinda erlendra ríkja og beita leyniþjónustunni í eigin þágu.<ref>{{Vefheimild|titill=Magyar og Orban skiptast á skotum í aðdraganda kosninga|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-10-magyar-og-orban-skiptast-a-skotum-i-addraganda-kosninga-472384|útgefandi=[[RÚV]]|dags=10. apríl 2026|höfundur=Björn Malmquist|skoðað=13. apríl 2026}}</ref> Tisza vann afgerandi sigur í kosningunum 12. apríl 2026. Viktor Orbán viðurkenndi ósigur á kosninganótt og sagði niðurstöðuna sára en skýra.<ref>{{Vefheimild|titill=Viktor Orbán viðurkennir ósigur|url=https://www.dv.is/pressan/2026/04/12/viktor-orban-jatar-osigur/|útgefandi=[[DV]]|dags=12. apríl 2026|skoðað=13. apríl 2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill= Orbán játar sig sigraðan| url=https://www.visir.is/g/20262868090d/orban-jatar-sig-sigradan|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=11. apríl 2026|skoðað=12. apríl 2026|höfundur=Agnar Már Másson}}</ref> Eftir sigurinn sagði Magyar nýtt tímabil hafið í Ungverjalandi og að landið yrði aftur sterkur bandamaður innan [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]] og [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] undir hans stjórn.<ref>{{Vefheimild|titill=„Verður aftur sterkur bandamaður innan ESB og NATO“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/04/13/verdur_aftur_sterkur_bandamadur_innan_esb_og_nato/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=13. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026}}</ref> Magyar hét því jafnframt að draga þá sem hann sagði hafa arðrænt þjóðina á stjórnarárum Orbáns til ábyrgðar. Hann hvatti ýmsa háttsetta embættismenn til að segja af sér, þar á meðal [[Tamás Sulyok]] forseta.<ref>{{Vefheimild|titill= Svikarar við þjóðina verði dregnir til á­byrgðar|url=https://www.visir.is/g/20262868767d/svikarar-vid-thjodina-verdi-dregnir-til-a-byrgdar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 14. apríl 2026 |skoðað=7. maí 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Magyar var settur í embætti forsætisráðherra þann 9. maí 2026.<ref>{{Vefheimild|titill= Magyar settur í embætti forsætisráðherra í dag|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-09-magyar-settur-i-embaetti-forsaetisradherra-i-dag-474620|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 9. maí 2026 |skoðað= 9. maí 2026 |höfundur=Brynja Dögg Friðriksdóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Ungverjalands| frá= 9. maí 2026| til= | fyrir=[[Viktor Orbán]]| eftir=Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{f|1981}} {{DEFAULTSORT:Magyar, Péter}} [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ungverjalands]] [[Flokkur:Ungverskir lögfræðingar]] oi2ncib6v5uk5i3qnwphdud45h6j24p 0 190713 1962682 1961073 2026-05-10T00:25:07Z TKSnaevarr 53243 1962682 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Cate Blanchett | mynd = Cate Blanchett-63298 (cropped 2).jpg | mynd_texti = Cate Blanchett á [[Kvikmyndahátíðin í Feneyjum|Kvikmyndahátíðinni í Feneyjum]] árið 2024. | fæðingarnafn = Catherine Élise Blanchett | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1969|4|15}} | fæðingarstaður = [[Melbourne]], [[Viktoría (ástralskt fylki)|Viktoríu]], [[Ástralía|Ástralíu]] | þjóðerni = [[Ástralía|Áströlsk]] | ár = 1990– | maki = {{gifting|[[Andrew Upton]]|1997}} | börn = 4 | helstu_hlutverk = <!-- Verðlaun --> | óskarsverðlaun = {{plainlist| * Besta leikkona í aukahlutverki fyrir ''[[Flugkappinn]]'' (2004) * Besta leikkona í aðalhlutverki fyrir ''[[Blue Jasmine]]'' (2013)}} | emmy-verðlaun = | gg-verðlaun = | bafta-verðlaun = }} '''Catherine Élise Blanchett''' (f. 14. maí 1969) er [[Ástralía|ástralskur]] leikari{{efn|Blanchett vill frekar vera kölluð „leikari“ en „leikkona“.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2020/sep/03/cate-blanchett-says-she-would-rather-be-called-an-actor-than-an-actress|title=Cate Blanchett says she would rather be called an actor than an actress|newspaper=[[The Guardian]]|date=2 September 2020|access-date=5 December 2021|archive-date=29 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129172726/https://www.theguardian.com/film/2020/sep/03/cate-blanchett-says-she-would-rather-be-called-an-actor-than-an-actress|url-status=live}}</ref>}} og kvikmyndaframleiðandi. Hún er gjarnan talin meðal bestu leikara sinnar kynslóðar og er þekkt fyrir fjölbreyttan feril sinn í kvikmyndum og á sviði, bæði í sjálfstæðum myndum og stórmyndum. Blanchett hefur unnið fjölda verðlauna, meðal annars tvenn [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], þrenn [[Screen Actors Guild-verðlaunin|Screen Actors Guild-verðlaun]], fern [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] og fern [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], auk þess sem hún hefur verið tilnefnd til þrennra [[Primetime Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]], [[Laurence Olivier-verðlaunin|Laurence Olivier-verðlauna]] og [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlauna]]. Blanchett nam leiklist við [[National Institute of Dramatic Art]] (NIDA), hóf feril sinn í áströlskum leikhúsum árið 1992 og birtist í fyrstu kvikmynd sinni árið 1997. Hún varð fræg á alþjóðavísu eftir að hún lék [[Elísabet 1.|Elísabetu 1. Englandsdrottningu]] í búningadramanu ''[[Elísabet (kvikmynd)|Elísabet]]'' (1998), sem skilaði henni fyrstu tilnefingu hennar til Óskarsverðlauna. Hún vann Óskarsverðlaunin sem besta leikkonan í aukahlutverki fyrir að leika [[Katharine Hepburn]] í ævisögulegu kvikmyndinni ''[[Flugkappinn]]'' (2004) og sem besta leikkonan í aðalhlutverki fyrir hlutverk sitt sem taugaveikluð fyrrum yfirstéttardama í gaman-dramamyndinni ''[[Blue Jasmine]]'' (2013). Blanchett hefur einnig verið tilnefnd til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sín í myndunum ''[[Hugleiðingar um hneyksli]]'' (2006), ''[[I'm Not There]]'' (2007), ''[[Elísabet I - gullöldin]]'' (2007), ''[[Carol (kvikmynd)|Carol]]'' (2015) og ''[[Tár (kvikmynd)|Tár]]'' (2022). Hún er þar með sá ástralski leikari sem hefur fengið flestar Óskarsverðlaunatilnefningar. Meðal tekjuhæstu kvikmynda Blanchett má nefna þríleikina um ''[[Hringadróttinssaga (kvikmyndaröð)|Hringadróttinssögu]]'' (2001–2003) og ''[[Hobbitinn (kvikmyndaröð)|Hobbitann]]'' (2012–2014), ''[[Indiana Jones og konungsríki kristalshauskúpunnar]]'' (2008), ''[[Forvitnileg saga Benjamins Button]]'' (2008), ''[[Öskubuska (kvikmynd frá 2015)|Öskubuska]]'' (2015), ''[[Þór: Ragnarök]]'' (2017), ''[[Ocean's 8]]'' (2018) og ''[[Don't Look Up]]'' (2021). Blanchett hefur birst í rúmlega tuttugu leikritum. Ásamt eiginmanni sínum, [[Andrew Upton]], var hún listrænn stjórnandi [[Sydney Theatre Company|Leikfélagsins í Sydney]] frá 2008 til 2013. Á þessum tíma birtist Blanchett meðal annars í uppsetningum á ''[[Sporvagninn Girnd|Sporvagninum Girnd]]'', ''[[Vanja frændi|Vanja frænda]]'', ''[[Stór og smár|Stórum og smáum]]'' og ''[[Vinnukonurnar|Vinnukonunum]]''. Hún birtist í fyrsta sinn á [[Broadway]] árið 2017 í uppsetningu á ''[[Platonov]]'' og var tilnefnd til [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlauna]] sem besta leikkonan í leikriti fyrir hlutverkið. Hún lék [[Phyllis Schlafly]] í þáttaröðinni ''[[Mrs. America (sjónvarpsþættir)|Mrs. America]]'' (2020) á [[FX on Hulu]] og blaðakonu í ''[[Disclaimer (sjónvarpsþættir)|Disclaimer]]'' (2024) og hlaut tilnefningar til Primetime Emmy-verðlauna sem besta leikkonan í smáþáttaröð eða kvikmynd fyrir bæði hlutverkin. Blanchett hefur hlotið ýmis heiðursverðlaun. Ríkisstjórn Ástralíu sæmdi hana [[Centenary Medal|aldarafmælisorðunni]] árið 2001 og hún var skipuð förunautur [[Ástralíuorðan|Ástralíuorðunnar]] árið 2017.<ref name="AC">{{cite news |url=https://www.smh.com.au/national/queens-birthday-2017-honours-the-full-list-20170609-gwokjh.html |title=Queen's Birthday 2017 Honours: The full list |date=12 June 2017 |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=11 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170614002224/http://www.smh.com.au/national/queens-birthday-2017-honours-the-full-list-20170609-gwokjh.html |archive-date=14 June 2017 |url-status=live }}</ref> Árið 2012 var hún skipuð riddari í [[Ordre des Arts et des Lettres|lista- og bréfaorðunni]] af ríkisstjórn Frakklands. Blanchett var heiðruð af [[Nýlistasafn New York|Nýlistasafni New York]] og hlaut heiðursverðlaun Kvikmyndastofnunar Bretlands árið 2015. Árið 2007 taldi tímaritið ''[[Time]]'' hana meðal 100 áhrifamestu einstaklinga í heimi. Hún var talin meðal hæst launuðu leikkvenna heims árið 2018. Hún hefur einnig hlotið heiðursdoktorsgráður frá [[Háskólinn í Nýju-Suður-Wales|Háskólanum í Nýju-Suður-Wales]], [[Háskólinn í Sydney|Háskólanum í Sydney]] og [[Macquarie-háskóli|Macquarie-háskóla]]. ==Kvikmyndaskrá== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ |- style="background:#ccc; text-align:center;" !scope="col"| Ár !scope="col"| Titill !scope="col"| Hlutverk !scope="col" class="unsortable"| Athugasemdir !scope=col class="unsortable" | {{abbr|Ath.|Athugasemdir}} |- ! scope=row | 1990 | ''[[Kaboria (kvikmynd)|Kaboria]]'' | Bandarísk klappstýra | Egypsk kvikmynd; statisti |style="text-align: center;"| <ref>{{cite web |url=http://www.heraldscotland.com/arts-ents/film/cate-blanchett-on-madness-motherhood-and-working-with-woody-allen.22155506 |work=[[The Herald (Glasgow)|The Herald]] |title=Cate Blanchett on madness, motherhood and working with Woody Allen |date=20 September 2013 |access-date=29 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129021750/http://www.heraldscotland.com/arts-ents/film/cate-blanchett-on-madness-motherhood-and-working-with-woody-allen.22155506 |archive-date=29 January 2015 |url-status=live }}</ref> |- ! scope=row | 1996 | ''[[Parklands]]'' | Rosie |[[Stuttmynd]] |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Parklands (1996)|url=https://www.moviefone.com/movie/parklands/747/main/|publisher=[[Moviefone]]|access-date=19 May 2017|archive-date=7 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407053330/https://www.moviefone.com/movie/parklands/747/main/|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 1997 |''[[Paradísarvegur (kvikmynd frá 1997)|Paradísarvegur]]'' (''Paradise Road'') | {{sort|Macarthy|Susan Macarthy}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Paradise Road (1997) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/paradise_road |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170210214601/https://www.rottentomatoes.com/m/paradise_road/ |archive-date=10 February 2017 }}</ref> |- | ''[[Lán var að hitta Lizzie]]'' (''Thank God He Met Lizzie'') | Lizzie | |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news|title=Review:'Thank God He Met Lizzie' |url=https://variety.com/1997/film/reviews/thank-god-he-met-lizzie-1117341175/ |last=Stratton |first=David |date=6 June 1997 |work=Variety |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230160258/http://variety.com/1997/film/reviews/thank-god-he-met-lizzie-1117341175/ |archive-date=30 December 2016 }}</ref> |- | ''[[Óskar og Lúsinda (kvikmynd)|Óskar og Lúsinda]]'' (''Oscar and Lucinda'') | {{sort|Leplastrier|Lucinda Leplastrier}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Oscar and Lucinda (1997) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/oscar_and_lucinda |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202091706/https://www.rottentomatoes.com/m/oscar_and_lucinda/ |archive-date=2 February 2017 }}</ref> |- ! scope=row | 1998 | ''[[Elísabet (kvikmynd)|Elísabet]]'' (''Elizabeth'') | [[Elísabet 1.]] | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Elizabeth (1998)|url=https://www.rottentomatoes.com/m/1084153_elizabeth|publisher=Rotten Tomatoes|access-date=17 May 2017|archive-date=21 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421090113/https://www.rottentomatoes.com/m/1084153_elizabeth|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="5" scope="row" | 1999 | ''[[Efnilegur eiginmaður]]'' (''An Ideal Husband'') | {{sort|Chiltern|Lafði Gertrude Chiltern}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=AnIdeal Husband (1999) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/1091577_ideal_husband |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706184358/https://www.rottentomatoes.com/m/1091577_ideal_husband |archive-date=6 July 2017 |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Bangers]]'' | Julie-Anne | Stuttmynd; einnig framleiðandi |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Bangers (1999) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/bangers_1999 |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502213148/http://www.rottentomatoes.com/m/bangers_1999 |archive-date=2 May 2016 }}</ref> |- | ''[[Flugdólgar]]'' (''Pushing Tin'') | {{sort|Falzone|Connie Falzone}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Pushing Tin (1999) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/pushing_tin |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212072348/https://www.rottentomatoes.com/m/pushing_tin/ |archive-date=12 December 2016 }}</ref> |- | ''[[Gallokuð augu]]'' (''Eyes Wide Shut'') | Dularfull kona (rödd) | [[Cameo-hlutverk|Ekki nefnd á kreditlista]] |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |title=Cate Blanchett Lent Her 'Warm and Sensual Voice' to Eyes Wide Shut |date=27 June 2019 |url=https://www.vulture.com/2019/06/cate-blanchett-eyes-wide-shut-cameo.html |publisher=Vulture |access-date=27 June 2019 |archive-date=27 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627171343/https://www.vulture.com/2019/06/cate-blanchett-eyes-wide-shut-cameo.html |url-status=live }}</ref> |- | ''[[Hinn snjalli hr. Ripley]]'' (''The Talented Mr. Ripley'') | {{sort|Logue|Meredith Logue}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Talented Mr. Ripley (1999) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/talented_mr_ripley/ |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212074251/https://www.rottentomatoes.com/m/talented_mr_ripley/ |archive-date=12 December 2016 }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2000 | ''[[Hæfileikinn]]'' (''The Gift'') | {{sort|Wilson|Annabelle „Annie“ Wilson}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Gift Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/the-gift |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151202141857/http://www.metacritic.com/movie/the-gift |archive-date=2 December 2015 }}</ref> |- | ''[[Maðurinn sem grét]]'' (''The Man Who Cried'') | Lola | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Man Who Cried (2000) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/man_who_cried/ |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212075836/https://www.rottentomatoes.com/m/man_who_cried/ |archive-date=12 December 2016 }}</ref> |- ! rowspan="4" scope="row" | 2001 | ''[[Skipafréttir (kvikmynd)|Skipafréttir]]'' (''The Shipping News'') | {{sort|Quoyle|Petal Quoyle}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Shipping News Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/the-shipping-news |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161213112508/http://www.metacritic.com/movie/the-shipping-news |archive-date=13 December 2016 }}</ref> |- | ''[[Charlotte Gray (kvikmynd)|Charlotte Gray]]'' | {{sort|Gray|Charlotte Gray}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Charlotte Gray Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/charlotte-gray |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305082616/http://www.metacritic.com/movie/charlotte-gray |archive-date=5 March 2016 }}</ref> |- | ''[[Rænt og ruplað]]'' (''Bandits'') | {{sort|Wheeler|Kate Wheeler}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Bandits Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/bandits |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161002083108/http://www.metacritic.com/movie/bandits |archive-date=2 October 2016 }}</ref> |- | ''[[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]]'' (''The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring'') | rowspan="2"|[[Galadríel]] | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_lord_of_the_rings_the_fellowship_of_the_ring |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161204182350/https://www.rottentomatoes.com/m/the_lord_of_the_rings_the_fellowship_of_the_ring/ |archive-date=4 December 2016 }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2002 | ''[[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]]'' (''The Lord of the Rings: The Two Towers'') | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Lord of the Rings: The Two Towers (2002) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_lord_of_the_rings_the_two_towers |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161204182412/https://www.rottentomatoes.com/m/the_lord_of_the_rings_the_two_towers/ |archive-date=4 December 2016 }}</ref> |- | ''[[Himnaríki (kvikmynd frá 2002)|Himnaríki]]'' (''Heaven'') | Philippa | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Heaven Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/heaven |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130042445/http://www.metacritic.com/movie/heaven |archive-date=30 January 2013 }}</ref> |- ! rowspan="4" scope="row" | 2003 | ''[[Kaffi og vindlingar]]'' (''Coffee and Cigarettes'') | Hún sjálf / Shelly | Blanchett lék tvö hlutverk. |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web|title=Coffee and Cigarettes (2004) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/coffee_and_cigarettes/ |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=30 December 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203161336/https://www.rottentomatoes.com/m/coffee_and_cigarettes |archive-date=3 February 2017 }}</ref> |- | ''[[Veronica Guerin (kvikmynd)|Veronica Guerin]]'' | {{sort|Guerin|[[Veronica Guerin]]}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Veronica Guerin Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/veronica-guerin |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105013004/http://www.metacritic.com/movie/veronica-guerin |archive-date=5 November 2015 }}</ref> |- | ''[[Barnsránið]]'' (''The Missing'') | {{sort|Gilkeson|Magdalena „Maggie“ Gilkeson}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Missing Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/the-missing |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161213114413/http://www.metacritic.com/movie/the-missing |archive-date=13 December 2016 }}</ref> |- | ''[[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]]'' (''The Lord of the Rings: The Return of the King'') | [[Galadríel]] | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Lord of the Rings: The Return of the King (2003) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_lord_of_the_rings_the_return_of_the_king |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212070630/https://www.rottentomatoes.com/m/the_lord_of_the_rings_the_return_of_the_king/ |archive-date=12 December 2016 }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2004 | ''[[Sjávarlífið]]'' (''The Life Aquatic with Steve Zissou'') | {{sort|Winslett|Jane Winslett-Richardson}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Life Aquatic with Steve Zissou Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/the-life-aquatic-with-steve-zissou |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923042409/http://www.metacritic.com/movie/the-life-aquatic-with-steve-zissou |archive-date=23 September 2016 }}</ref> |- | ''[[Flugkappinn]]'' (''The Aviator'') | {{sort|Hepburn|[[Katharine Hepburn]]}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Aviator Movie Review |url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-aviator-2004 |last=Ebert |first=Roger |work=Chicago Sun-Times |date=23 December 2004 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129155408/http://www.rogerebert.com/reviews/the-aviator-2004 |archive-date=29 January 2017 }}</ref> |- ! scope="row" | 2005 | ''[[Smáfiskar]]'' (''Little Fish'') | {{sort|Heart|Tracy Heart}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Clean and Dry, for Now, in Australia's Heroin Capital |url=https://www.nytimes.com/2006/02/24/movies/clean-and-dry-for-now-in-australias-heroin-capital.html |work=The New York Times |first=Stephen |last=Holden |date=24 February 2006 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706072140/http://www.nytimes.com/2006/02/24/movies/clean-and-dry-for-now-in-australias-heroin-capital.html |archive-date=6 July 2017 }}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2006 | ''[[Babel (kvikmynd)|Babel]]'' | {{sort|Jones|Susan Jones}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=''Babel'' – Review |url=http://www.radiotimes.com/film/fktgrw/babel/ |last=Collins |first=Andrew |work=[[Radio Times]] |access-date=17 May 2017 |archive-date=25 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171025132204/http://www.radiotimes.com/film/fktgrw/babel/ |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Góði Þjóðverjinn]]'' (''The Good German'') | {{sort|Brandt|Lena Brandt}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite magazine|title=The Good German |url=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/the-good-german-20061121 |last=Travers |first=Peter |magazine=Rolling Stone |date=21 November 2006 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160511230940/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/the-good-german-20061121 |archive-date=11 May 2016 }}</ref> |- | ''[[Hugleiðingar um hneyksli]]'' (''Notes on a Scandal'') | {{sort|Hart|Sheba Hart}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news|title=Review: 'Notes on a Scandal' |url=https://variety.com/2006/film/awards/notes-on-a-scandal-2-1200511602/ |last=Chang |first=Justin |work=Variety |date=8 December 2006 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702191033/http://variety.com/2006/film/awards/notes-on-a-scandal-2-1200511602/ |archive-date=2 July 2017 }}</ref> |- ! rowspan="4" scope="row" | 2007 | ''[[Hot Fuzz]]'' | Janine | Smáhlutverk, ekki á kreditlista |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news|url=https://filmschoolrejects.com/29-things-we-learned-from-the-hot-fuzz-commentary-9fb58657c408#.vix49byu1|title=29 Things We Learned From the 'Hot Fuzz' Commentary|last=Carr|first=Kevin|date=22 August 2013|newspaper=Film School Rejects|access-date=17 May 2017|archive-date=6 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706182749/https://filmschoolrejects.com/29-things-we-learned-from-the-hot-fuzz-commentary-9fb58657c408/#.vix49byu1|url-status=live}}</ref> |- | ''[[In the Company of Actors]]'' | Hún sjálf | [[Heimildarmynd]] |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=In the Company of Actors (2007) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/in_the_company_of_actors |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706184427/https://www.rottentomatoes.com/m/in_the_company_of_actors |archive-date=6 July 2017 |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Elísabet I - gullöldin]]'' (''Elizabeth: The Golden Age'') | [[Elísabet 1.]] | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071011/REVIEWS/710110302 |title=Reviews: Elizabeth: The Golden Age |first=Roger |last=Ebert |work=Chicago Sun-Times |date=12 October 2007 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930224331/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20071011%2FREVIEWS%2F710110302 |archive-date=30 September 2012 }}</ref> |- | ''[[I'm Not There]]'' | Jude Quinn ([[Bob Dylan]]) | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=I'm Not There Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/im-not-there |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518123115/http://www.metacritic.com/movie/im-not-there |archive-date=18 May 2016 }}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2008 | ''[[Indiana Jones og konungsríki kristalshauskúpunnar]]'' (''Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull'') | {{sort|Spalko|Irina Spalko}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|title=Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080518/REVIEWS/969461084 |first=Roger |last=Ebert |work=Chicago Sun-Times |date=18 May 2008 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310214431/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20080518%2FREVIEWS%2F969461084 |archive-date=10 March 2013 }}</ref> |- | ''[[Forvitnileg saga Benjamins Button]]'' (''The Curious Case of Benjamin Button'') | {{sort|Fuller|Daisy Fuller}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|title=A Curious Life, From Old Age to Cradle |url=https://www.nytimes.com/2008/11/02/movies/moviesspecial/02kehr.html |last=Kehr |first=Dave |date=31 October 2008 |work=The New York Times |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150811202628/http://www.nytimes.com/2008/11/02/movies/moviesspecial/02kehr.html |archive-date=11 August 2015 }}</ref> |- | ''[[Ponyo]]'' | Gran Mamare (talsetning) | Ensk talsetning |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Ponyo (2009) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/ponyo |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114235555/https://www.rottentomatoes.com/m/ponyo/ |archive-date=14 November 2016 }}</ref> |- ! scope=row | 2010 | ''[[Hrói höttur (kvikmynd frá 2010)|Hrói höttur]]'' (''Robin Hood'') | Lafði Marian | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|title=Robin Hood |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2010/05/11/2010-05-11_robin_hood_arrow_isnt_on_the_mark.html |first=Joe |last=Neumaier |work=[[New York Daily News]] |date=11 May 2010 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100514154237/http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2010/05/11/2010-05-11_robin_hood_arrow_isnt_on_the_mark.html |archive-date=14 May 2010 }}</ref> |- ! scope=row | 2011 | ''[[Hanna (kvikmynd)|Hanna]]'' | {{sort|Wiegler|Marissa Wiegler}} | |style="text-align: center;"|<ref name="Variety">{{cite journal|url=https://www.variety.com/review/VE1117944916/ |title=Hanna |last1=Chang |first1=Justin |date=30 March 2011 |journal=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108010518/http://www.variety.com/review/VE1117944916/ |archive-date=8 November 2012 }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2012 | ''[[Hobbitinn: Óvænt ferðalag]]'' (''The Hobbit: An Unexpected Journey'') | [[Galadríel]] | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/movie/hobbit-an-unexpected-journey/review/397416 |last=McCarthy |first=Todd |title=The Hobbit Review |work=The Hollywood Reporter |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924162907/http://www.hollywoodreporter.com/movie/hobbit-an-unexpected-journey/review/397416 |archive-date=24 September 2015 }}</ref> |- | ''A Cautionary Tail'' | rowspan="3"| Sögumaður (talsetning) | Stuttmynd |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|url=http://www.acautionarytail.com/|title=A Cautionary Tail|access-date=6 July 2020|archive-date=3 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203033952/http://acautionarytail.com/|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="6" scope="row" | 2013 | ''[[Girl Rising (kvikmynd)|Girl Rising]]'' | rowspan="2" | Heimildarmynd |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Girl Rising (2013) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/girl_rising |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=18 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114181657/https://www.rottentomatoes.com/m/girl_rising/ |archive-date=14 November 2016 }}</ref> |- | ''[[Journey to the South Pacific]]'' |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Journey to the South Pacific (2013) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/journey_to_the_south_pacific |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=8 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309061409/https://www.rottentomatoes.com/m/journey_to_the_south_pacific |archive-date=9 March 2017 }}</ref> |- | ''[[Blue Jasmine]]'' | Jeanette „Jasmine“ Francis | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |title=Blue Jasmine: Woody Allen's excellent homage to A Streetcar Named Desire |url=http://www.tri-cityherald.com/2013/08/22/2529785/blue-jasmine-woody-allens-excellent.html |work=[[Tri-city Herald]] |date=22 August 2013 |access-date=17 May 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429161626/http://www.tri-cityherald.com/2013/08/22/2529785/blue-jasmine-woody-allens-excellent.html |archive-date=29 April 2014 }}</ref> |- | ''[[The Turning (kvikmynd frá 2013)|The Turning]]'' | {{sort|Lang|Gail Lang}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Turning (2013) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_turning/ |work=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115000641/https://www.rottentomatoes.com/m/the_turning/ |archive-date=15 November 2016 }}</ref> |- | ''[[The Galapagos Affair]]'' | {{sort|Strauch|Dore Strauch}} (talsetning) | Heimildarmynd |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Galapagos Affair: Satan Came To Eden (2014) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_galapagos_affair_satan_came_to_eden |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170425181741/https://www.rottentomatoes.com/m/the_galapagos_affair_satan_came_to_eden/ |archive-date=25 April 2017 }}</ref> |- | ''[[Hobbitinn: Tortíming Smeygins]]'' (''The Hobbit: The Desolation of Smaug'') | [[Galadríel]] | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|title=The Hobbit: The Desolation of Smaug |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_hobbit_the_desolation_of_smaug |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=6 June 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211002940/https://www.rottentomatoes.com/m/the_hobbit_the_desolation_of_smaug/ |archive-date=11 February 2017 }}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2014 | ''[[The Monuments Men]]'' | Claire Simone | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=The Monuments Men|url=https://www.metacritic.com/movie/the-monuments-men/details |publisher=Metacritic |access-date=7 May 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315141706/http://www.metacritic.com/movie/the-monuments-men/details |archive-date=15 March 2014 }}</ref> |- | ''[[Að temja drekann sinn 2]]'' (''How to Train Your Dragon 2'') | Valka (talsetning) | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite magazine|title='How to Train Your Dragon 2' Movie Review |url=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/how-to-train-your-dragon-2-20140612 |first=Peter |last=Travers |magazine=[[Rolling Stone]] |date=28 June 2013 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170122081602/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/how-to-train-your-dragon-2-20140612 |archive-date=22 January 2017 }}</ref> |- | ''[[Hobbitinn: Bardagi herjanna fimm]]'' (''The Hobbit: The Battle of the Five Armies'') | [[Galadríel]] | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title='The Hobbit: Battle of the Five Armies' Review: Martin Freeman and Company End Trilogy, Provide Fan Service |url=https://www.thewrap.com/the-hobbit-the-battle-of-the-five-armies-review-martin-freeman-ian-mckellen-cate-blanchett/ |last=Kang |first=Inkoo |publisher=[[The Wrap]] |date=1 December 2014 |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230030700/http://www.thewrap.com/the-hobbit-the-battle-of-the-five-armies-review-martin-freeman-ian-mckellen-cate-blanchett/ |archive-date=30 December 2016 }}</ref> |- ! rowspan="5" scope="row" | 2015 | ''[[Knight of Cups (film)|Knight of Cups]]'' | Nancy | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Knight of Cups (2016) |url=https://www.metacritic.com/movie/knight-of-cups |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006213130/http://www.metacritic.com/movie/knight-of-cups |archive-date=6 October 2016 }}</ref> |- | ''[[Öskubuska (kvikmynd frá 2015)|Öskubuska]]'' (''Cinderella'') | {{sort|Tremaine|Lafði