Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 876 1972109 1971713 2026-07-15T08:39:55Z MyraMidnight 41218 Aðgreiningartengill 1972109 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill|spil|spil}} [[Mynd:Paul_C%C3%A9zanne%2C_Les_joueurs_de_carte_%281892-95%29.jpg|thumb|right|''Spilamennirnir'' eftir [[Paul Cézanne]].]] '''Spil''' eða '''[[leikur]]''' er athöfn ætluð til að skemmta einum eða fleiri leikmönnum. Leiki má skilgreina út frá a) markmiðum sem leikmönnum er ætlað að ná, og b) þeim reglum sem leikmenn verða að fylgja. Sumir leikir eru bara fyrir einn leikmann, en yfirleitt eru þeir ætlaðir fleiri leikmönnum sem keppa sín á milli. Yfirleitt þurfa leikmenn að taka ákvarðanir sem hafa áhrif á velgengni þeirra í leiknum, ákvarðanirnar þurfa þó að vera teknar í samræmi við settar reglur. Það kallast yfirleitt svindl ef leikmaður fylgir ekki reglunum í athöfnum sínum, og talað er um að leikmaður hafi rangt við. Frá örófi alda hafa menn leikið leiki, sér og öðrum til skemmtunar. Fjölmargar tegundir leikja hafa orðið til; nokkrar þeirra eru listaðar neðar á síðunni. [[Heimspeki]]ngurinn [[Ludwig Wittgenstein]] færði rök fyrir því í riti sínu, ''[[Philosophische Untersuchungen]]'' (''Rannsóknum í heimspeki''), að hugtakið „leikur“ yrði ekki skilgreint með einföldum hætti, heldur yrði að líta svo á að einungis væri hægt að skilgreina hugtakið með fjölda mismunandi skilgreininga sem deila einhverjum líkindum. == Ýmsar tegundir leikja == * [[Ágiskunarleikir]] * [[Barnaleikir]] * [[Bílaleikir]] * [[Borðspil]] * [[Drykkjuleikir]] * [[Fjárhættuspil]] * [[Hlutverkaleikir]] * [[Íþróttaleikir]] * [[Orðaleikir]] * [[Partíleikir]] * [[Póstleikir]] * [[Púsluspil]] * [[Ratleikir]] * [[Rökþrautir]] * [[Spunaspil]] * [[Spurningaleikir]] * [[Stærðfræðileikir]] * [[Teningaspil]] * [[Tilviljunarleikir]] * [[Tölvuleikir]] == Tengt efni == * [[Leikur]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1313888 ''Eigum við að slá í slag?''; grein í Morgunblaðinu 1957] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3298156 ''Að leika sér saman''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976] [[Flokkur:Spil| ]] kejvr6o1qesohg1hwjorjtgo9qe1qox 0 2002 1972012 1970117 2026-07-14T13:18:15Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972012 wikitext text/x-wiki {{Sjá|Íslendinga saga|verkið sem er hluti af [[Sturlunga saga|Sturlunga sögu]]}} [[Mynd:Egil Skallagrimsson 17c manuscript.jpg|thumb|right|[[Egill Skallagrímsson]] í vígahug. Mynd í 17. aldar handriti ''Egils sögu'' (AM 426 fol).]] [[Mynd:AM426 Grettir.jpg|thumb|right|[[Grettir Ásmundarson]] eða Grettir sterki. Mynd í 17. aldar handriti (AM 426 fol).]] '''Íslendingasögur''' eru, ásamt [[konungasögur|konungasögum]] og [[Eddukvæði|Eddukvæðum]], þekktustu miðaldabókmenntir [[Ísland|Íslendinga]]. Íslendingasögurnar eru ástæða þess að norræna orðið ''saga'' varð að almennu hugtaki fyrir fjölskyldusögur sem spanna marga ættliði víða um heim. Þær eru um fjörutíu talsins og mynda saman einn af nokkrum flokkum [[íslenskar fornsögur|íslenskra fornsagna]]. Flestar Íslendingasögurnar eru ritaðar á 13. og 14. öld, en [[sögutími]] þeirra er milli [[930]] og [[1030]], tímabil sem hefur verið nefnt „[[söguöld]]“ vegna þessa.<ref>{{vísindavefurinn|6476|Hvað þarf að vera í sögu til þess að hún sé talin til Íslendingasagna?|höfundur=Aðalheiður Guðmundsdóttir|dags=22.1.2007}}</ref> Þær fjalla um Íslendinga og gerast að mestu á Íslandi, þótt sagan berist oft til annarra landa. Flestar sögurnar fjalla um deilur milli fjölskyldna, [[blóðhefnd]] og sættir. Einkenni á sögunum eru ættrakningar persóna bæði aftur og fram í tíma, sem [[textatengsl|tengja þær]] við aðrar Íslendingasögur, [[Íslendingaþættir|Íslendingaþætti]], og fleiri miðaldarit á borð við ''[[Landnáma|Landnámu]]'' og ''[[Íslendinga saga|Íslendinga sögu]]''. Annað einkenni á sögunum er að höfundar þeirra eru yfirleitt vel að sér í staðháttum [[sögusvið]]sins sem oft er bundið við ákveðinn landshluta. Íslendingasögurnar eru eitt þekktasta dæmið um [[íslenskar bókmenntir]] og þykja einstakar heimildir um samfélag í Norður-Evrópu á miðöldum, þótt deilt sé um sanngildi þeirra. Valdar sögur, eins og ''[[Gísla saga Súrssonar]]'', ''[[Kjalnesinga saga]]'' og ''[[Hrafnkels saga Freysgoða]]'', eru notaðar sem námsefni í grunn- og framhaldsskólanámi á Íslandi. [[Hið íslenska fornritafélag]] hefur gefið þær út í [[fræðileg útgáfa|fræðilegri útgáfu]],<ref>{{vefheimild|url=https://hib.is/wp-content/uploads/2019/01/HIB_fornritabaeklingur_2018.pdf|titill=Fornritabæklingur 2018|útgefandi=Hið íslenska fornritafélag|ár=2018}}</ref> en til eru fjölmargar útgáfur einstakra sagna fyrir almenna lesendur á ýmsum tungumálum.<ref>{{vefheimild|titill=Skrá yfir þýðingar Íslendingasagna|url=https://sagas.landsbokasafn.is/|vefsíða=Landsbókasafn Íslands}}</ref> ==Ritun og varðveisla== Fyrstu Íslendingasögurnar voru að öllum líkindum ritaðar öðru hvoru megin við aldamótin 1200, en þær síðustu við lok sagnritunarskeiðsins undir 1350. Flestar voru þær þó líklega skrifaðar á [[13. öldin|13. öld]]. Skoðanir á aldri eru meðal annars tengdar hugmyndum um uppruna þeirra. Þrettánda öldin er upplausnartími þjóðveldisins og má sjá þess víða stað í sögunum að varað er við erlendu konungsvaldi og upplausn ætta. Sögurnar eru allar án höfundarnafns<ref>{{Vísindavefurinn|732|Hvers vegna eru Íslendingasögur höfundarlausar?|höfundur=Vésteinn Ólason|dags=4.8.2000}}</ref> og einungis varðveittar í eftirritum, þ.e. ekkert handrit er varðveitt sem gæti verið frumrit viðkomandi sögu. Ýmsar getgátur hafa þó verið settar fram um höfunda einstakra sagna. Einna þekktust er tilgátan um að [[Snorri Sturluson]] sé höfundur ''[[Egils saga|Egils sögu]]''.<ref>{{cite journal|journal=Lesbók Morgunblaðsins|author=Peter Hallberg|volume=39|number=2|title=Í leitinni að höfundum Íslendingasagna|year=1964|url=https://timarit.is/page/3288387}}</ref> ===Kenningar um uppruna=== Ýmsar kenningar eru til um uppruna Íslendingasagna. Á fyrri hluta 20. aldar var einkum deilt um svokallaðar sagnfestu- og bókfestukenningar. Sagnfestukenningin telur sögurnar vera sannorðar frásagnir samtímafólks sem gengið hafi tiltölulega óbreyttar [[munnmælasaga|í munnmælum]] þar til þær voru skrásettar mörgum öldum síðar. Þekktir fylgismenn sagnfestukenningarinnar voru meðal annars [[Rudolf Keyser]] og [[Andreas Heusler]] sem setti fyrstur fram hugtökin sagnfesta ([[þýska]]: ''Freiprosa'') og bókfesta (''Buchprosa'').<ref name="arngrimur">{{cite journal|author=Arngrímur Vídalín|year=2015|title=Ný bókfestukenning? Spjall um aðferðir|journal=Saga: tímarit Sögufélags|volume=53|number=2|pages=124-138|url=https://hdl.handle.net/20.500.11815/2662}}</ref> Bókfestukenningin (líka kölluð „íslenski skólinn“) gengur út á að sögurnar séu [[skáldsaga|skáldsögur]] rithöfunda sem hafi stuðst við munnmæli, ýmis rit og eigið ímyndunarafl. Fylgismenn þeirrar kenningar voru meðal annars [[Björn M. Ólsen]], [[Sigurður Nordal]] og [[Einar Ól. Sveinsson]].<ref>{{cite journal|title=Eru Íslendingasögurnar skrök og skáldskapur?|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=1961|author=Halldór Stefánsson|volume=36|number=24|pages=377-378|url=https://timarit.is/page/3286954}}</ref> Formfestukenningin heldur því fram að sögurnar séu verk rithöfunda en formföst munnmæli eru uppistaða í því sem þeir skrá. Þetta er eins konar málamiðlun milli hinna kenninganna tveggja, hún afneitar ekki höfundum en leggur jafnframt áherslu á arfsagnir. Formfestumenn greina sögurnar í sex meginþætti eða frásagnareiningar: 1) kynning persóna; 2) átök eða deilur; 3) ris; 4) hefnd; 5) sættir; 6) eftirmáli. Formfestukenningin byggist meðal annars á kenningum Parry og Lord um [[munnleg geymd|munnlega geymd]]. Af öðrum kenningum má nefna goðsagnakenninguna, en hún gerir ráð fyrir að sögurnar séu að stofni til [[goðsögn|goðsagnir]] eða mjög mótaðar af goðsagnatengdu efni er tengdist landnámi sem athöfn og stofnun ríkis. [[Einar Pálsson]] er upphafsmaður kenningarinnar. Eins má nefna kenningu sem hefur verið uppnefnd „nýbókfesta“ og gengur út á að sögurnar og önnur íslensk miðaldarit, séu fyrst og fremst heimild um ritunartíma sinn, fremur en sögutímann.<ref name="arngrimur" /> [[Jón Hnefill Aðalsteinsson]] rannsakaði Íslendingasögurnar út frá því sjónarmiði að þær gætu innihaldið leifar af vitneskju um [[norræn trú|norræna trú]]. Hins vegar væru þær í grunninn kristnar miðaldabókmenntir og til að nota þær sem heimildir um heiðni þyrfti að túlka þær og lesa milli línanna.<ref>{{cite book|author=Jón Hnefill Aðalsteinsson|title=Blót í norrænum sið. Rýnt í forn trúarbrögð með þjóðfræðilegri aðferð|publisher=Félagsvísindastofnun|year=1997}}</ref> === Handrit === Íslendingasögurnar eru varðveittar í ýmsum handritum sem öll eru eftirrit, skrifuð eftir öðrum ritum, frá 1250 og fram yfir aldamótin 1900. Elstu og merkustu handritin er að finna í [[Árnasafn|safni Árna Magnússonar]], en þau eru nú varðveitt í [[Stofnun Árna Magnússonar]] á Íslandi. Til er rétt rúmlega tugur heillegra handrita með eiginlegum Íslendingasögum.<ref>{{vísindavefurinn|78181|Hvar fundust handrit Íslendingasagnanna?|höfundur=Már Jónsson|dags=7.11.2019}}</ref> Meðal þeirra helstu eru [[Möðruvallabók]] (AM 132 fol) frá fyrri helmingi 14. aldar, sem geymir fjölda Íslendingasagna, og [[Kálfalækjarbók]] sem inniheldur ''Njáls sögu'' og er rituð um 1300. Elsta handritið sem geymir Íslendingasögu er AM 162 A þetafol. með brot úr ''Egils sögu'' og ritað um 1250.<ref>{{vefheimild|url=https://www.handritinheima.is/sagan/handritageymd/efni_handrita_1250_1300.htm|titill=Efni handrita 1250-1300|vefsíða=Handritin heima}}</ref> Annars eru fá dæmi um handrit Íslendingasagna frá 13. öld. Mörg miklu yngri handrit geyma fyllri eintök af sögunum, eins og Ketilsbók ''Egils sögu'' frá 17. öld þar sem er að finna kvæðin Sonatorrek og Höfuðlausn sem ekki eru í Möðruvallabók.<ref>{{cite journal|journal=Gripla|title=Kveðskapur Egils Skallagrímssonar|volume=17|author=Jónas Kristjánsson|year=2006|page=8|url=https://timarit.is/gegnir/991004835909706886}}</ref> Vitað er um nokkur handrit sem hafa glatast. Dæmi um slíkt er Vatnshyrna, safn Íslendingasagna og Íslendingaþátta sem eyðilagðist í [[bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunanum í Kaupmannahöfn 1728]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.handritinheima.is/juni2002/html/vatnshyrna.htm|titill=Vatnshyrna|vefsíða=Handritin heima}}</ref> === Útgáfa === Elstu prentútgáfur Íslendingasagna eru frá miðri 18. öld. [[Björn Markússon]] gaf út hjá [[Hólaprentsmiðja|Hólaprentsmiðju]] árið 1756 tvö söfn Íslendingasagna (''Ágætar fornmannasögur'' og ''Nokkrir margfróðir söguþættir'') sem innihéldu meðal annars ''Kjalnesinga sögu'', ''Víga-Glúms sögu'', ''Bandamanna sögu'' og ''Bárðar sögu Snæfellsáss''. [[Ólafur Olavius]] gaf út ''Njáls sögu'' í Kaupmannahöfn árið 1772 og ''Egils saga'' kom út í [[Hrappseyjarprent|Hrappsey]] árið 1782. Fyrstu þýðingarnar komu út um sama leyti á 18. öld. ''Sagan af Gunnlaugi ormstungu og Skáld-Rafni'' kom út í Kaupmannahöfn 1775 á norrænu með latneskri þýðingu á mótlægum síðum og með miklu ítarefni.<ref>{{cite book|url=https://baekur.is/bok/7b273a9f-aea6-4c87-afcc-48929b5ec221|title=Sagan af Gunnlaugi ormstungu og Skáld-Rafni|location=Kaupmannahöfn|year=1775}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ''Víga-Glúms saga'' og ''Eyrbyggja saga'' komu út 1786 og 1787 á sama formi. Fyrstu prentútgáfurnar voru ætlaðar almennum lesendum og tóku því mið af máli samtímans. Á 19. öld fór [[textafræði]]leg útgáfa vaxandi, fyrst með útgáfu [[Jón Sigurðsson forseti|Jóns Sigurðssonar]] á nokkrum Íslendingasögum 1843 og 1847. [[Samræmd stafsetning forn]] var aðferð til að samræma stafsetningu handritanna í eins konar „staðlaða forníslensku“. [[Ludvig F. A. Wimmer]] notaði þessa aðferð í ''[[Oldnordisk læsebog]]'', vinsælli útgáfu íslenskra miðaldarita frá 1870.<ref>{{vísindavefurinn|80114|Hvenær komu Íslendingasögurnar fyrst út á nútímaíslensku?|höfundur=Haraldur Bernharðsson|dags=20.10.2020}}</ref> Seint á 19. öld áttu [[Eiríkur Magnússon]], [[George Powell]] og [[William Morris]] í samstarfi um þýðingar og útgáfu um 30 Íslendingasagna á ensku í [[The Saga Library]]-bókaröðinni (1891-1905).<ref>{{vefheimild|url=https://morrisarchive.lib.uiowa.edu/translations-old-icelandic-introduction|höfundur=Marjorie Burns|titill=Morris and the Sagas|vefsíða=William Morris Archive}}</ref> [[Andrew Lang]] birti þýðingu Morris á ''Grettis sögu'' í safnritinu ''The Book of Romance'' 1902. Undir lok 19. aldar hóf [[Sigurður Kristjánsson]] að gefa út Íslendingasögur í litlum kverum með samræmdri stafsetningu fornri, þar sem hver saga fékk sérstakt bindi. Alls komu út 38 bindi í ritstjórn [[Finnur Jónsson (málfræðingur)|Finns Jónssonar]], [[Valdimar Ásmundsson|Valdimars Ásmundssonar]], [[Benedikt Sveinsson (yngri)|Benedikts Sveinssonar]] og fleiri. Þetta var fyrsta tilraunin til að gefa allar sögurnar út í samræmdri heildarútgáfu. Árið 1928 var [[Hið íslenska fornritafélag]] stofnað til að gefa út textafræðilegar útgáfur íslenskra miðaldabókmennta. Útgáfustjóri var [[Sigurður Nordal]]. Fyrstu útgáfurnar sem félagið réðist í voru útgáfur Íslendingasagna á borð við ''Egils sögu'' (1933), ''Laxdæla sögu'' (1934) og ''Eyrbyggja sögu'' (1935). Útgáfa félagsins hefur verið með nokkrum hléum. Árið 1941 hófst [[stafsetningarstríðið]] svokallaða þegar fréttist af fyrirætlunum um útgáfu ''Laxdælu'' og fleiri Íslendingasagna með nútímastafsetningu á vegum [[Víkingsprent]]s. Þeir sem stóðu að útgáfunni voru meðal annars [[Ragnar í Smára]] og [[Halldór Laxness]]. [[Jónas Jónsson frá Hriflu]] stóð þá fyrir setningu fornritalaganna, þar sem útgáfa með annarri stafsetningu en samræmdri stafsetningu fornri var bönnuð. Árið eftir úrskurðaði Hæstiréttur að lögin væru andstæð [[stjórnarskrá Íslands]]. Frá 1946 til 1957 komu út 42 bindi fornsagna (Íslendingasagna, Íslendingaþátta, riddarasagna, fornaldarsagna, konungasagna og biskupasagna) í innbundinni útgáfu Íslendingasagnaútgáfunnar í ritstjórn [[Guðni Jónsson|Guðna Jónssonar]]. Þær eru stundum kallaðar „lýðveldisútgáfan“.<ref>{{cite journal|author=Ármann Jakobsson|year=2018|title=Sögurnar hans Guðna: Um „lýðveldisútgáfu“ Íslendingasagnanna, hugmyndafræði hennar og áhrif|journal=Skírnir : tímarit Hins íslenska bókmenntafélags|volume=192|pp=105-117}}</ref> Árið 1987 gaf bókaútgáfan [[Svart á hvítu]] út heildarsafn 49 Íslendingasagna og 68 Íslendingaþátta með nútímastafsetningu í þremur bindum, í ritstjórn [[Bragi Halldórsson|Braga Halldórssonar]], [[Jón Torfason|Jóns Torfasonar]], [[Sverrir Tómasson|Sverris Tómassonar]] og [[Örnólfur Thorsson|Örnólfs Thorssonar]]. Þar var farin sú leið að prenta sérstaklega ólíkar gerðir nokkurra sagna. Önnur nýjung var að útgáfan gaf út stafrænan [[orðstöðulykill|orðstöðulykil]] yfir útgáfuna á geisladiski. Árið 1997 kom út heildarþýðing 40 Íslendingasagna og 49 Íslendingaþátta á ensku í fimm binda viðhafnarútgáfu hjá Bókaútgáfunni Leifur Eiríksson í ritstjórn [[Viðar Hreinsson|Viðars Hreinssonar]]. Fjölmargir þýðendur komu að útgáfunni. Árið 2001 gaf [[Penguin]] út úrval af þessum þýðingum í einni kilju. Saga Forlag fylgdi þessu eftir með hliðstæðum heildarútgáfum á dönsku, norsku og sænsku árið 2014.<ref>{{vefheimild|titill=Nýjar heildarútgáfur Íslendingasagna og þátta á þremur tungumálum, dönsku, norsku og sænsku|url=https://www.norden.org/is/news/nyjar-heildarutgafur-islendingasagna-og-thatta-thremur-tungumalum-donsku-norsku-og-saensku|vefsíða=Norden.org|dags=28.4.2014}}</ref> Þýsk útgáfa með nýjum þýðingum kom út í 4 bindum 2011. ==Efni og stíll== Íslendingasögurnar eru [[Veraldlegar bókmenntir|veraldlegar]] sögur. Þær fjalla um Íslendinga á tímabilinu frá landnámsöld til fyrri hluta 11. aldar og gerast að mestu á Íslandi. Sögurnar einkennast af hlutlægum frásagnarstíl, höfundur tekur ekki beina afstöðu og tilfinningum persóna er ekki lýst (nema í bundnu máli í stöku tilvikum). Ef persónum er ekki lýst þegar þær eru kynntar til sögunnar lýsa þær sér helst sjálfar með verkum sínum og orðum. Annars geta persónulýsingar orðið æði fjölskrúðugar. Sögumaður leyfir almannaróm stundum að heyrast, og er það nánast eina tækið sem hann beitir til að stýra skoðunum lesenda, annað en val á sjónarhorni. Að öðru leyti lætur hann sem minnst á sér bera. Textinn einkennist af mikilli notkun hliðskipaðra aðalsetninga. Stíllinn er því einfaldur og málsgreinar yfirleitt stuttar og hnitmiðaðar, auk þess sem jafnvægi skapast í frásögninni. Mikið er um sviðsetningar og samtöl, sem eru allajafna stutt og einkennast af spakmælum. Tilsvör eru oft meitluð og engu er þar ofaukið. Í mörgum sagnanna gefa fyrirboðar eða spásagnir til kynna óorðna atburði. Enginn má sköpum renna, allt er ákveðið fyrir fram og enginn getur flúið örlög sín. ===Samfélag=== Samfélag Íslendingasagnanna er goðaveldið eins og það var á Íslandi fyrstu aldir eftir landám. Það er ættasamfélag þar sem goðorðið gengur í arf. Brúðkaup eru til þess að efla karlmanninn og skapa honum ættartengsl sem nýst geta síðar meir. Söguhetjurnar eru oftast höfðingjaættar þó það sé reyndar ekki algilt. Lægra settu fólki bregður fyrir til góðs eða ills, en oftast er það í aukahlutverki. ===Hetjur og manngildi=== Það má skipta hetjum Íslendingasagnanna gróflega í tvo flokka. Ljósar hetjur og dökkar hetjur. Þó eru sumar persónur flóknari en svo að þær geti fallið í annan hvorn þessara flokka. Ljósar hetjur eru ljósar yfirlitum, heiðarlegar og seinþreyttar til vandræða. Þær dragast nauðugar inn í átök til að koma í veg fyrir að skuggi falli á sæmd þeirra. Dökkar hetjur eru dökkar yfirlitum og oft ófríðar eða beinlínis ljótar. Þær eiga í vandræðum með sjálfar sig og grípa oft til vopna að fyrra bragði. Þær leggja þannig fram drýgri skerf til að skapa sín eigin vandræði. Karlmenn eru langoftast í aðalhlutverkum og sjónarhóllinn er þeirra. Konur hrinda þó oft atburðarás af stað, þær eru þrætuepli eða hvetja hetjurnar til stórræða. == Íslendingasögurnar í stafrófsröð == {{Div col|colwidth=22em}} *[[Atla saga Ótryggssonar]]{{efn|name=fn1|Oft sleppt vegna ritunartíma sem er löngu eftir að ritunartíma Íslendingasagna lauk.}} *[[Bandamanna saga]] *[[Bárðar saga Snæfellsáss]] *[[Bjarnar saga Hítdælakappa]] *[[Brennu-Njáls saga]] *[[Droplaugarsona saga]] *[[Egils saga]] *[[Eiríks saga rauða]] *[[Eyrbyggja saga]] *[[Finnboga saga ramma]] *[[Fljótsdæla saga]] *[[Flóamanna saga]] *[[Fóstbræðra saga]] *[[Færeyinga saga]]{{efn|Stundum talin til konungasagna fremur en Íslendingasagna.}} *[[Grettis saga]] *[[Gísla saga Súrssonar]] *[[Grænlendinga saga]] *[[Grænlendinga þáttur]] *[[Gull-Þóris saga]] *[[Gunnars saga Keldugnúpsfífls]] *[[Gunnlaugs saga ormstungu]] *[[Hallfreðar saga vandræðaskálds]] *[[Harðar saga og Hólmverja]] *[[Hávarðar saga Ísfirðings]] *[[Heiðarvíga saga]] *[[Hrafnkels saga Freysgoða]] *[[Hrana saga hrings]]{{efn|name=fn1}} *[[Hænsna-Þóris saga]] *[[Kjalnesinga saga]] *[[Kormáks saga]] *[[Króka-Refs saga]] *[[Laxdæla saga]] *[[Ljósvetninga saga]] *[[Reykdæla saga og Víga-Skútu]] *[[Svarfdæla saga]] *[[Valla-Ljóts saga]] *[[Vatnsdæla saga]] *[[Víga-Glúms saga]] *[[Víglundar saga]] *[[Vopnfirðinga saga]] *[[Þorsteins saga hvíta]] *[[Þorsteins saga Síðu-Hallssonar]] *[[Þórðar saga hreðu]] {{div col end}} {{notelist}} Sumar þessara sagna, eins og ''Færeyinga saga'' og ''Heiðarvíga saga'' eru aðeins varðveittar að hluta. Auk þessara sagna er vitað um nokkrar Íslendingasögur sem hafa glatast, eins og ''[[Gaukur Trandilsson|Gauks sögu Trandilssonar]]'' og ''[[Skáld-Helga saga|Skáld-Helga sögu]]''. Margir [[Íslendingaþættir]] eru nátengdir Íslendingasögunum og fjalla um sömu persónur, sama sögusvið og sögutíma. == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tenglar== * [https://heimskringla.no/wiki/%C3%8Dslendinga_s%C3%B6gur Íslendinga sögur] frá «Kulturformidlingen Norrøne Tekster og Kvad» í Noregi. * [https://sagadb.org/index_az Íslendingasögurnar, ásamt þýðingum] * [https://snerpa.is/net/isl/isl.htm Allar íslendingasögurnar] í stafrófsröð frá Netútgáfunni {{íslendingasögur}} [[Flokkur:Íslendingasögur| ]] [[Flokkur:Fornrit| ]] specmk7vbwy2wo98xu3lp041q9ek75w 14 3285 1972035 1885868 2026-07-14T17:39:40Z Akigka 183 1972035 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Alheimur]] [[Flokkur:Raunvísindi]] aedidu4th7xaspnvi0c7i9lg16n3l86 0 4950 1972082 1882374 2026-07-15T00:16:35Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972082 wikitext text/x-wiki '''Andrúmsloft''' eða '''lofthjúpur''' er hjúpur samsettur úr [[gas]]i, [[ryk]]i, [[hamur (efnafræði)|vökvum]] og [[ís]] sem umlykur [[himinhnöttur|himinhnött]] og fylgir hreyfingu hans vegna áhrifa [[þyngdarsvið]]s. [[Veður]] stafar af innbyrðis skammtímabreytingum á ástandi lofthjúps, en langtímabreytingar nefnast [[loftslag]]. [[Andrúmsloft jarðar]] kallast einnig '''gufuhvolf'''. == Tengill == *[https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/lofthjupur-jardar/ Lofthjúpur jarðar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200523213155/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/lofthjupur-jardar/ |date=2020-05-23 }} {{Stubbur|náttúruvísindi}} {{Wiktionary|andrúmsloft}} [[Flokkur:Andrúmsloft]] [[Flokkur:Veðurfræði]] [[Flokkur:Stjörnufræði]] que35x27a5j230k2i0jpq6hsj7pb36j 10 4965 1972065 1938009 2026-07-14T20:04:11Z MyraMidnight 41218 skjölun 1972065 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{cite web |url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id={{#invoke:String2|trim|{{{1|}}}}} |title={{{2|}}}{{#if: {{{og1|}}}|“, „{{{og1}}}{{#if: {{{og2|}}}|“, „{{{og2}}}{{#if: {{{og3|}}}|“, „{{{og3}}}}}}}}} {{#if: {{{og|}}}| og „{{{og}}}“}} |title-note={{#if: {{{3|}}}|(upprunalega hljóðaði spurningin „{{{3}}}“)}} |date={{{dags|}}} |author1={{{höfundur|}}} |first1={{{fornafn|}}} |last1={{{eftirnafn|}}} |authorlink1={{{höfundatengill|}}} |author2={{{höfundur2|}}} |author3={{{höfundur3|}}} |author4={{{höfundur4|}}} |author5={{{höfundur5|}}} |website=[[Vísindavefurinn]] |archive-url={{{safnslóð|}}} |archive-date={{{safndags|}}} |url-status={{{safnstaða|live}}} |quote={{{tilvitnun|}}} |language={{{tungumál|}}} |editor={{{ritstjóri|}}} |format={{{snið|}}} |accessdate={{{skoðað| {{{skoðað-dags| {{{skoðað-þann| }}} }}} }}} }}</includeonly><noinclude> {{documentation}}</noinclude> rn1tedp0bq56moukoar2aanqp3x3cbb 0 5565 1972003 1971985 2026-07-14T12:21:58Z Akigka 183 /* Heiti */ 1972003 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Rosetta Stone BW.jpeg|right|200px|thumb|Fundur [[Rósettusteinninn|Rósettusteinsins]] markaði upphaf sagnfræðilegra og fornleifafræðilegra rannsókna í Egyptalandi á nýöld.]] <onlyinclude>'''Sagnfræði''' er fræðigrein sem fæst við rannsóknir á sögu fyrirbæra, atburða, einstaklinga, hópa, svæða og samfélaga.<noinclude><ref>{{vísindavefurinn|2329|Hvaða hlutverki gegnir saga og sagnfræði?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=23.4.2002}}</ref></noinclude> Sagnfræðirannsóknir byggja á markvissri og skipulagðri [[heimildarýni]], þar sem [[heimild]]um (sem geta verið ritheimildir, fornleifar o.s.frv.) er eftir atvikum skipt í frumheimildir og eftirheimildir. Sagnfræðirannsóknir greinast eftir aðferðafræði og því sjónarhorni sem beitt er, en einnig eftir því hvert viðfangsefni rannsóknarinnar er.</onlyinclude> {{tilvitnun2|En hvatki er missagt er í fræðum þessum, þá er skylt að hafa það heldur er sannara reynist.|[[Ari fróði]]}} Sagnfræði setur atburði í samhengi við [[tími|tíma]] svo hægt sé að skoða framvindu sögunar og staðsetja atburði í tíma og rúmi.<ref>{{cite book|author=Tosh, John|title=The Pursuit of History|edition=5|publisher=Longman|year=2010}}</ref> Sagnfræði afmarkar gjarnan viðfangsefni sitt eftir menningarsamfélögum, tímabilum og staðsetningu. [[Saga mannkyns]] fjallar til að mynda um upphaf [[siðmenning]]ar og þróun allt til okkar daga. Saga [[19. öldin|19. aldar]] er saga atburða og lýsing á samfélögum heimsins á þeim tíma. [[Jarðsaga]] er undirgrein jarðfræðinnar sem rannsakar þróun jarðarinnar. Viðfangsefni sagnfræðinnar er saga í merkingunni „það sem gerst hefur í [[fortíð]]inni“ (stundum kallað „Saga með stóru s-i“<ref>{{cite journal|author=Sigurður Gylfi Magnússon|title=Aðferð í uppnámi|journal=Saga|volume=41|number=1|pages=15-54|url=https://timarit.is/gegnir/991006968589706886}}</ref> eða „sagan með ákveðnum greini“ til aðgreiningar frá frásögnum). Saga getur líka merkt frásögn af einhverju sem gerst hefur í fortíðinni (stundum kallað ''saga'' með litlu s-i). Í fyrri merkingunni er orðið yfirleitt eintöluorð en í síðari merkingunni getur það komið fyrir í fleirtölu. Í [[sagnaritun]] setur sagnfræðingur fram niðurstöðu rannsókna sinna í samfelldri frásögn. Þá reynir hann að endurskapa sögulegt samhengi þeirra heimilda sem hann hefur rannsakað og setur fram tilgátu um tiltekna sögulega framvindu. Sagnfræði er ýmist talin til [[Hugvísindi|hugvísinda]] eða [[Félagsvísindi|félagsvísinda]]. == Heiti == Orðið ''[[wikt:saga|saga]]'' kemur úr [[fornnorska]] orðinu ''saga'' „frásögn“ „atburðarás“, sem sjálft kemur úr [[frum-germanska]] orðinu ''*sago''. Orðið er samstofna [[fornenska]] orðinu ''sagu'' (en þaðan kom enska orðið ''saw'' sem merkir „málsháttur“). Orðið er skylt sagnorðinu að ''segja''. Orðið saga er í [[íslenska|íslensku]] notað um ýmislegt annað en frásögn, svo sem „[[lögsaga|lögsögu]]“, en þá er átt við umráðarétt einhvers í daglegu máli. Þá er hugtakið „lygasaga“ sömuleiðis notað sem gefur til kynna að sögur hafi verið álitnar annaðhvort sannar eða ósannar. Í daglegu máli, þegar orðið stendur eitt og sér, er þó oftast átt við atburðarás eða frásögn um atburðarás.<ref name="hvadersaga">{{vísindavefurinn|2326|Hvað er saga?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=22.4.2002}}</ref> Gríska orðið ''historia'' (könnun og frásögn af henni), latneska orðið ''res gestae'' („hlutir sem hafa gerst”) og þýska orðið ''Geschichte'' (af sögninni ''geschehen'' „gerast“) ná báðum þessum merkingum.<ref name="hvadersaga" /> == Viðfangsefni == Sagnfræði er breitt rannsóknarsvið sem greinist í margar undirgreinar. Sumar þeirra fást við tiltekin tímabil, meðan önnur horfa einkum á tiltekin landsvæði, eða efnisatriði. Sérhæfing á einu sviði getur farið saman við sérhæfingu á öðru. Rannsóknir á hagsögu Egyptalands til forna kalla til dæmis á sérhæfingu eftir tímabili, landsvæði og efnisatriði, allt í senn. Í rannsóknum sem fást við breitt sjónarhorn á söguna verða frumheimildir of umfangsmiklar til að einn sagnfræðingur komist yfir að greina þær, sem kallar á þrengri nálgun eða gagnrýna notkun eftirheimilda.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Lemon|1995|p=112}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Veysey|1979|p=1}} }}</ref> === Eftir tímabili === [[Tímabilaskipting]] er algeng aðferð til að greina sögu í afmörkuð viðfangsefni. Sum tímabilaskipting á sér sjálf langa sögu, og getur byggst á hugmyndum um einkenni tiltekinna árabila, eða atburði sem hafi valdið þáttaskilum í sögulegri þróun. Tímabil geta náð yfir allt frá nokkrum dögum að árþúsundum eftir því hversu þröngt eða breitt sjónarhornið er á tímann.<ref>{{harvnb|Kamp|Legêne|Rossum|Rümke|2020|p=[https://books.google.com/books?id=vt_IDwAAQBAJ&pg=PA78 78]}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2008|pp=[https://books.google.com/books?id=BYLrRXaZrAkC&pg=PA97 97–99]}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|p=34}}</ref> Algengt er að skipta [[mannkynssaga|mannkynssögunni]] í [[forsögulegur tími|forsögulegan tíma]], [[fornöld]], [[miðaldir]] (eða [[síðklassíska tímabilið]]), [[árnýöld]], [[nútími|nútíma]] og [[samtímasaga|samtíma]].<ref>{{harvnb|Van Nieuwenhuyse|2020|p=[https://books.google.com/books?id=bhLbDwAAQBAJ&pg=PA375 375]}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2008|pp=[https://books.google.com/books?id=BYLrRXaZrAkC&pg=PA98 98–99]}}</ref><ref>{{harvnb|Stearns|2001|loc=Table of Contents}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2015|p=7}}</ref> Tímarammi hvers tímabils er mismunandi eftir höfundum, efnistökum og hefðum í sagnaritun ólíkra heimshluta.<ref>{{harvnb|Christian|2015|pp=5–6}}</ref><ref> {{harvnb|Northrup|2015|pp=110–111}}</ref> [[Saga Kína|Sögu Kína]] er til dæmis skipt í tímabil eftir konungsættum,<ref>{{harvnb|Hsu|1993|p=[https://books.google.com/books?id=EJeNAgAAQBAJ&pg=PA161 161]}}</ref><ref>{{harvnb|Arcodia|Basciano|2021|p=[https://books.google.com/books?id=h4NSEAAAQBAJ&pg=PR15 xv]}}</ref> og [[saga Ameríku]] greinist í tvo hluta fyrir og eftir [[landafundatímabilið|landafundina]] og [[kólumbíuskiptin]].<ref>{{harvnb|Northrup|2015|p=111}}</ref> === Eftir landsvæði === Rannsóknarsvið sagnfræði greinast líka eftir stöðum sem þau beinast að.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34, 46–47}} }}</ref> [[Landfræði]] leikur stórt hlutverk í sagnfræði þar sem landfræðileg einkenni hafa áhrif á öflun matvæla, nýtingu náttúruauðlinda, viðskipti, stjórnmál, og menningu.<ref>{{harvnb|Diamond|1999|pp=[https://books.google.com/books?id=PWnWRFEGoeUC&pg=PA22 22, 25–32]}}</ref><ref>{{harvnb|Darby|2002|p=[https://books.google.com/books?id=Vl4ZfpnP7NwC&pg=PA14 14]}}</ref><ref>{{harvnb|Baker|2003|p=[https://books.google.com/books?id=e8yf5JcefpAC&pg=PA23 23]}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34, 46–47}}</ref> Stundum takmarkast rannsókn við lítið landsvæði, eins og hérað eða eitt þorp. Aðrar fást við sögu heilla heimsálfa, eins og sögu Ameríku, [[saga Asíu|sögu Asíu]], [[saga Evrópu|sögu Evrópu]], [[saga Afríku|sögu Afríku]] eða [[saga Eyjaálfu|sögu Eyjaálfu]].<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=46–47}}</ref> === Eftir viðfangsefni === Sagnfræðirannsóknir geta líka afmarkast við tiltekið viðfangsefni, til dæmis [[stjórnmálasaga|stjórnmálasögu]], [[hagsaga|hagsögu]], [[listasaga|listasögu]], [[vísindasaga|vísindasögu]] eða [[félagssaga|félagssögu]].<ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Yurdusev|2003|p=[https://books.google.com/books?id=Mb6DDAAAQBAJ&pg=PA24 24]}}</ref><ref>{{harvnb|Tosh|2002|p=109}}</ref><ref>{{harvnb|Gardiner|1988|pp=1–3}}</ref> Slík viðfangsefni geta kallað á sérhæfingu sem felur í sér þekkingu frá öðrum fræðigreinum (t.d. [[hagfræði]] eða [[listfræði]]). Mörkin milli ólíkra viðfangsefna og tengsl þeirra við önnur viðfangsefni geta verið óljós.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=109, 122}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Gardiner|1988|pp=1–3}}</ref> ==Helstu greinar sagnfræði== * [[Einsaga]] * [[Félagssaga]] * [[Söguspeki]] ==Helstu viðfangsefni== * [[Bókmenntasaga]] * [[Hagsaga]] * [[Listasaga]] * [[Menningarsaga]] * [[Stjórnmálasaga]] * [[Styrjaldarsaga]] * [[Vísindasaga]] == Eftir staðsetningu == * [[Saga veraldar]] * [[Saga Afríku]] * [[Saga Ameríku]] * [[Saga Asíu]] * [[Saga Evrópu]] ** [[Saga Norðurlanda]] *** [[Saga Íslands]] **** [[Saga Kópavogs]] **** [[Saga Reykjavíkur]] * [[Saga Eyjálfu]] * [[Saga Suðurskautslandsins]] === Eftir nákvæmari staðsetningum === * [[Saga Norður-Ameríku]] * [[Saga Suður-Ameríku]] * [[Saga Rómönsku-Ameríku]] * [[Saga Mið-Ameríku]] ** [[Saga Mið-Ameríku fyrir daga Kólumbusar]] * [[Saga Kyrrahafsins]] * [[Saga Evrasíu]] * [[Saga Evrópu]] ** [[Forsaga Evrópa]] ** [[Saga fornþjóða Evrópu]] ** [[Saga miðalda]] ** [[Saga nýaldar Evrópu]] * [[Saga Mið-Asíu]] * [[Saga Suður-Asíu]] * [[Saga Norður-Asíu]] * [[Saga Austur-Asíu]] * [[Saga Austurlanda nær]] * [[Saga Fornausturlanda nær]] * [[Saga Kyrrahafseyja]] ==Eftir tímabilum== * [[Forsögulega tímabilið]] * [[Fornaldarsaga]] * [[Miðaldasaga]] * [[Nýaldarsaga]] ==Trúarbragðasaga== * [[Saga trúarbragða]] * [[Saga kristni]] * [[Saga íslam]] * [[Saga búddisma]] * [[Gyðingatrúarsaga]] * [[Saga hindúisma]] ==Vísindasaga== * [[Vísindasaga]] * [[Saga stærðfræðinnar]] * [[Saga læknisfræðinnar]] * [[Listasaga]] * [[Stjarnfræðisaga]] * [[Tónlistarsaga]] * [[Heimspekisaga]] * [[Saga sálfræðinnar]] * [[Hagsaga]] * [[Félagssaga]] * [[Sagnfræðisaga]] * [[Saga hagfræðinnar]] ==Stjórnmálasaga== * [[Saga kvenréttindabaráttu]] == Tengt efni == * [[Annálahreyfingin]] * [[Klassísk söguhyggja]] * [[Marxísk sagnfræði]] * [[Nýsöguhyggja]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|saga}} [[Flokkur:Sagnfræði]] cvq3z7pogp6ly9tax9wvkfmws9nitay 1972006 1972003 2026-07-14T12:40:43Z Akigka 183 /* Eftir viðfangsefni */ 1972006 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Rosetta Stone BW.jpeg|right|200px|thumb|Fundur [[Rósettusteinninn|Rósettusteinsins]] markaði upphaf sagnfræðilegra og fornleifafræðilegra rannsókna í Egyptalandi á nýöld.]] <onlyinclude>'''Sagnfræði''' er fræðigrein sem fæst við rannsóknir á sögu fyrirbæra, atburða, einstaklinga, hópa, svæða og samfélaga.<noinclude><ref>{{vísindavefurinn|2329|Hvaða hlutverki gegnir saga og sagnfræði?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=23.4.2002}}</ref></noinclude> Sagnfræðirannsóknir byggja á markvissri og skipulagðri [[heimildarýni]], þar sem [[heimild]]um (sem geta verið ritheimildir, fornleifar o.s.frv.) er eftir atvikum skipt í frumheimildir og eftirheimildir. Sagnfræðirannsóknir greinast eftir aðferðafræði og því sjónarhorni sem beitt er, en einnig eftir því hvert viðfangsefni rannsóknarinnar er.</onlyinclude> {{tilvitnun2|En hvatki er missagt er í fræðum þessum, þá er skylt að hafa það heldur er sannara reynist.|[[Ari fróði]]}} Sagnfræði setur atburði í samhengi við [[tími|tíma]] svo hægt sé að skoða framvindu sögunar og staðsetja atburði í tíma og rúmi.<ref>{{cite book|author=Tosh, John|title=The Pursuit of History|edition=5|publisher=Longman|year=2010}}</ref> Sagnfræði afmarkar gjarnan viðfangsefni sitt eftir menningarsamfélögum, tímabilum og staðsetningu. [[Saga mannkyns]] fjallar til að mynda um upphaf [[siðmenning]]ar og þróun allt til okkar daga. Saga [[19. öldin|19. aldar]] er saga atburða og lýsing á samfélögum heimsins á þeim tíma. [[Jarðsaga]] er undirgrein jarðfræðinnar sem rannsakar þróun jarðarinnar. Viðfangsefni sagnfræðinnar er saga í merkingunni „það sem gerst hefur í [[fortíð]]inni“ (stundum kallað „Saga með stóru s-i“<ref>{{cite journal|author=Sigurður Gylfi Magnússon|title=Aðferð í uppnámi|journal=Saga|volume=41|number=1|pages=15-54|url=https://timarit.is/gegnir/991006968589706886}}</ref> eða „sagan með ákveðnum greini“ til aðgreiningar frá frásögnum). Saga getur líka merkt frásögn af einhverju sem gerst hefur í fortíðinni (stundum kallað ''saga'' með litlu s-i). Í fyrri merkingunni er orðið yfirleitt eintöluorð en í síðari merkingunni getur það komið fyrir í fleirtölu. Í [[sagnaritun]] setur sagnfræðingur fram niðurstöðu rannsókna sinna í samfelldri frásögn. Þá reynir hann að endurskapa sögulegt samhengi þeirra heimilda sem hann hefur rannsakað og setur fram tilgátu um tiltekna sögulega framvindu. Sagnfræði er ýmist talin til [[Hugvísindi|hugvísinda]] eða [[Félagsvísindi|félagsvísinda]]. == Heiti == Orðið ''[[wikt:saga|saga]]'' kemur úr [[fornnorska]] orðinu ''saga'' „frásögn“ „atburðarás“, sem sjálft kemur úr [[frum-germanska]] orðinu ''*sago''. Orðið er samstofna [[fornenska]] orðinu ''sagu'' (en þaðan kom enska orðið ''saw'' sem merkir „málsháttur“). Orðið er skylt sagnorðinu að ''segja''. Orðið saga er í [[íslenska|íslensku]] notað um ýmislegt annað en frásögn, svo sem „[[lögsaga|lögsögu]]“, en þá er átt við umráðarétt einhvers í daglegu máli. Þá er hugtakið „lygasaga“ sömuleiðis notað sem gefur til kynna að sögur hafi verið álitnar annaðhvort sannar eða ósannar. Í daglegu máli, þegar orðið stendur eitt og sér, er þó oftast átt við atburðarás eða frásögn um atburðarás.<ref name="hvadersaga">{{vísindavefurinn|2326|Hvað er saga?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=22.4.2002}}</ref> Gríska orðið ''historia'' (könnun og frásögn af henni), latneska orðið ''res gestae'' („hlutir sem hafa gerst”) og þýska orðið ''Geschichte'' (af sögninni ''geschehen'' „gerast“) ná báðum þessum merkingum.<ref name="hvadersaga" /> == Viðfangsefni == Sagnfræði er breitt rannsóknarsvið sem greinist í margar undirgreinar. Sumar þeirra fást við tiltekin tímabil, meðan önnur horfa einkum á tiltekin landsvæði, eða efnisatriði. Sérhæfing á einu sviði getur farið saman við sérhæfingu á öðru. Rannsóknir á hagsögu Egyptalands til forna kalla til dæmis á sérhæfingu eftir tímabili, landsvæði og efnisatriði, allt í senn. Í rannsóknum sem fást við breitt sjónarhorn á söguna verða frumheimildir of umfangsmiklar til að einn sagnfræðingur komist yfir að greina þær, sem kallar á þrengri nálgun eða gagnrýna notkun eftirheimilda.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Lemon|1995|p=112}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Veysey|1979|p=1}} }}</ref> === Eftir tímabili === [[Tímabilaskipting]] er algeng aðferð til að greina sögu í afmörkuð viðfangsefni. Sum tímabilaskipting á sér sjálf langa sögu, og getur byggst á hugmyndum um einkenni tiltekinna árabila, eða atburði sem hafi valdið þáttaskilum í sögulegri þróun. Tímabil geta náð yfir allt frá nokkrum dögum að árþúsundum eftir því hversu þröngt eða breitt sjónarhornið er á tímann.<ref>{{harvnb|Kamp|Legêne|Rossum|Rümke|2020|p=[https://books.google.com/books?id=vt_IDwAAQBAJ&pg=PA78 78]}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2008|pp=[https://books.google.com/books?id=BYLrRXaZrAkC&pg=PA97 97–99]}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|p=34}}</ref> Algengt er að skipta [[mannkynssaga|mannkynssögunni]] í [[forsögulegur tími|forsögulegan tíma]], [[fornöld]], [[miðaldir]] (eða [[síðklassíska tímabilið]]), [[árnýöld]], [[nútími|nútíma]] og [[samtímasaga|samtíma]].<ref>{{harvnb|Van Nieuwenhuyse|2020|p=[https://books.google.com/books?id=bhLbDwAAQBAJ&pg=PA375 375]}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2008|pp=[https://books.google.com/books?id=BYLrRXaZrAkC&pg=PA98 98–99]}}</ref><ref>{{harvnb|Stearns|2001|loc=Table of Contents}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2015|p=7}}</ref> Tímarammi hvers tímabils er mismunandi eftir höfundum, efnistökum og hefðum í sagnaritun ólíkra heimshluta.<ref>{{harvnb|Christian|2015|pp=5–6}}</ref><ref> {{harvnb|Northrup|2015|pp=110–111}}</ref> [[Saga Kína|Sögu Kína]] er til dæmis skipt í tímabil eftir konungsættum,<ref>{{harvnb|Hsu|1993|p=[https://books.google.com/books?id=EJeNAgAAQBAJ&pg=PA161 161]}}</ref><ref>{{harvnb|Arcodia|Basciano|2021|p=[https://books.google.com/books?id=h4NSEAAAQBAJ&pg=PR15 xv]}}</ref> og [[saga Ameríku]] greinist í tvo hluta fyrir og eftir [[landafundatímabilið|landafundina]] og [[kólumbíuskiptin]].<ref>{{harvnb|Northrup|2015|p=111}}</ref> === Eftir landsvæði === Rannsóknarsvið sagnfræði greinast líka eftir stöðum sem þau beinast að.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34, 46–47}} }}</ref> [[Landfræði]] leikur stórt hlutverk í sagnfræði þar sem landfræðileg einkenni hafa áhrif á öflun matvæla, nýtingu náttúruauðlinda, viðskipti, stjórnmál, og menningu.<ref>{{harvnb|Diamond|1999|pp=[https://books.google.com/books?id=PWnWRFEGoeUC&pg=PA22 22, 25–32]}}</ref><ref>{{harvnb|Darby|2002|p=[https://books.google.com/books?id=Vl4ZfpnP7NwC&pg=PA14 14]}}</ref><ref>{{harvnb|Baker|2003|p=[https://books.google.com/books?id=e8yf5JcefpAC&pg=PA23 23]}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34, 46–47}}</ref> Stundum takmarkast rannsókn við lítið landsvæði, eins og hérað eða eitt þorp. Aðrar fást við sögu heilla heimsálfa, eins og sögu Ameríku, [[saga Asíu|sögu Asíu]], [[saga Evrópu|sögu Evrópu]], [[saga Afríku|sögu Afríku]] eða [[saga Eyjaálfu|sögu Eyjaálfu]].<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=46–47}}</ref> === Eftir viðfangsefni === Sagnfræðirannsóknir geta líka afmarkast við tiltekið viðfangsefni, til dæmis [[stjórnmálasaga|stjórnmálasögu]], [[hagsaga|hagsögu]], [[listasaga|listasögu]], [[vísindasaga|vísindasögu]] eða [[félagssaga|félagssögu]].<ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Yurdusev|2003|p=[https://books.google.com/books?id=Mb6DDAAAQBAJ&pg=PA24 24]}}</ref><ref>{{harvnb|Tosh|2002|p=109}}</ref><ref>{{harvnb|Gardiner|1988|pp=1–3}}</ref> Slík viðfangsefni geta kallað á sérhæfingu sem felur í sér þekkingu frá öðrum fræðigreinum (t.d. [[hagfræði]] eða [[listfræði]]). Mörkin milli ólíkra viðfangsefna og tengsl þeirra við önnur viðfangsefni geta verið óljós.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=109, 122}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Gardiner|1988|pp=1–3}}</ref> === Eftir öðrum atriðum === Sumar undirgreinar sagnfræði eru skilgreindar út frá þeirri [[aðferðafræði]] sem þær beita. Það á til dæmis við um [[megindleg sagnfræði|megindlega sagnfræði]] og [[stafræn sagnfræði|stafræna sagnfræði]] sem nýta sér megindleg og stafræn gögn.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=244–245}}</ref><ref>{{harvnb|Howell|Prevenier|2001|pp=81, 92–93}}</ref><ref>{{harvnb|Zaagsma|2023|loc=§ Introduction}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=49–50}}</ref> [[Samanburðarsagnfræði]] fæst við samanburð sögulegrar þróunar frá ólíkum tímum eða stöðum til að skoða líkindi eða mismun.<ref>{{harvnb|Wong|2005|pp=416–417}}</ref> [[Munnleg saga]] reiðir sig á munnlegar heimildir og [[minning]]ar og [[sögn|sagnir]] lifandi fólks.<ref>{{harvnb|Sitton|Mehaffy|Davis|2011|p=[https://books.google.com/books?id=xcwc7iAa1vkC&pg=PA4 4]}}</ref><ref>{{harvnb|Abrams|2016|loc=[https://books.google.com/books?id=bluaCwAAQBAJ&pg=PT29 2. The Peculiarities of Oral History]}}</ref><ref>{{harvnb|Miller|2024|pp=[https://books.google.com/books?id=SjOvU2iJ6JwC&pg=PA157 157–158]}}</ref><ref>{{harvnb|Thomson|2012|p=[https://books.google.com/books?id=BnEnAgAAQBAJ&pg=PA80 80]}}</ref> [[Staðleysusaga]] rannsakar hvað hefði getað gerst undir öðrum kringumstæðum.<ref>{{harvnb|Zhao|2023|pp=9–10}}</ref><ref>{{harvnb|Birke|Butter|Köppe|2011|p=[https://books.google.com/books?id=VcgLgAedZ-IC&pg=PA7 7]}}</ref> Sagnfræði greinist líka í ólíkar greinar eftir því hversu breitt sjónarhorn er valið. [[Stórsaga]] rannsakar sögu heimsins allt frá [[miklihvellur|miklahvelli]] til okkar daga. [[Heildarsaga]] fæst við yfirlit yfir sögu tiltekinna tímabila eða staða.<ref name="auto4">{{harvnb|Hesketh|2023|pp=1–4, 41}}</ref> [[Mannkynssaga]] fæst við sögu [[maðurinn|mannsins]] frá [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]].<ref name="auto5">{{harvnb|Christian|2015|p=3}}</ref><ref>{{harvnb|Stearns|2010|pp=11–13, 17–20}}</ref> [[Einsaga]] fæst aftur á móti við sögu lítilla samfélaga eða einstaklinga.<ref>{{harvnb|Bod|2013|p=[https://books.google.com/books?id=KaOcAQAAQBAJ&pg=PA260 260]}}</ref><ref>{{harvnb|O'Hara|2019|p=[https://books.google.com/books?id=We7QDwAAQBAJ&pg=PA176 176]}}</ref> [[Ævisagnaritun]] er grein sagnfræði sem gengur út á rannsóknir á og skrif [[ævisaga|ævisagna]] sögulegra persóna.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=113–115}}</ref><ref>{{harvnb|De Armond|2023|p=[https://books.google.com/books?id=r0nCEAAAQBAJ&pg=PA75 75]}}</ref> ==Helstu greinar sagnfræði== * [[Einsaga]] * [[Félagssaga]] * [[Söguspeki]] ==Helstu viðfangsefni== * [[Bókmenntasaga]] * [[Hagsaga]] * [[Listasaga]] * [[Menningarsaga]] * [[Stjórnmálasaga]] * [[Styrjaldarsaga]] * [[Vísindasaga]] == Eftir staðsetningu == * [[Saga veraldar]] * [[Saga Afríku]] * [[Saga Ameríku]] * [[Saga Asíu]] * [[Saga Evrópu]] ** [[Saga Norðurlanda]] *** [[Saga Íslands]] **** [[Saga Kópavogs]] **** [[Saga Reykjavíkur]] * [[Saga Eyjálfu]] * [[Saga Suðurskautslandsins]] === Eftir nákvæmari staðsetningum === * [[Saga Norður-Ameríku]] * [[Saga Suður-Ameríku]] * [[Saga Rómönsku-Ameríku]] * [[Saga Mið-Ameríku]] ** [[Saga Mið-Ameríku fyrir daga Kólumbusar]] * [[Saga Kyrrahafsins]] * [[Saga Evrasíu]] * [[Saga Evrópu]] ** [[Forsaga Evrópa]] ** [[Saga fornþjóða Evrópu]] ** [[Saga miðalda]] ** [[Saga nýaldar Evrópu]] * [[Saga Mið-Asíu]] * [[Saga Suður-Asíu]] * [[Saga Norður-Asíu]] * [[Saga Austur-Asíu]] * [[Saga Austurlanda nær]] * [[Saga Fornausturlanda nær]] * [[Saga Kyrrahafseyja]] ==Eftir tímabilum== * [[Forsögulega tímabilið]] * [[Fornaldarsaga]] * [[Miðaldasaga]] * [[Nýaldarsaga]] ==Trúarbragðasaga== * [[Saga trúarbragða]] * [[Saga kristni]] * [[Saga íslam]] * [[Saga búddisma]] * [[Gyðingatrúarsaga]] * [[Saga hindúisma]] ==Vísindasaga== * [[Vísindasaga]] * [[Saga stærðfræðinnar]] * [[Saga læknisfræðinnar]] * [[Listasaga]] * [[Stjarnfræðisaga]] * [[Tónlistarsaga]] * [[Heimspekisaga]] * [[Saga sálfræðinnar]] * [[Hagsaga]] * [[Félagssaga]] * [[Sagnfræðisaga]] * [[Saga hagfræðinnar]] ==Stjórnmálasaga== * [[Saga kvenréttindabaráttu]] == Tengt efni == * [[Annálahreyfingin]] * [[Klassísk söguhyggja]] * [[Marxísk sagnfræði]] * [[Nýsöguhyggja]] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|saga}} [[Flokkur:Sagnfræði]] 5jaudpjil19cbwu7o0jyopbapo1t6ha 1972007 1972006 2026-07-14T12:56:01Z Akigka 183 1972007 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Rosetta Stone BW.jpeg|right|200px|thumb|Fundur [[Rósettusteinninn|Rósettusteinsins]] markaði upphaf sagnfræðilegra og fornleifafræðilegra rannsókna í Egyptalandi á nýöld.]] <onlyinclude>'''Sagnfræði''' er fræðigrein sem fæst við rannsóknir á sögu fyrirbæra, atburða, einstaklinga, hópa, svæða og samfélaga.<noinclude><ref>{{vísindavefurinn|2329|Hvaða hlutverki gegnir saga og sagnfræði?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=23.4.2002}}</ref></noinclude> Sagnfræðirannsóknir byggja á markvissri og skipulagðri [[heimildarýni]], þar sem [[heimild]]um (sem geta verið ritheimildir, fornleifar o.s.frv.) er eftir atvikum skipt í frumheimildir og eftirheimildir. Sagnfræðirannsóknir greinast eftir aðferðafræði og því sjónarhorni sem beitt er, en einnig eftir því hvert viðfangsefni rannsóknarinnar er.</onlyinclude> {{tilvitnun2|En hvatki er missagt er í fræðum þessum, þá er skylt að hafa það heldur er sannara reynist.|[[Ari fróði]]}} Sagnfræði setur atburði í samhengi við [[tími|tíma]] svo hægt sé að skoða framvindu sögunar og staðsetja atburði í tíma og rúmi.<ref>{{cite book|author=Tosh, John|title=The Pursuit of History|edition=5|publisher=Longman|year=2010}}</ref> Sagnfræði afmarkar gjarnan viðfangsefni sitt eftir menningarsamfélögum, tímabilum og staðsetningu. [[Saga mannkyns]] fjallar til að mynda um upphaf [[siðmenning]]ar og þróun allt til okkar daga. Saga [[19. öldin|19. aldar]] er saga atburða og lýsing á samfélögum heimsins á þeim tíma. [[Jarðsaga]] er undirgrein jarðfræðinnar sem rannsakar þróun jarðarinnar. Viðfangsefni sagnfræðinnar er saga í merkingunni „það sem gerst hefur í [[fortíð]]inni“ (stundum kallað „Saga með stóru s-i“<ref>{{cite journal|author=Sigurður Gylfi Magnússon|title=Aðferð í uppnámi|journal=Saga|volume=41|number=1|pages=15-54|url=https://timarit.is/gegnir/991006968589706886}}</ref> eða „sagan með ákveðnum greini“ til aðgreiningar frá frásögnum). Saga getur líka merkt frásögn af einhverju sem gerst hefur í fortíðinni (stundum kallað ''saga'' með litlu s-i). Í fyrri merkingunni er orðið yfirleitt eintöluorð en í síðari merkingunni getur það komið fyrir í fleirtölu. Í [[sagnaritun]] setur sagnfræðingur fram niðurstöðu rannsókna sinna í samfelldri frásögn. Þá reynir hann að endurskapa sögulegt samhengi þeirra heimilda sem hann hefur rannsakað og setur fram tilgátu um tiltekna sögulega framvindu. Sagnfræði er ýmist talin til [[Hugvísindi|hugvísinda]] eða [[Félagsvísindi|félagsvísinda]]. == Heiti == Orðið ''[[wikt:saga|saga]]'' kemur úr [[fornnorska]] orðinu ''saga'' „frásögn“ „atburðarás“, sem sjálft kemur úr [[frum-germanska]] orðinu ''*sago''. Orðið er samstofna [[fornenska]] orðinu ''sagu'' (en þaðan kom enska orðið ''saw'' sem merkir „málsháttur“). Orðið er skylt sagnorðinu að ''segja''. Orðið saga er í [[íslenska|íslensku]] notað um ýmislegt annað en frásögn, svo sem „[[lögsaga|lögsögu]]“, en þá er átt við umráðarétt einhvers í daglegu máli. Þá er hugtakið „lygasaga“ sömuleiðis notað sem gefur til kynna að sögur hafi verið álitnar annaðhvort sannar eða ósannar. Í daglegu máli, þegar orðið stendur eitt og sér, er þó oftast átt við atburðarás eða frásögn um atburðarás.<ref name="hvadersaga">{{vísindavefurinn|2326|Hvað er saga?|höfundur=Gunnar Karlsson|dags=22.4.2002}}</ref> Gríska orðið ''historia'' (könnun og frásögn af henni), latneska orðið ''res gestae'' („hlutir sem hafa gerst”) og þýska orðið ''Geschichte'' (af sögninni ''geschehen'' „gerast“) ná báðum þessum merkingum.<ref name="hvadersaga" /> == Viðfangsefni == Sagnfræði er breitt rannsóknarsvið sem greinist í margar undirgreinar. Sumar þeirra fást við tiltekin tímabil, meðan önnur horfa einkum á tiltekin landsvæði, eða efnisatriði. Sérhæfing á einu sviði getur farið saman við sérhæfingu á öðru. Rannsóknir á hagsögu Egyptalands til forna kalla til dæmis á sérhæfingu eftir tímabili, landsvæði og efnisatriði, allt í senn. Í rannsóknum sem fást við breitt sjónarhorn á söguna verða frumheimildir of umfangsmiklar til að einn sagnfræðingur komist yfir að greina þær, sem kallar á þrengri nálgun eða gagnrýna notkun eftirheimilda.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Lemon|1995|p=112}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Veysey|1979|p=1}} }}</ref> === Eftir tímabili === [[Tímabilaskipting]] er algeng aðferð til að greina sögu í afmörkuð viðfangsefni. Sum tímabilaskipting á sér sjálf langa sögu, og getur byggst á hugmyndum um einkenni tiltekinna árabila, eða atburði sem hafi valdið þáttaskilum í sögulegri þróun. Tímabil geta náð yfir allt frá nokkrum dögum að árþúsundum eftir því hversu þröngt eða breitt sjónarhornið er á tímann.<ref>{{harvnb|Kamp|Legêne|Rossum|Rümke|2020|p=[https://books.google.com/books?id=vt_IDwAAQBAJ&pg=PA78 78]}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2008|pp=[https://books.google.com/books?id=BYLrRXaZrAkC&pg=PA97 97–99]}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|p=34}}</ref> Algengt er að skipta [[mannkynssaga|mannkynssögunni]] í [[forsögulegur tími|forsögulegan tíma]], [[fornöld]], [[miðaldir]] (eða [[síðklassíska tímabilið]]), [[árnýöld]], [[nútími|nútíma]] og [[samtímasaga|samtíma]].<ref>{{harvnb|Van Nieuwenhuyse|2020|p=[https://books.google.com/books?id=bhLbDwAAQBAJ&pg=PA375 375]}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2008|pp=[https://books.google.com/books?id=BYLrRXaZrAkC&pg=PA98 98–99]}}</ref><ref>{{harvnb|Stearns|2001|loc=Table of Contents}}</ref><ref>{{harvnb|Christian|2015|p=7}}</ref> Tímarammi hvers tímabils er mismunandi eftir höfundum, efnistökum og hefðum í sagnaritun ólíkra heimshluta.<ref>{{harvnb|Christian|2015|pp=5–6}}</ref><ref> {{harvnb|Northrup|2015|pp=110–111}}</ref> [[Saga Kína|Sögu Kína]] er til dæmis skipt í tímabil eftir konungsættum,<ref>{{harvnb|Hsu|1993|p=[https://books.google.com/books?id=EJeNAgAAQBAJ&pg=PA161 161]}}</ref><ref>{{harvnb|Arcodia|Basciano|2021|p=[https://books.google.com/books?id=h4NSEAAAQBAJ&pg=PR15 xv]}}</ref> og [[saga Ameríku]] greinist í tvo hluta fyrir og eftir [[landafundatímabilið|landafundina]] og [[kólumbíuskiptin]].<ref>{{harvnb|Northrup|2015|p=111}}</ref> === Eftir landsvæði === Rannsóknarsvið sagnfræði greinast líka eftir stöðum sem þau beinast að.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34, 46–47}} }}</ref> [[Landfræði]] leikur stórt hlutverk í sagnfræði þar sem landfræðileg einkenni hafa áhrif á öflun matvæla, nýtingu náttúruauðlinda, viðskipti, stjórnmál, og menningu.<ref>{{harvnb|Diamond|1999|pp=[https://books.google.com/books?id=PWnWRFEGoeUC&pg=PA22 22, 25–32]}}</ref><ref>{{harvnb|Darby|2002|p=[https://books.google.com/books?id=Vl4ZfpnP7NwC&pg=PA14 14]}}</ref><ref>{{harvnb|Baker|2003|p=[https://books.google.com/books?id=e8yf5JcefpAC&pg=PA23 23]}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34, 46–47}}</ref> Stundum takmarkast rannsókn við lítið landsvæði, eins og hérað eða eitt þorp. Aðrar fást við sögu heilla heimsálfa, eins og sögu Ameríku, [[saga Asíu|sögu Asíu]], [[saga Evrópu|sögu Evrópu]], [[saga Afríku|sögu Afríku]] eða [[saga Eyjaálfu|sögu Eyjaálfu]].<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=108–109}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=46–47}}</ref> === Eftir viðfangsefni === Sagnfræðirannsóknir geta líka afmarkast við tiltekið viðfangsefni, til dæmis [[stjórnmálasaga|stjórnmálasögu]], [[hagsaga|hagsögu]], [[listasaga|listasögu]], [[vísindasaga|vísindasögu]] eða [[félagssaga|félagssögu]].<ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Yurdusev|2003|p=[https://books.google.com/books?id=Mb6DDAAAQBAJ&pg=PA24 24]}}</ref><ref>{{harvnb|Tosh|2002|p=109}}</ref><ref>{{harvnb|Gardiner|1988|pp=1–3}}</ref> Slík viðfangsefni geta kallað á sérhæfingu sem felur í sér þekkingu frá öðrum fræðigreinum (t.d. [[hagfræði]] eða [[listfræði]]). Mörkin milli ólíkra viðfangsefna og tengsl þeirra við önnur viðfangsefni geta verið óljós.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=109, 122}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=34–35}}</ref><ref>{{harvnb|Gardiner|1988|pp=1–3}}</ref> === Eftir öðrum atriðum === Sumar undirgreinar sagnfræði eru skilgreindar út frá þeirri [[aðferðafræði]] sem þær beita. Það á til dæmis við um [[megindleg sagnfræði|megindlega sagnfræði]] og [[stafræn sagnfræði|stafræna sagnfræði]] sem nýta sér megindleg og stafræn gögn.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=244–245}}</ref><ref>{{harvnb|Howell|Prevenier|2001|pp=81, 92–93}}</ref><ref>{{harvnb|Zaagsma|2023|loc=§ Introduction}}</ref><ref>{{harvnb|Jordanova|2000|pp=49–50}}</ref> [[Samanburðarsagnfræði]] fæst við samanburð sögulegrar þróunar frá ólíkum tímum eða stöðum til að skoða líkindi eða mismun.<ref>{{harvnb|Wong|2005|pp=416–417}}</ref> [[Munnleg saga]] reiðir sig á munnlegar heimildir og [[minning]]ar og [[sögn|sagnir]] lifandi fólks.<ref>{{harvnb|Sitton|Mehaffy|Davis|2011|p=[https://books.google.com/books?id=xcwc7iAa1vkC&pg=PA4 4]}}</ref><ref>{{harvnb|Abrams|2016|loc=[https://books.google.com/books?id=bluaCwAAQBAJ&pg=PT29 2. The Peculiarities of Oral History]}}</ref><ref>{{harvnb|Miller|2024|pp=[https://books.google.com/books?id=SjOvU2iJ6JwC&pg=PA157 157–158]}}</ref><ref>{{harvnb|Thomson|2012|p=[https://books.google.com/books?id=BnEnAgAAQBAJ&pg=PA80 80]}}</ref> [[Staðleysusaga]] rannsakar hvað hefði getað gerst undir öðrum kringumstæðum.<ref>{{harvnb|Zhao|2023|pp=9–10}}</ref><ref>{{harvnb|Birke|Butter|Köppe|2011|p=[https://books.google.com/books?id=VcgLgAedZ-IC&pg=PA7 7]}}</ref> Sagnfræði greinist líka í ólíkar greinar eftir því hversu breitt sjónarhorn er valið. [[Stórsaga]] rannsakar sögu heimsins allt frá [[miklihvellur|miklahvelli]] til okkar daga. [[Heildarsaga]] fæst við yfirlit yfir sögu tiltekinna tímabila eða staða.<ref name="auto4">{{harvnb|Hesketh|2023|pp=1–4, 41}}</ref> [[Mannkynssaga]] fæst við sögu [[maðurinn|mannsins]] frá [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]].<ref name="auto5">{{harvnb|Christian|2015|p=3}}</ref><ref>{{harvnb|Stearns|2010|pp=11–13, 17–20}}</ref> [[Einsaga]] fæst aftur á móti við sögu lítilla samfélaga eða einstaklinga.<ref>{{harvnb|Bod|2013|p=[https://books.google.com/books?id=KaOcAQAAQBAJ&pg=PA260 260]}}</ref><ref>{{harvnb|O'Hara|2019|p=[https://books.google.com/books?id=We7QDwAAQBAJ&pg=PA176 176]}}</ref> [[Ævisagnaritun]] er grein sagnfræði sem gengur út á rannsóknir á og skrif [[ævisaga|ævisagna]] sögulegra persóna.<ref>{{harvnb|Tosh|2002|pp=113–115}}</ref><ref>{{harvnb|De Armond|2023|p=[https://books.google.com/books?id=r0nCEAAAQBAJ&pg=PA75 75]}}</ref> == Tengt efni == * [[Annálahreyfingin]] * [[Klassísk söguhyggja]] * [[Marxísk sagnfræði]] * [[Nýsöguhyggja]] * [[Söguspeki]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == {{Refbegin|30em}} * {{cite book |last1=Abrams |first1=Lynn |title=Oral History Theory |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-27798-9 |url=https://books.google.com/books?id=bluaCwAAQBAJ&pg=PT29 |language=en |date=2016 |edition=2nd}} * {{cite book |last1=Arcodia |first1=Giorgio Francesco |last2=Basciano |first2=Bianca |title=Chinese Linguistics: An Introduction |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-884783-0 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h4NSEAAAQBAJ&pg=PR15 |language=en |chapter=Periodization of Chinese History |date=2021 |page=xv |doi=10.1093/oso/9780198847830.001.0001}} * {{cite book |last1=Baker |first1=Alan R. H. |title=Geography and History: Bridging the Divide |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-28885-9 |url=https://books.google.com/books?id=e8yf5JcefpAC&pg=PA1 |language=en |date=2003}} * {{cite book |last1=Birke |first1=Dorothee |last2=Butter |first2=Michael |last3=Köppe |first3=Tilmann |title=Counterfactual Thinking - Counterfactual Writing |publisher=de Gruyter |isbn=978-3-11-026866-9 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=VcgLgAedZ-IC&pg=PA7 |language=en |chapter=Introduction |date=2011 |doi=10.1515/9783110268669 |pages=1–11}} * {{cite book |last1=Bod |first1=Rens |title=A New History of the Humanities: The Search for Principles and Patterns from Antiquity to the Present |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-966521-1 |url=https://books.google.com/books?id=KaOcAQAAQBAJ&pg=PA260 |language=en |date=2013}} * {{cite book |last1=Christian |first1=David |title=This Fleeting World: A Short History of Humanity |publisher=Berkshire Publishing |isbn=978-1-933782-04-1 |url=https://books.google.com/books?id=BYLrRXaZrAkC&pg=PA102 |language=en |date=2008}} * {{cite book |last1=Christian |first1=David |editor1-last=Christian |editor1-first=David |title=The Cambridge World History |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-76333-2 |chapter=Introduction and Overview |date=2015 |volume=1 |pages=1–38 |doi=10.1017/CBO9781139194662 |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-world-history/F3021D314888B26D40EF701D7F060799}} * {{cite book |last1=Darby |first1=Henry Clifford |title=The Relations of History and Geography: Studies in England, France and the United States |publisher=University of Exeter Press |isbn=978-0-85989-699-3 |url=https://books.google.com/books?id=Vl4ZfpnP7NwC&pg=PA14 |language=en |date=2002}} * {{cite book |last1=De Armond |first1=Thea |editor1-last=Moshenska |editor1-first=Gabriel |editor2-last=Lewis |editor2-first=Clare |title=Life-writing in the History of Archaeology: Critical Perspectives |publisher=UCL Press |isbn=978-1-80008-450-6 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=r0nCEAAAQBAJ&pg=PA75 |language=en |chapter=Toward a Prosopography of Archaeology form the Margins |date=2023 |pages=73–90}} * {{cite book |last1=Diamond |first1=Jared |title=Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-06922-8 |url=https://books.google.com/books?id=PWnWRFEGoeUC&pg=PA1 |language=en |date=1999}} * {{cite book |last1=Gardiner |first1=Juliet |title=What Is History Today ... ? |publisher=Macmillan Education UK |isbn=978-1-349-19161-1 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-349-19161-1_1 |language=en |chapter=Introduction |date=1988 |pages=1–3 |doi=10.1007/978-1-349-19161-1_1 |editor-last1=Gardiner |editor-first1=Juliet}} * {{cite book |last1=Hesketh |first1=Ian |title=A History of Big History |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-009-04156-0 |language=en |date=2023}} * {{cite book |last1=Howell |first1=Martha C. |last2=Prevenier |first2=Walter |title=From Reliable Sources: An Introduction to Historical Methods |publisher=Cornell University Press |isbn=978-0-8014-8560-2 |url=https://books.google.com/books?id=wSqgwOZPjJ4C&pg=PA1 |language=en |date=2001}} * {{cite book |last1=Hsu |first1=Cho-yun |editor1-last=Stearns |editor1-first=Peter N. |title=Encyclopedia of Social History |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-58347-7 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EJeNAgAAQBAJ&pg=PA161 |language=en |chapter=Chinese Periodization |date=1993 |pages=161–163}} * {{cite book |last1=Jordanova |first1=Ludmilla |title=History in Practice |publisher=Arnold Publishers |isbn=978-0-340-66331-8 |language=en |date=2000}} * {{cite book |last1=Kamp |first1=Jeannette |last2=Legêne |first2=Susan |last3=Rossum |first3=Matthias van |last4=Rümke |first4=Sebas |title=Writing History!: A Companion for Historians |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-90-485-3762-4 |url=https://books.google.com/books?id=vt_IDwAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=2020}} * {{cite book |last1=Lemon |first1=Michael C. |title=The Discipline of History and the History of Thought |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-12346-4 |date=1995}} * {{cite book |last1=Miller |first1=Bruce Granville |title=Oral History on Trial: Recognizing Aboriginal Narratives in the Courts |publisher=UBC Press |isbn=978-0-7748-2073-8 |url=https://books.google.com/books?id=SjOvU2iJ6JwC&pg=PA157 |language=en |date=2024}} * {{cite book |last1=Northrup |first1=David R. |editor1-last=Christian |editor1-first=David |title=The Cambridge World History |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-76333-2 |chapter=From Divergence to Convergence: Centrifugal and Centripetal Forces in History |date=2015 |doi=10.1017/CBO9781139194662 |pages=110–131 |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-world-history/F3021D314888B26D40EF701D7F060799}} * {{cite book |last1=O'Hara |first1=Phillip Anthony |editor1-last=Sinha |editor1-first=Ajit |editor2-last=Thomas |editor2-first=Alex M. |title=Pluralistic Economics and Its History |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-000-00183-9 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=We7QDwAAQBAJ&pg=PA176 |language=en |chapter=History of Institutional Economics |date=2019 |pages=171–190 |doi=10.4324/9780429278860-12}} * {{cite book |last1=Sitton |first1=Thad |last2=Mehaffy |first2=George L. |last3=Davis |first3=O. L. |title=Oral History: A Guide for Teachers (and Others) |publisher=University of Texas Press |isbn=978-0-292-78582-3 |url=https://books.google.com/books?id=xcwc7iAa1vkC&pg=PA4 |language=en |date=2011}} * {{cite book |last1=Stearns |first1=Peter N. |title=The Encyclopedia of World History: Ancient, Medieval, and Modern, Chronologically Arranged |publisher=Houghton Mifflin |isbn=978-0-395-65237-4 |language=en |date=2001}} * {{cite book |last1=Thomson |first1=Alistair |editor1-last=Ritchie |editor1-first=Donald A. |title=The Oxford Handbook of Oral History |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-999636-0 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BnEnAgAAQBAJ&pg=PA80 |language=en |chapter=Memory and Remembering in Oral History |date=2012 |pages=77–95 |doi=10.1093/oxfordhb/9780195339550.001.0001}} * {{cite book |last1=Tosh |first1=John |title=The Pursuit of History: Aims, Methods and New Directions in the Study of Modern History |publisher=Pearson Education |isbn=978-0-582-77254-0 |url=https://books.google.com/books?id=bM1mAAAAMAAJ |language=en |date=2002}} * {{cite book |last1=Van Nieuwenhuyse |first1=Karel |editor1-last=Berg |editor1-first=Christopher W. |editor2-last=Christou |editor2-first=Theodore M. |title=The Palgrave Handbook of History and Social Studies Education |publisher=Springer |isbn=978-3-030-37210-1 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=bhLbDwAAQBAJ&pg=PA375 |language=en |chapter=From Knowing the National Past to Doing History |date=2020 |pages=355–386 |doi=10.1007/978-3-030-37210-1_14}} * {{cite journal |last1=Veysey |first1=Laurence |title=The 'New' Social History in the Context of American Historical Writing |journal=Reviews in American History |volume=7 |issue=1 |doi=10.2307/2700953 |date=1979 |pages=1–12 |jstor=2700953}} * {{cite book |last1=Wong |first1=R. Bin |title=Berkshire Encyclopedia of World History |publisher=Berkshire Publishing |isbn=978-0-9743091-0-1 |chapter=Comparative History |date=2005 |jstor=jj.9941129 |pages=630–635}} * {{cite book |last1=Yurdusev |first1=A. |title=International Relations and the Philosophy of History: A Civilizational Approach |publisher=Springer |isbn=978-1-4039-3840-4 |url=https://books.google.com/books?id=Mb6DDAAAQBAJ&pg=PA24 |language=en |date=2003 |doi=10.1057/9781403938404}} * {{cite journal |last1=Zaagsma |first1=Gerben |title=Digital History and the Politics of Digitization |journal=Digital Scholarship in the Humanities |volume=38 |issue=2 |doi=10.1093/llc/fqac050 |date=2023 |pages=830–851}} * {{cite journal |last1=Zhao |first1=Helen |title=Counterfactual History: Three Worries and Replies |journal=Journal of the Philosophy of History |volume=17 |issue=1 |doi=10.1163/18722636-12341487 |date=2023 |pages=9–30}} {{Refend}} {{Stubbur|saga}} [[Flokkur:Sagnfræði]] ktdmyy0gr8f0u8mfv8c13fis2xur9nt 0 8649 1972123 1775036 2026-07-15T10:37:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972123 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Carl_Sagan_Planetary_Society.JPG|thumb|right|Carl Sagan við stofnun samtakanna Planetary Society árið 1980.]] '''Carl Edward Sagan''' ([[9. nóvember]] [[1934]] - [[20. desember]] [[1996]]) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[stjörnufræði]]ngur og boðberi vísindanna og vísindalegrar hugsunar. Hann er upphafsmaður [[stjörnulíffræði]]nnar og hvatti mjög til þess að leitað yrði að vitsmunalífi utan jarðar. Hann er heimsfrægur fyrir bækur sínar um vísindi og fyrir sjónvarpsþættina Cosmos sem náðu gríðarlegum vinsældum um allan heim. Carl Sagan fæddist í [[Brooklyn]] í [[New York-borg|New York]] þann 9. nóvember 1934. Hann stundaði nám við [[Chicago-háskóli|Chicago-háskóla]] þar sem hann hlaut BS gráðu árið [[1955]] og Meistaragráðu árið [[1956]] í [[eðlisfræði]]. Doktorsgráðu hlaut hann síðan árið [[1960]] í stjörnufræði og [[stjarneðlisfræði]]. Hann kenndi við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] þangað til árið [[1968]] þegar hann flutti sig yfir til [[Cornell-háskóli|Cornell-háskóla]]. Sagan varð prófessor við Cornell-háskóla árið [[1971]] þar sem hann stjórnaði rannsóknarstofu. Hann lagði af mörkum til allra ómannaðra könnunargeimferða [[sólkerfi]]sins. Hann fékk þá hugmynd að senda meðferðis alheimsskilaboð í einni geimferðanna sem fara átti út fyrir sólkerfið. Skilaboðin var reynt að hafa þannig að allt vitsmunalíf utan jarðar ætti að geta ráðið í þau og skilið þau. Fyrstu skilaboðin sem send voru á þennan hátt voru á gullhúðuðum platta sem sendur var með geimfarinu [[Pioneer 10]]. Meðal frægra bóka sem Carl Sagan skrifaði má nefna vísindaskáldsöguna Contact, sem samnefnd kvikmynd með leikkonunni [[Jodie Foster]] í aðalhlutverki, var byggð á. Sagan glímdi um árabil við [[mergmisþroskun|mergmisþroska]] sem leiddi hann til dauða. Hann lést úr [[lungnabólga|lungnabólgu]] á Fred Hutchinson-krabbameinsrannsóknarstöðinni í [[Seattle]] í Washington eftir að hafa undirgengist þrjár [[mergígræðsla|mergígræðslur]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/rannsoknir/carl-sagan/ Ítarlegar upplýsingar um Carl Sagan á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218223440/https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/rannsoknir/carl-sagan/ |date=2020-02-18 }} {{fde|1934|1996|Sagan, Carl}} [[Flokkur:Bandarískir stjarnfræðingar|Sagan, Carl]] [[Flokkur:Bandarískir rithöfundar|Sagan, Carl]] [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsmenn|Sagan, Carl]] [[Flokkur:Bandarískir húmanistar]] ovp4tk1hxdiwa4cy2ywax2eoundzbq1 0 10702 1972057 1931566 2026-07-14T18:58:57Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972057 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1724]]|[[1725]]|[[1726]]|[[1727]]|[[1728]]|[[1729]]|[[1730]]| [[1711–1720]]|[[1721–1730]]|[[1731–1740]]| [[17. öldin]]|[[18. öldin]]|[[19. öldin]]| }}[[Mynd:King George II by Charles Jervas.jpg|thumb|right|[[Georg 2.]] Bretakonungur.]] Árið '''1727''' ('''MDCCXXVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[17. apríl]] - [[Kristján Luxdorf]] varð landfógeti. * [[8. ágúst]] - [[Eldgos]] hófst í [[Öræfajökull|Öræfajökli]]. Mikið [[öskufall]] í þrjá daga og [[jökulhlaup|hlaup]] kom úr jöklinum og olli miklum skemmdum á landi. Þrír fórust. <ref>[https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/eldgos-og-eldfjoll/oraefajokull/eldgosid-i-oraefajokli-1727/ Eldgosið í Öræfajökli 1727] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240420173534/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/eldgos-og-eldfjoll/oraefajokull/eldgosid-i-oraefajokli-1727/ |date=2024-04-20 }} Stjörnufræðivefurinn</ref> Gosið stóð í eitt ár en var þó mun minna en gosið [[1362]]. * [[29. september]] - [[Peter Raben]], stiftamtmaður, lést í embætti. * [[Benedikt Þorsteinsson (lögmaður)|Benedikt Þorsteinsson]] varð lögmaður norðan og vestan þegar [[Páll Vídalín]] lést á meðan [[Alþingi]] stóð yfir. * Kaupskip á leið frá [[Skagaströnd|Höfðakaupstað]] strandaði við [[Hælavíkurbjarg]]. Einn maður bjargaðist. === Fædd === *[[Jakob Sigurðsson]], handritaskrifari, skáld og rithöfundur. (d. [[1779]]) === Dáin === * [[12. janúar]] - [[Þorleifur Arason (prestur á Breiðabólstað)|Þorleifur Arason]], prestur á Breiðabólstað (f. [[1687]]). * [[18. júlí]] - [[Páll Vídalín]] lögmaður (f. [[1667]]). == Erlendis == * [[1. janúar]] - Spánverjar kröfðust að Bretar skiluðu [[Gíbraltar]] og að hafa brotið sáttmála síðan [[1713]]. Því var hafnað. Umsátur Spánverja um Gíbraltar hófst í febrúar. * [[22. mars]] - [[Ismail Ibn Sharif]], soldán [[Marokkó]] lést. Við tók 30 ára valdabarátta sjö sona hans. * [[17. maí]] - [[ Pétur 2.]] krýndur keisari [[Rússland]]s. * [[31. maí]] - [[Royal Bank of Scotland]] stofnaður í [[Edinborg]]. * [[22. júní]] - [[Georg 2.]] tók við ríkjum í [[England]]i eftir lát föður síns. * [[24. júní]] - Spánn og Bretland skrifuðu undir vopnahlé vegna deilna um Gíbraltar. * [[18. nóvember]] - Um 77.000 létust í jarðskjálta í Tabriz í [[Íran]]. * Síðasta [[aftaka]] vegna ákæru um [[galdur|galdra]] í [[Skotland]]i. * [[Waysenhús]] fékk einkarétt á útgáfu [[Biblían|Biblíunnar]] í [[Danmörk]]u. === Fædd === * [[10. maí]] - [[Anne Robert Jacques Turgot]], franskur hagfræðingur (d. [[1781]]) * [[14. maí]] - [[Thomas Gainsborough]], enskur listmálari (d. [[1788]]). === Dáin === * [[22. mars]] - [[Ismail Ibn Sharif]], soldán Marokkó. * [[31. mars]] - [[Isaac Newton]], enskur vísindamaður (f. [[1642]]). * [[17. maí]] - [[Katrín]] 1. Rússakeisaraynja (f. [[1684]]). * [[11. júní]] - [[Georg 1. Bretlandskonungur|Georg 1.]] Bretakonungur (f. [[1660]]). * [[29. september]] - [[Peter Raben]], danskur sjóliðsforingi og stiftamtmaður á Íslandi (f. um [[1661]]). ==Tilvísanir== [[Flokkur:1727]] p39ntnng2l5mk530ozg6anv8z90zk5s 0 10831 1972126 1971794 2026-07-15T11:17:54Z Akigka 183 /* Stjórnsýslueiningar */ 1972126 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Konungsríkið Barein | nafn_á_frummáli = مملكة البحرين <br />Mamlakat al Bahrayn | fáni = Flag of Bahrain.svg | skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_Bahrain.svg | nafn_í_eignarfalli = Barein | þjóðsöngur = [[Baḥraynunā]] | staðsetningarkort = Bahrain_on_the_globe_(Afro-Eurasia_centered).svg | höfuðborg = [[Manama]] | tungumál = [[arabíska]] | stjórnarfar = [[Konungsríki]] | titill_leiðtoga1 = [[Konungur Barein|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Krónprins Barein|Krónprins]] | titill_leiðtoga3 = [[Forsætisráðherra Barein|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Hamad bin Isa Al Khalifa]] | nafn_leiðtoga2 = [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]] | nafn_leiðtoga3 = [[Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa]] | staða_ríkis = [[Sjálfstæði]] | atburðir = frá [[Bretland]]i | dagsetningar = [[15. ágúst]] [[1971]] | flatarmál = 787 | stærðarsæti = 173 | hlutfall_vatns = 0 | mannfjöldasæti = 149 | fólksfjöldi = 1.463.265 | íbúar_á_ferkílómetra = 1.864 | mannfjöldaár = 2021 | VLF_ár = 2026 | VLF_sæti = 98 | VLF = 118,060 | VLF_á_mann = 71.460 | VLF_á_mann_sæti = 23 | VÞL_ár = 2023 | VÞL = {{hækkun}} 0.899 | VÞL_sæti = 38 | gjaldmiðill = [[bareinskur dínar]] (BHD) | tímabelti = [[UTC+3]] | tld = bh | símakóði = 973 }} '''Barein''' ([[arabíska]]: البحرين‎ ''al-Baḥrayn''), formlega '''Konungsríkið Barein''' (arabíska: مملكة البحرين‎ ''Mamlakat al-Baḥrayn''), er [[eyríki]] í [[Persaflói|Persaflóa]] úti fyrir [[strönd]] [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í vestri og [[Katar]] í suðri. Barein er lítill eyjaklasi með 51 náttúrulegri og 33 manngerðum eyjum, þar sem stærsta eyjan, Barein, nær yfir 83% af landi ríkisins. Landið tengist Sádi-Arabíu með vegbrú, [[Fahd-vegtengingin|Fahd-vegtengingunni]], og í bígerð er að byggja brú til Katar einnig. Meira en helmingur af 1,5 milljón íbúum landsins eru ekki bareinskir að uppruna. Landið er aðeins 780 ferkílómetrar að stærð og er því þriðja minnsta land Asíu, á eftir [[Maldíveyjar|Maldíveyjum]] og [[Singapúr]]. [[Manama]] er bæði höfuðborg landsins og stærsta borgin. Talið er að Barein hafi verið miðstöð [[Dilmun|Dilmunmenningarinnar]] í fornöld.<ref name=":1">[http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198303/oman-the.lost.land.htm Oman: The Lost Land] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006085542/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198303/oman-the.lost.land.htm |date=6. október 2014 }}. Saudi Aramco World. Sótt 7. nóvember 2016.</ref> Síðar varð það hluti af ríkjum [[Parþar|Parþa]] og [[Sassanídar|Sassanída]]. Barein var lengi frægt fyrir [[perluveiði]]. Landið var eitt það fyrsta sem snerist til Íslam árið [[628]], þegar [[Múhameð spámaður]] var enn á lífi. Eftir að hafa verið undir [[Arabar|arabískum]] yfirráðum um langt skeið lögðu [[Portúgal|Portúgalar]] það undir sig árið [[1521]] en þeir voru reknir burt af [[Abbas mikli|Abbas mikla]] sem lagði landið undir veldi [[Safavídaríkið|Safavída]] árið [[1602]]. Árið [[1783]] lagði [[Bani Utbah]]-ættbálkurinn eyjuna undir sig og síðan þá hefur [[Al Khalifa-fjölskyldan]] ríkt þar. Seint á [[19. öld]] varð landið [[Bretland|breskt]] verndarsvæði. Í kjölfar þess að Bretar drógu sig út úr heimshlutanum seint á [[1961-1970|7. áratug 20. aldar]] lýsti Barein yfir sjálfstæði árið [[1971]]. Landið var formlega lýst [[konungsríki]] árið [[2002]] en var áður [[emír]]sdæmi (furstadæmi). Frá [[2011]] til [[2013]] stóð þar uppreisn meirihluta [[Sjía|sjíamúslima]] gegn stjórninni sem hófst eftir [[Arabíska vorið]].<ref>{{cite news|url=https://www.cnn.com/2012/10/31/world/meast/bahrain-amnesty-protests/index.html|title=Bahrain says ban on protests in response to rising violence|date=1. nóvember 2012|access-date=16 November 2012|publisher=CNN}}</ref> Al Khalifa-fjölskyldan hefur verið sökuð um [[mannréttindi í Barein|mannréttindabrot]] og ofbeldi gegn stjórnarandstæðingum. <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/17/bahrain-accused-sport-whitewash-history-torture-human-rights-abuses|title=How Bahrain uses sport to whitewash a legacy of torture and human rights abuses &#124; David Conn &#124; Sport|newspaper=The Guardian|access-date=19. júlí 2018}}</ref> Barein var fyrsta landið [[Arabia|Arabíumegin]] við Persaflóa þar sem [[Jarðolía|olíulindir]] uppgötvuðust árið [[1932]].<ref>{{Cite news|title=Bahrain: Reform-Promise and Reality|url=http://www.jepeterson.net/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/Peterson_Bahrain_Reforms.pdf|publisher=J.E. Peterson|page=157}}</ref> Frá síðari hluta 20. aldar hefur efnahagur landsins byggst á fleiri þáttum, einkum [[banki|banka-]] og [[ferðaþjónusta|ferðaþjónustu]],<ref name="EDB">{{cite web|title=Bahrain's economy praised for diversity and sustainability|url=http://www.bahrainedb.com/EDBInBahrain.aspx?id=2134|archive-url=https://web.archive.org/web/20101228154653/http://www.bahrainedb.com/EDBInBahrain.aspx?id=2134|archive-date=28. desember 2010|publisher=Bahrain Economic Development Board|access-date=24. júní 2012}}</ref> en [[eldsneyti|eldsneytisútflutningur]] er enn helsti útflutningsvegur landsins og stendur undir 11% af [[Verg landsframleiðsla|vergri landsframleiðslu]]. Helstu vandamál landsins stafa af minnkandi olíu- og vatnsbirgðum og [[atvinnuleysi]] ungs fólks. [[Alþjóðabankinn]] skilgreinir Barein sem [[hátekjuland]] og það situr hátt á [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Barein er aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]], [[Arababandalagið|Arababandalaginu]], [[Samtök um íslamska samvinnu|Samtökum um íslamska samvinnu]] og [[Persaflóasamstarfsráðið|Persaflóasamstarfsráðinu]]. ==Landfræði== [[File:Colours of the Persian Gulf ESA353290.jpg|thumb|Gervihnattamynd af Barein og austurströnd Sádi-Arabíu árið 2016.]] Barein er flatlendur og þurr [[eyjaklasi]] í Persaflóa. Lág eyðimerkurslétta hækkar örlítið að lágum bakka í miðjunni þar sem hæsti punktur landsins er [[Reykfjall]] (Jabal ad Dukan) 134 metrar á hæð.<ref>{{cite web|title=Bahrain Geography and Population|url=http://countrystudies.us/persian-gulf-states/34.htm|access-date=29. júní 2012|publisher=countrystudies.us|archive-date=23. september 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060923065706/http://countrystudies.us/persian-gulf-states/34.htm}}</ref> Barein var áður 665 ferkílómetrar að stærð, en vegna endurheimtar lands er það nú 780 ferkílómetrar.<ref name= Britannica>{{cite web|title=Bahrain|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/49072/Bahrain|publisher=Britannica Online Encyclopedia|access-date=29. júní 2012}}</ref> Barein er oft sagt vera eyjaklasi 33 eyja,<ref>{{cite report |title=Kingdom of Bahrain National Report |publisher=[[International Hydrographic Organization]] |year=2013 |url=http://www.iho.int/mtg_docs/rhc/RSAHC/RSAHC5/RSAHC%205-7.1%20-%20Bahrain%20National%20Report.pdf |access-date=11. júní 2013 |page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010140839/http://www.iho.int/mtg_docs/rhc/RSAHC/RSAHC5/RSAHC%205-7.1%20-%20Bahrain%20National%20Report.pdf |archive-date=10. október 2017 |url-status=dead }}</ref> en vegna endurheimtar lands taldi það 84 eyjar árið 2008.<ref>{{cite book| title=تاريخ البحرين الحديث (1500–2002) |trans-title=Modern History of Bahrain (1500–2002) | isbn=978-99901-06-75-6 |year=2009 |last1=Abdulla |first1=Mohammed Ahmed |last2=Zain al-'Abdeen |first2=Bashir |location=Bahrain |publisher=Historical Studies Centre, [[Bareinháskóli]] |pages=26, 29, 59}}</ref> Barein á engin landamæri að öðru landi, en er með 161 km langa strandlengju og gerir tilkall til bæði 12 mílna landhelgi og 24 mílna aðliggjandi lögsögu. Stærstu eyjar eyjaklasans eru [[Bareineyja]], [[Hawar-eyjar]], [[Muharraq-eyja]], [[Umm an Nasan]] og [[Sitra]]. Loftslag í Barein einkennist af mildum vetrum og heitum, rökum sumrum. Helstu náttúruauðlindir eru miklar olíulindir, jarðgaslindir og fiskimið undan ströndum landsins. Ræktarland er aðeins 2,82% af þurrlendinu.<ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=CIA World Factbook, "Bahrain" |publisher=Cia.gov |access-date=25. janúar 2011| archive-url= https://web.archive.org/web/20101229005328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html| archive-date= 29. desember 2010 | url-status=live}}</ref> ==Stjórnmál== ===Stjórnsýslueiningar=== Fyrsta [[sveitarfélag]]ið í Barein var [[Manama]] sem var stofnað í júlí 1919.<ref name=MMAUP>{{cite web|title=History of Municipalities |url=http://websrv.municipality.gov.bh/mun/pages/History_en.jsp |publisher=Ministry of Municipalities Affairs and Urban Planning – Kingdom of Bahrain |access-date=5. júlí 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213042316/http://websrv.municipality.gov.bh/mun/pages/History_en.jsp |archive-date=13. desember 2012 }}</ref> Sveitarstjórnarmenn voru kosnir árlega. Sveitarfélagið var sagt vera það fyrsta í Arabaheiminum.<ref name=MMAUP/> Sveitarfélagið bar ábyrgð á hreinsun gatna og leigu húsnæðis. Árið 1929 hóf það vegagerð auk þess að opna markaði og sláturhús.<ref name=MMAUP/> Árið 1958 hóf sveitarfélagið hreinsun vatns.<ref name=MMAUP/> Árið 1960 voru fjögur sveitarfélög í Barein: ''Manama'', ''Hidd'', ''Al Muharraq'' og ''Riffa''.<ref name=Statoids>{{cite web|title=Governorates of Bahrain|url=https://www.statoids.com/ubh.html|publisher=Statoids|access-date=5. júlí 2012}}</ref> Á næstu 30 árum var þessum 4 sveitarfélögum skipt í 12 sveitarfélög eftir því sem bæir eins og [[Hamad-bær]] og [[Isa-bær]] uxu.<ref name=Statoids/> Þessum sveitarfélögum var stýrt af sveitarstjórnarráði í Manama og fulltrúar þess voru skipaðir af konungi.<ref>{{cite web|title=Bahrain Government |url=http://www.un.int/bahrain/government.html |publisher=Permanent Mission of the Kingdom of Bahrain to the United Nations |access-date=5. júlí 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603152143/http://www.un.int/bahrain/government.html |archive-date=3. júní 2012 }}</ref> Fyrstu sveitarstjórnarkosningarnar í Barein eftir að landið fékk sjálfstæði 1971, voru haldnar 2002.<ref>{{cite web|title=Three Polls, Three Different Approaches |url=http://www.theestimate.com/public/051702.html |publisher=The Estimate |access-date=5 July 2012 |date=17. maí 2002 |archive-date=17. janúar 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000004/http://www.theestimate.com/public/051702.html |url-status=live }}</ref> Þær síðustu voru haldnar 2022. Miðumdæmið var lagt niður í september 2014 og landsvæðinu skipt milli Norðurumdæmis, Suðurumdæmis og Höfuðborgarumdæmis.<ref>{{cite web|url= http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=386389|work= Gulf Daily News|title= Central Governorate dissolved|access-date= 2020-12-27|archive-date= 2017-10-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20171010152732/http://archives.gdnonline.com/NewsDetails.aspx?date=04%2F07%2F2015&storyid=386389|url-status= dead}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Kort !! Landstjóraumdæmi |- | rowspan="4" | [[File:New Governorates of Bahrain 2014.svg|256px]] || <span style="background:yellow"> 1</span> – '''[[Höfuðborgarumdæmi (Barein)]]''' |- | | <span style="background:#F0DC82"> 2</span> – '''[[Muharraq-umdæmi]]''' |- | | <span style="background:#7bf;"> 3</span> – '''[[Norðurumdæmi (Barein)]]''' |- | | <span style="background:pink"> 4</span> – '''[[Suðurumdæmi (Barein)]]''' |} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Arababandalagið}} {{Asía}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Barein]] 71lx3p1n557j2zkvzhyxauytryichek 0 12476 1972039 1905303 2026-07-14T17:43:46Z Berserkur 10188 1972039 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1509]]|[[1510]]|[[1511]]|[[1512]]|[[1513]]|[[1514]]|[[1515]]| [[1501–1510]]|[[1511–1520]]|[[1521–1530]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} Árið '''1512''' ('''MDXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * Klausturkirkjan á [[Skriðuklaustur|Skriðuklaustri]] var vígð. * [[England|Englendingar]] unnu ýmis spellvirki á Íslandi, rændu fénaði og hlóðu sér [[virki]]. ===Fædd=== * [[Gissur Einarsson]] Skálholtsbiskup (líklega) (d. [[1548]]). ===Dáin=== == Erlendis == [[Mynd:Chapelle sixtine.jpg|thumb|right|[[Sixtínska kapellan]].]] [[Mynd:Amerigo Vespucci.jpg|thumb|right|[[Amerigo Vespucci]].]] * [[18. febrúar]] - [[Ítalíustríðin]]: Frakkar gerðu árás á borgina [[Brescia]] og drápu þúsundir. * [[6. apríl]] - [[Maximilían 1.]] og [[Lýðveldið Feneyjar]] gerðu með sér vopnahlé í Róm. * [[11. apríl]] - Í borginni [[Ravenna]] unnu Frakkar sigur á her Spánverja og [[Páfaríkisins]] sem misstu 9.000 hermenn og voru 17.000 íbúar drepnir. * [[19. október]] - [[Marteinn Lúther]] varð doktor í [[guðfræði]] við háskólann í [[Wittenberg]]. * [[1. nóvember]] - [[Sixtínska kapellan]], máluð af [[Michelangelo Buonarroti]], var opnuð almenningi í fyrsta skipti. * [[Flórentínska lýðveldið]] var leyst upp og [[Medici-fjölskyldan]] komst aftur til valda. * Fyrstu Evrópubúarnir komu til [[Indónesía|Indónesíu]]. * [[Nikulás Kóperníkus]] staðsetti sólina í miðju [[sólkerfi]]sins og hóf að rita uppkast að bókinni ''De revolutionibus orbium coelestium''. * [[Juan Ponce de León]] fann [[Turks- og Caicoseyjar]]. ===Fædd=== * [[31. janúar]] - [[Hinrik 1. Portúgalskonungur]] (d. [[1580]]). * [[5. mars]] - [[Gerhard Mercator]], flæmsk-þýskur kortagerðamaður (d. [[1594]]). * [[10. apríl]] - [[Jakob 4. Skotakonungur]] (d. [[1542]]). * [[Anna Boleyn]], drottning Englands og önnur kona [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] (d. [[1536]]). ===Dáin=== * [[2. janúar]] - [[Svante Nilsson]], ríkisstjóri Svíþjóðar (f. [[1460]]). * [[22. febrúar]] - [[Amerigo Vespucci]] landkönnuður, sem [[heimsálfa]]n [[Ameríka]] dregur nafn sitt af. [[Flokkur:1512]] [[Flokkur:1511-1520]] r7f53mqe08trft0cb35en5flw8y16kb 1972040 1972039 2026-07-14T17:44:43Z Berserkur 10188 /* Erlendis */ 1972040 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1509]]|[[1510]]|[[1511]]|[[1512]]|[[1513]]|[[1514]]|[[1515]]| [[1501–1510]]|[[1511–1520]]|[[1521–1530]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} Árið '''1512''' ('''MDXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * Klausturkirkjan á [[Skriðuklaustur|Skriðuklaustri]] var vígð. * [[England|Englendingar]] unnu ýmis spellvirki á Íslandi, rændu fénaði og hlóðu sér [[virki]]. ===Fædd=== * [[Gissur Einarsson]] Skálholtsbiskup (líklega) (d. [[1548]]). ===Dáin=== == Erlendis == [[Mynd:Chapelle sixtine.jpg|thumb|right|[[Sixtínska kapellan]].]] [[Mynd:Amerigo Vespucci.jpg|thumb|right|[[Amerigo Vespucci]].]] * [[18. febrúar]] - [[Ítalíustríðin]]: Frakkar gerðu árás á borgina [[Brescia]] og drápu þúsundir. * [[6. apríl]] - [[Maximilían 1.]] og [[Lýðveldið Feneyjar]] gerðu með sér vopnahlé í Róm. * [[11. apríl]] - Í borginni [[Ravenna]] unnu Frakkar sigur á her Spánverja og [[Páfaríkin|Páfaríkjanna]] sem misstu 9.000 hermenn og voru 17.000 íbúar drepnir. * [[19. október]] - [[Marteinn Lúther]] varð doktor í [[guðfræði]] við háskólann í [[Wittenberg]]. * [[1. nóvember]] - [[Sixtínska kapellan]], máluð af [[Michelangelo Buonarroti]], var opnuð almenningi í fyrsta skipti. * [[Flórentínska lýðveldið]] var leyst upp og [[Medici-fjölskyldan]] komst aftur til valda. * Fyrstu Evrópubúarnir komu til [[Indónesía|Indónesíu]]. * [[Nikulás Kóperníkus]] staðsetti sólina í miðju [[sólkerfi]]sins og hóf að rita uppkast að bókinni ''De revolutionibus orbium coelestium''. * [[Juan Ponce de León]] fann [[Turks- og Caicoseyjar]]. ===Fædd=== * [[31. janúar]] - [[Hinrik 1. Portúgalskonungur]] (d. [[1580]]). * [[5. mars]] - [[Gerhard Mercator]], flæmsk-þýskur kortagerðamaður (d. [[1594]]). * [[10. apríl]] - [[Jakob 4. Skotakonungur]] (d. [[1542]]). * [[Anna Boleyn]], drottning Englands og önnur kona [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] (d. [[1536]]). ===Dáin=== * [[2. janúar]] - [[Svante Nilsson]], ríkisstjóri Svíþjóðar (f. [[1460]]). * [[22. febrúar]] - [[Amerigo Vespucci]] landkönnuður, sem [[heimsálfa]]n [[Ameríka]] dregur nafn sitt af. [[Flokkur:1512]] [[Flokkur:1511-1520]] 3wqjwkmxtwrzkggeks5vu0bgdnyt19h 1972041 1972040 2026-07-14T17:47:10Z Berserkur 10188 /* Á Íslandi */ 1972041 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1509]]|[[1510]]|[[1511]]|[[1512]]|[[1513]]|[[1514]]|[[1515]]| [[1501–1510]]|[[1511–1520]]|[[1521–1530]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} Árið '''1512''' ('''MDXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Þorvarður Erlendsson]] lét af embætti lögmanns sunnan og austan. * Klausturkirkjan á [[Skriðuklaustur|Skriðuklaustri]] var vígð. * [[England|Englendingar]] unnu ýmis spellvirki á Íslandi, rændu fénaði og hlóðu sér [[virki]]. ===Fædd=== * [[Gissur Einarsson]] Skálholtsbiskup (líklega) (d. [[1548]]). ===Dáin=== == Erlendis == [[Mynd:Chapelle sixtine.jpg|thumb|right|[[Sixtínska kapellan]].]] [[Mynd:Amerigo Vespucci.jpg|thumb|right|[[Amerigo Vespucci]].]] * [[18. febrúar]] - [[Ítalíustríðin]]: Frakkar gerðu árás á borgina [[Brescia]] og drápu þúsundir. * [[6. apríl]] - [[Maximilían 1.]] og [[Lýðveldið Feneyjar]] gerðu með sér vopnahlé í Róm. * [[11. apríl]] - Í borginni [[Ravenna]] unnu Frakkar sigur á her Spánverja og [[Páfaríkin|Páfaríkjanna]] sem misstu 9.000 hermenn og voru 17.000 íbúar drepnir. * [[19. október]] - [[Marteinn Lúther]] varð doktor í [[guðfræði]] við háskólann í [[Wittenberg]]. * [[1. nóvember]] - [[Sixtínska kapellan]], máluð af [[Michelangelo Buonarroti]], var opnuð almenningi í fyrsta skipti. * [[Flórentínska lýðveldið]] var leyst upp og [[Medici-fjölskyldan]] komst aftur til valda. * Fyrstu Evrópubúarnir komu til [[Indónesía|Indónesíu]]. * [[Nikulás Kóperníkus]] staðsetti sólina í miðju [[sólkerfi]]sins og hóf að rita uppkast að bókinni ''De revolutionibus orbium coelestium''. * [[Juan Ponce de León]] fann [[Turks- og Caicoseyjar]]. ===Fædd=== * [[31. janúar]] - [[Hinrik 1. Portúgalskonungur]] (d. [[1580]]). * [[5. mars]] - [[Gerhard Mercator]], flæmsk-þýskur kortagerðamaður (d. [[1594]]). * [[10. apríl]] - [[Jakob 4. Skotakonungur]] (d. [[1542]]). * [[Anna Boleyn]], drottning Englands og önnur kona [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] (d. [[1536]]). ===Dáin=== * [[2. janúar]] - [[Svante Nilsson]], ríkisstjóri Svíþjóðar (f. [[1460]]). * [[22. febrúar]] - [[Amerigo Vespucci]] landkönnuður, sem [[heimsálfa]]n [[Ameríka]] dregur nafn sitt af. [[Flokkur:1512]] [[Flokkur:1511-1520]] bh0vv9x6xvlwillh0kwp1tkjrg0erye 0 13937 1972023 1944704 2026-07-14T15:15:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972023 wikitext text/x-wiki {{tilvísun|Úranus}} {{Reikistjarna |nafn = Úranus |tákn = [[Mynd:Uranus symbol (bold).svg|24px|Stjörnufræðimerki Úranusar|alt=Hringur með ör upp og punkt inni í hringnum.]] |mynd = Uranus_as_seen_by_NASA's_Voyager_2_(remastered)_-_JPEG_converted.jpg |myndatexti = Úranus, tekin af geimfarinu Voyager 2 |alt = |forskeyti_nándogfirrð = Sól |nánd = 18,2861 [[Stjarnfræðieining|AU]] |brautarskekkja = 0,044 405 586 |meðalfjarlægð-frá-sólu = 2.876.679.082 km <br />(19,229 411 95 AU) |Stjarnbundinn-umferðartími = 30.799,095 [[sólarhringur|d]] <br />(84,323 326 [[júlíanskt ár]]) |Rishnútur = 73,989 821 |firrð = 20,0965 [[Stjarnfræðieining|AU]] |tungl = 27 |pólfletja = 0,022 9 |flatarmál = 8,115 6×10³ |massi = (8,6810 ± 0,0013)×10²⁵ kg |þéttleiki = 1,27 g/cm³ |Þyngdarafl = 8,69 m/s² <br />0,886 g |lausnarhraði = 21,3 km/s |snúningshraði = 2,59 km/s |möndulhalli = 82,23° |hitanafn1 = [[Kelvin]] |lægsti1 = 49K |meðal1 = 53K |hæsti1 = 57K |Vetni = 83 |Helíum = 15 }} '''Úranus''' er sjöunda [[reikistjarna]]n frá [[sólin]]ni talið. Hann er ljósblár [[ísrisi]] aðallega gerður úr [[vatn]]i, [[ammóníak]]i og [[metan]]i sem eru [[yfirhætinn vökvi|yfirhætin]] og mynda það sem í stjörnufræði er nefnt „ís“. [[Lofthjúpur]] Úranusar er flókin lagskipt skýjahula, aðallega úr [[vetni]] og [[helín]]i, með lægsta lágmarkshita allra reikistjarna sólkerfisins, eða 49K. Hann er með áberandi 82,23˚ möndulhalla og réttsælis 17 klukkustunda snúning. Það þýðir að á 84 jarðarára [[umferðartími|umferðartíma]] hans um sólu fá pólsvæðin 42 ár af samfelldu sólarljósi og síðan 42 ár af samfelldu myrkri. Úranus er þriðja stærsta reikistjarnan að [[þvermál]]i og sú sem hefur fjórða mesta [[massi|massann]]. Miðað við núverandi líkan er Úranus með kjarna úr [[berg]]i innan við fljótandi [[möttull|möttul]] sem aftur er umkringdur þykkum lofthjúp úr vetni og helíni. Í efsta lagi lofthjúpsins hefur greinst snefill af [[kolvetni (lífræn efnafræði)|kolvetnum]] sem gætu hafa myndast við [[vatnsrof]], og [[koltvísýringur]] og [[kolmónoxíð]] sem hafa líklega borist þangað með halastjörnum. Mörg loftslagsfyrirbæri í lofthjúp Úranusar eru óútskýrð, eins og vindhraði upp á 250 m/s,<ref name="Sromovsky & Fry 2005">{{cite journal |doi=10.1016/j.icarus.2005.07.022 |last1=Sromovsky |first1=L. A. |last2=Fry |first2=P. M. |date=December 2005 |title=Dynamics of cloud features on Uranus |journal=Icarus |volume=179 |issue=2 |pages=459–484 |bibcode=2005Icar..179..459S |arxiv=1503.03714 | issn=0019-1035}} </ref> breytileiki pólhettunnar, og tilviljanakennd skýjamyndun. Úranus hefur líka mjög lágan innri hita miðað við aðra risa sólkerfisins. Líkt og hinir risarnir er Úranus með [[hringir Úranusar|hringi]] í kringum sig, auk margra [[fylgitungl]]a og [[segulhvolf]]s. Hringirnir eru mjög dökkir og endurvarpa aðeins 2% af ljósinu sem lendir á þeim. Þar eru 13 innri tungl Úranusar staðsett. Utan við hringina eru stóru tunglin fimm: [[Míranda (tungl)|Míranda]], [[Aríel (tungl)|Aríel]], [[Úmbríel (tungl)|Úmbríel]], [[Títanía (tungl)|Títanía]] og [[Óberon (tungl)|Óberon]]. Óreglulegu tunglin níu eru í enn meiri fjarlægð frá plánetunni. Segulhvolf Úranusar er mjög ósamhverft og inniheldur margar [[hlaðin eind|hlaðnar eindir]] sem gætu valdið myrkvun hringjanna og tunglanna. Úranus sést með berum augum, en hann er mjög dimmur og var ekki skilgreindur sem reikistjarna fyrr en 1781 þegar [[William Herschel]] athugaði hann fyrst. Hann dregur nafn sitt af gríska himnaguðinum [[Úranos]]i, ættföður annarra guða í [[Grísk goðafræði|grískri goðafræði]] en nafnið var ekki almennt viðurkennt fyrr en 70 árum síðar. Aðeins eitt geimfar hefur komist í námunda við Úranus þegar ''[[Voyager 2]]'' flaug hjá plánetunni árið 1986.<ref>{{Cite web |title=Exploration {{!}} Uranus |url=https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/exploration?page=0&per_page=10&order=launch_date+desc,title+asc&search=&tags=Uranus&category=33 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807125253/https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/exploration/?page=0&per_page=10&order=launch_date+desc,title+asc&search=&tags=Uranus&category=33 |archive-date=7 August 2020 |access-date=2020-02-08 |website=NASA Solar System Exploration |quote=Jan. 24, 1986: NASA's Voyager&nbsp;2 made the first - and so far the only - visit to Uranus.}}</ref> Hugmyndir eru uppi um að koma könnunarfari á braut um Úranus fyrir árið 2032. == Könnunarsaga == Þar sem Úranus sést með berum augum á himninum eru líklega til margar heimildir um reikistjörnuna frá fornu fari. [[Hipparkos]] gæti hafa skráð hana í stjörnuskrá sína árið 127 f.o.t. þaðan sem hún rataði í ritið ''[[Almagest]]'' eftir [[Kládíus Ptólmæos]]. Þar var hún skráð sem [[fastastjarna]] fremur en [[reikistjarna]], þar sem hún hreyfist mjög hægt á himninum. Elsta örugga heimildin um Úranus er samt rit [[John Flamsteed]] frá 1690 þar sem hún er nefnd 34 ''[[Nautið (stjörnumerki)|Tauri]]''. Franski stjörnufræðingurinn [[Pierre Charles Le Monnier]] skoðaði Úranus minnst 12 sinnum á milli 1750 og 1769. Árið 1781 skoðaði [[William Herschel]] Úranus og taldi hana vera [[halastjarna|halastjörnu]], en viðurkenndi að hún gæti líka verið gasrisi. Aðrir stjörnufræðingar fóru í kjölfarið að íhuga þann möguleika að Úranus gæti verið reikistjarna. Finnsk-sænski stjörnufræðingurinn [[Anders Johan Lexell]] reiknaði út sporbaug Úranusar og gat sér til út frá honum að þetta væri reikistjarna. Brátt var sú skoðun almennt viðurkennd og Herschel játaði það í bréfi til [[Joseph Banks]] árið 1783. [[Georg 3.]] konungur veitti Herschel 200 punda árslaun sem viðurkenningu fyrir að hafa uppgötvað plánetuna, með því skilyrði að hann flytti með stjörnukíkja sína til [[Windsor (Berkshire)|Windsor]]. Herschel stakk upp á því að nefna plánetuna „Georgsstjörnu“ (''Georgium Sidus'') til heiðurs Georgi 3., en það hlaut litlar undirtektir utan Bretlands. Franski stjörnufræðingurinn [[Jérôme Lalande]] stakk upp á að nefna hana eftir Herschel sjálfum og sænski stjörnufræðingurinn [[Erik Prosperin]] stakk upp á nöfnunum ''Astraía'', ''Kýbele'' og ''Neptúnus'' (sem varð heiti næstu reikistjörnu sem var uppgötvuð). Í ritgerð frá 1782 hafði þýski stjörnufræðingurinn [[Johann Elert Bode]] stungið upp á heitinu Úranus eftir gríska himnaguðinum [[Úranos]]i. Hann færði þau rök fyrir nafngiftinni að hún ætti að vera í samræmi við nöfn annarra reikistjarna, og þar sem Satúrnus er faðir Júpíters væri við hæfi að nefna næstu plánetu eftir föður Satúrnusar. Árið 1789 nefndi þýski efnafræðingurinn [[Martin Klaproth]] nýtt frumefni sem hann hafði uppgötvað ''[[úran]]'' til að styðja við uppástungu Bodes. Á endanum varð Úranus viðurkennt nafn reikistjörnunnar. Einna síðust til að breyta nafninu úr ''Georgium Sidus'' í Úranus var bresk skrifstofa sem sá um útgáfu sjóalmanaksins árið 1850. [[File:Uranus seen from Saturn by Cassini.jpg|thumb|Mynd af Úranusi tekin frá geimfarinu [[Cassini-Huygens]] við Satúrnus.]] Geimfarið ''[[Voyager 2]]'' komst næst Úranusi 24. janúar 1986 þegar það flaug hjá í 81.500 km fjarlægð frá lofthjúp plánetunnar á leið sinni til Neptúnusar. Geimfarið greindi byggingu og efnasamsetningu lofthjúpsins,<ref name="Tyler 1986">{{cite journal |last1=Tyler |first1=J.L. |last2=Sweetnam |first2=D.N. |last3=Anderson |first3=J.D. |last4=Campbell |first4=J. K. |last5=Eshleman |first5=V. R. |last6=Hinson |first6=D. P. |last7=Levy |first7=G. S. |last8=Lindal |first8=G. F. |last9=Marouf |first9=E. A. |title=Voyager 2 Radio Science Observations of the Uranian System: Atmosphere, Rings, and Satellites |url=https://archive.org/details/sim_science_1986-07-04_233_4759/page/78 |journal=Science |volume=233 |pages=79–84 |date=1986 |bibcode=1986Sci...233...79T |doi=10.1126/science.233.4759.79 |pmid=17812893 |issue=4759|last10=Simpson|first10=R. A.|s2cid=1374796 }} </ref> þar á meðal hið einstaka veðurfar sem verður til út af miklum möndulhalla plánetunnar. ''Voyager 2'' gerði fyrstu athuganirnar á fimm stærstu tunglum Úranusar og uppgötvaði 10 ný tungl. Geimfarið kannaði alla níu hringi Úranusar sem áður voru þekktir og uppgötvaði tvo í viðbót.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986">{{cite journal| doi = 10.1126/science.233.4759.43| last1 = Smith| first1 = B. A.| last2 = Soderblom| first2 = L. A.| last3 = Beebe| first3 = A.| last4 = Bliss| first4 = D.| last5 = Boyce| first5 = J. M.| last6 = Brahic| first6 = A.| last7 = Briggs| first7 = G. A.| last8 = Brown| first8 = R. H.| last9 = Collins| first9 = S. A.| date = 4 July 1986| title = Voyager&nbsp;2 in the Uranian System: Imaging Science Results| journal = Science| volume = 233| issue = 4759| pages = 43–64| pmid = 17812889| bibcode = 1986Sci...233...43S| s2cid = 5895824| ref = {{sfnRef|Smith Soderblom et al.|1986}}| url = https://zenodo.org/record/1230972| access-date = 23 October 2018| archive-date = 23 October 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20181023120045/https://zenodo.org/record/1230972| url-status = live}}</ref><ref>{{cite web |title=Voyager: The Interstellar Mission: Uranus |work=JPL |url=http://voyager.jpl.nasa.gov/science/uranus.html |date=2004 |access-date=9 June 2007 |archive-date=7 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807215103/http://voyager.jpl.nasa.gov/science/uranus.html |url-status=live }}</ref> Það greindi líka segulsvið Úranusar, óreglulega byggingu hans og halla, og hið einstaka snúna segulhvolf sem verður til út af hliðarsnúningi plánetunnar.<ref name="Ness Acuña et al. 1986"> {{cite journal| doi = 10.1126/science.233.4759.85| last1 = Ness| first1 = Norman F.| last2 = Acuña| first2 = Mario H.| last3 = Behannon| first3 = Kenneth W.| last4 = Burlaga| first4 = Leonard F.| last5 = Connerney| first5 = John E. P.| last6 = Lepping| first6 = Ronald P.| last7 = Neubauer| first7 = Fritz M.| date=July 1986 | title = Magnetic Fields at Uranus| url = https://archive.org/details/sim_science_1986-07-04_233_4759/page/84| journal = Science| volume = 233| issue = 4759| pages = 85–89| pmid = 17812894| bibcode = 1986Sci...233...85N| s2cid = 43471184| ref = {{sfnRef|Ness Acuña et al.|1986}}}} </ref> Ekkert annað geimfar hefur síðan flogið hjá Úranusi, en margar könnunarferðir hafa verið fyrirhugaðar. Menn athuguðu hvort hægt væri að senda ''[[Cassini-Huygens]]'' frá Satúrnusi til Úranusar þegar gerðar voru áætlanir um framlengingu ferðar geimfarsins árið 2009, en þess í stað var ákveðið að eyðileggja geimfarið með því að senda það inn í lofthjúp Satúrnusar<ref name="spilker" /> af því ferðin til Úranusar hefði tekið um 20 ár.<ref name="spilker">{{cite web |url=https://www.lpi.usra.edu/opag/meetings/march08/presentations/spilker.pdf |title=Cassini Extended Missions |last=Spilker |first=Linda |publisher=Lunar and Planetary Institute |date=1 April 2008 |access-date=7 May 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830232453/https://www.lpi.usra.edu/opag/meetings/march08/presentations/spilker.pdf |url-status=live }}</ref> Hægt væri að nota sömu tækni og í [[Pioneer Venus Multiprobe]] til að senda könnunarfar inn í lofthjúp Úranusar niður að 1-5 loftþyngda þrýstingi.<ref name="uop">{{cite web |author=Space Studies Board |title=NRC planetary decadal survey 2013–2022 |date=June 12, 2019 |publisher=NASA Lunar Science Institute |url=https://solarsystem.nasa.gov/science-goals/about/ |access-date=2021-05-06 |archive-date=21 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721054020/http://solarsystem.nasa.gov/2013decadal/ |url-status=live }}</ref> Nefndin [[Planetary Science Decadal Survey]] stakk upp á því í skýrslu sem var gefin út 2011 að senda könnunarfar til Úranusar. Uppástungan gerði ráð fyrir geimskoti á árunum 2020–2023 og 13 ára geimferð til Úranusar.<ref name="uop" /> Álit nefndarinnar var staðfest árið 2022 þegar könnunarferð til Úranusar var sett í mesta forgang hjá [[NASA]] vegna þess hve lítið er vitað um [[ísrisi|ísrisa]] sólkerfisins.<ref>{{cite web |title=Planetary Science and Astrobiology Decadal Survey 2023-2032 |url=https://www.nationalacademies.org/our-work/planetary-science-and-astrobiology-decadal-survey-2023-2032 |access-date=17 May 2022 |website=National Academies}}</ref> == Tungl == * [[Kordelía (tungl)|Kordelía]] * [[Ófelía (tungl)|Ófelía]] * [[Bíanka (tungl)|Bíanka]] * [[Kressída (tungl)|Kressída]] * [[Desdemóna (tungl)|Desdemóna]] * [[Júlía (tungl)|Júlía]] * [[Portía (tungl)|Portía]] * [[Rósalind (tungl)|Rósalind]] * [[Kúpid (tungl)|Kúpid]] * [[Belinda (tungl)|Belinda]] * [[Perdíta (tungl)|Perdíta]] * [[Búkki (tungl)|Búkki]] * [[Mab (tungl)|Mab]] * [[Míranda (tungl)|Míranda]] * [[Aríel (tungl)|Aríel]] * [[Úmbríel (tungl)|Úmbríel]] * [[Títanía (tungl)|Títanía]] * [[Óberon (tungl)|Óberon]] * [[Fransiskó (tungl)|Fransiskó]] * [[Kalíban (tungl)|Kalíban]] * [[Stefanó (tungl)|Stefanó]] * [[Trinkúló (tungl)|Trinkúló]] * [[Sýkórax (tungl)|Sýkórax]] * [[Margrét (tungl)|Margrét]] * [[Prosperó (tungl)|Prosperó]] * [[Setebos (tungl)|Setebos]] * [[Ferdínand (tungl)|Ferdínand]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wiktionary|Úranus}} * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/uranus/ Úranus á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230812110246/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/uranus/ |date=2023-08-12 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090814195711/stjornuskodun.is/fylgitungl-uranusar Ítarlegar upplýsingar um tungl Úranusar á Stjörnufræðivefnum] {{Sólkerfið}} [[Flokkur:Sólkerfið]] [[Flokkur:Úranus (reikistjarna)]] [[Flokkur:Reikistjörnurnar]] ffq1bip1xwj61vuwdph4cykkj71lsa5 0 26927 1972037 1796362 2026-07-14T17:40:21Z Berserkur 10188 1972037 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Nikolaus Kopernikus.jpg|right|thumb|Nikulás Kópernikus.]] '''Nikulás Kópernikus''' ([[19. febrúar]], [[1473]] – [[24. maí]], [[1543]]) var [[stjörnufræði]]ngur sem fyrstur lagði fram nútíma útgáfu tilgátunar um að [[jörðin]] snerist í kringum [[sólin]]a, og var sú kenning nefnd [[sólmiðjukenningin]] og birti Kópernikus hana í bók sinni ''[[Um snúninga himintunglanna]]''. Hann fæddist í borginni [[Toruń]] í [[Prússland]]i sem þá var undir konungsveldi Póllands. Kópernikus var mikill fræðimaður, en hann nam ásamt stjörnufræði meðal annars [[stærðfræði]], [[læknisfræði]] og [[hagfræði]]. Sólmiðjukenning hans markaði tímamót í framfarasögunni og voru störf hans útfærð af [[Galíleó Galílei]] og [[Jóhannes Kepler]], síðar var sólmiðjukenningin svo sönnuð af [[Isaac Newton]]. == Tungumál og þjóðerni == Talið er að Kópernikus hafi talað latínu, þýsku og pólsku; hann talaði líka grísku og ítölsku og smá hebresku. Mikill meirihluti þeirra rita sem Kópernikus skrifaði eru á latínu, sem var tungumál hámenningar í Evrópu. Þýska er oft talin vera móðurmál Kópernikus, rökin fyrir því er að hann fæddist í ríka yfirstétt, sem var aðallega þýskumælandi, og notaði þýsku aðallega, en latínu aukalega, sem tungumál viðskipta og ritunar, og það á meðan hann stundaði nám í kanónískum lögum við háskólann í Bologna árið 1496 skráði hann sig í þýska ,natio' (Natio Germanorum) - stúdentasamtök sem samkvæmt reglum sínum frá 1497 voru opin nemendum í öllum konungsríkjum og smáríkjum sem höfðu þýsku að móðurmáli. Hins vegar, samkvæmt franska heimspekingnum Alexandre Koyré, þýðir skráning Kópernikusar hjá Natio Germanorum ekki í sjálfu sér að Kópernikus hafi talið sig þýskan, þar sem nemendur frá Prússlandi og Slesíu voru jafnan flokkaðir þannig, sem báru ákveðin forréttindi sem gerðu það að eðlilegu vali fyrir þýska- talandi nemendur, óháð þjóðerni. Eftirnafnið hans er frá þorpinu ''Köppernig'' í nútíma Póllandi, og kallast nú Koperniki. Árið 1284 var þorpið skráð sem þýsk byggð og tilheyrði Hertogadæminu Neisse í Slesíu. Faðir hans var kominn frá Krakáarætt af Köpernikusarfjölskyldunni, frá þýska þorpinu Köppernig. Móðir hans tilheyrði Watzenrode fjölskyldunni, sem kom einnig frá þýskri byggð í Slesíu sem kallast í nútímanum Pszenno en á þýsku kallast Weizenrodau, og var myndað árið 1243 undir þýskum lögum. == Tengill == * {{Vísindavefurinn|60196|Hvað getið þið sagt mér um ævi Nikulásar Kópernikusar?}} {{fd|1473|1543}} [[Flokkur:Saga stjörnufræðinnar]] [[Flokkur:Stjarnfræðingar]] 5h0veowh76ykd0i4d6wdfkac28a0ki0 0 28124 1972009 1972001 2026-07-14T13:07:14Z Akigka 183 /* Menningararfur */ 1972009 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |color=pink |name=Sauðfé |status=DOM |image=Yorkshire dales sheep.jpg |image_width=250px |image_caption= Swaledale-kind |regnum= [[Dýraríki]] (''Animalia'') |phylum= [[Seildýr]] (''Chordata'') |classis= [[Spendýr]] (''Mammalia'') |ordo= [[Klaufdýr]] (''Artiodactyla'') |familia= [[Slíðurhyrningar]] (''Bovidae'') |subfamilia =[[Geitfé]] (''Caprinae'') |genus=''[[Ovis]]'' |species='''''O. aries''''' | binomial = Ovis aries | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ([[1758]]) }} [[Mynd:Ovejas en Patagonia - Argentina.jpg|thumb|300px|Hjörð af sauðfé í Patagonia, [[Argentína]]]] '''Sauðfé''' ([[fræðiheiti]]: ''Ovis aries'') eru [[ull]]arklædd, fjórfætt [[jórturdýr]] ([[ættkvísl]] ''[[Ovis]]''). Sauðfjárkyn eru talin upprunin í [[fjall]]endum [[Tyrkland]]s og [[Íran]]s (fræðiheiti ''Ovis orientalis''), en vísbendingar eru um það sauðfjárkyn frá því um 9.000 f.Kr.<ref>Groundbreaking Scientific Experiments, Inventions & Discoveries of the Ancient World; ISBN 0-313-31342-3</ref> == Hjörðin == Sauðfé er hóp- og flóttadýr sem getur hlaupið undan óvini sínum. Við meiri ræktun og aukna áherslu á kjötgæði hefur hraði dýrsins minnkað umtalsvert. Þó hefur náttúrulegum óvinum fækkað, því nú er fénu víðast hvar haldið innan girðingar og eftirlit haft með því. Margar sauðfjártegundir eru hyrndar til að verjast árás en einnig til að berjast um tign og stöðu í fjárhópnum. Einnig eru til hnýflóttar kindur (sem hafa lítil og/eða óregluleg horn) og kollótt fé, sem hefur ekki horn. Fengitími ánna er hjá flestum kynjum að hausti og kallast það að kindin sé blæsma, eða gangi, 30 til 36 klukkustundum fyrir egglos. Beiðslishringurinn tekur 16 til 17 daga, það er að ærnar ganga á svo margra daga fresti. Meðganga er nokkuð mismunandi milli tegunda, en algeng lengd er 142 dagar. Þegar ærin fæðir afkvæmi sitt kallast það burður. Mjög algengt er að ærnar eigi 2 lömb hver, en bæði færri og fleiri afkvæmi eru einnig algeng. Ekki gengur burðurinn alltaf sem skyldi og því þarf maðurinn stundum að grípa inn í, sérstaklega ef lömbin eru flækt saman, þau komi einungis með höfuð aftur í grind eða komi á afturlöppunum. Við eðlilegan burð liggur höfuð lambsins milli beggja framlappanna. == Tegundir == [[Mynd:Pair of colored merinos.jpg|thumb|left|Mislitar [[Merino]]-kindur]] Í heiminum eru margar sauðfjártegundir sem hafa ólíka eiginleika. Sumar eru ræktaðar til kjötframleiðslu, aðrar til ullarframleiðslu og sumar til mjólkurframleiðslu. Margar tegundir búa yfir ólíkum eiginleikum, t.d. [[íslenska sauðkindin]], sem bæði er nýtt til kjöt- og ullarframleiðslu. Ólíkar tegundir hafa ólíka liti og líkamsbyggingu, auk þess sem ullin er ólík milli þeirra. Sumar tegundir hafa í raun ekki ull, heldur eru frekar hærðar og missa undirhárin (þelið) á sumrin og haustin. Þessar tegundir þrífast frekar þar sem er heitt í veðri og eru einnig vinsælar sem tómstundadýr eða félagar. Við mat á sauðfjárull er meðal annars litið til fínleika, litar, hreinleika og ástands hennar. Áður en nákvæm mælitæki komu til sögunnar byggðist slíkt mat einkum á sjón og snertingu reyndra ullarmatsmanna.<ref>{{Bókaheimild |höfundur=John Bernard D’Arcy |titill=Sheep Management and Wool Technology |útgáfa=2. útgáfa, endurskoðuð endurprentun |útgáfustaður=Kensington, NSW |útgefandi=New South Wales University Press |ár=1986 |bls=193}}</ref> == Líffræði == === Litaerfðir === Sauðfé hefur 3 megin-litaerfðasæti, A-, B- og S-sæti. A-sæti hefur 5 erfðavísa sem erfast eftir röðinni, mest ríkjandi efst en * A^wh sem kallar fram hvítan lit og ríkir yfir öllum öðrum litum í A-sæti * A^g - grátt * A^b - golsótt * A^t - botnótt, en grunnliturinn ræðst af grunnlit í B-sæti * A^gt - grábotnótt, en deilt er um hvort erfðavísirinn er til eða ekki * a - hlutlaus, litur skilgreindur í B-sæti kemur fram B-sætið segir til um hvort kind verður svört eða mórauð. Svart, B, ríkir yfir mórauðu, b. Þannig er arfhrein svört kind með erfðavísinn BB, arfblendin svört Bb en mórauð bb. Til að litur í B-sæti komi fram þarf að vera aa-erfðavísir í A-sæti. S-sætið segir til hvort kind verði einlit eða tvílit (flekkótt). Einlitt er ríkjandi yfir tvílitu svo flekkóttar kindur eru allar með ss-erfðavísi. Í hvítum kindum kallar S-sætið fram gult (ríkjandi) eða hreinhvítt sé kindin arfhrein víkjandi (ss). == Nafngiftir == Afkvæmi kinda kallast lömb, hrútlömb eru karlkyns en gimbrar kvenkyns. Fullorðin kvenkyns kind kallast ær en karlkynið nefnist hrútur. Geltur hrútur kallast geldingur fyrsta veturinn en síðar sauður. Kindur á fyrsta vetri kallast einu nafni gemlingar eða gemsar. Móðurlaus lömb sem gefið er úr pela eða flösku kallast heimalningar (heimaalningar) eða heimalingar, heimagangar eða pelalömb. Lömb sem eru móðurlaus en fá ekki mjólk úr pela kallast graslömb. == Menningararfur == [[Mynd:Ari bode edit2.jpg|thumb|Hrúturinn (Aries), fyrsta stjörnumerki dýrahringsins. Myndin er fengin úr gömlu stjörnukorti.]] Í [[Kristin trú|kristinni trú]] merkir lamb hið saklausa og góða en jafnframt var [[Jesús Kristur]] góði fjárhirðirinn. Fjárhirðar koma fram á fleiri stöðum í kristinni trú, en einnig í [[Gyðingdómur|gyðingdómi]], þar sem gyðingar fagna frelsi sínu frá [[Egyptaland]]i. Hrúturinn (Aries) er eitt af [[stjörnumerki|stjörnumerkjum]] dýrahringsins. Tímabil hrútsins varir frá [[vorjafndægur|vorjafndægri]] [[21. mars]] til [[19. apríl]] samkvæmt vestrænni stjörnuspeki, en frá [[19. apríl]] til [[13. maí]] samkvæmt [[Hindúatrú]] og austurlenskri stjörnuspá. Orðið sauður er stundum notað yfir fólk sem sýnir af sér heimskulega hegðun eða skoðanir. == Heimildir == {{reflist}} * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Domestic sheep | mánuðurskoðað = 9. júní | árskoðað = 2006}} * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Aries | mánuðurskoðað = 9. júní | árskoðað = 2006}} * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Even-toed ungulate | mánuðurskoðað = 9. júní | árskoðað = 2006}} * {{wpheimild | tungumál = No | titill = Sau | mánuðurskoðað = 9. júní | árskoðað = 2006}} * {{Vefheimild|url=http://www.bssl.is/hrutaskra/pdf/hrutaskra2005-2006.pdf|titill=Hrútaskrá Sauðfjársæðingarstöðvar Suðurlands 2005-2006|mánuðurskoðað=9. júní|árskoðað=2006}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1009343 ''Uppruni íslenzka búfjárins''; grein í Tímanum 1949] [[Flokkur:Sauðfé| ]] t5ouns3756atounov1dw2j3h003gmnk 1972010 1972009 2026-07-14T13:13:43Z Akigka 183 1972010 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name=Sauðfé |status=DOM |image=Yorkshire dales sheep.jpg |image_caption= Swaledale-kind |regnum= [[Dýraríki]] (''Animalia'') |phylum= [[Seildýr]] (''Chordata'') |classis= [[Spendýr]] (''Mammalia'') |ordo= [[Klaufdýr]] (''Artiodactyla'') |familia= [[Slíðurhyrningar]] (''Bovidae'') |subfamilia =[[Geitfé]] (''Caprinae'') |genus=''[[Ovis]]'' |species='''''O. aries''''' | binomial = Ovis aries | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ([[1758]]) }} '''Sauðfé''' ([[fræðiheiti]]: ''Ovis aries'') eru fjórfætt [[jórturdýr]] með [[ull]]. Sauðfjárkyn eru talin upprunin í fjöllum [[Tyrkland]]s og [[Íran]]s ([[múfflonsauðkind]]), en vísbendingar eru um það sauðfjárkyn frá því um 9.000 f.Kr.<ref>{{cite journal |doi=10.1093/jhered/89.2.113 |title=Analysis of mitochondrial DNA indicates that domestic sheep are derived from two different ancestral maternal sources: No evidence for contributions from urial and argali sheep |year=1998 |last1=Hiendleder |first1=S. |last2=Mainz |first2=K. |last3=Plante |first3=Y. |last4=Lewalski |first4=H. |journal=Journal of Heredity |volume=89 |issue=2 |pages=113–120 |pmid=9542158 |doi-access=free}}</ref><ref name="Hiendleder2002">{{cite journal |pmid=12028771 |year=2002 |last1=Hiendleder |first1=S. |last2=Kaupe |first2=B. |last3=Wassmuth |first3=R. |last4=Janke |first4=A. |title=Molecular analysis of wild and domestic sheep questions current nomenclature and provides evidence for domestication from two different subspecies |journal=Proceedings: Biological Sciences |volume=269 |issue=1494 |pages=893–904 |doi=10.1098/rspb.2002.1975 |pmc=1690972 |bibcode=2002PBioS.269..893H}}</ref> == Hjörðin == Sauðfé er hóp- og flóttadýr sem getur hlaupið undan óvini sínum. Við meiri ræktun og aukna áherslu á kjötgæði hefur hraði dýrsins minnkað umtalsvert. Þó hefur náttúrulegum óvinum fækkað, því nú er fénu víðast hvar haldið innan girðingar og eftirlit haft með því. Margar sauðfjártegundir eru hyrndar til að verjast árás en einnig til að berjast um tign og stöðu í fjárhópnum. Einnig eru til hnýflóttar kindur (sem hafa lítil og/eða óregluleg horn) og kollótt fé, sem hefur ekki horn. Fengitími ánna er hjá flestum kynjum að hausti og kallast það að kindin sé blæsma, eða gangi, 30 til 36 klukkustundum fyrir egglos. Beiðslishringurinn tekur 16 til 17 daga, það er að ærnar ganga á svo margra daga fresti. Meðganga er nokkuð mismunandi milli tegunda, en algeng lengd er 142 dagar. Þegar ærin fæðir afkvæmi sitt kallast það burður. Mjög algengt er að ærnar eigi 2 lömb hver, en bæði færri og fleiri afkvæmi eru einnig algeng. Ekki gengur burðurinn alltaf sem skyldi og því þarf maðurinn stundum að grípa inn í, sérstaklega ef lömbin eru flækt saman, þau komi einungis með höfuð aftur í grind eða komi á afturlöppunum. Við eðlilegan burð liggur höfuð lambsins milli beggja framlappanna. == Tegundir == [[Mynd:Pair of colored merinos.jpg|thumb|left|Mislitar [[Merino]]-kindur]] Í heiminum eru margar sauðfjártegundir sem hafa ólíka eiginleika. Sumar eru ræktaðar til kjötframleiðslu, aðrar til ullarframleiðslu og sumar til mjólkurframleiðslu. Margar tegundir búa yfir ólíkum eiginleikum, t.d. [[íslenska sauðkindin]], sem bæði er nýtt til kjöt- og ullarframleiðslu. Ólíkar tegundir hafa ólíka liti og líkamsbyggingu, auk þess sem ullin er ólík milli þeirra. Sumar tegundir hafa í raun ekki ull, heldur eru frekar hærðar og missa undirhárin (þelið) á sumrin og haustin. Þessar tegundir þrífast frekar þar sem er heitt í veðri og eru einnig vinsælar sem tómstundadýr eða félagar. Við mat á sauðfjárull er meðal annars litið til fínleika, litar, hreinleika og ástands hennar. Áður en nákvæm mælitæki komu til sögunnar byggðist slíkt mat einkum á sjón og snertingu reyndra ullarmatsmanna.<ref>{{Bókaheimild |höfundur=John Bernard D’Arcy |titill=Sheep Management and Wool Technology |útgáfa=2. útgáfa, endurskoðuð endurprentun |útgáfustaður=Kensington, NSW |útgefandi=New South Wales University Press |ár=1986 |bls=193}}</ref> == Líffræði == === Litaerfðir === Sauðfé hefur 3 megin-litaerfðasæti, A-, B- og S-sæti. A-sæti hefur 5 erfðavísa sem erfast eftir röðinni, mest ríkjandi efst en * A^wh sem kallar fram hvítan lit og ríkir yfir öllum öðrum litum í A-sæti * A^g - grátt * A^b - golsótt * A^t - botnótt, en grunnliturinn ræðst af grunnlit í B-sæti * A^gt - grábotnótt, en deilt er um hvort erfðavísirinn er til eða ekki * a - hlutlaus, litur skilgreindur í B-sæti kemur fram B-sætið segir til um hvort kind verður svört eða mórauð. Svart, B, ríkir yfir mórauðu, b. Þannig er arfhrein svört kind með erfðavísinn BB, arfblendin svört Bb en mórauð bb. Til að litur í B-sæti komi fram þarf að vera aa-erfðavísir í A-sæti. S-sætið segir til hvort kind verði einlit eða tvílit (flekkótt). Einlitt er ríkjandi yfir tvílitu svo flekkóttar kindur eru allar með ss-erfðavísi. Í hvítum kindum kallar S-sætið fram gult (ríkjandi) eða hreinhvítt sé kindin arfhrein víkjandi (ss). == Nafngiftir == Afkvæmi kinda kallast lömb, hrútlömb eru karlkyns en gimbrar kvenkyns. Fullorðin kvenkyns kind kallast ær en karlkynið nefnist hrútur. Geltur hrútur kallast geldingur fyrsta veturinn en síðar sauður. Kindur á fyrsta vetri kallast einu nafni gemlingar eða gemsar. Móðurlaus lömb sem gefið er úr pela eða flösku kallast heimalningar (heimaalningar) eða heimalingar, heimagangar eða pelalömb. Lömb sem eru móðurlaus en fá ekki mjólk úr pela kallast graslömb. == Menningararfur == [[Mynd:Ari bode edit2.jpg|thumb|Hrúturinn (Aries), fyrsta stjörnumerki dýrahringsins. Myndin er fengin úr gömlu stjörnukorti.]] Í [[Kristin trú|kristinni trú]] merkir lamb hið saklausa og góða en jafnframt var [[Jesús Kristur]] góði fjárhirðirinn. Fjárhirðar koma fram á fleiri stöðum í kristinni trú, en einnig í [[Gyðingdómur|gyðingdómi]], þar sem gyðingar fagna frelsi sínu frá [[Egyptaland]]i. Hrúturinn (Aries) er eitt af [[stjörnumerki|stjörnumerkjum]] dýrahringsins. Tímabil hrútsins varir frá [[vorjafndægur|vorjafndægri]] [[21. mars]] til [[19. apríl]] samkvæmt vestrænni stjörnuspeki, en frá [[19. apríl]] til [[13. maí]] samkvæmt [[Hindúatrú]] og austurlenskri stjörnuspá. Orðið sauður er stundum notað yfir fólk sem sýnir af sér heimskulega hegðun eða skoðanir. == Heimildir == {{reflist}} * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Domestic sheep | mánuðurskoðað = 9. júní | árskoðað = 2006}} * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Aries | mánuðurskoðað = 9. júní | árskoðað = 2006}} * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Even-toed ungulate | mánuðurskoðað = 9. júní | árskoðað = 2006}} * {{wpheimild | tungumál = No | titill = Sau | mánuðurskoðað = 9. júní | árskoðað = 2006}} * {{Vefheimild|url=http://www.bssl.is/hrutaskra/pdf/hrutaskra2005-2006.pdf|titill=Hrútaskrá Sauðfjársæðingarstöðvar Suðurlands 2005-2006|mánuðurskoðað=9. júní|árskoðað=2006}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1009343 ''Uppruni íslenzka búfjárins''; grein í Tímanum 1949] [[Flokkur:Sauðfé| ]] es1vbrtt64ms8ptu67a3rbvxfurp80u 0 32455 1972046 1957219 2026-07-14T18:27:04Z Solaruppras 102909 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1972046 wikitext text/x-wiki [[Mynd:DDG-125 acceptance trials.jpg|thumb|Bandaríski tundurspillirinn USS ''Jack H. Lucas'']] '''Tundurspillir''' er hraðskreitt og lipurt [[herskip]] sem yfirleitt er ætlað að fylgja stærri skipum í [[skipafloti|skipaflota]] og er ætlað að verja þau fyrir árásum minni skipa (upphaflega gegn [[tundurskeytabátur|tundurskeytabátum]] en síðar einnig [[kafbátur|kafbátum]] og [[flugvél]]um). Nútíma tundurspillar eru vel vopnum búinir; særými þeirra oft um 2000-8000 tonn, lengd 100-150 m. Ganghraði nútímatundurspilla er um 30 [[sjómíla|sjómílur]] á klukkustund. Tundurspillir er minni en [[beitiskip]] og stærri en [[freigáta]].Sögulega voru tundurspillar einkum notaðir í [[gagnkafbátahernaður|gagnkafbátahernaði]] og þá sem fylgdarskip stórra herskipa eða skipalesta. Nútíma tundurspillar eru alhliða herskip með fjölbreyttan vopnabúnað sem gerir þá hentuga til loftvarna, [[Sjóorrusta|sjóorrustu]] og til árása á skotmörk á landi.<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=Skipabók Fjölva|útgefandi=Fjölvi útgáfa|ár=1979|höfundur=Enzo Angelucci|höfundur2=Attilio Cucari|bls=211}}</ref> === Saga === Árið 1870 kynnti uppfinningamaðurinn Robert Whitehead nýja uppfinningu sýna [[Tundurskeyti|tundurskeytið]] fyrir breska flotanum. Tundurskeyti hans gat siglt 200 metra neðansjávar á 6.5 [[Hnútur (mælieining)|hnúta]] hraða. Árið 1877 var HMS ''Lightning'', fyrsti tundurskeytabátur [[Konunglegi breski sjóherinn|breska flotans]] tekinn í notkun. Búið var að fullkomna Whitehead tundurskeytið þannig að það gat nú siglt 600 metra neðansjávar á 18 hnúta hraða. Árið 1880 voru 30 tundurskeytabátar komnir í notkun í evrópskum flotum og 30 til viðbótar í smíðum. Flotum heimsins var nú ljóst að lítil og ódýr skip eins og tundurskeytabátar gátu með tundurskeytum, sökkt stóru [[Beitiskip|beitiskipunum]] og [[Orrustuskip|orrustuskipunum]] sem höfðu fram að þessu verið ráðandi í sjóhernaði. Til að svara þessari ógn var nauðsynlegt að smíða nýja tegund af herskipum sem væru jafn hraðskreið og tundurskeytabátarnir en betur vopnum búin og brynvarðari. Þessi nýju skip gætu þá fylgt beitiskipum og orrustuskipum og varið þau fyrir árásum tundurskeytabáta. Þessi nýju herskip voru kölluð tundurspillar.<ref>{{Bókaheimild|titill=Destroyers|höfundur=Anthony Preston|ár=1982|útgefandi=Galahad Books|bls=6-8}}</ref> [[Mynd:HMS Havock (1893).jpg|thumb|Fyrsti nothæfi tundurspillir breska flotans HMS ''Havock'']] Fyrsta tilraun breska flotans til að smíða tundurspilli var HMS ''Rattlesnake''. Hann var kláraður 1887 en kom illa út úr sjóprófum, þótti of hægfara og titringurinn frá vélinni slíkur að allt skipið skalf og hristist. Árið 1892 var Alfred Yarrow var því fenginn til að hanna nýtt skip sem gæti tekist á við tundurskeytabáta. Hönnun hans þurfti að uppfylla tvenn skilyrði, skipið þyrfti að geta ná 27 hnúta hraða og geta borið fallbyssur sem gætu grandað tundurskeytabátum á löngu færi. Nýja skipið HMS ''Havock'' var tilbúið 1893. Það náði auðveldlega 26 hnúta hraða, var afar meðfærilegt og búið einni 76mm [[Fallbyssa|fallbyssu]], þremur 47mm fallbyssum og gat borið þrjú tundurskeyti til að granda stærri skipum. Aðstaða áhafnarinnar var hins vegar slæm. Hitinn frá vélinni og skortur á loftræstingu var slíkur að raki myndaðist allsstaðar neðanþilja og safnaðist í polla. Engar káetur voru fyrir áhöfnina og hún þurfti að sofa í stólum í messanum. Sjóliðar á tundurspillum fengu til að byrja með auka kaup vegna lélegs aðbúnaðar. Sú staðreynd að tundurspillar gátu borið tundurskeyti gerði tundurskeytabátana að lokum úrelta og flotar heimsins einbeittu sér að því að fjölga tundurspillum frekar en tundurskeytabátum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Destroyers|höfundur=Anthony Preston|útgefandi=Galahad Books|bls=9-11|ár=1982}}</ref> Í [[Fyrri heimsstyrjöldin|Fyrri heimstyrjöldinni]] var tundurspillirinn mest notaða skip bandamanna. Tundurspillar voru notaðir til að fylgjast með höfnum þýska flotans og koma í veg fyrir að þýsk skip kæmust inn á [[Ermarsund|Ermasund]]. Bandamenn héldu algjörum yfirráðum á Ermasundi allt stríðið að miklu leyti vegna þess að tundurspillar þeirra í [[Dover]] og [[Dunkerque|Dunquerke]] sigldu reglulega eftirlitsferðir og gátu brugðist skjótt við ef þýsk skip sáust. Ein frægasta tundurspilla orrustan í Fyrri heimsstyrjöld átti sér stað aðfaranótt 21. apríl 1917 þegar bresku tundurspillarnir HMS ''Swift'' og HMS ''Broke'' komu auga á sex þýska tundurskeytabáta sem voru að reyna að komast inn á Ermasund til að ráðast á skipalestir Bandamanna. Eftir harðan bardaga á stuttu færi tókst bresku tundurspillunum að sökkva tveimur þýskum tundurskeytabátum og neyða hina til að flýja. Mikilvægasta hlutverk tundurspilla í Fyrri heimsstyrjöldinni var hins vegar gagnkafbátahernaður. Í byrjun stríðsins gátu tundurspillar aðeins sökkt kafbátum ef þeir komu auga á yfirborðinu eins og gerðist í nóvember 1914 þegar HMS ''Garry'' sökkti þýska kafbátnum ''U-18'' með því að sigla á hann. Seinni hluta árs 1916 voru breskir tundurspillar vopnaðir með djúpsprengjum, tunnulaga spengjum sem stilltar voru til að springa á ákveðnu dýpi og síðan kastað í sjóinn. Í desember 1916 sönnuðu þessi nýju vopn gildi sitt þegar breskum tundurspillum tókst að sökkva tveimur þýskum kafbátum með djúpsprengjum. Árið 1917 var byrjað að setja sónartæki í tundurspilla sem gerði þeim kleift að staðsetja kafbáta neðansjávar.<ref>{{Bókaheimild|titill=Destroyers|bls=22-23, 30|ár=1982|útgefandi=Galahad Books|höfundur=Anthony Preston}}</ref> Tundurspillar fengu nú það hlutverk að fylgja skipalestum yfir Atlantshafið og vernda þær fyrir árásum kafbáta. Þeir reyndust vel í þessu hlutverki og 1917 sökktu þeir 50 þýskum kafbátum og 1918 sökktu þeir 80 sem reyndist reiðarslag fyrir þýska kafbátaflotann.<ref>{{Bókaheimild|titill=Skipabók Fjölva|höfundur=Enzo Angelucci|útgefandi=Fjölvi útgáfa|ár=1979|bls=161|höfundur2=Attilio Cucari}}</ref> [[Mynd:HMS Eskimo Hvalfjord Iceland 1941 IWM A 6458.jpg|thumb|Breski tundurspillirinn HMS ''Eskimo'' við akkeri Í Hvalfirði 1941]] Við upphaf [[Seinni heimsstyrjöldin|Seinni heimstyrjaldarinnar]] höfðu tundurspillar þróast mikið. Þeir voru nú mun stærri en áður og með fjölbreyttan vopnabúnað. Til dæmis var þýski tundurspillirinn ''Erich Giese'' sem var fyrsti þýski tundurspillirinn til að sökkva óvinaskipi í Seinni heimstyrjöldinni vopnaður fimm 127mm fallbyssum, fjórum 37mm loftvarnabyssum, sex 20mm loftvarnabyssum, átta tundurskeytarörum og gat borið allt að 64 djúpsprengjur eða 60 [[tundurdufl]]. Tundurspillar voru vinnuhestar allra flota í stríðinu og aldrei nóg til af þeim. Í lok árs 1940 hafði breski flotinn til dæmis einungis 74 tundurspilla í nothæfu ástandi. Bandaríkjamenn samþykktu því að láta Breta hafa 50 eldri bandaríska tundurspilla gegn því að fá afnot af breskum flotastöðvum á [[Karíbahaf|Karíbahafi]] og [[Atlantshaf|Atlantshafi]]. Í Seinni heimsstyrjöldinni voru tundurspillar áfram notaður til að fylgja skipalestum og vernda þær fyrir árásum kafbáta. En þeir fengu einnig það nýja hlutverk að vernda stærri skip eins og [[orrustuskip]] og [[flugmóðurskip]] fyrir flugvélum óvinarins. Loftvarnabyssum var því fjölgað á tundurspillum eftir sem á leið á stríðið og þeir útbúnir með radarbúnaði sem gerði þeim kleift að koma auga á flugvélar og óvinaskip handan sjóndeildarhringsins. Sérstaklega reyndi á þetta hlutverk í sjóhernaðinum á Kyrrahafi þar sem bæði Japanir og Bandaríkjamenn notuðu steypiflugvélar og tundurskeytaflugvélar óspart gegn skipum hvors annars. Undir lok stríðsins fóru Japanir einnig að fljúga Kamikaze flugvélum beint á skip bandamanna. Í orrustunni við Okinawa í apríl 1945 náðu Japanir til dæmis að sökkva tveimur bandarískum tundurspillum og skemma sjö aðra með Kamikaze árásum á einum degi. Í heildina misstu [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] 324 tundurspilla í stríðinu en [[Öxulveldin|Möndulveldin]] 293.<ref>{{Bókaheimild|titill=Destroyers|höfundur=Anthony Preston|útgefandi=Galahad Books|ár=1982|bls=181-182, 192}}</ref> Eftir Seinni heimsstyrjöldina héldu margir að dagar tundurspillanna væru taldir. Minni [[Freigáta|freigátur]] höfðu tekið við hlutverki þeirra í gagnkafbátahernaði og margir sáu því engan tilgang í að smíða stærri og dýrari skip eins og tundurspilla. Það voru Svíar sem fyrst áttuðu sig á tækifærunum sem tækniþróun í vopnabúnaði veitti tundurspillunum. Árið 1957 settu þeir gagnskipaeldflaugar af gerðinni Saab Rb 08 á tundurspillana ''Halland'' og ''Småland''.<ref>{{Bókaheimild|titill=Destroyers|höfundur=Anthony Preston|útgefandi=Galahad Press|ár=1982|bls=206}}</ref> Þessar eldflaugar höfðu 70km drægi og 250kg sprengjuodd en skotpallurinn og stjórnbúnaður eldflauganna var of fyrirferðarmikill til að komast fyrir um borð í freigátu. Tundurspillar höfðu nú meiri skotkraft og gátu barist á lengra færi en orrustuskip Seinni heimsstyrjaldar höfðu gert. Tundurspillar urðu nú mikilvægustu eldflaugaskip flestra flota og það kerfi tekið upp að eldflaugaskip sem voru 3.000-9.000 tonn voru kölluð tundurspillar en stærri eldflaugaskip kölluð beitiskip. Þó geta mörkin milli stórra tundurspilla og lítilla beitiskipa verið óljós í nútíma herskipum. Tundurspillar hafa smám saman stækkað frá 1950 eftir því sem eldflaugabúnaður og rafeindatækin sem fylgja þeim hafa orðið plássfrekari. Einnig hefur þyrlupöllum verið bætt við tundurspillana og þyrlur þeirra notaðar við gagnkafbátahernað.<ref name=":0" /> Dæmi um nýjan tundurspilli er USS ''Jack H. Lucas'' sem bandaríski flotinn tók í notkun 2023. Hann er 8373 tonn og hámarkshraði hans 30 sjómílur. Áhöfnin telur 370 manns. Hann er vopnaður með einni 127mm fallbyssu, tveimur 20mm vélfallbyssum, sex tundurskeytarörum og átta Harpoon gagnskipaeldflaugum. Auk þess hefur hann tvo eldflaugaskotpalla sem samtals rúma 90 eldflaugar. Eldflaugaskotpallarnir eru hlaðnir með blöndu af loftvarnareldflaugum, gagnkafbátaeldflaugum og langdrægum flugskeytum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.navsource.net/archives/05/01125.htm|titill=USS JACK H. LUCAS (DDG-125)|útgefandi=NavSource Naval History: Destroyer Archive|mánuður=júlí|ár=2024|mánuðurskoðað=júlí|árskoðað=2025}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Herskip]] bxq4822s0ojiy85t0rw0hc0icrxj7mh 0 38665 1972032 1915463 2026-07-14T17:28:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972032 wikitext text/x-wiki '''.ad''' er þjóðarlén [[Andorra]]. Því er stjórnað og úthlutað af [[Servei de Telecommunicacions d'Andorra]]. == Tenglar == * [http://www.iana.org/root-whois/ad.htm Whois upplýsingar hjá IANA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516200027/http://www.iana.org/root-whois/ad.htm |date=2008-05-16 }} * [http://www.sta.ad/ Heimaðsíða STA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160712031756/http://www.sta.ad/ |date=2016-07-12 }} {{Þjóðarlén}} {{Stubbur|tölvunarfræði}} [[Flokkur:Þjóðarlén|ad]] [[he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות]] [[sv:Toppdomän#A]] 4ddbgvw1g6z3mbwuidrzq7ywwht3fgf 0 42451 1972088 1971534 2026-07-15T05:39:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972088 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill1|[[Bjarni Thorsteinsson]]}} Séra '''Bjarni Þorsteinsson''' (f. [[14. október]] [[1861]]; d. [[2. ágúst]] [[1938]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[prestur]] og [[tónskáld]], sem er þekktastur fyrir að hafa safnað íslenskum [[þjóðlag|þjóðlögum]]. Hann fékk síðar [[prófessor]]stitil fyrir það verk sitt. Bjarni varð stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Latínuskólanum í Reykjavík]] árið 1883, lauk prófi í [[Prestaskólinn|Prestaskólanum]] 1888 og vígðist sama ár til [[Siglufjarðarkirkja|Siglufjarðarprestakalls]], sem hann þjónaði samfleytt í 47 ár. Árið 1892 kvæntist hann Sigríði dóttur [[Lárus Blöndal (sýslumaður)|Lárusar Blöndals]] sýslumanns Húnvetninga. Þau eignuðust fimm börn. Veturinn 1903-1904 var séra Bjarni í [[Kaupmannahöfn]] að rannsaka og afrita sönglegar heimildir úr gömlum íslenskum handritum. Hann átti í miklu stríði við [[Hið íslenska bókmenntafélag]] um útgáfu þjóðlagasafnsins, því félaginu óx umfang þess mjög í augum. Loks fékk hann [[Carlsbergsjóðurinn|Carlsbergsjóðinn]] til að gefa bókina út. Fyrst í stað fékk Bjarni litla viðurkenningu fyrir verkið. [[Alþingi]] vildi ekki styrkja hann í fyrstu, enda höfðu menn þar lítinn skilning á þessu starfi hans. Það voru helst [[Danmörk|Danir]] sem greiddu götu hans; tónskáldið [[J.P.E. Hartmann]] og prófessor [[Angul Hammerich]], danska kennslumálaráðuneytið og Carlsbergsjóðurinn.<ref>{{tímarit.is|3286833|Ég vil elska mitt land|blað=Lesbók Morgunblaðsins|höfundur=Björn Dúason|bls=255-257|dags=7. maí 1961}}</ref> Stuðningur þessi var háður því skilyrði að Alþingi tæki einhvern þátt í kostnaðinum, sem hafðist að lokum. Bókin ''[[Íslensk þjóðlög (safn)|Íslensk þjóðlög]]'' kom svo út á árunum 1906-1909. [[Ríkisstjórn Íslands|Íslenska landstjórnin]] sæmdi Bjarna síðar heiðursprófessorsnafnbót, aðallega með tilliti til þessa verks.<ref>{{tímarit.is|4118196|Bjarni Þorsteinsson og þjóðlagasafnið|höfundur=Una Margrét Jónsdóttir|bls=7|dags=1. júlí 2006|blað=Lesbók Morgunblaðsins}}</ref> Fjölmargir tónlistarmenn hafa sótt innblástur í þjóðlagasafn Bjarna. Þeirra á meðal eru [[Jón Leifs]], [[Jón Ásgeirsson]], [[Þursaflokkurinn]] og fleiri.<ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2018/09/11/bjarni-thorsteinsson/|website=Glatkistan|title=Bjarni Þorsteinsson (1861-1938)|author=Helgi Jónsson|date=11. september 2018}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://baekur.is/bok/ad254f9e-57c0-440b-b035-e65179013a56 ''Íslenzk þjóðlög'' á Bækur.