Tremaine}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/disneys-cinderella-berlin-review-773151 |title='Cinderella': Berlin Review |first=David |date=14 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151115024849/http://www.hollywoodreporter.com/review/disneys-cinderella-berlin-review-773151 |archive-date=15 November 2015 |url-status=live |author=Rooney |work=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=14 February 2015 }}</ref> |- | ''[[Carol (kvikmynd)|Carol]]'' | {{sort|Aird|Carol Aird}} |Einnig aðalframleiðandi |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Carol Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/carol |website=[[Metacritic]] |access-date=11 February 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160212005727/http://www.metacritic.com/movie/carol |archive-date=12 February 2016 }}</ref> |- | ''[[Truth (kvikmynd frá 2015)|Truth]]'' | {{sort|Mapes|[[Mary Mapes]]}} | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Cate Blanchett on Her Embarrassment of Riches With 'Carol' & 'Truth' |url=https://www.metacritic.com/movie/truth-2015 |publisher=Metacritic |access-date=10 July 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161213123824/http://www.metacritic.com/movie/truth-2015 |archive-date=13 December 2016 }}</ref> |- | ''[[Manifesto (kvikmynd frá 2015)|Manifesto]]'' | Ýmsar persónur | Blanchett lék 13 hlutverk. |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2016/12/cate-blanchett-manifesto-julian-rosefeldt-armory-1201756470/ |title=Cate Blanchett In 'Manifesto': Julian Rosefeldt's Stunning Film Installation is a Masterclass in Performance — Review |last=Dry |first=Jude |date=15 December 2016 |publisher=IndieWire |access-date=15 December 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161216172445/http://www.indiewire.com/2016/12/cate-blanchett-manifesto-julian-rosefeldt-armory-1201756470/ |archive-date=16 December 2016 }}</ref> |- ! scope=row | 2016 | ''[[Voyage of Time]]'' | Sögumaður (talsetning) | Heimildarmynd |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Voyage of Time: Life's Journey (2016) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/voyage_of_time_lifes_journey |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104013021/https://www.rottentomatoes.com/m/voyage_of_time_lifes_journey/ |archive-date=4 November 2016 }}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2017 | ''Red'' | Móðir | Stuttmynd |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |title='RED' Trailer: Cate Blanchett Goes High Art in Creepy Experimental Film Teaser |url=https://www.indiewire.com/2016/11/red-trailer-cate-blanchett-short-film-spider-like-1201746641/ |last=Calvario |first=Liz |date=15 November 2016 |access-date=6 July 2020 |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218055719/https://www.indiewire.com/2016/11/red-trailer-cate-blanchett-short-film-spider-like-1201746641/ |url-status=live }}</ref> |- | ''[[Með söng í hjarta]]'' (''Song to Song'') | Amanda | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Song to Song Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/song-to-song |publisher=Metacritic |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170317031450/http://www.metacritic.com/movie/song-to-song |archive-date=17 March 2017 }}</ref> |- | ''[[Þór: Ragnarök]]'' (''Thor: Ragnarok'') | [[Hel]] | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite magazine|title=Thor: Ragnarok: Cate Blanchett, Jeff Goldblum, and more join cast |url=https://www.ew.com/article/2016/05/20/thor-ragnarok-cate-blanchett-jeff-goldblum-tessa-thompson? |first=Anthony |last=Breznican |magazine=[[Entertainment Weekly]] |date=20 May 2016 |access-date=20 May 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160522001832/http://www.ew.com/article/2016/05/20/thor-ragnarok-cate-blanchett-jeff-goldblum-tessa-thompson |archive-date=22 May 2016 }}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2018 | ''[[Ocean's 8]]'' | Lou | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=First Look: Sandra Bullock, Cate Blanchett, Sarah Paulson, Rihanna Ride Together in 'Ocean's 8' Photo |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/oceans-8-cast-photo-sandra-bullock-cate-blanchett-sarah-paulson-rihanna-team-first-look-969355 |first=Ashley |last=Lee |work=The Hollywood Reporter |date=30 January 2017 |access-date=20 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207085906/http://www.hollywoodreporter.com/news/oceans-8-cast-photo-sandra-bullock-cate-blanchett-sarah-paulson-rihanna-team-first-look-969355 |archive-date=7 February 2017 }}</ref> |- | ''[[The House with a Clock in Its Walls]]'' | {{sort|Zimmerman|Florence Zimmerman}} | | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|last1=D'Alessandro|first1=Anthony|title='The House With A Clock In Its Walls' Sets Alarm For Next September|url=https://deadline.com/2017/09/the-house-with-a-clock-in-its-walls-amblin-september-2018-release-date-1202177293/|website=Deadline|date=26 September 2017|access-date=29 September 2017|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204655/https://deadline.com/2017/09/the-house-with-a-clock-in-its-walls-amblin-september-2018-release-date-1202177293/|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Mowgli: Legend of the Jungle]]'' | Kaa (talsetning) | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Jungle Book (2018) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/jungle_book_2018 |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=17 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170210020433/https://www.rottentomatoes.com/m/jungle_book_2018/ |archive-date=10 February 2017 }}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2019 | ''[[Að temja drekann sinn 3]]'' (''How to Train Your Dragon: The Hidden World'') | Valka (talsetning) | |style="text-align: center;"| <ref>{{cite web |title=''How to Train Your Dragon 3'' Pushed Back to 2017 |url=https://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=122543 |publisher=ComingSoon.net |date=2 September 2014 |access-date=11 March 2019 |archive-date=5 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905213853/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=122543 |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Where'd You Go, Bernadette (kvikmynd)|Where'd You Go, Bernadette]]'' | {{sort|Fox|Bernadette Fox}} | | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/cate-blanchett-talks-star-whered-839925|title=Cate Blanchett in Talks to Star in 'Where'd You Go, Bernadette?' Adaptation|publisher=TheHollywoodReporter.com|first=Borys|last=Kit|date=12 November 2015|access-date=10 July 2017|archive-date=15 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151115023238/http://www.hollywoodreporter.com/news/cate-blanchett-talks-star-whered-839925|url-status=live}}</ref> |- | ''Sweet Tooth'' | Sögumaður (talsetning) | Stuttmynd | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.aftrs.edu.au/news/2019/sweet-tooth-trailer/|title=FIRST LOOK: SWEET TOOTH (2019) TRAILER|date=8 April 2019|access-date=6 July 2020|archive-date=14 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221214134202/https://www.aftrs.edu.au/news/2019/sweet-tooth-trailer/|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2021 | |''[[Don't Look Up]]'' | Brie Evantee | | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://collider.com/cate-blanchett-jennifer-lawrence-adam-mckay-netflix-dont-look-up/|title=Exclusive: Cate Blanchett to Join Jennifer Lawrence in Adam McKay's Netflix Movie|website=[[Collider (website)|Collider]]|first=Jeff|last=Sneider|date=11 May 2020|access-date=18 November 2020|archive-date=17 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200517051653/https://collider.com/cate-blanchett-jennifer-lawrence-adam-mckay-netflix-dont-look-up/|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Nightmare Alley (kvikmynd frá 2021)|Nightmare Alley]]'' | Dr. {{sort|Ritter|Lilith Ritter}} | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2019/09/rooney-mara-guillermo-del-toro-nightmare-alley-bradley-cooper-cate-blanchett-fox-searchlight-1202710574/|title=Rooney Mara Joins Guillermo Del Toro's 'Nightmare Alley' At Fox Searchlight|first=Mike Jr.|last=Fleming|website=[[Deadline Hollywood]]|date=4 September 2019|access-date=11 November 2021|archive-date=4 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904153502/https://deadline.com/2019/09/rooney-mara-guillermo-del-toro-nightmare-alley-bradley-cooper-cate-blanchett-fox-searchlight-1202710574/|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2022 | ''[[Tár (kvikmynd)|Tár]]'' | Lydia Tár |Einnig aðalframleiðandi | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |last=Fleming |first=Mike Jr. |date=April 12, 2021 |title=Cate Blanchett, Todd Field Team On 'TAR' For Focus Features |url=https://deadline.com/2021/04/cate-blanchett-todd-field-tar-movie-focus-features-this-fall-in-berlin-1234732687/ |access-date=September 16, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412205809/https://deadline.com/2021/04/cate-blanchett-todd-field-tar-movie-focus-features-this-fall-in-berlin-1234732687/ |url-status=live }}</ref> |- | ''[[Gosi Guillermos del Toros]]'' (''Guillermo del Toro's Pinocchio'') | Spazzatura (talsetning) | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2020-08-19|title=Cate Blanchett, Ewan McGregor, Tilda Swinton & More Round Out Cast For Guillermo del Toro Netflix 'Pinocchio' Movie|url=https://deadline.com/2020/08/guillermo-del-toro-netflix-pinocchio-movie-cate-blanchett-ewan-mcgregor-tilda-swinton-more-round-out-cast-1203017507/|access-date=2020-08-22|website=Deadline|language=en|archive-date=19 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819163433/https://deadline.com/2020/08/guillermo-del-toro-netflix-pinocchio-movie-cate-blanchett-ewan-mcgregor-tilda-swinton-more-round-out-cast-1203017507/|url-status=live}}</ref> |- | ''[[The School for Good and Evil (kvikmynd)|The School for Good and Evil]]'' | Sagnaritarinn (talsetning) | | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Oganesyan |first=Natalie |date=2022-06-22 |title=Cate Blanchett Cast in 'The School for Good and Evil' |url=https://www.thewrap.com/cate-blanchett-the-school-for-good-and-evil-casti/ |access-date=2022-07-27 |language=en-US |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007222605/https://www.thewrap.com/cate-blanchett-the-school-for-good-and-evil-casti/ |url-status=live }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2023 | ''[[The New Boy]]'' | Systir Eileen | Einnig framleiðandi | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite magazine |last=Jackson |first=Angelique |date=2022-02-10 |title=Cate Blanchett to Star in and Produce ''The New Boy'' from Indigenous Australian Filmmaker Warwick Thornton |url=https://variety.com/2022/film/news/cate-blanchett-warwick-thornton-new-boy-1235176637/ |access-date=2023-04-14 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414185345/https://variety.com/2022/film/news/cate-blanchett-warwick-thornton-new-boy-1235176637/ |url-status=live }}</ref> |- | ''Euphoria'' | Tiger (talsetning) | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/culture/2023/jun/03/euphoria-review-cate-blanchett-voices-a-tiger-in-this-visually-beautiful-takedown-of-capitalism-but-wheres-the-fury|title=''Euphoria'' review – Cate Blanchett voices a tiger in this visually beautiful takedown of capitalism, but where's the fury?|author=Tim Byrne|newspaper=[[The Guardian]]|date=3 June 2023|access-date=16 June 2023}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" | 2024 | ''[[Rumours (kvikmynd frá 2024)|Rumours]]'' | Hilda Ortmann | | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cate-blanchett-guy-maddin-rumors-1235609551/|title=Cate Blanchett Boards Guy Maddin's 'Rumors' Dramedy|website=[[The Hollywood Reporter]]|author=Etan Vlessing|date=5 October 2023|access-date=6 November 2023|archive-date=6 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231106135508/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cate-blanchett-guy-maddin-rumors-1235609551/|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Borderlands (kvikmynd)|Borderlands]]'' | Lilith | | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |last=N'Duka |first=Amanda |date=May 5, 2020 |title=Oscar Winner Cate Blanchett In Talks To Join 'Borderlands' Adaptation At Lionsgate |url=https://deadline.com/2020/05/cate-blanchett-borderlands-lionsgate-1202926685/ |access-date=January 27, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=August 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815152347/https://deadline.com/2020/05/cate-blanchett-borderlands-lionsgate-1202926685/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" | 2025 | ''[[Black Bag]]'' | Kathryn St. Jean | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Kit |first1=Borys |title=Cate Blanchett, Michael Fassbender Attached to Star in Steven Soderbergh Spy Thriller ''Black Bag'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cate-blanchett-michael-fassbender-black-bag-1235793319/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=19 January 2024 |date=January 19, 2024 |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119231519/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cate-blanchett-michael-fassbender-black-bag-1235793319/ |url-status=live }}</ref> |- | ''[[Father Mother Sister Brother]]'' | Timothea | | style="text-align:center;"|<ref>[https://www.worldofreel.com/blog/2024/1/25/wijb5dzccyv4g1hgw3n3jhoc9kiowl Vicky Krieps Cast in Jim Jarmusch’s ‘Father, Mother, Sister, Brother']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" | 2027 | ''[[Að temja drekann sinn 2 (kvikmynd frá 2027)|Að temja drekann sinn 2]]'' (''How to Train Your Dragon 2'') | Valka | Í tökum | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Kit |first=Borys |date=2026-01-15 |title=‘How to Train Your Dragon 2’: Cate Blanchett Returning as Valka for Universal’s Live-Action Remake (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/how-to-train-your-dragon-2-cate-blanchett-1236474711/ |access-date=2026-03-15 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> |- ! scope=row rowspan="2" | Óvíst | [[Alpha Gang]] | Óvíst | Í eftirframleiðslu | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Keslassy |first1=Elsa |title=Cate Blanchett Joins Zellner Brothers' Alien Invasion Comedy 'Alpha Gang'; CAA Media Finance, MK2 Films to Launch Package at Cannes (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/film/global/cate-blanchett-zellner-brothers-alien-invasion-comedy-alpha-gang-caa-media-finance-mk2-films-1235995591/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=8 May 2024 |date=May 8, 2024}}</ref> |- | [[Sweetsick]] | Óvíst | Í tökum; einnig framleiðandi | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=D'Alessandro |first1=Anthony |title=Cate Blanchett Set For Alice Birch's Feature Directorial Debut 'Sweetsick' At Searchlight |url=https://deadline.com/2025/09/cate-blanchett-sweetsick-searchlight-1236511946/ |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |access-date=1 October 2025 |date=8 September 2025}}</ref> |} ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Blanchett, Cate}} {{f|1969}} [[Flokkur:Ástralskir leikarar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki bestu leikkonu í aðalhlutverki]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki bestu leikkonu í aukahlutverki]] mfo2fd4i4ff5og3cg8j3920nz1vembn 0 190789 1962654 1961171 2026-05-09T12:54:27Z TKSnaevarr 53243 1962654 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |litur = #88E8FF |flokksnafn_íslenska = Flokkur virðingar og frelsis |flokksnafn_formlegt= Tisztelet és Szabadság Párt |mynd =[[Mynd: Tisza Logo, 2026.svg |150px|center|]] |fylgi = |forseti = [[Péter Magyar]] |varaforseti = {{ubl | [[Márk Radnai]] | [[Zoltán Tarr]] | [[Ágnes Forsthoffer]] }} |þingflokksformaður = |frkvstjr = |stofnár = 23. október 2020 |höfuðstöðvar = Dobó István utca 16, 3300 [[Eger]] |hugmyndafræði = {{ubl|class=nowrap| | [[Íhaldsstefna]]<ref name="conservative">{{bulleted list|{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/13/who-is-peter-magyar-hungarys-new-leader-who-trounced-viktor-orban |website=[[Al Jazeera]] |date=13 April 2026 |title=Who is Peter Magyar, Hungary’s new leader who trounced Viktor Orban? |first=Priyanka |last=Shankar}}|{{cite web |website=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2026/04/13/nx-s1-5783657/peter-magyar-hungary-prime-minister-orban-election |date=13 April 2026 |title=5 things to know about Péter Magyar, Hungary's new prime minister |first=Rachel |last=Treisman}}|{{cite web |url=https://www.dw.com/en/hungary-election-orban-concedes-painful-defeat-to-magyar/live-76750838 |website=[[Deutsche Welle]] |title=Magyar's Tisza secures two-thirds majority in parliament |date=13 April 2026 |first1=Emmy |last1=Sasipornkarn |first2=Darko |last2=Janjevic}}|{{cite web |date=12 April 2026 |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/04/12/peter-magyar-says-viktor-orban-has-conceded-victory-in-hungary-election_6752347_4.html |website=[[Le Monde]] |title=Péter Magyar wins two-thirds parliamentary majority in earthquake Hungary election}}|{{cite web |website=[[Euractiv]] |url=https://www.euractiv.com/news/fidesz-splits-emerge-as-prospect-of-defeat-looms-for-orban/ |title=Fidesz splits emerge as prospect of defeat looms for Orbán |location=Budapest |date=10 April 2026 |first1=Bruno |last1=Waterfield |first2=Mátyás |last2=Varga}}}}</ref> | [[Lýðhyggja]]<ref name="populist">{{bulleted list|{{cite web|url=https://verfassungsblog.de/beating-populism-with-populism/|title=Beating (Authoritarian) Populism with (Democratic) Populism|website=[[Verfassungsblog]]|author=Zoltán Ádám|date=9 April 2026}}|{{Cite web |last=Mátyás |first=Papp Gergely |date=2025-03-09 |title=Milyen szavazókat veszít a gazdasági helyzet miatt a Fidesz, és kiket nyer meg a Tisza? – G7 – Gazdasági sztorik érthetően |url=https://g7.hu/kozelet/20250309/milyen-szavazokat-veszit-a-gazdasagi-helyzet-miatt-a-fidesz-es-kiket-nyer-meg-a-tisza/ |access-date=2025-06-24 |language=hu}}|{{Cite journal |last=Rácz |first=András |year=2024 |title=A Political Landslide in Hungary Challenges Orbán's Regime and the EU |url=https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/handle/document/95333/ssoar-2024-racz-A_Political_Landslide_in_Hungary.pdf?sequence=1&isAllowed=y |journal=DGAP |location=Berlin |publisher=Forschungsinstitut der Deutschen Gesellschaft für Auswärtige Politi |via=SSOAR}}}}</ref> | Jákvæðni fyrir ESB-samstarfi<ref name="european">{{bulleted list|{{cite web |url=https://www.swissinfo.ch/eng/eu%27s-eastern-members-see-strong-performances-by-centrist-parties/80188387 |title=EU's eastern members see strong performances by centrist parties |publisher= SWI swissinfo.ch |date=10 June 2024 |author1=Barbara Erling |author2=Gergely Szakacs }}|{{cite web |url=https://www.gisreportsonline.com/r/hungary-magyar/ |title=Peter Magyar's rise is reshaping Hungary's political landscape |publisher=Geopolitical Intelligence Services AG |date=31 March 2025 |author=Krisztina Koenen}}|{{cite web |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2025-06-05/year-peter-magyar-great-expectations-great-challenges |title=The year of Péter Magyar: great expectations, great challenges |publisher=Centre for Eastern Studies |date= 6 May 2025 |author=Ilona Gizińska}}|{{Cite journal |last1=Baranyai |first1=Artúr |last2=Gyulai |first2=Attila |last3=Papp |first3=Zsófia |title=Hungary: Political Developments and Data in 2024: From Scandal to Shake-Up: The Rise of a New Opposition and the Re-Opening of the Political Competition |url=https://ejpr.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/2047-8852.70011 |journal=European Journal of Political Research (Political Data Yearbook) |publication-date=2025-07-14 |doi=10.1111/2047-8852.70011|url-access=subscription}}}}</ref> }} |einkennislitur = Ljósblár {{Colorbox|#88E8FF}} |vettvangur1 = Sæti á þjóðþinginu |sæti1 = 141 |sæti1alls = 199 |vettvangur2 = Sæti á Evrópuþinginu |sæti2 = 7 |sæti2alls = 21 |bókstafur = |vefsíða = {{URL|magyartisza.hu}} |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Flokkur virðingar og frelsis''' ([[ungverska]]: Tisztelet és Szabadság Párt), yfirleitt kallaður '''Tisza-flokkurinn''' eða '''TISZA''' eftir skammstöfun nafns síns á ungversku, er [[Íhaldsstefna|íhaldssamur]],<ref name="conservative"/> [[Miðjustefna|miðjusinnaður]]<ref name="centre">{{bulleted list|{{Cite journal |last=Kovarek |first=Daniel |date=2025-02-24 |title=Elite defection and opposition realignment in Hungary: Respect and Freedom Party (TISZA) in the 2024 European Parliamentary elections |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21599165.2025.2468693 |journal=[[East European Politics]] |volume=41 |issue=2 |pages=263–276 |doi=10.1080/21599165.2025.2468693 |issn=2159-9165 |via=Taylor & Francis|url-access=subscription}}|{{Cite web |date=2024-06-14 |title=President of EPP Weber invites Hungarian newcomer Tisza into fold |url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/14/president-of-epp-manfred-weber-invites-hungarian-newcomer-tisza-into-fold |access-date=2025-06-24 |website=euronews |language=en}}|{{Cite web |title=TIZA – Vokskabin |url=http://www.vokskabin.hu/ |access-date=2025-06-24 |website=Vokskabin |language=hu}}}}</ref> eða [[Miðhægristefna|mið-hægrisinnaður]],<ref name="centre-right">{{bulleted list|{{cite journal |url=https://feps-europe.eu/wp-content/uploads/2024/12/From-Posts-to-Polls-1.pdf |title=From posts to polls. Lessons from the 2024 European Elections on strengthening young people's engagement through effective social media strategies |date=December 2024 |author1=Matteo Dressler |author2=Elena Avramovska |author3=Miriam Candelù |author4=Ognjan Denkovski |author5=Neele Eilers |author6=Michael Jennewein |author7=Tobias Spöri |journal=Policy Study |isbn=9782931233542 |publisher=Foundation for European Progressive Studies (FEPS) and Friedrich Ebert Stiftung |page=60 |quote=Hungary’s centre-right Tisza party also gained traction with critical posts aimed at Fidesz.}}|{{cite web|url=https://www.jiia.or.jp/en/column/2024/09/security-fy2024-03.html |title=European Parliament Elections 2024: Eastern European Countries |publisher=The Japan Institute of International Affairs |date=19 September 2024 |author=Manabu Sengoku}}|{{Cite web|url=https://europeelects.eu/hungary/|title=Hungary}}|{{cite news |last= Thorpe |first= Nick |date= 10 June 2024 |title= A night of drama in Europe as EU parliament moves to right |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c722rq29x7wo |work= BBC News |location= Budapest |access-date= 11 June 2024}}|{{Cite web |date=2024-12-05 |title=How Orbán's challenger turned the tables |url=https://www.politico.eu/article/viktor-orban-fidesz-hungary-challenger-peter-magyar-tisza-party-polls-survey-eu/ |access-date=2025-06-24 |website=POLITICO |language=en-GB}}|{{Cite news |date=2025-06-18 |title=Hungarian opposition party has 15-point-lead ahead of Orban's Fidesz, poll says |url=https://www.reuters.com/world/hungarian-opposition-party-has-15-point-lead-ahead-orbans-fidesz-poll-says-2025-06-18/ |access-date=2025-06-24 |work=Reuters |language=en}}}}</ref> Evrópusinnaður<ref name="european"/> og [[Lýðhyggja|popúlískur]]<ref name="populist"/> stjórnmálaflokkur í [[Ungverjaland]]i. Flokkurinn var stofnaður árið 2020. Hann jók áhrif sín skyndilega árið 2024 þegar [[Péter Magyar]], fyrrum meðlimur í [[Fidesz]]-flokknum, gekk til liðs við hann. Meðlimir úr hreyfingu hans, „Standið upp, Ungverjar“, tóku við flestum embættunum innan flokksins og skipulögðu framboð hans í [[Evrópuþingskosningar 2024|Evrópuþingskosningunum 2024]], þar sem Tisza vann sjö sæti á [[Evrópuþingið|Evrópuþinginu]]. Magyar var kjörinn leiðtogi Tisza-flokksins 22. júlí 2024. [[Zoltán Tarr]] og [[Andrea Bujdosó]] eru þingflokksformenn flokksins á Evrópuþinginu og ungverska þinginu. Flokkurinn vann aukinn meirihluta þingsæta í þingkosningum Ungverjalands árið 2026, sem gerir honum kleift að gera breytingar á stjórnarskrá Ungverjalands eftir 16 ára stjórnartíð [[Viktor Orbán|Viktors Orbán]] og Fidesz. Tisza-flokkurinn er aðili að [[Þinghópar á Evrópuþinginu|þinghópi]] [[Evrópski þjóðarflokkurinn|Evrópska þjóðarflokksins]] á [[Evrópuþingið|Evrópuþinginu]]. Flokknum hefur verið lýst sem svo að hann aðhyllist [[Íhaldsstefna|íhaldsstefnu]], [[Frjálslynd íhaldsstefna|frjálslynda íhaldsstefnu]] og [[Lýðhyggja|lýðhyggju]]. Flokkurinn er jákvæður gagnvart Evrópusamvinnu og aðhyllist nánara samstarf Ungverjaland við [[Evrópusambandið]] og [[Atlantshafsbandalagið]], auk þess sem flokkurinn vill að Ungverjaland taki upp [[Evra|evruna]]. Flokkurinn segist einnig vilja vinna bug á [[spilling]]u og hefur svokallað „mafíuríki“ Viktors Orbán í landinu. Meðal annars hefur flokkurinn talað fyrir því að Ungverjaland gerist aðili að [[saksóknaraembætti Evrópu]] og að aðrar ráðstafanir séu gerðar til að tryggja sjálfstæði dómstóla. Tisza-flokkurinn hefur einnig talað fyrir sterkara aðhaldi á ríkisstjórnina, að forseti Ungverjalands verði þjóðkjörinn og að þjóðaratkvæðagreiðsla verði haldin um að takmarka embættissetu forsætisráðherrans við tvö fjögurra ára kjörtímabil. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|stjórnmál}} {{s|2020}} [[Flokkur:Ungverskir stjórnmálaflokkar]] tk6r2vewbjyawynsh1t9qlcj5acotdz 0 190986 1962665 2026-05-09T16:00:28Z Salvor 70 Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1344273956|Atrium (architecture)]]“ 1962665 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tucson_High_Library.jpg|thumb|Nútíma atríum í bandarískum framhaldsskóla. Opið þak sem haldið er upp af fjórum súlum.]] Artíum er í byggingarlist <ref>{{Cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/atrium?a=british|title=atrium|website=Cambridge English Dictionary}}</ref> stórt svæði umlukið byggingum, svæðið getur veri undir beru lofti, utanhúss svæði eða undir þakglugga.<ref name="dict_atrium">{{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/atrium|title=Atrium|publisher=The Free Dictionary|access-date=8 April 2014}}</ref> Atríum var algeng gerð af dagstofu undir beru lofti í Rómaveldi til forna og voru með súlnagöngum og ferhyrndu opi í miðju þaki sem til að hleypa inn birtu, safna regnvatni og til loftræstingar. Nútíma artíum er oft marga hæða hátt með glerhvelfingu eða stórum gluggum og oft staðsett við inngang eða anddyri bygginga. == Forn atríum == [[Mynd:Atrium_interior.jpg|thumb|Hugmynd listamanns seint á 19. öld um artíum í húsi í [[Pompeii|Pompei]]]] [[Mynd:Il·lustració_d’una_escena_a_l’atri_de_l’edifici_dels_banys_de_la_vil·la_romana_dels_Munts.jpg|thumb|Mynd af artíum í baðbyggingu í frá tímum Rómverjar]] Í stórum húsum í Rómaveldi hinu fornra var atríum opið innigarður með lokuðum herbergjum á öllum hliðum. Í miðju innigarðsins var ''impluvium'', grunn niðurgrafin laug þar sem safnað var [[Rigning|regnvatni]] frá þakinu. Sumir slíkir innigarðar sem hafa varðveist eru fallega skreyttir. Opið í loftinu fyrir ofan laugina (''compluvium'') þýddi að það varð að gera burðarsúlur þar fyrir þakið, og það er fimm mismunandi stílar á því. Artíum var miðpunktur hússins og mest borið í það rými. Hús efnafólks voru oft með bekkjum úr marmara (''cartibulum) sem skreyttir voru goðsagnaverum eins og vængjuðum griffinum''<ref>John J. Dobbins and Pedar W. Foss, The World of Pompeii, Routledge Press, 2007, {{ISBN|978-0-415-47577-8}}</ref> Þar var einnig lítil kapella fyrir anda forfeðranna (''lararium'') og verðmætaskáp heimilisins (arca) og stundum brjóstmynd af húsbóndanum í húsinu. Hugtakið atríum var einnig notað um ýmsar rými í opinberum og trúarlegum byggingum, aðallega ýmsar gerðir af innigörðum og hvelfingum.Algengt var að í kirkjur frá [[Austrómverska keisaradæmið|Byzantine]] tímanum væri inngangur í gegnum slíkt rými og eins er um margar [[Moska|moskur]], þó að hugtakið atríum sé venjulega ekki notað til að lýsa Íslamskri byggingarlist. == 19. öld: Glerþak yfir atríum == Á 19. öldinni urðu með Iðnbyltingunni miklar framfarir í glerframleiðslu og járnframleiðslu. Þá mátti gera innigarða með glerþaki sem gerði að verkjum að innan garðsins gat verið logn og blíða.<gallery> Mynd:C19_interior_015.jpg|Glerhvelfing í ráðhúsi í Halifax frá 1863 Mynd:Bradbury_building_LC-DIG-pplot-13725-01403.jpg|Atríum í Bradbury byggingu íLos Angeles </gallery> [[Flokkur:Herbergi]] ol8p3tbqmegsu6qzuppysxf3r1u0l6r 1962667 1962665 2026-05-09T16:04:15Z Salvor 70 /* Forn atríum */ 1962667 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tucson_High_Library.jpg|thumb|Nútíma atríum í bandarískum framhaldsskóla. Opið þak sem haldið er upp af fjórum súlum.]] Artíum er í byggingarlist <ref>{{Cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/atrium?a=british|title=atrium|website=Cambridge English Dictionary}}</ref> stórt svæði umlukið byggingum, svæðið getur veri undir beru lofti, utanhúss svæði eða undir þakglugga.<ref name="dict_atrium">{{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/atrium|title=Atrium|publisher=The Free Dictionary|access-date=8 April 2014}}</ref> Atríum var algeng gerð af dagstofu undir beru lofti í Rómaveldi til forna og voru með súlnagöngum og ferhyrndu opi í miðju þaki sem til að hleypa inn birtu, safna regnvatni og til loftræstingar. Nútíma artíum er oft marga hæða hátt með glerhvelfingu eða stórum gluggum og oft staðsett við inngang eða anddyri bygginga. == Forn atríum == [[Mynd:Atrium_interior.jpg|thumb|Hugmynd listamanns seint á 19. öld um artíum í húsi í [[Pompeii|Pompei]]]] [[Mynd:Il·lustració_d’una_escena_a_l’atri_de_l’edifici_dels_banys_de_la_vil·la_romana_dels_Munts.jpg|thumb|Mynd af artíum í baðbyggingu í frá tímum Rómverjar]] Í stórum húsum í Rómaveldi hinu fornra var atríum opið innigarður með lokuðum herbergjum á öllum hliðum. Í miðju innigarðsins var ''impluvium'', grunn niðurgrafin laug þar sem safnað var [[Rigning|regnvatni]] frá þakinu. Sumir slíkir innigarðar sem hafa varðveist eru fallega skreyttir. Opið í loftinu fyrir ofan laugina (''compluvium'') þýddi að það varð að gera burðarsúlur þar fyrir þakið, og það er fimm mismunandi stílar á því. Artíum var miðpunktur hússins og mest borið í það rými. Hús efnafólks voru oft með bekkjum úr marmara (''cartibulum'') sem skreyttir voru goðsagnaverum eins og vængjuðum griffínum''<ref>John J. Dobbins and Pedar W. Foss, The World of Pompeii, Routledge Press, 2007, {{ISBN|978-0-415-47577-8}}</ref> Þar var einnig lítil kapella fyrir anda forfeðra (''lararium'') og verðmætaskápur heimilisins (arca) og stundum brjóstmynd af húsbóndanum í húsinu. Hugtakið atríum var einnig notað um ýmsis rými í opinberum og trúarlegum byggingum, aðallega ýmsar gerðir af innigörðum og hvelfingum. Algengt var að í kirkjur frá [[Austrómverska keisaradæmið|býzant] tímanum væri inngangur í gegnum slíkt rými og eins er um margar [[Moska|moskur]], þó að hugtakið atríum sé venjulega ekki notað til að lýsa Íslamskri byggingarlist. == 19. öld: Glerþak yfir atríum == Á 19. öldinni urðu með Iðnbyltingunni miklar framfarir í glerframleiðslu og járnframleiðslu. Þá mátti gera innigarða með glerþaki sem gerði að verkjum að innan garðsins gat verið logn og blíða.<gallery> Mynd:C19_interior_015.jpg|Glerhvelfing í ráðhúsi í Halifax frá 1863 Mynd:Bradbury_building_LC-DIG-pplot-13725-01403.jpg|Atríum í Bradbury byggingu íLos Angeles </gallery> [[Flokkur:Herbergi]] he2fmsfiud8a6ok0yugplcs8ixy8r6u 1962670 1962667 2026-05-09T17:06:22Z Berserkur 10188 1962670 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tucson_High_Library.jpg|thumb|Nútíma atríum í bandarískum framhaldsskóla. Opið þak sem haldið er upp af fjórum súlum.]] '''Atríum''' er í byggingarlist <ref>{{Cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/atrium?a=british|title=atrium|website=Cambridge English Dictionary}}</ref> stórt svæði umlukið byggingum, svæðið getur veri undir beru lofti, utanhúss svæði eða undir þakglugga.