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231210171203/https://baekur.is/bok/ad254f9e-57c0-440b-b035-e65179013a56 |date=2023-12-10 }} [[Flokkur:Íslenskir prestar]] [[Flokkur:Íslensk tónskáld]] {{fd|1861|1938}} [[Flokkur:Þjóðlagasafnarar]] nyb1t3hsrmntokmlyfyq3njtrsc39sq 0 42584 1972115 1932261 2026-07-15T09:57:48Z Berserkur 10188 1972115 wikitext text/x-wiki '''Hjörleifur Guttormsson''' (f. [[31. október]] [[1935]]) á [[Hallormsstaður|Hallormsstað]] er fyrrum alþingismaður og náttúrufræðingur. Foreldrar hans voru Guttormur Pálsson (1884 - 1964) skógarvörður þar og kona hans Guðrún Margrét Pálsdóttir (1904 - 1968) vefnaðar- og hannyrðakona. Hjörleifur var [[Alþingi]]smaður fyrir [[Alþýðubandalagið]] frá [[1978]] til [[1999]]. Hann starfaði sem [[Iðnaðarráðuneyti Íslands|Iðnaðarráðherra]] frá [[1978]] til [[1979]] og svo aftur [[1980]] til [[1983]]. Hjörleifur er þekktur fyrir baráttu sína fyrir náttúruvernd. Hann hefur ritað um málefnið og einnig ferðahandbækur, t.d. fyrir [[Ferðafélag Íslands]]. Hann var einn af stofnendum [[Vinstri græn|Vinstrihreyfingarinnar - Græns framboðs]] árið 1998 en sagði sig úr flokknum árið 2013. ''Hjörl'' er hugtak sem er notað á Alþingi þegar þingmaður fer fram settan ræðutíma.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/klukkutima-fra-lengstu-thingdeilum-sogunnar|title=Klukkutíma frá lengstu þingdeilum sögunnar - RÚV.is|date=2019-05-29|website=RÚV|access-date=2024-12-31}}</ref> Hugtakið er stytting á nafni Hjörleifs sem átti til að fara ítrekað yfir leyfðan ræðutíma. ==Tenglar== *[https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=254 Um Hjörleif á vef Alþingis] *[http://grænnvettvangur.is. Vefur Hjörleifs - Grænn vettvangur] == Tengt efni == * [[Ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens]] * [[Önnur ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar]] ==Tilvísanir== <references/> {{Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar}} {{Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens}} {{Stubbur|æviágrip}} {{f|1935}} [[Flokkur:Íslenskir náttúrufræðingar]] [[Flokkur:Iðnaðarráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Alþýðubandalagsins]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] ght9nqy2bt0udizntqc81j3lkqxgsiv 0 52554 1972019 1885819 2026-07-14T14:58:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972019 wikitext text/x-wiki <div class="references-small"></div>{{hnit|64|00|52|N|16|40|30|W|display=title|region:IS}} [[Mynd:Öræfajökull - Mapillary (520905752282052).jpg|thumb|Öræfajökull.]] [[Mynd:Öræfajökull og Fjallsárlón 2024 (cropped).jpg|thumb|Öræfajökull og Fjallsárlón.]] [[Mynd:Hvannadalshnúkur in Öræfajökull seen from Skaftafell.jpg|thumb|right|Hvannadalshnúkur séður frá [[Skaftafell]]i. Í forgrunni er [[Hafrafell]].]] '''Öræfajökull''' er [[eldkeila]] á [[Suðausturland]]i ([[Austur-Skaftafellssýsla|Austur-Skaftafellssýslu]]).<ref>Þorleifur Einarsson: Myndun og mótun lands. Mál og Menning, 1994.</ref> Yfir fjallinu er [[jökull|jökulhetta]] þ.e. Öræfajökullinn sjálfur, sem er jafnframt syðsti hluti [[Vatnajökull|Vatnajökuls]]. Hann fyllir stóra öskju efst á fjallinu. Margir skriðjöklar skríða út frá jökulhettunni niður fjallshlíðarnar og um dali við fjallsræturnar. Meðal þeirra eru [[Svínafellsjökull]], [[Virkisjökull]], [[Kotárjökull]], [[Kvíárjökull]] og [[Hrútárjökull]]. Á norðurhlið fjallsins er [[Hvannadalshnúkur]], hæsti tindur [[Ísland]]s, 2.110 m. Öræfajökull (jökullinn sjálfur) er allur innan [[Vatnajökulsþjóðgarður|Vatnajökulsþjóðgarðs]] og fjallið að miklu leyti líka. Öræfajökull er [[megineldstöð]] og hefur gosið tvisvar á sögulegum tíma; fyrst [[1362]] þegar [[Litlahérað]] lagðist í eyði, og síðan minna gosi [[1727]]. Mikið tjón varð í báðum gosunum og þeim fylgdi öskufall og jökulhlaup. Mannfall varð í báðum gosum. == Eldstöðvarkerfi == Auk þess að vera megineldstöð er Öræfajökull sitt eigið eldstöðvarkerfi. Hann er einn af 41 [[Eldstöðvakerfi á Íslandi|eldstöðvakerfum á Íslandi]] og í millibergröð.<ref>{{Cite web|url=https://www.ni.is/is/jord/eldvirkni|title=Eldvirkni {{!}} Icelandic Institute of Natural History|website=www.ni.is|language=is|access-date=2024-05-06}}</ref> ==Nýleg virkni== Í nóvember árið 2017 urðu jarðskjálftar undir jöklinum og mældust uppleyst efni í Kvíá sem kemur undan honum og bentu til þess að nýlegt jarðhitasvæði væri undir honum. Askja jökulsins hafði sigið meira en 20 metra. Í febrúar 2018 varð skjálfti af stærð 3,6 undir öskjunni. ==Tindar== *Hvannadalshnjúkur (2110 m) *Snæbreið (2041 m) *Sveinstindur (2044 m) *Sveinsgnípa (1925 m) *Dyrhamar (1917 m) *Eystri (1758 m) og Vestari Hnappur (1849m) *Rótarfjallshnúkur (1848 m) [[File:2008-05-24 18 Another Branch of Öræfajökull flowing down to Sandfellsheiði.jpg|thumb|600px|center|]] == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|31578|Hvernig og hvenær myndaðist Öræfajökull?}} Svar: Jóhann Helgason, jarðfræðingur (5.5.2010) * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/eldgos-og-eldfjoll/oraefajokull/eldgosid-i-oraefajokli-1727/ Eldgosið í Öræfajökli 1727 - Stjörnufræðivefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240420173534/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/jordin/eldgos-og-eldfjoll/oraefajokull/eldgosid-i-oraefajokli-1727/ |date=2024-04-20 }} * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=14362 Vísindavefurinn: ''Hvers konar gosefni komu úr gosunum 1362 og 1727 í Öræfajökli?'' Ármann Höskuldsson og Páll Imsland] * [https://nmsi.is/molar/eldfjall/oraefajokull/ Öræfajökull - Náttúruminjasafn] * [https://natturufraedingurinn.is/umbrot-i-oraefajokli-eftir-landnam/ Umbrot í Öræfajökli eftir landnám - Náttúrufræðingurinn] (júní 2024) * [http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5003 Vísindavefurinn: ''Hvað er vitað um eldstöðina í Öræfajökli?'' Svar: [[Ármann Höskuldsson]]] (17.5.2005) * [http://www.vedur.is/skjalftar-og-eldgos/eldgos/oraefajokull/ Öræfajökull (Veðurstofa Íslands)] * [http://ruv.is/frett/neydaraaetlun-fyrir-oraefajokul Neyðaráætlun fyrir Öræfajökul (23.11.2017)] {{Íslenskir jöklar}} {{Stubbur|ísland|landafræði}} [[Flokkur:Eldstöðvakerfi á Íslandi]] [[Flokkur:Vatnajökull]] [[Flokkur:Eldfjöll á Íslandi]] [[Flokkur:Megineldstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Eldstöðvar undir jökli]] [[Flokkur:Vatnajökulsþjóðgarður]] [[Flokkur:Jöklar á Íslandi]] 4d7w23clh8jdffmgy4blrj36kx5ed97 0 62653 1972077 1180571 2026-07-14T21:33:46Z MyraMidnight 41218 Stubbur tengdur sögu íslands 1972077 wikitext text/x-wiki '''Íslandsbanki''' (eldri) var [[Ísland|íslenskur]] [[banki]], stofnaður [[1904]], aðallega með [[danmörk|dönsku]] [[hlutafé]] að frumkvæði [[Alexander Warburg|Alexanders Warburg]] og [[Ludvig Arntzen|Ludvigs Arntzen]]. Bankinn var aðaluppspretta fjármagns fyrir vélvæðingu íslensks [[sjávarútvegur|sjávarútvegs]] í upphafi aldarinnar. [[7. mars]] [[1930]] tók [[Útvegsbankinn]] starfsemi bankans yfir. Fyrsti bankastjóri Íslandsbanka var [[Sighvatur Bjarnason]]. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1221098 ''Lokun Íslandsbanka''; grein í Morgunblaðinu 1931] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1222533 ''Frá Útvegsbankanum''; grein í Morgunblaðinu 1932] {{Stubbur/saga/ísland}} [[Flokkur:Íslenskir bankar]] {{sa|1904|1930}} q18fcsgu62e0hf0lnneah3eh3jhzdsd 0 67443 1972069 1966522 2026-07-14T20:15:43Z Berserkur 10188 1972069 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = SS Lazio | Fullt nafn = Società Sportiva Lazio S.p.A. | Gælunafn = ''Biancocelesti''<br />''Biancazzurri''<br />''Aquile''<br />''Aquilotti'' | Stofnað = 9. janúar 1900 | Leikvöllur = [[Ólympíuleikvangurinn í Róm|Ólympíuleikvangurinn]], [[Róm]] | Stærð = 70 634 | Stjórnarformaður = {{ITA}} [[Claudio Lotito]] | Knattspyrnustjóri = {{ITA}} [[Simone Inzaghi]] | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning= 9. sæti |pattern_la1 = _lazio1819h |pattern_b1 = _lazio1819h |pattern_ra1 = _lazio1819h |pattern_sh1 = _lazio1819h |pattern_so1 = _lazio1819h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 7FB3E4 |socks1 = 7FB3E4 |pattern_la2 = _lazio1819a |pattern_b2 = _lazio1819a |pattern_ra2 = _lazio1819a |pattern_sh2 = _lazio1819a |pattern_so2 = |leftarm2 = FFFFFF |body2 = FFFFFF |rightarm2 = FFFFFF |shorts2 = FFFFFF |socks2 = FFFFFF }} '''Íþróttafélagið Lazio 1900''' ([[ítalska]]: ''Società Sportiva Lazio 1900'', ''S.S. Lazio'' eða einfaldlega ''Lazio'') er [[Ítalía|ítalskt]] [[íþróttir|íþróttafélag]] frá [[Róm]] stofnað [[9. janúar]] [[1900]] sem [[kapphlaup|hlaupafélag]]. Knattspyrnudeild félagsins var stofnuð árið [[1910]]. Það hefur orðið [[ítalska úrvalsdeildin|ítalíumeistarar]] tvisvar: [[1974]] og [[2000]], og orðið [[ítalíubikarinn|bikarmeistarar]] fjórum sinnum, síðast árið [[2004]]. Heimabúningur liðsins er ljósblá treyja og hvítar buxur. Heimavöllur liðsins er [[Ólympíuleikvangurinn í Róm]]. == Sigrar == * '''[[Serie A|Ítalskir meistarar]]: 2''' ** 1973-74, 1999-00 * '''[[Ítalska bikarkeppnin]]: 6''' ** 1958, 1997-98, 1999-00, 2003-04, 2008-09, 2012-13 * '''[[Ítalski ofurbikarinn]]: 4''' ** 1998, 2000, 2009, 2017 * '''[[Evrópski ofurbikarinn]]: 1''' ** 1999 * '''[[Evrópukeppni bikarhafa]]: 1''' ** 1998-99 * '''[[Coppa delle Alpi]]: 1''' ** 1970-71 == Rígar == === Rígurinn við AS Roma === Lazio á í ríg við [[A.S. Roma|AS Roma]]. Bæði félögin eru frá Róm og heitir leikur liðanna þess vegna Derby della Capitale. En rígurinn á sér einnig sögulegar rætur. Árið 1927 komst fasistaflokkur Ítalíu undir stjórn Benito Mussolini til valda. Hann vildi búa til stórt lið í höfuðborginni sem mótvægi við stórliðin á Norður-Ítalíu. Því var boðuð sameining knattspyrnuliða í Róm, stuðningsmenn Lazio voru á móti henni, en hin liðin í borginni sameinuðust í AS Roma. Í dag spila félögin leiki sína á sama heimavellinum, Stadio Olimpico. Þrátt fyrir upprunasögu AS Roma eru margir stuðningsmenn SS Lazio öfga hægrimenn eða fasistar, þó það eigi alls ekki við um alla stuðningsmenn liðsins.[https://en.wikipedia.org/wiki/SS_Lazio] Þegar kemur að árangri inná vellinum milli liðanna, þá hafa þau mæst 197 sinnum og hefur AS Roma unnið 76 þeirra. Þá hefur AS Roma unnið 15 titla en Lazio hefur unnið 13. == Tengill == * [https://www.sslazio.it Heimasíða félagsins] {{stubbur|fótbolti}} {{s|1900}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög í Róm]] t5vamiot52vpddlavgp4p11wzf53ad4 0 69482 1972030 1956827 2026-07-14T16:48:22Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972030 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Venustransit 2004-06-08 07-49.jpg|thumb|200px|right|Þverganga Venusar árið 2004.]] '''Þverganga''', innan [[stjörnufræði]], kallast sá atburður þegar [[geimfyrirbæri]] ber við annað slíkt, þ.a. annað þeirra skyggir á hitt, að hluta til eða alveg, frá athuganda séð. Í [[sólkerfið|sólkerfinu]] er talað um þvergöngu þegar [[reikistjarna]] eða [[tungl]] gengur fyrir annað slíkt eða [[sólin]]a. Frá [[jörðin|jörðu]] sjást stöku sinnum þvergöngur [[Merkúr (reikistjarna)|Merkúrs]] og [[Venus (reikistjarna)|Venusar]], þegar þeir ganga milli [[Jörðin|jarðar]] og [[sólin|sólar]], þ.a. skuggar þeirra falla á jörðu. == Nýlegar þvergöngu Merkúrs == * [[7. maí]] [[2003]] * [[6. nóvember]] [[2006]] == Nýlegar þvergöngur Venusar == * [[8. júní]] [[2004]] * [[5. júní|5.]] til [[6. júní]] [[2012]] == Tengt efni == * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/venus/thverganga-venusar-2012/ ''Stjörnufræðivefurinn: Þverganga Venusar 2012'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Sólkerfið]] 5byx0ihjw0nb7pox9929l3fyj21txqq 0 71716 1972047 1906703 2026-07-14T18:27:33Z Solaruppras 102909 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1972047 wikitext text/x-wiki {{Leikrit|titill=''Romeo and Juliet''|höfundur=[[William Shakespeare]]|dags_frumsýning=1597|name=Rómeó og Júlía|sögusvið=[[Mantúa]] og [[Veróna]] á Ítalíu|tegund=[[Harmleikur]]|persónur={{ubl| * Rómeó * Júlía * París * Mercutio * Tíbalt * Fóstran * Rósalín * Benvolio * Laurence }}|mynd=Romeo_and_juliet_brown.jpg|plakat=|myndatexti=Málverk af Rómeó og Júlíu frá 1870 eftir Ford Madox Brown.}}[[File:Romeoandjuliet1597.jpg|thumb]]'''''Rómeó og Júlía''''' er [[harmleikur]] eftir [[William Shakespeare]] sem fjallar um forboðna [[ást]] ungra elskenda. Þetta var meðal vinsælustu leikrita Shakespeares og líklegt er að það hafi verið skrifað einhverstaðar á árunum 1591 til 1595. Söguþráðurinn er byggður á ítalskri sögu, þýtt sem ljóðabálkur undir nafninu ''The Tragical History of Romeus and Juliet'' eftir ''Arthur Brooke'' árið 1562, og endurþýdd yfir á óbundið mál í ''Palace of Pleasure'' eftir ''William Painter'' árið 1582. Shakespeare studdist mikið við þessi verk en þróaði þó áfram aukapersónurnar, sérstakelga Mercutio og Paris í þeim tilgangi að víkka söguþráðinn og gera hann viðameiri. Leikritið sást fyrst á prenti í litlum bæklingi í lélegum gæðum. == Leikritið == Leikritið um Rómeó og Júlíu hefur margoft verið sett upp á sviði, gerðar fjölmargar kvikmyndir byggðar á söguþræðinum, söngleikir og óperur. Rómeó og Júlía ásamt fleiri leikritum eftir Shakespeare hafa verið þýdd yfir á íslensku af Helga Hálfdánarsyni og þykir það vera besta þýðingin á þeim, hingað til. Leikritið hefur einnig verið sett upp á svið á Íslandi, m.a. í [[Vesturport|Vesturportinu]] þar sem [[Gísli Örn Garðarsson]] fór með hlutverk Rómeós en [[Nína Dögg Filippusdóttir]] með hlutverk Júlíu. Aðrir leikarar sem má nefna eru m.a. [[Björn Hlynur Haraldsson]] sem Mercutio, Erlendur Eiríksson fór með hlutverk París, Ingvar E. Sigurðsson sem Capulet, fóstruna lék Ólafur Darri Ólafsson og Lafði Capulet lék síðan Margrét Vilhjálmsdóttir sem einnig fór með hlutverk Benvolios. Leikritinu var leikstýrt af Gísla Erni Garðarssyni.[[Mynd:Francesco Hayez 053.jpg|thumb|250px|Rómeó og Júlía.|vinstri]] == Persónur == Júlía Capulet, dóttir herra og frú Capulet er að verða fjórtán ára. Hún er bæði væn og ung og fögur. Heitmaður hennar er París sem biður hennar í byrjun sögunnar en hún neitar að kvænast, þrátt fyrir það er hún föstnuð honum. Hún hefur ætíð með sér Fóstruna sína góðu sem hefur verið hjá henni síðan hún var ungabarn. Tíbalt er frændi Júlíu og er lýst þannig í sögunni að honum virðist vera mjög annt um velferð hennar, eða þannig að honum finnst að sú velferð ætti að vera. Rómeó, einkasonur Montague-hjónanna var ástfanginn af Rósalín sem þó hafnaði honum. Hans vinir eru t.d. Mercutio og Benvolio. Aðrir karaketar í sögunni eru t.d. faðir Laurence sem er förumunkur og trúnaðarvinur Rómeós og Prins Escalus, prinsinn af [[Veróna|Verónu]]. == Söguþráðurinn == Söguþráðurinn tekur sér stað í borg er Veróna hét og í grófumáli byrjar á því að Rómeó er í ástarsorg vegna konu sem hann þráði svo undurheitt en fékk ekki. Hann og félagar hans, Benvolio, Mercutio o.fl. fara því ball sem haldið er í húsum Kapúlet (Capulet) fjölskyldunnar til að draga Rómeó út úr skugganum og gá hvort að hin fagra Rósalín sé ekki þarna og jú víst er það ung og fögur stúlka sem fangar athygli Rómeós en ekki var það Rósalín heldur Júlía. Þau þekkja ekki hvert annað og vita því ekki að þau eiga að heita erkióvinir. Þau verða ástfangin og ákveða að gifta sig. Tíbalt tekur eftir því að þau hafa auga á hvor öðru og þar sem að hann er tryggur meðlimur Kapúlet fjölskyldunnar tekur hann það ekki í mál að Júlía fái að yrða á einhvern Montague aula, hvað þá giftast honum. Daginn sem Rómeó og Júlía gifta sig fer Tíbalt að finna Rómeó í fjöru fyrir að ryðjast inní boðið og draga Júlíu á tálar. Hann egnir Rómeó sem neitar að berjast þar sem honum er ekki lengur í nöp við fjölskyldu Júlíu. Vinir Rómeós skylja ekki hví hann vill ekki berjast við Tíbalt svo Mercutio gerir það fyrir Rómeó sem endar með því að hann fellur í valinn. Til að hefna vinar síns drepur Rómeó þá Tíbalt. Prins Escalus sendir Rómeó í útlegð frá Verónu fyrir þetta sem neyðir hann til að skilja sína heittelskuðu Júlíu eftir. Eyðilagður yfirgefur Rómeó Verónu vitandi það að faðir Júlíu, hr. Kapúlett, hafði kvænt hana Paris greifa sem hafði nýverið beðið um hönd hennar. Í örvæntingu sinni leggur Júlía á ráðin með föður Laurence, prestinum sem gifti hana og Rómeó. Með trega fellst faðir Laurence á að samþykkja að brúðkaup hennar og Parisar fari fram en nóttina fyrir brúðkaupsdaginn skuli hún drekka seyðinn sem lætur hana falla dá en líta út fyrir að hún sé látin. Þegar hún hafi gert það skuli hann senda eftir Rómeó til að bjarga henni. Júlía gerir það sem henni er ráðlagt og kvöldið fyrir brúðkaupið drekkur hún seyðinn en brýtur þá um leið hjörtu foreldra sinna sem halda að þau hafi misst einkadóttur sína. En ráðagerð Júlíu og prestsins fara út um þúfur. Vondar fréttir dreifast hraðar en þær góðu og áður en faðir Laurence nær að láta Rómeó vita um þetta ráðabrugg þeirra þá fréttir hann hjá einhverjum öðrum að Júlía sé dáin. Með brotið hjarta kaupir Rómeó í örvæntingu sinni eitur og fer til Verónu, ekkert getur stöðvað hann í að vera með ástinni sinni. Fyrir utan grafhýsi Júlíu hittir hann Paris sem hann neyðist til að berjast við og drepur hann. Hann kemst inn og drekkur eitrið en um leið vaknar Júlía upp úr dáinu en það er um seinan. Andartaki síðar deyr Rómeó. Með enga ástæðu lengur til að lifa tekur Júlía hníf og stingur sig banasári. Síðan lýkur bókinni með þessum orðum: Sárum trega sveipuð lifir þó, sagan af Júlíu og Rómeó. [[Flokkur:Harmleikir eftir William Shakespeare]] 764ngfp0nipk564g1pl6s8p6zguzl6w 1972048 1972047 2026-07-14T18:34:18Z Solaruppras 102909 Tók út hlutdrægan dóm um mismunandi þýðingar, bætti við uppsetningu þjóðleikhússins, lagaði málfar. 1972048 wikitext text/x-wiki {{Leikrit|titill=''Romeo and Juliet''|höfundur=[[William Shakespeare]]|dags_frumsýning=1597|name=Rómeó og Júlía|sögusvið=[[Mantúa]] og [[Veróna]] á Ítalíu|tegund=[[Harmleikur]]|persónur={{ubl| * Rómeó * Júlía * París * Mercutio * Tíbalt * Fóstran * Rósalín * Benvolio * Laurence }}|mynd=Romeo_and_juliet_brown.jpg|plakat=|myndatexti=Málverk af Rómeó og Júlíu frá 1870 eftir Ford Madox Brown.}}[[File:Romeoandjuliet1597.jpg|thumb]]'''''Rómeó og Júlía''''' er [[harmleikur]] eftir [[William Shakespeare]] sem fjallar um forboðna [[ást]] ungra elskenda. Þetta var meðal vinsælustu leikrita Shakespeares og líklegt er að það hafi verið skrifað einhverstaðar á árunum 1591 til 1595. Söguþráðurinn er byggður á ítalskri sögu, þýtt sem ljóðabálkur undir nafninu ''The Tragical History of Romeus and Juliet'' eftir ''Arthur Brooke'' árið 1562, og endurþýdd yfir á óbundið mál í ''Palace of Pleasure'' eftir ''William Painter'' árið 1582. Shakespeare studdist mikið við þessi verk en þróaði þó áfram aukapersónurnar, sérstakelga Mercutio og Paris í þeim tilgangi að víkka söguþráðinn og gera hann viðameiri. Leikritið sást fyrst á prenti í litlum bæklingi í lélegum gæðum. == Leikritið == Leikritið um Rómeó og Júlíu hefur lifað lengi. Hefur hún margoft verið sett á leikhússvið, gerðar hafa verið kvikmyndir, óperur, söngleikir og fleira. Rómeó og Júlía hefur verið þýdd á íslensku af Matthíasi Jochumssyni, Helga Hálfdánarsyni og þeim Jóni Magnúsi og Hörpu Rún. Leikritið hefur verið sett upp á svið á Íslandi nokkrum sinnum, og eru frægustu dæmin um það annars vegar uppsettning leikhópsins [[Vesturport|Vesturports]] þar sem [[Gísli Örn Garðarsson]] fór með hlutverk Rómeós en [[Nína Dögg Filippusdóttir]] með hlutverk Júlíu. Leikritinu var leikstýrt af [[Gísli Örn Garðarsson|Gísla Erni Garðarssyni]]. Hinsvegar má þar nefna uppsetningu [[Þorleifur Örn Arnarson|Þorleifs Arnars Arnarsonar]] í Þjóðleikhúsinu 2021. Þar fór [[Sturla Atlas|Sigurbjartur Sturla Atlason]] með hlutverk Rómeós en [[Ebba Katrín Finnsdóttir]] með hlutverk Júlíu. [[Mynd:Francesco Hayez 053.jpg|thumb|250px|Rómeó og Júlía.|vinstri]] == Persónur == Júlía Capulet, dóttir herra og frú Capulet er að verða fjórtán ára. Hún er bæði væn og ung og fögur. Heitmaður hennar er París sem biður hennar í byrjun sögunnar en hún neitar að kvænast, þrátt fyrir það er hún föstnuð honum. Hún hefur ætíð með sér Fóstruna sína góðu sem hefur verið hjá henni síðan hún var ungabarn. Tíbalt er frændi Júlíu og er lýst þannig í sögunni að honum virðist vera mjög annt um velferð hennar, eða þannig að honum finnst að sú velferð ætti að vera. Rómeó, einkasonur Montague-hjónanna var ástfanginn af Rósalín sem þó hafnaði honum. Hans vinir eru t.d. Mercutio og Benvolio. Aðrir karaketar í sögunni eru t.d. faðir Laurence sem er förumunkur og trúnaðarvinur Rómeós og Prins Escalus, prinsinn af [[Veróna|Verónu]]. == Söguþráðurinn == Söguþráðurinn tekur sér stað í borg er Veróna hét og í grófumáli byrjar á því að Rómeó er í ástarsorg vegna konu sem hann þráði svo undurheitt en fékk ekki. Hann og félagar hans, Benvolio, Mercutio o.fl. fara því ball sem haldið er í húsum Kapúlet (Capulet) fjölskyldunnar til að draga Rómeó út úr skugganum og gá hvort að hin fagra Rósalín sé ekki þarna og jú víst er það ung og fögur stúlka sem fangar athygli Rómeós en ekki var það Rósalín heldur Júlía. Þau þekkja ekki hvert annað og vita því ekki að þau eiga að heita erkióvinir. Þau verða ástfangin og ákveða að gifta sig. Tíbalt tekur eftir því að þau hafa auga á hvor öðru og þar sem að hann er tryggur meðlimur Kapúlet fjölskyldunnar tekur hann það ekki í mál að Júlía fái að yrða á einhvern Montague aula, hvað þá giftast honum. Daginn sem Rómeó og Júlía gifta sig fer Tíbalt að finna Rómeó í fjöru fyrir að ryðjast inní boðið og draga Júlíu á tálar. Hann egnir Rómeó sem neitar að berjast þar sem honum er ekki lengur í nöp við fjölskyldu Júlíu. Vinir Rómeós skylja ekki hví hann vill ekki berjast við Tíbalt svo Mercutio gerir það fyrir Rómeó sem endar með því að hann fellur í valinn. Til að hefna vinar síns drepur Rómeó þá Tíbalt. Prins Escalus sendir Rómeó í útlegð frá Verónu fyrir þetta sem neyðir hann til að skilja sína heittelskuðu Júlíu eftir. Eyðilagður yfirgefur Rómeó Verónu vitandi það að faðir Júlíu, hr. Kapúlett, hafði kvænt hana Paris greifa sem hafði nýverið beðið um hönd hennar. Í örvæntingu sinni leggur Júlía á ráðin með föður Laurence, prestinum sem gifti hana og Rómeó. Með trega fellst faðir Laurence á að samþykkja að brúðkaup hennar og Parisar fari fram en nóttina fyrir brúðkaupsdaginn skuli hún drekka seyðinn sem lætur hana falla dá en líta út fyrir að hún sé látin. Þegar hún hafi gert það skuli hann senda eftir Rómeó til að bjarga henni. Júlía gerir það sem henni er ráðlagt og kvöldið fyrir brúðkaupið drekkur hún seyðinn en brýtur þá um leið hjörtu foreldra sinna sem halda að þau hafi misst einkadóttur sína. En ráðagerð Júlíu og prestsins fara út um þúfur. Vondar fréttir dreifast hraðar en þær góðu og áður en faðir Laurence nær að láta Rómeó vita um þetta ráðabrugg þeirra þá fréttir hann hjá einhverjum öðrum að Júlía sé dáin. Með brotið hjarta kaupir Rómeó í örvæntingu sinni eitur og fer til Verónu, ekkert getur stöðvað hann í að vera með ástinni sinni. Fyrir utan grafhýsi Júlíu hittir hann Paris sem hann neyðist til að berjast við og drepur hann. Hann kemst inn og drekkur eitrið en um leið vaknar Júlía upp úr dáinu en það er um seinan. Andartaki síðar deyr Rómeó. Með enga ástæðu lengur til að lifa tekur Júlía hníf og stingur sig banasári. Síðan lýkur bókinni með þessum orðum: Sárum trega sveipuð lifir þó, sagan af Júlíu og Rómeó. [[Flokkur:Harmleikir eftir William Shakespeare]] rqgwsf4w0kxpvek7j5l8kg7imfyblx9 0 71805 1972049 1833823 2026-07-14T18:40:15Z Solaruppras 102909 Lengdi texta 1972049 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Collage Verona.jpg|thumb|Verona.]] [[Mynd:VeronaPanorama 2003 04 03-05.jpg|thumb|Séð yfir Veróna og ána Adige]] [[Mynd:Balcone di Giulietta a Verona.jpg|thumb|right|Verönd Júlíu er einn vinsælasti ferðamannastaður borgarinnar]] '''Veróna''' er stærsta borg Veneto-fylkis Ítalíu, með um 260 þúsund íbúa (2021<ref>{{Vefheimild|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/products/dyb/dybsets/2021.pdf|titill=United Nations Demographic Yearbook 72nd Issue|útgefandi=United Nation New York|ár=2022}}</ref>). Í borginni gerast tvö af verkum Williams Shakespeares, [[harmleikur]]inn um [[Rómeó og Júlía|Rómeó og Júlíu]] og gamanleikurinn Herramenn í Verónaborg. Veróna er vinsæll ferðamannaáfangastaður, auk þess sem mikið af menningu á heima þar. ==Orðsifjafræði== {{heimildir vantar}} Uppruni nafnsins er ekki þekktur og helstu tilgátur um hvernig það varð til eru annars vegar að gallahöfðinginn Brenno, goðsagnakenndur stofnandi borgarinnar, hafi gefið hinum nýstofnaða bæ heitið ''Vae Roma'', sem mun þýða "óheill til Rómar" fremur en vegurinn til Rómar, þar sem hann var í herleiðangri gegn Róm. Ellegar að heitið sé leitt af höfðingja og þá helst ''Verus Antonius Pius'' eða '' Marcus Antonius Verus'' Heimild United Nations (2022). Demographic Yearbook 72nd Issue. Sótt 20.10. 2023 https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/products/dyb/dybsets/2021.pdf {{stubbur|landafræði}} {{Commons|Category:Verona}} [[Flokkur:Borgir á Ítalíu]] lx751qplhmosge9ec7bio22klrksskx 0 76086 1972031 1747078 2026-07-14T17:02:49Z Sveinbjornpalsson 34471 Drap “flatpökkuð” 1972031 wikitext text/x-wiki {{fyrirtæki| nafn = IKEA International Group | gerð = Einkahlutafélag | starfsemi = Húsgögn | staðsetning = [[Delft]], [[Holland]] | lykilmenn = [[Ingvar Kamprad]] | tekjur = [[Bandaríkjadalur|US$]]28,8 [[milljarður|milljarðar]] {{ágóði}}| stofnað= {{SWE}} [[Älmhult]], [[Smáland]], [[Svíþjóð]] ([[1943]]) | starfsmenn = 120.000 (2008) | vefur = [http://www.ikea.is www.ikea.is]<br />[http://www.ikea.com www.ikea.com] |merki=[[Mynd:Ikea logo.svg|200px]]}} [[Mynd:HPIM1023.JPG|thumb|256px|IKEA í [[Haparanda]] í Svíþjóð.]] [[Mynd:IKEA.JPG|thumb|256px|Ikea í [[Minnesota]].]] '''IKEA''' er [[Svíþjóð|sænskt]] fyrirtæki sem hannar, framleiðir og selur ósamsett [[húsgögn]] í flötum pakkningum, fylgihluti, heimilistæki, innréttingar og matvæli í verslunum sínum um allan heim. Fyrirtækið var brautryðjandi í sölu á ódýrum [[flatpökkuð húsgögn|flatpökkuðum húsgögnum]] en nú er það orðið stærsti húsgagnaframleiðandi heimsins. [[Ingvar Kamprad]] stofnaði fyrirtækið í Svíþjóð árið [[1943]]. Í dag er það í eigu hollensks fyrirtækis ('''Inter IKEA Systems''') sem er stjórnað af Kamprad-fjölskyldunni. IKEA er [[skammstöfun]] sem samanstendur af upphafsstöfum nafns stofnandans ('''I'''ngvar '''K'''amprad), fyrsta staf bóndabæjarins þar sem hann ólst upp ('''E'''lmtaryd) og fyrsta staf heimabæjarins hans ('''A'''gunnaryd í [[Smálönd]]um). Fyrirtækið selur vörur í verslunum sínum og á netinu í nokkrum löndum. Það er með 296 verslanir í 36 löndum; flestar verslanir eru í [[Evrópa|Evrópu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Kanada]], [[Asía|Asíu]] og [[Ástralía|Ástralíu]]. [[Þýskaland]] er stærsti markaður IKEA en þar rekur það 44 verslanir; Bandaríkin eru næststærsti markaðurinn með 36 verslanir. Verslanirnar sjálfar eru oft stórar bláar gluggalausar byggingar sem eru hannaðar þannig að viðskiptavinir þurfi að skoða allar vörurnar áður en farið er til kassa. Samt eru oft ákveðnar flýtileiðir svo að viðskiptavinir komist fljótlegar um verslunina. Fyrsta verslunin var opnuð árið [[1958]] í Svíþjóð. {{commons}} {{stubbur|fyrirtæki}} {{S|1943}} [[Flokkur:Sænsk fyrirtæki]] di5as9kwxpid969kfvojfylws3ucqm4 0 86127 1972034 1934173 2026-07-14T17:39:40Z Berserkur 10188 1972034 wikitext text/x-wiki [[Mynd:William Herschel01.jpg|thumb|William Herschel fæddist í Hannover (1785)]] '''William Herschel''' ([[15. nóvember]] [[1738]] í [[Hannover]] – [[25. ágúst]] [[1822]] í Slough) var [[England|enskur]] [[stjörnufræði]]ngur af [[Þýskaland|þýskum]] uppruna sem öðlaðist heimsfrægð fyrir að uppgötva reikistjörnuna [[Úranus (reikistjarna)|Úranus]] árið [[1781]]. Hann var einnig virtur [[tónlist]]armaður og [[tónskáld]]. == Æviferill == [[Mynd:Herschel 40 foot.jpg|thumb|Stærsti sjónaukinn sem Herschel smíðaði var 12 metra langur]] Herschel fæddist í þýsku borginni [[Hannover]] meðan hún var höfuðborg [[Konungsríkið Hannover|konungsríkisins Hannover]] og var skírður Friedrich Wilhelm. Snemma lærði hann á hljóðfæri og spilaði á [[óbó]]. Hann gekk í herinn í [[7 ára stríðið|7 ára stríðinu]] [[1757]] en þegar [[Frakkland|Frakkar]] hertóku Hannover, flúði hann til [[England]]s. Þar gerðist hann tónlistarmaður, tónskáld og [[organisti]]. Árið [[1766]] varð hann tónlistarstjóri í ensku borginni [[Bath]]. Eftir að hann kvæntist, fluttist hann til [[Slough]], en þar starfaði hann til dauðadags og gerði sínar frægu uppgötvanir. Hann hóf að nema [[stærðfræði]] og öðlaðist við það áhuga á [[linsa|linsum]], [[sjónauki|sjónaukum]] og [[stjörnufræði]]. Herschel smíðaði nokkra stjörnusjónauka um ævina, en sá stærsti var allt að tólf metra langur. Þetta var stærsti stjörnusjónauki heims í rúma öld og stóð á grind utandyra. Sjónaukinn eyðilagðist í stormi nokkru síðar. Áhugasvið Herschels var óvenjulegt hvað það varðar að hann hafði minni áhuga á [[tunglið|tunglinu]], [[Reikistjarna|reikistjörnum]] og [[Halastjarna|halastjörnum]], heldur beindist áhugi hans fyrst og fremst að [[Fastastjarna|fastastjörnum]]. Á þeim tíma vissu menn ekki að hér væri um sólir í órafjarlægð að ræða. Herschel reyndi að reikna út fjarlægðir þeirra frá jörðu og notaði við það stærð stjarnanna. Hann gerði þó þau mistök að ætla að þær væru allar jafn stórar. Því væru stærri stjörnurnar nær jörðu en þær minni fjær. Herschel hafði einnig áhuga á [[Stjörnuþoka|stjörnuþokum]] og kortlagði þær á stjörnukorti. Árið 1781 sá hann nýjan hnött innan sólkerfisins og taldi í fyrstu að hér væri um nýja halastjörnu að ræða. Fljótlega komst hann þó að þeirri niðurstöðu að þetta væri ný reikistjarna. Fréttin um þetta barst eins og eldur í sinu og varð Herschel víðfrægur fyrir fund sinn. Herschel bjó mestmegnis í ensku borginni Slough. Þar lést hann árið [[1822]] og var jarðsettur við St. Laurence kapelluna. == Úranus == [[Mynd:Uranus rings and moons.jpg|thumb|Úranus ásamt hringjum og nokkrum tunglum]] Frá örófi alda töldu menn aðeins fimm reikistjörnur: [[Merkúríus (reikistjarna)|Merkúríus]], [[Venus (reikistjarna)|Venus]], [[Mars (reikistjarna)|Mars]], [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]] og [[Satúrnus (reikistjarna)|Satúrnus]]. Allar sjást þær með berum augum. Þessar reikistjörnur, ásamt sól og tungli, mynduðu hina 7 alkunnu himinhnetti. Á [[Miðaldir|miðöldum]] var þetta heilagur sannleikur. Ekki mátti hrófla við þessari tölu. Þar að auki voru þessir himinhnettir sléttir og hreinir. Uppgötvanir [[Galíleó Galílei|Galileós]] um tungl umhverfis Júpíter var hafnað, eins og uppgötvanir hans um fjöll á tunglinu og hringi í kringum Satúrnus. Menn þekktu hins vegar til halastjarna. Þegar Herschel uppgötvaði nýjan hnött innan sólkerfisins 1781, var því tekið sem mikilsverðri uppgötvun. Herschel sjálfur taldi að hér væri um halastjörnu að ræða og nefndi hana ''Georgium Sidus'' (''Georgsstjarnan''), eftir Englandskonungi (sem reyndar var einnig frá Hannover). En við frekari útreikninga kom í ljós að braut hnattarins líktist braut hinna reikistjarnanna, en ekki brautir halastjarna. Herschel komst því að þeirri niðurstöðu að hér hlyti að vera um nýuppgötvaða reikistjörnu að ræða, sem væri svo langt frá jörðu að hún sæist ekki nema með bestu stjörnusjónaukum. Fréttin um nýja reikistjörnu barst eins og eldur í sinu um alla [[Evrópa|Evrópu]] og varð Herschel heimsfrægur á svipstundu. Allt í einu sá fólk að sólkerfið væri meira og stærra en gert hafði verið ráð fyrir í aldaraðir. Herschel breytti heiti hnattarins í Úranus, sem var heiti á fornguði í [[Grísk goðafræði|grískri goðafræði]]. Þegar Herschel endurbætti stjörnusjónauka sína, uppgötvaði hann [[1787]] tvö tungl sem snerust í kringum Úranus. Þau voru kölluð [[Títanía (tungl)|Títanía]] og [[Oberon (tungl)|Oberon]]. [[1797]] uppgötvaði hann hringi í kringum Úranus. Engir aðrir stjörnufræðingar eftir hans daga komu hins vegar auga á hringina og voru þeir því dæmdir sem mistök Herschels. Það var ekki fyrr en [[1977]], 180 árum síðar, að stjörnufræðingar uppgötvuðu hringi Úranusar á nýjan leik. == Aðrar uppgötvanir == Með smíði stærri og betri stjörnusjónauka var Herschel í einstakri aðstöðu til að skoða fyrirbæri í himingeiminum, fyrirbæri sem engir aðrir jarðarbúar höfðu fram að þessu séð. Aðaláhugamál Herschels voru stjörnuþokur. Árin [[1780]]-[[1781|81]] gaf Charles Messier út stjörnukort af 103 stjörnuþokum sem þekktar voru á þessum tíma. Menn voru hins vegar ekki á eitt sáttir um gerð stjörnuþoka, þ.e. hvort hér væri um þétta hópa af stjörnum að ræða, eða leifturský eða jafnvel vökva. Herschel athugaði þessar þokur, enda hafði hann smíðað stærsta stjörnusjónauka heims. Hann uppgötvaði mýmargar nýjar stjörnuþokur og komst að þeirri niðurstöðu að hér væri um þétta stjörnuklasa að ræða. Þegar ekki var hægt að greina stjörnur í þokunu, taldi hann að þær væru svo langt í burtu að stjörnurnar sjálfar sæust ekki. Tæknilega hafði hann rétt fyrir sér í mörgum tilfellum. En síðari tíma stjörnufræði hefur aðgreint stjörnuþokur í þrennt: Þéttar stjörnur, gasþokur og fjarlægar vetrarbrautir. Herschel skráði og kortlagði allar þessar stjörnuþokur. Til viðbótar reyndi hann að teikna upp lögun vetrarbrautarinnar. Auk Úranusar og tveggja stærstu tungla hans, uppgötvaði Herschel einnig tvö tungl í kringum Satúrnus. Þau kallaði hann [[Mímas (tungl)|Mímas]] og [[Enceladus (tungl)|Enceladus]]. Þar með var Herschel eina persónan á [[18. öldin|18. öld]] til að uppgötva ný tungl og sá fyrsti eftir Galíleó. Enn fremur var hann fyrsti maðurinn til að uppgötva árstíðaskipti á Mars, gufuhvolf á Venus og setti sólbletti í samhengi við veðurfar á jörðinni. == Annað markvert == * [[1788]] kvæntist William Herschel Mary Pitt, ekkju nágranna síns í Slough. * [[1816]] var Herschel sleginn til riddara fyrir störf sín og uppgötvanir. * [[1817]] var hann sæmdur riddarakrossi Guelph-reglunnar. * [[1820]] var Herschel kosinn forseti hins konunglega stjörnufræðifélags í Englandi. * Herschel var afkastamikið tónskáld og samdi m.a. 24 symfóníur, auk annarra konserta og kirkjutónlistar. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Wilhelm Herschel|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2010}} {{DEFAULTSORT:Herschel, William}} {{fde|1738|1822|Herschel, William}} [[Flokkur:Breskir stjarnfræðingar]] [[Flokkur:Þýskir stjarnfræðingar]] [[Flokkur:Ensk tónskáld]] [[Flokkur:Þýsk tónskáld]] jk6a4khoa4nph3eb0u5mq3tax17tkmq 0 87283 1972085 1958225 2026-07-15T04:25:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972085 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Coma_Berenices_IAU.svg|thumb|right|Bereníkuhaddur á stjörnukorti]] '''Bereníkuhaddur''' ([[latína]]: ''Coma Berenices'') er [[stjörnumerki]] á norðurhveli himins, dauf stjörnuþyrping milli [[Hjarðmaðurinn|Hjarðmannsins]] (''Böótes'') og [[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónsmerkisns]] (''Leo''). Bereníkuhaddur, sem þýðir „hár Bereníku“, er nefnd í höfuðið á [[Bereníke 2.|Bereníku 2.]] af [[Egyptaland]]i sem fórnaði guðunum hári sínu til að heimta eigimann sinn heilan úr stríði í [[Sýrland]]i. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/berenikuhaddur Stjörnufræðivefurinn: Bereníkuhaddur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260213215937/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/berenikuhaddur |date=2026-02-13 }} {{stjörnumerkin}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 4fg9kgeg5c5b6axh13ntbqhsk3qoy1g 0 101275 1972083 1954546 2026-07-15T00:57:16Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972083 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Apollo_program.svg|thumb|right|Merki Apollo-áætlunarinnar.]] '''Apollo-geimferðaáætlunin''' var þriðja mannað geimferðaáætlun [[NASA]] og er þekktust fyrir að hafa komið mönnuðum [[geimfar|geimförum]] á [[tunglið]]. Upphaf Apollo-áætlunarinnar var þann [[25. maí]] [[1961]] þegar [[John F. Kennedy]], þáverandi [[forseti Bandaríkjanna]], setti það markmið að senda mann til tunglsins og koma honum heilum að höldnu aftur til jarðar.<ref>[http://www.jfklibrary.org/Asset-Viewer/xzw1gaeeTES6khED14P1Iw.aspx Ræða John F. Kennedy] Sótt 14.9.2011. www.jfklibrary.org</ref><ref>[http://www.nasa.gov/mission_pages/apollo/index.html Apollo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180103174919/https://www.nasa.gov/mission_pages/apollo/index.html |date=2018-01-03 }} NASA. Sótt 14.9.2011</ref> == Neðanmálsgreinar == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/geimferdir/apollo-geimaaetlunin/ Stjörnufræðivefurinn: Apollo geimáætlunin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250506184541/https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/geimferdir/apollo-geimaaetlunin/ |date=2025-05-06 }} {{Apollo-áætlunin}} {{Bandarískar mannaðar geimferðaáætlanir}} {{Geimkönnunaráætlanir NASA}} {{stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Apollo-geimferðaáætlunin]] [[Flokkur:Verkefni NASA]] [[Flokkur:Geimferðaáætlanir]] 49w2x092z5n97n1gruj0jd6qk8qn5mc 14 102820 1972070 1391624 2026-07-14T20:18:30Z Berserkur 10188 1972070 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Association football clubs of Italy}} [[Flokkur:Íþróttir á Ítalíu]] [[Flokkur:Knattspyrnufélög eftir löndum]] a4g8nyxjbshh9crae3salvntoq8319c 0 104530 1972014 1496190 2026-07-14T14:30:43Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972014 wikitext text/x-wiki [[Mynd:M78, M43 et M42 (Orion).jpg|thumb|right|250px|Óríonþokan]] '''Óríonþokan''' eða '''Sverðþokan''' (einnig þekkt sem '''NGC 1976''') er [[geimþoka]]. == Tenglar == * [http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/messierskrain/messier-42/ Stjörnufræðivefurinn: Sverðþokan í Óríon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124031420/http://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/messierskrain/messier-42/ |date=2012-11-24 }} {{stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Stjörnuþokur]] 2klrypkrdpl4u0rxugxl8s0l1pq09ko 0 104537 1972112 1909748 2026-07-15T08:52:21Z MyraMidnight 41218 Tölvuspil 1972112 wikitext text/x-wiki {{engar heimildir}} [[Mynd:Nintendo 3DS and PS Vita.jpg|thumb|[[Playstation Vita]] og [[Nintendo 3DS]] eru áttundu kynslóðar handleikjatölvur]] '''Handleikjatölva''' (stundum kallað '''tölvuspil''') er [[leikjatölva]] sem ætluð er að ferðast með. Hún er lítið, létt tæki með [[skjár|skjá]], stýribúnaði, [[hátalari|hátölurum]] og umskiptanlegum eða endurhlaðanlegum [[rafhlaða|rafhlöðum]]. Handleikjatölvur eru ólíkar öðrum leikjatölvum þar sem stýribúnaðurinn, skjárinn og hátalararnir eru öll í einu tæki. Fyrsta handleikjatækið kom á markaðinn árið [[1976]] við útgáfu ''[[Mattel Auto Race|Auto Race]]'' frá [[Mattel]]. Seinna framleiddu nokkur önnur [[fyrirtæki]] — þar á meðal [[Coleco]] og [[Milton Bradley]] — sín eigin létt leikjatæki en þessum var ætlað að ferðast með eða nota á borði. Með þessum tækjum var hægt að spila eingöngu einn leik. Elsta handleikjatækið þar sem hægt var að skipta um [[hylki]] var [[Microvision]] frá Miltion Bradley sem kom út árið [[1979]]. Talið er að [[Nintendo]] hafi gert handleikatölvur vinsælar með útgáfu [[Game Boy]] árið [[1989]]. Frá og með [[2011]] er Nintendo enn einn stærsti framleiðandi handleikjatölva með [[Nintendo DS]] og [[Nintendo DSi|DSi]] línunum. Nýjasta handleikjatölvan frá fyrirtækinu heitir [[Nintendo 3DS]] sem gefur frá sér [[þrívídd]]armyndir en leikendur þurfa ekki að nota gleraugu til að sjá þær. Dæmi um tæki frá öðrum framleiðendum sem eru handleikatölvur eða hægt er að nota sem handleikjatölvu eru [[PSP]] og [[Playstation Vita]] frá [[Sony]] og [[iPod touch]] frá [[Apple]]. {{Commons|Handheld game consoles|Handleikjatölvum}} {{stubbur|tölvuleikur}} [[Flokkur:Handleikjatölvur]] 7nsgx003cvz43r6m8iwxgg5nhgff44s 0 105446 1972011 1971687 2026-07-14T13:14:51Z Akigka 183 /* Hald og sauðburður */ 1972011 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Pair of Icelandic Sheep.jpg|thumb|Íslenskt sauðfé]] [[Mynd:Oveja islandesa, Grábrók, Vesturland, Islandia, 2014-08-15, DD 098.JPG|thumb|Kind við Grábrók]] '''Íslenska sauðkindin''' er eina sauðfjárkynið sem ræktað er að staðaldri á [[Ísland]]i. Hún tilheyrir norður-evrópsku stuttrófufé og er fremur stór innan þess kynjahóps.<ref name="CABI">Valerie Porter, Lawrence Alderson, Stephen J.G. Hall og D. Phillip Sponenberg. ''Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding''. 6. útgáfa. CABI, 2016, bls. 826–827. ISBN 9781780647944.</ref> Landnámsmenn fluttu forfeður stofnsins til landsins seint á 9. öld og í byrjun þeirrar 10.<ref name="OSU">{{Vefheimild |url=http://www.ansi.okstate.edu/breeds/sheep/icelandic/index.htm |titill=Icelandic |vefsíða=Breeds of Livestock |útgefandi=Oklahoma State University Department of Animal Science |safnslóð=https://web.archive.org/web/20090223153121/http://www.ansi.okstate.edu/breeds/sheep/icelandic/index.htm |safndags=23. febrúar 2009 |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Kjötið er verðmætasta afurðin í nútíma sauðfjárrækt, en ullin er einnig nýtt. Sauðamjólk var áður mikilvæg fæða og ær voru mjólkaðar fram á 20. öld.<ref name="Tyne">Tim Tyne. ''The Sheep Book for Smallholders''. Good Life Press, 2009, bls. 26 og 32. ISBN 9781904871644.</ref> DAD-IS skráir íslenska sauðkind sem kyn sem ekki er í hættu.<ref name="DAD">{{Vefheimild |url=https://dadis-breed-datasheet-ws.firebaseapp.com/?country=ISL&specie=Sheep&breed=Icelandic%20Sheep&external=1&lang=en |titill=Breed data sheet: Icelandic Sheep / Iceland |útgefandi=Domestic Animal Diversity Information System, FAO |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> == Uppruni og stofnstærð == Stuttrófufé var útbreitt í norðvestanverðri Evrópu fyrr á öldum. Íslenski stofninn er skyldur færeysku fé og norsku spælsau-fé. Lítið varð um varanlega blöndun við innflutt kyn, meðal annars vegna þess að gripum og afkomendum þeirra var fargað í tengslum við sjúkdómavarnir.<ref name="NordGen">{{Vefheimild |url=https://www.nordgen.org/our-work/farm-animals/nordic-native-breeds/icelandic-sheep-breeds/ |titill=Icelandic sheep breeds |útgefandi=NordGen |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Því hefur stofninn varðveitt mörg einkenni þess fjár sem landnámsmenn komu með, þótt ekki sé rétt að lýsa honum sem erfðafræðilega óbreyttum í bókstaflegri merkingu.<ref name="NordGen"/> Fjöldi sauðfjár náði hámarki árið 1978, þegar um 891.000 kindur voru í landinu, eða um fjórar á hvern íbúa. Árið 2007 voru þær um 450.000.<ref name="Mbl2007">{{Vefheimild |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1130154/ |titill=Íslenska sauðkindin |vefsíða=Morgunblaðið |dags=17. febrúar 2007 |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Samkvæmt opinberri búfjártalningu voru kindurnar 432.023 árið 2018, 365.290 árið 2022, 354.986 árið 2023 og 345.440 árið 2024.<ref name="Hagstofa">{{Vefheimild |url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Atvinnuvegir/Atvinnuvegir__landbunadur__landbufe/LAN10102.px/ |titill=Búpeningur eftir landsvæðum frá 1980 |útgefandi=Hagstofa Íslands |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> == Útlit og erfðir == Íslenska sauðkindin er meðalstór, fremur lágfætt, breiðvaxin og fíngerð í beinum. Andlit, fætur og júgur eru ullarlaus. Fullorðnar ær vega að jafnaði um 68–73 kg og hrútar um 91–100 kg.<ref name="OSU"/> Feldurinn er tvöfaldur og veitir vörn gegn kulda, vindi og úrkomu.<ref name="CABI"/> Bæði kyn geta verið hyrnd eða kollótt. Flest hyrnt fé er tvíhyrnt, en fjórhyrndir gripir koma fyrir og sexhyrndur lambhrútur hefur verið skráður.<ref name="Sexhyrndur">{{Vefheimild |url=https://www.bbl.is/lif-og-starf/lif-og-starf/einstakur-sexhyrndur-lambhrutur |titill=Einstakur sexhyrndur lambhrútur |vefsíða=Bændablaðið |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Kollótta Kleifa-línan er sérstakur hluti stofnsins.<ref name="CABI"/> Heimildir frá 17. öld sýna að kollótt fé var þá þegar til í landinu.<ref>Þorvaldur Thoroddsen. ''Lýsing Íslands'', 3. bindi. Hið Íslenzka Bókmentafélag, 1919, bls. 415.</ref> Þótt kynið sé stuttrófukyn nefnist rófan yfirleitt ''dindill''. Sauðalitir skiptast í fjórar litategundir, sex litamynstur og tvíliti. Grunnlitirnir eru hvítur, gulur eða rauðgulur, svartur og mórauður. Meðal mynstra eru grátt, golsótt, botnótt og grábotnótt. Stefán Aðalsteinsson skráði 32 nafngreindar gerðir tvílitar.<ref name="Litir">{{Vefheimild |url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=4638 |titill=Hverjir eru íslensku sauðalitirnir og hversu margir eru þeir? |höfundur=Stefán Aðalsteinsson |vefsíða=Vísindavefurinn |dags=1. desember 2004 |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Meginhluti erfðabreytileikans tengist agouti-, brúna- og flekkjalitssætum erfðamengisins. Gripir erfa eina samsætu frá hvoru foreldri á hverju sæti.<ref name="Litaerfdir">{{Tímaritsgrein |höfundur=Emma Eyþórsdóttir, Teitur Sævarsson, Sigurborg Hanna Sigurðardóttir og Jón Hallsteinn Hallsson |grein=Litafjölbreytni og erfðir lita hjá íslensku sauðfé |titill=Náttúrufræðingurinn |ár=2023}}</ref> Ull lamba getur lýst með aldrinum.<ref name="Litaerfdir"/> == Frjósemi og forystufé == Frjósemi er mikil. Í rannsókn á 9.661 lambi voru 78,1% tvílembingar, 13,7% þrílembingar, 7,4% einlembingar og 0,8% fjórlembingar.<ref name="Voxtur">{{Tímaritsgrein |höfundur=Emma Eythórsdóttir, Jóhannes H. Eiríksson og Ólafur R. Dýrmundsson |grein=Factors affecting birth weight and pre-weaning growth rate of lambs from the Icelandic sheep breed |titill=Small Ruminant Research |árgangur=201 |ár=2021 |blaðsíðutal=106420}}</ref> Frjósemishlutfall hjarða er oft 175–220%.<ref name="CABI"/> Þokugenið, sem kennt er við ána Þoku frá Smyrlabjörgum, eykur fjölda egglosa og getur valdið stórum gotum.<ref name="Thoka">Jón V. Jónmundsson og Stefán Aðalsteinsson. „Single genes for fecundity in Icelandic sheep“. Í ''Genetics of Reproduction in Sheep''. Butterworths, 1985, bls. 159–168. {{doi|10.1016/B978-0-407-00302-6.50020}}.</ref> Árið 2002 bar ær á Hjarðarfelli fimm lifandi lömbum.<ref name="Fimm">{{Vefheimild |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/666825/ |titill=Ær bar fimm lömbum sem öll lifðu |vefsíða=Morgunblaðið |dags=11. maí 2002 |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Vorið 2026 fæddust sexlembingar á að minnsta kosti tveimur bæjum á Austurlandi.<ref name="Sex">{{Vefheimild |url=https://www.ruv.is/english/2026-06-05-two-farms-see-sextuplet-lambs-477226 |titill=Two farms see sextuplet lambs |vefsíða=RÚV |dags=5. júní 2026 |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Gimbrar geta borið um tólf mánaða aldur og hrútlömb geta orðið frjó um sjö mánaða.<ref name="OSU"/> ''Forystufé'' var lengi talið sérstakur undirstofn íslensku sauðkindarinnar en var skilgreint sem sjálfstætt kyn árið 2017.<ref name="Forysta">{{Vefheimild |url=https://english.agrogen.is/leader-sheep/ |titill=Leader Sheep |útgefandi=Erfðanefnd landbúnaðarins |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Forystukindur fara gjarnan fremstar í rekstri og hafa verið valdar fyrir árvekni og hæfni til að leiða hjörð í slæmu veðri eða torfærum. Hegðunin erfist sterkt, en nákvæmur erfðafræðilegur grunnur hennar er ekki þekktur.<ref name="Forystugrein">{{Tímaritsgrein |höfundur=Ólafur R. Dýrmundsson |grein=Leadersheep: the unique strain of Iceland sheep |titill=Animal Genetic Resources Information |árgangur=32 |ár=2002 |blaðsíðutal=45–48}}</ref> DAD-IS skráir forystufé sem kyn í hættu sem er viðhaldið með verndarrækt.<ref name="DADforysta">{{Vefheimild |url=https://dadis-breed-datasheet-ws.firebaseapp.com/?country=ISL&specie=Sheep&breed=Icelandic%20Leadersheep |titill=Breed data sheet: Icelandic Leadersheep / Iceland |útgefandi=Domestic Animal Diversity Information System, FAO |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> == Nafngiftir og orðsifjar == Orðin ''fé'', ''sauður'' og ''sauðfé'' eru gömul í málinu. ''Kind'' merkti áður ætt eða kyn og nútímamerkingin er talin stytting úr ''sauðkind'', það er sauðarkyn. Orðið ''sauður'' er samgermanskt þótt merking þess sé ekki alls staðar sú sama.<ref name="Ordsifjar">{{Vefheimild |url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=74712 |titill=Hver er upprunaleg merking orðsins „sauður“? |höfundur=Guðrún Kvaran |vefsíða=Vísindavefurinn |dags=28. mars 2018 |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Fullorðin kvenkind kallast ''ær'' og karlkind ''hrútur''. Afkvæmin eru ''lömb''. Karlkyns lamb er ''hrútlamb'' eða ''gimbill'' og kvenkyns lamb ''gimbur''. Geltur hrútur kallast ''geldingur'' fyrsta veturinn en síðar ''sauður''. Kindur á fyrsta vetri nefnast ''gemlingar'' eða ''gemsar''. Orðin ''rolla'' og ''sauðkind'' eru einnig notuð um kindur.<ref name="Malid">{{Vefheimild |url=https://malid.is/ |titill=Málið.is |útgefandi=Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Móðurlaus lömb sem fá mjólk úr pela eða sjálfvirkri lambafóstru eru oft kölluð ''heimalningar''. Einnig þekkjast myndirnar ''heimaalningar'' og ''heimalingar'' og heitin ''heimagangar'' og ''pelalömb''. Móðurlaust lamb sem elst upp án pelamjólkur getur kallast ''graslamb''.<ref name="Malid"/> == Sjúkdómar og sóttvarnir == Mismunandi sauðfjársjúkdómar bárust til landsins með aðskildum innflutningum. Riða er talin hafa borist með hrúti frá Bretlandi árið 1878. Skipulegar aðgerðir gegn henni hófust 1978 og fela enn í sér vöktun, niðurskurð og endurnýjun hjarða frá ósýktum svæðum.<ref name="MASTsjuk">{{Vefheimild |url=https://www.mast.is/is/baendur/saudfjarraekt/smitsjukdomar-i-saudfe-og-geitum |titill=Smitsjúkdómar í sauðfé og geitum |útgefandi=Matvælastofnun |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Árið 1933 voru tuttugu karakúlfjárkindur fluttar inn frá Þýskalandi. Með þeim bárust garnaveiki og mæðisjúkdómarnir votamæði og þurramæði.<ref name="Garnaveiki">{{Tímaritsgrein |höfundur=Vala Friðriksdóttir |grein=Paratuberculosis in Iceland: epidemiology and control measures, past and present |titill=Veterinary Microbiology |árgangur=77 |tölublað=3–4 |ár=2000 |blaðsíðutal=263–267}}</ref><ref name="MASTsjuk"/> Votamæði var útrýmt árið 1952 og þurramæði, eða mæði-visnu, árið 1965. Garnaveiki er enn til staðar og er meðal annars haldið niðri með bólusetningum.<ref name="Maedi">{{Vefheimild |url=https://keldur.is/is/rannsoknir-maedi-visnuveirunni |titill=Rannsóknir á mæði-visnuveirunni |útgefandi=Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum |skoðað=11. júlí 2026}}</ref><ref name="MASTsjuk"/> Aðrir sjúkdómar sem finnast í sauðfé á Íslandi eru meðal annars kýlapest, slefsýki í nýfæddum lömbum og orf eða sláturbóla.<ref name="MASTsjuk"/> Landinu er skipt í varnarhólf sem afmarkast af girðingum og náttúrulegum hindrunum. Flutningur yfir varnarlínur er almennt leyfisskyldur. Frá 2026 má flytja ákveðnar kindur sem fara sjálfar yfir línu aftur heim ef arfgerð þeirra og sjúkdómastaða hólfanna uppfylla skilyrði Matvælastofnunar.<ref name="Flutningar">{{Vefheimild |url=https://www.mast.is/is/baendur/saudfjarraekt/flutningar-sjukdomavarnir |titill=Flutningar og sjúkdómavarnir í sauðfé og geitum |útgefandi=Matvælastofnun |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Almennt bann gildir við innflutningi lifandi dýra, en stjórnvöld geta veitt undanþágur að uppfylltum skilyrðum.<ref name="Innflutningur">{{Vefheimild |url=https://www.mast.is/is/dyraeigendur/innflutningur-dyra/allmennt-um-innflutning |titill=Almennt um innflutning |útgefandi=Matvælastofnun |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Lifandi sauðfé hefur að jafnaði ekki verið flutt inn síðan um miðja 20. öld.<ref>{{Vefheimild |url=https://biologia.is/files/agrip_2015/V101.html |titill=Scrapie control in Iceland: past and present |höfundur=Stefanía Þorgeirsdóttir og Auður L. Arnþórsdóttir |útgefandi=Líffræðifélag Íslands |ár=2015 |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> == Hald og sauðburður == {{aðalgrein|Sauðfjárrækt á Íslandi}} Framleiðsluárið er árstíðabundið. Fengitími er yfirleitt í desember og sauðburður í maí. Ær og lömb ganga fyrst á túnum og úthaga við bæina en fara oft á sameiginleg afréttarlönd seint í júní. Þau eru sótt í september og lömbin þá vanin undan.<ref name="Voxtur"/> Smalamennska og réttir eru unnar sameiginlega. Í réttinni er féð flokkað eftir eyrnamörkum eða merkjum og hver hjörð fer aftur til síns bæjar. Auk bænda taka fjölskyldur, íbúar og gestir þátt í réttunum.<ref name="Rettir">{{Vefheimild |url=https://www.deutschlandfunk.de/schafe-auf-island-trend-und-tradition-100.html |titill=Schafe auf Island: Trend und Tradition |höfundur=Melanie Ballbach |vefsíða=Deutschlandfunk |dags=18. mars 2018 |tungumál=de |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Allt ásetningsfé er skráð og lömb eru merkt svo rekja megi þau til hjarðar og móður.<ref name="MASThald">{{Vefheimild |url=https://www.mast.is/is/baendur/saudfjarraekt |titill=Sauð- og geitfjárhald |útgefandi=Matvælastofnun |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Haustið 2024 synti eitt lamb um 200–300 metra í sjó áður en það komst í land. Atvikið sýnir getu þess grips en er ekki sérstakt kynjareinkenni.<ref>{{Vefheimild |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/10/27/lambid_synti_200_til_300_metra_i_sjonum/ |titill=Lambið synti 200 til 300 metra í sjónum |vefsíða=Morgunblaðið |dags=27. október 2024 |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Sauðburður krefst náins eftirlits. Nýbornar ær og lömb eru oft höfð í einstaklingsstíum meðan fylgst er með tengslamyndun. Skoða þarf júgur og spena, ganga úr skugga um að lömb komist á spena og tryggja að þau fái nægan brodd sem fyrst.<ref name="MASTburdur">{{Vefheimild |url=https://www.mast.is/is/baendur/saudfjarraekt/saudfjarhald |titill=Sauð- og geitfjárhald: hreinlæti á sauðburði |útgefandi=Matvælastofnun |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Ær hefur tvo aðalspena. Þegar hún ber fleiri lömbum en hún getur alið er hægt að venja lamb undir einlembu. Í rannsókninni á Hesturbúinu gengu 5,5% lambanna undir fósturmóður.<ref name="Voxtur"/> Leiðbeiningar bænda fjalla um aðferðir við undirvenjur og skráningu burðar, kyns, litar, burðarhjálpar og fósturmóður í Fjárvís.<ref name="RML">{{Vefheimild |url=https://www.rml.is/is/starfsemi/frettir/saudburdur-ad-hefjast |titill=Sauðburður að hefjast |útgefandi=Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins |skoðað=11. júlí 2026}}</ref><ref>{{Vefheimild |url=https://www.rml.is/static/files/saudfjarraekt/Fjarvis.pdf |titill=Fjárvís |útgefandi=Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins |snið=PDF |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Ef ekki tekst að finna fósturmóður fær heimalningur mjólkurduft eða umframmjólk frá á. Fyrstu hrút- og gimbrarlömb ársins eru stundum kölluð ''lambakóngur'' og ''lambadrottning''. Á stórum búum stendur vakt við sauðburð allan sólarhringinn.<ref name="Saudfjarsetur">{{Vefheimild |url=https://saudfjarsetur.is/vor-og-sumarverkin/ |titill=Vor- og sumarverkin |útgefandi=Sauðfjársetur á Ströndum |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Bændur veita burðarhjálp, fylgjast með því að ær hafni ekki lömbum og koma í veg fyrir að óbornar ær taki nýfædd lömb annarra áa.<ref name="RML"/> == Nytjar == === Kjöt === Meira en 80% tekna af íslenskri sauðfjárrækt koma af kjöti.<ref name="Mbl2007"/> Lömbum er yfirleitt slátrað í september eða október, fjögurra til fimm mánaða gömlum. Háskólaheimild um kynið gefur upp um 36–41 kg lífþunga á góðri beit við þann aldur.<ref name="OSU"/> Í rannsókn á Hesturbúinu var vöxtur frá fæðingu til hausts að meðaltali um 236 g á dag hjá tvílembingum og 264 g hjá einlembingum.<ref name="Voxtur"/> === Ull === Ullin skiptist í tog og þel. Togið er langt og gróft og hrindir frá sér vatni. Þelið er styttra og fínna og einangrar gegn kulda.<ref name="CABI"/> Togþræðir eru yfirleitt 28–40 míkrómetrar í þvermál og 150–200 mm langir. Þelþræðir eru um 19–22 míkrómetrar og 50–100 mm langir.<ref name="CABI"/> Nota má togið í slitsterkan vefnað og kambgarn en þelið í mýkri flíkur. Þegar efnin eru spunnin saman verður til léttspunnið [[lopi|lopaband]].<ref name="CABI"/> Í byrjun 20. aldar var íslensk hráull einkum flokkuð eftir sjónmati og snertingu. Um 1910 var svonefnd ''Lichtwaage'' reynd í Kolkuósi. Tækið mældi bæði kraftinn sem þurfti til að toga í sýni og hve mikið ljós komst gegnum það. Út frá mælingunum var fínleiki ullarinnar metinn. Ekki er vitað til þess að ljósvogin hafi verið notuð annars staðar.<ref name="Ljosvog">Hjalti Pálsson, Egill Bjarnason og Kári Gunnarsson. ''Byggðasaga Skagafjarðar''. 5. bindi, ''Rípurhreppur–Viðvíkurhreppur''. Sögufélag Skagfirðinga, Sauðárkróki 2010, bls. 359–364; Magnús Guðmundsson. ''Ull verður gull: Ullariðnaður Íslendinga á síðari hluta 19. aldar og á 20. öld''. Safn til iðnsögu Íslendinga, 2. bindi. Hið íslenska bókmenntafélag, Reykjavík 1988, bls. 161–162.</ref> Árið 1912 var henni skipt út fyrir föst ullarsýni sem flokkunin miðaðist við.<ref name="Ullarmat">Aðalsteinn Aðalsteinsson o.fl. ''Íslensk ull: Ræktun, meðferð, gæði''. Framleiðsluráð landbúnaðarins, Reykjavík 1992, bls. 1–5.</ref> Meginhluti ullarinnar fæst við haustrúning nokkrum vikum fyrir fengitíma. Rúningur í mars er aðallega hreinsun og kallast að taka ''snoð''. Ull af fé sem aðeins er rúið einu sinni eftir veturinn nefnist ''vetrarull''.<ref name="Voxtur"/> Ull er tregbrennanleg og sjálfslökkvandi. Hún kolast við bruna en bráðnar hvorki né drýpur.<ref>{{Vefheimild |url=https://www.woolmark.com/globalassets/_06-new-woolmark/_industry/research/factsheets/gd2405-wool-is-fire-resistant.pdf |titill=Wool is resistant to fire |útgefandi=The Woolmark Company |snið=PDF |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> === Mjólk === Sauðamjólk var um aldir ein helsta mjólkurafurð íslenskra heimila. Reglulegar fráfærur drógust hratt saman á fyrri hluta 20. aldar og sauðamjólkun var að mestu hætt um 1940.<ref name="Tyne"/><ref name="Mjolkurtilraun">{{Vefheimild |url=https://isbona.com/images/pdf/newsletterarticles/sheepmilking.pdf |titill=Experiments on Sheep Milking in Iceland |höfundur=Emma Eyþórsdóttir |snið=PDF |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> Í lýsingum á eldri búskaparháttum voru lömb aðskilin frá ánum að næturlagi frá um tveggja vikna aldri og ærnar mjólkaðar í nokkrar vikur. Flestar gáfu um einn lítra á dag en bestu mjólkurær allt að þrjá lítra.<ref name="Mjolk">{{Vefheimild |url=https://www.icelandicsheep.com/resources/articles/milking-icelandic-sheep/ |titill=Milking Icelandic Sheep |höfundur=Susan Briggs |vefsíða=Elkhorn Icelandic Sheep |tungumál=en |skoðað=11. júlí 2026}}</ref><ref name="Tyne"/> Mjólkin var drukkin eða notuð í smjör, ost og skyr. Umframbroddur var nýttur í [[ábrystir]].<ref>{{Vefheimild |url=https://alberteldar.is/2021/05/03/abrystir-abrestir/ |titill=Ábrystir, ábrestir |höfundur=Albert Eiríksson |dags=3. maí 2021 |skoðað=11. júlí 2026}}</ref> == Umhverfisáhrif == Við landnám er talið að birkiskógur og kjarr hafi þakið 25–40% landsins. Núverandi skógar og kjarr þekja saman nærri 2%.<ref name="Skogar">Þröstur Eysteinsson. ''Forestry in a Treeless Land''. 5. útgáfa. Skógræktin, Egilsstöðum 2017.</ref> Skógarhögg, eldiviðarnotkun, beit, loftslag og eldvirkni áttu öll þátt í breytingunni. Beit sauðfjár og hrossa getur hægt á endurheimt gróðurs og aukið rof á viðkvæmu landi. Áhrifin fara eftir beitarálagi, gróðurfari og staðbundnum náttúruöflum; sauðfé er því ekki eina orsök jarðvegseyðingar.<ref name="Rof">{{Tímaritsgrein |höfundur=Ólafur Arnalds og Blair Barkarson |grein=Soil erosion and land use policy in Iceland in relation to sheep grazing and government subsidies |titill=Environmental Science & Policy |árgangur=6 |tölublað=2 |ár=2003 |blaðsíðutal=105–113}}</ref> Jarðvegseyðing hefur jafnframt breytt magni og dreifingu lífræns kolefnis í íslenskum jarðvegi.<ref>{{Tímaritsgrein |höfundur=Ólafur Arnalds, Hlynur Óskarsson, Steve Archer og Larry Wilding |grein=Organic carbon in Icelandic Andosols: geographical variation and impact of erosion |titill=Catena |árgangur=56 |tölublað=1–3 |ár=2004 |blaðsíðutal=225–238}}</ref> == Heimildir == {{reflist}} == Frekari lestur == * Stefán Aðalsteinsson. „Colour inheritance in Icelandic sheep and relation between colour, fertility and fertilization“. ''Journal of Agricultural Research, Iceland'' 2 (1), 1970, bls. 3–135. * Stefán Aðalsteinsson. „Depressed fertility in Icelandic sheep caused by a single colour gene“. ''Annales de génétique et de sélection animale'' 7 (4), 1975. {{doi|10.1186/1297-9686-7-4-445}}. * Stefán Aðalsteinsson. „Albinism in Icelandic sheep“. ''The Journal of Heredity'' 68 (6), 1977, bls. 347–349. {{doi|10.1093/oxfordjournals.jhered.a108857}}. * Stefán Aðalsteinsson. „Inheritance of colours, fur characteristics and skin quality traits in North European sheep breeds: a review“. ''Livestock Production Science'' 10, 1983, bls. 555–567. [[Flokkur:Sauðfé]] [[Flokkur:Ísland]] r53mv5vt0o9x76wjlbaozk3jddy8n2f 0 106623 1972124 1955842 2026-07-15T10:50:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972124 wikitext text/x-wiki [[Mynd:NGC 5128.jpg|thumb|right|250px|Centaurus A]] '''Centaurus A''' eða '''NGC 5128''' er [[stjörnuþoka]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/ngc-skrain/centaurus-a Stjörnufræðivefurinn: Centaurus A] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250803182744/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/djupfyrirbaeri/ngc-skrain/centaurus-a |date=2025-08-03 }} {{stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Stjörnuþokur]] k83hrf4g7ueps09hw1fx1weotqzdv9e 0 114034 1972036 1775867 2026-07-14T17:40:00Z Berserkur 10188 1972036 wikitext text/x-wiki '''Simon Marius''' ([[20. janúar]] [[1573]] – [[26. desember]] [[1624]]) var [[Þýskaland|þýskur]] [[stjörnufræði]]ngur. Hann fæddist í [[Gunzenhausen]] nálægt [[Nürnberg]] en varði meiri hluta ævi sinnar í [[Ansbach]]. Marius gaf út verkið ''Mundus Iovialis'' árið [[1614]] þar sem hann lýsti [[reikistjarna|reikistjörnunni]] [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]] og [[tungl Júpíters|tunglum hans]]. Þar hélt hann því fram að hann hefði uppgötvað fjögur stærstu tungl reikistjörnunnar nokkrum dögum á undan [[Galíleó Galílei]]. Í deilum stjörnufræðinganna um fundinn sýndi Galíleó þó fram á að Marius gat aðeins bent á eina athugun sem átti sér stað jafn snemma og athuganir Galíleó og sú passaði við teikningu Galíleó af afstöðu tunglanna frá þeim sama degi sem Galíleó hafði birt [[1610]]. Talið er mögulegt að Marius hafi uppgötvað tunglin á eigin spýtur en þó einhverjum dögum á eftir Galíleó. Tunglin fjögur urðu þekkt sem [[Galíleótunglin]] en nöfn þeirra sem á endanum náðu mestri útbreiðslu eru frá Marius komin. Hann lagði til nöfnin [[Íó (tungl)|Íó]], [[Evrópa (tungl)|Evrópa]], [[Ganýmedes (tungl)|Ganýmedes]] og [[Kallistó (tungl)|Kallistó]] í höfuðið á elskendum [[Seifur|Seifs]] sem var [[Grísk goðafræði|grísk]] fyrirmynd [[Rómversk goðafræði|rómverska]] guðsins [[Júpíter (guð)|Júpíters]]. == Tenglar == * [http://www.simon-marius.net/index.php?lang=en&menu=1 Marius-Portal (engl.)] {{stubbur|stjörnufræði}} {{DEFAULTSORT:Marius, Simon }} [[Flokkur:Þýskir stjarnfræðingar]] {{fd|1573|1624}} k61cl720yjj9r43iwa6x3qy3yuosj08 0 139346 1972078 1928837 2026-07-14T22:01:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972078 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Aleksandr Kerenskíj | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Алекса́ндр Ке́ренский}} | mynd = Karenskiy AF 1917.jpg | myndatexti1 = Kerenskíj árið 1917. | titill= Forsætisráðherra rússnesku bráðabirgðastjórnarinnar | stjórnartíð_start = [[21. júlí]] [[1917]] | stjórnartíð_end = [[7. nóvember]] [[1917]] | forveri = [[Georgíj Lvov]] | eftirmaður = [[Vladímír Lenín]] {{small|(sem formaður [[þjóðfulltrúaráð]]s)}} | fæddur = [[4. maí]] [[1881]] | fæðingarstaður = [[Símbírsk]], [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæminu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1970|6|11|1881|5|4}} | dánarstaður = [[New York (borg)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | stjórnmálaflokkur = Trúdóvikar | starf = Lögfræðingur, stjórnmálamaður | maki = Olga Lvovna Baranvskaja (g. 1904, sk. 1939)<br>Lydia „Neil“ Tritton (g. 1939) | börn = Oleg, Gleb | háskóli = [[Ríkisháskólinn í Sankti Pétursborg]] |undirskrift = Kerensky autograph.svg }} '''Aleksandr Fjodorovítsj Kerenskíj''' ([[rússneska]]: Алекса́ндр Фёдорович Ке́ренский; 4. maí 1881<ref>[http://www.firstworldwar.com/bio/kerenski.htm Alexander Kerenski], First World War, sótt 23. júlí 2017</ref> – 11. júní 1970) var [[Rússland|rússneskur]] [[lögfræðingur]] sem gegndi lykilhlutverki í [[Rússneska byltingin|rússnesku byltingunni]] árið 1917. Eftir febrúarbyltinguna árið 1917 sem neyddi [[Nikulás 2.]] til að segja af sér myndaði hann rússneska bráðabirgðastjórn, fyrst sem dómsmálaráðherra, svo hermálaráðherra og loks forsætisráðherra. Kerenskíj var meðlimur í hófsamari væng Trúdóvikahópsins, sósíalískum byltingarflokk, og einnig varaformaður Pétursborgarsovétsins. Þann 7. nóvember var ríkisstjórn hans steypt af stóli af [[Bolsévikar|Bolsévikum]] undir stjórn [[Vladímír Lenín|Vladímírs Lenín]] í [[Októberbyltingin|októberbyltingunni]]. Kerenskíj eyddi því sem eftir var ævinnar í útlegð í París og New York og vann lengi hjá [[Hoover-stofnunin|Hoover-stofnuninni]]. ==Æviágrip== Aleksandr Kerenskíj fæddist í [[Símbírsk]] við [[Volga|Volgu]] þann 1. maí 1881. Faðir hans, Fjodor Kerenskíj, var kennari sem kenndi m. a. [[Vladímír Lenín|Vladímír Úljanov (Lenín)]]. Kerenskíj- og Úljanovfjölskyldurnar voru kunnugar og vinveittar hver annarri. Árið 1899 gekk Kerenskíj í háskóla í [[Sankti Pétursborg]] og nam sagnfræði, heimspeki og síðan lögfræði. Hann fékk lögfræðigráðu árið 1904 og kvæntist Olgu Lvovnu Baranvskaju, dóttur rússnesks hershöfðingja, sama ár.<ref>[http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2001/janfeb/features/kerensky.html A Doomed Democracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311025735/http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2001/janfeb/features/kerensky.html |date=2007-03-11 }} Bernard Butcher, Stanford Magazine, janúar/febrúar 2001.</ref> Eftir [[Rússneska byltingin 1905|byltinguna árið 1905]] vann Kerenskíj sem ráðgjafi fórnarlamba ofbeldisins í byltingarátökunum. Hann fékk brátt orð á sig fyrir að vinna oft sem verjandi ýmissa grunaðra byltingarsinna.<ref>Political Figures of Russia, 1917, Biographical Dictionary, Large Russian Encyclopedia, 1993, p. 143.