<ref name="dict_atrium">{{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/atrium|title=Atrium|publisher=The Free Dictionary|access-date=8 April 2014}}</ref> Atríum var algeng gerð af dagstofu undir beru lofti í Rómaveldi til forna og voru með súlnagöngum og ferhyrndu opi í miðju þaki sem til að hleypa inn birtu, safna regnvatni og til loftræstingar. Nútíma artíum er oft marga hæða hátt með glerhvelfingu eða stórum gluggum og oft staðsett við inngang eða anddyri bygginga. == Forn atríum == [[Mynd:Atrium_interior.jpg|thumb|Hugmynd listamanns seint á 19. öld um artíum í húsi í [[Pompeii|Pompei]]]] [[Mynd:Il·lustració_d’una_escena_a_l’atri_de_l’edifici_dels_banys_de_la_vil·la_romana_dels_Munts.jpg|thumb|Mynd af artíum í baðbyggingu í frá tímum Rómverjar]] Í stórum húsum í Rómaveldi hinu fornra var atríum opið innigarður með lokuðum herbergjum á öllum hliðum. Í miðju innigarðsins var ''impluvium'', grunn niðurgrafin laug þar sem safnað var [[Rigning|regnvatni]] frá þakinu. Sumir slíkir innigarðar sem hafa varðveist eru fallega skreyttir. Opið í loftinu fyrir ofan laugina (''compluvium'') þýddi að það varð að gera burðarsúlur þar fyrir þakið, og það er fimm mismunandi stílar á því. Artíum var miðpunktur hússins og mest borið í það rými. Hús efnafólks voru oft með bekkjum úr marmara (''cartibulum'') sem skreyttir voru goðsagnaverum eins og vængjuðum griffínum'' <ref>John J. Dobbins and Pedar W. Foss, The World of Pompeii, Routledge Press, 2007, {{ISBN|978-0-415-47577-8}}</ref> Þar var einnig lítil kapella fyrir anda forfeðra (''lararium'') og verðmætaskápur heimilisins (arca) og stundum brjóstmynd af húsbóndanum í húsinu. Hugtakið atríum var einnig notað um ýmsis rými í opinberum og trúarlegum byggingum, aðallega ýmsar gerðir af innigörðum og hvelfingum. Algengt var að í kirkjur frá [[Austrómverska keisaradæmið|býzant] tímanum væri inngangur í gegnum slíkt rými og eins er um margar [[Moska|moskur]], þó að hugtakið atríum sé venjulega ekki notað til að lýsa Íslamskri byggingarlist. == 19. öld: Glerþak yfir atríum == Á 19. öldinni urðu með iðnbyltingunni miklar framfarir í glerframleiðslu og járnframleiðslu. Þá mátti gera innigarða með glerþaki sem gerði að verkjum að innan garðsins gat verið logn og blíða.<gallery> Mynd:C19_interior_015.jpg|Glerhvelfing í ráðhúsi í Halifax frá 1863 Mynd:Bradbury_building_LC-DIG-pplot-13725-01403.jpg|Atríum í Bradbury byggingu íLos Angeles </gallery> [[Flokkur:Herbergi]] 4w4lzbn51sfft825awttytjiatijgcg 1962672 1962670 2026-05-09T18:24:50Z TKSnaevarr 53243 /* Forn atríum */ 1962672 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tucson_High_Library.jpg|thumb|Nútíma atríum í bandarískum framhaldsskóla. Opið þak sem haldið er upp af fjórum súlum.]] '''Atríum''' er í byggingarlist <ref>{{Cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/atrium?a=british|title=atrium|website=Cambridge English Dictionary}}</ref> stórt svæði umlukið byggingum, svæðið getur veri undir beru lofti, utanhúss svæði eða undir þakglugga.<ref name="dict_atrium">{{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/atrium|title=Atrium|publisher=The Free Dictionary|access-date=8 April 2014}}</ref> Atríum var algeng gerð af dagstofu undir beru lofti í Rómaveldi til forna og voru með súlnagöngum og ferhyrndu opi í miðju þaki sem til að hleypa inn birtu, safna regnvatni og til loftræstingar. Nútíma artíum er oft marga hæða hátt með glerhvelfingu eða stórum gluggum og oft staðsett við inngang eða anddyri bygginga. == Forn atríum == [[Mynd:Atrium_interior.jpg|thumb|Hugmynd listamanns seint á 19. öld um artíum í húsi í [[Pompeii|Pompei]]]] [[Mynd:Il·lustració_d’una_escena_a_l’atri_de_l’edifici_dels_banys_de_la_vil·la_romana_dels_Munts.jpg|thumb|Mynd af artíum í baðbyggingu í frá tímum Rómverjar]] Í stórum húsum í Rómaveldi hinu fornra var atríum opið innigarður með lokuðum herbergjum á öllum hliðum. Í miðju innigarðsins var ''impluvium'', grunn niðurgrafin laug þar sem safnað var [[Rigning|regnvatni]] frá þakinu. Sumir slíkir innigarðar sem hafa varðveist eru fallega skreyttir. Opið í loftinu fyrir ofan laugina (''compluvium'') þýddi að það varð að gera burðarsúlur þar fyrir þakið, og það er fimm mismunandi stílar á því. Artíum var miðpunktur hússins og mest borið í það rými. Hús efnafólks voru oft með bekkjum úr marmara (''cartibulum'') sem skreyttir voru goðsagnaverum eins og vængjuðum griffínum<ref>John J. Dobbins and Pedar W. Foss, The World of Pompeii, Routledge Press, 2007, {{ISBN|978-0-415-47577-8}}</ref> Þar var einnig lítil kapella fyrir anda forfeðra (''lararium'') og verðmætaskápur heimilisins (arca) og stundum brjóstmynd af húsbóndanum í húsinu. Hugtakið atríum var einnig notað um ýmsis rými í opinberum og trúarlegum byggingum, aðallega ýmsar gerðir af innigörðum og hvelfingum. Algengt var að í kirkjur frá [[Austrómverska keisaradæmið|býzant] tímanum væri inngangur í gegnum slíkt rými og eins er um margar [[Moska|moskur]], þó að hugtakið atríum sé venjulega ekki notað til að lýsa Íslamskri byggingarlist. == 19. öld: Glerþak yfir atríum == Á 19. öldinni urðu með iðnbyltingunni miklar framfarir í glerframleiðslu og járnframleiðslu. Þá mátti gera innigarða með glerþaki sem gerði að verkjum að innan garðsins gat verið logn og blíða.<gallery> Mynd:C19_interior_015.jpg|Glerhvelfing í ráðhúsi í Halifax frá 1863 Mynd:Bradbury_building_LC-DIG-pplot-13725-01403.jpg|Atríum í Bradbury byggingu íLos Angeles </gallery> [[Flokkur:Herbergi]] kbxxhjfxb3yzkd71h8gl8geglhlt6nr 1962673 1962672 2026-05-09T18:25:18Z TKSnaevarr 53243 /* Forn atríum */ 1962673 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tucson_High_Library.jpg|thumb|Nútíma atríum í bandarískum framhaldsskóla. Opið þak sem haldið er upp af fjórum súlum.]] '''Atríum''' er í byggingarlist <ref>{{Cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/atrium?a=british|title=atrium|website=Cambridge English Dictionary}}</ref> stórt svæði umlukið byggingum, svæðið getur veri undir beru lofti, utanhúss svæði eða undir þakglugga.<ref name="dict_atrium">{{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/atrium|title=Atrium|publisher=The Free Dictionary|access-date=8 April 2014}}</ref> Atríum var algeng gerð af dagstofu undir beru lofti í Rómaveldi til forna og voru með súlnagöngum og ferhyrndu opi í miðju þaki sem til að hleypa inn birtu, safna regnvatni og til loftræstingar. Nútíma artíum er oft marga hæða hátt með glerhvelfingu eða stórum gluggum og oft staðsett við inngang eða anddyri bygginga. == Forn atríum == [[Mynd:Atrium_interior.jpg|thumb|Hugmynd listamanns seint á 19. öld um artíum í húsi í [[Pompeii|Pompei]]]] [[Mynd:Il·lustració_d’una_escena_a_l’atri_de_l’edifici_dels_banys_de_la_vil·la_romana_dels_Munts.jpg|thumb|Mynd af artíum í baðbyggingu í frá tímum Rómverjar]] Í stórum húsum í Rómaveldi hinu fornra var atríum opið innigarður með lokuðum herbergjum á öllum hliðum. Í miðju innigarðsins var ''impluvium'', grunn niðurgrafin laug þar sem safnað var [[Rigning|regnvatni]] frá þakinu. Sumir slíkir innigarðar sem hafa varðveist eru fallega skreyttir. Opið í loftinu fyrir ofan laugina (''compluvium'') þýddi að það varð að gera burðarsúlur þar fyrir þakið, og það er fimm mismunandi stílar á því. Artíum var miðpunktur hússins og mest borið í það rými. Hús efnafólks voru oft með bekkjum úr marmara (''cartibulum'') sem skreyttir voru goðsagnaverum eins og vængjuðum griffínum<ref>John J. Dobbins and Pedar W. Foss, The World of Pompeii, Routledge Press, 2007, {{ISBN|978-0-415-47577-8}}</ref> Þar var einnig lítil kapella fyrir anda forfeðra (''lararium'') og verðmætaskápur heimilisins (arca) og stundum brjóstmynd af húsbóndanum í húsinu. Hugtakið atríum var einnig notað um ýmsis rými í opinberum og trúarlegum byggingum, aðallega ýmsar gerðir af innigörðum og hvelfingum. Algengt var að í kirkjur frá [[Austrómverska keisaradæmið|býzans]]tímanum væri inngangur í gegnum slíkt rými og eins er um margar [[Moska|moskur]], þó að hugtakið atríum sé venjulega ekki notað til að lýsa Íslamskri byggingarlist. == 19. öld: Glerþak yfir atríum == Á 19. öldinni urðu með iðnbyltingunni miklar framfarir í glerframleiðslu og járnframleiðslu. Þá mátti gera innigarða með glerþaki sem gerði að verkjum að innan garðsins gat verið logn og blíða.<gallery> Mynd:C19_interior_015.jpg|Glerhvelfing í ráðhúsi í Halifax frá 1863 Mynd:Bradbury_building_LC-DIG-pplot-13725-01403.jpg|Atríum í Bradbury byggingu íLos Angeles </gallery> [[Flokkur:Herbergi]] jkanxge65a2fx581o81cmhg2ie4tkgp 2 190987 1962688 2026-05-10T09:40:14Z Uganda in 1960 116315 Bjó til síðu með „{{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Politics of Uganda}} This is a list of the '''heads of state of Uganda''', from the independence of [[Uganda]] in 1962 to the present day. From 1962 to 1963, the head of state under the [[Constitution of Uganda|Constitution]] of 1962 was the [[queen of Uganda]], [[Elizabeth II]], who was also the monarch of other [[Commonwealth realm]]s. The queen was represented in Uganda by a governor-general. U...“ 1962688 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Politics of Uganda}} This is a list of the '''heads of state of Uganda''', from the independence of [[Uganda]] in 1962 to the present day. From 1962 to 1963, the head of state under the [[Constitution of Uganda|Constitution]] of 1962 was the [[queen of Uganda]], [[Elizabeth II]], who was also the monarch of other [[Commonwealth realm]]s. The queen was represented in Uganda by a governor-general. Uganda removed Elizabeth II as head of state under a 1963 constitutional amendment and the monarch and governor-general were replaced by a ceremonial [[President of Uganda|president]]. The president under the 1963 constitution was an [[Elective monarchy|elective monarch]], chosen by the [[Parliament of Uganda|parliament]] from among Uganda's five traditional kings. Uganda became a [[Republics in the Commonwealth of Nations|republic within the Commonwealth]] when this system was replaced by an executive presidency in 1966. ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== The governor-general was the representative of the monarch in Uganda and exercised most of the powers of the monarch. The governor-general was appointed for an indefinite term, serving at the pleasure of the monarch. Since Uganda was granted independence by the Uganda Independence Act 1962, rather than being first established as a semi-autonomous [[dominion]] and later promoted to independence as defined by the [[Statute of Westminster 1931]], the governor-general was to be always appointed solely on the advice of the [[Cabinet of Uganda]] without the involvement of the British government. As Uganda became a republic before Walter Coutts, the former colonial governor, was replaced, this has never happened. In the event of a vacancy, the [[Supreme Court of Uganda|chief justice]] would have served as the [[Administrator of the government|officer administering the government]] under a [[dormant commission]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {{further|History of Uganda (1963–1971)}} Under the 1963 [[Constitution of Uganda|Constitution]] of the Sovereign State of Uganda, the British monarch was replaced as ceremonial head of state by an [[Elective monarchy|elective monarch]] with the title of president. The president was elected by the [[Parliament of Uganda|Parliament]] for a 5-year term from among the kings of Uganda’s five kingdoms and constitutional heads of districts, which were the monarchs of the non-federated entities.{{efn|As of 1966, these were the Laloyo Maber of [[Acholi people|Acholi]], Won Nyaci of [[Lango sub-region|Lango]], Umuinga of [[Bugisu sub-region|Bugisu]] and Kingoo of [[Sebei people|Sebei]].<ref>{{cite web|author= Nchani|url= https://theafricanroyalfamilies.com/2023/05/31/traditional-kings-of-uganda-tribal-kingdoms-of-uganda/|title=Traditional Kings of Uganda and Tribal Kingdoms of Uganda|publisher=The African Royal Families |accessdate=2024-05-29}}</ref>}} In the event of a vacancy the [[Vice President of Uganda|Vice President]] served as [[acting (law)|acting]] president. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ;Political parties {{legend|{{party color|Uganda People's Congress}}|[[Uganda People's Congress]] (UPC)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|National Resistance Movement}}|[[National Resistance Movement]] (NRM)|border=1px solid #AAAAAA}} ;Other factions {{legend|{{party color|Military rule}}|[[Uganda People's Defence Force|Military]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|Independent politician}}|[[Independent politician|Independent]]|border=1px solid #AAAAAA}} ;Status {{legend|#E6E6AA|Denotes acting president}} ===First Republic (1966–1971)=== {{further|History of Uganda (1963–1971)}} Under the 1966 "pigeon hole" constitution, the Sovereign State was abolished and replaced by the Republic of Uganda. The presidential office was transformed from a monarchical to an executive republican one. The president and vice-president were elected by the [[Parliament of Uganda|National Assembly]].<ref>{{Cite journal|last=Morris|first=H. F.|date=1966|title=The Uganda Constitution, April 1966|jstor=744686|journal=Journal of African Law|volume=10|issue=2|pages=112–117|doi=10.1017/s0021855300004575}}</ref> The powers of the president were increased, with the establishment of the executive presidency, but the same rules applied concerning the vacancy of the president. It also applied to the 1967 and 1995 constitutions. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | style="background:#e6e6aa;"|— | rowspan=2|[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan=2|[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | rowspan=2|— | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|15 April}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{ayd|1966|3|4|1966|4|15}} ! rowspan=2 style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | rowspan=2|[[Uganda People's Congress|UPC]] | style="background:#e6e6aa;"| ''Himself'' |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1966|4|15|1971|1|25}} | ''Position abolished'' |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} General (later [[Field marshal (Uganda)|field marshal]]) [[Idi Amin]] led a [[1971 Ugandan coup d'état|coup d'état]] that overthrew President Obote and his government and installed himself as president. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === The Uganda–Tanzania War, known in Tanzania as the Kagera War (Swahili: Vita vya Kagera) and in Uganda as the 1979 Liberation War,was fought between Uganda and Tanzania from October 1978 until June 1979 and led to the overthrow of Ugandan President Idi Amin. The war was preceded by a deterioration of relations between Uganda and Tanzania following Amin's 1971 overthrow of President Milton Obote, who was close to the President of Tanzania, Julius Nyerere. Over the following years, Amin's regime was destabilised by violent purges, economic problems, and dissatisfaction in the Uganda Army. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} iwrzzvn0zlrco721u4mv7yxje63slup 1962689 1962688 2026-05-10T09:40:47Z Uganda in 1960 116315 /* President */ 1962689 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Politics of Uganda}} This is a list of the '''heads of state of Uganda''', from the independence of [[Uganda]] in 1962 to the present day. From 1962 to 1963, the head of state under the [[Constitution of Uganda|Constitution]] of 1962 was the [[queen of Uganda]], [[Elizabeth II]], who was also the monarch of other [[Commonwealth realm]]s. The queen was represented in Uganda by a governor-general. Uganda removed Elizabeth II as head of state under a 1963 constitutional amendment and the monarch and governor-general were replaced by a ceremonial [[President of Uganda|president]]. The president under the 1963 constitution was an [[Elective monarchy|elective monarch]], chosen by the [[Parliament of Uganda|parliament]] from among Uganda's five traditional kings. Uganda became a [[Republics in the Commonwealth of Nations|republic within the Commonwealth]] when this system was replaced by an executive presidency in 1966. ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== The governor-general was the representative of the monarch in Uganda and exercised most of the powers of the monarch. The governor-general was appointed for an indefinite term, serving at the pleasure of the monarch. Since Uganda was granted independence by the Uganda Independence Act 1962, rather than being first established as a semi-autonomous [[dominion]] and later promoted to independence as defined by the [[Statute of Westminster 1931]], the governor-general was to be always appointed solely on the advice of the [[Cabinet of Uganda]] without the involvement of the British government. As Uganda became a republic before Walter Coutts, the former colonial governor, was replaced, this has never happened. In the event of a vacancy, the [[Supreme Court of Uganda|chief justice]] would have served as the [[Administrator of the government|officer administering the government]] under a [[dormant commission]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {{further|History of Uganda (1963–1971)}} Under the 1963 [[Constitution of Uganda|Constitution]] of the Sovereign State of Uganda, the British monarch was replaced as ceremonial head of state by an [[Elective monarchy|elective monarch]] with the title of president. The president was elected by the [[Parliament of Uganda|Parliament]] for a 5-year term from among the kings of Uganda’s five kingdoms and constitutional heads of districts, which were the monarchs of the non-federated entities.{{efn|As of 1966, these were the Laloyo Maber of [[Acholi people|Acholi]], Won Nyaci of [[Lango sub-region|Lango]], Umuinga of [[Bugisu sub-region|Bugisu]] and Kingoo of [[Sebei people|Sebei]].<ref>{{cite web|author= Nchani|url= https://theafricanroyalfamilies.com/2023/05/31/traditional-kings-of-uganda-tribal-kingdoms-of-uganda/|title=Traditional Kings of Uganda and Tribal Kingdoms of Uganda|publisher=The African Royal Families |accessdate=2024-05-29}}</ref>}} In the event of a vacancy the [[Vice President of Uganda|Vice President]] served as [[acting (law)|acting]] president. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ;Political parties {{legend|{{party color|Uganda People's Congress}}|[[Uganda People's Congress]] (UPC)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|National Resistance Movement}}|[[National Resistance Movement]] (NRM)|border=1px solid #AAAAAA}} ;Other factions {{legend|{{party color|Military rule}}|[[Uganda People's Defence Force|Military]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|Independent politician}}|[[Independent politician|Independent]]|border=1px solid #AAAAAA}} ;Status {{legend|#E6E6AA|Denotes acting president}} ===First Republic (1966–1971)=== {{further|History of Uganda (1963–1971)}} Under the 1966 "pigeon hole" constitution, the Sovereign State was abolished and replaced by the Republic of Uganda. The presidential office was transformed from a monarchical to an executive republican one. The president and vice-president were elected by the [[Parliament of Uganda|National Assembly]].<ref>{{Cite journal|last=Morris|first=H. F.|date=1966|title=The Uganda Constitution, April 1966|jstor=744686|journal=Journal of African Law|volume=10|issue=2|pages=112–117|doi=10.1017/s0021855300004575}}</ref> The powers of the president were increased, with the establishment of the executive presidency, but the same rules applied concerning the vacancy of the president. It also applied to the 1967 and 1995 constitutions. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | style="background:#e6e6aa;"|— | rowspan=2|[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan=2|[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | rowspan=2|— | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|15 April}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{ayd|1966|3|4|1966|4|15}} ! rowspan=2 style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | rowspan=2|[[Uganda People's Congress|UPC]] | style="background:#e6e6aa;"| ''Himself'' |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1966|4|15|1971|1|25}} | ''Position abolished'' |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} General (later [[Field marshal (Uganda)|field marshal]]) [[Idi Amin]] led a [[1971 Ugandan coup d'état|coup d'état]] that overthrew President Obote and his government and installed himself as president. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} qu65ktblv1spccjfz84f9zte6z31lgh 1962690 1962689 2026-05-10T09:42:03Z Uganda in 1960 116315 /* Second Republic (1971–1979) */ 1962690 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Politics of Uganda}} This is a list of the '''heads of state of Uganda''', from the independence of [[Uganda]] in 1962 to the present day. From 1962 to 1963, the head of state under the [[Constitution of Uganda|Constitution]] of 1962 was the [[queen of Uganda]], [[Elizabeth II]], who was also the monarch of other [[Commonwealth realm]]s. The queen was represented in Uganda by a governor-general. Uganda removed Elizabeth II as head of state under a 1963 constitutional amendment and the monarch and governor-general were replaced by a ceremonial [[President of Uganda|president]]. The president under the 1963 constitution was an [[Elective monarchy|elective monarch]], chosen by the [[Parliament of Uganda|parliament]] from among Uganda's five traditional kings. Uganda became a [[Republics in the Commonwealth of Nations|republic within the Commonwealth]] when this system was replaced by an executive presidency in 1966. ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== The governor-general was the representative of the monarch in Uganda and exercised most of the powers of the monarch. The governor-general was appointed for an indefinite term, serving at the pleasure of the monarch. Since Uganda was granted independence by the Uganda Independence Act 1962, rather than being first established as a semi-autonomous [[dominion]] and later promoted to independence as defined by the [[Statute of Westminster 1931]], the governor-general was to be always appointed solely on the advice of the [[Cabinet of Uganda]] without the involvement of the British government. As Uganda became a republic before Walter Coutts, the former colonial governor, was replaced, this has never happened. In the event of a vacancy, the [[Supreme Court of Uganda|chief justice]] would have served as the [[Administrator of the government|officer administering the government]] under a [[dormant commission]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {{further|History of Uganda (1963–1971)}} Under the 1963 [[Constitution of Uganda|Constitution]] of the Sovereign State of Uganda, the British monarch was replaced as ceremonial head of state by an [[Elective monarchy|elective monarch]] with the title of president. The president was elected by the [[Parliament of Uganda|Parliament]] for a 5-year term from among the kings of Uganda’s five kingdoms and constitutional heads of districts, which were the monarchs of the non-federated entities.{{efn|As of 1966, these were the Laloyo Maber of [[Acholi people|Acholi]], Won Nyaci of [[Lango sub-region|Lango]], Umuinga of [[Bugisu sub-region|Bugisu]] and Kingoo of [[Sebei people|Sebei]].<ref>{{cite web|author= Nchani|url= https://theafricanroyalfamilies.com/2023/05/31/traditional-kings-of-uganda-tribal-kingdoms-of-uganda/|title=Traditional Kings of Uganda and Tribal Kingdoms of Uganda|publisher=The African Royal Families |accessdate=2024-05-29}}</ref>}} In the event of a vacancy the [[Vice President of Uganda|Vice President]] served as [[acting (law)|acting]] president. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ;Political parties {{legend|{{party color|Uganda People's Congress}}|[[Uganda People's Congress]] (UPC)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|National Resistance Movement}}|[[National Resistance Movement]] (NRM)|border=1px solid #AAAAAA}} ;Other factions {{legend|{{party color|Military rule}}|[[Uganda People's Defence Force|Military]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|Independent politician}}|[[Independent politician|Independent]]|border=1px solid #AAAAAA}} ;Status {{legend|#E6E6AA|Denotes acting president}} ===First Republic (1966–1971)=== {{further|History of Uganda (1963–1971)}} Under the 1966 "pigeon hole" constitution, the Sovereign State was abolished and replaced by the Republic of Uganda. The presidential office was transformed from a monarchical to an executive republican one. The president and vice-president were elected by the [[Parliament of Uganda|National Assembly]].<ref>{{Cite journal|last=Morris|first=H. F.|date=1966|title=The Uganda Constitution, April 1966|jstor=744686|journal=Journal of African Law|volume=10|issue=2|pages=112–117|doi=10.1017/s0021855300004575}}</ref> The powers of the president were increased, with the establishment of the executive presidency, but the same rules applied concerning the vacancy of the president. It also applied to the 1967 and 1995 constitutions. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | style="background:#e6e6aa;"|— | rowspan=2|[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan=2|[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | rowspan=2|— | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|15 April}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{ayd|1966|3|4|1966|4|15}} ! rowspan=2 style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | rowspan=2|[[Uganda People's Congress|UPC]] | style="background:#e6e6aa;"| ''Himself'' |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1966|4|15|1971|1|25}} | ''Position abolished'' |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} fkdt4j8jq33p3610n6aqyh40d0c0azw 1962691 1962690 2026-05-10T09:42:32Z Uganda in 1960 116315 /* First Republic (1966–1971) */ 1962691 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Politics of Uganda}} This is a list of the '''heads of state of Uganda''', from the independence of [[Uganda]] in 1962 to the present day. From 1962 to 1963, the head of state under the [[Constitution of Uganda|Constitution]] of 1962 was the [[queen of Uganda]], [[Elizabeth II]], who was also the monarch of other [[Commonwealth realm]]s. The queen was represented in Uganda by a governor-general. Uganda removed Elizabeth II as head of state under a 1963 constitutional amendment and the monarch and governor-general were replaced by a ceremonial [[President of Uganda|president]]. The president under the 1963 constitution was an [[Elective monarchy|elective monarch]], chosen by the [[Parliament of Uganda|parliament]] from among Uganda's five traditional kings. Uganda became a [[Republics in the Commonwealth of Nations|republic within the Commonwealth]] when this system was replaced by an executive presidency in 1966. ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== The governor-general was the representative of the monarch in Uganda and exercised most of the powers of the monarch. The governor-general was appointed for an indefinite term, serving at the pleasure of the monarch. Since Uganda was granted independence by the Uganda Independence Act 1962, rather than being first established as a semi-autonomous [[dominion]] and later promoted to independence as defined by the [[Statute of Westminster 1931]], the governor-general was to be always appointed solely on the advice of the [[Cabinet of Uganda]] without the involvement of the British government. As Uganda became a republic before Walter Coutts, the former colonial governor, was replaced, this has never happened. In the event of a vacancy, the [[Supreme Court of Uganda|chief justice]] would have served as the [[Administrator of the government|officer administering the government]] under a [[dormant commission]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {{further|History of Uganda (1963–1971)}} Under the 1963 [[Constitution of Uganda|Constitution]] of the Sovereign State of Uganda, the British monarch was replaced as ceremonial head of state by an [[Elective monarchy|elective monarch]] with the title of president. The president was elected by the [[Parliament of Uganda|Parliament]] for a 5-year term from among the kings of Uganda’s five kingdoms and constitutional heads of districts, which were the monarchs of the non-federated entities.{{efn|As of 1966, these were the Laloyo Maber of [[Acholi people|Acholi]], Won Nyaci of [[Lango sub-region|Lango]], Umuinga of [[Bugisu sub-region|Bugisu]] and Kingoo of [[Sebei people|Sebei]].<ref>{{cite web|author= Nchani|url= https://theafricanroyalfamilies.com/2023/05/31/traditional-kings-of-uganda-tribal-kingdoms-of-uganda/|title=Traditional Kings of Uganda and Tribal Kingdoms of Uganda|publisher=The African Royal Families |accessdate=2024-05-29}}</ref>}} In the event of a vacancy the [[Vice President of Uganda|Vice President]] served as [[acting (law)|acting]] president. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ;Political parties {{legend|{{party color|Uganda People's Congress}}|[[Uganda People's Congress]] (UPC)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|National Resistance Movement}}|[[National Resistance Movement]] (NRM)|border=1px solid #AAAAAA}} ;Other factions {{legend|{{party color|Military rule}}|[[Uganda People's Defence Force|Military]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|{{party color|Independent politician}}|[[Independent politician|Independent]]|border=1px solid #AAAAAA}} ;Status {{legend|#E6E6AA|Denotes acting president}} ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | style="background:#e6e6aa;"|— | rowspan=2|[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan=2|[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | rowspan=2|— | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|15 April}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{ayd|1966|3|4|1966|4|15}} ! rowspan=2 style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | rowspan=2|[[Uganda People's Congress|UPC]] | style="background:#e6e6aa;"| ''Himself'' |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1966|4|15|1971|1|25}} | ''Position abolished'' |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} tr1i4clq4tg74do2wpsu5d5z68583eb 1962692 1962691 2026-05-10T09:43:03Z Uganda in 1960 116315 /* Republic (1966–present) */ 1962692 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Politics of Uganda}} This is a list of the '''heads of state of Uganda''', from the independence of [[Uganda]] in 1962 to the present day. From 1962 to 1963, the head of state under the [[Constitution of Uganda|Constitution]] of 1962 was the [[queen of Uganda]], [[Elizabeth II]], who was also the monarch of other [[Commonwealth realm]]s. The queen was represented in Uganda by a governor-general. Uganda removed Elizabeth II as head of state under a 1963 constitutional amendment and the monarch and governor-general were replaced by a ceremonial [[President of Uganda|president]]. The president under the 1963 constitution was an [[Elective monarchy|elective monarch]], chosen by the [[Parliament of Uganda|parliament]] from among Uganda's five traditional kings. Uganda became a [[Republics in the Commonwealth of Nations|republic within the Commonwealth]] when this system was replaced by an executive presidency in 1966. ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== The governor-general was the representative of the monarch in Uganda and exercised most of the powers of the monarch. The governor-general was appointed for an indefinite term, serving at the pleasure of the monarch. Since Uganda was granted independence by the Uganda Independence Act 1962, rather than being first established as a semi-autonomous [[dominion]] and later promoted to independence as defined by the [[Statute of Westminster 1931]], the governor-general was to be always appointed solely on the advice of the [[Cabinet of Uganda]] without the involvement of the British government. As Uganda became a republic before Walter Coutts, the former colonial governor, was replaced, this has never happened. In the event of a vacancy, the [[Supreme Court of Uganda|chief justice]] would have served as the [[Administrator of the government|officer administering the government]] under a [[dormant commission]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {{further|History of Uganda (1963–1971)}} Under the 1963 [[Constitution of Uganda|Constitution]] of the Sovereign State of Uganda, the British monarch was replaced as ceremonial head of state by an [[Elective monarchy|elective monarch]] with the title of president. The president was elected by the [[Parliament of Uganda|Parliament]] for a 5-year term from among the kings of Uganda’s five kingdoms and constitutional heads of districts, which were the monarchs of the non-federated entities.{{efn|As of 1966, these were the Laloyo Maber of [[Acholi people|Acholi]], Won Nyaci of [[Lango sub-region|Lango]], Umuinga of [[Bugisu sub-region|Bugisu]] and Kingoo of [[Sebei people|Sebei]].<ref>{{cite web|author= Nchani|url= https://theafricanroyalfamilies.com/2023/05/31/traditional-kings-of-uganda-tribal-kingdoms-of-uganda/|title=Traditional Kings of Uganda and Tribal Kingdoms of Uganda|publisher=The African Royal Families |accessdate=2024-05-29}}</ref>}} In the event of a vacancy the [[Vice President of Uganda|Vice President]] served as [[acting (law)|acting]] president. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | style="background:#e6e6aa;"|— | rowspan=2|[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan=2|[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | rowspan=2|— | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|15 April}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{ayd|1966|3|4|1966|4|15}} ! rowspan=2 style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | rowspan=2|[[Uganda People's Congress|UPC]] | style="background:#e6e6aa;"| ''Himself'' |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1966|4|15|1971|1|25}} | ''Position abolished'' |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} 1g14mad6fvbgw1orf98axuec6jpcngr 1962693 1962692 2026-05-10T09:43:40Z Uganda in 1960 116315 /* Elective monarchy (1963–1966) */ 1962693 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Politics of Uganda}} This is a list of the '''heads of state of Uganda''', from the independence of [[Uganda]] in 1962 to the present day. From 1962 to 1963, the head of state under the [[Constitution of Uganda|Constitution]] of 1962 was the [[queen of Uganda]], [[Elizabeth II]], who was also the monarch of other [[Commonwealth realm]]s. The queen was represented in Uganda by a governor-general. Uganda removed Elizabeth II as head of state under a 1963 constitutional amendment and the monarch and governor-general were replaced by a ceremonial [[President of Uganda|president]]. The president under the 1963 constitution was an [[Elective monarchy|elective monarch]], chosen by the [[Parliament of Uganda|parliament]] from among Uganda's five traditional kings. Uganda became a [[Republics in the Commonwealth of Nations|republic within the Commonwealth]] when this system was replaced by an executive presidency in 1966. ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== The governor-general was the representative of the monarch in Uganda and exercised most of the powers of the monarch. The governor-general was appointed for an indefinite term, serving at the pleasure of the monarch. Since Uganda was granted independence by the Uganda Independence Act 1962, rather than being first established as a semi-autonomous [[dominion]] and later promoted to independence as defined by the [[Statute of Westminster 1931]], the governor-general was to be always appointed solely on the advice of the [[Cabinet of Uganda]] without the involvement of the British government. As Uganda became a republic before Walter Coutts, the former colonial governor, was replaced, this has never happened. In the event of a vacancy, the [[Supreme Court of Uganda|chief justice]] would have served as the [[Administrator of the government|officer administering the government]] under a [[dormant commission]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | style="background:#e6e6aa;"|— | rowspan=2|[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan=2|[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | rowspan=2|— | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|15 April}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{ayd|1966|3|4|1966|4|15}} ! rowspan=2 style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | rowspan=2|[[Uganda People's Congress|UPC]] | style="background:#e6e6aa;"| ''Himself'' |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1966|4|15|1971|1|25}} | ''Position abolished'' |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} tvtr3vtk1004zbwsh619wswhsw1ja6o 1962694 1962693 2026-05-10T09:44:12Z Uganda in 1960 116315 /* Governor-general */ 1962694 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Politics of Uganda}} This is a list of the '''heads of state of Uganda''', from the independence of [[Uganda]] in 1962 to the present day. From 1962 to 1963, the head of state under the [[Constitution of Uganda|Constitution]] of 1962 was the [[queen of Uganda]], [[Elizabeth II]], who was also the monarch of other [[Commonwealth realm]]s. The queen was represented in Uganda by a governor-general. Uganda removed Elizabeth II as head of state under a 1963 constitutional amendment and the monarch and governor-general were replaced by a ceremonial [[President of Uganda|president]]. The president under the 1963 constitution was an [[Elective monarchy|elective monarch]], chosen by the [[Parliament of Uganda|parliament]] from among Uganda's five traditional kings. Uganda became a [[Republics in the Commonwealth of Nations|republic within the Commonwealth]] when this system was replaced by an executive presidency in 1966. ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | style="background:#e6e6aa;"|— | rowspan=2|[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan=2|[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | rowspan=2|— | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|15 April}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{ayd|1966|3|4|1966|4|15}} ! rowspan=2 style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | rowspan=2|[[Uganda People's Congress|UPC]] | style="background:#e6e6aa;"| ''Himself'' |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1966|4|15|1971|1|25}} | ''Position abolished'' |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} kg03jj5zq4wt3i6fz64e2spdfrkdrkj 1962695 1962694 2026-05-10T09:44:57Z Uganda in 1960 116315 1962695 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | style="background:#e6e6aa;"|— | rowspan=2|[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan=2|[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | rowspan=2|— | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{nowrap|15 April}} 1966 | style="background:#e6e6aa;"|{{ayd|1966|3|4|1966|4|15}} ! rowspan=2 style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | rowspan=2|[[Uganda People's Congress|UPC]] | style="background:#e6e6aa;"| ''Himself'' |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1966|4|15|1971|1|25}} | ''Position abolished'' |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} 3bo53qvrm073y9u1jcr8hd8i74tnlxx 1962696 1962695 2026-05-10T09:46:52Z Uganda in 1960 116315 1962696 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | {{ayd|1963|10|9|1966|5|25}} | [[Kabaka of Buganda|Abalasangeye]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> n3tuq57ovfxissi030zcnrlpdiqojyq 1962697 1962696 2026-05-10T09:47:56Z Uganda in 1960 116315 1962697 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | {{ayd|1971|1|25|1979|4|11}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | ''Position abolished'' |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> pnuxc0x66wzl4tyvmk66lyv61a1irey 1962698 1962697 2026-05-10T09:48:43Z Uganda in 1960 116315 1962698 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| {{abbr|No.|Number}} ! rowspan=2| Portrait ! rowspan=2| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan=3| Term of office ! colspan=2 rowspan=2| Political party |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 | {{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} ! style="background:{{party color|Tanganyika African National Union}};"| | [[Tanganyika African National Union|TANU]]<br /> |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |{{ayd|1979|4|11|1979|4|13}} | |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> tkhk4ifuqcw5bonkevi3adna4ut9snh 1962699 1962698 2026-05-10T09:49:45Z Uganda in 1960 116315 1962699 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | colspan="9" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|4|13|1979|6|20}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} | rowspan=4|''Position abolished'' |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | {{ayd|1979|6|20|1980|5|12}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1980|5|12|1980|5|22}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};"| | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> eillukm9ndtxze3q7o3gepai21jor3v 1962700 1962699 2026-05-10T09:50:30Z Uganda in 1960 116315 1962700 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} !Elected ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | colspan="8" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | — | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | — | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | — | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> h1e7xjbstlqzdvw1f6fa7p8cisr0qfx 1962701 1962700 2026-05-10T09:50:51Z Uganda in 1960 116315 1962701 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | colspan="7" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | — | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{ayd|1980|5|22|1980|12|15}} ! style="background:{{party color|Independent politician}};"| | — |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda{{Citation needed|date=June 2025}} {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> jzfhkxeg90c51ebysg6r60erywpbwut 1962702 1962701 2026-05-10T09:51:40Z Uganda in 1960 116315 1962702 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | colspan="7" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | [[1980 Ugandan general election|1980]] | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | {{ayd|1980|12|17|1985|7|27}} ! style="background:{{party color|Uganda People's Congress}};" | | [[Uganda People's Congress|UPC]] | ''Position abolished''<hr>[[Otema Allimadi|Allimadi]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> pbz0ydr1uywfwyz35zzmdgq1yw8njui 1962703 1962702 2026-05-10T09:52:34Z Uganda in 1960 116315 1962703 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | colspan="7" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Military ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | {{ayd|1985|7|27|1985|7|29}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant'' |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | {{ayd|1985|7|29|1986|1|26}} ! style="background:{{party color|Military rule}};"| | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | ''Position vacant''<hr>[[Paulo Muwanga|Muwanga]]<br>[[Abraham Waligo|Waligo]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> klhx6gy7o6j42cop6ubdduzotbuiu0n 1962704 1962703 2026-05-10T09:53:27Z Uganda in 1960 116315 1962704 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | colspan="7" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2" |Elected ! colspan="3" |Term of office ! colspan="2" rowspan="2" |Political party ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | [[1996 Ugandan presidential election|1996]]<br />[[2001 Ugandan presidential election|2001]]<br />[[2006 Ugandan general election|2006]]<br />[[2011 Ugandan general election|2011]]<br />[[2016 Ugandan general election|2016]]<br />[[2021 Ugandan general election|2021]]<br />[[2026 Ugandan general election|2026]] | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | {{ayd|1986|01|26}} ! style="background:{{party color|National Resistance Movement}};"| | [[National Resistance Movement|NRM]] | [[Samson Kisekka|Kisekka]]<br />[[George Cosmas Adyebo|Adyebo]]<br />[[Kintu Musoke|Musoke]]<br />[[Apolo Nsibambi|Nsibambi]]<br />[[Amama Mbabazi|Mbabazi]]<br>[[Ruhakana Rugunda|Rugunda]]<br />[[Robinah Nabbanja|Nabbanja]] |} <references /> juchscvy0b14snaa5vo01m9hw88pbvp 1962705 1962704 2026-05-10T09:54:25Z Uganda in 1960 116315 1962705 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | colspan="7" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> hu1dc3hkd15yr63iyjsmdrb3astorih 1962706 1962705 2026-05-10T09:55:26Z Uganda in 1960 116315 1962706 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | colspan="7" |''Vacant'' (11 April 1979 – 13 April 1979){{efn|The [[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian People’s Defense Force]] remained in Uganda to keep peace until the establishment of the new government.<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/idi-amin-flees-uganda</ref> [[David Musuguri|David Bugozi Musuguri]] served as the Commander of Tanzanian Occupation Forces from 11 April 1979 until 1 July 1981.}} |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> fnwrp4chfkfwdd9ignrfi9psnyugwyq 1962707 1962706 2026-05-10T09:55:58Z Uganda in 1960 116315 1962707 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> syvv89l3x84bxexj5f45jqfnvma2cqz 1962708 1962707 2026-05-10T10:02:45Z Uganda in 1960 116315 1962708 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | | |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 | |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> h0qdeqpj73re0fqmm879ue24in2xc4e 1962709 1962708 2026-05-10T10:03:41Z Uganda in 1960 116315 1962709 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 | |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> mxanapvqwc6zwrhxscc7dpx1u63tz3n 1962710 1962709 2026-05-10T10:05:12Z Uganda in 1960 116315 1962710 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> n848mxe73r09w1b8azpuxqv5l5luh3r 1962711 1962710 2026-05-10T10:08:07Z Uganda in 1960 116315 1962711 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Reign ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Reign start ! Reign end |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> m0i17ztvqp6dplysheuah11na80w99u 1962712 1962711 2026-05-10T10:09:04Z Uganda in 1960 116315 1962712 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} ===Fourth Republic (1986–present)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> kpfpv3z4cg1s26z2ikf1vnvlek4l6yl 1962713 1962712 2026-05-10T10:09:58Z Uganda in 1960 116315 1962713 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> ge5v4jsr6sd3ramus2lock3h51915mk 1962714 1962713 2026-05-10T10:10:28Z Uganda in 1960 116315 /* Military rule (1985–1986) */ 1962714 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} ===Military rule (1985–1986)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] | |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> euxavxfr88be01odya1orqrdt3f4lwu 1962715 1962714 2026-05-10T10:11:09Z Uganda in 1960 116315 1962715 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Military |- ! Took office ! Left office |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> mtoi22ie4fzj3yasnbkro7uh3dza855 1962716 1962715 2026-05-10T10:11:42Z Uganda in 1960 116315 1962716 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 9qo337ak5u2ty9kr7kw568e0zhyjm23 1962717 1962716 2026-05-10T10:12:22Z Uganda in 1960 116315 /* President */ 1962717 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} ===President=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 6sayfgm072z91exd0g3woz3ytcwb0mn 1962718 1962717 2026-05-10T10:13:08Z Uganda in 1960 116315 1962718 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" !