</ref> Árið 1912 náði Kerenskíj kjöri á rússneska þingið sem þingmaður Trúdóvika, hófsams verkamannaflokks sem kenndi sig ekki við [[Marxismi|marxisma]] en var þó bendlaður við sósíalíska byltingarflokka. Flokkurinn var hluti af [[Frímúrarar|Frímúrarareglu]] sem beitti sér fyrir sameiningu lýðveldissinna sem vildu afnema keisaraembættið og vinna að lýðræðislegri endurnýjun Rússlands.<ref>{{cite web | url=http://russiapedia.rt.com/prominent-russians/politics-and-society/aleksandr-kerensky/ | title=Prominent Russians: Aleksandr Kerensky | publisher=RT|location=Russia | accessdate=23. apríl 2014}}</ref> Þann 28. maí 1914, eftir inngöngu Rússlands í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]], sendi Kerenskíj beiðni til öldungadeildarinnar um að koma lista af ráðleggingum sem fara þyrfti eftir til þess að vinna stríðið til keisarans. Þar á meðal ráðlagði Kerenskíj keisaranum að breyta innanríkisstefnu sinni, frelsa pólitíska fanga, gefa Finnlandi stjórnarskrá á ný, gefa Póllandi aukið sjálfstæði, gefa minnihlutahópum menningarlegt sjálfstæði, hætta mismunun á grundvelli trúarbragða og hætta að áreita lögleg stéttarfélög.<ref>{{cite web |url=http://e-libra.ru/read/351855-aleksandr-Kerenskíj-demokrat-vo-glave-rossii.html |title=Alexander Kerensky. The Democrat in charge of Russia |access-date=2017-07-23 |archive-date=2017-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170305010525/http://e-libra.ru/read/351855-aleksandr-Kerensk%C3%ADj-demokrat-vo-glave-rossii.html |url-status=dead }}</ref> ===Febrúarbyltingin=== [[File:Kerensky24971v.jpg|thumb|left|Kerenskíj (til vinstri) flytur ræðu fyrir rússneska hermenn á austurvígstöðvunum árið 1917.]] Kerenskíj var einn helsti leiðtogi [[Febrúarbyltingin|febrúarbyltingar]] ársins 1917. Þegar [[Nikulás 2.]] sagði af sér varð Kerenskíj dómsmálaráðherra nýju bráðabirgðastjórnarinnar. Ríkisstjórnin var stokkuð upp þegar kom í ljós að hún ætlaði sér að halda stríðsrekstrinum áfram og Kerenskíj varð þar með stríðsmálaráðherra. Hann heimsótti austurvígstöðvarnar og flutti ræður til að stappa stálinu í hermennina. Þóttu ræðurnar tilkomumiklar en ekki svo mjög að þær hefðu nein varanleg áhrif. Þann 17. júní hleypti Kerenskíj af stað „Kerenskíj-áhlaupinu“ gegn suðurher [[Miðveldin|Miðveldanna]]. Í fyrstu tókst áhlaupið vel upp en brátt var það stöðvað og rekið til baka af gagnárás Þjóðverja og Austurríkismanna. Mannfallið var hátt í Rússahernum og há tíðni liðhlaups, skemmdarverka og uppreisna sýndu greinilega að herinn vildi ekki lengur gera árás. Herinn gagnrýndi Kerenskíj harðlega fyrir [[Frjálslyndisstefna|frjálslynd]] stefnumál sín, þ. á m. að gefa byltingarsinnuðum „hermannanefndum“ stjórn yfir hernum frekar en liðsforingjum og að afnema dauðarefsingar. Þann 2. júli 1917 var ríkisstjórnin stokkuð upp á ný. Eftir að Kerenskíj tókst að bæla tímabundið niður uppgang [[Bolsévikar|Bolsévikanna]] með því að saka Lenín um að vera á málum hjá Þjóðverjum varð Kerenskíj forsætisráðherra. Eftir misheppnað valdarán íhaldsafla í ágúst varð hann einnig yfirmaður hersins. Þann 15. september lýsti Kerenskíj yfir stofnun lýðveldis í Rússlandi. Helsta áskorun Kerenskíj var sú að Rússar voru dauðþreyttir eftir að hafa barist í fyrri heimsstyrjöldinni í þrjú ár. Stríðið var afar óvinsælt meðal lágstéttanna og sérstaklega meðal hermanna. Allir höfðu staðið í þeirri trú að samið yrði um vopnahlé þegar bráðabirgðastjórnin tæki við og töldu sig nú svikna. Á sama tíma lofuðu Vladímír Lenín og Bolsévikaflokkurinn „frið, landi og brauði“ undir stjórn [[Kommúnismi|kommúnista]]. Herinn var í upplausn vegna skorts á aga og liðhlaupar flykktust úr honum í milljónatali. Kerenskíj bætti ekki úr skák með því að einangra hægrisinnaða íhaldsmenn og sýna Bolsévikum nokkra linkind til að halda stuðningi vinstrimanna. Þegar hann handtók [[Lavr Kornílov]] í kjölfar valdaránstilraunar hans stóð Kerenskíj án bandamanna gegn Bolsévikum til hægri. ===Októberbyltingin=== [[File:Kerensky.jpg|right|thumb|Kerenskíj í skrifstofu sinni.]] Kerenskíj hafði úthlutað vopnum til verkamanna í Pétursborg eftir valdaránstilraun Kornilov. Í nóvember voru þessir verkamenn flestir gengnir til liðs við Bolsévika. Dagana 6.–7. nóvember (25.–26. október á gregorísku tímatali) hleyptu Bolsévikar af stað [[Októberbyltingin|nýrri byltingu]]. Í borginni studdi nánast enginn ríkisstjórn Kerenskíj. Aðeins ein herdeild, fyrsta kvennaherdeild Pétursborgar, barðist með ríkisstjórninni gegn Bolsévikum en var fljótt sigruð af mun stærri herafla byltingarmanna.<ref>[http://russiasgreatwar.org/media/military/women_soldiers.shtml Women Soldiers in Russia's Great War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170727183733/http://russiasgreatwar.org/media/military/women_soldiers.shtml |date=2017-07-27 }}, Great War, 23. júlí 2017</ref> Það tók Bolsévika innan við 20 klukkustundir að ná tökum á ríkisstjórninni. Kerenskíj komst undan og flúði til [[Pskov]], þar sem hann safnaði liði og reyndi að leiða gagnárás til að endurheimta Pétursborg. Liðssveit hans tókst að hertaka [[Tsarskoje Selo]] en var sigruð næsta dag við [[Púlkovo]]. Kerenskíj tókst með naumindum að flýja og faldi sig næstu vikurnar áður en hann flúði land og kom loks til Frakklands. Í [[Rússneska borgarastyrjöldin|rússnesku borgarastyrjöldinni]] studdi hann hvoruga fylkinguna því hann var andsnúinn bæði Bolsévikum og [[Hvíti herinn|hvítliðum]].<ref name=alþýðublaðið>{{Tímarit.is|717|Kerenskij og Bandamenn|útgáfudagsetning=27. desember 1919|blað=[[Alþýðublaðið]]|blaðsíða=1}}</ref> ===Útlegð=== Kerenskíj settist að í París og heimsótti Bandaríkin stöku sinnum til að safna fjárheitum fyrir málstað sinn. Árið 1939 skildi Kerenskíj við konu sína og kvæntist ástralskri blaðakonu að nafni Lydiu „Neil“ Tritton.<ref>{{Cite web |url=http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A160496b.htm |title=Tritton, Lydia Ellen (1899–1946) Biographical Entry – Australian Dictionary of Biography Online |access-date=2017-07-23 |archive-date=2011-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525112912/http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A160496b.htm |url-status=dead }}</ref> Parið flutti til Bandaríkjanna þegar Þjóðverjar réðust inn í Frakkland árið 1940. Eftir að Þjóðverjar gerðu [[Innrásin í Sovétríkin|innrás]] í [[Sovétríkin]] árið 1941 bauð Kerenskíj [[Jósef Stalín]] stuðning sinn, en lýsti þó yfir efasemdum um að Sovétmenn gætu unnið bug á innrásarliðinu.<ref>[https://books.google.com/books?id=gEwEAAAAMBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Soviet's Chances]. Aleksandr Kerenskíj. ''[[Life]]'', 14. júlí 1941, bls. 76.</ref> Eftir dauða konu hans árið 1946 flutti Kerenskíj varanlega til Bandaríkjanna þar sem hann vann hjá [[Hoover-stofnunin]]ni og [[Stanford-háskóli|Stanford-háskóla]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Hann lést á heimili sínu í [[New York-borg|New York]] árið 1970 og var þá einn síðasti eftirlifandi þátttakandi í rússnesku byltingunni árið 1917. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Alexander Kerensky | mánuðurskoðað = 20. júní | árskoðað = 2017}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forsætisráðherra bráðabirgðastjórnar Rússlands | frá = [[21. júlí]] [[1917]]| til = [[7. nóvember]] [[1917]]| fyrir = [[Georgíj Lvov]] | eftir = [[Vladímír Lenín]]<br>{{small|(sem formaður [[þjóðfulltrúaráð]]s)}} | }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Kerenskíj, Aleksandr}} {{fde|1881|1970|Kerenskíj, Aleksandr}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Rússlands]] [[Flokkur:Rússneskir byltingarmenn]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Varnarmálaráðherrar Rússlands]] h4i0wc3gjn7a6umymqwt72auosejioh 0 140946 1972113 1968922 2026-07-15T09:46:37Z TKSnaevarr 53243 1972113 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Wojciech Jaruzelski | mynd = Gen. Wojciech Jaruzelski 13 grudnia 1981.JPG | myndatexti1 = Jaruzelski árið 1981. | titill= Forseti Póllands | stjórnartíð_start = 19. júlí 1989 | stjórnartíð_end = 22. desember 1990 | forsætisráðherra = {{plainlist| * [[Mieczysław Rakowski]] * [[Czesław Kiszczak]] * [[Tadeusz Mazowiecki]] }} | forveri = ''Embætti endurstofnað'' | eftirmaður = [[Lech Wałęsa]] | titill2= Forseti ríkisráðs Póllands | stjórnartíð_start2 =6. nóvember 1985 | stjórnartíð_end2 = 19. júlí 1989 | forsætisráðherra2 ={{plainlist| * [[Zbigniew Messner]] * [[Mieczysław Rakowski]] }} | forveri2 = [[Henryk Jabłoński]] | eftirmaður2 = ''Embætti lagt niður'' | titill3= Forsætisráðherra Póllands | stjórnartíð_start3 =11. febrúar 1981 | stjórnartíð_end3 =6. nóvember 1985 | forveri3 = [[Józef Pińkowski]] | eftirmaður3 =[[Zbigniew Messner]] | titill4= Aðalritari Sameinaða pólska verkalýðsflokksins | stjórnartíð_start4 =18. október 1981 | stjórnartíð_end4 =29. júlí 1989 | forveri4 = [[Stanisław Kania]] | eftirmaður4 =[[Mieczysław Rakowski]] | fæddur ={{fæðingardagur|1923|7|6}} | fæðingarstaður = [[Kurów]], [[Pólland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2014|5|25|1923|7|6}} | dánarstaður = [[Varsjá]], [[Pólland]]i | þjóðerni = [[Pólland|Pólskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Sameinaði pólski verkalýðsflokkurinn]] (1948–1990) | maki = {{gifting|Barbara Jaruzelska |1961}} | börn = 1 |undirskrift = Wojciech Jaruzelski Signature.svg }} '''Wojciech Jaruzelski''' ([[6. júlí]] [[1923]] − [[25. maí]] [[2014]]) var [[Pólland|pólskur]] herforingi og stjórnmálamaður. Hann var aðalritari [[Sameinaði pólski verkamannaflokkurinn|sameinaða pólska verkamannaflokksins]] frá 1981 til 1989 og sem slíkur síðasti leiðtogi [[Alþýðulýðveldið Pólland|Alþýðulýðveldisins Póllands]]. Hann var einnig [[forsætisráðherra Póllands]] frá 1981 til 1985 og þjóðhöfðingi landsins frá 1985 til 1990 (með titilinn formaður ríkisráðsins frá 1985 til 1989 og forseti frá 1989 til 1990). Hann var líka síðasti yfirhershöfðingi [[pólski alþýðuherinn|pólska alþýðuhersins]]. Hann sagði af sér í kjölfar [[pólska hringborðssamþykktin|pólsku hringborðssamþykktarinnar]] 1989 sem leiddi til lýðræðislegra kosninga í landinu. Jaruzelski var árið 2001 ákærður fyrir að hafa fyrirskipað árás á verkamenn í skipasmíðastöðvum árið 1971 þar sem rúmlega 40 verkamenn voru drepnir. Réttarhöldin drógust hins vegar á langinn vegna lagaflækja og versnandi heilsu Jaruzelski. Fleiri kærur gegn honum voru lagðar fram árið 2006 en réttarhöld skiluðu engri niðurstöðu.<ref>{{Vefheimild|titill=Jaruzelski látinn|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/jaruzelski-latinn|útgefandi=[[RÚV]]|dags=25. maí 2014|skoðað=15. júlí 2026}}</ref> Jaruzelski lést 25. maí árið 2014.<ref>{{Vefheimild|titill=Wojciech Jaruzelski látinn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2014/05/25/wojciech_jaruzelski_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=25. maí 2014|skoðað=15. júlí 2026}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Þjóðhöfðingjar Póllands}} {{Forsætisráðherrar Póllands}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Jaruzelski, Wojciech}} [[Flokkur:Forsetar Póllands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Póllands]] [[Flokkur:Kommúnistaleiðtogar]] [[Flokkur:Pólskir kommúnistar]] {{fd|1923|2014}} kspe1ypsfgzppjxvywo0dd8n7kdmv1p 0 142957 1972080 1959691 2026-07-14T23:26:35Z TKSnaevarr 53243 1972080 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = George Smith Patton | búseta = | mynd = Pattonphoto.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = George Patton sem lautinant-hershöfðingi. | fæðingardagur = [[11. nóvember]] [[1885]] | fæðingarstaður = [[San Gabriel]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1945|12|21|1885|11|11}} | dauðastaður = [[Heidelberg]], [[Þýskaland]]i | þekkt_fyrir = | starf = Hermaður | trú = | maki = Beatrice Banning Ayer (g. 1910) | börn = Beatrice Smith, Ruth Ellen og George Patton IV | foreldrar = George Smith Patton eldri & Ruth Wilson | undirskrift = George S Patton Signature.svg }} '''George Smith Patton yngri''' (11. nóvember 1885 – 21. desember 1945) var [[Bandaríkin|bandarískur]] hershöfðingi sem stýrði sjöundu herdeild [[Bandaríkjaher|Bandaríkjahers]] á Miðjarðarhafs- og Evrópuvígstöðvunum í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Hann er þó þekktastur fyrir að stýra þriðju herdeild Bandaríkjahersins í Frakklandi og Þýskalandi eftir [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] í júní árið 1944. ==Æviágrip== Patton fæddist árið 1885 og var af hermannaættum. Ættingjar hans höfðu verið hermenn bæði í her Bandaríkjanna og her [[Suðurríkjasambandið|Suðurríkjasambandsins]] í [[Þrælastríðið|Þrælastríðinu]]. Patton gekk í herskóla Virginíu og útskrifaðist frá bandaríska herháskólanum [[West Point]] árið 1909.<ref>{{Tímarit.is|5613404|Patton hershöfðingi|blað=[[Ný vikutíðindi]]|útgáfudagsetning=14. janúar 1972|blaðsíða=6–7; 5}}</ref> Hann æfði [[skylmingar]] og hannaði eigin sverðtegund sem var kölluð „Patton-sverðið“ eftir honum. Patton keppti á [[Sumarólympíuleikarnir 1912|sumarólympíuleikunum árið 1912]], meðal annars vegna skylmingahæfni sinnar. Hann komst fyrst í hernaðarátök árið 1916 þegar hann tók þátt í misheppnuðum leiðangri til Mexíkó til að handsama [[Pancho Villa]]. Hann gekk síðan til liðs við hina nýstofnuðu bandarísku skriðdrekadeild og barðist með henni í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]]. Patton særðist í Frakklandi seint í stríðinu. Á millistríðsárunum lék hann lykilhlutverk í þróun brynvarðra herfarartækja og gegndi ýmsum hernaðarembættum víðs vegar um Bandaríkin. Hann kleif upp metorðastigann og var orðinn foringi annarrar bryndeildar Bandaríkjahersins þegar Bandaríkin gengu inn í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldina]]. Patton fór fyrir innrás bandarískra hermanna í [[Casablanca]] í Torch-aðgerðinni árið 1942. Þar sannaði hann sig sem herforingi með því að stappa stálinu í bandaríska hermenn sem höfðu glatað baráttuandanum. Patton stýrði sjöundu herdeild Bandaríkjahersins í innrás bandamanna í [[Sikiley]], en þar var hann fyrsti herforingi bandamanna sem náði til [[Messina|Messinu]]. Patton vakti hneyksli almennings eftir að hann gaf tveimur hermönnum í [[sprengilost]]i kinnhest og var tímabundið leystur frá störfum. Patton sneri aftur á vígvöllinn sem foringi þriðju herdeildarinnar í júní árið 1944 eftir [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] og stýrði áhlaupi bandarískra bryndeilda frá París til bakka Rínarfljótsins. Hann veitti síðan bandarískum hermönnum liðsauka við Bastogne í [[Ardennasóknin|Ardennasókninni]] og hafði ráðist með her sinn inn í [[Þriðja ríkið|Þýskaland]] undir lok stríðsins.<ref>{{Tímarit.is|1254705|Nýjar sögur um Patton hershöfðingja|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=16. mars 1945|blaðsíða=7–8}}</ref> Eftir stríðið varð Patton herstjóri [[Bæjaraland|Bæjaralands]] á meðan á hernámi bandamanna stóð en var leystur frá störfum fyrir að gera lítið úr tilraunum til þess að uppræta nasisma í Þýskalandi. Hann stýrði fimmtándu herdeild Bandaríkjahers í rúman mánuð. Patton lést í Þýskalandi þann 21. desember 1945 vegna meiðsla sem hann hlaut í bílslysi tólf dögum fyrr. Litríkur persónuleiki Pattons og afrek hans sem herforingi gerðu hann frægan og dáðan en hann varð jafnframt umdeildur vegna harkalegrar orðræðu sinnar. Hann varð vinsæll vegna lífsspeki sinnar, sem fólst í því að veita forystu frá fremstu víglínu, og með því að blása hermönnum eldmóð í brjóst með klúrum ræðum. Leiðtogar bandamanna voru ekki á sama máli um hæfni Pattons og ágæti hans en andstæðingar hans meðal Þjóðverja báru mikla virðingu fyrir honum. Árið 1970 kom út vinsæl [[Patton (kvikmynd)|kvikmynd um Patton]] sem vann til [[Óskarsverðlaun|Óskarsverðlauna]] sem besta myndin það ár og festi Patton í sessi sem nokkurs konar alþýðuhetju í Bandaríkjunum. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = George S. Patton | mánuðurskoðað = 29. mars | árskoðað = 2018}} ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1885|1945}} {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Patton, George S.}} [[Flokkur:Bandarískir herforingjar]] [[Flokkur:Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Dauðsföll í umferðarslysum]] sk8994ppeq7dxm7kqesn5xjg4geuu0n 1972122 1972080 2026-07-15T10:25:41Z TKSnaevarr 53243 /* Æviágrip */ 1972122 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = George Smith Patton | búseta = | mynd = Pattonphoto.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = George Patton sem lautinant-hershöfðingi. | fæðingardagur = [[11. nóvember]] [[1885]] | fæðingarstaður = [[San Gabriel]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1945|12|21|1885|11|11}} | dauðastaður = [[Heidelberg]], [[Þýskaland]]i | þekkt_fyrir = | starf = Hermaður | trú = | maki = Beatrice Banning Ayer (g. 1910) | börn = Beatrice Smith, Ruth Ellen og George Patton IV | foreldrar = George Smith Patton eldri & Ruth Wilson | undirskrift = George S Patton Signature.svg }} '''George Smith Patton yngri''' (11. nóvember 1885 – 21. desember 1945) var [[Bandaríkin|bandarískur]] hershöfðingi sem stýrði sjöundu herdeild [[Bandaríkjaher|Bandaríkjahers]] á Miðjarðarhafs- og Evrópuvígstöðvunum í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Hann er þó þekktastur fyrir að stýra þriðju herdeild Bandaríkjahersins í Frakklandi og Þýskalandi eftir [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] í júní árið 1944. ==Æviágrip== Patton fæddist árið 1885 og var af hermannaættum. Ættingjar hans höfðu verið hermenn bæði í her Bandaríkjanna og her [[Suðurríkjasambandið|Suðurríkjasambandsins]] í [[Þrælastríðið|þrælastríðinu]]. Patton gekk í herskóla Virginíu og útskrifaðist frá bandaríska herháskólanum [[West Point]] árið 1909.<ref>{{Tímarit.is|5613404|Patton hershöfðingi|blað=[[Ný vikutíðindi]]|útgáfudagsetning=14. janúar 1972|blaðsíða=6–7; 5}}</ref> Hann æfði [[skylmingar]] og hannaði eigin sverðtegund sem var kölluð „Patton-sverðið“ eftir honum. Patton keppti á [[Sumarólympíuleikarnir 1912|sumarólympíuleikunum árið 1912]], meðal annars vegna skylmingahæfni sinnar. Hann komst fyrst í hernaðarátök árið 1916 þegar hann tók þátt í misheppnuðum leiðangri til Mexíkó til að handsama [[Pancho Villa]]. Hann gekk síðan til liðs við hina nýstofnuðu bandarísku skriðdrekadeild og barðist með henni í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]]. Patton særðist í Frakklandi seint í stríðinu. Á millistríðsárunum lék hann lykilhlutverk í þróun brynvarðra herfarartækja og gegndi ýmsum hernaðarembættum víðs vegar um Bandaríkin. Hann kleif upp metorðastigann og var orðinn foringi annarrar bryndeildar Bandaríkjahersins þegar Bandaríkin gengu inn í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldina]]. Patton fór fyrir innrás bandarískra hermanna í [[Casablanca]] í Torch-aðgerðinni árið 1942. Þar sannaði hann sig sem herforingi með því að stappa stálinu í bandaríska hermenn sem höfðu glatað baráttuandanum. Patton stýrði sjöundu herdeild Bandaríkjahersins í innrás bandamanna í [[Sikiley]], en þar var hann fyrsti herforingi bandamanna sem náði til [[Messina|Messinu]]. Patton vakti hneyksli almennings eftir að hann gaf tveimur hermönnum í [[sprengilost]]i kinnhest og var tímabundið leystur frá störfum. Patton sneri aftur á vígvöllinn sem foringi þriðju herdeildarinnar í júní árið 1944 eftir [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] og stýrði áhlaupi bandarískra bryndeilda frá París til bakka Rínarfljótsins. Hann veitti síðan bandarískum hermönnum liðsauka við Bastogne í [[Ardennasóknin|Ardennasókninni]] og hafði ráðist með her sinn inn í [[Þriðja ríkið|Þýskaland]] undir lok stríðsins.<ref>{{Tímarit.is|1254705|Nýjar sögur um Patton hershöfðingja|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=16. mars 1945|blaðsíða=7–8}}</ref> Eftir stríðið varð Patton herstjóri [[Bæjaraland|Bæjaralands]] á meðan á hernámi bandamanna stóð en var leystur frá störfum fyrir að gera lítið úr tilraunum til þess að uppræta nasisma í Þýskalandi. Hann stýrði fimmtándu herdeild Bandaríkjahers í rúman mánuð. Patton lést í Þýskalandi þann 21. desember 1945 vegna meiðsla sem hann hlaut í bílslysi tólf dögum fyrr. Litríkur persónuleiki Pattons og afrek hans sem herforingi gerðu hann frægan og dáðan en hann varð jafnframt umdeildur vegna harkalegrar orðræðu sinnar. Hann varð vinsæll vegna lífsspeki sinnar, sem fólst í því að veita forystu frá fremstu víglínu, og með því að blása hermönnum eldmóð í brjóst með klúrum ræðum. Leiðtogar bandamanna voru ekki á sama máli um hæfni Pattons og ágæti hans en andstæðingar hans meðal Þjóðverja báru mikla virðingu fyrir honum. Árið 1970 kom út vinsæl [[Patton (kvikmynd)|kvikmynd um Patton]] sem vann til [[Óskarsverðlaun|Óskarsverðlauna]] sem besta myndin það ár og festi Patton í sessi sem nokkurs konar alþýðuhetju í Bandaríkjunum. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = George S. Patton | mánuðurskoðað = 29. mars | árskoðað = 2018}} ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1885|1945}} {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Patton, George S.}} [[Flokkur:Bandarískir herforingjar]] [[Flokkur:Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Dauðsföll í umferðarslysum]] gdmm6x2guql7cvzhff4obper3ci5swo 1972128 1972122 2026-07-15T11:42:18Z TKSnaevarr 53243 1972128 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = George Smith Patton | búseta = | mynd = Pattonphoto.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = George Patton sem lautinant-hershöfðingi. | fæðingardagur = [[11. nóvember]] [[1885]] | fæðingarstaður = [[San Gabriel]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1945|12|21|1885|11|11}} | dauðastaður = [[Heidelberg]], [[Þýskaland]]i | þekkt_fyrir = | starf = Hermaður | trú = | maki = Beatrice Banning Ayer (g. 1910) | börn = Beatrice Smith, Ruth Ellen og George Patton IV | foreldrar = George Smith Patton eldri & Ruth Wilson | undirskrift = George S Patton Signature.svg }} '''George Smith Patton yngri''' (11. nóvember 1885 – 21. desember 1945) var [[Bandaríkin|bandarískur]] hershöfðingi sem stýrði sjöundu herdeild [[Bandaríkjaher|Bandaríkjahers]] á Miðjarðarhafs- og Evrópuvígstöðvunum í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Hann er þó þekktastur fyrir að stýra þriðju herdeild Bandaríkjahersins í Frakklandi og Þýskalandi eftir [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] í júní árið 1944. ==Æviágrip== Patton fæddist árið 1885 og var af hermannaættum. Ættingjar hans höfðu verið hermenn bæði í her Bandaríkjanna og her [[Suðurríkjasambandið|Suðurríkjasambandsins]] í [[Þrælastríðið|þrælastríðinu]]. Patton gekk í herskóla Virginíu og útskrifaðist frá bandaríska herháskólanum [[West Point]] árið 1909.<ref>{{Tímarit.is|5613404|Patton hershöfðingi|blað=[[Ný vikutíðindi]]|útgáfudagsetning=14. janúar 1972|blaðsíða=6–7; 5}}</ref> Hann æfði [[skylmingar]] og hannaði eigin sverðtegund sem var kölluð „Patton-sverðið“ eftir honum. Patton keppti á [[Sumarólympíuleikarnir 1912|sumarólympíuleikunum árið 1912]], meðal annars vegna skylmingahæfni sinnar. Hann komst fyrst í hernaðarátök árið 1916 þegar hann tók þátt í misheppnuðum leiðangri til Mexíkó til að handsama [[Pancho Villa]]. Hann gekk síðan til liðs við hina nýstofnuðu bandarísku skriðdrekadeild og barðist með henni í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]]. Patton særðist í Frakklandi seint í stríðinu. Á millistríðsárunum lék hann lykilhlutverk í þróun brynvarðra herfarartækja og gegndi ýmsum hernaðarembættum víðs vegar um Bandaríkin. Hann kleif upp metorðastigann og var orðinn foringi annarrar bryndeildar Bandaríkjahersins þegar Bandaríkin gengu inn í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldina]]. Patton fór fyrir innrás bandarískra hermanna í [[Casablanca]] í Torch-aðgerðinni árið 1942. Þar sannaði hann sig sem herforingi með því að stappa stálinu í bandaríska hermenn sem höfðu glatað baráttuandanum. Patton stýrði sjöundu herdeild Bandaríkjahersins í innrás bandamanna í [[Sikiley]], en þar var hann fyrsti herforingi bandamanna sem náði til [[Messina|Messinu]]. Patton vakti hneyksli almennings eftir að hann gaf tveimur hermönnum í [[sprengjulost]]i kinnhest og var tímabundið leystur frá störfum. Patton sneri aftur á vígvöllinn sem foringi þriðju herdeildarinnar í júní árið 1944 eftir [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] og stýrði áhlaupi bandarískra bryndeilda frá París til bakka Rínarfljótsins. Hann veitti síðan bandarískum hermönnum liðsauka við Bastogne í [[Ardennasóknin|Ardennasókninni]] og hafði ráðist með her sinn inn í [[Þriðja ríkið|Þýskaland]] undir lok stríðsins.<ref>{{Tímarit.is|1254705|Nýjar sögur um Patton hershöfðingja|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=16. mars 1945|blaðsíða=7–8}}</ref> Eftir stríðið varð Patton herstjóri [[Bæjaraland|Bæjaralands]] á meðan á hernámi bandamanna stóð en var leystur frá störfum fyrir að gera lítið úr tilraunum til þess að uppræta nasisma í Þýskalandi. Hann stýrði fimmtándu herdeild Bandaríkjahers í rúman mánuð. Patton lést í Þýskalandi þann 21. desember 1945 vegna meiðsla sem hann hlaut í bílslysi tólf dögum fyrr. Litríkur persónuleiki Pattons og afrek hans sem herforingi gerðu hann frægan og dáðan en hann varð jafnframt umdeildur vegna harkalegrar orðræðu sinnar. Hann varð vinsæll vegna lífsspeki sinnar, sem fólst í því að veita forystu frá fremstu víglínu, og með því að blása hermönnum eldmóð í brjóst með klúrum ræðum. Leiðtogar bandamanna voru ekki á sama máli um hæfni Pattons og ágæti hans en andstæðingar hans meðal Þjóðverja báru mikla virðingu fyrir honum. Árið 1970 kom út vinsæl [[Patton (kvikmynd)|kvikmynd um Patton]] sem vann til [[Óskarsverðlaun|Óskarsverðlauna]] sem besta myndin það ár og festi Patton í sessi sem nokkurs konar alþýðuhetju í Bandaríkjunum. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = George S. Patton | mánuðurskoðað = 29. mars | árskoðað = 2018}} ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1885|1945}} {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Patton, George S.}} [[Flokkur:Bandarískir herforingjar]] [[Flokkur:Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Dauðsföll í umferðarslysum]] re580r9iwfycuoiuik5twxgna63iqpk 0 143095 1972027 1919425 2026-07-14T15:41:31Z TKSnaevarr 53243 1972027 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Douglas Haig | búseta = | mynd = Field Marshal Earl Haig.jpg | myndastærð = 230px | myndatexti1 = Douglas Haig í búningi hermarskálks | fæðingardagur = [[19. júní]] [[1861]] | fæðingarstaður = [[Edinborg]], [[Skotland]]i | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1928|1|29|1861|6|19}} | dauðastaður = 21 Prince's Gate, [[London]], [[England]]i | þekkt_fyrir = | starf = Hermaður | trú = | maki =Dorothy Maud Vivian (g. 1905) | börn = Alexandra Henrietta Louisa, Victoria Doris Rachel, George Alexander Eugene Douglas, Irene Violet Freesia Janet Augustia | foreldrar = | undirskrift = }} '''Douglas Haig, fyrsti jarlinn Haig''', (19. júní 1861 – 29. janúar 1928) var herforingi og hermarskálkur í [[Breski herinn|breska hernum]]. Í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]] fór hann fyrir herdeild Breta (''British Expeditionary Force'' eða BEF) á vesturvígstöðvunum frá árinu 1915 til loka stríðsins. Hann var herforingi í [[Orrustan við Somme|orrustunni við Somme]], orrustunni með hæsta dauðsfalli í hernaðarsögu Bretlands. Hann fór einnig fyrir her Breta í [[Orrustan við Passchendaele|orrustunni við Passchendaele]], vörn bandamanna við [[Voráhlaupið|voráhlaupi Þjóðverja]] og síðan í [[Hundraðdagaáhlaupið|gagnáhlaupi bandamanna]] sem leiddi til vopnahlés þann 11. nóvember 1918.<ref name="Sheffield 2002, p. 21">Sheffield, Gary (2002). ''Forgotten Victory: The First World War: Myths and Realities''. Headline Review, bls. 21.</ref><ref name="Gary Sheffield p. 263">Sheffield 2002, bls. 263.</ref><ref name="Hart 2008, p. 2">Hart, Peter (2008). ''1918: A Very British Victory''. Phoenix Books, bls. 2.</ref> Haig var mjög virtur meðal Breta í kjölfar stríðsins og þegar hann lést var lýst yfir þjóðarsorg á meðan útför hans var haldin. Síðan á sjöunda áratugnum hefur hins vegar farið að bera æ meira á gagnrýni á Haig fyrir forystu hans í fyrri heimsstyrjöldinni.<ref name= "Haig Biography" /><ref>J. P. Harris, ''Douglas Haig and the First World War'' (2009), p545</ref><ref name=worst>{{cite web|url=http://www.historynet.com/field-marshal-sir-douglas-haig-world-war-is-worst-general.htm/|title=World War I's Worst General|publisher=Military History Magazine|date=11 May 2007|accessdate=22 June 2013|archive-date=28 ágúst 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828030249/http://www.historynet.com/field-marshal-sir-douglas-haig-world-war-is-worst-general.htm|url-status=dead}}</ref> Hann fékk viðurnefnið „Haig slátrari“ (''Butcher Haig'') fyrir þær tvær milljónir Breta sem létu lífið undir forystu hans.<ref name= "Haig Biography">{{cite web|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/arts/books/non-fiction/article2459448.ece |title=Field Marshal Douglas Haig would have let Germany win, biography says|publisher=The Times|date=10 November 2008|accessdate=22 June 2013}}</ref> Stríðsminjasafnið í Kanada segir um Haig að „stórtæk en dýrkeypt áhlaup hans við Somme (1916) og Passchendaele (1917) eru orðin táknræn fyrir blóðsúrhellingar og vonleysi fyrri heimsstyrjaldarinnar“.<ref>See [http://www.warmuseum.ca/firstworldwar/history/people/generals/sir-douglas-haig/ "Canada and the First World War: Sir Douglas Haig"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240830180734/https://www.warmuseum.ca/firstworldwar/history/people/generals/sir-douglas-haig/ |date=2024-08-30 }}</ref> Majór-hershöfðinginn John Davidson, sem skrifaði ævisögu Haig, hefur hrósað forystu hans. Síðan á níunda áratugnum hafa margir sagnfræðingar fært rök fyrir því að hatur almennings á Haig hafi ekki tekið tillit til þróunnar nýrrar hertækni og -bragða í leiðtogatíð hans og vægi hans í sigri bandamanna árið 1918. Þessir sagnfræðingar telja himinhátt dauðsfallið afleiðingu hernaðarlegar stöðu Breta á þessum tíma.<ref name="Sheffield 2002, p. 21"/><ref name="Gary Sheffield p. 263"/><ref name="Hart 2008, p. 2"/><ref>Davidson, Major General Sir J. (2010). ''Haig, Master of the Field''. Barnsley: Pen & Sword, bls. 137.</ref><ref>Todman, Dan (2005). ''The Great War: Myth and Memory''. Hambledon Continuum, bls. 73–120.</ref><ref>Corrigan, Gordon (2002). ''Mud, Blood & Poppycock''. Cassell, bls. 298–330, 406–410.</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Haig, Douglas}} {{fde|1861|1928|Haig, Douglas}} [[Flokkur:Breskir herforingjar]] [[Flokkur:Breskir jarlar]] [[Flokkur:Herforingjar í fyrri heimsstyrjöldinni]] 2vnr50bwwvx901v15l5u00fqzlk3dwp 0 147628 1972016 1867710 2026-07-14T14:48:33Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972016 wikitext text/x-wiki [[Mynd:WMAP 2012.png|thumb|350x350dp|Mynd af örbylgjukliðnum tekin yfir 9 ára tímabil.]] '''Örbylgjukliðurinn''' er dauf [[rafsegulgeislun]] sem mælist sífellt frá öllum áttum í [[Alheimurinn|alheiminum]] og er merki um heiminn eins og hann var stuttu eftir [[Miklihvellur|miklahvell]]. Rafsegulgeislunin er sterkust á [[Örbylgjur|örbylgjurófinu]] og er elsta rafsegulgeislun í heiminum. Það voru [[Bandaríkin|bandarísku]] [[Stjörnufræði|stjörnufræðingarnir]] [[Arno Penzias]] og [[Robert Wilson]] sem uppgötvuðu örbylgjukliðinn fyrir slysni árið 1964 og fyrir það hlutu þeir [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunin]] árið 1978. == Tenglar == ''[https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/orbylgjuklidurinn/ Örbylgjukliðurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190326212446/https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/orbylgjuklidurinn/ |date=2019-03-26 }}.'' Stjörnufræðivefurinn. {{Stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Stjörnufræði]] hawewwf4ciguaki44at6802v2ywak24 0 151778 1972093 1969804 2026-07-15T07:50:02Z Makenzis 56151 /* Leikmenn */ https://zalgiris.lt/naujienos/is-fk-kauno-zalgirio-d-pavlovicius-keliasi-i-prancuzija 1972093 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Kauno Žalgiris |mynd= |Gælunafn=spirdžiai |Stytt nafn=FK Kauno Žalgiris |Stofnað=2004 FK Spyris |Leikvöllur= Dariaus ir Girėno stadionas |Stærð=15,000 |Stjórnarformaður= {{LTU}} [[Mantas Kalnietis]] |Knattspyrnustjóri= {{LTU}} Algis Jankauskas |Deild= [[TOPLYGA]] |Tímabil= 2025 |Staðsetning= 1. ''([[A lyga]])'' | pattern_la1 = _pumacup25g | pattern_b1 = _pumacup25g | pattern_ra1 = _pumacup25g | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 00924F | body1 = 00924F | rightarm1 = 00924F | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 00924F | pattern_la2 = _pumacup25w | pattern_b2 = _pumacup25w | pattern_ra2 = _pumacup25w | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 00924F | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _pumacup25b | pattern_b3 = _pumacup25b | pattern_ra3 = _pumacup25b | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''Futbolo klubas Kauno Žalgiris''' er lið sem er í [[A lyga|litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 2004. Núverandi völlur [[Dariaus ir Girėno stadionas]] tekur tæp 15.000 í sæti. == Nafn breytingaskrá == * 2004—2015 FK Spyris * 2016—.... FK Kauno Žalgiris == Árangur (2013–...) == ; Futbolo klubas Spyris {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2014 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- |} ; Futbolo klubas Kauno Žalgiris {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[15. júlí]] 2026 {{fs start}} {{Fs player|no= 1|nat=LTU|pos=GK|name=[[Joris Aliukonis]]}} {{Fs player|no=22|nat=LTU|pos=GK|name=[[Deividas Mikelionis]]}} {{fs player|no=55|name=[[Tomas Švedkauskas]]|nat=LTU|pos=GK}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 2|nat=LTU|pos=DF|name=[[Tautvydas Burdzilauskas]]}} {{Fs player|no= 3|nat=GEO|pos=DF|name=[[Anton Tolordava]]}} {{Fs player|no= 4|nat=MNE|pos=DF|name=[[Luka Račić]]}} {{Fs player|no=23|nat=AUT|pos=DF|name=[[Nosa Iyobosa Edokpolor|Nosa Edokpolor]]}} {{Fs player|no=45|nat=FRA|pos=DF|name=Joris Moutachy}} {{Fs player|no=66|nat=LTU|pos=DF|name=[[Eduardas Jurjonas]]}} {{Fs player|no=77|nat=LTU|pos=DF|name=[[Rokas Lekiatas]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 7|name=[[Amine Benchaib]]|nat=BEL|pos=MF}} {{Fs player|no= 8|nat=JPN|pos=MF|name=[[Yukiyoshi Karashima]]}} {{Fs player|no=10|nat=LTU|pos=MF|name=[[Gratas Sirgėdas]]}} {{Fs player|no=15|nat=BRA|pos=MF|name=Léo Ribeiro}} {{Fs player|no=17|pos=FW|nat=NGR|name=Oyinlola Kayode}} {{Fs player|no=24|nat=LTU|pos=MF|name=[[Motiejus Burba]]}} {{fs player|no=70|pos=MF|nat=FRA|name=[[Fabien Ourega]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no=11|nat=LTU|pos=FW|name=[[Fedor Černych]]}} {{fs player|no=47|name=Vėjas Pocius|nat=LTU|pos=FW}} {{fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://zalgiris.lt/komandos/fk-kauno-zalgiris FK Kauno Žalgiris] * [https://toplyga.lt/komanda/k-zalgiris toplyga.lt] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/spyris-kaunas/8413/ Soccerway] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-kauno-zalgiris/15855/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Kauno Žalgiris}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] 12vau8pm8nae3wmp4nld2jny59v4jnd 1972106 1972093 2026-07-15T07:56:58Z Makenzis 56151 Željko Sopić 1972106 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Kauno Žalgiris |mynd= |Gælunafn=spirdžiai |Stytt nafn=FK Kauno Žalgiris |Stofnað=2004 FK Spyris |Leikvöllur= Dariaus ir Girėno stadionas |Stærð=15,000 |Stjórnarformaður= {{LTU}} [[Mantas Kalnietis]] |Knattspyrnustjóri= {{CRO}} Željko Sopić |Deild= [[TOPLYGA]] |Tímabil= 2025 |Staðsetning= 1. ''([[A lyga]])'' | pattern_la1 = _pumacup25g | pattern_b1 = _pumacup25g | pattern_ra1 = _pumacup25g | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 00924F | body1 = 00924F | rightarm1 = 00924F | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 00924F | pattern_la2 = _pumacup25w | pattern_b2 = _pumacup25w | pattern_ra2 = _pumacup25w | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 00924F | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _pumacup25b | pattern_b3 = _pumacup25b | pattern_ra3 = _pumacup25b | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''Futbolo klubas Kauno Žalgiris''' er lið sem er í [[A lyga|litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 2004. Núverandi völlur [[Dariaus ir Girėno stadionas]] tekur tæp 15.000 í sæti. == Nafn breytingaskrá == * 2004—2015 FK Spyris * 2016—.... FK Kauno Žalgiris == Árangur (2013–...) == ; Futbolo klubas Spyris {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2014 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- |} ; Futbolo klubas Kauno Žalgiris {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[15. júlí]] 2026 {{fs start}} {{Fs player|no= 1|nat=LTU|pos=GK|name=[[Joris Aliukonis]]}} {{Fs player|no=22|nat=LTU|pos=GK|name=[[Deividas Mikelionis]]}} {{fs player|no=55|name=[[Tomas Švedkauskas]]|nat=LTU|pos=GK}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 2|nat=LTU|pos=DF|name=[[Tautvydas Burdzilauskas]]}} {{Fs player|no= 3|nat=GEO|pos=DF|name=[[Anton Tolordava]]}} {{Fs player|no= 4|nat=MNE|pos=DF|name=[[Luka Račić]]}} {{Fs player|no=23|nat=AUT|pos=DF|name=[[Nosa Iyobosa Edokpolor|Nosa Edokpolor]]}} {{Fs player|no=45|nat=FRA|pos=DF|name=Joris Moutachy}} {{Fs player|no=66|nat=LTU|pos=DF|name=[[Eduardas Jurjonas]]}} {{Fs player|no=77|nat=LTU|pos=DF|name=[[Rokas Lekiatas]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no= 7|name=[[Amine Benchaib]]|nat=BEL|pos=MF}} {{Fs player|no= 8|nat=JPN|pos=MF|name=[[Yukiyoshi Karashima]]}} {{Fs player|no=10|nat=LTU|pos=MF|name=[[Gratas Sirgėdas]]}} {{Fs player|no=15|nat=BRA|pos=MF|name=Léo Ribeiro}} {{Fs player|no=17|pos=FW|nat=NGR|name=Oyinlola Kayode}} {{Fs player|no=24|nat=LTU|pos=MF|name=[[Motiejus Burba]]}} {{fs player|no=70|pos=MF|nat=FRA|name=[[Fabien Ourega]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{Fs player|no=11|nat=LTU|pos=FW|name=[[Fedor Černych]]}} {{fs player|no=47|name=Vėjas Pocius|nat=LTU|pos=FW}} {{fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://zalgiris.lt/komandos/fk-kauno-zalgiris FK Kauno Žalgiris] * [https://toplyga.lt/komanda/k-zalgiris toplyga.lt] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/spyris-kaunas/8413/ Soccerway] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-kauno-zalgiris/15855/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Kauno Žalgiris}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] t0j67w4o57x2s2rbd4bpxqf6rj7wz08 0 155631 1972067 1893747 2026-07-14T20:14:05Z Berserkur 10188 1972067 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = A.S. Roma | Fullt nafn = Associazione Sportiva Roma S.p.A. | Gælunafn = ''I Giallorossi (Hinir Gulu og Rauðu)''<br />''La Lupa (Úlfynjan)''<br />''La Magica (Töfrarnir)'' | Stofnað = 7. júní 1927 | Leikvöllur = [[Ólympíuleikvangurinn í Róm|Ólympíuleikvangurinn]], [[Róm]] | Stærð = 70.634 | Stjórnarformaður = James Pallotta | Knattspyrnustjóri = [[Claudio Ranieri]] | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2023-2024 | Staðsetning= 6. sæti | pattern_la1 = _roma2425h | pattern_b1 = _roma2425h | pattern_ra1 = _roma2425h | pattern_sh1 = _roma2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = 8E1111 | body1 = 8E1111 | rightarm1 = 8E1111 | shorts1 = 8E1111 | socks1 = 8E1111 | pattern_la2 = _roma2425a | pattern_b2 = _roma2425a | pattern_ra2 = _roma2425a | pattern_sh2 = _roma2425a | pattern_so2 = _roma2425al | leftarm2 = EAE9E7 | body2 = EAE9E7 | rightarm2 = EAE9E7 | shorts2 = EAE9E7 | socks2 = EAE9E7 | pattern_la3 = _roma2425t | pattern_b3 = _roma2425t | pattern_ra3 = _roma2425t | pattern_sh3 = _roma2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = 2b4375 | body3 = 2b4375 | rightarm3 = 2b4375 | shorts3 = 2b4375 | socks3 = 2b4375 }} '''Associazione Sportiva Roma''', (''Íþróttasamband Rómar''), oft nefnt '''Roma''', er [[Ítalía|ítalskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Róm|Róma]]. Félagið var stofnað árið 1927. og hefur spilað í [[Serie A]] síðan, með undantekningu árið 1951–52. Rómverjar hafa unnið [[Serie A]] þrisvar, fyrsta sinn árið 1941–42, síðan unnu þeir árið 1982–83 og aftur 2000–01. Frægasti leikmaður liðsins á seinni árum er [[Francesco Totti]]. Heimabúningur liðsins er vínrauð treyja og hvítar buxur. Heimavöllur liðsins er [[Ólympíuleikvangurinn í Róm]]. == Sigrar == * '''[[Serie A|Ítalskir meistarar]]: 3''' ** 1941-42, 1982-83, 2000-01 * '''[[Ítalska bikarkeppnin]]: 9''' ** 1963–64, 1968–69, 1979–80, 1980–81, 1983–84, 1985–86, 1990–91, 2006–07, 2007–08 * '''[[Ítalski ofurbikarinn]]: 2''' ** 2001, 2007 * '''[[Borgakeppni Evrópu í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]]: 1''' ** 1960-61 *'''[[Sambandsdeild Evrópu]]: 1''' **2021-2022 == Tengill == * [https://www.asroma.com/ Heimasíða félagsins] {{s|1927}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög í Róm]] 2dprlbbwc9g8vk5gca59i5v57iyssjs 0 158509 1972008 1971317 2026-07-14T12:57:21Z ~2026-39678-24 118573 /* Forsetar frá upphafi[2] */ 1972008 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök | nafn = Nemendafélag Menntaskólans við Hamrahlíð | bakgrunnslitur = | mynd = NFMH.png | myndaheiti = | skammstöfun = NFMH | einkennisorð = | stofnun = 1966 | titill_leiðtoga = Forseti | nafn_leiðtoga = Daníel Þröstur Pálson | gerð = | staðsetning = Norðurkjallari MH | fjöldi sjálfboðaliða = | vefsíða = nfmh.is }} {{Hreingera}} '''Nemendafélag [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólans við Hamrahlíð]]''' ('''NFMH''') hefur verið starfrækt frá stofnun skólans árið 1966. Það hefur aðsetur í Norðurkjallara skólans sem stendur við Hamrahlíð 10, 105 [[Reykjavík]]. Stjórn félagsins skipa 11 nemendur við skólann, kosnir til eins árs í senn. Það eru forseti, varaforseti, gjaldkeri, markaðsstjóri, skólastjórnarfulltrúi og oddvitar Beneventum, Leikfélags, Listafélags, Málfundafélags, Myndbandabúa og Skemmtiráðs. == Nefndir == === Beneventum === Beneventum er skólablað skólans. Síðustu ár hefur Benevetnum gefið reglulega út eitt stórt Beneventum í lok hvers árs ásamt því að gefa einnig út Busabene, málgagn ætlað busum í þeim tilgangi að skemmta og fræða þá um MH. Þau sjá einnig um útgáfu á Hamraskáldum, ljóðabók MH-inga sem kemur út í ár í fjórða sinn. Beneventum er latína og þýðir „góður vindur“. Þetta er latneskt nafn á borginni [[:en:Benevento|Benevento]], sem er 60 km norður-austur af Napolí. Hér á Íslandi eru það klettarnir vestan í Öskjuhlíðinni, sem prýddir hafa verið þessu nafni. En í þessum klettum munu nemendur Latínuskólans gamla hafa komið saman þegar þeir þurftu að ræða stórmál sín á milli, sem kennarar máttu ekki heyra.<ref>Beneventum 1. tbl. 2. árg. 1967</ref> Þess má geta að orðið Beneventum er í tvítölu, í eintölu er það Beneventi Ýmsir þjóðþekktir einstaklingar hafa setið í ritnefnd Beneventum á borð við Unnstein Manúel tónlistarmanns og Ragnar Frey sem einnig þekktur sem læknirinn í eldhúsinu. Oddiviti Beneventi situr í stjórn NFMH. === '''Listafélag''' === Listó, eins og ráðið er oft kallað. Þau stjórna busavikunni og gera alls skonar skemmtilega og mismunandi viðburði yfir árið. Nefna má leyni - rósa og jólastafasala, gifting, ferming og skírn. Listó hefur frelsi til að búa til nýja skemmtilega viðburði. Oddviti Listó situr í stjórn NFMH === Búðarráð === Búðarráð sér um að halda tískuviku í byrjun október ár hvert ásamt því að halda utan um skiptibókamarkað félagsmanna. Einnig sér ráðið um að setja upp basar nokkrum sinnum á ári þar sem nemendum gefst kostur á að selja og kaupa ýmissan varning. Það er búðarráð sem annast hönnun og sölu skólapeysa og hefur hönnunin yfirleitt verið eftir MH-ing. === Femínistafélagið Embla === Embla eða Fembla eins og hún er stundum kölluð sér um að stuðla að jafnrétti milli nemenda skólans. Félagið fræðir fólk um mikilvægi femínismans og leggur sig fram í að búa til umhverfi þar sem öllum líður vel. Embla heldur uppi jafnréttisviku einu sinni á ári og fer yfir allt efni sem nefndir NFMH hyggjast gefa út. Félagið sér einnig um að ritskoða allt útgefið efni á vegum nemendafélagsins. === Fréttapési === ''Fréttapési'', stundum kallað ''Pési'', var [[slúður]]blað NFMH. Það var gefið út óreglulega og samanstóð af ljósritum í A4 stærð sem hengu saman á heftum. Texti blaðsins var ekki sýnilegur nema að hálfu vegna ritskoðunar nemendafélagsins og skólans. Umræður um efni blaðsins mynduðust þónokkrum sinnum í þjóðfélaginu, og í kjölfarið var ''Fréttapési'' lagður niður árið 2025.{{Heimild vantar|date=November 2025}} Blaðið var þekkt fyrir mjög „grófan” húmor sem einkenndist af niðrandi orðum um bæði samnemendur og starfsfólk skólans, og almennum leiðindum. Pési hafði í raun ekki notið neinnar virðingar í þó nokkurn tíma, en stjórnendur skólans tóku sinn tíma að leggja blaðið niður. === Föruneytið === Föruneytið er nördanefnd MH og eru það allir nemendur NFMH sem teljast meðlimir Föruneytisins. Í Föruneytinu eru fjórir nemendur sem sjá um að skipuleggja vikulega fundi út önnina og fleira skemmtilegt sem hægt væri að kalla nördalegt. Föruneytið er með virkari ráðum NFMH þar sem alltaf er eitthvað í gangi hjá þeim. === Góðgerðafélagið === Góðgerðarráð heldur góðgerðarviku þar sem safnað er fyrir ákveðnum góðgerðarsamtökum. Þau eru ólík hverju sinni en hefð hefur verið fyrir því að styrkja erlent málefni fyrir áramót en íslenskt málefni eftir áramót. Í góðgerðarvikum er ávalt líf og fjör en þá gefst nemendum tækifæri til þess að heita á vini sína, snúa lukkuhjóli, fara á góðgerðarkvöld ásamt mörgu öðru. Þau gleyma ekki sínum minnsta bróður þótt höf og álfur skilji að. === IB-ráð === Meðlimir IB-ráðs eru fulltrúar IB brautar í NFMH. Oddivit ráðsins situr í stjórn NFMH. === Lagningardagaráð === Lagnó, eins og flestir kalla það sér um og skipuleggur lagningardaga. Lagningardagar eru vinnudagar nemenda og kennara þar sem hefðbundið skólastarf er brotið upp. Þar gefst nemendum kostur að sækja fyrirlestra, námskeið, tónleika og allt þar á milli frá öðrum nemendum MH sem og utanaðkomandi aðilum. == Forsetar frá upphafi<ref>{{cite web|url=http://www.nfmh.is/nfmh.html|title=NFMH - Nemendafélag MH|last=|first=|date=|website=www.nfmh.is|language=is|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20190118151732/http://www.nfmh.is/nfmh.html|archive-date=2019-01-18|url-status=unfit|access-date=2020-09-23}}</ref> == * * 1966-67 Sveinn Rafnsson - listamaður * 1967-68 Stefán Unnsteinsson - Rithöfundur og athafnamaður * 1968-69 Ari Ólafsson - dósent í eðlisfræði H.Í. * 1969-70 Eiríkur Tómasson - Prófessor við H.Í. * 1970-71 Sigurður Ragnarsson - fræðimaður * 1971-72 Þorsteinn Magnússon - Stjórnmálafræðingur * 1972-73 Bergþóra Karen Ketilsdóttir - Forstöðumaður (Fyrsti kvenforsetinn) * 1973-74 Bolli Héðinsson - Hagfræðingur hjá B.Í. * 1974-75 Kristinn Friðfinnsson - sóknarprestur * 1975-76 Sigurður B. Jóhannsson - forstöðumaður * 1976-77 Hans Jakob S. Jónsson - Rithöfundur og leikhússfræðingur * 1977-78 Ólafur Ólafsson from. yfirskattnefndar * 1978-79 Gunnlaugur Snædal - Tæknistjóri Stöð 3 * 1979-80 Helga Edwald - Læknir * 1980-81 Karl Axelsson - Héraðsdómalögmaður * 1981-82 Jóhann Þ. Jónssin - flugstjóri * 1982-83 Hrund Hafsteinsdóttir - Héraðsdómalögmaður * 1983-84 Benedikt Stefánsson - hagfræðingur * 1984-85 Svanbjörn Thoroddsen - hagfræðingur * 1985-86 Þórunn Þórsdóttir - blaðamaður * 1986-87 Hrannar B. Arnarsson - framkvæmdarsjóri * 1987-88 Víðir Pétursson - framleiðslustjóri * 1988-89 Pétur Henry Petersen - náttúrufræðingur * 1989-90 Halldóra Jónsdóttir - læknir * 1990-91 Tryggvi Helgasson - læknir * 1991-92 Benedikt Hjartarson - bókmenntafræðingur * 1992-93 Halldór Eiríksson - arkitekt * 1993-94 Haraldur Hallgrímsson - hagfræðinemi * 1994-95 Tjörvi Bjarnarson - búfræðinemi * 1995-96 Hulda Björg Herjólfsdóttir – stjórnmálafræðinemi * 1996-97 Orri Páll Jóhannsson - þingmaður * 1997-98 Hjálmar Blöndal * 1998-99 Ketill Gunnarsson * 1999-00 [[Bergur Ebbi Benediktsson]] - Rithöfundur * 2000-01 Birgir Ísleifur Gunnarsson * 2001-02 Grétar Gunnarson * 2002-03 Kári Hólmar Ragnarsson * 2003-04 Alma Joensen * 2004-05 Jakob Bullerjan * 2005-06 Sísí Ingólfsdóttir-myndlistarmaður * 2006-07 Jónas Margeir Ingólfsson * 2007-08 Berglind Sunna Stefánsdóttir * 2008-09 Kristinn Árni Lár Hróbjartsson * 2009-10 Lárus Jón Björnsson * 2010-11 Halla Sif Svansdóttir * 2011-12 Karen María Magnúsdóttir * 2012-13 Hjalti Vigfússon * 2013-14 Karen Björk Eyþórsdóttir * 2014-15 Vigdís Hafliðadóttir * 2015-16 Tumi (Gonzo) Björnsson * 2016-17 Lárus Jakobsson * 2017-18 Enar Kornelius Leferink * 2018-19 Hrafnhildur Anna Hannesdóttir * 2019-20 Sunna Tryggvadóttir * 2020-21 Ari Hallgrímsson *2021-22 Elva María Birgisdóttir *2022-23 Hrefna Tryggvadóttir *2023-24 Jórunn Elenóra Haraldsdóttir *2024-25 Arnaldur Halldórsson *2025-26 Daníel Þröstur Pálsson *2026-27 Halldór Gauti Tryggvason == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslensk nemendafélög]] [[Flokkur:Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 2jh42u5qqsymlirj2pow2jl0ion48fr 0 160830 1972108 1898514 2026-07-15T08:38:29Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972108 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | mynd = Bríet in 2024 (cropped).png | mynd_texti = Bríet (2024) | heiti = Bríet | nafn = Bríet Ísis Elfar | fæðing = {{fæðingardagur og aldur|1999|3|22}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | stefna = [[Popptónlist|Popp]] | ár = 2018–í dag | útgefandi = {{Hlist|[[Warner Records]]|[[Sony Music|Sony Music Iceland]]|[[Rok-Records]]}} | vefsíða = [https://www.facebook.com/brietmusic/ Fésbókarsíða] }} '''Bríet Ísis Elfar''' (f. 22. mars 1999),<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/stokk-ekki-a-fyrsta-tilbodid|title=Stökk ekki á fyrsta tilboðið|date=2018-09-05|website=RÚV|language=is|access-date=2021-02-09}}</ref> þekkt sem einfaldlega '''Bríet''', er [[Ísland|íslensk]] tónlistarkona. Meðal þekktra laga hennar eru „Esjan“,''<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.mbl.is/smartland/frami/2020/08/05/ein_eftirsottasta_kona_landsins_komin_a_fast/|title=Ein eftirsóttasta kona landsins komin á fast|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-09}}</ref>'' „Feimin(n)“<ref name=":92">{{Cite web|url=https://101.live/post/lag-verdur-til-briet/|title=„Þegar maður er feiminn þá er hægt að misskilja svo margt“|website=101.live|access-date=2021-02-09}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>, „Rólegur kúreki“<ref name=":1">{{Cite web|url=https://grapevine.is/icelandic-culture/2021/01/25/the-grapevine-music-awards-2021-briet-jfdr-in-conversation/|title=From Iceland — The Grapevine Music Awards 2021: Bríet & JFDR - In Conversation|date=2021-01-25|website=The Reykjavik Grapevine|language=en-US|access-date=2021-02-09}}</ref>, „Sólblóm“, „Fimm“, „Djúp sár gróa hægt“<ref>{{Cite web|url=https://k100.mbl.is/frettir/2022/01/08/thetta_voru_vinsaelustu_login_a_islandi_2021/|title=Þetta voru vinsælustu lögin á Íslandi 2021|date=2022-08-01|website=K100|access-date=2022-06-22}}</ref> og „Flugdreki“. == Ævi == Bríet fæddist í Reykjavík; foreldrar hennar eru Benedikt Elfar og Ás­rún Laila Awad,<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/frettir/astfangin-i-astarsorg/|title=Ást­fangin í ástar­sorg|author=Kristlín Dís Ingilínardóttir|date=2020-10-23|access-date=2022-06-23|publisher=Fréttablaðið|archive-date=2021-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202191304/https://www.frettabladid.is/frettir/astfangin-i-astarsorg/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ég vil vera Bríet|author=Pétur Magnússon|newspaper=Morgunblaðið Sunnudagur|date=2019-06-30|page=10}}</ref> en móðurafi hennar Ómar Ahmed Hafez Awad er af [[Egyptaland|egypskum]] uppruna og flutti til Íslands árið 1965.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1566316/|title=Ahmed Hafez Awad|publisher=Morgunblaðið|date=2015-09-03|access-date=2022-06-23|url-access=subscription}}</ref> Bríet stundaði nám við Laugarlækjarskóla og fór svo í [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólann við Hamrahlíð]].<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/briet-i-listasafninu-og-soccer-mommy-i-gamla-bio|title=Bríet Í Listasafninu og Soccer Mommy í Gamla bíó|date=2019-11-28|website=RÚV|language=is|access-date=2021-02-09}}</ref> Fyrsta lagið hennar, „In Too Deep“, kom út 2018.<ref name=":6" /> Platan ''Kveðja, Bríet'' kom út árið 2020. Öll lög af þeirri plötu náðu inn á Topp 10 lista [[Spotify]] á Íslandi.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2020/10/27/briet-hefdi-matt-vera-ordljotari-vid-kurekann|title=Bríet hefði mátt vera orðljótari við kúrekann|date=2020-10-27|website=RÚV|language=is|access-date=2021-02-09}}</ref> == Útgefið efni == === Breiðskífur === * ''22.03.99'' (2018)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6opz1Ax3VqCmeQBGax1erx|title=BRÍET|website=Spotify|language=en|access-date=2021-01-24}}</ref> * ''Kveðja, Bríet'' (2020)<ref name=":0" /> === Smáskífur === * „In Too Deep“ (2018) * „Feimin(n)“ (2018)<ref name=":0" /> * „Hata að hafa þig ekki hér“ (Samsung Sessjón) (2018) * „Carousel“ (feat. Steinar) (2018) * „Dino“ (2019) * „Day Drinking“ (2019)<ref name=":0" /> * „Esjan“ (2020)<ref name=":0" /> * „Heyrðu mig“ (2020)<ref name=":0" /> === Sem meðflytjandi === * [[Friðrik Dór]] & Bríet - „Hata að hafa þig ekki hér“ (2018) * [[Bubbi Morthens]] - „Ástrós“ (feat. Bríet) (2021) [https://open.spotify.com/album/4qsUrTAEV0xpzuy3dpX6tr] [https://www.dv.is/fokus/2021/3/4/briet-og-bubbi-sameina-krafta-sina-nyju-lagi/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309234134/https://www.dv.is/fokus/2021/3/4/briet-og-bubbi-sameina-krafta-sina-nyju-lagi/ |date=2021-03-09 }} == Tilvísanir == {{reflist}} {{f|1999}} [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Íslenskar konur]] f2jzs1m9rsjrkeyh72dgoubc3tbu2ru 0 161171 1972094 1971093 2026-07-15T07:50:31Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972094 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb <br /> (Dinamo Zagreb félag alþýðunnar) | Mynd = | Gælunafn = Modri (''Þeir bláu'') Purgeri (''Alþýðan'') | Stytt nafn = Dinamo, DZG | Stofnað = 29. apríl 1911 sem ''(HŠK Građanski)'' | Leikvöllur = [[Stadion Maksimir]] ([[Zagreb]]) | Stærð = 35.123 | Stjórnarformaður = Mirko Barišić | Knattspyrnustjóri = [[Zoran Mamić]] | Deild = [[Prva HNL]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning = 1. sæti '''(Meistarar)''' | pattern_la1 = | pattern_b1 = _dzagreb2021h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _ipswich2021h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascondivo20bwb | pattern_b2 = _adidascondivo20bwb | pattern_ra2 = _adidascondivo20bwb | pattern_sh2 = _adidascondivo20bwb | pattern_so2 = _adidas20ebsb | leftarm2 = CCE6FF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = CCE6FF | shorts2 = CCE6FF | socks2 = CCE6FF | pattern_la3 = | pattern_b3 = _gnkdz2021t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _gnkdz2021t | pattern_so3 = _color_3_stripes_gold | leftarm3 = 1e243d | body3 = 1e243d | rightarm3 = 1e243d | shorts3 = 1e243d | socks3 = 1e243d | website = http://www.gnkdinamo.hr/ | image_size = 150px }} ''GNK Dinamo Zagreb'' er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]félag frá höfuðborginni [[Zagreb]]. Félagið var stofnað árið [[1945]]. Það spilar heimaleiki sína á þjóðarleikvangi Króatíu, [[Stadion Maksimir]]. Dinamo Zagreb urðu fjórum sinnum júgóslavneskir deildarmeistararar á árunum (1947/48, 53/54, 57/58 og 81/82) og unnu sjö sinnum Júgóslavíubikarinn á tímabilinu 1945-1991 á árunum 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980 og 1983. Dinamo lék einnig fram að lokaleik [[Messeby Cup]] 1962/63, þar sem þeir töpuðu gegn stórliði [[Valencia CF|Valencia ]] eftir að hafa tapað 1-2 á heimavell, og 0-2 á útivelli. Árið 1966/67 tókst þeim að sigra [[Leeds United]] 2-0. Zagreb hefur unnið króatísku deildina 25 sinnum eftir aðskilnaðinn frá Júgóslavíu og króatísku bikarkeppnina sextán sinnum. Bestu leikmenn Króatíu hafa spilað með félaginu: [[Davor Suker]], lék með félaginu frá 1989 til ársins 1991, [[Luka Modric]] frá 2003-2008. Dinamo Zagreb er einnig heimsfrægt fyrir stuðningsmenn sína sem kallaðir eru [[Hooligan]] og [[Bad Blue Boys]]. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deild !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2005/2006 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa06.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2006/2007 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa07.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2007/2008 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa08.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2008/2009 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa09.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2009/2010 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''2021/2022'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''[[Prva HNL]]'' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| ''1.'' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''2022/2023'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''[[Prva HNL]]'' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| ''1.'' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''2023/2024'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''[[Prva HNL]]'' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| ''1.'' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- |} == Titlar == * '''Júgóslavneskir deildarmeistarar''' ** 1948, 1952, 1958, 1982 * '''Júgóslavneskir bikarmeistarar''' ** 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980, 1983 * '''Króastískir deildarmeistarar''' ** 1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 * '''Króatískir bikarmeistarar''' ** 1994, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2015, 2016, 2018, 2021, 2024 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]] ** 1967/68 ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.gnkdinamo.hr/ Dinamo Zagreb] * [https://www.facebook.com/dinamo Facebook paskyra] * [https://www.soccerway.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/gnk-dinamo-zagreb/startseite/verein/419 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gnk-dinamo-zagreb/1480/ Globalsportsarchive] {{S|1945}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] frqteyqyngyk1mg5gc7c62gdzg552to 1972095 1972094 2026-07-15T07:50:50Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972095 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb <br /> (Dinamo Zagreb félag alþýðunnar) | Mynd = | Gælunafn = Modri (''Þeir bláu'') Purgeri (''Alþýðan'') | Stytt nafn = Dinamo, DZG | Stofnað = 29. apríl 1911 sem ''(HŠK Građanski)'' | Leikvöllur = [[Stadion Maksimir]] ([[Zagreb]]) | Stærð = 35.123 | Stjórnarformaður = Mirko Barišić | Knattspyrnustjóri = [[Zoran Mamić]] | Deild = [[Prva HNL]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning = 1. sæti '''(Meistarar)''' | pattern_la1 = | pattern_b1 = _dzagreb2021h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _ipswich2021h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascondivo20bwb | pattern_b2 = _adidascondivo20bwb | pattern_ra2 = _adidascondivo20bwb | pattern_sh2 = _adidascondivo20bwb | pattern_so2 = _adidas20ebsb | leftarm2 = CCE6FF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = CCE6FF | shorts2 = CCE6FF | socks2 = CCE6FF | pattern_la3 = | pattern_b3 = _gnkdz2021t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _gnkdz2021t | pattern_so3 = _color_3_stripes_gold | leftarm3 = 1e243d | body3 = 1e243d | rightarm3 = 1e243d | shorts3 = 1e243d | socks3 = 1e243d | website = http://www.gnkdinamo.hr/ | image_size = 150px }} ''GNK Dinamo Zagreb'' er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]félag frá höfuðborginni [[Zagreb]]. Félagið var stofnað árið [[1945]]. Það spilar heimaleiki sína á þjóðarleikvangi Króatíu, [[Stadion Maksimir]]. Dinamo Zagreb urðu fjórum sinnum júgóslavneskir deildarmeistararar á árunum (1947/48, 53/54, 57/58 og 81/82) og unnu sjö sinnum Júgóslavíubikarinn á tímabilinu 1945-1991 á árunum 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980 og 1983. Dinamo lék einnig fram að lokaleik [[Messeby Cup]] 1962/63, þar sem þeir töpuðu gegn stórliði [[Valencia CF|Valencia ]] eftir að hafa tapað 1-2 á heimavell, og 0-2 á útivelli. Árið 1966/67 tókst þeim að sigra [[Leeds United]] 2-0. Zagreb hefur unnið króatísku deildina 25 sinnum eftir aðskilnaðinn frá Júgóslavíu og króatísku bikarkeppnina sextán sinnum. Bestu leikmenn Króatíu hafa spilað með félaginu: [[Davor Suker]], lék með félaginu frá 1989 til ársins 1991, [[Luka Modric]] frá 2003-2008. Dinamo Zagreb er einnig heimsfrægt fyrir stuðningsmenn sína sem kallaðir eru [[Hooligan]] og [[Bad Blue Boys]]. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deild !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2005/2006 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa06.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2006/2007 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa07.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2007/2008 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa08.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2008/2009 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa09.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2009/2010 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| ''2022/2023'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''[[Prva HNL]]'' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| ''1.'' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''2023/2024'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''[[Prva HNL]]'' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| ''1.'' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- |} == Titlar == * '''Júgóslavneskir deildarmeistarar''' ** 1948, 1952, 1958, 1982 * '''Júgóslavneskir bikarmeistarar''' ** 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980, 1983 * '''Króastískir deildarmeistarar''' ** 1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 * '''Króatískir bikarmeistarar''' ** 1994, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2015, 2016, 2018, 2021, 2024 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]] ** 1967/68 ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.gnkdinamo.hr/ Dinamo Zagreb] * [https://www.facebook.com/dinamo Facebook paskyra] * [https://www.soccerway.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/gnk-dinamo-zagreb/startseite/verein/419 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gnk-dinamo-zagreb/1480/ Globalsportsarchive] {{S|1945}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] 8uw8cxteonrvsssrol6qon4c2v7yp8b 1972096 1972095 2026-07-15T07:52:18Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972096 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb <br /> (Dinamo Zagreb félag alþýðunnar) | Mynd = | Gælunafn = Modri (''Þeir bláu'') Purgeri (''Alþýðan'') | Stytt nafn = Dinamo, DZG | Stofnað = 29. apríl 1911 sem ''(HŠK Građanski)'' | Leikvöllur = [[Stadion Maksimir]] ([[Zagreb]]) | Stærð = 35.123 | Stjórnarformaður = Mirko Barišić | Knattspyrnustjóri = [[Zoran Mamić]] | Deild = [[Prva HNL]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning = 1. sæti '''(Meistarar)''' | pattern_la1 = | pattern_b1 = _dzagreb2021h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _ipswich2021h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascondivo20bwb | pattern_b2 = _adidascondivo20bwb | pattern_ra2 = _adidascondivo20bwb | pattern_sh2 = _adidascondivo20bwb | pattern_so2 = _adidas20ebsb | leftarm2 = CCE6FF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = CCE6FF | shorts2 = CCE6FF | socks2 = CCE6FF | pattern_la3 = | pattern_b3 = _gnkdz2021t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _gnkdz2021t | pattern_so3 = _color_3_stripes_gold | leftarm3 = 1e243d | body3 = 1e243d | rightarm3 = 1e243d | shorts3 = 1e243d | socks3 = 1e243d | website = http://www.gnkdinamo.hr/ | image_size = 150px }} ''GNK Dinamo Zagreb'' er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]félag frá höfuðborginni [[Zagreb]]. Félagið var stofnað árið [[1945]]. Það spilar heimaleiki sína á þjóðarleikvangi Króatíu, [[Stadion Maksimir]]. Dinamo Zagreb urðu fjórum sinnum júgóslavneskir deildarmeistararar á árunum (1947/48, 53/54, 57/58 og 81/82) og unnu sjö sinnum Júgóslavíubikarinn á tímabilinu 1945-1991 á árunum 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980 og 1983. Dinamo lék einnig fram að lokaleik [[Messeby Cup]] 1962/63, þar sem þeir töpuðu gegn stórliði [[Valencia CF|Valencia ]] eftir að hafa tapað 1-2 á heimavell, og 0-2 á útivelli. Árið 1966/67 tókst þeim að sigra [[Leeds United]] 2-0. Zagreb hefur unnið króatísku deildina 25 sinnum eftir aðskilnaðinn frá Júgóslavíu og króatísku bikarkeppnina sextán sinnum. Bestu leikmenn Króatíu hafa spilað með félaginu: [[Davor Suker]], lék með félaginu frá 1989 til ársins 1991, [[Luka Modric]] frá 2003-2008. Dinamo Zagreb er einnig heimsfrægt fyrir stuðningsmenn sína sem kallaðir eru [[Hooligan]] og [[Bad Blue Boys]]. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deild !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2005/2006 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa06.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2006/2007 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa07.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2007/2008 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa08.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2008/2009 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa09.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2009/2010 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| ''2023/2024'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''1.'' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| ''[[Prva HNL]]'' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| ''1.'' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- |} == Titlar == * '''Júgóslavneskir deildarmeistarar''' ** 1948, 1952, 1958, 1982 * '''Júgóslavneskir bikarmeistarar''' ** 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980, 1983 * '''Króastískir deildarmeistarar''' ** 1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 * '''Króatískir bikarmeistarar''' ** 1994, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2015, 2016, 2018, 2021, 2024 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]] ** 1967/68 ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.gnkdinamo.hr/ Dinamo Zagreb] * [https://www.facebook.com/dinamo Facebook paskyra] * [https://www.soccerway.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/gnk-dinamo-zagreb/startseite/verein/419 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gnk-dinamo-zagreb/1480/ Globalsportsarchive] {{S|1945}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] 5kf70h4saitltaupjfo0xdchgbhnxnh 1972097 1972096 2026-07-15T07:52:45Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972097 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb <br /> (Dinamo Zagreb félag alþýðunnar) | Mynd = | Gælunafn = Modri (''Þeir bláu'') Purgeri (''Alþýðan'') | Stytt nafn = Dinamo, DZG | Stofnað = 29. apríl 1911 sem ''(HŠK Građanski)'' | Leikvöllur = [[Stadion Maksimir]] ([[Zagreb]]) | Stærð = 35.123 | Stjórnarformaður = Mirko Barišić | Knattspyrnustjóri = [[Zoran Mamić]] | Deild = [[Prva HNL]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning = 1. sæti '''(Meistarar)''' | pattern_la1 = | pattern_b1 = _dzagreb2021h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _ipswich2021h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascondivo20bwb | pattern_b2 = _adidascondivo20bwb | pattern_ra2 = _adidascondivo20bwb | pattern_sh2 = _adidascondivo20bwb | pattern_so2 = _adidas20ebsb | leftarm2 = CCE6FF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = CCE6FF | shorts2 = CCE6FF | socks2 = CCE6FF | pattern_la3 = | pattern_b3 = _gnkdz2021t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _gnkdz2021t | pattern_so3 = _color_3_stripes_gold | leftarm3 = 1e243d | body3 = 1e243d | rightarm3 = 1e243d | shorts3 = 1e243d | socks3 = 1e243d | website = http://www.gnkdinamo.hr/ | image_size = 150px }} ''GNK Dinamo Zagreb'' er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]félag frá höfuðborginni [[Zagreb]]. Félagið var stofnað árið [[1945]]. Það spilar heimaleiki sína á þjóðarleikvangi Króatíu, [[Stadion Maksimir]]. Dinamo Zagreb urðu fjórum sinnum júgóslavneskir deildarmeistararar á árunum (1947/48, 53/54, 57/58 og 81/82) og unnu sjö sinnum Júgóslavíubikarinn á tímabilinu 1945-1991 á árunum 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980 og 1983. Dinamo lék einnig fram að lokaleik [[Messeby Cup]] 1962/63, þar sem þeir töpuðu gegn stórliði [[Valencia CF|Valencia ]] eftir að hafa tapað 1-2 á heimavell, og 0-2 á útivelli. Árið 1966/67 tókst þeim að sigra [[Leeds United]] 2-0. Zagreb hefur unnið króatísku deildina 25 sinnum eftir aðskilnaðinn frá Júgóslavíu og króatísku bikarkeppnina sextán sinnum. Bestu leikmenn Króatíu hafa spilað með félaginu: [[Davor Suker]], lék með félaginu frá 1989 til ársins 1991, [[Luka Modric]] frá 2003-2008. Dinamo Zagreb er einnig heimsfrægt fyrir stuðningsmenn sína sem kallaðir eru [[Hooligan]] og [[Bad Blue Boys]]. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deild !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2005/2006 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa06.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2006/2007 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa07.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2007/2008 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa08.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2008/2009 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa09.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2009/2010 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- |} == Titlar == * '''Júgóslavneskir deildarmeistarar''' ** 1948, 1952, 1958, 1982 * '''Júgóslavneskir bikarmeistarar''' ** 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980, 1983 * '''Króastískir deildarmeistarar''' ** 1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 * '''Króatískir bikarmeistarar''' ** 1994, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2015, 2016, 2018, 2021, 2024 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]] ** 1967/68 ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.gnkdinamo.hr/ Dinamo Zagreb] * [https://www.facebook.com/dinamo Facebook paskyra] * [https://www.soccerway.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/gnk-dinamo-zagreb/startseite/verein/419 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gnk-dinamo-zagreb/1480/ Globalsportsarchive] {{S|1945}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] nr6w2gywksbb89i0h6phqq6215njxp7 1972098 1972097 2026-07-15T07:53:32Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972098 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb <br /> (Dinamo Zagreb félag alþýðunnar) | Mynd = | Gælunafn = Modri (''Þeir bláu'') Purgeri (''Alþýðan'') | Stytt nafn = Dinamo, DZG | Stofnað = 29. apríl 1911 sem ''(HŠK Građanski)'' | Leikvöllur = [[Stadion Maksimir]] ([[Zagreb]]) | Stærð = 35.123 | Stjórnarformaður = Mirko Barišić | Knattspyrnustjóri = [[Zoran Mamić]] | Deild = [[Prva HNL]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning = 1. sæti '''(Meistarar)''' | pattern_la1 = | pattern_b1 = _dzagreb2021h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _ipswich2021h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascondivo20bwb | pattern_b2 = _adidascondivo20bwb | pattern_ra2 = _adidascondivo20bwb | pattern_sh2 = _adidascondivo20bwb | pattern_so2 = _adidas20ebsb | leftarm2 = CCE6FF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = CCE6FF | shorts2 = CCE6FF | socks2 = CCE6FF | pattern_la3 = | pattern_b3 = _gnkdz2021t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _gnkdz2021t | pattern_so3 = _color_3_stripes_gold | leftarm3 = 1e243d | body3 = 1e243d | rightarm3 = 1e243d | shorts3 = 1e243d | socks3 = 1e243d | website = http://www.gnkdinamo.hr/ | image_size = 150px }} ''GNK Dinamo Zagreb'' er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]félag frá höfuðborginni [[Zagreb]]. Félagið var stofnað árið [[1945]]. Það spilar heimaleiki sína á þjóðarleikvangi Króatíu, [[Stadion Maksimir]]. Dinamo Zagreb urðu fjórum sinnum júgóslavneskir deildarmeistararar á árunum (1947/48, 53/54, 57/58 og 81/82) og unnu sjö sinnum Júgóslavíubikarinn á tímabilinu 1945-1991 á árunum 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980 og 1983. Dinamo lék einnig fram að lokaleik [[Messeby Cup]] 1962/63, þar sem þeir töpuðu gegn stórliði [[Valencia CF|Valencia ]] eftir að hafa tapað 1-2 á heimavell, og 0-2 á útivelli. Árið 1966/67 tókst þeim að sigra [[Leeds United]] 2-0. Zagreb hefur unnið króatísku deildina 25 sinnum eftir aðskilnaðinn frá Júgóslavíu og króatísku bikarkeppnina sextán sinnum. Bestu leikmenn Króatíu hafa spilað með félaginu: [[Davor Suker]], lék með félaginu frá 1989 til ársins 1991, [[Luka Modric]] frá 2003-2008. Dinamo Zagreb er einnig heimsfrægt fyrir stuðningsmenn sína sem kallaðir eru [[Hooligan]] og [[Bad Blue Boys]]. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deild !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2005/2006 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa06.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2006/2007 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa07.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2007/2008 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa08.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2008/2009 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa09.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2009/2010 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2025.html</ref> |- |} == Titlar == * '''Júgóslavneskir deildarmeistarar''' ** 1948, 1952, 1958, 1982 * '''Júgóslavneskir bikarmeistarar''' ** 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980, 1983 * '''Króastískir deildarmeistarar''' ** 1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 * '''Króatískir bikarmeistarar''' ** 1994, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2015, 2016, 2018, 2021, 2024 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]] ** 1967/68 ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.gnkdinamo.hr/ Dinamo Zagreb] * [https://www.facebook.com/dinamo Facebook paskyra] * [https://www.soccerway.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/gnk-dinamo-zagreb/startseite/verein/419 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gnk-dinamo-zagreb/1480/ Globalsportsarchive] {{S|1945}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] a9crg86tkg430q1vehruf1ced2qgv18 1972099 1972098 2026-07-15T07:53:54Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972099 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb <br /> (Dinamo Zagreb félag alþýðunnar) | Mynd = | Gælunafn = Modri (''Þeir bláu'') Purgeri (''Alþýðan'') | Stytt nafn = Dinamo, DZG | Stofnað = 29. apríl 1911 sem ''(HŠK Građanski)'' | Leikvöllur = [[Stadion Maksimir]] ([[Zagreb]]) | Stærð = 35.123 | Stjórnarformaður = Mirko Barišić | Knattspyrnustjóri = [[Zoran Mamić]] | Deild = [[Prva HNL]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning = 1. sæti '''(Meistarar)''' | pattern_la1 = | pattern_b1 = _dzagreb2021h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _ipswich2021h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000ff | body1 = 0000ff | rightarm1 = 0000ff | shorts1 = 0000ff | socks1 = 0000ff | pattern_la2 = _adidascondivo20bwb | pattern_b2 = _adidascondivo20bwb | pattern_ra2 = _adidascondivo20bwb | pattern_sh2 = _adidascondivo20bwb | pattern_so2 = _adidas20ebsb | leftarm2 = CCE6FF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = CCE6FF | shorts2 = CCE6FF | socks2 = CCE6FF | pattern_la3 = | pattern_b3 = _gnkdz2021t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = _gnkdz2021t | pattern_so3 = _color_3_stripes_gold | leftarm3 = 1e243d | body3 = 1e243d | rightarm3 = 1e243d | shorts3 = 1e243d | socks3 = 1e243d | website = http://www.gnkdinamo.hr/ | image_size = 150px }} ''GNK Dinamo Zagreb'' er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]félag frá höfuðborginni [[Zagreb]]. Félagið var stofnað árið [[1945]]. Það spilar heimaleiki sína á þjóðarleikvangi Króatíu, [[Stadion Maksimir]]. Dinamo Zagreb urðu fjórum sinnum júgóslavneskir deildarmeistararar á árunum (1947/48, 53/54, 57/58 og 81/82) og unnu sjö sinnum Júgóslavíubikarinn á tímabilinu 1945-1991 á árunum 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980 og 1983. Dinamo lék einnig fram að lokaleik [[Messeby Cup]] 1962/63, þar sem þeir töpuðu gegn stórliði [[Valencia CF|Valencia ]] eftir að hafa tapað 1-2 á heimavell, og 0-2 á útivelli. Árið 1966/67 tókst þeim að sigra [[Leeds United]] 2-0. Zagreb hefur unnið króatísku deildina 25 sinnum eftir aðskilnaðinn frá Júgóslavíu og króatísku bikarkeppnina sextán sinnum. Bestu leikmenn Króatíu hafa spilað með félaginu: [[Davor Suker]], lék með félaginu frá 1989 til ársins 1991, [[Luka Modric]] frá 2003-2008. Dinamo Zagreb er einnig heimsfrægt fyrir stuðningsmenn sína sem kallaðir eru [[Hooligan]] og [[Bad Blue Boys]]. == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deild !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2005/2006 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa06.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2006/2007 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa07.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2007/2008 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa08.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2008/2009 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa09.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2009/2010 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2010/2011 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2011/2012 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2012/2013 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2013/2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2014/2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2015/2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2016/2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2017/2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2018/2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2019/2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2020/2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2021/2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2022/2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2024/2025 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2025.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2025/2026 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2026.html</ref> |- |} == Titlar == * '''Júgóslavneskir deildarmeistarar''' ** 1948, 1952, 1958, 1982 * '''Júgóslavneskir bikarmeistarar''' ** 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980, 1983 * '''Króastískir deildarmeistarar''' ** 1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 * '''Króatískir bikarmeistarar''' ** 1994, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2015, 2016, 2018, 2021, 2024 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]] ** 1967/68 ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.gnkdinamo.hr/ Dinamo Zagreb] * [https://www.facebook.com/dinamo Facebook paskyra] * [https://www.soccerway.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/din-zagreb/8G5ufQTg/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/gnk-dinamo-zagreb/startseite/verein/419 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gnk-dinamo-zagreb/1480/ Globalsportsarchive] {{S|1945}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] dt6e97au6arwse7s09ltbfaku6x1ldj 0 161175 1972100 1970329 2026-07-15T07:54:23Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972100 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Hrvatski nogometni klub Hajduk Split <br /> ''(Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split)'' | Mynd = | Gælunafn = Bili (''Þeir hvítu'') Majstori s mora (''Meistarar hafsins'') | Stytt nafn = HAJ | Stofnað = 1911 | Leikvöllur = [[Stadion Poljud]] ([[Split]]) | Stærð = 34.198 | Stjórnarformaður = Lukša Jakobušić | Knattspyrnustjóri = Ivan Leko | Deild = Superligan (I) | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = 2. sæti | pattern_la1=_coloint11h |pattern_b1=_coloint11h |pattern_ra1=_coloint11h | leftarm1=FBFAFA|body1=FBFAFA|rightarm1=FBFAFA|shorts1=0540A0|socks1=0540A0| pattern_la2=_hajduk1112a|pattern_b2=_hajduk1112a|pattern_ra2=_hajduk1112a| leftarm2=0540A0|body2=0540A0|rightarm2=0540A0|shorts2=white|socks2=white| | Heimasíða = https://hajduk.hr/ }} '''Hrvatski Nogometni Klub Hajduk Split''' (Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split) er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]]. Hajduk þýðir útlagi og löglaus á [[króatíska|króatísku]]. Félagið er staðsett í borginni [[Split]]. Heimaleikirnir hafa verið spilaðir síðan 1979 á [[Poljud Stadium]]. Þeirra helstu erkifjendur eru [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]]. == Titlar == * [[Prva HNL]] (8): 1941, 1992, 1993–94, 1994–95, 2000–01, 2003–04, 2004–05 * ''Júgóslavneskir deildarmeistarar'' (9): 1927, 1929, 1950, 1952, 1954–55, 1970–71, 1973–74, 1974–75, 1978–79 * ''Króatíska bikarkeppnin'' (8): 1993, 1995, 2000, 2003, 2010, 2013, 2022, 2023 * ''Júgóslavneska bikarkeppnin'' (9): 1967, 1972, 1973, 1974, 1976, 1977, 1984, 1987, 1991 * ''Króatíski ofurbikarinn'' (6): 1992, 1993, 1994, 1995, 2004, 2005 == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Heimild |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 2009-10 | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2010-11 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2011-12 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2012-13 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013-14 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2014-15 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2015-16 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2016-17 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2017-18 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018-19 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019-20 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020-21 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5f5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2021-22 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2022-23' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2023.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * {{HRV}} [[Stipe Pletikosa]] * {{HRV}} [[Slaven Bilić]] * {{HRV}} [[Igor Štimac]] * {{HRV}} [[Alen Bokšić]] * {{HRV}} [[Robert Jarni]] * {{HRV}} [[Niko Kranjčar]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://hajduk.hr HNK Hajduk Split] * [https://www.soccerway.com/team/hajduk-split/2w5qgpq0/ SOCCERWAY] * [https://www.transfermarkt.com/hnk-hajduk-split/startseite/verein/447 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/hnk-hajduk-split/1495/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:hajduk}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1911]] 4t2z82lvap9jlnmjc8v0orlkwhi4o3t 1972101 1972100 2026-07-15T07:54:58Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972101 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Hrvatski nogometni klub Hajduk Split <br /> ''(Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split)'' | Mynd = | Gælunafn = Bili (''Þeir hvítu'') Majstori s mora (''Meistarar hafsins'') | Stytt nafn = HAJ | Stofnað = 1911 | Leikvöllur = [[Stadion Poljud]] ([[Split]]) | Stærð = 34.198 | Stjórnarformaður = Lukša Jakobušić | Knattspyrnustjóri = Ivan Leko | Deild = Superligan (I) | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = 2. sæti | pattern_la1=_coloint11h |pattern_b1=_coloint11h |pattern_ra1=_coloint11h | leftarm1=FBFAFA|body1=FBFAFA|rightarm1=FBFAFA|shorts1=0540A0|socks1=0540A0| pattern_la2=_hajduk1112a|pattern_b2=_hajduk1112a|pattern_ra2=_hajduk1112a| leftarm2=0540A0|body2=0540A0|rightarm2=0540A0|shorts2=white|socks2=white| | Heimasíða = https://hajduk.hr/ }} '''Hrvatski Nogometni Klub Hajduk Split''' (Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split) er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]]. Hajduk þýðir útlagi og löglaus á [[króatíska|króatísku]]. Félagið er staðsett í borginni [[Split]]. Heimaleikirnir hafa verið spilaðir síðan 1979 á [[Poljud Stadium]]. Þeirra helstu erkifjendur eru [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]]. == Titlar == * [[Prva HNL]] (8): 1941, 1992, 1993–94, 1994–95, 2000–01, 2003–04, 2004–05 * ''Júgóslavneskir deildarmeistarar'' (9): 1927, 1929, 1950, 1952, 1954–55, 1970–71, 1973–74, 1974–75, 1978–79 * ''Króatíska bikarkeppnin'' (8): 1993, 1995, 2000, 2003, 2010, 2013, 2022, 2023 * ''Júgóslavneska bikarkeppnin'' (9): 1967, 1972, 1973, 1974, 1976, 1977, 1984, 1987, 1991 * ''Króatíski ofurbikarinn'' (6): 1992, 1993, 1994, 1995, 2004, 2005 == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Heimild |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 2009-10 | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2010-11 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2011-12 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2012-13 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013-14 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2014-15 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2015-16 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2016-17 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2017-18 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018-19 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019-20 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020-21 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5f5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2021-22 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2022-23' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2023.html</ref> |- | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 2023/2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * {{HRV}} [[Stipe Pletikosa]] * {{HRV}} [[Slaven Bilić]] * {{HRV}} [[Igor Štimac]] * {{HRV}} [[Alen Bokšić]] * {{HRV}} [[Robert Jarni]] * {{HRV}} [[Niko Kranjčar]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://hajduk.hr HNK Hajduk Split] * [https://www.soccerway.com/team/hajduk-split/2w5qgpq0/ SOCCERWAY] * [https://www.transfermarkt.com/hnk-hajduk-split/startseite/verein/447 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/hnk-hajduk-split/1495/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:hajduk}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1911]] 4fgeoi6zn1skre26bs9a9kauomxuvf9 1972102 1972101 2026-07-15T07:55:21Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972102 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Hrvatski nogometni klub Hajduk Split <br /> ''(Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split)'' | Mynd = | Gælunafn = Bili (''Þeir hvítu'') Majstori s mora (''Meistarar hafsins'') | Stytt nafn = HAJ | Stofnað = 1911 | Leikvöllur = [[Stadion Poljud]] ([[Split]]) | Stærð = 34.198 | Stjórnarformaður = Lukša Jakobušić | Knattspyrnustjóri = Ivan Leko | Deild = Superligan (I) | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = 2. sæti | pattern_la1=_coloint11h |pattern_b1=_coloint11h |pattern_ra1=_coloint11h | leftarm1=FBFAFA|body1=FBFAFA|rightarm1=FBFAFA|shorts1=0540A0|socks1=0540A0| pattern_la2=_hajduk1112a|pattern_b2=_hajduk1112a|pattern_ra2=_hajduk1112a| leftarm2=0540A0|body2=0540A0|rightarm2=0540A0|shorts2=white|socks2=white| | Heimasíða = https://hajduk.hr/ }} '''Hrvatski Nogometni Klub Hajduk Split''' (Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split) er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]]. Hajduk þýðir útlagi og löglaus á [[króatíska|króatísku]]. Félagið er staðsett í borginni [[Split]]. Heimaleikirnir hafa verið spilaðir síðan 1979 á [[Poljud Stadium]]. Þeirra helstu erkifjendur eru [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]]. == Titlar == * [[Prva HNL]] (8): 1941, 1992, 1993–94, 1994–95, 2000–01, 2003–04, 2004–05 * ''Júgóslavneskir deildarmeistarar'' (9): 1927, 1929, 1950, 1952, 1954–55, 1970–71, 1973–74, 1974–75, 1978–79 * ''Króatíska bikarkeppnin'' (8): 1993, 1995, 2000, 2003, 2010, 2013, 2022, 2023 * ''Júgóslavneska bikarkeppnin'' (9): 1967, 1972, 1973, 1974, 1976, 1977, 1984, 1987, 1991 * ''Króatíski ofurbikarinn'' (6): 1992, 1993, 1994, 1995, 2004, 2005 == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Heimild |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 2009-10 | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2010-11 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2011-12 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2012-13 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013-14 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2014-15 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2015-16 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2016-17 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2017-18 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018-19 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019-20 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020-21 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5f5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2021-22 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2022-23' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2023.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2023–24 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * {{HRV}} [[Stipe Pletikosa]] * {{HRV}} [[Slaven Bilić]] * {{HRV}} [[Igor Štimac]] * {{HRV}} [[Alen Bokšić]] * {{HRV}} [[Robert Jarni]] * {{HRV}} [[Niko Kranjčar]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://hajduk.hr HNK Hajduk Split] * [https://www.soccerway.com/team/hajduk-split/2w5qgpq0/ SOCCERWAY] * [https://www.transfermarkt.com/hnk-hajduk-split/startseite/verein/447 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/hnk-hajduk-split/1495/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:hajduk}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1911]] kid2whzjcmsjquxcbk0dj76syoa4uas 1972103 1972102 2026-07-15T07:55:43Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972103 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Hrvatski nogometni klub Hajduk Split <br /> ''(Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split)'' | Mynd = | Gælunafn = Bili (''Þeir hvítu'') Majstori s mora (''Meistarar hafsins'') | Stytt nafn = HAJ | Stofnað = 1911 | Leikvöllur = [[Stadion Poljud]] ([[Split]]) | Stærð = 34.198 | Stjórnarformaður = Lukša Jakobušić | Knattspyrnustjóri = Ivan Leko | Deild = Superligan (I) | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = 2. sæti | pattern_la1=_coloint11h |pattern_b1=_coloint11h |pattern_ra1=_coloint11h | leftarm1=FBFAFA|body1=FBFAFA|rightarm1=FBFAFA|shorts1=0540A0|socks1=0540A0| pattern_la2=_hajduk1112a|pattern_b2=_hajduk1112a|pattern_ra2=_hajduk1112a| leftarm2=0540A0|body2=0540A0|rightarm2=0540A0|shorts2=white|socks2=white| | Heimasíða = https://hajduk.hr/ }} '''Hrvatski Nogometni Klub Hajduk Split''' (Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split) er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]]. Hajduk þýðir útlagi og löglaus á [[króatíska|króatísku]]. Félagið er staðsett í borginni [[Split]]. Heimaleikirnir hafa verið spilaðir síðan 1979 á [[Poljud Stadium]]. Þeirra helstu erkifjendur eru [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]]. == Titlar == * [[Prva HNL]] (8): 1941, 1992, 1993–94, 1994–95, 2000–01, 2003–04, 2004–05 * ''Júgóslavneskir deildarmeistarar'' (9): 1927, 1929, 1950, 1952, 1954–55, 1970–71, 1973–74, 1974–75, 1978–79 * ''Króatíska bikarkeppnin'' (8): 1993, 1995, 2000, 2003, 2010, 2013, 2022, 2023 * ''Júgóslavneska bikarkeppnin'' (9): 1967, 1972, 1973, 1974, 1976, 1977, 1984, 1987, 1991 * ''Króatíski ofurbikarinn'' (6): 1992, 1993, 1994, 1995, 2004, 2005 == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Heimild |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 2009-10 | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2010-11 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2011-12 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2012-13 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013-14 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2014-15 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2015-16 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2016-17 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2017-18 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018-19 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019-20 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020-21 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5f5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2021-22 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2022-23' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2023.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2023–24 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2024–25 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2025.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * {{HRV}} [[Stipe Pletikosa]] * {{HRV}} [[Slaven Bilić]] * {{HRV}} [[Igor Štimac]] * {{HRV}} [[Alen Bokšić]] * {{HRV}} [[Robert Jarni]] * {{HRV}} [[Niko Kranjčar]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://hajduk.hr HNK Hajduk Split] * [https://www.soccerway.com/team/hajduk-split/2w5qgpq0/ SOCCERWAY] * [https://www.transfermarkt.com/hnk-hajduk-split/startseite/verein/447 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/hnk-hajduk-split/1495/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:hajduk}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1911]] 95c4y9g4ssipilz9w23sfgdil4ai1ea 1972104 1972103 2026-07-15T07:56:13Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972104 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Hrvatski nogometni klub Hajduk Split <br /> ''(Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split)'' | Mynd = | Gælunafn = Bili (''Þeir hvítu'') Majstori s mora (''Meistarar hafsins'') | Stytt nafn = HAJ | Stofnað = 1911 | Leikvöllur = [[Stadion Poljud]] ([[Split]]) | Stærð = 34.198 | Stjórnarformaður = Lukša Jakobušić | Knattspyrnustjóri = Ivan Leko | Deild = Superligan (I) | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = 2. sæti | pattern_la1=_coloint11h |pattern_b1=_coloint11h |pattern_ra1=_coloint11h | leftarm1=FBFAFA|body1=FBFAFA|rightarm1=FBFAFA|shorts1=0540A0|socks1=0540A0| pattern_la2=_hajduk1112a|pattern_b2=_hajduk1112a|pattern_ra2=_hajduk1112a| leftarm2=0540A0|body2=0540A0|rightarm2=0540A0|shorts2=white|socks2=white| | Heimasíða = https://hajduk.hr/ }} '''Hrvatski Nogometni Klub Hajduk Split''' (Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split) er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]]. Hajduk þýðir útlagi og löglaus á [[króatíska|króatísku]]. Félagið er staðsett í borginni [[Split]]. Heimaleikirnir hafa verið spilaðir síðan 1979 á [[Poljud Stadium]]. Þeirra helstu erkifjendur eru [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]]. == Titlar == * [[Prva HNL]] (8): 1941, 1992, 1993–94, 1994–95, 2000–01, 2003–04, 2004–05 * ''Júgóslavneskir deildarmeistarar'' (9): 1927, 1929, 1950, 1952, 1954–55, 1970–71, 1973–74, 1974–75, 1978–79 * ''Króatíska bikarkeppnin'' (8): 1993, 1995, 2000, 2003, 2010, 2013, 2022, 2023 * ''Júgóslavneska bikarkeppnin'' (9): 1967, 1972, 1973, 1974, 1976, 1977, 1984, 1987, 1991 * ''Króatíski ofurbikarinn'' (6): 1992, 1993, 1994, 1995, 2004, 2005 == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Heimild |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 2009-10 | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2010-11 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2011-12 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2012-13 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013-14 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2014-15 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2015-16 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2016-17 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2017-18 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018-19 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019-20 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020-21 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5f5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2021-22 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2022-23' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2023.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2023–24 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2024–25 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2025.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2025–26 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2026.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * {{HRV}} [[Stipe Pletikosa]] * {{HRV}} [[Slaven Bilić]] * {{HRV}} [[Igor Štimac]] * {{HRV}} [[Alen Bokšić]] * {{HRV}} [[Robert Jarni]] * {{HRV}} [[Niko Kranjčar]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://hajduk.hr HNK Hajduk Split] * [https://www.soccerway.com/team/hajduk-split/2w5qgpq0/ SOCCERWAY] * [https://www.transfermarkt.com/hnk-hajduk-split/startseite/verein/447 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/hnk-hajduk-split/1495/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:hajduk}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1911]] b6fq30jfrhic0rgsf5cgjahd82a10ce 1972105 1972104 2026-07-15T07:56:26Z Makenzis 56151 /* Árangur í deild */ 1972105 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Hrvatski nogometni klub Hajduk Split <br /> ''(Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split)'' | Mynd = | Gælunafn = Bili (''Þeir hvítu'') Majstori s mora (''Meistarar hafsins'') | Stytt nafn = HAJ | Stofnað = 1911 | Leikvöllur = [[Stadion Poljud]] ([[Split]]) | Stærð = 34.198 | Stjórnarformaður = Lukša Jakobušić | Knattspyrnustjóri = Ivan Leko | Deild = Superligan (I) | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning = 2. sæti | pattern_la1=_coloint11h |pattern_b1=_coloint11h |pattern_ra1=_coloint11h | leftarm1=FBFAFA|body1=FBFAFA|rightarm1=FBFAFA|shorts1=0540A0|socks1=0540A0| pattern_la2=_hajduk1112a|pattern_b2=_hajduk1112a|pattern_ra2=_hajduk1112a| leftarm2=0540A0|body2=0540A0|rightarm2=0540A0|shorts2=white|socks2=white| | Heimasíða = https://hajduk.hr/ }} '''Hrvatski Nogometni Klub Hajduk Split''' (Króatíska knattspyrnufélagið Hajduk Split) er [[Króatía|króatískt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]]. Hajduk þýðir útlagi og löglaus á [[króatíska|króatísku]]. Félagið er staðsett í borginni [[Split]]. Heimaleikirnir hafa verið spilaðir síðan 1979 á [[Poljud Stadium]]. Þeirra helstu erkifjendur eru [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]]. == Titlar == * [[Prva HNL]] (8): 1941, 1992, 1993–94, 1994–95, 2000–01, 2003–04, 2004–05 * ''Júgóslavneskir deildarmeistarar'' (9): 1927, 1929, 1950, 1952, 1954–55, 1970–71, 1973–74, 1974–75, 1978–79 * ''Króatíska bikarkeppnin'' (8): 1993, 1995, 2000, 2003, 2010, 2013, 2022, 2023 * ''Júgóslavneska bikarkeppnin'' (9): 1967, 1972, 1973, 1974, 1976, 1977, 1984, 1987, 1991 * ''Króatíski ofurbikarinn'' (6): 1992, 1993, 1994, 1995, 2004, 2005 == Árangur í deild == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- ! Tímabil ! ! Deild ! Sæti ! Heimild |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 2009-10 | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2010.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2010-11 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2011.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2011-12 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2012.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2012-13 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2013.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013-14 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 7. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2014.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2014-15 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2015.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2015-16 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2016.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2016-17 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2017.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2017-18 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. HNL | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2018.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018-19 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2019.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019-20 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2020.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020-21 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#F5F5f5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2021.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2021-22 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2022.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2022-23 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2023.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2023–24 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2024.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2024–25 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2025.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2025–26 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Prva HNL]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesk/kroa2026.html</ref> |- |} == Þekktir leikmenn == * {{HRV}} [[Stipe Pletikosa]] * {{HRV}} [[Slaven Bilić]] * {{HRV}} [[Igor Štimac]] * {{HRV}} [[Alen Bokšić]] * {{HRV}} [[Robert Jarni]] * {{HRV}} [[Niko Kranjčar]] ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://hajduk.hr HNK Hajduk Split] * [https://www.soccerway.com/team/hajduk-split/2w5qgpq0/ SOCCERWAY] * [https://www.transfermarkt.com/hnk-hajduk-split/startseite/verein/447 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/hnk-hajduk-split/1495/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:hajduk}} [[Flokkur:Króatísk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1911]] 2ccywn7qvh9mlt3blrm9in7ud59qqwx 0 165342 1972079 1733957 2026-07-14T23:01:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972079 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ara_IAU.svg|thumb|right|Altarið.]] '''Altarið''' (latína: ''Ara'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]], milli [[Sporðdrekamerkið|Sporðdrekamerkisins]], [[Sjónaukinn (stjörnumerki)|Sjónaukans]], [[Suðurþríhyrningurinn|Suðurþríhyrningsins]] og [[Hornmátið|Hornmátsins]]. Björtustu stjörnur merkisins eru [[Alfa Arae]] og [[Beta Arae]]. Sjö [[sólkerfi]] með reikistjörnum hafa fundist í þessu stjörnumerki, þar á meðal [[Mú Arae]] með fjórar plánetur og tvístirnið [[Gliese 676]], einnig með fjórar. ==Tenglar== * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/altarid/ Altarið á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211028133139/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/altarid/ |date=2021-10-28 }} {{stubbur|stjörnufræði}} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] i5wrz7sruslp52gvckzcd4wjocsac2f 0 165809 1972111 1737373 2026-07-15T08:48:55Z MyraMidnight 41218 Nokkrar fleirri aðgreiningar 1972111 wikitext text/x-wiki ''Spil getur átt við:'' * [[Spil (leikur)]] * [[Spil (vél)]] * [[Tölvuspil]] * [[Spilastokkur]] * Spila [[tónlist]] ** [[Spiladós]] {{aðgreining}} khis9mjtrp1iaxb24ywpac4fb1fzaf1 0 166679 1972038 1954412 2026-07-14T17:40:39Z Berserkur 10188 1972038 wikitext text/x-wiki [[Mynd:1829_Melchior_Gommar_Tieleman%2C_%C3%96lgem%C3%A4lde_Caroline_Herschel_Hannover.tif|thumb|right|Málverk af Caroline Herschel árið 1829.]] '''Caroline Lucretia Herschel''' (16. mars 1750 – 9. janúar 1848) var þýskur [[stjörnufræði]]ngur sem er þekktust fyrir að hafa uppgötvað fjölda [[halastjarna]], þar á meðal halastjörnuna [[35P/Herschel-Rigollet]] sem ber nafn hennar.<ref name="Nysewander, Melissa 1998">Nysewander, Melissa. Caroline Herschel. Biographies of Women Mathematicians, Atlanta: Agnes Scott College, 1998.</ref> Hún var yngri systir stjörnufræðingsins [[William Herschel]]. Caroline fæddist í [[Hanover]]. Hún veiktist af [[taugaveiki]] þegar hún var tíu ára sem stöðvaði líkamsvöxt hennar, svo hún náði aðeins 1,30 m hæð. Vegna þessa fékk hún aðeins kennslu í hússtjórnarstörfum því foreldrar hennar töldu að hún myndi aldrei giftast. Hún flutti til bræðra sinna í [[Bath]] á Englandi árið 1772 og tók að sér heimilisrekstur fyrir William sem starfaði við tónlist. William fékk áhuga á stjörnufræði og hóf að smíða eigin stjörnukíkja. Caroline gerðist skrásetjari hans og betrumbætti kerfið sem var notað til að flokka geimfyrirbæri auk þess að uppgötva sjálf ný fyrirbæri. William var skipaður hirðstjörnufræðingur [[Georg 3.|Georgs 3.]] árið 1782 og þau fluttu frá Bath til [[Datchet]]. Árið eftir smíðaði William sérstakan stjörnukíki fyrir Caroline sem ætlaður var til að finna halastjörnur. Hún tilkynnti uppgötvanir sínar með bréfum til [[Joseph Banks]], forseta [[Konunglega breska vísindafélagið|Konunglega breska vísindafélagsins]]. Frá árinu 1787 fékk hún regluleg laun frá konungi, 50 sterlingspund á ári, fyrir vísindastörf sín. Árið 1802 var listi hennar yfir 500 nýjar stjörnuþokur og stjörnuþyrpingar gefinn út og bættist við þau 2.000 geimfyrirbæri sem þá voru þekkt. Flokkunarkerfið sem hún notaði varð grunnur að því sem síðar varð [[New General Catalogue]] yfir geimfyrirbæri. Hún flutti aftur til Hanover eftir að William dó 1822, en átti áfram í miklum samskiptum við bróðurson sinn, [[John Herschel]]. Hún hélt áfram stjörnuskoðun til 1824 og var virk og við góða heilsu allt til æviloka. Hún var fyrsta konan sem fékk laun frá konungi sem raunvísindamaður.<ref name="ReferenceB">{{cite journal|last=Brock|first= Claire|title=Public Experiments|url=https://archive.org/details/sim_history-workshop-journal_autumn-2004_58/page/306|journal=History Workshop Journal|volume= 58|date= 2004|jstor=25472768|publisher=Oxford University Press|issue=58|pages= 306–312|doi= 10.1093/hwj/58.1.306|s2cid= 201783390}}</ref> Hún var líka fyrsta konan á Englandi sem gegndi opinberri stöðu.<ref name="Ogilvie">{{cite book | last = Ogilvie| first = Marilyn Bailey| author-link = Marilyn Bailey Ogilvie | title = Women in Science: Antiquity through the Nineteenth Century | url = https://archive.org/details/womeninscience00mari| url-access = registration| publisher = [[MIT Press]] | year = 1986 | pages =[https://archive.org/details/womeninscience00mari/page/97 97–98] | isbn = 978-0-262-65038-0}}</ref> Hún var auk þess fyrsta konan sem fékk birta grein í tímaritinu ''[[Philosophical Transactions]]'',<ref name=":6">{{Cite book|last=Schiebinger|first=Londa|title=The mind has no sex?: women in the origins of modern science|url=https://archive.org/details/mindhasnosexwome00schi|publisher=Harvard University Press|year=1989|location=Cambridge, Mass.|pages=[https://archive.org/details/mindhasnosexwome00schi/page/263 263]}}</ref> sem hlaut gullmerki [[Konunglega stjörnufræðifélagið|Konunglega stjörnufræðifélagsins]] (1828) og var gerð að heiðursfélaga í Konunglega stjörnufræðifélaginu (1835, ásamt [[Mary Somerville]]). Hún var líka gerð að heiðursfélaga í [[Konunglega írska vísindaakademían|Konunglegu írsku vísindaakademíunni]] (1838). [[Friðrik Vilhjálmur 4. Prússakonungur]] veitti henni gullmerki í vísindum á 96 ára afmæli hennar 1846.<ref name=Memoir>{{cite book|last=Herschel |first=Caroline Lucretia|editor1-last=Herschel|editor1-first=Mrs. John|title=Memoir and Correspondence of Caroline Herschel|year=1876|publisher=John Murray, Albemarle Street|location=London |url=https://digital.library.upenn.edu/women/herschel/memoir/memoir.html }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Herschel, Caroline}} [[Flokkur:Þýskir stjarnfræðingar]] {{fd|1750|1848}} p9hiru9lml0ydq3ktl2me7mupfw8yjn 0 167238 1972013 1749927 2026-07-14T14:00:37Z TKSnaevarr 53243 1972013 wikitext text/x-wiki '''Mir Shamsuddin Adib-Soltani''' (11. maí 1931 – 12. október 2023) var íranskur heimspekingur og þýðandi. Hann var þekktur fyrir að þýða nokkrar [[klassískar heimspekibækur]] á persnesku. Adib-Soltani var sigurvegari [[Farabi International Award]].<ref>{{cite web |title=مسئله چپ؛ نگاهی به اثری از میرشمس الدین ادیب‌سلطانی |url=http://www.bbc.com/persian/arts/2011/05/110504_l41_adib_soltani_book_review |website=BBC News |language=fa}}</ref><ref>{{cite web |title=هیچ‌کس حال ادیب را نمی‌پرسد! |url=https://www.khabaronline.ir/news/372043/%D9%87%DB%8C%DA%86-%DA%A9%D8%B3-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AF |website=Khabaronline |language=fa |date=26 August 2014}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1931|2023}} [[Flokkur:Íranskir heimspekingar]] qvbfe0j3p7s690369w3g0l85r19jhul 0 167608 1972045 1774896 2026-07-14T18:26:43Z Solaruppras 102909 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1972045 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Claire Bretécher en 1973 - 2 - cropped.jpg|thumb|Claire Bretécher árið 1973.]] '''Claire Bretécher''' (1940-2020) var áhrifamikill franskur myndasöguhöfundur. Hún fæddist í [[Nantes]] í Frakklandi. [[Teiknimyndasaga|Myndasögur]] hennar fjalla yfirleitt með gamansömum hætti um fjölskyldulíf, samskipti kynjanna og hlutskipti kvenna. Bretécher var oft kennd við [[Femínismi|femínisma]], en sjálf gerði hún yfirleitt lítið úr því. Á sjöunda og áttunda áratuginum varð hún fyrst kvenmyndasöguhöfunda til að hasla sér völl í fremstu röð í myndasögugerð í Frakklandi og starfaði þá fyrir vinsælustu fransk-belgísku myndasögutímaritin eins og [[Teiknimyndablaðið Svalur|Sval]] (f. Spirou) og Tintin. Meðal þekktustu verka Bretécher eru myndasögurnar um viðskotaillu táningsstúlkuna Agrippínu (f. Agrippine) sem Bretécher gaf sjálf út á árunum 1988-2009 og nutu mikilla vinsælda víðs vegar um [[Evrópa|Evrópu]]. Eftir þeim sögum var framleidd teiknimyndasería fyrir sjónvarp á vegum Canal+ á árinu 2001. Ein myndasaga eftir Bretécher, Beðið eftir kaffinu, kom út á vegum bókaútgáfunnar Litlu gulu hænunnar á árinu 1988 í íslenskri þýðingu Jakob Andersen. Skrýtlurnar í bókinni birtust upprunalega í myndasögutímaritinu [[Pilote]] á árunum 1971-1973 og komu út í bókarformi árið 1973 undir heitinu Salades de saison. Íslenska útgáfan styðst þó við danskar útgáfur Interpresse frá árinu 1983 (Mens vi venter på Café au Lait og Mixet salat). == Tenglar == https://www.lambiek.net/artists/b/bretecher.htm Sótt 3.5.2022 {{DEFAULTSORT:Bretécher, Claire}} {{fd|1940|2020}} [[Flokkur:Franskir myndasöguhöfundar]] ln5ilr1uhvzew32pjqjmfwru2k9ls9r 0 169583 1972089 1768732 2026-07-15T06:48:34Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972089 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sagittarius_IAU.svg|thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Bogmanninn.]] '''Bogmaðurinn''' ([[latína]]: ''Sagittarius'') er eitt af [[stjörnumerki|stjörnumerkjum]] [[Dýrahringurinn|Dýrahringsins]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]]. Bogmaðurinn er eitt af stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] lýsti og er eitt af stjörnumerkjum nútímans. Tákn merkisins er ♐︎ og hann er oft sýndur sem [[kentár]] með dreginn [[bogi|boga]]. Hann liggur á milli [[Sporðdrekinn|Sporðdrekans]] og [[Naðurvaldi|Naðurvalda]] í vestri og [[Steingeitin|Steingeitarinnar]] og [[Smásjáin|Smásjárinnar]] í austri. Miðja [[Vetrarbrautin|Vetrarbrautarinnar]] liggur vestast í Bogmanninum á svæði sem nefnist [[Sagittarius A]] og inniheldur [[ofursvarthol]]. Átta björtustu stjörnur stjörnumerkisins mynda [[samstirni]]ð „Teketilinn“. Bjartasta stjarnan er [[Kaus Australis]] eða ε Sagittarii, [[tvístirni]] í 143 ljósára fjarlægð frá Sólinni. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/bogmadurinn Bogmaðurinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220920173009/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/bogmadurinn |date=2022-09-20 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] nghu265p19yqthsegdm1ghq8qjvyiza 0 170736 1972018 1782959 2026-07-14T14:55:31Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972018 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Aquila_IAU.svg|thumb|right|Örninn á stjörnukorti.]] '''Örninn''' ([[latína]]: ''Aquila'') er [[stjörnumerki]] við miðbaug himins. Nafnið er dregið af sögninni um [[örn]] [[Seifur|Seifs]] sem geymir og sækir þrumufleyga hans. Bjartasta stjarna merkisins er [[Altair]] sem er í stjörnusamstæðunni [[Sumarþríhyrningurinn|Sumarþríhyrningnum]]. Örninn er í [[Vetrarbrautin]]ni og sést því best þegar sumar er á norðurhveli. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/orninn/ Örninn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122225435/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/orninn/ |date=2022-11-22 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] e0xxi8rz52nx8w0f917l45v7g4leqqy 0 170739 1972015 1782975 2026-07-14T14:43:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972015 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Auriga_IAU.svg|thumb|right|Ökumaðurinn á stjörnukorti.]] '''Ökumaðurinn''' ([[latína]]: ''Auriga'') er [[stjörnumerki]] á [[norðurhiminn|norðurhimni]] og eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíos Ptólemajos]] lýsti. Ökumaðurinn hefur verið tengdur við ýmsar goðsagnapersónur [[grísk goðafræði|grískrar goðafræði]]. Bjartasta stjarna merkisins er fjölstirnið [[Kapella (stjarna)|Kapella]] sem er með björtustu stjörnum næturhiminsins. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/okumadurinn Ökumaðurinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122232609/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/okumadurinn |date=2022-11-22 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] d6k4lzaegzwm8ydq3dwqbahajnj6lry 0 175917 1972021 1823625 2026-07-14T15:12:25Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972021 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lupus_IAU.svg|thumb|right|Úlfurinn á stjörnukorti.]] '''Úlfurinn''' ([[latína]]: ''Lupus'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]] og eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] lýsti á 2. öld. Í fornöld var lengst af litið á Úlfinn sem [[stjörnuþyrping]]u í [[Mannfákurinn|Mannfáknum]]. Sprengistjarnan [[SN 1006]] kemur fyrir í heimildum frá maí-apríl árið [[1006]] í stjörnumerkinu. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/ulfurinn Úlfurinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230824204103/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/ulfurinn |date=2023-08-24 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] hwqyo6tim898plig8qp4emrkwq9oe37 0 176465 1972081 1864290 2026-07-14T23:37:30Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972081 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Logo du Droit Humain International.jpg|alt=logo le droit humain|thumb|328x328dp]] '''Alþjóða samfrímúrarareglan ''Le Droit Humain'' ''' er alþjóðleg frímúrararegla þar sem meðlimir geta verið bæði karlmenn og konur óháð þjóðerni eða trúfélagi. == Saga == [[File:Plaque for Maison Georges Martin - Le Droit Humain.jpg|right|thumb]] Höfuðstöðvar reglunnar eru í [[París]] þar sem það var stofnað árið 1893 af [[Georges Martin]] og [[Maria Deraismes]]. Reglan er byggð á fornum hefðum frímúrarareglunnar og notar frímúrarasiði og táknfræði sem verkfæri í leitinni að sannleikanum. Markmið reglunnar er „að sameina karla og konur sem eru sammála um húmaníska andlegan veruleika og á sama tíma virðir einstaklings- og menningarmun“. Ólíkt öðrum frímúrarareglum sem starfa í lögsögu ríkja er „Le Droit Humain“ alþjóðlegt bræðralag með mörg sambönd og lögsögur um allan heim, sem hvert um sig starfar samkvæmt [[Scottish Rite]] frá 1. til 33. gráðu. Æðsta ráðið, sem hefur höfuðstöðvar sínar í París, stjórnar reglunni. Innan alþjóðastjórnarskrárinnar hafa aðildarsamböndin þó sjálfstjórnarrétt. ''Le Droit Humain'' hefur um 32.000 meðlimi í yfir 60 löndum um allan heim og í öllum heimsálfum.<ref>{{cite news |url=https://ledroithumain.international/organization/?lang=en |newspaper=Ordre Maçonnique Mixte International le Droit Humain |access-date=14 June 2021 |title=Organization &#124; Ordre Maçonnique Mixte International Le Droit Humain |archive-date=14 júní 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614165852/https://ledroithumain.international/organization/?lang=en |url-status=dead }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Alþjóðleg bræðrafélög]] 3ogivyxneydff72t3l3cjgxv4t6phpd 0 177258 1972004 1836704 2026-07-14T12:24:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972004 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Octans_IAU.svg|thumb|right|Áttungurinn á stjörnukorti.]] '''Áttungurinn''' ([[latína]]: ''Octans'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]] sem nær yfir [[himinskaut]] suðurpóls jarðar, líkt og [[Litlibjörn]] á [[norðurhiminn|norðurhimni]]. Ólíkt Litlabirni er Áttungurinn fremur dauft stjörnumerki og þar eru engar áberandi stjörnur. Stjörnumerkið er eitt þeirra sem [[Nicolas Louis de Lacaille]] skilgreindi eftir miðja 18. öld og nefndi eftir [[siglingatæki]] sem er ein gerð af [[kvaðrant]]i. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/attungurinn/ Áttungurinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231115173112/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/attungurinn/ |date=2023-11-15 }} {{stjörnumerkin}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 0bglz5ry4j1ou0xuia9yel4g79ysety 0 177260 1972028 1836711 2026-07-14T16:38:05Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972028 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Triangulum_IAU.svg|thumb|right|Þríhyrningurinn á stjörnukorti.]] '''Þríhyrningurinn''' ([[latína]]: ''Triangulum'') er [[stjörnumerki]] á [[norðurhiminn|norðurhimni]] og eitt af 48 stjörnmerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] skráði á 2. öld. Stjörnumerkið er sýnt sem langur og mjór [[þríhyrningur]] þar sem grunnlínan liggur milli [[Beta Trianguli]] og [[Gamma Trianguli]] en [[Alfa Trianguli]] myndar toppinn. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/thrihyrningurinn Þríhyrningurinn á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231115173853/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/thrihyrningurinn |date=2023-11-15 }} {{stjörnumerkin}} {{stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 6mfhlqaji2s9ww4rxurh5goomqvs802 0 177398 1972017 1837939 2026-07-14T14:50:17Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972017 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Sagitta_IAU.svg|thumb|right|Örin á stjörnukorti.]] '''Örin''' ([[latína]]: ''Sagitta'') er fremur dauft [[stjörnumerki]] á [[norðurhiminn|norðurhimni]]. Örin er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] lýsti á 2. öld. Það var nefnt eftir [[ör (vopn)|örinni]] sem [[Herakles]] notaði til að drepa örn [[Seifur|Seifs]] sem kroppaði í lifur [[Prómeþeifur|Prómeþeifs]]. Örin er þannig rétt norðan við [[Örninn (stjörnumerki)|Örninn]]. Bjartasta stjarnan er [[Gamma Sagittae]], [[rauður risi]] í 288 ljósára fjarlægð frá sólu. Aðrar stjörnur merkisins eru [[fjölstirni]]. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/orin Örin á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231122141608/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/orin |date=2023-11-22 }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] hyr4jk4umuafboolwq0ellojiv6ug6r 0 177496 1972086 1838815 2026-07-15T05:06:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972086 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Crater_IAU.svg|thumb|right|Bikarinn á stjörnukorti.]] '''Bikarinn''' ([[latína]]: ''Crater'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]] og eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem [[Kládíus Ptólmæos]] skráði á 2. öld. Latneska heitið er dregið af gríska orðinu ''krater'' sem er [[blönduker]] til að blanda [[vín]]. Bikarinn er sýndur á baki [[Vatnaskrímslið|Vatnaskrímslisins]] og er tengdur guðinum [[Apollon]]. [[Dvergþoka]]n [[Crater 2]] og [[þyrilþoka]]n [[NGC 3981]] eru innan Bikarsins. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/bikarinn/ Bikarinn á Stjörnufræðivefnum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] ahyunq0vetd3vji068mp1n7ry5z0d9j 0 177604 1972091 1839579 2026-07-15T07:29:33Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972091 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Mensa_IAU.svg|thumb|right|Borðið á stjörnukorti.]] '''Borðið''' ([[latína]]: ''Mensa'') er [[stjörnumerki]] á [[suðurhiminn|suðurhimni]], nálægt syðra [[himinskaut]]inu. Borðið er eitt af 14 stjörnumerkjum sem franski stjörnufræðingurinn [[Nicolas-Louis de Lacaille]] skilgreindi á 18. öld. Upphaflega hét það ''Mons Mensae'', eftir [[Borðfjall]]i á [[Góðrarvonarhöfði|Góðrarvonarhöfða]]. Borðið er eitt af daufustu stjörnumerkjum himinsins. ==Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/bordid/ Borðið á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231204232905/https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/bordid/ |date=2023-12-04 }} {{stubbur}} {{Stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] 9snvpt3647m4dmkm5t1gfzg1velwcjc 828 178924 1972076 1849696 2026-07-14T21:33:39Z Milenioscuro 27914 1972076 Scribunto text/plain return { name = 'Vestur-Kongó', top = 3.736, bottom = -5.760, left = 10.290, right = 19.126, image = 'Congo adm location map.svg', image1 = 'Congo physical map.svg' } lj4l7u08wvawdyf4i7uqjueztj0v1t6 0 180731 1972025 1970847 2026-07-14T15:19:22Z TKSnaevarr 53243 1972025 wikitext text/x-wiki '''Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd''' (e. ''Academy Award for Best Picture'') eru ein af verðlaunum [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunanna]] sem veitt eru árlega af [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin eru þau síðustu sem veitt eru hverju sinni og eru almennt talin virtustu verðlaun hátíðarinnar. == Sigurvegarar == === 1920-1929 === {| class="wikitable" !'''Útgáfuár''' '''kvikmyndar''' !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Kvikmyndaver |- ! colspan="1" rowspan="3" |1927/28 (1.) |style="background:#FAEB86" |'''''Wings''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Famous Players–Lasky''' |- |''7th Heaven'' | |Fox |- |''The Racket'' | |The Caddo Company |- ! colspan="1" rowspan="5" |1928/29 (2.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Broadway Melody''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer''' |- |''Alibi'' | |Feature Productions |- |''Hollywood Revue'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''In Old Arizona'' | |Fox |- |''The Patriot'' |''Frelsishetjan'' |Paramount Famous Lasky |} === 1930-1939 === {| class="wikitable" !'''Útgáfuár''' '''kvikmyndar''' !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur) |- ! colspan="1" rowspan="5" |1929/30 (3.) |style="background:#FAEB86" |'''''All Quiet on the Western Front''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum (kvikmynd frá 1930)|Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Universal (Carl Laemmle Jr.)''' |- |''The Big House'' |''Stóra húsið'' |Cosmopolitan (Irving Thalberg) |- |''Disraeli'' | |Warner Bros. (Jack L. Warner & Darryl F. Zanucks) |- |''The Divorcee'' | |Metro-Goldwyn-Mayer (Robert Z. Leonard) |- |''The Love Parade'' |''Eiginmaður drottningarinnar'' |Paramount Famous Lasky ([[Ernst Lubitsch]]) |- ! colspan="1" rowspan="5" |1930/31 (4.) |style="background:#FAEB86" |'''''Cimarron''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''RKO Radio (William LeBaron)''' |- |''East Lynne'' | |Fox |- |''The Front Page'' |''Fyrstir með fréttirnar'' |The Caddo Company (Howard Hughes & Lewis Milestones) |- |''Skippy'' | |Paramount Publix (Jesse L. Lasky, B.P. Schulberg, & Adolph Zukors) |- |''Trader Horn'' | |Metro-Goldwyn-Mayer (Irving Thalberg) |- ! colspan="1" rowspan="8" |1931/32 (5.) |style="background:#FAEB86" |'''''Grand Hotel''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Irving Thalberg)''' |- |''Arrowsmith'' | |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''Bad Girl'' | |Fox |- |''The Champ'' | |Metro-Goldwyn-Mayer (King Vidor) |- |''Five Star Final'' | |First National (Hal B. Wallis) |- |''One Hour with You'' | |Paramount Publix (Ernst Lubitsch) |- |''Shanghai Express'' | |Paramount Publix (Adolph Zukor) |- |''The Smiling Lieutenant'' | |Paramount Publix (Ernst Lubitsch) |- ! colspan="1" rowspan="10" |1932/33 (6.) |style="background:#FAEB86" |'''''Cavalcade''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Fox (Frank Lloyd & Winfield Sheehans)''' |- |''42nd Street'' | |[[Warner Bros.]] |- |''A Farewell to Arms'' |''Vopnin kvödd'' |Paramount |- |''I Am a Fugitive from a Chain Gang'' | |[[Warner Bros.]] |- |''Lady for a Day'' | |Columbia |- |''Little Women'' | |RKO Radio |- |''The Private Life of Henry VIII'' | |London Films |- |''She Done Him Wrong'' | |Paramount |- |''Smilin' Through'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''State Fair'' | |Fox |- ! colspan="1" rowspan="12" |1934 (7.) |style="background:#FAEB86" |'''''It Happened One Night''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Það gerðist um nótt''''' |style="background:#FAEB86" |'''Columbia (Frank Capra & Harry Cohn)''' |- |''The Barretts of Wimpole Street'' |''Barrettfjölskyldan í Wimpolestræti'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Cleopatra'' | |Paramount |- |''Flirtation Walk'' |''Ástarstígur'' |First National |- |''The Gay Divorcee'' | |RKO Radio |- |''Here Comes the Navy'' |''Nú kemur flotinn'' |[[Warner Bros.]] |- |''The House of Rothschild'' |''Bræðurnir Rothschild'' |20th Century |- |''Imitation of Life'' | |Universal |- |''One Night of Love'' | |Columbia |- |''The Thin Man'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Viva Villa!'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The White Parade'' |''Hvíta fylkingin'' |Jesse L. Lasky (production company) |- ! colspan="1" rowspan="12" |1935 (8.) |style="background:#FAEB86" |'''''Mutiny on the Bounty''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Uppreisnin á Bounty''''' |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Frank Lloyd & Irving Thalbergs)''' |- |''Alice Adams'' | |RKO Radio |- |''Broadway Melody of 1936'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Captain Blood'' |''Víkingurinn'' |Cosmopolitan |- |''David Copperfield'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Informer'' | |RKO Radio |- |''The Lives of a Bengal Lancer'' |''Synir Englands'' |Paramount |- |''A Midsummer Night's Dream'' |''Draumur á Jónsmessunótt'' |[[Warner Bros.]] |- |''Les Misérables'' |''Vesalingarnir'' |20th Century |- |''Naughty Marietta'' |''Léttúðuga Marietta'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Ruggles of Red Gap'' |''Vistaskipti'' |Paramount |- |''Top Hat'' | |RKO Radio |- ! colspan="1" rowspan="10" |1936 (9.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Great Ziegfeld''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Ziegfeld hinn mikli''''' |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Hunt Stromberg)''' |- |''Anthony Adverse'' | |[[Warner Bros.]] |- |''Dodsworth'' | |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''Libeled Lady'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Mr. Deeds Goes to Town'' |''Herra Deeds fer til borgarinnar'' |Columbia |- |''Romeo and Juliet'' |''Rómeó og Júlía'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''San Francisco'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Story of Louis Pasteur'' |''Louis Pasteur'' |Cosmopolitan |- |''A Tale of Two Cities'' |''Saga tveggja borga'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Three Smart Girls'' |''Þrjár kænar stúlkur'' |Universal |- ! colspan="1" rowspan="10" |1937 (10.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Life of Emile Zola''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Warner Bros. (Henry Blanke)''' |- |''The Awful Truth'' | |Columbia |- |''Captains Courageous'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Dead End'' | |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''The Good Earth'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''In Old Chicago'' | |[[20th Century Fox|20th Century-Fox]] |- |''Lost Horizon'' |''Horfin sjónarmið'' |Columbia |- |''One Hundred Men and a Girl'' | |Universal |- |''Stage Door'' | |RKO Radio |- |''A Star Is Born'' |''Leikaralíf í Hollywood'' eða ''Stjarna fæðist'' |Selznick International Pictures |- ! colspan="1" rowspan="10" |1938 (11.) |style="background:#FAEB86" |'''''You Can't Take It with You''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Þú tekur það ekki með þér''''' |style="background:#FAEB86" |'''Columbia (Frank Capra)''' |- |''The Adventures of Robin Hood'' | |Warner Bros.-First National |- |''Alexander's Ragtime Band'' | |[[20th Century Fox|20th Century-Fox]] |- |''Boys Town'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Citadel'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Four Daughters'' | |Warner Bros.-First National |- |''La Grande Illusion'' |''Sjónhverfingin mikla'' |Réalisation d'art Cinématographique |- |''Jezebel'' | |[[Warner Bros.]] |- |''Pygmalion'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Test Pilot'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- ! colspan="1" rowspan="10" |1939 (12.) |style="background:#FAEB86" |'''''Gone with the Wind''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|'''Á hverfanda hveli''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Selznick International Pictures (David O. Selznick)''' |- |''Dark Victory'' | |Warner Bros.-First National |- |''Goodbye, Mr. Chips'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Love Affair'' | |RKO Radio |- |''Mr. Smith Goes to Washington'' |''Mr. Smith gerist þingmaður'' eða ''Herra Smith fer á þing'' |Columbia |- |''Ninotchka'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Of Mice and Men'' |''Mýs og menn'' |Hal Roach (production company) |- |''Stagecoach'' |''Póstvagninn'' |Walter Wanger (production company) |- |''The Wizard of Oz'' |''Galdrakarlinn í Oz'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Wuthering Heights'' |''Fýkur yfir hæðir'' |Samuel Goldwyn Productions |} ===1940-1949=== {| class="wikitable" !'''Útgáfuár''' '''kvikmyndar''' !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur) |- ! colspan="1" rowspan="10" |1940 (13.) |style="background:#FAEB86" |'''''Rebecca''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Selznick International Pictures (David O. Selznick)''' |- |''All This, and Heaven Too'' |''Þetta allt og himinninn líka'' eða ''Dæmið ekki'' |Warner Bros. |- |''Foreign Correspondent'' |''Utanríkisréttarritarinn'' |Walter Wanger (production company) |- |''The Grapes of Wrath'' |''Þrúgur reiðinnar'' |20th Century-Fox |- |''The Great Dictator'' | |Charles Chaplin Productions |- |''Kitty Foyle'' | |RKO Radio |- |''The Letter'' | |Warner Bros. |- |''The Long Voyage Home'' |''Á heimleið'' |Argosy-Wanger |- |''Our Town'' | |Sol Lesser (production company) |- |''The Philadelphia Story'' |''Kenjótt kona'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- ! colspan="1" rowspan="10" |1941 (14.) |style="background:#FAEB86" |'''''How Green Was My Valley''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Heima er best'' eða ''Grænn varstu dalur'' eða ''Grænadalsfjölslyldan''''' |style="background:#FAEB86" |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)''' |- |''Blossoms in the Dust'' |''Móðurást'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Citizen Kane'' |''Blaðakóngurinn'' |Mercury |- |''Here Comes Mr. Jordan'' |''Örlagavaldurinn'' eða ''Hinn framliðni snýr aftur'' |Columbia |- |''Hold Back the Dawn'' |''Rödd hjartans'' |Paramount |- |''The Little Foxes'' |''Refirnir'' |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''The Maltese Falcon'' |''Möltufálkinn'' |Warner Bros. |- |''One Foot in Heaven'' | |Warner Bros. |- |''Sergeant York'' | |Warner Bros. |- |''Suspicion'' |''Illur grunur'' |RKO Radio |- ! colspan="1" rowspan="10" |1942 (15.) |style="background:#FAEB86" |'''''Mrs. Miniver''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Frú Miniver''''' |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Sidney Franklin)''' |- |''49th Parallel'' | |Ortus |- |''Kings Row'' | |Warner Bros. |- |''The Magnificent Ambersons'' |''Dýrðardagar Amberson-fjölskyldunnar'' |Mercury |- |''The Pied Piper'' |''Flóttafólk'' |20th Century-Fox |- |''The Pride of the Yankees'' | |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''Random Harvest'' |''Í leit að liðinni ævi'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Talk of the Town'' |''Bæjarslúðrið'' |Columbia |- |''Wake Island'' |''Vörnin frækna'' |Paramount |- |''Yankee Doodle Dandy'' | |Warner Bros. |- ! colspan="1" rowspan="10" |1943 (16.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Warner Bros. (Hal B. Wallis)''' |- |''For Whom the Bell Tolls'' |''Hverjum klukkan glymur'' |Paramount |- |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |20th Century-Fox |- |''The Human Comedy'' |''Þeir sem heima bíða'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''In Which We Serve'' |''Undir gunnfána'' |Two Cities Films |- |''Madame Curie'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The More the Merrier'' |''Glatt á hjalla'' |Columbia |- |''The Ox-Bow Incident'' |''Ógnarnóttin'' eða ''Atvikið við Uxaklafa'' |20th Century-Fox |- |''The Song of Bernadette'' |''Óður Bernadettu'' |20th Century-Fox |- |''Watch on the Rhine'' |''Vörður við Rín'' |Warner Bros. |- ! colspan="1" rowspan="5" |1944 (17.) |style="background:#FAEB86" |'''''Going My Way''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Leyf mér þig að leiða''''' |style="background:#FAEB86" |'''Paramount (Leo McCarey)''' |- |''Double Indemnity'' |''Tvöfaldar tjónabætur'' |Paramount |- |''Gaslight'' |''Gasljós'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Since You Went Away'' |''Langt finnst þeim sem bíður'' |Selznick International Pictures (David O. Selznick) |- |''Wilson'' | |20th Century-Fox |- ! colspan="1" rowspan="5" |1945 (18.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Lost Weekend''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Glötuð helgi''''' |style="background:#FAEB86" |'''Paramount (Charles Brackett)''' |- |''Anchors Aweigh'' |''Sjóliðar dáðadrengir'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Bells of St. Mary's'' |''Klukkur heilagrar Maríu'' |Rainbow Productions |- |''Mildred Pierce'' | |Warner Bros. |- |''Spellbound'' |''Í álögum'' |Selznick International Pictures (David O. Selznick) |- ! colspan="1" rowspan="5" |1946 (19.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Best Years of Our Lives''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Beztu ár ævinnar''''' |style="background:#FAEB86" |'''Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)''' |- |''Henry V'' | |Two Cities Films |- |''It's a Wonderful Life'' |''Lífið er dásamlegt'' |Liberty Films |- |''The Razor's Edge'' |''Í leit að lífshamingju'' eða ''Blað skilur bakka og egg'' |20th Century-Fox |- |''The Yearling'' |''Landnemalíf'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- ! colspan="1" rowspan="5" |1947 (20.) |style="background:#FAEB86" |'''''Gentleman's Agreement''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Heiður að veði''''' |style="background:#FAEB86" |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)''' |- |''The Bishop's Wife'' |''Kona biskupsins'' |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''Crossfire'' |''Hatur'' |RKO Radio |- |''Great Expectations'' |''Glæstar vonir'' |J. Arthur Rank-Cineguild |- |''Miracle on 34th Street'' |''Jólasveinninn'' eða ''Kraftaverkið á 34. stræti'' |20th Century-Fox |- ! colspan="1" rowspan="5" |1948 (21.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Hamlet''''' |style="background:#FAEB86" |'''J. Arthur Rank-Two Cities Films (Laurence Olivier)''' |- |''Johnny Belinda'' | |Warner Bros. |- |''The Red Shoes'' |''Rauðu skórnir'' |J. Arthur Rank-Archers |- |''The Snake Pit'' |''Ormagryfjan'' |20th Century-Fox |- |''The Treasure of the Sierra Madre'' |''Gullið í Sierra Madre'' |Warner Bros. |- ! colspan="1" rowspan="5" |1949 (22.) |style="background:#FAEB86" |'''''All the King's Men''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Við stjórnvölin''''' |style="background:#FAEB86" |'''Columbia (Robert Rossen)''' |- |''Battleground'' |''Orrustuvöllur'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Heiress'' | |Paramount |- |''A Letter to Three Wives'' |''Bréf til þriggja kvenna'' |20th Century-Fox |- |''Twelve O'Clock High'' | |20th Century-Fox |} === 1950-1959 === {| class="wikitable" !'''Útgáfuár''' '''kvikmyndar''' !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur) |- ! colspan="1" rowspan="5" |1950 (23.) |style="background:#FAEB86" |'''''All About Eve''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Allt um Evu]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)''' |- |''Born Yesterday'' |''Fædd í gær'' |Columbia |- |''Father of the Bride'' |''Faðir brúðarinnar'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''King Solomon's Mines'' |''Námur Salomons konungs'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Sunset Boulevard'' | |Paramount |- ! colspan="1" rowspan="5" |1951 (24.) |style="background:#FAEB86" |'''''An American in Paris''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Ameríkumaður í París''''' |style="background:#FAEB86" |'''Arthur Freed''' |- |''Decision Before Dawn'' |''Voru það landráð?'' |Anatole Litvak and Frank McCarthy |- |''A Place in the Sun'' |''Þar sem sólin skín'' |George Stevens |- |''Quo Vadis'' | |Sam Zimbalist |- |''A Streetcar Named Desire'' |''Á girndarleiðum'' eða ''Sporvagninn Girnd'' |Charles K. Feldman |- ! colspan="1" rowspan="5" |1952 (25.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Greatest Show on Earth''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Heimsins mesta gleði og gaman'' eða ''Fjölleikahúsið''''' |style="background:#FAEB86" |'''Cecil B. DeMille''' |- |''High Noon'' |''Háski á hádegi'' eða ''12 á hádegi'' |Stanley Kramer |- |''Ivanhoe'' |''Ívar Hlújárn'' |Pandro S. Berman |- | colspan="2" |''Moulin Rouge'' |John and James Woolf |- |''The Quiet Man'' |''Hægláti maðurinn'' |John Ford og Merian C. Cooper |- ! colspan="1" rowspan="5" |1953 (26.) |style="background:#FAEB86" |'''''From Here to Eternity''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Héðan til eilífðar''''' |style="background:#FAEB86" |'''Buddy Adler''' |- |''Julius Caesar'' | |John Houseman |- |''The Robe'' |''Kyrtillinn'' |Frank Ross |- |''Roman Holiday'' |''Gleðidagur í Róm'' |William Wyler |- |''Shane'' | |George Stevens |- ! colspan="1" rowspan="5" |1954 (27.) |style="background:#FAEB86" |'''''On the Waterfront''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Á eyrinni''''' |style="background:#FAEB86" |'''Sam Spiegel''' |- |''The Caine Mutiny'' |''Uppreisnin á Caine'' |Stanley Kramer |- |''The Country Girl'' |''Sveitastúlkan'' |William Perlberg |- |''Seven Brides for Seven Brothers'' |''Adam átti syni sjö'' |Jack Cummings |- |''Three Coins in the Fountain'' |''Óskabrunnurinn'' |Sol C. Siegel |- ! colspan="1" rowspan="5" |1955 (28.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Marty''''' |style="background:#FAEB86" |'''Harold Hecht''' |- |''Love Is a Many-Splendored Thing'' |''Í viðjum ásta og örlaga'' |Buddy Adler |- |''Mister Roberts'' |''Roberts sjóliðsforingi'' |Leland Hayward |- |''Picnic'' |''Skógarferðin'' |Fred Kohlmar |- |''The Rose Tattoo'' |''Tattóveraða rósin'' |Hal B. Wallis |- ! colspan="1" rowspan="5" |1956 (29.) |style="background:#FAEB86" |'''''[[Umhverfis jörðina á 80 dögum (kvikmynd frá 1956)|Around the World in 80 Days]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Umhverfis jörðina á 80 dögum (kvikmynd frá 1956)|Umhverfis jörðina á 80 dögum]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Michael Todd''' |- |''Friendly Persuasion'' |''Elska skaltu náungann'' |William Wyler |- |''Giant'' |''Risi'' |George Stevens and Henry Ginsberg |- |''The King and I'' |''Kóngurinn og ég'' |Charles Brackett |- |''The Ten Commandments'' |''Boðorðin'' |Cecil B. DeMille |- ! colspan="1" rowspan="5" |1957 (30.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Bridge on the River Kwai''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Brúin yfir Kwai''''' |style="background:#FAEB86" |'''Sam Spiegel''' |- |''12 Angry Men'' |''12 reiðir menn'' |Henry Fonda and Reginald Rose |- |''Peyton Place'' |''Sámsbær'' |Jerry Wald |- |''Sayonara'' | |William Goetz |- |''Witness for the Prosecution'' |''Vitni saksóknarans'' |Arthur Hornblow Jr. |- ! colspan="1" rowspan="5" |1958 (31.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Gigi''''' |style="background:#FAEB86" |'''Arthur Freed''' |- |''Auntie Mame'' |''Frænka mín'' |Jack L. Warner |- |''Cat on a Hot Tin Roof'' |''Köttur á heitu þaki'' |Lawrence Weingarten |- |''The Defiant Ones'' |''Flótti í hlekkjum'' |Stanley Kramer |- |''Separate Tables'' |''Frá borði til borðs'' eða ''Aðskilin borð'' |Harold Hecht |- ! colspan="1" rowspan="5" |1959 (32.) |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ben Húr (kvikmynd frá 1959)|Ben-Hur]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ben Húr (kvikmynd frá 1959)|Ben Húr]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Sam Zimbalist''' |- |''Anatomy of a Murder'' |''Sá einn er sekur'' |Otto Preminger |- |''The Diary of Anne Frank'' |''Dagbók Önnu Frank'' |George Stevens |- |''The Nun's Story'' |''Nunnan'' |Henry Blanke |- |''Room at the Top'' |''Dýrkeyptur sigur'' |John Woolf and James Woolf |} === 1960-1969 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |1960 (33.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Apartment''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Lykillinn undir mottunni|'''Lykillinn undir mottunni''']]'' |style="background:#FAEB86" |[[Billy Wilder|'''Billy Wilder''']] |- |''The Alamo'' |''Orustan um Alamo'' |[[John Wayne]] |- |''Elmer Gantry'' | |[[Bernard Smith]] |- |''Sons and Lovers'' |''Synir og elskendur'' |[[Jerry Wald]] |- |''The Sundowners'' |''Fjarlægðin gerir fjöllin blá'' |[[Fred Zinnemann]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1961 (34.) |style="background:#FAEB86" |'''''West Side Story''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1960)|Saga úr Vesturbænum]]''''' |style="background:#FAEB86" |[[Robert Wise|'''Robert Wise''']] |- |''Fanny'' | |[[Joshua Logan]] |- |''The Guns of Navarone'' |''[[Byssurnar í Navarone]]'' |[[Carl Foreman]] |- |''The Hustler'' |''Fjárhættuspilarinn'' |[[Robert Rossen]] |- |''Judgment at Nuremberg'' |''[[Réttarhöldin í Nürnberg (kvikmynd frá 1961)|Réttarhöldin í Nürnberg]]'' |[[Stanley Kramer]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1962 (35.) |style="background:#FAEB86" |'''''Lawrence of Arabia''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|'''Arabíu-Lawrence''']]'' |style="background:#FAEB86" |[[Sam Spiegel|'''Sam Spiegel''']] |- |''The Longest Day'' |''Lengstur dagur'' |[[Darryl F. Zanuck]] |- |''The Music Man'' |''Tónlistarmaðurinn'' |[[Morton DaCosta]] |- |''Mutiny on the Bounty'' |''Uppreisnin á Bounty'' |[[Aaron Rosenberg]] |- |''To Kill a Mockingbird'' |''[[Að granda söngfugli (kvikmynd)|Að granda söngfugli]]'' |[[Alan J. Pakula]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1963 (36.) |style="background:#FAEB86" colspan="2" |'''''Tom Jones''''' |style="background:#FAEB86" |[[Tony Richardson|'''Tony Richardson''']] |- |''America America'' | |[[Elia Kazan]] |- |''Cleopatra'' | |[[Walter Wanger]] |- |''How the West Was Won'' |''Villta Vestrið sigrað'' |[[Bernard Smith]] |- |''Lilies of the Field'' |''Liljur vallarins'' |[[Ralph Nelson]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1964 (37.) |style="background:#FAEB86" |'''''My Fair Lady''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Mín liljan fríð''''' |style="background:#FAEB86" |[[Jack L. Warner|'''Jack L. Warner''']] |- | colspan="2" |''Becket'' |[[Hal B. Wallis]] |- |''Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb'' |''[[Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna]]'' |[[Stanley Kubrick]] |- |''[[Mary Poppins (kvikmynd)|Mary Poppins]]'' | |[[Walt Disney]] og [[Bill Walsh]] |- |''Alexis Zorbas'' |''[[Grikkinn Zorba]]'' |[[Michael Cacoyannis]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1965 (38.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Sound of Music''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]''''' |style="background:#FAEB86" |[[Robert Wise|'''Robert Wise''']] |- |''Darling'' | |[[Joseph Janni]] |- |''Doctor Zhivago'' |''[[Doktor Sívagó]]'' |[[Carlo Ponti]] |- |''Ship of Fools'' |''Fíflaskipið'' |[[Stanley Kramer]] |- |''A Thousand Clowns'' | |[[Fred Coe]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1966 (39.) |style="background:#FAEB86" |'''''A Man for All Seasons''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Maður allra tíma''''' |style="background:#FAEB86" |[[Fred Zinnemann|'''Fred Zinnemann''']] |- | colspan="2" |''Alfie'' |[[Lewis Gilbert]] |- |''The Russians Are Coming, the Russians Are Coming'' |''Rússarnir koma, Rússarnir koma'' |[[Norman Jewison]] |- |''The Sand Pebbles'' |''Stormar og stríð'' |[[Robert Wise]] |- |''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' |''[[Hver er hræddur við Virginu Woolf?]]'' |[[Ernest Lehman]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1967 (40.) |style="background:#FAEB86" |'''''In the Heat of the Night''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Í næturhitanum|'''Í næturhitanum''']]'' |style="background:#FAEB86" |[[Walter Mirisch|'''Walter Mirisch''']] |- |''Bonnie and Clyde'' |''[[Bonnie og Clyde (kvikmynd frá 1967)|Bonnie og Clyde]]'' |[[Warren Beatty]] |- |''Doctor Dolittle'' |''Dagfinnur dýralæknir'' |[[Arthur P. Jacobs]] |- |''The Graduate'' |''[[Frú Robinson]]'' |[[Lawrence Turman]] |- |''Guess Who's Coming to Dinner'' |''Gestur til miðdegisverðar'' |[[Stanley Kramer]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1968 (41.) |style="background:#FAEB86" |'''''Oliver!''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |[[John Woolf|'''John Woolf''']] |- |''Funny Girl'' | |[[Ray Stark]] |- |''The Lion in Winter'' |''Vetrarljón'' |[[Martin Poll]] |- |''Rachel, Rachel'' | |[[Paul Newman]] |- |''Romeo and Juliet'' |''Rómeó og Júlía'' |[[Anthony Havelock-Allan]] og [[John Brabourne]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1969 (42.) |style="background:#FAEB86" |'''''Midnight Cowboy''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |[[Jerome Hellman|'''Jerome Hellman''']] |- |''Anne of the Thousand Days'' | |[[Hal B. Wallis]] |- |''Butch Cassidy and the Sundance Kid'' |''[[Butch Cassidy og Sundance strákurinn]]'' |[[John Foreman]] |- |''Hello, Dolly!'' | |[[Ernest Lehman]] |- |''Z'' | |[[Jacques Perrin]] og [[Ahmed Rachedi]] |} === 1970-1979 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |1970 (43.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''[[Patton (kvikmynd)|Patton]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Frank McCarthy''' |- |''Airport'' | |Ross Hunter |- |''Five Easy Pieces'' |''Svik og lauslæti'' |Bob Rafelson og Richard Wechsler |- |''Love Story'' |''Ástarsaga'' |Howard G. Minsky |- |''M*A*S*H'' | |Ingo Preminger |- ! colspan="1" rowspan="5" |1971 (44.) |style="background:#FAEB86" |'''''The French Connection''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Philip D'Antoni''' |- |''A Clockwork Orange'' | |[[Stanley Kubrick]] |- |''Fiddler on the Roof'' |''Fiðlarinn á þakinu'' |Norman Jewison |- |''The Last Picture Show'' | |Stephen J. Friedman |- |''Nicholas and Alexandra'' | |Sam Spiegel |- ! colspan="1" rowspan="5" |1972 (45.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Godfather''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Guðfaðirinn]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Albert S. Ruddy''' |- |''Cabaret'' | |Cy Feuer |- |''Deliverance'' |''Leikur við dauðann'' |[[John Boorman]] |- |''Utvandrarna'' |''Vesturfararnir'' |Bengt Forslund |- |''Sounder'' | |Robert B. Radnitz |- ! colspan="1" rowspan="5" |1973 (46.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Sting''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Gildran''''' |style="background:#FAEB86" |'''Tony Bill, Michael Phillips og Julia Phillips''' |- |''American Graffiti'' | |[[Francis Ford Coppola]] og Gary Kurtz |- |''Viskningar och rop'' |''Hvísl og hróp'' |[[Ingmar Bergman]] |- |''The Exorcist'' |''Særingamaðurinn'' |William Peter Blatty |- |''A Touch of Class'' |''Vottur af glæsibrag'' |Melvin Frank |- ! colspan="1" rowspan="5" |1974 (47.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Godfather Part II''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Guðfaðirinn 2''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Francis Ford Coppola]], Gray Frederickson og Fred Roos''' |- |''Chinatown'' |''Kínahverfið'' |Robert Evans |- |''The Conversation'' | |[[Francis Ford Coppola]] |- |''Lenny'' | |Marvin Worth |- |''The Towering Inferno'' |''Logandi viti'' |Irwin Allen |- ! colspan="1" rowspan="5" |1975 (48.) |style="background:#FAEB86" |'''''One Flew Over the Cuckoo's Nest''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Gaukshreiðrið]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Michael Douglas og Saul Zaentz''' |- |''Barry Lyndon'' | |[[Stanley Kubrick]] |- |''Dog Day Afternoon'' | |Martin Bregman og Martin Elfand |- |''[[Ókindin (kvikmynd)|Jaws]]'' |''[[Ókindin (kvikmynd)|Ókindin]]'' |Richard D. Zanuck og David Brown |- | colspan="2" |''Nashville'' |[[Robert Altman]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1976 (49.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Rocky''''' |style="background:#FAEB86" |'''Irwin Winkler og Robert Chartoff''' |- |''All the President's Men'' |''Allir menn forsetans'' |Walter Coblenz |- |''Bound for Glory'' |''Woody Guthrie'' |Robert F. Blumofe og Harold Leventhal |- |''Network'' |''Sjónvarpsstöðin'' |Howard Gottfried |- |''Taxi Driver'' | |Michael Phillips og Julia Phillips |- ! colspan="1" rowspan="5" |1977 (50.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Annie Hall''''' |style="background:#FAEB86" |'''Charles H. Joffe''' |- |''The Goodbye Girl'' | |Ray Stark |- |''Julia'' | |Richard Roth |- |''Star Wars'' |''[[Stjörnustríð: Ný von|Stjörnustríð]]'' |Gary Kurtz |- |''The Turning Point'' |''Á krossgötum'' |Herbert Ross og Arthur Laurents |- ! colspan="1" rowspan="5" |1978 (51.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Deer Hunter''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Dádýraveiðarinn'' eða ''Hjartarbaninn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Barry Spikings, Michael Deeley, Michael Cimino og John Peverall''' |- |''Coming Home'' |''Heimkoman'' |Jerome Hellman |- |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |[[Warren Beatty]] |- |''Midnight Express'' |''Miðnæturhraðlestin'' |Alan Marshall og David Puttnam |- |''An Unmarried Woman'' |''Kona á lausu'' |Paul Mazursky og Anthony Ray |- ! colspan="1" rowspan="5" |1979 (52.) |style="background:#FAEB86" |'''''Kramer vs. Kramer''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Kramer gegn Kramer''''' |style="background:#FAEB86" |'''Stanley R. Jaffe''' |- |''All That Jazz'' | |Robert Alan Aurthur |- |''Apocalypse Now'' |''[[Apocalypse Now|Dómsdagur nú]]'' |[[Francis Ford Coppola]], Fred Roos, Gray Frederickson og Tom Sternberg |- |''Breaking Away'' |''Kapp er best með forsjá'' |[[Peter Yates]] |- |''Norma Rae'' | |Tamara Asseyev og Alex Rose |} === 1980-1989 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |1980 (53.) |style="background:#FAEB86" |'''''Ordinary People''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Venjulegt fólk''''' |style="background:#FAEB86" |'''Ronald L. Schwary''' |- |''Coal Miner's Daughter'' |''Dóttir kolanámumannsins'' |Bernard Schwartz |- |''The Elephant Man'' |''[[The Elephant Man|Fílamaðurinn]]'' |Jonathan Sanger |- |''Raging Bull'' |''Óður tuddi'' |Irwin Winkler og Robert Chartoff |- |''Tess'' | |Claude Berri og Timothy Burrill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1981 (54.) |style="background:#FAEB86" |'''''Chariots of Fire''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Chariots of Fire|'''Eldvagninn''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''David Puttnam''' |- |''Atlantic City'' | |Denis Héroux |- |''On Golden Pond'' |''Síðsumar'' |Bruce Gilbert |- |''Raiders of the Lost Ark'' |''[[Ránið á týndu örkinni]]'' |Frank Marshall |- |''Reds'' | |Warren Beatty |- ! colspan="1" rowspan="5" |1982 (55.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Gandhi''''' |style="background:#FAEB86" |[[Richard Attenborough|'''Richard Attenborough''']] |- |''E.T. the Extra-Terrestrial'' | |[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy |- |''Missing'' |''Týndur'' eða ''Saknað'' |Edward Lewis og Mildred Lewis |- |''Tootsie'' | |[[Sydney Pollack]] og Dick Richards |- |''The Verdict'' |''Dómsorð'' |Richard D. Zanuck og David Brown |- ! colspan="1" rowspan="5" |1983 (56.) |style="background:#FAEB86" |'''''Terms of Endearment''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Í blíðu og stríðu''''' |style="background:#FAEB86" |'''James L. Brooks''' |- |''The Big Chill'' |''Kuldahrollurinn'' |Michael Shamberg |- |''The Dresser'' | |[[Peter Yates]] |- |''The Right Stuff'' |''Ofurhugar'' |Irwin Winkler og Robert Chartoff |- |''Tender Mercies'' | |Philip S. Hobel |- ! colspan="1" rowspan="5" |1984 (57.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Amadeus''''' |style="background:#FAEB86" |'''Saul Zaentz''' |- |''The Killing Fields'' |''Vígvellir'' |David Puttnam |- |''A Passage to India'' |''Ferðin til Indlands'' |John Brabourne og Richard B. Goodwin |- |''Places in the Heart'' |''Í fylgsnum hjartans'' |Arlene Donovan |- |''A Soldier's Story'' |''Saga hermanns'' |[[Norman Jewison]], Ronald L. Schwary og Patrick Palmer |- ! colspan="1" rowspan="5" |1985 (58.) |style="background:#FAEB86" |'''''Out of Africa''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |[[Sydney Pollack|'''Sydney Pollack''']] |- |''The Color Purple'' |''Purpuraliturinn'' |[[Steven Spielberg]], Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Quincy Jones |- |''Kiss of the Spider Woman'' |''Koss köngulóarkonunnar'' |David Weisman |- |''Prizzi's Honor'' |''Heiður Prizzis'' |John Foreman |- |''Witness'' |''Vitnið'' |Edward S. Feldman |- ! colspan="1" rowspan="5" |1986 (59.) |style="background:#FAEB86" |'''''Platoon''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Arnold Kopelson''' |- |''Children of a Lesser God'' |''Guð gaf mér eyra'' |Burt Sugarman og Patrick J. Palmer |- |''Hannah and Her Sisters'' |''Hanna og systur hennar'' |Robert Greenhut |- |''The Mission'' |''Trúboðsstöðin'' |Fernando Ghia og David Puttnam |- |''A Room with a View'' |''Herbergi með útsýni'' |Ismail Merchant |- ! colspan="1" rowspan="5" |1987 (60.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Last Emperor''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Síðasti keisarinn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Jeremy Thomas''' |- |''Broadcast News'' |''Sjónvarpsfréttir'' |James L. Brooks |- |''Fatal Attraction'' |''Hættuleg kynni'' |Stanley R. Jaffe og Sherry Lansing |- |''Hope and Glory'' |''Von og vegsemd'' |[[John Boorman]] |- |''Moonstruck'' |''Fullt tungl'' |Patrick J. Palmer og Norman Jewison |- ! colspan="1" rowspan="5" |1988 (61.) |style="background:#FAEB86" |'''''Rain Man''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Regnmaðurinn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Mark Johnson''' |- |''The Accidental Tourist'' |''Á faraldsfæti'' |Lawrence Kasdan, Charles Okun og Michael Grillo |- |''Dangerous Liaisons'' |''Hættuleg sambönd'' |Norma Heyman og Hank Moonjean |- |''Mississippi Burning'' |''Í ljósum logum'' |Frederick Zollo og Robert F. Colesberry |- |''Working Girl'' |''Ein útivinnandi'' |Douglas Wick |- ! colspan="1" rowspan="5" |1989 (62.) |style="background:#FAEB86" |'''''Driving Miss Daisy''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Ekið með Daisy''''' |style="background:#FAEB86" |'''Richard D. Zanuck og Lili Fini Zanuck''' |- |''Born on the Fourth of July'' |''Fæddur 4. júlí'' |A. Kitman Ho og Oliver Stone |- |''Dead Poets Society'' |''Bekkjarfélagið'' |Steven Haft, Paul Junger Witt og Tony Thomas |- |''Field of Dreams'' |''Draumavöllurinn'' |Lawrence Gordon og Charles Gordon |- |''My Left Foot'' |''Vinstri fóturinn'' |Noel Pearson |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |1990 (63.) |style="background:#FAEB86" |'''''Dances with Wolves''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Úlfadansar''''' |style="background:#FAEB86" |'''Jim Wilson og [[Kevin Costner]]''' |- |''Awakenings'' |''Uppvakningar'' |Walter Parkes og Lawrence Lasker |- |''Ghost'' |''Vofan'' |Lisa Weinstein |- |''The Godfather Part III'' |''[[Guðfaðirinn 3]]'' |[[Francis Ford Coppola]] |- |''Goodfellas'' |''Góðir gæjar'' |Irwin Winkler |- ! colspan="1" rowspan="5" |1991 (64.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Silence of the Lambs''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|'''Lömbin þagna''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Edward Saxon, Kenneth Utt og Ron Bozman''' |- |''Beauty and the Beast'' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Don Hahn |- |''Bugsy'' | |Mark Johnson, Barry Levinson og [[Warren Beatty]] |- |''JFK'' | |A. Kitman Ho og Oliver Stone |- |''The Prince of Tides'' |''Óður til hafsins'' |Barbra Streisand og Andrew S. Karsch |- ! colspan="1" rowspan="5" |1992 (65.) |style="background:#FAEB86" |'''''Unforgiven''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Hinir vægðarlausu|'''Hinir vægðarlausu''']]'' |style="background:#FAEB86" |[[Clint Eastwood|'''Clint Eastwood''']] |- |''The Crying Game'' |''Ljótur leikur'' |Stephen Woolley |- |''A Few Good Men'' |''Fáeinir góðir menn'' |David Brown, Rob Reiner og Andrew Scheinman |- |''Howards End'' |''Hávarðsendi'' |Ismail Merchant |- |''Scent of a Woman'' |''Konuilmur'' |Martin Brest |- ! colspan="1" rowspan="5" |1993 (66.) |style="background:#FAEB86" |'''''Schindler's List''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|'''Listi Schindlers''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''[[Steven Spielberg]], Gerald R. Molen og Branko Lustig''' |- |''The Fugitive'' |''Flóttamaðurinn'' |Arnold Kopelson |- |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |[[Jim Sheridan]] |- |''The Piano'' |''Píanó'' |Jan Chapman |- |''The Remains of the Day'' |''Dreggjar dagsins'' |Mike Nichols, John Calley og Ismail Merchant |- ! colspan="1" rowspan="5" |1994 (67.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |''[[Forrest Gump|'''Forrest Gump''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Wendy Finerman, Steve Tisch og Steve Starkey''' |- |''Four Weddings and a Funeral'' |''Fjögur brúðkaup og jarðarför'' |Duncan Kenworthy |- |''Pulp Fiction'' |''Sorprit'' |Lawrence Bender |- |''Quiz Show'' |''Gettu betur'' |Michael Jacobs, Julian Krainin, Michael Nozik og [[Robert Redford]] |- |''The Shawshank Redemption'' |''[[Shawshank-fangelsið]]'' |Niki Marvin |- ! colspan="1" rowspan="5" |1995 (68.) |style="background:#FAEB86" |'''''Braveheart''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Frelsishetjan]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Mel Gibson]], Alan Ladd Jr. og Bruce Davey''' |- | colspan="2" |''Apollo 13'' |Brian Grazer |- | colspan="2" |''Babe'' |Bill Miller, George Miller og Doug Mitchell |- |''Il Postino'' | |Mario Cecchi Gori, Vittorio Cecchi Gori og Gaetano Daniele |- |''Sense and Sensibility'' |''Vonir og væntingar'' |Lindsay Doran |- ! colspan="1" rowspan="5" |1996 (69.) |style="background:#FAEB86" |'''''The English Patient''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Enski sjúklingurinn|'''Enski sjúklingurinn''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Saul Zaentz''' |- | colspan="2" |''Fargo'' |[[Ethan Coen]] |- | colspan="2" |''Jerry Maguire'' |[[James L. Brooks]], Laurence Mark, Richard Sakai og Cameron Crowe |- |''Secrets & Lies'' |''Leyndarmál og lygar'' |Simon Channing-Williams |- |''Shine'' | |Jane Scott |- ! colspan="1" rowspan="5" |1997 (70.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''James Cameron og Jon Landau''' |- |''As Good as It Gets'' |''Það gerist ekki betra'' |[[James L. Brooks]], Bridget Johnson og Kristi Zea |- |''The Full Monty'' |''Með fullri reisn'' |[[Uberto Pasolini]] |- |''Good Will Hunting'' | |Lawrence Bender |- |''L.A. Confidential'' | |Curtis Hanson, Arnon Milchan og Michael Nathanson |- ! colspan="1" rowspan="5" |1998 (71.) |style="background:#FAEB86" |'''''Shakespeare in Love''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''David Parfitt, Donna Gigliotti, [[Harvey Weinstein]], [[Edward Zwick]] og Marc Norman''' |- |''Elizabeth'' | |Alison Owen, Eric Fellner og Tim Bevan |- |''La vita è bella'' |''Lífið er fallegt'' |Elda Ferri og Gianluigi Braschi |- |''Saving Private Ryan'' |''Björgun óbreytts Ryans'' |[[Steven Spielberg]], Ian Bryce, Mark Gordon og Gary Levinsohn |- |''The Thin Red Line'' |''Hin hárfína lína'' |Robert Michael Geisler, John Roberdeau og Grant Hill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1999 (72.) |style="background:#FAEB86" |'''''American Beauty''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Amerísk fegurð''''' |style="background:#FAEB86" |'''Bruce Cohen og Dan Jinks''' |- |''The Cider House Rules'' |''Reglur hússins'' |Richard N. Gladstein |- |''The Green Mile'' |''Græna mílan'' |[[Frank Darabont]] og David Valdes |- |''The Insider'' |''Innherjinn'' |Pieter Jan Brugge og [[Michael Mann]] |- |''The Sixth Sense'' |''[[Sjötta skilningarvitið]]'' |Frank Marshall, Kathleen Kennedy og Barry Mendel |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |2000 (73.) |style="background:#FAEB86" |'''''Gladiator''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Skylmingaþrællinn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Douglas Wick, David Franzoni og Branko Lustig''' |- |''Chocolat'' | |David Brown, Kit Golden og Leslie Holleran |- |''卧虎藏龙'' |''Krjúpandi tígur, falinn dreki'' eða ''Skríðandi tígur, dreki í leynum'' |William Kong, Hsu Li-kong og [[Ang Lee]] |- |''Erin Brockovich'' | |[[Danny DeVito]], Michael Shamberg og Stacey Sher |- |''Traffic'' | |[[Edward Zwick]], Marshall Herskovitz og Laura Bickford |- ! colspan="1" rowspan="5" |2001 (74.) |style="background:#FAEB86" |'''''[[Fögur hugsun|A Beautiful Mind]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Fögur hugsun]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Brian Grazer og [[Ron Howard]]''' |- |''Gosford Park'' | |[[Robert Altman]], Bob Balaban og David Levy |- |''In the Bedroom'' |''Í svefnherberginu'' |Graham Leader, Ross Katz og Todd Field |- |''The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring'' |''[[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]]'' |[[Peter Jackson]], Fran Walsh og Barrie M. Osborne |- |''Moulin Rouge!'' | |Martin Brown, [[Baz Luhrmann]] og Fred Baron |- ! colspan="1" rowspan="5" |2002 (75.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Chicago''''' |style="background:#FAEB86" |'''Martin Richards''' |- |''Gangs of New York'' |''Gengi New York-borgar'' |Alberto Grimaldi og [[Harvey Weinstein]] |- |''The Hours'' |''Stundirnar'' |Scott Rudin og Robert Fox |- |''The Lord of the Rings: The Two Towers'' |''[[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]]'' |Barrie M. Osborne, Fran Walsh og [[Peter Jackson]] |- |''The Pianist'' |''Píanóleikarinn'' |[[Roman Polanski]], Robert Benmussa og Alain Sarde |- ! colspan="1" rowspan="5" |2003 (76.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Lord of the Rings: The Return of the King''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Barrie M. Osborne, [[Peter Jackson]] og Fran Walsh''' |- |''Lost in Translation'' |''Týnd í þýðingu'' |Ross Katz og [[Sofia Coppola]] |- |''Master and Commander: The Far Side of the World'' |''Sjóliðsforingi á hjara veraldar'' |Samuel Goldwyn Jr., [[Peter Weir]] og Duncan Henderson |- |''Mystic River'' |''Falda fljótið'' |Robert Lorenz, Judie G. Hoyt og [[Clint Eastwood]] |- |''Seabiscuit'' | |Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Gary Ross |- ! colspan="1" rowspan="5" |2004 (77.) |style="background:#FAEB86" |'''''Million Dollar Baby''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''[[Clint Eastwood]], Albert S. Ruddy og Tom Rosenberg''' |- |''The Aviator'' |''Flugkappinn'' |[[Michael Mann]] og Graham King |- |''Finding Neverland'' |''Fundið Hvergiland'' |Richard N. Gladstein og Nellie Bellflower |- |''Ray'' | |Taylor Hackford, Stuart Benjamin og Howard Baldwin |- |''Sideways'' | |Michael London |- ! colspan="1" rowspan="5" |2005 (78.) |style="background:#FAEB86" |'''''Crash''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Paul Haggis og Cathy Schulman''' |- |''Brokeback Mountain'' | |Diana Ossana og James Schamus |- |''Capote'' | |Caroline Baron, William Vince og Michael Ohoven |- |''Good Night, and Good Luck'' |''Góða nótt og gangi ykkur vel'' |Grant Heslov |- |''Munich'' |''München'' |[[Steven Spielberg]], Kathleen Kennedy og Barry Mendel |- ! colspan="1" rowspan="5" |2006 (79.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Departed''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Hinir framliðnu|'''Hinir framliðnu''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Graham King''' |- |''Babel'' | |[[Alejandro González Iñárritu]], Steve Golin og Jon Kilik |- |''Letters from Iwo Jima'' |''Bréf frá Iwo Jima'' |[[Clint Eastwood]], [[Steven Spielberg]] og Robert Lorenz |- |''Little Miss Sunshine'' |''Litla ungfrú sólskin'' |David T. Friendly, Peter Saraf og Marc Turtletaub |- |''The Queen'' |''Drottningin'' |Andy Harries, Christine Langan og Tracey Seaward |- ! colspan="1" rowspan="5" |2007 (80.) |style="background:#FAEB86" |'''''No Country for Old Men''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Ekki fyrir gamla menn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Scott Rudin, [[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]''' |- |''Atonement'' |''Friðþæging'' |Tim Bevan, Eric Fellner og Paul Webster |- | colspan="2" |''Juno'' |Lianne Halfon, Mason Novick og Russell Smith |- | colspan="2" |''Michael Clayton'' |Jennifer Fox, Kerry Orent og [[Sydney Pollack]] |- |''There Will Be Blood'' |''Blóði verður úthellt'' |[[Paul Thomas Anderson]], Daniel Lupi og JoAnne Sellar |- ! colspan="1" rowspan="5" |2008 (81.) |style="background:#FAEB86" |'''''Slumdog Millionaire''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Villtu vinna milljarð''''' |style="background:#FAEB86" |'''Christian Colson''' |- |''The Curious Case of Benjamin Button'' | |Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Ceán Chaffin |- |''Frost/Nixon'' | |[[Ron Howard]], Brian Grazer og Eric Fellner |- |''Milk'' | |Bruce Cohen og Dan Jinks |- |''The Reader'' | |Anthony Minghella, [[Sydney Pollack]], Donna Gigliotti og Redmond Morris |- ! colspan="1" rowspan="10" |2009 (82.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Hurt Locker''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''[[Kathryn Bigelow]], Mark Boal, Nicolas Chartier og Greg Shapiro''' |- |''Avatar'' | |[[James Cameron]] og Jon Landau |- |''The Blind Side'' | |Gil Netter, Andrew A. Kosove og Broderick Johnson |- |''District 9'' | |[[Peter Jackson]] og Carolynne Cunningham |- |''An Education'' | |Finola Dwyer og Amanda Posey |- |''Inglourious Basterds'' | |Lawrence Bender |- |''Precious: Based on the Novel 'Push' by Sapphire'' | |Lee Daniels, Sarah Siegel-Magness og Gary Magness |- |''A Serious Man'' | |[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]] |- |''Up'' | |Jonas Rivera |- |''Up in the Air'' | |Daniel Dubiecki, Ivan Reitman og [[Jason Reitman]] |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="10" |2010 (83.) |style="background:#FAEB86" |'''''The King's Speech''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[The King's Speech|Ræða konungs]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Iain Canning, Emile Sherman og Gareth Unwin''' |- |''Black Swan'' | |Scott Franklin, Mike Medavoy og Brian Oliver |- |''The Fighter'' | |David Hoberman, Todd Lieberman og [[Mark Wahlberg]] |- |''Inception'' |''[[Hugljómun]]'' |[[Christopher Nolan]] og Emma Thomas |- |''The Kids Are All Right'' | |Gary Gilbert, Jeffrey Levy-Hinte og Celine Rattray |- |''127 Hours'' |''[[127 klukkustundir]]'' |[[Danny Boyle]], John Smithson og Christian Colson |- |''The Social Network'' | |Dana Brunetti, Ceán Chaffin, Michael De Luca og Scott Rudin |- |''Toy Story 3'' |''[[Leikfangasaga 3]]'' |Darla K. Anderson |- |''True Grit'' | |[[Joel Coen]], [[Coen-bræður|Ethan Coen]] og Scott Rudin |- |''Winter's Bone'' | |Alix Madigan og Anne Rosellini |- ! colspan="1" rowspan="9" |2011 (84.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Artist''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Thomas Langmann''' |- |''The Descendants'' |''Afkomendurnir'' |Jim Burke, [[Alexander Payne]] og Jim Taylor |- |''Extremely Loud & Incredibly Close'' | |Scott Rudin |- |''The Help'' |''[[Húshjálpin (kvikmynd)|Húshjálpin]]'' |Brunson Green, Chris Columbus og Michael Barnathan |- |''Hugo'' | |Graham King og [[Martin Scorsese]] |- |''Midnight in Paris'' | |Letty Aronson og Stephen Tenenbaum |- |''Moneyball'' | |Michael De Luca, Rachael Horovitz og [[Brad Pitt]] |- |''The Tree of Life'' |''Lífsins tré'' |Sarah Green, Bill Pohlad, Dede Gardner og Grant Hill |- |''War Horse'' | |[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy |- ! colspan="1" rowspan="9" |2012 (85.) |style="background:#FAEB86" |'''''Argo''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Grant Heslov, [[Ben Affleck]] og [[George Clooney]]''' |- |''Amour'' |''Ást'' |Margaret Menegoz, Stefan Arndt, Veit Heiduschka og Michael Katz |- |''Beasts of the Southern Wild'' |''Skepnur suðursins villta'' |Dan Janvey, Josh Penn og Michael Gottwald |- |''Django Unchained'' | |Stacey Sher, Reginald Hudlin og Pilar Savone |- |''Life of Pi'' |''Sagan af Pí'' |Gil Netter, [[Ang Lee]] og David Womark |- |''[[Lincoln (kvikmynd)|Lincoln]]'' | |[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy |- |''Les Misérables'' |''Vesalingarnir'' |Tim Bevan, Eric Fellner, Debra Hayward og Cameron Mackintosh |- |''Silver Linings Playbook'' | |Donna Gigliotti, Bruce Cohen og Jonathan Gordon |- |''Zero Dark Thirty'' | |Mark Boal, [[Kathryn Bigelow]] og Megan Ellison |- ! colspan="1" rowspan="9" |2013 (86.) |style="background:#FAEB86" |'''''12 Years a Slave''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Þræll í 12 ár''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Brad Pitt]], Dede Gardner, Jeremy Kleiner, Steve McQueen og Anthony Katagas''' |- |''American Hustle'' | |Charles Roven, Richard Suckle, Megan Ellison og Jonathan Gordon |- |''Captain Phillips'' | |Scott Rudin, Dana Brunetti og Michael De Luca |- |''Dallas Buyers Club'' | |Robbie Brenner og Rachel Winter |- |''[[Gravity (kvikmynd)|Gravity]]'' | |[[Alfonso Cuarón]] og David Heyman |- |''Her'' | |Megan Ellison, Spike Jonze og Vincent Landay |- |''Nebraska'' | |Albert Berger og Ron Yerxa |- |''Philomena'' | |Gabrielle Tana, Steve Coogan og Tracey Seaward |- |''The Wolf of Wall Street'' | |[[Martin Scorsese]], [[Leonardo DiCaprio]], Joey McFarland og Emma Tillinger Koskoff |- ! colspan="1" rowspan="8" |2014 (87.) |style="background:#FAEB86" |'''''Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''[[Alejandro G. Iñárritu]], John Lesher og James W. Skotchdopole''' |- |''American Sniper'' | |[[Clint Eastwood]], Andrew Lazar, Robert Lorenz, [[Bradley Cooper]] og Peter Morgan |- |''Boyhood'' | |[[Richard Linklater]] og Cathleen Sutherland |- |''The Grand Budapest Hotel'' | |[[Wes Anderson]], Scott Rudin, Steven Rales og Jeremy Dawson |- |''The Imitation Game'' | |Nora Grossman, Ido Ostrowsky og Teddy Schwarzman |- |''Selma'' | |Christian Colson, Oprah Winfrey, Dede Gardner og Jeremy Kleiner |- |''The Theory of Everything'' | |Tim Bevan, Eric Fellner, Lisa Bruce og Anthony McCarten |- |''Whiplash'' | |Jason Blum, Helen Estabrook og David Lancaster |- ! colspan="1" rowspan="8" |2015 (88.) |style="background:#FAEB86" |'''''Spotlight''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Blye Pagon Faust, Steve Golin, Nicole Rocklin og Michael Sugar''' |- |''The Big Short'' | |Dede Gardner, Jeremy Kleiner og [[Brad Pitt]] |- |''Bridge of Spies'' | |[[Steven Spielberg]], Marc Platt og Kristie Macosko Krieger |- |''Brooklyn'' | |Finola Dwyer og Amanda Posey |- |''Mad Max: Fury Road'' | |Doug Mitchell og George Miller |- |''The Martian'' | |Simon Kinberg, [[Ridley Scott]], Michael Schaefer og Mark Huffam |- |''The Revenant'' |''Afturgangan'' |Arnon Milchan, Steve Golin, [[Alejandro G. Iñárritu]], Mary Parent og Keith Redmon |- |''Room'' | |Ed Guiney |- ! colspan="1" rowspan="9" |2016 (89.) |style="background:#FAEB86" |'''''Moonlight''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Adele Romanski, Dede Gardner og Jeremy Kleiner''' |- |''Arrival'' | |Shawn Levy, Dan Levine, Aaron Ryder og David Linde |- |''Fences'' | |Scott Rudin, [[Denzel Washington]] og Todd Black |- |''Hacksaw Ridge'' | |Bill Mechanic og David Permut |- |''Hell or High Water'' | |Carla Hacken og Julie Yorn |- |''Hidden Figures'' | |Donna Gigliotti, Peter Chernin, Jenno Topping, [[Pharrell Williams]] og Theodore Melfi |- |''La La Land'' | |Fred Berger, Jordan Horowitz og Marc Platt |- |''Lion'' | |Emile Sherman, Iain Canning og Angie Fielder |- |''Manchester by the Sea'' | |[[Matt Damon]], Kimberly Steward, Chris Moore, Lauren Beck og Kevin J. Walsh |- ! colspan="1" rowspan="9" |2017 (90.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Shape of Water''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''[[Guillermo del Toro]] og J. Miles Dale''' |- |''Call Me by Your Name'' | |Peter Spears, Luca Guadagnino, Emilie Georges og Marco Morabito |- |''Darkest Hour'' | |Tim Bevan, Eric Fellner, Lisa Bruce, Anthony McCarten og Douglas Urbanski |- |''Dunkirk'' | |Emma Thomas og [[Christopher Nolan]] |- |''Get Out'' | |Sean McKittrick, Jason Blum, Edward H. Hamm Jr. og [[Jordan Peele]] |- |''Lady Bird'' | |Scott Rudin, Eli Bush og Evelyn O'Neill |- |''Phantom Thread'' | |JoAnne Sellar, [[Paul Thomas Anderson]], Megan Ellison og Daniel Lupi |- |''The Post'' | |Amy Pascal, [[Steven Spielberg]] og Kristie Macosko Krieger |- |''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' | |Graham Broadbent, Pete Czernin og Martin McDonagh |- ! colspan="1" rowspan="8" |2018 (91.) |style="background:#FAEB86" |'''''Green Book''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Jim Burke, Charles B. Wessler, Brian Currie, Peter Farrelly og Nick Vallelonga''' |- |''Black Panther'' | |Kevin Feige |- |''BlacKkKlansman'' | |Sean McKittrick, Jason Blum, Raymond Mansfield, Jordan Peele og [[Spike Lee]] |- |''Bohemian Rhapsody'' | |Graham King |- |''The Favourite'' |''Dálætið'' |Ceci Dempsey, Ed Guiney, Lee Magiday og [[Gíorgos Lanþímos]] |- |''Roma'' | |Gabriela Rodríguez og [[Alfonso Cuarón]] |- |''A Star Is Born'' | |Bill Gerber, [[Bradley Cooper]] og Lynette Howell Taylor |- |''Vice'' | |Dede Gardner, Jeremy Kleiner, [[Adam McKay]] og Kevin Messick |- ! colspan="1" rowspan="9" |2019 (92.) |style="background:#FAEB86" |'''''기생충 / Gisaengchung''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Sníkjudýrin]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Kwak Sin-ae og [[Bong Joon-ho]]''' |- |''Ford v Ferrari'' | |Peter Chernin, Jenno Topping og James Mangold |- |''The Irishman'' | |[[Martin Scorsese]], [[Robert De Niro]], Jane Rosenthal og Emma Tillinger Koskoff |- |''Jojo Rabbit'' | |Carthew Neal, [[Taika Waititi]] og Chelsea Winstanley |- |''Joker'' | |Todd Phillips, [[Bradley Cooper]] og Emma Tillinger Koskoff |- |''Little Women'' | |Amy Pascal |- |''Marriage Story'' | |[[Noah Baumbach]] og David Heyman |- |''1917'' | |[[Sam Mendes]], Pippa Harris, Jayne-Ann Tenggren og Callum McDougall |- |''Once Upon a Time in Hollywood'' |''Einu sinni var í Hollywood'' |David Heyman, Shannon McIntosh og [[Quentin Tarantino]] |} === 2020- === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="8" |2020 (93.) |style="background:#FAEB86" |'''''Nomadland''''' |style="background:#FAEB86" |''Hirðingjaland'' |style="background:#FAEB86" |'''[[Frances McDormand]], Peter Spears, Mollye Asher, Dan Janvey og Chloé Zhao''' |- |''The Father'' | |David Parfitt, Jean-Louis Livi og Philippe Carcassonne |- |''Judas and the Black Messiah'' | |Shaka King, Charles D. King og Ryan Coogler |- |''Mank'' | |Ceán Chaffin, Eric Roth og Douglas Urbanski |- |''Minari'' |''Draumalíf'' |Christina Oh |- |''Promising Young Woman'' | |Ben Browning, Ashley Fox, Emerald Fennell og Josey McNamara |- |''Sound of Metal'' | |Bert Hamelinck og Sacha Ben Harroche |- |''The Trial of the Chicago 7'' | |Marc Platt og Stuart M. Besser |- ! colspan="1" rowspan="10" |2021 (94.) |style="background:#FAEB86" |'''''CODA''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Philippe Rousselet, Fabrice Gianfermi og Patrick Wachsberger''' |- |''Belfast'' | |Laura Berwick, [[Kenneth Branagh]], Becca Kovacik og Tamar Thomas |- |''Don't Look Up'' |''Ekki horfa upp'' |[[Adam McKay]] og Kevin Messick |- |''Doraibu Mai Kā'' |''Keyrðu bílinn minn'' |Teruhisa Yamamoto |- |''Dune'' | |Mary Parent, [[Denis Villeneuve]] og Cale Boyter |- |''King Richard'' | |Tim White, Trevor White og [[Will Smith]] |- |''Licorice Pizza'' | |Sara Murphy, Adam Somner og [[Paul Thomas Anderson]] |- |''Nightmare Alley'' | |[[Guillermo del Toro]], J. Miles Dale og [[Bradley Cooper]] |- |''The Power of the Dog'' |''Völd vesalingsins'' |[[Jane Campion]], Tanya Seghatchian, Emile Sherman, Iain Canning og Roger Frappier |- |''West Side Story'' | |[[Steven Spielberg]] og Kristie Macosko Krieger |- ! colspan="1" rowspan="10" |2022 (95.) |style="background:#FAEB86" |'''''Everything Everywhere All at Once''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Daniel Kwan, Daniel Scheinert og Jonathan Wang''' |- |''Im Westen nichts Neues'' |''Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum'' |Malte Grunert |- |''Avatar: The Way of Water'' | |[[James Cameron]] og Jon Landau |- |''The Banshees of Inisherin'' |''Dauðavættirnar frá Insherin'' |Graham Broadbent, Pete Czernin og Martin McDonagh |- | colspan="2" |''Elvis'' |[[Baz Luhrmann]], Catherine Martin, Gail Berman, Patrick McCormick og Schuyler Weiss |- |''The Fabelmans'' | |Kristie Macosko Krieger, [[Steven Spielberg]] og Tony Kushner |- |''Tár'' | |Todd Field, Alexandra Milchan og Scott Lambert |- |''Top Gun: Maverick'' | |[[Tom Cruise]], Christopher McQuarrie, David Ellison og [[Jerry Bruckheimer]] |- |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningur'' |Erik Hemmendorff og Philippe Bober |- |''Women Talking'' |''Konur ræða málin'' |Dede Gardner, Jeremy Kleiner og [[Frances McDormand]] |- ! colspan="1" rowspan="10" |2023 (96.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Emma Thomas, Charles Roven og [[Christopher Nolan]]''' |- |''American Fiction'' | |Ben LeClair, Nikos Karamigios, Cord Jefferson og Jermaine Johnson |- |''Anatomie d'une chute'' |''Fallið er hátt'' |Marie-Ange Luciani og David Thion |- |''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' | |David Heyman, [[Margot Robbie]], Tom Ackerley og Robbie Brenner |- |''The Holdovers'' | |Mark Johnson |- |''Killers of the Flower Moon'' | |Dan Friedkin, Bradley Thomas, [[Martin Scorsese]] og Daniel Lupi |- |''Maestro'' | |[[Bradley Cooper]], [[Steven Spielberg]], Fred Berner, Amy Durning og Kristie Macosko Krieger |- |''Past Lives'' | |David Hinojosa, Christine Vachon og Pamela Koffler |- |''Poor Things'' |''Greyin'' |Ed Guiney, Andrew Lowe, [[Gíorgos Lanþímos]] og [[Emma Stone]] |- |''The Zone of Interest'' | |James Wilson |- ! rowspan="10" |2024 (97.) |style="background:#FAEB86" |'''''Anora''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Alex Coco, Samantha Quan''' '''og [[Sean Baker]]''' |- |''The Brutalist'' |''Brútalistinn'' |Nick Gordon, Brian Young, Andrew Morrison, D.J. Gugenheim og Brady Corbet |- |''A Complete Unknown'' | |Fred Berger, James Mangold og Alex Heineman |- |''Conclave'' | |Tessa Ross, Juliette Howell og Michael A. Jackman |- |''Dune: Part Two'' | |Mary Parent, Cale Boyter, Tanya Lapointe og [[Denis Villeneuve]] |- | colspan="2" |''Emilia Pérez'' |Pascal Caucheteux og [[Jacques Audiard]] |- |''Ainda Estou Aqui'' | |Maria Carlota Bruno og Rodrigo Teixeira |- |''Nickel Boys'' | |Dede Gardner, Jeremy Kleiner og Joslyn Barnes |- |''The Substance'' | |Coralie Fargeat, Tim Bevan og Eric Fellner |- |''Wicked'' | |Marc Platt |- ! rowspan="10" |2025 (98.) |style="background:#FAEB86" |'''''One Battle After Another''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Adam Somner, Sara Murphy, og [[Paul Thomas Anderson]]''' |- |''Bugonia'' | |Ed Guiney, Andrew Lowe, [[Gíorgos Lanþímos]], [[Emma Stone]], og Lars Knudsen |- | colspan="2" |''F1'' |Chad Oman, [[Brad Pitt]], Dede Gardner, Jeremy Kleiner, Joseph Kosinski og [[Jerry Bruckheimer]] |- | colspan="2" |''Frankenstein'' |[[Guillermo del Toro]], J. Miles Dale, og Scott Stuber |- |''Hamnet'' | |Liza Marshall, Pippa Harris, Nicolas Gonda, [[Steven Spielberg]] og [[Sam Mendes]] |- |''Marty Supreme'' | |Eli Bush, Ronald Bronstein, Josh Safdie, Anthony Katagas og Timothée Chalamet |- |''O Agente Secreto'' |''Leyniþjónustumaðurinn'' |Emilie Lesclaux |- |''Affeksjonsverdi'' | |Maria Ekerhovd og Andrea Berentsen Ottmar |- |''Sinners'' | |Zinzi Coogler, Sev Ohanian og Ryan Coogler |- |''Train Dreams'' | |Marissa McMahon, Teddy Schwarzman, Will Janowitz, Ashley Schlaifer og Michael Heimler |} [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar| ]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunin]] [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] asf1itx1qmnnaqe4xi0zaaiszzyr24s 0 181042 1972024 1970411 2026-07-14T15:19:02Z TKSnaevarr 53243 1972024 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri | mynd = Sean Baker at the 2024 New York Film Festival (cropped).jpg | mynd_texti = Handhafi verðlaunanna árið 2024, [[Sean Baker]]. | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í leikstjórn | umsjón = [[Bandaríska kvikmyndaakademían]] | land = Bandaríkin | ár = 1929 | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari | sigurvegari = [[Sean Baker]] fyrir ''Anora'' (2024) | flest_verðlaun = [[John Ford]] (4) | flestar_tilnefningar = [[William Wyler]] (12) | vefsíða = {{URL|oscars.org}} | undirtitill = ''Academy Award for Best Director'' ([[enska]]) }} '''Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri''' ([[enska]]: ''Academy Award for Best Director'' og opinberlega sem ''Academy Award of Merit for Directing'') eru ein af verðlaunum [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunanna]] sem veitt eru árlega af [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin eru veitt leikstjóra kvikmyndar í fullri lengd fyrir glæstan árangur í leikstjórn. == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1920-1929 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="6" |1927/28 (1.) | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Frank Borzage]]'' (Dramamynd)''' | style="background:#FAEB86;" |'''''7th Heaven''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |''[[Herbert Brenon]]'' (Dramamynd) |''Sorrell and Son'' | |- |''[[King Vidor]]'' (Dramamynd) |''The Crowd'' | |- | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lewis Milestone]]'' (Gamanmynd)''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Two Arabian Knights''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |''[[Ted Wilde]]'' (Gamanmynd) |''Speedy'' | |- |''[[Charlie Chaplin]]'' (Gamanmynd) |''The Circus'' | |- ! colspan="1" rowspan="7" |1928/29 (2.) | style="background:#FAEB86;" |[[Frank Lloyd|'''Frank Lloyd''']] | style="background:#FAEB86;" |'''''The Divine Lady''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Lionel Barrymore]] |''Madame X'' | |- |[[Harry Beaumont]] |''The Broadway Melody'' | |- |[[Irving Cummings]] |''In Old Arizona'' | |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Frank Lloyd]] |''Drag'' | |- |''Weary River'' | |- |[[Ernst Lubitsch]] |''The Patriot'' |''Frelsishetjan'' |} === 1930-1939 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="6" |1929/30 (3.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Lewis Milestone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''All Quiet on the Western Front''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum (kvikmynd frá 1930)|Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum]]''''' |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Clarence Brown]] |''Anna Christie'' | |- |''Romance'' | |- |[[Robert Z. Leonard]] |''The Divorcee'' | |- |[[Ernst Lubitsch]] |''The Love Parade'' |''Eiginmaður drottningarinnar'' |- |[[King Vidor]] |''Hallelujah!'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1930/31 (4.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Norman Taurog]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Skippy''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Clarence Brown]] |''A Free Soul'' | |- |[[Lewis Milestone]] |''The Front Page'' |''Fyrstir með fréttirnar'' |- |[[Wesley Ruggles]] |''Cimarron'' | |- |[[Josef von Sternberg]] |''Morocco'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1931/32 (5.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Borzage]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Bad Girl''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[King Vidor]] |''The Champ'' | |- |[[Josef von Sternberg]] |''Shanghai Express'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1932/33 (6.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Lloyd]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Cavalcade''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Frank Capra]] |''Lady for a Day'' | |- |[[George Cukor]] |''Little Women'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1934 (7.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''It Happened One Night''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Það gerðist um nótt''''' |- |[[Victor Schertzinger]] |''One Night of Love'' | |- |[[W. S. Van Dyke]] |''The Thin Man'' | |- ! colspan="1" rowspan="4" |1935 (8.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Informer''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Henry Hathaway]] |''The Lives of a Bengal Lancer'' |''Synir Englands'' |- |[[Frank Lloyd]] |''Mutiny on the Bounty'' |''Uppreisnin á Bounty'' |- |[[Michael Curtiz]] |''Captain Blood'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1936 (9.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mr. Deeds Goes to Town''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Herra Deeds fer til borgarinnar''''' |- |[[Gregory La Cava]] |''My Man Godfrey'' | |- |[[Robert Z. Leonard]] |''The Great Ziegfeld'' |''Ziegfeld hinn mikli'' |- |[[W. S. Van Dyke]] |''San Francisco'' | |- |[[William Wyler]] |''Dodsworth'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1937 (10.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Leo McCarey]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Awful Truth''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[William Dieterle]] |''The Life of Emile Zola'' | |- |[[Sidney Franklin]] |''The Good Earth'' | |- |[[Gregory La Cava]] |''Stage Door'' | |- |[[William A. Wellman]] |''A Star Is Born'' |''Leikaralíf í Hollywood'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1938 (11.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''You Can't Take It with You''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Þú tekur það ekki með þér''''' |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Michael Curtiz]] |''Angels with Dirty Faces'' | |- |''Four Daughters'' | |- |[[Norman Taurog]] |''Boys Town'' | |- |[[King Vidor]] |''The Citadel'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1939 (12.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Victor Fleming]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gone with the Wind''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|Á hverfanda hveli]]''''' |- |[[Frank Capra]] |''Mr. Smith Goes to Washington'' |''Mr. Smith gerist þingmaður'' |- |[[John Ford]] |''Stagecoach'' |''Póstvagninn'' |- |[[Sam Wood]] |''Goodbye, Mr. Chips'' | |- |[[William Wyler]] |''Wuthering Heights'' |''Fýkur yfir hæðir'' |} === 1940-1949 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1940 (13.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Grapes of Wrath''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Þrúgur reiðinnar (kvikmynd)|Þrúgur reiðinnar]]''''' |- |[[George Cukor]] |''The Philadelphia Story'' |''Kenjótt kona'' |- |[[Alfred Hitchcock]] | colspan="2" |''Rebecca'' |- |[[Sam Wood]] |''Kitty Foyle'' | |- |[[William Wyler]] |''The Letter'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1941 (14.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''How Green Was My Valley''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Heima er best''''' |- |[[Alexander Hall]] |''Here Comes Mr. Jordan'' |''Hinn framliðni snýr aftur'' |- |[[Howard Hawks]] |''Sergeant York'' | |- |[[Orson Welles]] |''Citizen Kane'' |''Blaðakóngurinn'' |- |[[William Wyler]] |''The Little Foxes'' |''Refirnir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1942 (15.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mrs. Miniver''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Frú Miniver''''' |- |[[Michael Curtiz]] |''Yankee Doodle Dandy'' | |- |[[John Farrow]] |''Wake Island'' |''Vörnin frækna'' |- |[[Mervyn LeRoy]] |''Random Harvest'' |''Í leit að liðinni ævi'' |- |[[Sam Wood]] |''Kings Row'' |''Kóngsgata'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1943 (16.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michael Curtiz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Clarence Brown]] |''The Human Comedy'' |''Þeir sem heima bíða'' |- |[[Henry King]] |''The Song of Bernadette'' |''Óður Bernadettu'' |- |[[Ernst Lubitsch]] |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |- |[[George Stevens]] |''The More the Merrier'' |''Glatt á hjalla'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1944 (17.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Leo McCarey]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Going My Way''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Leyf mér þig að leiða''''' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Lifeboat'' |''Björgunarbáturinn'' |- |[[Henry King]] |''Wilson'' | |- |[[Otto Preminger]] |''Laura'' | |- |[[Billy Wilder]] |''Double Indemnity'' |''Tvöfaldar tjónabætur'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1945 (18.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Billy Wilder]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Lost Weekend''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Glötuð helgi''''' |- |[[Clarence Brown]] |''National Velvet'' |''Veðreiðarnar miklu'' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Spellbound'' |''Í álögum'' |- |[[Leo McCarey]] |''The Bells of St. Mary's'' |''Klukkur heilagrar Maríu'' |- |[[Jean Renoir]] |''The Southerner'' |''Sjálfstætt fólk'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1946 (19.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Best Years of Our Lives''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Beztu ár ævinnar''''' |- |[[Clarence Brown]] |''The Yearling'' |''Landnemalíf'' |- |[[Frank Capra]] |''It's a Wonderful Life'' |''Lífið er dásamlegt'' |- |[[David Lean]] |''Brief Encounter'' |''Stutt kynni'' |- |[[Robert Siodmak]] |''The Killers'' |''Morðingjar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1947 (20.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Elia Kazan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gentleman's Agreement''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Heiður að veði''''' |- |[[George Cukor]] |''A Double Life'' | |- |[[Edward Dmytryk]] |''Crossfire'' |''Hatur'' |- |[[Henry Koster]] |''The Bishop's Wife'' |''Kona biskupsins'' |- |[[David Lean]] |''Great Expectations'' |''Glæstar vonir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1948 (21.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Huston]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Treasure of the Sierra Madre''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gullið í Sierra Madre''''' |- |[[Anatole Litvak]] |''The Snake Pit'' |''Ormagryfjan'' |- |[[Jean Negulesco]] | colspan="2" |''Johnny Belinda'' |- |[[Laurence Olivier]] | colspan="2" |''Hamlet'' |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Search'' |''Flóttabörn'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1949 (22.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Joseph L. Mankiewicz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Letter to Three Wives''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Bréf til þriggja kvenna''''' |- |[[Carol Reed]] |''The Fallen Idol'' |''Brotnar bernskuvonir'' |- |[[Robert Rossen]] |''All the King's Men'' |''Við stjórnvölin'' |- |[[William A. Wellman]] |''Battleground'' |''Orrustuvöllur'' |- |[[William Wyler]] |''The Heiress'' | |} === 1950-1959 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1950 (23.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Joseph L. Mankiewicz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''All About Eve''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Allt um Evu]]''''' |- |[[George Cukor]] |''Born Yesterday'' |''Fædd í gær'' |- |[[John Huston]] |''The Asphalt Jungle'' |''[[Undirheimar stórborgarinnar]]'' |- |[[Carol Reed]] |''The Third Man'' |''Þriðji maðurinn'' |- |[[Billy Wilder]] |''Sunset Boulevard'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1951 (24.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Stevens]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Place in the Sun''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Þar sem sólin skín''''' |- |[[John Huston]] |''The African Queen'' |''Drottning Afríku'' |- |[[Elia Kazan]] |''A Streetcar Named Desire'' |''Á girndarleiðum'' eða ''Sporvagninn Girnd'' |- |[[Vincente Minnelli]] |''An American in Paris'' |''Ameríkumaður í París'' |- |[[William Wyler]] |''Detective Story'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1952 (25.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Quiet Man''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hægláti maðurinn''''' |- |[[Cecil B. DeMille]] |''The Greatest Show on Earth'' |''Heimsins mesta gleði og gaman'' eða ''Fjölleikahúsið'' |- |[[John Huston]] |''Moulin Rouge'' | |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |''5 Fingers'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''High Noon'' |''Háski á hádegi'' eða ''12 á hádegi'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1953 (26.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Fred Zinnemann]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''From Here to Eternity''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Héðan til eilífðar''''' |- |[[George Stevens]] |''Shane'' | |- |[[Charles Walters]] |''Lili'' | |- |[[Billy Wilder]] |''Stalag 17'' | |- |[[William Wyler]] |''Roman Holiday'' |''Gleðidagur í Róm'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1954 (27.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Elia Kazan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''On the Waterfront''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Á eyrinni''''' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Rear Window'' |''Glugginn á bakhliðinni'' |- |[[George Seaton]] |''The Country Girl'' |''Sveitastúlkan'' |- |[[William A. Wellman]] |''The High and the Mighty'' |''Heiðið hátt'' |- |[[Billy Wilder]] | colspan="2" |''Sabrina'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1955 (28.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Delbert Mann]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Marty''''' |- |[[Elia Kazan]] |''East of Eden'' |''Austan Eden'' |- |[[David Lean]] |''Summertime'' | |- |[[Joshua Logan]] |''Picnic'' | |- |[[John Sturges]] |''Bad Day at Black Rock'' |''Í fjötrum óttans'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1956 (29.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Stevens]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Giant''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Risi''''' |- |[[Michael Anderson]] |''Around the World in 80 Days'' |''Umhverfis jörðina á 80 dögum'' |- |[[Walter Lang]] |''The King and I'' |''Kóngurinn og ég'' |- |[[King Vidor]] |''War and Peace'' |''Stríð og friður'' |- |[[William Wyler]] |''Friendly Persuasion'' |''Elska skaltu náungann'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1957 (30.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[David Lean]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Bridge on the River Kwai''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Brúin yfir Kwai''''' |- |[[Joshua Logan]] |''Sayonara'' | |- |[[Sidney Lumet]] |''12 Angry Men'' |''12 reiðir menn'' |- |[[Mark Robson]] |''Peyton Place'' |''Sámsbær'' |- |[[Billy Wilder]] |''Witness for the Prosecution'' |''Vitni saksóknarans'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1958 (31.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Vincente Minnelli]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gigi''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Richard Brooks]] |''Cat on a Hot Tin Roof'' |''Köttur á heitu þaki'' |- |[[Stanley Kramer]] |''The Defiant Ones'' |''Flótti í hlekkjum'' |- |[[Mark Robson]] |''The Inn of the Sixth Happiness'' | |- |[[Robert Wise]] |''I Want to Live!'