# !Position !Name !Inaugurated !Left office !'''Political party''' |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 |Chairmen (rotating monthly) |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> olt2bg38pu9ah0gz2ltztsykdhsccii 1962719 1962718 2026-05-10T10:13:45Z Uganda in 1960 116315 1962719 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |} Leaders and member Interim Government of Presidential Commission of Uganda {| class="wikitable" |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> f2w6mmfnreo5vsz36352dmnpj42xync 1962720 1962719 2026-05-10T10:14:54Z Uganda in 1960 116315 /* Presidential Commission of Uganda */ 1962720 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} ===Presidential Commission of Uganda=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> qstkht3eg81zlsu6do191u7u8e5ns5t 1962721 1962720 2026-05-10T10:15:50Z Uganda in 1960 116315 1962721 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 1rhemsasgnmkkfk5ar1g98xqywsxdif 1962722 1962721 2026-05-10T10:16:33Z Uganda in 1960 116315 /* President */ 1962722 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> c5miv5t4ae7qeok3yzpj8sgp19herac 1962723 1962722 2026-05-10T10:17:09Z Uganda in 1960 116315 1962723 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Political party |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> ao1qbyloumphzy4riu8n6vm6oofiof8 1962724 1962723 2026-05-10T10:17:42Z Uganda in 1960 116315 1962724 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 63riu46dy86nj2o3v5s3zj3ffjjz1pp 1962725 1962724 2026-05-10T10:18:24Z Uganda in 1960 116315 /* President */ 1962725 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 4ls4jt4riwrzyjsku3fqn3dokj6egj3 1962726 1962725 2026-05-10T10:18:56Z Uganda in 1960 116315 1962726 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===Third Republic (1979–1985)=== {{further|History of Uganda (1979–1986)}} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 160zg77boyvjn5ua7kqztf1y7ibgywa 1962727 1962726 2026-05-10T10:19:43Z Uganda in 1960 116315 1962727 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} ===President === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Portrait ! Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" | Term of office !Political party |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 1tp3wfhhqqnwav1yyw1mebgye92k88p 1962728 1962727 2026-05-10T10:20:35Z Uganda in 1960 116315 1962728 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> tflugte2pk92hmt5c4123eqzg6is9a7 1962729 1962728 2026-05-10T10:21:25Z Uganda in 1960 116315 /* Second Republic (1971–1979) */ 1962729 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} ===Second Republic (1971–1979)=== {{further|Second Republic of Uganda}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> dmhgyjvrxprzi3omdbalhhi68ow1s21 1962731 1962729 2026-05-10T10:21:49Z Uganda in 1960 116315 1962731 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! colspan="2" |Military |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] | |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> ic3gn9t5sbgzvzonn0uzz62ckxt7ge5 1962732 1962731 2026-05-10T10:22:39Z Uganda in 1960 116315 1962732 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 64nduv9kyjgl577rj4wvd1howaho45x 1962733 1962732 2026-05-10T10:23:22Z Uganda in 1960 116315 /* First Republic (1966–1971) */ 1962733 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> edrvvywb2559jpiaol0hjwyxv1lc1fq 1962734 1962733 2026-05-10T10:23:57Z Uganda in 1960 116315 1962734 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Elective monarchy (1963–1966)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |} {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office !Political party |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 9lx8e1m7313d7mjwkqa8ws0gyqrzsn1 1962735 1962734 2026-05-10T10:24:46Z Uganda in 1960 116315 /* Republic (1966–present) */ 1962735 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== ===First Republic (1966–1971)=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 3t1kdawfto0uv7jd55qdql30pqerzza 1962736 1962735 2026-05-10T10:25:37Z Uganda in 1960 116315 1962736 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 9izzqtnco6urcj8rfrdrbd4m2b7qd54 1962737 1962736 2026-05-10T10:26:11Z Uganda in 1960 116315 1962737 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Term of office ! rowspan="2" |Monarch ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Took office ! Left office ! Time in office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | Elizabeth II | [[Milton Obote|Obote]] |} ==Republic (1966–present)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> rbukxrscymljldj9ze7szun1uqzm5tx 1962738 1962737 2026-05-10T10:27:06Z Uganda in 1960 116315 1962738 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Took office ! Left office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | |} ==Republic (1966–present)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> mh9zombugvbdxymn0lltm12aci4r2z6 1962739 1962738 2026-05-10T10:27:27Z Uganda in 1960 116315 1962739 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Took office ! Left office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | |} ==Republic (1966–present)== {| class="wikitable" style="text-align:center" !# !Portrait !Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |'''Term of office''' !'''Political party''' |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> qfsvwukkm7plrq5uceg38hlum8j6hlu 1962740 1962739 2026-05-10T10:27:54Z Uganda in 1960 116315 1962740 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Took office ! Left office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 45sqanxycr8wph9syruroi7itjhvwbn 1962741 1962740 2026-05-10T10:28:31Z Uganda in 1960 116315 /* Governor-general */ 1962741 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} ===Governor-general=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Took office ! Left office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | | |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 3n674xxf9rkw7z50yobpfx5hwikksdo 1962742 1962741 2026-05-10T10:29:01Z Uganda in 1960 116315 1962742 wikitext text/x-wiki ==Commonwealth realm (1962–1963)== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Took office ! Left office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | | |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> e9gzih5cx4dgeg0zzyx32d60otfbryg 1962743 1962742 2026-05-10T10:29:32Z Uganda in 1960 116315 /* list */ 1962743 wikitext text/x-wiki ==list== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Took office ! Left office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | | |- | 1 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 2 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 3 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- | |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 4 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |5 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 6 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 7 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |— | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |1 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |2 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |3 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |4 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |5 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |— | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |6 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |— | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |7 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |8 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |9 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |10 | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | 9 | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 11 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 12 | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 9uerlarodd5j1v0yuxbj2htsqknsbsa 1962744 1962743 2026-05-10T10:34:33Z Uganda in 1960 116315 1962744 wikitext text/x-wiki ==list== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Took office ! Left office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | |- | 2 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 3 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 4 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- |5 |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 6 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |7 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 9 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |9 | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |10 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |11 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |12 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |13 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |14 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |15 | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |16 | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |17 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |18 | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |19 | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |20 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |21 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |22 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |(3) | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | (3) | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|17 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 23 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 24 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | (11) | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> ml34tycyc8ha3wiiv05jo59q6xqjfa5 1962745 1962744 2026-05-10T10:35:35Z Uganda in 1960 116315 1962745 wikitext text/x-wiki ==list== The succession to the throne was the same as the [[succession to the British throne]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="3" |Reign ! rowspan="2" |Royal house ! rowspan="2" |[[Prime Minister of Uganda|Prime minister(s)]] |- ! Reign start ! Reign end ! Duration |- | 1 | [[File:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|90px]] | Queen [[Elizabeth II]]<br />{{small|(1926–2022)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{age in years|1962|10|9|1963|10|9}} year | [[House of Windsor|Windsor]] | [[Milton Obote|Obote]] |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |# ! rowspan="2" |Portrait ! rowspan="2" |Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! colspan="2" |Term of office ! rowspan="2" |'''Political party''' |- ! Took office ! Left office |- | 1 | [[File:Sir Walter Coutts.jpg|90px]] | [[Walter Coutts]]<br />{{small|(1912–1988)}} | {{nowrap|9 October}} 1962 | {{nowrap|9 October}} 1963 | |- | 2 | [[File:Sir. Edward Fredrick Mutesa, The President of Uganda.jpg|90px]] | [[Mutesa II of Buganda|Edward Mutesa II]]<br />{{small|(1924–1969)}} | {{nowrap|9 October}} 1963 | {{nowrap|25 May}} 1966<ref>Examining Divergent Perspectives: “A Soldier’s Account’’ and “Obote’s Letter to a London Friend of the Battle of Mengo’’ 1966 by Peter Sekiswa</ref><br />{{small|([[Mengo Crisis#Battle of Mengo Hill|Deposed in a coup]])}}{{efn|On 24 February 1966, Obote announced the suspension of Mutesa from his duties as president, citing his reaction to the lost counties referendum, his ordering of troop movements without ministerial consultation, and his seeking of foreign military support. On 4 March, Obote declared he would assume the powers of the presidency.}} | |- | style="background:#e6e6aa;" |— | rowspan="2" |[[File:Obote cropped.png|90px]] | rowspan="2" |[[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|4 March}} 1966 | style="background:#e6e6aa;" |{{nowrap|15 April}} 1966 | rowspan="2" |[[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 3 | {{nowrap|15 April}} 1966 | {{nowrap|25 January}} 1971<br />{{small|([[1971 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} |- | 4 | [[File:Idi Amin at UN (United Nations, New York) gtfy.00132 (cropped).jpg|90px]] | {{small|[[Field marshal (Uganda)|Field Marshal]]}}<br />[[Idi Amin]]<br />{{small|(1928–2003)}} | {{nowrap|25 January}} 1971 | {{nowrap|11 April}} 1979<br />{{small|([[Fall of Kampala|Deposed by Tanzanian invasion]])}} | [[Uganda Army (1971–1980)|Uganda Army]] |- |5 |[[File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daniel_arap_Moi_1979b.jpg|133x133dp]] |[[:en:Daniel_arap_Moi|Daniel arap Moi]] {{small|(1924–2020)}} |11 April 1979 |11 April 1979 |KANU |- | 6 | [[File:President Nyerere van Tanzania, koppen, Bestanddeelnr 928-2879 (cropped).jpg|90px]] | [[Julius Nyerere]]<br />{{small|(1922–1999)}} | 11 April 1979 | 13 April 1979 |[[Tanganyika African National Union|TANU]] |- |7 | |[[David Musuguri]] |13 April 1979 |13 April 1979 |[[Tanzania People's Defence Force]] |- | 8 | [[File:No image.png|90px]] | [[Yusuf Lule]]<br />{{small|(1912–1985)}} | {{nowrap|13 April}} 1979 | {{nowrap|20 June}} 1979<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Independent politician|Independent]]<br />{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 9 | [[File:No image.png|90px]] | [[Godfrey Binaisa]]<br />{{small|(1920–2010)}} | {{nowrap|20 June}} 1979 | {{nowrap|12 May}} 1980<br />{{small|(Deposed in a coup)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | 10 | [[File:No image.png|90px]] | [[Paulo Muwanga]]<br />{{small|(1924–1991)}} | {{nowrap|12 May}} 1980 | {{nowrap|22 May}} 1980<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda People's Congress|UPC]]<br>{{small|([[Uganda National Liberation Front|UNLF]])}} |- | — | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|90px]] | [[Presidential Commission of Uganda|Presidential Commission]] | {{nowrap|22 May}} 1980 | {{nowrap|15 December}} 1980 | |- | | colspan="4" |'''[[National Resistance Army]]''' | |- |9 | |[[Godfrey Binaisa]] |5 May 1980 |5 May 1980 | |- |10 | |[[Paulo Muwanga]] |5 May 1980 |12 May 1980 | |- |11 | |[[Yoweri Museveni]] |May 1980 |May 1980 | |- |12 | |[[David Oyite-Ojok|Oyite-Ojok]] |May 1980 |May 1980 | |- |13 | |[[Tito Okello]] |May 1980 |May 1980 | |- |14 | |[[Zeddy Maruru]] |May 1980 |May 1980 | |- |15 | |[[William Omaria]] |May 1980 |22 May 1980 | |- |16 | |[[Steven Kashaka]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |17 | |[[Joram Mugume]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |18 | |[[Pecos Kuteesa]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- |19 | |[[Smith Open Acak]] |22 May 1980 |22 May 1980 | |- | | colspan="3" |'''Presidential Commission of Uganda''' | | |- |20 | |[[Saulo Musoke]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |21 | |[[Polycarp Nyamuchoncho]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- |22 | |[[Yoweri Hunter Wacha-Olwol]] |22 May 1980 |15 December 1980 | |- | | colspan="4" |'''Presidential Commission of Uganda''' | |- |(3) | |[[Milton Obote]] |15 December 1980 |15 December 1980 | |- | (3) | [[File:Obote cropped.png|90px]] | [[Milton Obote]]<br />{{small|(1925–2005)}} | {{nowrap|15 December}} 1980 | {{nowrap|27 July}} 1985<br />{{small|([[1985 Ugandan coup d'état|Deposed in a coup]])}} | [[Uganda People's Congress|UPC]] |- | 23 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Bazilio Olara-Okello]]<br />{{small|(1929–1990)}} | {{nowrap|27 July}} 1985 | {{nowrap|29 July}} 1985<br />{{small|(Resigned)}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | 24 | [[File:No image.png|90px]] | General<br />[[Tito Okello]]<br />{{small|(1914–1996)}} | {{nowrap|29 July}} 1985 | {{nowrap|26 January}} 1986<br />{{small|([[Battle of Kampala|Deposed by civil war]])}} | [[Uganda National Liberation Front|UNLF]] |- | (11) | [[File:Yoweri Museveni 2015 2.jpg|90px]] | [[Yoweri Museveni]]<br />{{small|(born 1944)}} | {{nowrap|26 January}} 1986 | ''Incumbent'' | [[National Resistance Movement|NRM]] |} <references /> 6gicbbj6km8vkzxju9gupvxycj8fizb