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1959 (32.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Ben Húr (kvikmynd frá 1959)|Ben-Hur]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Ben Húr (kvikmynd frá 1959)|Ben Húr]]''''' |- |[[Jack Clayton]] |''Room at the Top'' |''Dýrkeyptur sigur'' |- |[[George Stevens]] |''The Diary of Anne Frank'' |''Dagbók Önnu Frank'' |- |[[Billy Wilder]] |''Some Like It Hot'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Nun's Story'' |''Nunnan'' |} === 1960-1969 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1960 (33.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Billy Wilder]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Apartment''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Lykillinn undir mottunni''''' |- |[[Jack Cardiff]] |''Sons and Lovers'' |''Synir og elskendur'' |- |[[Jules Dassin]] |''Pote tin Kyriaki'' | |- |[[Alfred Hitchcock]] |''[[Psycho]]'' |''[[Psycho|Geggjun]]'' |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Sundowners'' |''Fjarlægðin gerir fjöllin blá'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1961 (34.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Wise]] & [[Jerome Robbins]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1961)|West Side Story]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1961)|Saga úr Vesturbænum]]''''' |- |[[Federico Fellini]] |''La Dolce Vita'' | |- |[[Stanley Kramer]] |''Judgment at Nuremberg'' |''Réttarhöldin í Nürnberg'' |- |[[Robert Rossen]] |''The Hustler'' | |- |[[J. Lee Thompson]] |''The Guns of Navarone'' |''Byssurnar í Navarone'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1962 (35.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[David Lean]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Lawrence of Arabia]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]''''' |- |[[Pietro Germi]] |''Divorzio all'italiana'' |''Skilnaður á ítalska vísu'' |- |[[Robert Mulligan]] |''To Kill a Mockingbird'' |''Að granda söngfugli'' |- |[[Arthur Penn]] |''The Miracle Worker'' | |- |[[Frank Perry]] |''David and Lisa'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1963 (36.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Tony Richardson]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Tom Jones''''' |- |[[Federico Fellini]] | colspan="2" |''8½'' |- |[[Elia Kazan]] |''America America'' | |- |[[Otto Preminger]] |''The Cardinal'' | |- |[[Martin Ritt]] |''Hud'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1964 (37.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Cukor]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''My Fair Lady''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mín liljan fríð''''' |- |[[Michael Cacoyannis]] |''Alexis Zorbas'' |''Grikkinn Zorba'' |- |[[Peter Glenville]] |''Becket'' | |- |[[Stanley Kubrick]] |''[[Dr. Strangelove]]'' |''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna]]'' |- |[[Robert Stevenson]] | colspan="2" |''Mary Poppins'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1965 (38.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Wise]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|The Sound of Music]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]''''' |- |[[David Lean]] |''Doctor Zhivago'' |''Doktor Sívagó'' |- |[[John Schlesinger]] |''Darling'' | |- |[[Hiroshi Teshigahara]] |''Suna no onna'' | |- |[[William Wyler]] |''The Collector'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1966 (39.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Fred Zinnemann]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Man for All Seasons''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Maður allra tíma''''' |- |[[Michelangelo Antonioni]] |''Blowup'' | |- |[[Richard Brooks]] |''The Professionals'' | |- |[[Claude Lelouch]] |''Un homme et une femme'' | |- |[[Mike Nichols]] |''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' |''Hver er hræddur við Virginu Woolf?'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1967 (40.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Mike Nichols]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Graduate''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Frú Robinson''''' |- |[[Richard Brooks]] |''In Cold Blood'' | |- |[[Norman Jewison]] |''In the Heat of the Night'' |''Í næturhitanum'' |- |[[Stanley Kramer]] |''Guess Who's Coming to Dinner'' |''Gestur til miðdegisverðar'' |- |[[Arthur Penn]] |''Bonnie and Clyde'' |''Bonnie og Clyde'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1968 (41.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Carol Reed]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Oliver!''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Anthony Harvey]] |''The Lion in Winter'' |''Vetrarljón'' |- |[[Stanley Kubrick]] |''2001: A Space Odyssey'' |''[[2001: Geimævintýraferð]]'' |- |[[Gillo Pontecorvo]] |''La battaglia di Algeri'' |''Orrustan um Alsír'' |- |[[Franco Zeffirelli]] |''Romeo and Juliet'' |''Rómeó og Júlía'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1969 (42.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Schlesinger]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Midnight Cowboy''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Costa-Gavras]] |''Z'' | |- |[[George Roy Hill]] |''Butch Cassidy and the Sundance Kid'' |''Butch Cassidy og Sundance strákurinn'' |- |[[Arthur Penn]] |''Alice's Restaurant'' | |- |[[Sydney Pollack]] |''They Shoot Horses, Don't They?'' |''Skjóta menn ekki hesta?'' |} === 1970-1979 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1970 (43.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Franklin J. Schaffner]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Patton (kvikmynd)|Patton]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Robert Altman]] |''M*A*S*H'' | |- |[[Federico Fellini]] |''Fellini Satyricon'' | |- |[[Arthur Hiller]] |''Love Story'' |''Ástarsaga'' |- |[[Ken Russell]] |''Women in Love'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1971 (44.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Friedkin]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The French Connection''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Peter Bogdanovich]] |''The Last Picture Show'' | |- |[[Norman Jewison]] |''Fiddler on the Roof'' |''Fiðlarinn á þakinu'' |- |[[Stanley Kubrick]] |''A Clockwork Orange'' | |- |[[John Schlesinger]] |''Sunday Bloody Sunday'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1972 (45.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bob Fosse]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Cabaret''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[John Boorman]] |''Deliverance'' |''Leikur við dauðann'' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''The Godfather'' |''[[Guðfaðirinn]]'' |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |''Sleuth'' | |- |[[Jan Troell]] |''Utvandrarna'' |''Vesturfararnir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1973 (46.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Roy Hill]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Sting''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gildran''''' |- |[[Ingmar Bergman]] |''Viskningar och rop'' |''Hvísl og hróp'' |- |[[Bernardo Bertolucci]] |''Last Tango in Paris'' | |- |[[William Friedkin]] |''The Exorcist'' |''Særingamaðurinn'' |- |[[George Lucas]] |''American Graffiti'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1974 (47.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Francis Ford Coppola]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Godfather Part II''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Guðfaðirinn 2''''' |- |[[John Cassavetes]] |''A Woman Under the Influence'' |''Kona undir áhrifum'' |- |[[Bob Fosse]] | colspan="2" |''Lenny'' |- |[[Roman Polanski]] |''Chinatown'' |''Kínahverfið'' |- |[[François Truffaut]] |''La Nuit américaine'' |''Kvikmyndanætur'' eða ''Amerísk nótt'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1975 (48.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Miloš Forman]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''One Flew Over the Cuckoo's Nest''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gaukshreiðrið''''' |- |[[Robert Altman]] | colspan="2" |''Nashville'' |- |[[Federico Fellini]] |''Amarcord'' | |- |[[Stanley Kubrick]] | colspan="2" |''Barry Lyndon'' |- |[[Sidney Lumet]] |''Dog Day Afternoon'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1976 (49.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John G. Avildsen]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Rocky''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Ingmar Bergman]] |''Ansikte mot ansikte'' |''Augliti til auglitis'' |- |[[Sidney Lumet]] |''Network'' |''Sjónvarpsstöðin'' |- |[[Alan J. Pakula]] |''All the President's Men'' |''Allir menn forsetans'' |- |[[Lina Wertmüller]] |''Seven Beauties'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1977 (50.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Woody Allen]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Annie Hall''''' |- |[[George Lucas]] |''Star Wars'' |''[[Stjörnustríð: Ný von|Stjörnustríð]]'' |- |[[Herbert Ross]] |''The Turning Point'' |''Á krossgötum'' |- |[[Steven Spielberg]] |''Close Encounters of the Third Kind'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''Julia'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1978 (51.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michael Cimino]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Deer Hunter''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Dádýraveiðarinn'' eða ''Hjartarbaninn''''' |- |[[Woody Allen]] |''Interiors'' |''Þegar böndin bresta'' |- |[[Hal Ashby]] |''Coming Home'' |''Heimkoman'' |- |[[Warren Beatty]] & [[Buck Henry]] |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |- |[[Alan Parker]] |''Midnight Express'' |''Miðnæturhraðlestin'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1979 (52.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Benton]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Kramer vs. Kramer''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Kramer gegn Kramer''''' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''Apocalypse Now'' |''[[Apocalypse Now|Dómsdagur nú]]'' |- |[[Bob Fosse]] |''All That Jazz'' | |- |[[Édouard Molinaro]] |''La Cage aux Folles'' | |- |[[Peter Yates]] |''Breaking Away'' |''Kapp er best með forsjá'' |} === 1980-1989 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1980 (53.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Redford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Ordinary People''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Venjulegt fólk''''' |- |[[David Lynch]] |''[[Fílamaðurinn|The Elephant Man]]'' |''[[Fílamaðurinn]]'' |- |[[Roman Polanski]] | colspan="2" |''Tess'' |- |[[Richard Rush]] |''The Stunt Man'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Raging Bull'' |''Óður tuddi'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1981 (54.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Warren Beatty]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Reds''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Hugh Hudson]] |''Chariots of Fire'' |''Eldvagninn'' |- |[[Louis Malle]] |''Atlantic City'' | |- |[[Mark Rydell]] |''On Golden Pond'' |''Síðsumar'' |- |[[Steven Spielberg]] |''Raiders of the Lost Ark'' |''Ránið á örkinni'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1982 (55.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Richard Attenborough]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gandhi''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Sidney Lumet]] |''The Verdict'' |''Dómsorð'' |- |[[Wolfgang Petersen]] |''Das Boot'' |''Kafbáturinn'' |- |[[Sydney Pollack]] |''Tootsie'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''E.T. the Extra-Terrestrial'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1983 (56.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[James L. Brooks]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Terms of Endearment''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Í blíðu og stríðu''''' |- |[[Bruce Beresford]] |''Tender Mercies'' | |- |[[Ingmar Bergman]] |''Fanny och Alexander'' |''Fanný og Alexander'' |- |[[Mike Nichols]] |''Silkwood'' | |- |[[Peter Yates]] |''The Dresser'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1984 (57.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Miloš Forman]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Amadeus''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Broadway Danny Rose'' | |- |[[Robert Benton]] |''Places in the Heart'' |''Í fylgsnum hjartans'' |- |[[Roland Joffé]] |''The Killing Fields'' |''Vígvellir'' |- |[[David Lean]] |''A Passage to India'' |''Ferðin til Indlands'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1985 (58.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sydney Pollack]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Out of Africa''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Héctor Babenco]] |''Kiss of the Spider Woman'' |''Koss köngulóarkonunnar'' |- |[[John Huston]] |''Prizzi's Honor'' |''Heiður Prizzis'' |- |[[Akíra Kúrósava]] |''Ran'' | |- |[[Peter Weir]] |''Witness'' |''Vitnið'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1986 (59.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Oliver Stone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Platoon''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Hannah and Her Sisters'' |''Hanna og systur hennar'' |- |[[James Ivory]] |''A Room with a View'' |''Herbergi með útsýni'' |- |[[Roland Joffé]] |''The Mission'' |''Trúboðsstöðin'' |- |[[David Lynch]] |''Blue Velvet'' |''Blátt flauel'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1987 (60.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bernardo Bertolucci]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Last Emperor''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Síðasti keisarinn''''' |- |[[John Boorman]] |''Hope and Glory'' |''Von og vegsemd'' |- |[[Lasse Hallström]] |''Mitt liv som hund'' |''Líf mitt sem hundur'' eða ''Hundalíf'' |- |[[Norman Jewison]] |''Moonstruck'' |''Fullt tungl'' |- |[[Adrian Lyne]] |''Fatal Attraction'' |''Hættuleg kynni'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1988 (61.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Barry Levinson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Rain Man''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Regnmaðurinn''''' |- |[[Charles Crichton]] |''A Fish Called Wanda'' |''Fiskurinn Wanda'' |- |[[Mike Nichols]] |''Working Girl'' |''Ein útivinnandi'' |- |[[Alan Parker]] |''Mississippi Burning'' |''Í ljósum logum'' |- |[[Martin Scorsese]] |''[[Síðasta freisting Krists (kvikmynd)|The Last Temptation of Christ]]'' |''[[Síðasta freisting Krists (kvikmynd)|Síðasta freisting Krists]]'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1989 (62.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Oliver Stone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Born on the Fourth of July''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Fæddur 4. júlí''''' |- |[[Woody Allen]] |''Crimes and Misdemeanors'' |''Glæpir og afbrot'' |- |[[Kenneth Branagh]] |''Henry V'' |''Hinrik 5.'' |- |[[Jim Sheridan]] |''My Left Foot'' |''Vinstri fóturinn'' |- |[[Peter Weir]] |''Dead Poets Society'' |''Bekkjarfélagið'' |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1990 (63.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Kevin Costner]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Dances with Wolves''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Úlfadansar''''' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''The Godfather Part III'' |''Guðfaðirinn 3'' |- |[[Stephen Frears]] |''The Grifters'' | |- |[[Barbet Schroeder]] |''Reversal of Fortune'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Goodfellas'' |''Góðir gæjar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1991 (64.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Jonathan Demme]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|The Silence of the Lambs]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|Lömbin þagna]]''''' |- |[[Barry Levinson]] |''Bugsy'' | |- |[[Ridley Scott]] |''[[Thelma & Louise]]'' | |- |[[John Singleton]] |''Boyz n the Hood'' | |- |[[Oliver Stone]] |''JFK'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1992 (65.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Clint Eastwood]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Unforgiven''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hinir vægðarlausu''''' |- |[[Robert Altman]] |''The Player'' | |- |[[Martin Brest]] |''Scent of a Woman'' |''Konuilmur'' |- |[[James Ivory]] |''Howards End'' |''Hávarðsendi'' |- |[[Neil Jordan]] |''The Crying Game'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1993 (66.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Spielberg]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Schindler's List]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Schindlers]]''''' |- |[[Robert Altman]] |''Short Cuts'' | |- |[[Jane Campion]] |''The Piano'' |''Píanó'' |- |[[James Ivory]] |''The Remains of the Day'' |''Dreggjar dagsins'' |- |[[Jim Sheridan]] |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1994 (67.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Zemeckis]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''[[Forrest Gump]]''''' |- |[[Woody Allen]] |''Bullets over Broadway'' |''Kúlnahríð á Broadway'' |- |[[Krzysztof Kieślowski]] |''Trois couleurs: Rouge/Trzy kolory: Czerwony'' |''Þrír litir: Rauður'' |- |[[Robert Redford]] |''Quiz Show'' |''Gettu betur'' |- |[[Quentin Tarantino]] |''[[Reyfari (kvikmynd)|Pulp Fiction]]'' |''[[Reyfari (kvikmynd)|Reyfari]]'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1995 (68.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Mel Gibson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Braveheart''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Frelsishetjan]]''''' |- |[[Mike Figgis]] |''Leaving Las Vegas'' | |- |[[Chris Noonan]] |''Babe'' | |- |[[Michael Radford]] |''Il postino'' |''Bréfberinn'' |- |[[Tim Robbins]] |''Dead Man Walking'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1996 (69.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Anthony Minghella]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The English Patient''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Enski sjúklingurinn''''' |- |[[Joel Coen]] | colspan="2" |''Fargo'' |- |[[Miloš Forman]] |''The People vs. Larry Flynt'' |''Málið gegn Larry Flint'' |- |[[Scott Hicks]] |''Shine'' | |- |[[Mike Leigh]] |''Secrets & Lies'' |''Leyndarmál og lygar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1997 (70.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[James Cameron]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Peter Cattaneo]] |''The Full Monty'' |''Með fullri reisn'' |- |[[Atom Egoyan]] |''The Sweet Hereafter'' | |- |[[Curtis Hanson]] |''L.A. Confidential'' | |- |[[Gus Van Sant]] |''Good Will Hunting'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1998 (71.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Spielberg]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Saving Private Ryan''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Björgun óbreytts Ryans''''' |- |[[Roberto Benigni]] |''La vita è bella'' |''Lífið er fallegt'' |- |[[John Madden]] |''Shakespeare in Love'' | |- |[[Terrence Malick]] |''The Thin Red Line'' |''Hin hárfína lína'' |- |[[Peter Weir]] |''The Truman Show'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1999 (72.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sam Mendes]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''American Beauty''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Amerísk fegurð''''' |- |[[Lasse Hallström]] |''The Cider House Rules'' |''Reglur hússins'' |- |[[Spike Jonze]] |''Being John Malkovich'' | |- |[[Michael Mann]] |''The Insider'' |''Innherjinn'' |- |[[M. Night Shyamalan]] |''The Sixth Sense'' |''Sjötta skilningarvitið'' |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2000 (73.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Soderbergh]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Traffic''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Stephen Daldry]] | colspan="2" |''Billy Elliot'' |- |[[Ang Lee]] |''Wo hu cang long'' |''Krjúpandi tígur, falinn dreki'' eða ''Skríðandi tígur, dreki í leynum'' |- |[[Ridley Scott]] |''Gladiator'' | |- |[[Steven Soderbergh]] | colspan="2" |''Erin Brockovich'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2001 (74.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ron Howard]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Beautiful Mind''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Fögur hugsun''''' |- |[[Robert Altman]] |''Gosford Park'' | |- |[[Peter Jackson]] |''The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring'' |''[[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]]'' |- |[[David Lynch]] |''Mulholland Drive'' | |- |[[Ridley Scott]] |''Black Hawk Down'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2002 (75.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Roman Polanski]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Pianist''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Píanóleikarinn''''' |- |[[Pedro Almodóvar]] |''Hable Con Ella'' |''Talaðu við hana'' |- |[[Stephen Daldry]] |''The Hours'' |''Stundirnar'' |- |[[Rob Marshall]] |''Chicago'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Gangs of New York'' |''Gengi New York-borgar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2003 (76.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Peter Jackson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Lord of the Rings: The Return of the King''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]]''''' |- |[[Sofia Coppola]] |''Lost in Translation'' |''Týnd í þýðingu'' |- |[[Clint Eastwood]] |''Mystic River'' |''Falda fljótið'' |- |[[Fernando Meirelles]] |''Cidade de Deus'' |''Borg guðs'' |- |[[Peter Weir]] |''Master and Commander: The Far Side of the World'' |''Sjóliðsforingi á hjara veraldar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2004 (77.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Clint Eastwood]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Million Dollar Baby''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Taylor Hackford]] |''Ray'' | |- |[[Mike Leigh]] | colspan="2" |''Vera Drake'' |- |[[Alexander Payne]] |''Sideways'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Aviator'' |''Flugkappinn'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2005 (78.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ang Lee]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Brokeback Mountain''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[George Clooney]] |''Good Night, and Good Luck'' |''Góða nótt og gangi ykkur vel'' |- |[[Paul Haggis]] |''Crash'' | |- |[[Bennett Miller]] |''Capote'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''Munich'' |''München'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2006 (79.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Martin Scorsese]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Departed''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hinir framliðnu''''' |- |[[Clint Eastwood]] |''Letters from Iwo Jima'' |''Bréf frá Iwo Jima'' |- |[[Stephen Frears]] |''The Queen'' |''Drottningin'' |- |[[Paul Greengrass]] |''United 93'' | |- |[[Alejandro González Iñárritu]] |''Babel'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2007 (80.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''No Country for Old Men''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Ekki fyrir gamla menn''''' |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''There Will Be Blood'' |''Blóði verður úthellt'' |- |[[Tony Gilroy]] |''Michael Clayton'' | |- |[[Jason Reitman]] |''Juno'' | |- |[[Julian Schnabel]] |''The Diving Bell and the Butterfly'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2008 (81.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Danny Boyle]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Slumdog Millionaire''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Villtu vinna milljarð''''' |- |[[Stephen Daldry]] |''The Reader'' | |- |[[David Fincher]] |''The Curious Case of Benjamin Button'' | |- |[[Ron Howard]] |''Frost/Nixon'' | |- |[[Gus Van Sant]] |''Milk'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2009 (82.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Kathryn Bigelow]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Hurt Locker''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[James Cameron]] |''Avatar'' | |- |[[Lee Daniels]] |''Precious'' | |- |[[Jason Reitman]] |''Up in the Air'' | |- |[[Quentin Tarantino]] |''[[Inglourious Basterds]]'' |''[[Sveivirðileg skítsauði]]'' |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2010 (83.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Tom Hooper]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The King's Speech''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Konungsræðan|Ræða konungs]]''''' |- |[[Darren Aronofsky]] |''Black Swan'' | |- |[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]] |''True Grit'' | |- |[[David Fincher]] |''The Social Network'' | |- |[[David O. Russell]] |''The Fighter'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2011 (84.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michel Hazanavicius]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Artist''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Midnight in Paris'' | |- |[[Terrence Malick]] |''The Tree of Life'' |''Lífsins tré'' |- |[[Alexander Payne]] |''The Descendants'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Hugo'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2012 (85.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ang Lee]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Life of Pi''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Sagan af Pí''''' |- |[[Michael Haneke]] |''Amour'' |''Ást'' |- |[[David O. Russell]] |''Silver Linings Playbook'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''[[Lincoln (kvikmynd)|Lincoln]]'' | |- |[[Benh Zeitlin]] |''Beasts of the Southern Wild'' |''Skepnur suðursins villta'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2013 (86.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alfonso Cuarón]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Gravity (kvikmynd)|Gravity]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Steve McQueen]] |''12 Years a Slave'' |''Þræll í 12 ár'' |- |[[Alexander Payne]] |''Nebraska'' | |- |[[David O. Russell]] |''American Hustle'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Wolf of Wall Street'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2014 (87.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alejandro González Iñárritu]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Birdman''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Wes Anderson]] |''The Grand Budapest Hotel'' | |- |[[Richard Linklater]] |''Boyhood'' | |- |[[Bennett Miller]] |''Foxcatcher'' | |- |[[Morten Tyldum]] |''The Imitation Game'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2015 (88.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alejandro González Iñárritu]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Revenant''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Afturgangan''''' |- |[[Lenny Abrahamson]] |''Room'' | |- |[[Tom McCarthy]] |''Spotlight'' | |- |[[Adam McKay]] |''The Big Short'' | |- |[[George Miller]] |''Mad Max: Fury Road'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2016 (89.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Damien Chazelle]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''La La Land''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Mel Gibson]] |''Hacksaw Ridge'' | |- |[[Barry Jenkins]] |''Moonlight'' | |- |[[Kenneth Lonergan]] |''Manchester by the Sea'' | |- |[[Denis Villeneuve]] |''Arrival'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2017 (90.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Guillermo del Toro]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Shape of Water''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''Phantom Thread'' | |- |[[Greta Gerwig]] |''Lady Bird'' | |- |[[Christopher Nolan]] |''Dunkirk'' | |- |[[Jordan Peele]] |''Get Out'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2018 (91.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alfonso Cuarón]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Roma''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Gíorgos Lanþímos]] |''The Favourite'' |''Dálætið'' |- |[[Spike Lee]] |''BlacKkKlansman'' | |- |[[Adam McKay]] |''Vice'' | |- |[[Paweł Pawlikowski]] |''Zimna wojna'' |''Kalt stríð'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2019 (92.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bong Joon-ho]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''기생충; Gisaengchung''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Sníkjudýrin''''' |- |[[Sam Mendes]] |''1917'' | |- |[[Todd Phillips]] |''Joker'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Irishman'' |''Írinn'' |- |[[Quentin Tarantino]] |''Once Upon a Time in Hollywood'' |''Einu sinni var í Hollywood'' |} === 2020- === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2020 (93.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Chloé Zhao]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Nomadland''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hirðingjaland''''' |- |[[Lee Isaac Chung]] |''Minari'' |''Draumalíf'' |- |[[Emerald Fennell]] |''Promising Young Woman'' | |- |[[David Fincher]] |''Mank'' | |- |[[Thomas Vinterberg]] |''Druk'' |''Drykkja'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2021 (94.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Jane Campion]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Power of the Dog''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Völd vesalingsins''''' |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''Licorice Pizza'' | |- |[[Kenneth Branagh]] | | |- |[[Ryusuke Hamaguchi]] |''ドライブ・マイ・カー, Doraibu Mai Kā'' |''Keyrðu bílinn minn'' |- |[[Steven Spielberg]] |''West Side Story'' |''Vesturbæjarsaga'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2022 (95.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Daniel Kwan]] og [[Daniel Scheinert]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Everything Everywhere All at Once''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Todd Field]] |''Tár'' | |- |[[Martin McDonagh]] |''The Banshees of Inisherin'' |''Dauðavættirnar frá Insherin'' |- |[[Ruben Östlund]] |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningurinn'' |- |[[Steven Spielberg]] |''The Fabelmans'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2023 (96.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Christopher Nolan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Jonathan Glazer]] |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |- |[[Gíorgos Lanþímos]] |''Poor Things'' |''Greyin'' |- |[[Martin Scorsese]] |''Killers of the Flower Moon'' |''Blómamánamorðin'' |- |[[Justine Triet]] |''Anatomie d'une chute'' |''Fallið er hátt'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2024 (97.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sean Baker]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Anora''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Jacques Audiard]] |''Emilia Pérez'' | |- |[[Brady Corbet]] |''The Brutalist'' |''Brútalistinn'' |- |[[Coralie Fargeat]] |''The Substance'' | |- |[[James Mangold]] |''A Complete Unknown'' | |} == Margfaldir sigrar og tilnefningar ==   {| class="wikitable" !Sigrar !Leikstjóri |- |4 |[[John Ford]] |- | rowspan="2" |3 |[[Frank Capra]] |- |[[William Wyler]] |- | rowspan="18" |2 |[[Ang Lee]] |- |[[Frank Borzage]] |- |[[Alfonso Cuarón]] |- |[[Clint Eastwood]] |- |[[Miloš Forman]] |- |[[Alejandro G. Iñárritu]] |- |[[Elia Kazan]] |- |[[David Lean]] |- |[[Frank Lloyd]] |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |- |[[Leo McCarey]] |- |[[Lewis Milestone]] |- |[[Steven Spielberg]] |- |[[George Stevens]] |- |[[Oliver Stone]] |- |[[Billy Wilder]] |- |[[Robert Wise]] |- |[[Fred Zinnemann]] |} [[Flokkur:Óskarsverðlaunin]] [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] av7tm3pk96xzdyldmg5k2eaqf5ff8ve 0 187395 1972044 1939441 2026-07-14T18:26:14Z Solaruppras 102909 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1972044 wikitext text/x-wiki {{Bók | titill = Hið undarlega mál Jekylls og Hydes | uppr_titill = Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde | þýðandi = Árni Óskarsson (1994) | mynd = Jekyll and Hyde Title.jpg | lýsing_myndar = Titilsíða fyrstu útgáfu bókarinnar (1886). | höfundur = [[Robert Louis Stevenson]] | land = {{UK}} [[Bretland]] | tungumál = [[Enska]] | útgefandi = [[Longmans, Green & Co.]] | útgáfudagur = 5. janúar 1886 | stefnur = [[Gotnesk skáldsaga]], [[hrollvekja]] | isbn = 9789935212993 }} '''''Hið undarlega mál Jekylls og Hydes''''' (enska: ''Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde'') er [[Gotnesk skáldsaga|gotnesk]] [[Hrollvekja|hrollvekjusaga]] frá árinu 1886 eftir skoska rithöfundinn [[Robert Louis Stevenson]]. Sagan segir frá Gabriel John Utterson, lögmanni í Lundúnum sem rannsakar dularfull tengsl á milli gamalvinar síns, [[Dr. Henry Jekyll]], og ofbeldisfulls glæpamanns að nafni Edward Hyde. ''Hið undarlega mál Jekylls og Hydes'' er eitt frægasta verk [[Enskar bókmenntir|enskra bókmennta]] og eitt af höfuðverkum gotneskra hrollvekja. Sagan hefur einnig haft mikil áhrif á dægurmenningu og hugtakið „Jekyll og Hyde“ er gjarnan notað um fólk sem hefur góðlegt yfirbragð en felur illgjarnt innra eðli sitt fyrir öðrum.<ref>{{cite news |title=Robert Louis Stevenson's Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde |url=https://www.britishlibrary.cn/en/works/jekyllandhyde/ |access-date=15 June 2023 |publisher=British Library}}</ref> == Innblástur og tilurð == Stevenson hafði lengi verið hugfanginn af samspili hins góða og hins illa í [[Persónuleiki|persónuleika]] fólks. Sem ungur maður hafði hann samið [[leikrit]] um skoska lásasmiðinn William Brodie, sem hafði á 18. öld lifað tvöföldu lífi sem virðulegur borgari á daginn en innbrotsþjófur að nóttu til. Leikritið var sett á svið í fyrsta sinn árið 1882 í samstarfi við [[William Ernest Henley|W. E. Henley]].<ref>Swearingen, Roger G. ''The Prose Writings of Robert Louis Stevenson''. London: Macmillan, 1980. (ISBN) bls. 37.</ref> Árið 1884 samdi Stevenson smásöguna ''Markheim'', sem fjallaði um morð í forngripaverslun. Stevenson lýsti því síðar í endurminningum sínum hvernig hann var á þessum tíma að leita að hugmyndum að nýrri sögu. Hann sagðist hafa fengið hugmyndina að tveimur eða þremur atriðum í sögunni um Jekyll og Hyde í draumi. Eiginkona Stevensons, Fanny, sagði síðar: <blockquote>Eina nótt vaknaði ég við að Louis öskraði í svefni. Ég hélt að hann hefði fengið martröð og vakti hann. En hann hrópaði á mig: „Hvers vegna vaktirðu mig? Ég var mitt í yndislegasta óhugnanlega draum sem ég hef fengið.“ Ég hafði vakið hann í miðju fyrsta umbreytingaratriðinu.<ref name="Balfour">{{cite book|last=Balfour|first=Graham|title=The Life of Robert Louis Stevenson|url=https://books.google.com/books?id=pEdAAAAAYAAJ&pg=PA15|access-date=28. december 2012|volume=II|year=1912|publisher=Charles Scribner's Sons|location=New York|pages=15–6}}</ref></blockquote> Stjúpsonur Stevensons, rithöfundurinn Lloyd Osbourne, sagði síðar um tilurð bókarinnar: „Ég man þetta eins og það hafi gerst í gær. Louis kom niður tröppurnar eins og í leiðslu; hann las næstum helming bókarinnar hátt fyrir okkur, og áður en við vissum af hvarf hann á ný og skrifaði meira. Ég held að fyrsta yfirferðin hafi tekið minna en þrjá daga.“<ref name="Balfour" /> Stevenson kann einnig að hafa sótt innblástur að sögunni til fransks vinar síns, Eugene Chantrelle, sem var í maí 1878 dæmdur til dauða og hengdur fyrir að hafa myrt eiginkonu sína með ópíumi.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/trialofeugnema00chanuoft|title=Trial of Eugène Marie Chantrelle|last1=Chantrelle|first1=Eugène Marie|last2=Smith|first2=Alexander Duncan|year=1906|publisher=Toronto, Canada Law Book Co}}</ref> Samkvæmt rithöfundinum Jeremy Hodges<ref>{{Cite news|url=http://robert-louis-stevenson.org/lamplit-vicious-fairy-land/|title=Lamplit Vicious Fairy Land - Robert Louis Stevenson|newspaper=Robert Louis Stevenson|language=en-GB|access-date=2016-11-12}}</ref> var Stevenson viðstaddur öll réttarhöldin. Þegar upplýst var um hvernig morðið var framið var Stevenson, líkt og dr. Jekyll, „skelfingu lostinn yfir gjörðum Edwards Hyde“. Chantrelle var einnig grunaður um önnur morð þar sem eitrað hafði verið fyrir fórnarlömbunum með ópíumi.<ref>{{Cite web|url=http://www.scotsman.com/lifestyle/culture/books/real-life-jekyll-hyde-who-inspired-stevenson-s-classic-1-4279012|title=Real-life Jekyll & Hyde who inspired Stevenson's classic|website=www.scotsman.com|date=7. november 2016 |access-date=2016-11-12}}</ref> Fanny Stevenson, sem var vön að prófarkalesa handrit eiginmanns síns og skrifa athugasemdir á spássíurnar, skrifaði í handritið að sögunni um Jekyll og Hyda að henni fyndist sagan frekar [[táknsaga]] heldur en einföld frásögn. Stevenson var rúmliggjandi á þessum tíma og stutttu síðar kallaði hann á Fanny inn í svefnherbergið og benti henni á haug af ösku. Hann hafði brennt handritið til að neyða sjálfan sig til að byrja upp á nýtt með táknsöguna í huga. Fræðimenn eru ekki á einu máli um hvort Stevenson hafi í raun og veru brennt handritið því ekki eru til sönnungargögn fyrir því, en sagan um brennuna er fastur hluti í frásögnum um tilurð bókarinnar.<ref name=Guardian>[https://www.theguardian.com/books/2008/dec/13/dr-jekyll-mr-hyde-stevenson The Beast Within] The Guardian, 13. desember 2008</ref> Stevenson skrifaði nýtt handrit, sem tók hann um þrjá til sex daga. Ýmsir ævisöguritarar hans halda því fram að á meðan á þessu annasama ritferli stóð hafi Stevenson verið undir áhrifum vímuefna, annaðhvort [[kókaín]]s eða sveppa.<ref>Possibly with the help of cocaine, according to William Gray's revisionist history ''Robert Louis Stevenson: A Literary Life'' (2004). {{ISBN|978-0-333-98400-0}}</ref> En að sögn konu hans og sonar og hans sjálfs var hann veikur og rúmliggjandi þegar hann skrifaði bókina. Hann hélt áfram að vinna að nýja handritinu næstu fjórar til sex vikurnar á meðan hann ferðaðist til [[Bournemouth]] í Suður-Englandi til að njóta sjávarloftsins og mildara loftslags. Nafnið Jekyll var fengið frá prestinum Walter Jekyll, vini Stevensons og yngri bróður landslagsarkitektsins Gertrude Jekyll.<ref>{{cite news|title=Queen of the mixed border|url=https://www.theguardian.com/books/2006/jun/17/featuresreviews.guardianreview7|work=[[The Guardian]]|date=17. juni 2006}}</ref> ==Söguþráður== [[Mynd:Jekyll.and.Hyde.Ch4.Drawing1.jpg|thumb|right|Hr. Hyde ber Sir Danvers Carew til dauða í myndskreytingu eftir Charles Raymond Macauley (1904).]] Yfirvegaður og siðprúður lögmaður að nafni Gabriel John Utterson er á vikulegri göngu með frænda sínum, Richard Enfield, þegar þeir koma að dularfullu, niðurníddu húsi á hliðargötu í erilsömu hverfi í Lundúnum. Enfield greinir Utterson frá því að mánuði áður hafi hann séð grimmúðlegan mann að nafni Edward Hyde traðka á ungri stúlku eftir minniháttar árekstur. Enfield neyddi Hyde til að greiða fjölskyldu stúlkunnar háa fjárhæð til að koma í veg fyrir hneykslismál. Hyde fór með Enfield að þessu húsi og gaf honum ávísun sem undirrituð var af virtum herramanni sem síðar kemur í ljós að var dr. Henry Jekyll, vinur og skjólstæðingur Uttersons. Utterson óttast að Hyde sé að fjárkúga Jekyll, því Jekyll breytti nýlega erfðaskrá sinni og gerði Hyde að eina erfingja sínum ef Jekyll dæi eða hyrfi. Þegar Utterson reynir að ræða um Hyde við Jekyll segir Jekyll honum að hann geti losnað við Hyde þegar honum sýnist og biður Utterson að minnast ekki á þetta framar. Ári síðar í októbermánuði verður vinnukona vitni að því er Hyde ber Sir Danvers Carew, annan af skjólstæðingum Uttersons, til dauða og skilur eftir hálfan brotinn göngustaf. Lögreglan hefur samband við Utterson, sem vísar henni til íbúðar Hydes. Hyde er þá horfinn en lögreglan finnur hinn helminginn af brotna stafnum, sem Utterson ber kennsl á því hann hafði gefið Jekyll stafinn. Utterson vitjar Jekylls, sem sýnir honum bréf sem hann segir að Hyde hafi skrifað sér. Í bréfinu biðst Hyde afsökunar á uslanum sem hann hefur valdið. Utterson tekur hins vegar eftir því að rithönd Hydes er keimlík rithönd Jekylls og ályktar því að Jekyll hafi falsað bréfið til að vernda Hyde. {{Tilvitnunarbox |title = |align = right |quote = „Lanyon, þér munið loforð yðar. Það sem hér fer á eftir er starfsleyndarmál okkar. Þér sem hafið svo lengi verið bundinn þröngsýni og efnishyggju, þér sem hafið afneitað mætti yfirskilvitlegra lyfja, þér sem hafið rægt þá sem voru yður fremri — sjáið nú!“<br /> [Hyde] bar glasið upp að vörunum og drakk það í einum teyg. Óp fylgdi í kjölfarið hann riðaði, skjögraði, greip um borðið og hélt sér þar áfram með starandi sokknum augum og tók andköf með opnum munni. Og sem ég horfði á þetta fannst mér eins og yrði breyting — hann virtist bólgna út — hann dökknaði skyndilega í framan og andlitsdrættirnir virtust leysast upp og ummyndast — og á næsta andartaki var ég stokkinn á fætur og hörfaði aftur að veggnum með hendur á lofti til að skýla mér fyrir stórmerkjunum altekinn skelfingi.<br /> „Guð minn góður!“ öskraði ég og „Guð minn góður!“ aftur og aftur. Því að þarna fyrir augum mér stóð – fölur og skjálfandi eins og hann væri að líða út af, fálmandi fyrir sér með höndunum, líkt og maður sem reistur hefur verið upp frá dauðum — Henry Jekyll! |source = Úr frásögn Lanyons af áfallinu sem leiddi til dauða hans<ref>{{cite book |last=Stevenson |first=Robert Louis |title=Hið undarlega mál Jekylls og Hydes og fleiri sögur|subtitle=og fleiri sögur|chapter=Frásögn Lanyons|publisher=Uglan |pages=65|isbn= 9979307749 |year=1994|translator=[[Árni Óskarsson|Árna Óskarsson]]}}</ref> |width=300px }} Næstu tvo mánuði virðist Jekyll sjálfum sér líkur á ný en í byrjun janúar fer hann skyndilega að vísa burt öllum gestum, sem eykur áhyggjur fólks af hegðun hans. Dr. Hastie Lanyon, sameiginlegur vinur þeirra Jekylls og Uttersons, deyr úr áfalli eftir að honum berast upplýsingar sem tengjast Jekyll. Fyrir dauða sinn gefur Lanyon Utterson bréf sem á að opna ef Jekyll deyr eða hverfur. Seint í febrúar, á annarri göngu með Enfield, byrjar Utterson að ræða við Jekyll í gegnum gluggann á tilraunastofu hans. Skyndilega skellir Jekyll glugganum og hverfur, sem gerir Utterson hverft við. Snemma í mars heimsækir bryti Jekylls, hr. Poole, Utterson og segir Jekyll hafa lokað sig af inni á tilraunastofu sinni í margar vikur. Utterson og Poole brjótast inn í tilraunastofuna og finna þar lík Hydes í fötum Jekylls. Vettvangurinn bendir til þess að hann hafi fyrirfarið sér. Þeir finna bréf frá Jekyll til Uttersons. Utterson les fyrst bréf Lanyons og síðan bréf Jekylls. Í bréfi Lanyons kemur fram að hann hafi orðið fyrir áfalli eftir að hann sá Hyde drekka lyf sem breytti honum í Jekyll. Í bréfi Jekylls útskýrir hann að hann hafi alltaf gert strangar siðferðislegar kröfur til sjálfs sín á almannafæri, en hafi verið haldinn ýmsum löstum í einrúmi og hafi skammast sín fyrir það. Hann fann upp leið til að breyta ásjónu sinni og geta þannig hagað sér á ósiðlegan máta án þess að fólk þekkti hann. Hinn umbreytti Jekyll, Hyde, varð illgjarn, nautnasjúkur og sjálfselskur. Í fyrstu hafði Jekyll stjórn á umbreytingunum með lyfinu en nótt eina í ágúst breyttist hann óviljugur í Hyde á meðan hann svaf. Jekyll ákvað að hætta að breyta sér í Hyde. Nótt eina lét hann hins vegar freistast til að drekka lyfið á ný. Eftir að hafa verið birgður inni svona lengi drap Hyde Carew. Jekyll varð skelfingu lostinn og reyndi af alefli að koma í veg fyrir umbreytingarnar. Snemma í janúar breyttist hann hins vegar óviljandi í Hyde á meðan hann var vakandi. Hyde var þá langt í burtu frá tilraunastofu sinni og eftirlýstur af lögreglu fyrir manndráp. Til að forðast handtöku skrifaði hann því bréf til Lanyons með rithönd Jekylls og bað hann um að koma með efnablöndur úr tilraunastofunni til sín. Hyde blandaði efnunum saman í viðurvist Lanyons, drakk lyfið og breyttist í Jekyll. Áfallið af því að sjá umbreytinguna leiddi síðan til dauða Lanyons. Ósjálfráðar umbreytingar Jekylls urðu síðan enn tíðari og stærri skammta af lyfinu þurfti til að snúa þeim við. Ein þessara umbreytinga leiddi til þess að Jekyll skellti skyndilega glugganum framan í Utterson. Brátt varð Jekyll uppiskroppa með salt til að brugga lyfið og næstu skammtar af lyfinu sem bruggaðir voru með nýjum hráefnum virkuðu ekki. Jekyll ályktaði að einhver eiginleiki upphaflega hráefnisins hefði verið nauðsynlegur svo lyfið gæti haft áhrif. Eftir að hafa gert sér grein fyrir því að hann myndi breytast varanlega í Hyde skrifaði Jekyll niður alla frásögnina. Í lokin viðurkennir Jekyll að hann sé ekki viss hvort Hyde verði tekinn af lífi eða hvort hann safni kjarki til að fyrirfara sér, en honum er sama: Vitund Jekylls er að hverfa og því er það undir Hyde einum komið að mæta örlögum sínum. ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Bókaárið 1886]] [[Flokkur:Breskar skáldsögur]] pn29wvt5v5y81nl08uludrbymfg3tu1 0 189753 1972087 1946146 2026-07-15T05:19:02Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972087 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill}} '''Birta''' er eiginleiki [[sjónskynjun]]ar þar sem hlutur virðist gefa frá sér eða endurvarpa [[ljós]]i. Birta er þannig skynjun á [[ljómi|ljóma]] tiltekins hlutar. Birta er ekki í línulegu sambandi við ljóma því hún veltur líka á samhengi skynjunar í tilteknu umhverfi. Í [[stjörnufræði]] eru [[sýndarbirta]] og [[reyndarbirta]] mælikvarðar á birtu [[stjarna|stjörnu]].<ref>{{cite web|url=https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/stjornur/birtustig/|title=Birtustig|website=Stjörnufræðivefurinn|author=Sævar Helgi Bragason|date=2010|access-date=2026-02-14|archive-date=2025-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250725093617/https://www.stjornufraedi.is/alheimurinn/stjornur/birtustig/|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Ljós]] [[Flokkur:Sjón]] e9texhxicwns78avuzk3rw18bvkm6a5 0 190412 1972090 1967547 2026-07-15T07:21:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1972090 wikitext text/x-wiki '''Borgarstjórnarkosningar''' fóru fram í [[Reykjavík]] [[16. maí]] [[2026]] þegar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|kosið var til sveitarstjórna á landsvísu]]. Kosið var um 23 sæti í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] og 12 fulltrúa þurfti því til að mynda meirihluta. Framboðsfrestur var til 10. apríl og fram komu 11 framboðslistar. 24 kjörstaðir voru í hverfum borgarinnar. Sitjandi fimm flokka meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Píratar|Pírata]], [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalista]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] féll í kosningunum. Samfylkingin hélt þó sínum fimm borgarfulltrúum en Píratar og Flokkur fólksins fengu enga fulltrúa kjörna. Kosningabandalagið [[Vinstrið]] fékk tvo menn kjörn og Sósíalistaflokkurinn einn. [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] fékk bestu útkomu sína í borgarstjórnarkosningum síðan 2010 með níu menn kjörna. [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] fékk þrjá og [[Viðreisn]] tvo en báðir flokkarnir fengu sitt mesta fylgi frá því að þeir buðu fyrst fram 2018. [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkur]] náði inn einum manni. [[Hildur Björnsdóttir]], oddviti Sjálfstæðisflokks, var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun og hafði kost á því að mynda tveggja flokka meirihluta með Miðflokki eða þriggja flokka með Viðreisn og Framsóknarflokki. Síðari kosturinn varð ofan á en tilkynnt var um myndun slíks meirihluta á blaðamannafundi í [[Viðey]] 27. maí. Hildur varð [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóri]], [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknarflokks, varð formaður borgarráðs en [[Björg Magnúsdóttir]], oddviti Viðreisnar varð forseti borgarstjórnar. Eftir eitt ár er fyrihugað að Einar og Björg skipti á embættum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-27-sjalfstaedisflokkur-vidreisn-og-framsokn-mynda-meirihluta-476458|titill=Sjálfstæðisflokkur, Viðreisn og Framsókn mynda meirihluta|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=27. maí|ár=2026}}</ref> ==Aðdragandi== Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum mældist fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út í desember 2025 að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''[[Vinstrið]]''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Píratar og Sósíalistaflokkurinn tóku hins vegar ekki þátt í því og buðu fram í eigin nafni. ===Framboð=== Fram komu 11 framboðslistar fyrir framboðsfrest, jafn margir og í síðustu kosningum. Ekki kom aftur fram framboð frá [[Ábyrg framtíð|Ábyrgri framtíð]] eða [[Reykjavík, besta borgin]] en á móti komu fram ný framboð sem nefnast Okkar borg og Góðan daginn. Vinstri græn bjóða ekki fram undir eigin nafni nú, heldur í kosningabandalagi með Vori til vinstri undir merkjum Vinstrisins. === (A) Vinstrið === Í kjölfar alþingiskosninganna 2024 vaknaði nokkur umræða um samstarf eða sameiningu flokka á vinstri vængnum eftir að Vinstri græn og Píratar féllu af þingi og Sósíalistaflokkurinn fékk engann mann kjörinn en samanlagt fylgi þessara þriggja flokka var 9,3% í kosningunum. [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], sem hafði verið oddviti Sósíalistaflokksins, boðaði í desember 2025 að hún ætlaði ekki aftur að vera í framboði undir merkjum Sósíalistaflokksins þrátt fyrir að vera enn formlega félagi í flokknum. Hún kynnti áform um framboð undir heitinu „Vor til vinstri“.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453521|title=Sanna ætlar aftur fram en ekki endilega fyrir Sósíalista - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/25803/|title=Sanna með nýtt framboð|last=Reynisson|first=Jón Trausti|date=2025-12-12|website=Heimildin|access-date=2026-01-08}}</ref> Samkomulag náðist um að Vinstri græn og Vor til vinstri stæðu saman að framboði sem kallast [[Vinstrið]] þar sem Sanna skipar fyrsta sætið og aðrir á vegum Vors til vinstri skipi sæti fjögur og fimm, en Vinstri græn skipi í sæti tvö, þrjú og sex. Forval fór fram hjá Vinstri grænum um röðun í þeirra sæti á lista Vinstrisins. [[Líf Magneudóttir]], sitjandi oddviti Vinstri grænna í borgarstjórn bar sigur úr býtum og skipar því annað sæti listans og [[Stefán Pálsson]] lenti í öðru sæti forvalsins og verður því í þriðja sæti hins sameiginlega framboðs. === (B) Framsóknarflokkurinn === Kosið var í efstu fjögur sæti lista Framsóknarflokksins á tvöföldu kjördæmaþingi 8. febrúar 2026. [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]] (2024-2025) og sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] var einn í framboði í oddvitasætið og [[Magnea Gná Jóhannsdóttir]] sem skipaði þriðja sæti listans í kosningunum 2022 var ein í framboði í annað sætið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.tiktok.com/@chessafterdark/video/7420887642784435489?lang=en|titill=Ætlar Einar að bjóða sig aftur fram til Borgarstjóra á næsta kjörtímabili?|höfundur=@chessafterdark|útgefandi=TikTok|mánuður=1. október|ár=2024}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453513|title=Flestir oddvitar ætla aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/en/blog/nidurstada-i-reykjavik|titill=Niðurstaða í Reykjavík|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=8. febrúar|ár=2026}}</ref> === (C) Viðreisn === [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] hafði verið oddviti flokksins í borgarstjórn frá því að hann bauð fyrst fram í Reykjavík 2018 en gaf ekki kost á sér áfram.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-15-thordis-loa-gefur-ekki-kost-a-ser-i-borgarstjornarkosningum-453494|titill=Þórdís Lóa gefur ekki kost á sér í borgarstjórnarkosningum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. september|ár=2025}}</ref> Kosið var um oddvitasæti listans í leiðtogaprófkjöri 31. janúar 2026 þar sem fjórir voru í framboði: * [[Aðalsteinn Leifsson]], fyrrum ríkissáttasemjari (2020-2023) og aðstoðarmaður [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur]] utanríkisráðherra<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817777d/adal-steinn-gefur-kost-a-ser-i-oddvitasaeti-og-fer-i-leyfi|title=Aðal­steinn gefur kost á sér í oddvitasæti og fer í leyfi - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-12-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Björg Magnúsdóttir]], sjónvarpskona og fyrrum aðstoðarmaður [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einars Þorsteinssonar]] borgarstjóra<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/thrju-i-oddvitaslag-hja-vidreisn-i-borginni/|title=Björg hellir sér í odd­vita­slaginn hjá Viðreisn|website=www.vb.is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Róbert Ragnarsson]], fyrrum bæjarstjóri [[Grindavík|Grindavíkur]] (2010-2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/10/robert_vill_leida_vidreisn_i_borginni/|title=Róbert vill leiða Viðreisn í borginni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * Signý Sigurðardóttir, viðskiptafræðingur. Björg Magnúsdóttir sigraði örugglega í prófkjörinu. Stillt var upp í önnur sæti listans og hann kynntur 5. mars. Í öðru sæti var Róbert Ragnarsson sem hafði boðið sig fram í leiðtogaprófkjörinu en í því þriðja var leikarinn [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-05-fjolmidlakona-stjornsysluradgjafi-og-leikari-i-thremur-efstu-saetum-vidreisnar-i-reykjavik-468882|titill=Fjölmiðlakona, stjórnsýsluráðgjafi og leikari í þremur efstu sætum Viðreisnar í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=5. mars|ár=2026}}</ref> === (D) Sjálfstæðisflokkurinn === [[Hildur Björnsdóttir]], sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] staðfesti í september 2025 að hún stefndi á að leiða listann áfram.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252775759d/oddvitarnir-aetla-ser-stora-hluti-eftir-atta-manudi|title=Oddvitarnir ætla sér stóra hluti eftir átta mánuði - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Boðað var til leiðtogaprófkjörs í Sjálfstæðisflokknum og ýmsir mögulegir mótframbjóðendur voru nefndir í umræðunni og þá sérstaklega [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] alþingismaður og fyrrum [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] (2017-2021), [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|umhverfisráðherra]] (2021-2024). Eftir umhugsun lét hann þó ekki verða af framboði.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/eyjan/2025/04/24/ordid-gotunni-margir-vilja-gudlaug-thor-forystu-borginni-ut-med-alla-nuverandi-borgarfulltrua-sjalfstaedisflokksins/|title=Orðið á götunni: Margir vilja Guðlaug Þór í forystu í borginni – út með alla núverandi borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins|date=2025-04-24|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252776160d/hildur-vill-leida-a-fram-en-gud-laugur-lodinn-i-svorum|title=Hildur vill leiða á­fram en Guð­laugur loðinn í svörum - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2026/01/02/miklar-likur-sagdar-ad-gudlaugur-thor-fari-fram-gegn-hildi/|title=Miklar líkur sagðar á að Guðlaugur Þór fari fram gegn Hildi|date=2026-01-02|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825166d/gud-laugur-fer-ekki-fram-i-reykja-vik|title=Guð­laugur fer ekki fram í Reykja­vík - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Þegar framboðsfresturinn rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð Hildar og hún varð því sjálfkjörin til að leiða flokkinn áfram og varð raunar fyrsti oddviti sjálfstæðismanna í borginni til að gera það tvennar kosningar í röð síðan [[Árni Sigfússon]] gerði það 1994 og 1998.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825420d/hildur-bjorns-dottir-oskoradur-odd-viti-i-reykja-vik|title=Hildur Björns­dóttir óskoraður odd­viti í Reykja­vík - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Uppstillingarnefnd valdi listann að öðru leyti og réðst í mikla endurnýjun þar sem sitjandi borgarfulltrúarflokksins voru annað hvort færðir neðar á lista eða teknir af honum. Af sitjandi borgarfulltrúum utan oddvitans var einungis [[Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir]] í efstu sætum listans en hún skipar fjórða sætið. [[Bjarni Guðjónsson]], fyrrum forstöðumaður hjá [[VÍS]] og atvinnumaður í knattspyrnu, var í öðru sætinu og [[Brynjar Níelsson]], fyrrum Alþingismaður, í því þriðja.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-28-listi-sjalfstaedisflokksins-i-reykjavik-stadfestur-468266|titill=Listi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík staðfestur|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=28. febrúar|ár=2026}}</ref> Tveir af sitjandi fulltrúm flokksins í borgarstjórn, þau [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]], gengu til liðs við [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] eftir að hafa verið hafnað af uppstillingarnefndinni. Áður hafði fyrsti varamaður flokksins í borgarstjórn, [[Helgi Áss Grétarsson]], einnig gengið til liðs við Miðflokkinn og þegið sæti á framboðslista þess flokks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262853376d/hefur-setid-tvo-af-thremur-borgar-stjornar-fundum-fra-thvi-ad-hann-skipti-um-lid|titill=Hefur setið tvo af þremur borgar­stjórnar­fundum frá því að hann skipti um lið|útgefandi=Vísir.is|mánuður=9. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/06/borgarfulltruar_sjalfstaedisflokksins_i_midflokkinn/|titill=Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Miðflokkinn|útgefandi=Mbl.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (F) Flokkur fólksins === Í kosningunum 2022 leiddi [[Kolbrún Baldursdóttir]] lista Flokks fólksins og náði ein kjöri í borgarstjórn. Kolbrún náði kjöri á Alþingi í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og vék í kjölfarið úr borgarstjórn. [[Helga Þórðardóttir]] hefur verið oddviti flokksins í borgarstjórn síðan en hún hyggur ekki á framboð nú.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453554|title=Helga Þórðardóttir ætlar ekki aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> Framboðslisti flokksins var kynntur 31. mars. [[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] leiddi listann en hann er helst þekktur sem formaður [[Afstaða|Afstöðu]], réttindafélags fanga og fyrrverand fanga, og var virkur í starfi Samfylkingarinnar þar sem hann tók þátt í prófkjörinu í janúar en náði ekki kjöri í eitt sex efstu sætanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262863764d/-eg-stend-ekki-her-ut-af-minni-for-tid-|titill=Ég stend ekki hér út af minni fortíð|útgefandi=Vísir|mánuður=31. mars|ár=2026}}</ref> === (G) Góðan daginn === Framboðið Góðan daginn kom fram skömmu áður en framboðsfresti lauk. Oddviti þess var Ingimar Þór Friðriksson, tölvunarfræðingur.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-godan-daginn-bydur-fram-i-reykjavik-472412|titill=Góðan daginn býður fram í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> === (J) Sósíalistaflokkur Íslands === [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] leiddi lista Sósíalistaflokksins í kosningunum 2022 þegar flokkurinn fékk tvo fulltrúa kjörna í borgarstjórn. Eftir innanflokksátök 2025 sagði Sanna af sér embætti pólitísks leiðtoga flokksins. Uppstillingarnefnd ákvað efstu 10 sæti listans nú og oddviti var [[Silja Sóley Birgisdóttir]], stuðningsfulltrúi.<ref>{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}</ref> Enginn af fyrrum borgarfulltrúum eða varaborgarfulltrúum flokksins skipa listann nú.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613/|titill=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. febrúar|ár=2026}}</ref> === (M) Miðflokkurinn === Miðflokkurinn fékk engann fulltrúa kjörinn í kosningunum 2022 en flokkurinn fékk aukinn liðsstyrk undir lok kjörtímabilsins þegar [[Helgi Áss Grétarsson]], varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, gekk til liðs við Miðflokkinn og svo enn frekar þegar borgarfulltrúarnir [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]] gerðu slíkt hið sama. Uppstillingarnefnd setti saman framboðslista flokksins sem kynntur var 9. febrúar. Í oddvitasæti er [[Ari Edwald]], fyrrum forstjóri [[365 miðlar|365 miðla]], [[Mjólkursamsalan|MS]] og fyrrum framkvæmdastjóri [[Samtök atvinnulífsins|Samtaka Atvinnulífsins]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/466516|title=Ari Edwald leiðir lista Miðflokksins í Reykjavík - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2026-02-09|website=RÚV|access-date=2026-02-09}}</ref> Í öðru sæti er Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir en hún var áður formaður Hvatar, félags sjálfstæðiskvenna í Reykjavík.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/01/25/kristin_vill_saeti_a_lista_midflokksins_i_borginni/|titill=Kristín vill sæti á lista Miðflokksins í borginni|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref> === (P) Píratar === Píratar fengu þrjá fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 og tóku þátt í báðum meirihlutunum sem myndaðir voru á kjörtímabilinu. Ljóst varð að [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] myndi ekki leiða listann aftur eftir að hún tilkynnti um að hún væri gengin til liðs við Samfylkinguna í desember 2025.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-16-dora-bjort-fer-ur-pirotum-i-samfylkinguna-461707|titill=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=16. desember|ár=2025}}</ref> [[Alexandra Briem]], borgarfulltrúi og oddviti flokksins í borgarstjórn eftir brotthvarf Dóru Bjartar, sóttist eftir því að leiða listann.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818183d/alexandra-saekist-eftir-oddvitasaetinu|title=Alexandra sækist eftir oddvitasætinu - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir,Margrét Helga|date=2025-12-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Hið sama gerði Kristinn Jón Ólafsson, fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-26-tvo-berjast-um-oddvitasaetid-hja-pirotum-468002|titill=Tvö berjast um oddvitasætið hjá Pírötum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=26. febrúar|ár=2026}}</ref> Prófkjör fór fram frá 26. febrúar til 6. mars. 230 atkvæði voru greidd í prófkjörinu og Kristinn fór með sigur af hólmi en Alexandra lenti í öðru sæti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-06-kristinn-skakar-sitjandi-oddvita-og-leidir-pirata-i-reykjavik-469042|titill=Kristinn skákar sitjandi oddvita og leiðir Pírata í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (R) Okkar borg === Hópur sem kallar sig Ísland þvert á flokka og stóð fyrir útfundum á Austurvelli um útlendingamál boðaði framboðið Okkar borg. Sigfús Aðalsteinsson fasteignasali leiddi það.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455349|title=Ísland þvert á flokka boðar framboð til borgarstjórnar - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-10-06|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> === (S) Samfylkingin === Samfylkingin fékk fimm fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 undir forystu [[Dagur B. Eggertsson|Dags. B Eggertssonar]] sem gegndi embætti borgarstjóra þar til í janúar 2024. Í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] náði Dagur kjöri á Alþingi og vék úr borgarstjórn í kjölfarið. [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] varð þá oddviti Samfylkingarinnar í borgarstjórn og svo borgarstjóri í nýjum meirihluta frá febrúar 2025. Hún gaf kost á sér að leiða Samfylkinguna áfram.<ref name=":0" /> [[Pétur Marteinsson]], rekstrarstjóri og fyrrum atvinnumaður í knattspyrnu bauð sig einnig fram í oddvitasætið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262823575d/petur-fer-a-moti-borgar-stjora-og-vill-fyrsta-saetid-i-reykja-vik|title=Pétur fer á móti borgar­stjóra og vill fyrsta sætið í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2026-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Prófkjör (eða flokksval eins og það er kallað í lögum flokksins) fór fram 24. janúar og var bindandi fyrir sex efstu sætin. Greidd voru 4.849 atkvæði og Pétur hafði öruggan sigur með 3.063 atkvæði í fyrsta sætið en Heiða Björg lenti í öðru sæti með 1.668 atkvæði í 1.–2. sæti og var raunar aðeins 15 atkvæðum frá því að hafna í þriðja sætinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-25-dora-bjort-ekki-medal-sjo-efstu-i-flokksvali-samfylkingarinnar-464931|titill=Dóra Björt ekki meðal sjö efstu í flokksvali Samfylkingarinnar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/borgarstjori-galt-algjort-afhrod/|titill=Borgarstjóri galt agjört afhroð|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=24. janúar|ár=2026}}</ref> Nokkrum dögum eftir flokksvalið gaf Heiða það út að hún myndi taka annað sætið á listanum þrátt fyrir að niðurstaðan hafi verið henni mikil vonbrigði.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262834784d/heida-tekur-annad-saetid-i-reykjavik|titill=Heiða tekur annað sætið í Reykjavík|útgefandi=Vísir|mánuður=27. janúar|ár=2026}}</ref> == Skoðanakannanir == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! style="width:30px;" rowspan="2"| Svarendur ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Samfylkingin|S]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Framsóknarflokkurinn|B]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Píratar|P]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Viðreisn|C]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Flokkur fólksins|F]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Vinstrið|A]]{{ref|a|[a]}} ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]] ! class="unsortable" style="width:40px;" rowspan="2" | Aðrir ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Píratar}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Viðreisn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| ! style="background:#023f38;"| ! style="background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-sjalfstaedisflokkur-maelist-staerstur-i-nyrri-konnun-maskinu-475266 Maskína] |12.–15. maí 2026 |3000 |style="background:#C6ECFB;"|31,3 |19,4 |6,1 |2,4 |4,5 |12,0 |2,6 |11,0 |9,8 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 11,9 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-sjalfstaedisflokkurinn-a-siglingu-i-lokakonnun-gallups-475158 Gallup] |11.–15. maí 2026 |1483 |style="background:#C6ECFB;"|31,3 |21,5 |4,7 |2,3 |4,8 |9,8 |2,3 |11,3 |10,9 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 9,8 |- |[https://www.visir.is/g/20262879317d/sjalf-staedis-flokkur-eykur-for-skotid-a-sam-fylkingu-i-reykja-vik Maskína] |29. apríl–6. maí 2026 | |style="background:#C6ECFB;"|27,9 |18,0 |5,7 |4,9 |5,1 |12,6 |2,8 |13,2 |6,7 |3,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 9,9 |- |[https://www.visir.is/g/20262870855d/meiri-hlutinn-fallinn-sam-kvaemt-nyrri-konnun Gallup] |1.–15.apríl 2026 |857 |style="background:#C6ECFB;"|27,6 |23,2 |3,9 |3,5 |2,5 |10,0 |3,8 |13,5 |10,7 |1,5 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/3/28/fylgid-flugi-nyrri-konnun-borginni-einn-flokkur-lykilstodu/ Maskína]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} |12.–19. mars 2026 |1.442 |21,2 |style="background:#F6CDCF;"|21,7 |5,2 |5,4 |2,7 |12,6 |3,7 |12,4 |10,6 |4,4 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,5 |- |[https://vb.is/frettir/-hnifjafnt-a-toppnum/ Gallup] |4. mars 2026 (birting) | |style="background:#C6ECFB;"|26,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,4 |4,6 |3,7 |3,1 |10,7 |4,0 |8,7 |11,3 |1,2 | 0 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-27-samfylkingin-og-sjalfstaedisflokkur-gefa-eftir-i-borginni-468121 Maskína] |1.–27. febrúar 2026 |1.015 |22,7 |style="background:#F6CDCF;"|24,0 |5,1 |5,5 |3,7 |13,5 |3,4 |9,1 |11,0 |1,2 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,3 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |janúar 2026 | |24,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,1 |4,4 |3,0 |3,8 |14,6 |3,8 |8,7 |10,1 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,7 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |desember 2025 | |24,1 |style="background:#F6CDCF;"|26,7 |4,5 |6,3 |5,5 |12,1 |4,8 |5,3 |10,0 |0,6 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |nóvember 2025 | |style="background:#C6ECFB;"|31,0 |25,5 |4,2 |6,4 |5,0 |11,9 |2,9 |4,2 |8,5 |0,3 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 5,5 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |október 2025 | |25,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,0 |3,9 |7,1 |6,1 |13,3 |5,2 |3,8 |8,5 |0,7 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |september 2025 | |24,8 |style="background:#F6CDCF;"|28,1 |3,4 |6,7 |3,9 |14,9 |4,6 |5,5 |7,1 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 3,3 |- style="background:#E9E9E9;" |[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022#Reykjavík|Kosningar 2022]] |14. maí 2022 |– |style="background:#C6ECFB;"|24,5 |20,3 |18,7 |11,6 |7,7 |5,2 |4,5 |4,0 |2,5 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðis}};color:#FFFFFF;"| 4,2 |} :{{note|a|a}} Dálkurinn sýnir fylgi Vinstrisins eftir að það kom til sögunnar en þar áður fylgi VG og Vors til vinstri. ==Niðurstöður== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes6= 4805 |seats6=1 |sc6=-3 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes4= 7436 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1=22930 |seats1=9 |sc1=+3 |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10=361 |seats10=0 |sc10= |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes8=2319 |seats8=0 |sc8=-1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes7=2858 |seats7=1 |sc7=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=[[Ari Edwald]] |votes3=7912 |seats3=3 |sc3=+3 |party9=[[Píratar]] (P) |cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes9=1348 |seats9=0 |sc9=-3 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2=12737 |seats2=5 |sc2= |party5=[[Vinstrið]] (A) |color5=#023f38 |cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes5=6649 |seats5=2 |sc5=+2 |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11=306 |seats11=0 |sc11= |invalid= 228 |blank= 1107 |electorate= 108545 }} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík]] 9b20jo4rvuw81u3hftden3wsfmm15lx 0 190468 1972020 1958741 2026-07-14T15:07:19Z ~2026-39914-07 118577 /* Menntun */ 1972020 wikitext text/x-wiki {{Hagsmunaárekstur}} {{Hreingera| Wiki er ekki ættartal t.d.}} [[Mynd:Jes Einar Þorsteins arktekt.jpg|alt=Jes Einar arkitekt|thumb|right|Jes Einar við eitt af höfuðverkum sínum Sjúkrahúsinu á Ísafirði.]] '''Jes Einar Þorsteinsson''' (5. september 1934 - 30. júní 2024) var íslenskur arkitekt og listamaður. === Menntun === Jes Einar útskrifaðist sem stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] 1954, nam málaralist í [[París]] frá 1954 til 1956, m.a. á Académie de la Grande Chaumière en útskrifaðist úr arkitektúr frá École Nationale Supérieure des Beaux-Arts í París 1967. Eftir heimkomuna til Íslands það ár rak hann arkitektastofu í eigin nafni . 1963 og 1964 hélt hann tvær myndlistarsýningar í Ásmundarsal og eru verk eftir hann í eigu Listasafns Íslands og fleiri safna. Hönnunarsafn Íslands tók við teikningasafni hans til varðveislu árið 2023. === Starfsferill === Jes Einar var [[arkitekt]]<ref>{{Vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/33636/1/Ba.Ritgerd.JesEinarArkitekt.HaukurHaflidi2018.pdf|titill=Mannleg tenging : Jes Einar Þorsteinsson arkitekt|höfundur=Haukur Hafliði Nínuson|útgefandi=Listaháskóli Íslands|mánuður=18.6.2019}}</ref>. Eftir hann liggur fjöldi þekktra bygginga, sérstaklega heilbrigðis- og íþróttamannvirki. Má þar helst nefna  Sjúkrahúsið á Ísafirði, viðbyggingu við sjúkrahúsið á Stykkishólmi, Heilsugæslu og Tónlistarskóla á Seltjarnarnesi ásamt fjölda annarra heilusgæsla víða um land. Eftir hann liggur sömuleiðis fjöldi íþróttamannvirkja, ekki síst sundlaugar m.a.  í [[Bolungarvík]], [[Borgarnes|Borgarnesi]],  [[Flateyri]] og Skeiðalaug auk viðbyggingar við Laugardalslaug og Vesturbæjarlaug. Þessu til víðbótar teiknaði hann íbúðir fyrir aldraða á [[Vík í Mýrdal]] og einbýlishús auk verðlaunaðra tillagna í samkeppnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/ha-frettir/jes-einar-%C3%BEorsteinsson-arkitekt-er-latinn|title=Jes Einar Þorsteinsson arkitekt er látinn - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> === Hús hönnuð af Jes Einari === ==== Sjúkrahús og heilsugæslustöðvar ==== * Sjúkrahúsið á Ísafirði * Sjúkrahúsið í Stykkishólmi * Heilsugæslustöð á Seltjarnarnarnesi (sambyggð tónlistarskóla og bókasafni) * Heilsugæslustöðin í Búðardal * Heilsugæslustöðin í Bolungarvík * Heilsugæslustöðin á Þórshöfn * Heilsugæslustöðin á Fáskrúðsfirðið * Heilsugæslustöðin á Kirkjubæjarklaustri * Heilsugæslustöðin í Vík í Mýrdal * Heilsugæslustöðin á Hvolsvelli * Heilsugæslustöðin á Hólmavík ==== Íþróttahús og sundlaugar ==== * Íþróttahús og sundlaug í Njarðvík * Íþróttahús og sundlaug í Borgarnesi * Íþróttahús í Ólafsvík, innréttingar * Íþróttahús og sundlaug á Sauðárkróki, innréttingar og saunabað * Íþróttahús á Hellissandi * Íþróttahús og sundlaug í Bolungarvík ([https://sundlaugar.is/sundlaugasafn/sundlaug-bolungarvikur-2/ Bolungarvík]) * Íþróttahús og sundlaug á Laugum í Reykjadal * Íþróttahús á Reyðarfirði * Íþróttahús og sundlaug á Kirkjubæjarklaustri * Íþróttahús og sundlaug á Flateyri * Sundlaug í Brauterholti á Skeiðum ([https://sundlaugar.is/sundlaugasafn/skeidalaug/ Skeiðalaug]) * Laugardalslaug - Búningsherbergi og heitur pottur viðbygging * Vesturbæjarlaug - Innréttingar, saunbað og eymbað ==== Aðrar byggingar ==== * Hitaveita Akraness og Borgarfjarðar * Íbúðir fyrir aldraða í Vík í Mýrdal * Kirkjubæjarskóli á Síðu * Kapella og íbúðir fyrir St. Francis nunnur í Stykkishólmi * Grjótasel 19, Stuðlasel 33, Einilundur 10, Vogaland 2 í Reykjavík auk fjölda annarra íbúðarhús viðsvegar um Ísland. Á þeesu korti má sjá [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1KlH-9JXSV5E3vNf4mgH2BvJ6sT5fm7A&ll=64.66583355303267%2C-18.946830549999994&z=6 staðsetningu bygginga] sem Jes Einar hefur hannað á Íslandi. === Félagsmál === Samhliða stofurekstri sinnti Jes Einar ábyrgðarstörfum fyrir arkitekta, var í stjórn  Arkitektafélags Íslands í samtals sex ár og þar af formaður 1984-86. Hann sat í stjórn [[Bandalag íslenskra listamanna|Bandalags Íslenskra listamanna]] og í stjórn Listskreytingasjóðs fyrir arkitekta á sama tíma. Jes Einar var formaður stjórnar ÍSARK-Íslenska arkitektaskólans<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/7807416?iabr=on#page/n66/mode/2up|titill=Sumarnámskeið ÍSARK 1995|höfundur=Jes Einar Þorsteinsson, arkitekt|útgefandi=SAV, Garðarstræti 17, 101 Reykjavík|mánuður=3. tbl, 16. árgangur 1995|ár=1995}}</ref> meðan hann starfaði og var kjörinn heiðursfélagi<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/felagsadild-og-felagatal|title=Félagsaðild og félagatal - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> í Arkitektafélagi Íslands 2013. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/02/andlat_jes_einar_thorsteinsson/|title=Andlát: Jes Einar Þorsteinsson|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-03-29}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1934|2024}} [[Flokkur:Íslenskir arkitektar]] 4a54dj95qmgt807d9x1qiwff74guiz1 0 191099 1972127 1965122 2026-07-15T11:34:41Z TKSnaevarr 53243 /* Hjónaband og börn */ 1972127 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Rúmeníu | ætt = Hohenzollern-ætt | skjaldarmerki = Kingdom of Romania - Big CoA.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = King Ferdinand of Romania.jpg | skírnarnafn = Ferdinand Viktor Albert Meinrad | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1865|8|24}} | fæðingarstaður = [[Sigmaringen-höll]], [[Sigmaringen]], [[Þýska ríkjasambandið|þýska ríkjasambandinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1927|7|20|1865|8|24}} | dánarstaður = [[Peleș-kastali|Peleș-kastala]], [[Sinaia]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | grafinn = [[Curtea de Argeș]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | ríkisár = 10. október 1914 – 20. júlí 1927 | faðir = [[Leópold, fursti af Hohenzollern]] | móðir = [[Antonía Portúgalsprinsessa]] | maki = {{gifting|[[María Rúmeníudrottning|María af Edinborg]]|1893}} | titill_maka = Drottning | börn = {{Plain list | *[[Karl 2. Rúmeníukonungur]] *[[Elísabet Grikkjadrottning]] *[[María Júgóslavíudrottning]] *[[Nikulás Rúmeníuprins]] *[[Helena Rúmeníuprinsessa]] *Mircea Rúmeníuprins}} | undirskrift = Ferdinand I of Romania signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (24. ágúst 1865 – 20. júlí 1927), kallaður '''sameinarinn''' ([[rúmenska]]: {{lang|ro|Întregitorul}}; {{IPA|ɨn.tre.d͡ʒiˈto.rul|lang|Ro - Intregitorul.ogg}}) var [[konungur]] [[Rúmenía|Rúmeníu]] frá 10. október 1914 til dauðadags árið 1927. Ferdinand var annar sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern]] og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (dóttur [[María 2. Portúgalsdrottning|Maríu 2. Portúgalsdrottningar]]). Fjölskylda hans var hluti af [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri]] ættkvísl [[Prússland|prússnesku]] [[Hohenzollern-ætt|Hohenzollern-konungsættarinnar]] frá [[Sváfaland]]i. Í stjórnartíð Ferdinands börðust Rúmenar með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]], frændi Ferdinands, lét strika nafn hans út úr ættartölum Hohenzollern-ættarinnar eftir að Rúmenía tók afstöðu gegn Þýskalandi í stríðinu. == Æviágrip == Ferdinand var sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern-Sigmaringen]] (1835-1905) og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (1845-1913) og bróðursonur [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karls 1. Rúmeníukonungs]]. Árið 1886 lýsti Karl hann erfingja að rúmensku krúnunni. === Fyrri heimsstyrjöldin === Ferdinand tók við krúnunni þann 9. október 1914 eftir andlát Karls 1., þá 48 ára gamall. Innan tveggja ára frá valdatöku Ferdinands stóð Rúmenía á barmi styrjaldar gegn Þýskalandi, ættlands konungsins. Ferdinand var ekki eins mikill Þýskalandsvinur og Karl hafði verið en vildi þó ekki að Rúmenía berðist í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni gegn Þjóðverjum.{{sfn|Renouvin|1962|p=372}} Eiginkona Ferdinands, [[María Rúmeníudrottning|María frá Edinborg]], stuðlaði að því að Rúmenía sleit bandalagi sínu við Þjóðverja og gekk í lið með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] með bréfaskrifum við frændur sína, [[Nikulás 2.|Nikulás 2. Rússakeisara]] og [[Georg 5.|Georg 5. Bretakonung]].<ref>{{lien web|url=https://shs.cairn.info/revue-guerres-mondiales-et-conflits-contemporains-2016-4-page-7?lang=fr|titre=« L’homme fort du royaume ». La reine Marie et la construction de la grande Roumanie (1913-1922)|auteur=Jean-Noël Grandhomme|pages=7 à 22|périodique= Guerres mondiales et conflits contemporains|année=2016|volume=4 |numéro=264}}.</ref> [[File:WWI Poster Rumania.jpg|thumb|left|Ferdinand með [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara]] á bresku áróðursplakati.]] Ferdinand neyddist til að ganga til liðs við bandamenn vegna almenningsálits Rúmena og utanríkisstefnu ríkisstjórnar [[Ion I. C. Brătianu]]. Árið 1914 hafði hann skrifað bréf til frænda síns í Þýskalandi þar sem hann sagðist vonast til þess að Þjóðverjar ynnu stríðið.<ref>{{Ouvrage |langue=ro |titre=Ultima romantică |sous-titre=viaţa Reginei Maria a României |passage=217 |éditeur=Lider |date=2004-01-01 |pages totales=544 |isbn=978-973-629-040-4 |lire en ligne=https://books.google.com/books?id=yOu5rQEACAAJ |consulté le=2015-12-26}}.</ref> Hann tók engu að síður ýmsar ákvarðanirnar sem leiddu að stríðsyfirlýsingu Rúmeníu gegn [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki]].{{sfn|Renouvin|1962|p=374}} Þegar Rúmenía var komin í stríð gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] var Ferdinand trúr sínu ríki og heimsótti vígstöðvarnar oft. Daginn sem Rúmenía lýsti yfir stríði gegn Austurríki-Ungverjalandi fullvissaði Ferdinand austurríska sendiherrann í Búkarest að Rúmenía myndi viðhalda hlutleysi sínu. Undir lok dagsins hafði Rúmenía hins vegar slitið stjórnmálasambandi sínu við Austurríki-Ungverjaland.{{sfn|Schiavon|2011|p=137}} Árið 1917 [[Brest-Litovsk-samningurinn|sömdu Rússar um frið við Þjóðverja]] í styrjöldinni og Rúmenía neyddist því einnig til að viðurkenna ósigur gegn Þjóðverjum og bandamönnum þeirra. Eftir tillögu austurrísk-ungversks hermálafulltrúa í Búkarest sendi Ferdinand tillögu til miðveldanna um friðarviðræður þann 10. febrúar 1918.{{sfn|Renouvin|1962|p=31}} Ferdinand neyddist til að ganga að afarkostum miðveldanna þann 5. mars 1918 til þess að forðast að vera vísað frá Rúmeníu ásamt konungsætt sinni. Hann skipaði nýjan forsætisráðherra, [[Alexandru Marghiloman]], sem hafði verið hlynntur áframhaldandi hlutleysi Rúmeníu árið 1916.{{sfn|Renouvin|1962|p=532}} Rúmenar sömdu um friðarsáttmála en að endingu neitaði Ferdinand að undirrita hann. Eftir þetta sóttu bandamenn fram á vígstöðvunum í [[Þessalóníka|Þessalóníku]] og sigruðu Búlgaríu, sem barðist með miðveldunum. Ferdinand kallaði rúmenska herinn á ný og Rúmenía gekk aftur inn í styrjöldina við hlið bandamanna, sem unnu stríðið að lokum. Rúmenar kölluðu konunginn „Ferdinand hinn trygga“ vegna tryggðar hans við Rúmeníu. Eftir að austurrísk-ungverska keisaradæmið var leyst upp í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar buðu ungverskir aðalsmenn honum að verða konungur Ungverjalands og sáu fyrir sér að Ungverjaland og Rúmenía yrðu í konungssambandi með landamærin frá árinu 1918. Þessar áætlanir runnu út í sandinn vegna einarðrar andstöðu rúmenskra stjórnmálamanna, sem vildu heldur að Rúmenía innlimaði austurrísk-ungverskt landsvæði þar sem íbúar voru að meirihluta rúmenskumælandi.<ref>{{Ouvrage |langue=en |prénom1=Prince Michel |nom1=Sturdza |titre=The Suicide of Europe : Memoirs of Prince Michel Sturdza Former Foreign Minister of Rumania |passage=22 |éditeur=Western Islands Publishers |année=1968 |consulté le=2016-02-26}}.</ref> Þessi útþensla varð að veruleika undir lok ársins 1918 og var viðurkennd af alþjóðasamfélaginu með Saint-Germain-sáttmálanum 1919 og Trianon-sáttmálanum 1920. === Millistríðsárin === Þann 15. október 1922 var Ferdinand krýndur konungur Stór-Rúmeníu í borginni Alba Iulia. Borgin var valin vegna táknræns mikilvægis hennar fyrir sögu Rúmeníu. Borgin hafði verið höfuðborg [[Mikael djarfi|Mikaels djarfa]], fursta af [[Vallakía|Vallakíu]], [[Transylvanía|Transylvaníu]] og [[Moldavía|Moldavíu]]. Þann 1. desember 1918 hafði endursameining Transylvaníu við Rúmeníu jafnframt verið tilkynnt 1. desember 1918. Árið 1925 þrýsti ríkisstjórn Rúmeníu á Ferdinand og son hans, [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]], að svipta Karl erfðarétti að rúmensku krúnunni vegna ósiðlegs lifnaðar hans, eyðslusemi hans í spilavítum víðs vear um Evrópu og framhjáhald hans með konu að nafni Magda Lupescu sem hafði vakið hneyskli. Ferdinand féllst að þessu og þegar hann lést árið 1927 tók sonarsonur hans, [[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael]], því við krúnunni. Ráð ríkisstjóra var skipað undir forystu [[Miron Cristea|Mirons Cristea]], prímata [[Rúmenska rétttrúnaðarkirkjan|rúmensku rétttrúnaðarkirkjunnar]]. == Fjölskylda == Ferdinand 1. var af ættinni Hohenzollern-Sigmaringen, sem var undirgrein Hohenzollern-ættarinnar frá Svefalandi. === Hjónaband og börn === Árið 1889 kynntist Ferdinand Hélène Vacarescu, ungum rithöfundi sem naut stuðnings [[Elísabet Rúmeníudrottning|Elísabetar drottningar]], eiginkonu Karls 1. Rúmeníukonungs. Ferdinand varð ástfanginn af henni og bað um að fá að kvænast henni. Stjórnarskrá Rúmeníu bannaði hins vegar konungnum að kvænast Rúmena, sem átti að koma í veg fyrir að ein fjölskylda [[Bojarar|bojara]] næði yfirtökum í konungshirðinni. Karl konungur gerði Elísabetu útlæga til [[Neuwied]] fyrir að hvetja til stjórnarskrárbrots með stuðningi sínum við sambandið. Hélène flutti til Parísar og Ferdinand varð að finna sér ásættanlegt kvonfang. Þann 10. janúar 1893 kvæntist Ferdinand [[María Rúmeníudrottning|Maríu frá Edinborg]] (1875-1938), dóttur [[Alfreð af Sachsen-Coburg-Gotha|Alfreðs af Sachsen-Coburg-Gotha]], hertogans af Edinborg, og [[María Alexandrovna stórhertogaynja|Maríu Alexandrovnu stórhertogaynju]] af Rússlandi. Þau eignuðust sex börn: * [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]] (1893-1953), sem varð konungur Rúmeníu frá 1930 til 1940 undir nafninu Karl 2. (''Carol II''). * [[Elísabet Grikkjadrottning|Elísabetu]] (1894-1956), sem giftist árið 1921 [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2. Grikkjakonungi]] (1890-1947) en skildi við hann 1935. * [[María Júgóslavíudrottning|Maríu]] (1900-1961), sem kvæntist árið 1922 [[Alexander 1. Júgóslavíukonungur|Alexander 1. Júgóslavíukonungi]] (1888-1934). * [[Nikulás Rúmeníuprins|Nikulás]] (1903-1978), sem kvæntist árið 1931 Jeanne Dumitrescu-Tohani (1909-1963) og kvæntist síðar 1967 Thérèse Figueira de Mello (1913-1997). * [[Helena Rúmeníuprinsessa|Helenu]] (1909-1991), sem giftist árið 1931 [[Anton von Habsburg-Lothringen]] erkihertoga (1901-1987), skildi við hann árið 1954, giftist sama ár Ștefan Isărescu (1906-2002) og skildi við hann 1965. * Mircea (1913-1916), sem lést úr [[taugaveiki]]. ==Tilvísanir== <references/> === Heimildir === * {{Ouvrage |langue=de |prénom1=Edda |nom1=Binder-Iijima |directeur1=Edda Binder-Iijima |prénom2=Heinz-Dietrich |nom2=Löwe |directeur2=Heinz-Dietrich Löwe |prénom3=Gerald |nom3=Volkmer |directeur3=Gerald Volkmer |titre=Die Hohenzollern in Rumänien 1866–1947. Eine monarchische Herrschaftsordnung im europäischen Kontext |traduction titre=Hohenzollern-ættin í Rúmeníu (1866-1947): Erfðaeinveldisstjórn í evrópsku samhengi |éditeur=[[Böhlau Verlag]] |lieu=[[Köln]] |année=2010 |series=Studia Transsylvanica |volume=41 |isbn=978-3-412-20540-9 }} * {{Ouvrage |langue=ro |prénom1=Boris |nom1=Crăciun |année=1997 |titre=Regii și reginele României |sous-titre=O istorie ilustrata a Casei Regale |traduction titre=Konungar og drottningar Rúmeníu: Útgáfa með myndlýsingum eftir konungshirðina|lieu=Iași |éditeur=Editura Porțile Orientului |isbn=973-97442-2-2 }} * {{Ouvrage |prénom1=Fritz |nom1=Fischer |lien auteur1=Fritz Fischer |traducteur=Geneviève Migeon og Henri Thiès |titre=Les Buts de guerre de l’Allemagne impériale (1914-1918) |titre original=Griff nach der Weltmacht |lieu=Paris |éditeur=Éditions de Trévise |année=1970 |pages totales=654 |bnf=35255571j |id=Fisc}}. * {{Ouvrage |langue=de |prénom=Michael |nom=Kroner |titre=Die Hohenzollern als Könige von Rumänien |sous-titre=Lebensbilder von vier Monarchen 1866–2004 |traduction titre=Hohenzollern-ættin, konungar Rúmeníu: Ævisögur fjögurra erfðaeinvalda 1866-2004 |éditeur=Johannis-Reeg-Verlag |lieu=[[Heilbronn]] |année=2004 |isbn=978-3-937320-30-4 }} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Annie |nom1=Lacroix-Riz |lien auteur1=Annie Lacroix-Riz |titre=Le Vatican, l'Europe et le Reich |sous-titre=De la Première Guerre mondiale à la guerre froide |lieu=Paris |éditeur=Armand Colin |collection=Références Histoire |année=1996 |pages totales=539 |isbn=2-200-21641-6 |id=Lac |édition révisée=2010 <!--PARAMETRE 'édition révisée' N'EXISTE PAS -->}}. * {{Ouvrage |langue=ro |auteur=Þjóðminjasafn Rúmeníu|titre=Familia regala |sous-titre=O istorie in imagini |traduction titre=Konungsfjölskyldan: Saga í myndum |éditeur=Cetatea de Scaun |année=2009 |isbn=978-973-8966-97-0 }} * {{Ouvrage |prénom1=Pierre |nom1=Renouvin |lien auteur1=Pierre Renouvin |titre=La Crise européenne et la Première Guerre mondiale |lieu=Paris |éditeur=Presses universitaires de France |collection=Peuples et civilisations |numéro dans collection=19 |année=1962 |année première édition=1934 |réimpression=1939, 1948, 1969 et 1972 |pages totales=779 |bnf=33152114f |id=Ren}} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Max |nom1=Schiavon |titre=L'Autriche-Hongrie la Première Guerre mondiale |sous-titre=La fin d'un empire |lieu=Paris |éditeur=Éditions SOTECA, 14-18 Éditions |collection=Les Nations dans la Grande Guerre |année=2011 |pages totales=298 |isbn=978-2-916385-59-4 |id=Sch}} * {{lien web |langue=de |prénom=Krista |nom=Zach |titre=Ferdinand I., König von Rumänien |lire en ligne=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=815 |encyclopédie=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |tome=1 |passage=508-509 |lieu=[[Aldinborg]], [[München]] |année=1974 |isbn=3-486-47871-0 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá= 10. október 1914 |til= 20. júlí 1927 |fyrir=[[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] |eftir=[[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Rúmeníu}} {{fd|1865|1927}} [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] [[Flokkur:Konungar Rúmeníu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] tq3de72cxoqv6cn1p69o5e9tygqi49o 10 191240 1972092 1971017 2026-07-15T07:40:21Z MyraMidnight 41218 Leita að stubbasniði 1972092 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ {{Documentation subpage}} {{skilaboð|gerð=sameina|texti=Bara til að allir viti af því, þá er [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) að vinna í því að uppfæra stubbasniðin til að nota {{tl|Asbox}} kerfið. Endilega kíkið á [[Wikipedia:Verkefni/Stubbar|Stubba verkefnið]] fyrir nánari upplýsingar.}} '''Stubbur''' á [[Wikipedia]] er [[Wikipedia:Grein|grein]] á frumstigi sem nær ekki að gera umfjöllunarefni sínu næg skil. Oftast er stubbur ein [[málsgrein]] eða minna, þó engin takmörk séu fyrir lengd stubbs svo lengi sem hann gerir efninu ekki almennileg skil. Þegar grein sem talist getur stubbur er bætt við á Wikipedia, ætti alltaf að bæta textanum <tt><code><nowiki>{{stubbur}}</nowiki></code></tt> neðst í greinina (þó fyrir ofan tungumála- og flokkatengla). Með því er greinin merkt sem óflokkaður stubbur, sem þýðir að hún verður hluti af flokknum [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar|Wikipedia:Stubbar]], auk þess sem eftirfarandi texti birtist þá neðst í greininni. == Leita að stubbasniði == Það er hægt að nota eftirfarandi leitarglugga til að leita að tilteknum stubbasniðum. {{leitargluggi|dæmitexti=Leita að stubbasniði|rót=snið:stubbur}} == Notkun == <code>{{tl| stubbur }}</code> <code>{{tl| stubbur | æviágrip }}</code> <code>{{ [[Snið:Stubbur|stubbur]] | æviágrip | kvikmynd }}</code> <code>{{ [[Snið:Stubbur|stubbur]] | Jól }}</code> == Virkni == Allar greinar sem nota þetta snið fara í [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar]] og undirflokkana þar. == Dæmi af stubbum == Listi sem sýnir hvaða stubbar eru í boði, hvernig þeir líta út og hvaða [[Hjálp:Flokkar|flokk]] þeir bæta við þegar þeir eru notaðir. {{Collapse top|Tafla af stubbasniðum}} {| class="wikitable" ! Hvað á að skrifa !! Flokkur !! Hvað það gerir |- | {{tl|Stubbur}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar|Stubbar]] || {{Stubbur}} |- | {{tl|stubbur|afríka}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku|Stubbar sem tengjast Afríku]] || {{stubbur|afríka}} |- | {{tl|stubbur|akranes}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Akranesi|Stubbar sem tengjast Akranesi]] || {{stubbur|akranes}} |- | {{tl|stubbur|akstursíþrótt}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Akstursíþróttastubbar|Stubbar sem tengjast Akstursíþróttum]] || {{stubbur|akstursíþrótt}} |- | {{tl|stubbur|anime}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Anime eða Manga|Stubbar sem tengjast Anime eða Manga]] || {{stubbur|anime}} |- | {{tl|stubbur|apple}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Applestubbar|Applestubbar]] || {{stubbur|apple}} |- | {{tl|stubbur|ástralía}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Ástralíu|Ástralíustubbar]] || {{stubbur|ástralía}} |- | {{tl|stubbur|bardagaíþrótt}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Bardagaíþróttastubbar|Bardagaíþróttastubbar]] || {{stubbur|bardagaíþrótt}} |- | {{tl|stubbur|belgía}} || || {{stubbur|belgía}} |- | {{tl|stubbur|dagblað}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Blaðastubbar|Blaðastubbar]] || {{stubbur|dagblað}} |- | {{tl|stubbur|bíll}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Bílastubbar|Bílastubbar]] || {{stubbur|bíll}} |- | {{tl|stubbur|bókmenntir}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Bókmenntastubbar|Bókmenntastubbar]] || {{stubbur|bókmenntir}} |- | {{tl|stubbur|borðtennis}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Borðtennisstubbar|Borðtennisstubbar]] || {{stubbur|borðtennis}} |- | {{tl|stubbur|byggingarlist}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Byggingarlistarstubbar|Byggingarlistarstubbar]] || {{stubbur|byggingarlist}} |- | {{tl|stubbur|grasafræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Grasafræðistubbar|Grasafræðistubbar]] || {{stubbur|grasafræði}} |- | {{tl|stubbur|dauði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Dauðastubbar|Dauðastubbar]] || {{stubbur|dauði}} |- | {{tl|stubbur|danmörk}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Danmörku|Danmerkurstubbar]] || {{stubbur|danmörk}} |- | {{tl|stubbur|dægurmenning}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Dægurmenningarstubbar|Dægurmenningarstubbar]] || {{stubbur|dægurmenning}} |- | {{tl|stubbur|efnafræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Efnafræðistubbar|Efnafræðistubbar]] || {{stubbur|efnafræði}} |- | {{tl|stubbur|england}} || || {{stubbur|england}} |- | {{tl|stubbur|eðlisfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Eðlisfræðistubbar|Eðlisfræðistubbar]] || {{stubbur|eðlisfræði}} |- | {{tl|stubbur|félagsfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Félagsfræðistubbar|Félagsfræðistubbar]] || {{stubbur|félagsfræði}} |- | {{tl|stubbur|finnland}} || || {{stubbur|finnland}} |- | {{tl|stubbur|fornfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Fornfræðistubbar|Fornfræðistubbar]] || {{stubbur|fornfræði}} |- | {{tl|stubbur|frakkland}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Frakklandi|Stubbar sem tengjast Frakklandi]] || {{stubbur|frakkland}} |- | {{tl|stubbur|fugl}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Fuglastubbar|Fuglastubbar]] || {{stubbur|fugl}} |- | {{tl|stubbur|fyrirtæki}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Fyrirtækjastubbar|Fyrirtækjastubbar]] || {{stubbur|fyrirtæki}} |- | {{tl|stubbur|golf}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Golfstubbar|Golfstubbar]] || {{stubbur|golf}} |- | {{tl|stubbur|hagfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Hagfræðistubbar|Hagfræðistubbar]] || {{stubbur|hagfræði}} |- | {{tl|stubbur|handbolti}}<br/>{{tl|stubbur|handknattleikur}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Handknattleiksstubbar|Handknattleiksstubbar]] || {{stubbur|handbolti}} |- | {{tl|stubbur|heilsa}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Heilsustubbar|Heilsustubbar]] || {{stubbur|heilsa}} |- | {{tl|stubbur|heimspeki}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Heimspekistubbar|Heimspekistubbar]] || {{stubbur|heimspeki}} |- | {{tl|stubbur|hið opinbera}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Hið opinbera stubbur|Hið opinbera stubbur]] || {{stubbur|hið opinbera}} |- | {{tl|stubbur|hugbúnaður}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Hugbúnaðarstubbar|Hugbúnaðarstubbar]] || {{stubbur|hugbúnaður}} |- | {{tl|stubbur|hundur}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Hundastubbar|Hundastubbar]] || {{stubbur|hundur}} |- | {{tl|stubbur|japan}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Japan|Stubbar sem tengjast Japan]] || {{stubbur|japan}} |- | {{tl|stubbur|jarðfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Jarðfræðistubbar|Jarðfræðistubbar]] || {{stubbur|jarðfræði}} |- | {{tl|stubbur|kasakstan}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Kasakstan|Stubbar sem tengjast Kasakstan]] || {{stubbur|kasakstan}} |- | {{tl|stubbur|knattspyrna}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Knattspyrnustubbar|Knattspyrnustubbar]] || {{stubbur|knattspyrna}} |- | {{tl|stubbur|kraftlyftingar}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Kraftlyftingastubbar|Kraftlyftingastubbar]] || {{stubbur|kraftlyftingar}} |- | {{tl|stubbur|kvikmynd}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Kvikmyndastubbar|Kvikmyndastubbar]] || {{stubbur|kvikmynd}} |- | {{tl|stubbur|kynlíf}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Kynlífsstubbar|Kynlífsstubbar]] || {{stubbur|kynlíf}} |- | {{tl|stubbur|körfubolti}}<br>{{tl|stubbur|körfuknattleikur}} || || {{stubbur|körfubolti}} |- | {{tl|stubbur|landafræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Landafræðistubbar|Landafræðistubbar]] || {{stubbur|landafræði}} |- | {{tl|stubbur|landbúnaður}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Landbúnaðarstubbar|Landbúnaðarstubbar]] || {{stubbur|landbúnaður}} |- | {{tl|stubbur|leikari}} || || {{stubbur|leikari}} |- | {{tl|stubbur|líffræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Líffræðistubbar|Líffræðistubbar]] || {{stubbur|líffræði}} |- | {{tl|stubbur|liðdýr}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Liðdýrastubbar|Liðdýrastubbar]] || {{stubbur|liðdýr}} |- | {{tl|stubbur|lundúnir}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Lundúnum|Stubbar sem tengjast Lundúnum]] || {{stubbur|lundúnir}} |- | {{tl|stubbur|lögfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Lögfræðistubbar|Lögfræðistubbar]] || {{stubbur|lögfræði}} |- | {{tl|stubbur|mannvirki}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Mannvirkjastubbar|Mannvirkjastubbar]] || {{stubbur|mannvirki}} |- | {{tl|stubbur|matur}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Matarstubbar|Matarstubbar]] || {{stubbur|matur}} |- | {{tl|stubbur|menning}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Menningarstubbar|Menningarstubbar]] || {{stubbur|menning}} |- | {{tl|stubbur|microsoft}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Windows-stubbar|Windows-stubbar]] || {{stubbur|Microsoft}} |- | {{tl|stubbur|myndlist}} || || {{stubbur|myndlist}} |- | {{tl|stubbur|málfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Málfræðistubbar|Málfræðistubbar]] || {{stubbur|málfræði}} |- | {{tl|stubbur|málvísindi}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Málvísindastubbar|Málvísindastubbar]] || {{stubbur|málvísindi}} |- | {{tl|stubbur|náttúruvísindi}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Náttúruvísindastubbar|Náttúruvísindastubbar]] || {{stubbur|náttúruvísindi}} |- | {{tl|stubbur|noregur}} || || {{stubbur|noregur}} |- | {{tl|stubbur|nýja-sjáland}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Nýja-Sjálandi|Nýja-Sjálandsstubbar]] || {{stubbur|nýja-sjáland}} |- | {{tl|stubbur|papúa nýja-gínea}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Papúa Nýja-Gínea|Papúa Nýja-Gínea stubbar]] || {{stubbur|papúa nýja-gínea}} |- | {{tl|stubbur|plöntur}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Plöntustubbar|Plöntustubbar]] || {{stubbur|plöntur}} |- | {{tl|stubbur|reykjavík}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Reykjavíkurstubbar|Reykjavíkurstubbar]] || {{stubbur|reykjavík}} |- | {{tl|stubbur|rússland}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Rússlandi|Stubbar sem tengjast Rússlandi]] || {{stubbur|rússland}} |- | {{tl|stubbur|samgöngur}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Samgöngustubbar|Samgöngustubbar]] || {{stubbur|samgöngur}} |- | {{tl|stubbur|siglingar}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Siglingastubbar|Siglingastubbar]] || {{stubbur|siglingar}} |- | {{tl|stubbur|sjónvarp}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Sjónvarpsstubbar|Sjónvarpsstubbar]] || {{stubbur|sjónvarp}} |- | {{tl|stubbur|skip}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Skipastubbar|Skipastubbar]] || {{stubbur|skip}} |- | {{tl|stubbur|skóli}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Skólastubbar|Skólastubbar]] || {{stubbur|skóli}} |- | {{tl|stubbur|stjórnmál}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stjórnmálastubbar|Stjórnmálastubbar]] || {{stubbur|stjórnmál}} |- | {{tl|stubbur|stjörnufræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stjörnufræðistubbar|Stjörnufræðistubbar]] || {{stubbur|stjörnufræði}} |- | {{tl|stubbur|stærðfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stærðfræðistubbar|Stærðfræðistubbar]] || {{stubbur|stærðfræði}} |- | {{tl|stubbur|sálfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Sálfræðistubbar|Sálfræðistubbar]] || {{stubbur|sálfræði}} |- | {{tl|stubbur|sagnfræði}} ||[[:Flokkur:Wikipedia:Sagnfræðistubbar|Sagnfræðistubbar]] || {{stubbur|sagnfræði}} |- | {{tl|stubbur|saga}} ||[[:Flokkur:Wikipedia:Sögustubbar|Sögustubbar]] || {{stubbur|saga}} |- | {{tl|stubbur|samfélag}} ||[[:Flokkur:Wikipedia:Samfélagsstubbar|Samfélagsstubbar]] || {{stubbur|samfélag}} |- | {{tl|stubbur|skák}} ||[[:Flokkur:Wikipedia:Skákstubbar|Skákstubbar]] || {{stubbur|skák}} |- | {{tl|stubbur|sund}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Sundstubbar|Sundstubbar]] || {{stubbur|sund}} |- | {{tl|stubbur|spil}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Spilastubbar|Spilastubbar]] || {{stubbur|spil}} |- | | {{tl|stubbur|svíþjóð}} || || {{stubbur|svíþjóð}} |- | {{tl|stubbur|tímabil}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Tímabilastubbar|Tímabilastubbar]] || {{stubbur|tímabil}} |- | {{tl|stubbur|trúarbrögð}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Trúarbragðastubbar|Trúarbragðastubbar]] || {{stubbur|trúarbrögð}} |- | {{tl|stubbur|tungumál}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Tungumálastubbar|Tungumálastubbar]] || {{stubbur|tungumál}} |- | {{tl|stubbur|tækni}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Tæknistubbar|Tæknistubbar]] || {{stubbur|tækni}} |- | {{tl|stubbur|tónlist}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Tónlistarstubbar|Tónlistarstubbar]] || {{stubbur|tónlist}} |- | {{tl|stubbur|tölfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Tölfræðistubbar|Tölfræðistubbar]] || {{stubbur|tölfræði}} |- | {{tl|stubbur|tölvuleikur}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast tölvuleikjum|Stubbar sem tengjast tölvuleikjum]] || {{stubbur|tölvuleikur}} |- | {{tl|stubbur|tölvur}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Tölvustubbar|Tölvustubbar]] || {{stubbur|tölvur}} |- | {{tl|stubbur|tölvunarfræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Tölvunarfræðistubbar|Tölvunarfræðistubbar]] || {{stubbur|tölvunarfræði}} |- | {{tl|stubbur|usa}}<br>{{tl|stubbur|bandaríkin}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Bandaríkjunum|Stubbar sem tengjast Bandaríkjunum]] || {{stubbur|usa}} |- | {{tl|stubbur|viðskiptafræði}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Viðskiptafræðistubbar|Viðskiptafræðistubbar]] || {{stubbur|viðskiptafræði}} |- | {{tl|stubbur|vopn}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Vopnastubbar|Vopnastubbar]] || {{stubbur|vopn}} |- | {{tl|stubbur|æviágrip}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Æviágripsstubbar|Æviágripsstubbar]] ||{{stubbur|æviágrip}} |- | {{tl|stubbur|ísland}} || || {{stubbur|ísland}} |- | {{tl|stubbur|íþrótt}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Íþróttastubbar|Íþróttastubbar]] || {{stubbur|íþrótt}} |- | {{tl|stubbur|þýskaland}} || [[:Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Þýskalandi|Stubbar sem tengjast Þýskalandi]] || {{stubbur|þýskaland}} |} {{Collapse bottom}} == Sniðmátsgögn == <templatedata> { "description": "Snið fyrir stuttar greinar, svo það sé auðvelt að finna þær og bæta við upplýsingum.", "params": { "1": { "label": "Fyrsti undirflokkur", "type": "string", "required": false, "default": "enginn undirflokkur", "suggestedvalues": [ "afríka", "akranes", "akstursíþrótt", "anime", "apple", "ástralía", "bardagaíþrótt", "belgía", "dagblað", "bíll", "bókmenntir", "borðtennis", "byggingarlist", "grasafræði", "dauði", "danmörk", "dægurmenning", "efnafræði", "england", "eðlisfræði", "félagsfræði", "finnland", "fornfræði", "frakkland", "fugl", "fyrirtæki", "golf", "hagfræði", "handbolti", "heilsa", "heimspeki", "hið opinbera", "hugbúnaður", "hundur", "japan", "jarðfræði", "kasakstan", "knattspyrna", "kraftlyftingar", "kvikmynd", "kynlíf", "körfubolti", "landafræði", "landbúnaður", "leikari", "líffræði", "liðdýr", "lundúnir", "lögfræði", "mannvirki", "matur", "málfræði", "menning", "microsoft", "myndlist", "málvísindi", "náttúruvísindi", "noregur", "nýja-sjáland", "papúa nýja-gínea", "plöntur", "reykjavík", "rússland", "samgöngur", "siglingar", "sjónvarp", "skip", "skóli", "stjórnmál", "stjörnufræði", "stærðfræði", "sálfræði", "sagnfræði", "saga", "samfélag", "skák", "sund", "svíþjóð", "tímabil", "trúarbrögð", "tungumál", "tækni", "tónlist", "tölfræði", "tölvuleikur", "tölvur", "tölvunarfræði", "bandaríkin", "viðskiptafræði", "vopn", "æviágrip", "ísland", "íþrótt", "þýskaland" ], "description": "Leyfir þér að breyta stubb í sérhæfðan stubb (skoðið sýnidæmi í lýsingu sniðs)." }, "2": { "label": "Annar undirflokkur", "type": "string", "required": false, "description": "Það er hægt að nota gildin úr fyrsta lið" }, "3": { "label": "Þriðji undirflokkur", "type": "string", "required": false, "description": "Það er hægt að nota gildin úr fyrsta lið" } } }</templatedata> == Tengt efni == * [[Wikipedia:Stubbur]] [[Flokkur:Snið:flokkist!]] {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} <includeonly>[[Flokkur:Snið:Stubbasnið]]</includeonly> rhmkrnsecvmznl6ejymj2g9t54w86wc 10 191278 1972005 1971953 2026-07-14T12:38:59Z MyraMidnight 41218 bæti við valkost svo hægt sé að nota fjöldastubbar í gegnum stubbur og þá auðvitað stjórnað hvort það birtir 2 stubbaskilaboð eða felur aukaskilaboðin (en fleirri en 2 verða sjálfgafa sett í fjöldastubbar) 1972005 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}}|<!--ónefnt gildi #1--> {{#if:{{{2|}}}|<!--ónefnt gildi #2--> {{#if:{{{3|}}}|<!--ónefnt gildi #3--> <!--Það þarf þá að athuga með samsettnings flokkun fyrir 3 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}|<!--#1 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}|<!--#2 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}|<!--#3 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}}}}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} }} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{fjöldastubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} }} {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}}}}/{{lc:{{{3}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} }} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{{fjöldastubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{1}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} }} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{{fjöldastubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} }} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{{fjöldastubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} | {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} }} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{{fjöldastubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} | {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} }} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{fjöldastubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} }} |<!-- engar samsetningar voru til--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{Fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{fjöldastubbar|}}} }} }} }} }} }} }} }} |<!--#3 var ekki gilt--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{{fjöldastubbar|}}} {{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }}|<!--#2 var ekki gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}| |<!--#2 og #3 var ekki gilt--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }}|<!--#1 var ekki gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}|<!--#1 ógilt, #2 gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}|<!--#1 ógilt, #2 og #3 eru gild--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }}|<!--samsetning fannst--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} |<!--ekki gild samsetning, prófa næstu--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} |<!-- #2 og #3 eru ekki samsetning--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{{fjöldastubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }} }} |<!-- bara #2 var gilt --> {{Stubbur/{{{2}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{{fjöldastubbar|}}} }} }} }}|<!--#1 og #2 ekki gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}| <!--#1 og #2 ógilt, #3 er gilt--> |<!--#1, #2 og #3 ekki til--> {{Stubbur/villa}} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{{fjöldastubbar|}}} }} }} }} }} }} |<!--Það voru bara 2 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}|<!--samsvarandi stubbur fundinn--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}}}}|<!--samsetningarsnið var til--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}}}} }}|<!--prófa næstu samsetningu--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}/{{lc:{{{1}}} }}|<!--samsetning var til--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}/{{lc:{{{1}}} }} }}|<!--athuga þá hvort seinna gildið á stubbasnið--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}| <!--tvö stök stubbasnið--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} }} {{Stubbur/{{{2}}}}}| <!--seinna gildið fann ekki stubbasnið--> {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{{fjöldastubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }} }} }} }}<!----> }}|<!--Það var bara 1 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }}|<!--það var ekki gilt--> {{Stubbur/villa}} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{{fjöldastubbar|}}} }} }} }} }}|<!--Það voru engin ónefnd gildi gefin--> {{Stubbur/óflokkaður |glósa = {{{glósa|}}} |dæmi = {{{dæmi|}}} }} {{#if:{{{fjöldastubbar|}}}| {{fjöldastubbar| {{{fjöldastubbar|}}} }} }} }} ph5b86t5pwyx2hn96nu2cddwrxty44u 1972053 1972005 2026-07-14T18:48:55Z MyraMidnight 41218 aðskilja breyturnar, fela og stubbar 1972053 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}}|<!--ónefnt gildi #1--> {{#if:{{{2|}}}|<!--ónefnt gildi #2--> {{#if:{{{3|}}}|<!--ónefnt gildi #3--> <!--Það þarf þá að athuga með samsettnings flokkun fyrir 3 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}|<!--#1 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}|<!--#2 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}|<!--#3 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}}}}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} }} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} }} {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}}}}/{{lc:{{{3}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} }} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{1}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} }} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} }} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} | {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} }} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} | {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} }} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} }} |<!-- engar samsetningar voru til--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{Fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} }} }} }} }} }} }} |<!--#3 var ekki gilt--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} {{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }}|<!--#2 var ekki gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}| |<!--#2 og #3 var ekki gilt--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }}|<!--#1 var ekki gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}|<!--#1 ógilt, #2 gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}|<!--#1 ógilt, #2 og #3 eru gild--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }}|<!--samsetning fannst--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} |<!--ekki gild samsetning, prófa næstu--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} |<!-- #2 og #3 eru ekki samsetning--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }} }} |<!-- bara #2 var gilt --> {{Stubbur/{{{2}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }}|<!--#1 og #2 ekki gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}| <!--#1 og #2 ógilt, #3 er gilt--> |<!--#1, #2 og #3 ekki til--> {{Stubbur/villa}} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} }} }} |<!--Það voru bara 2 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}|<!--samsvarandi stubbur fundinn--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}}}}|<!--samsetningarsnið var til--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}}}} }}|<!--prófa næstu samsetningu--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}/{{lc:{{{1}}} }}|<!--samsetning var til--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}/{{lc:{{{1}}} }} }}|<!--athuga þá hvort seinna gildið á stubbasnið--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}| <!--tvö stök stubbasnið--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} }} {{Stubbur/{{{2}}}}}| <!--seinna gildið fann ekki stubbasnið--> {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }} }} }} }}<!----> }}|<!--Það var bara 1 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }}|<!--það var ekki gilt--> {{Stubbur/villa}} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} }}|<!--Það voru engin ónefnd gildi gefin--> {{Stubbur/óflokkaður |glósa = {{{glósa|}}} |dæmi = {{{dæmi|}}} }} {{#if:{{{fela|}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} 3t9qmzdayrmen7n2wvy4ise6639taba 1972059 1972053 2026-07-14T19:17:30Z MyraMidnight 41218 bæti við að ef verið er að nota 'stubbar' breytuna þá er 'fela' sjálfgefið 1972059 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}}|<!--ónefnt gildi #1--> {{#if:{{{2|}}}|<!--ónefnt gildi #2--> {{#if:{{{3|}}}|<!--ónefnt gildi #3--> <!--Það þarf þá að athuga með samsettnings flokkun fyrir 3 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}|<!--#1 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}|<!--#2 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}|<!--#3 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}}}}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} }} {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}}}}/{{lc:{{{3}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{1}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} | {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} | {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} }} |<!-- engar samsetningar voru til--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{Fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} }} }} }} }} }} }} |<!--#3 var ekki gilt--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} {{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }}|<!--#2 var ekki gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}| |<!--#2 og #3 var ekki gilt--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }}|<!--#1 var ekki gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}|<!--#1 ógilt, #2 gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}|<!--#1 ógilt, #2 og #3 eru gild--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }}|<!--samsetning fannst--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} |<!--ekki gild samsetning, prófa næstu--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} |<!-- #2 og #3 eru ekki samsetning--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }} }} |<!-- bara #2 var gilt --> {{Stubbur/{{{2}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }}|<!--#1 og #2 ekki gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}| <!--#1 og #2 ógilt, #3 er gilt--> |<!--#1, #2 og #3 ekki til--> {{Stubbur/villa}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} }} }} |<!--Það voru bara 2 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}|<!--samsvarandi stubbur fundinn--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}}}}|<!--samsetningarsnið var til--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}}}} }}|<!--prófa næstu samsetningu--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}/{{lc:{{{1}}} }}|<!--samsetning var til--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}/{{lc:{{{1}}} }} }}|<!--athuga þá hvort seinna gildið á stubbasnið--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}| <!--tvö stök stubbasnið--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} }} {{Stubbur/{{{2}}}}}| <!--seinna gildið fann ekki stubbasnið--> {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }} }} }} }}<!----> }}|<!--Það var bara 1 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }}|<!--það var ekki gilt--> {{Stubbur/villa}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} }}|<!--Það voru engin ónefnd gildi gefin--> {{Stubbur/óflokkaður |glósa = {{{glósa|}}} |dæmi = {{{dæmi|}}} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} clsqnpt6ug3h00hptkrfpbnu7pdnkij 1972060 1972059 2026-07-14T19:19:22Z MyraMidnight 41218 laga tvöfallda innifalningu á 3ja stubbasniði eftir að ég setti inn fjöldastubbar 1972060 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}}|<!--ónefnt gildi #1--> {{#if:{{{2|}}}|<!--ónefnt gildi #2--> {{#if:{{{3|}}}|<!--ónefnt gildi #3--> <!--Það þarf þá að athuga með samsettnings flokkun fyrir 3 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}|<!--#1 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}|<!--#2 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}|<!--#3 er gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}}}}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}}}}/{{lc:{{{3}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{1}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} | {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} }} |{{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} | {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{1}}} }} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} }} |<!-- engar samsetningar voru til--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }} {{Fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} }} {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} }} {{{stubbar|}}} }} }} }} }} }} }} }} |<!--#3 var ekki gilt--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} {{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }}|<!--#2 var ekki gilt--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}| |<!--#2 og #3 var ekki gilt--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }}|<!--#1 var ekki gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}|<!--#1 ógilt, #2 gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}|<!--#1 ógilt, #2 og #3 eru gild--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }}|<!--samsetning fannst--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }}/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} |<!--ekki gild samsetning, prófa næstu--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}/{{lc:{{{2}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} |<!-- #2 og #3 eru ekki samsetning--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{3}}} }} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }} }} |<!-- bara #2 var gilt --> {{Stubbur/{{{2}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }}|<!--#1 og #2 ekki gilt--> {{#ifexist:Stubbur/{{lc:{{{3}}} }}| <!--#1 og #2 ógilt, #3 er gilt--> |<!--#1, #2 og #3 ekki til--> {{Stubbur/villa}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} }} }} |<!--Það voru bara 2 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}|<!--samsvarandi stubbur fundinn--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}}}}|<!--samsetningarsnið var til--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}/{{lc:{{{2}}}}} }}|<!--prófa næstu samsetningu--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}/{{lc:{{{1}}} }}|<!--samsetning var til--> {{Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}/{{lc:{{{1}}} }} }}|<!--athuga þá hvort seinna gildið á stubbasnið--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{2}}}}}| <!--tvö stök stubbasnið--> {{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} }} {{Stubbur/{{{2}}}}}| <!--seinna gildið fann ekki stubbasnið--> {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} {{{stubbar|}}} }} |{{Stubbur/{{lc:{{{1}}}}} |glósa=<span style="color:red">Villa í gildum stubbasniðs</span>}} }} }} }} }} }}<!----> }}|<!--Það var bara 1 gildi--> {{#ifexist:Snið:Stubbur/{{lc:{{{1}}} }}| {{Stubbur/{{lc:{{{1}}} }} }}|<!--það var ekki gilt--> {{Stubbur/villa}} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} }}|<!--Það voru engin ónefnd gildi gefin--> {{Stubbur/óflokkaður |glósa = {{{glósa|}}} |dæmi = {{{dæmi|}}} }} {{#if:{{{stubbar|{{{fela|}}}}}}| {{fjöldastubbar| {{{stubbar|}}} }} }} }} ja1hg8oe8g777dlgpta1vdrjyu05e9y 10 191978 1972061 1971880 2026-07-14T19:26:06Z MyraMidnight 41218 bæti við prufum fyrir 3 gildi með 'fela' og 'stubbar' breytum 1972061 wikitext text/x-wiki == Engin gildi == {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur}} == 1 gildi == {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|félagsfræði}} {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|afríka}} == 2 gildi == === Samsett gildi === {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|æviágrip|afríka}} {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|afríka|æviágrip}} {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|kvikmynd|ísland}} == 3 gildi == {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|æviágrip|saga|stjórnmál}} === 3 gildi, 1 samsetning === {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|æviágrip|saga|afríka}} {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|æviágrip|afríka|saga}} {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|afríka|saga|æviágrip}} {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|fela=já|afríka|saga|æviágrip}} {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|stubbar=auka stubbasnið hérna|afríka|saga|æviágrip}} === 3 gildi, eitt ógilt === {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|afríka|saga|hús}} === 3 gildi, eitt ógilt, 1 samsetning === {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|hús|afríka|æviágrip}} == Nefnd gildi (stubbasnið) == {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|eigindi=um [[hundur|hunda]]}} == Röng gildi == {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|hús}} === 1 rangt og 1 gilt === {{Prufudæmi|_format=tablerows|_titlecode=yes|_collapsible=yes|_template=Stubbur|afríka|hús}} == Mörg stubbasnið í röð== {{Sýnidæmi|<nowiki>{{Stubbur}}{{Stubbur}}{{Stubbur}}</nowiki>}} {{Sýnidæmi|<nowiki>{{Stubbur/sandkassi}}{{Stubbur/sandkassi}}{{Stubbur/sandkassi}}</nowiki>}} efy31hw2gyuqxlwp2zjbjpd45zq514n 0 192069 1972022 2026-07-14T15:15:26Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Infobox film | name = Patton | image = 1970 - Plaza Theater - 18 Jul MC - Allentown PA.jpg | caption = Dagblaðaauglýsing fyrir ''Patton'' | director = [[Franklin J. Schaffner]] | producer = [[Frank McCarthy (framleiðandi)|Frank McCarthy]] | screenplay = {{Plainlist| * [[Francis Ford Coppola]] * [[Edmund H. North]] }} | based_on = {{Plainlist| * ''Patton: Ordeal and Triumph'' eftir [[Ladislas Farago]] * ''A Soldi...“ 1972022 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Patton | image = 1970 - Plaza Theater - 18 Jul MC - Allentown PA.jpg | caption = Dagblaðaauglýsing fyrir ''Patton'' | director = [[Franklin J. Schaffner]] | producer = [[Frank McCarthy (framleiðandi)|Frank McCarthy]] | screenplay = {{Plainlist| * [[Francis Ford Coppola]] * [[Edmund H. North]] }} | based_on = {{Plainlist| * ''Patton: Ordeal and Triumph'' eftir [[Ladislas Farago]] * ''A Soldier's Story'' eftir [[Omar Bradley|Omar N. Bradley]] }} | starring = {{Plainlist| * [[George C. Scott]] * [[Karl Malden]] }} | music = [[Jerry Goldsmith]] | cinematography = [[Fred J. Koenekamp]] | editing = [[Hugh S. Fowler|Hugh Fowler]] | color_process = [[DeLuxe Color|Color by Deluxe]] | distributor = [[20th Century Fox]] | released = {{Film date|1970|2|5|New York-borg|1970|4|2|Bandaríkin}} | runtime = 172 mínútur<ref>{{cite web |url= https://www.bbfc.co.uk/release/patton-q29sbgvjdglvbjpwwc0yodi0nzi |title=Patton |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = Bandaríkin | language = Enska | budget = $12,6&nbsp;milljónir<ref>{{cite book |last=Solomon |first=Aubrey |title=Twentieth Century Fox: A Corporate and Financial History |year=1989 |series=Scarecrow Filmmakers Series |volume=20 |location=Lanham, Maryland |publisher=[[Rowman & Littlefield]] |isbn=978-0-8108-4244-1 |page=256}}</ref><ref name="NUM">{{Cite web|title=Patton - Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/Patton#tab=summary |website=The Numbers |access-date=June 1, 2024}}</ref> | gross = $61,7&nbsp;milljónir<ref name="mojo">{{cite web |url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=patton.htm |website=[[Box Office Mojo]] |title=Patton, Box Office Information|access-date=February 13, 2026 |archive-date=January 29, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129020210/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=patton.htm |url-status=live}}</ref> }} '''''Patton''''' er bandarísk stríðskvikmynd frá árinu 1970 sem fjallar um bandaríska hershöfðingjann [[George S. Patton]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. [[George C. Scott]] lék aðalhlutverkið sem Patton og [[Karl Malden]] birtist sem [[Omar Bradley]] hershöfðingi. [[Franklin J. Schaffner]] leikstýrði myndinni upp úr handriti eftir [[Francis Ford Coppola]] og [[Edmund H. North]], sem byggðu handritið á bókinni ''Patton: Ordeal and Triumph'' eftir [[Ladislas Farago]] og æviminningum Bradleys, ''A Soldier's Story''. ''Patton'' var frumsýnd í New York-borg þann 5. febrúar 1970 og var síðan dreift í kvikmyndahús á landsvísu af [[20th Century Fox]] þann 2. apríl sama ár. Myndin halaði inn 61,7 milljónum bandaríkjadala en kostaði 12 milljónir að framleiða. ''Patton'' vann sjö [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], þar á meðal sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta kvikmyndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|bestu leikstjórnina]] og [[Óskarsverðlaunin fyrir besta frumsamda handritið|besta frumsamda handritið]]. Scott vann einnig Óskarinn sem besti aðalleikarinn en neitaði að taka við verðlaununum.<ref>{{cite web|url=http://www.totalfilm.com/reviews/dvd/patton |title=Review of Patton |author=TotalFilm |access-date=2006-04-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705124124/http://www.totalfilm.com/reviews/dvd/patton |archive-date=July 5, 2011 }}</ref> Opnunaratriði myndarinnar, þar sem Patton hershöfðingi flytur einræðu fyrir framan gríðarstóran bandarískan fána, er frægt atriði sem oft hefur verið vitnað í. Árið 2003 var ''Patton'' valin til varðveislu í kvikmyndasafni [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafns Bandaríkjanna]] með vísan til þess að hún væri „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæg“. Kvikmyndasafn [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunnar]] valdi myndina einnig til varðveislu árið 2003.<ref>{{cite web|title=Preserved Projects|url=http://www.oscars.org/academy-film-archive/preserved-projects?title=patton&filmmaker=&category=All&collection=All|website=Academy Film Archive|access-date=August 4, 2016|archive-date=August 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813130130/http://www.oscars.org/academy-film-archive/preserved-projects?title=patton&filmmaker=&category=All&collection=All|url-status=live}}</ref> ==Leikarar== {{div col}} * [[George C. Scott]] sem [[George S. Patton]] hershöfðingi * [[Karl Malden]] sem [[Omar Bradley|Omar N. Bradley]] hershöfðingi * [[David Bauer (leikari)|David Bauer]] sem Harry Buford aðstoðarhershöfðingi * [[Edward Binns]] sem [[Walter Bedell Smith]] aðstoðarhershöfðingi * [[John Doucette]] sem [[Lucian Truscott]] undirhershöfðingi * [[Michael Strong]] sem Hobart Carver fylkishershöfðingi, byggður á [[Hobart Gay]] * [[Peter Barkworth]] sem John Welkin ofursti * [[Lawrence Dobkin]] sem Gaston Bell ofursti * [[Paul Stevens (leikari)|Paul Stevens]] sem [[Charles R. Codman]] ofursti * [[Morgan Paull]] sem Richard N. Jenson höfuðsmaður * [[Stephen Young (leikari)|Stephen Young]] sem Chester B. Hansen höfuðsmaður * [[James Edwards (leikari)|James Edwards]] sem William George Meeks liðþjálfi * [[Tim Considine]] sem hermaður með sprengjulost * [[Michael Bates (leikari)|Michael Bates]] sem [[Bernard Montgomery]] hermarskálkur * [[Jack Gwillim]] sem [[Harold Alexander, 1. jarlinn Alexander af Túnis|Sir Harold Alexander]] hermarskálkur * [[Gerald Flood]] sem [[Arthur Tedder, 1. baróninn Tedder|Sir Arthur Tedder]] yfirflugmarskálkur * [[John Barrie (actor)|John Barrie]] sem [[Arthur Coningham (herflugmaður)|Sir Arthur Coningham]] undirflugmarskálkur * [[Frank Latimore]] sem Henry Davenport undirofursti * [[Karl Michael Vogler]] sem [[Erwin Rommel]] hermarskálkur * [[Richard Münch (leikari)|Richard Münch]] sem [[Alfred Jodl]] yfirhershöfðingi * [[Siegfried Rauch]] sem Oskar Steiger höfuðsmaður {{div col end}} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} {{k|1970}} [[Flokkur:20th Century Fox-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] cfay8yvfausct2da1h0j1jmuuhrtjg9 1972054 1972022 2026-07-14T18:53:19Z TKSnaevarr 53243 1972054 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Patton | image = 1970 - Plaza Theater - 18 Jul MC - Allentown PA.jpg | caption = Dagblaðaauglýsing fyrir ''Patton'' | director = [[Franklin J. Schaffner]] | producer = [[Frank McCarthy (framleiðandi)|Frank McCarthy]] | screenplay = {{Plainlist| * [[Francis Ford Coppola]] * [[Edmund H. North]] }} | based_on = {{Plainlist| * ''Patton: Ordeal and Triumph'' eftir [[Ladislas Farago]] * ''A Soldier's Story'' eftir [[Omar Bradley|Omar N. Bradley]] }} | starring = {{Plainlist| * [[George C. Scott]] * [[Karl Malden]] }} | music = [[Jerry Goldsmith]] | cinematography = [[Fred J. Koenekamp]] | editing = [[Hugh S. Fowler|Hugh Fowler]] | color_process = [[DeLuxe Color|Color by Deluxe]] | distributor = [[20th Century Fox]] | released = {{Film date|1970|2|5|New York-borg|1970|4|2|Bandaríkin}} | runtime = 172 mínútur<ref>{{cite web |url= https://www.bbfc.co.uk/release/patton-q29sbgvjdglvbjpwwc0yodi0nzi |title=Patton |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = Bandaríkin | language = Enska | budget = $12,6&nbsp;milljónir<ref>{{cite book |last=Solomon |first=Aubrey |title=Twentieth Century Fox: A Corporate and Financial History |year=1989 |series=Scarecrow Filmmakers Series |volume=20 |location=Lanham, Maryland |publisher=[[Rowman & Littlefield]] |isbn=978-0-8108-4244-1 |page=256}}</ref><ref name="NUM">{{Cite web|title=Patton - Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/Patton#tab=summary |website=The Numbers |access-date=June 1, 2024}}</ref> | gross = $61,7&nbsp;milljónir<ref name="mojo">{{cite web |url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=patton.htm |website=[[Box Office Mojo]] |title=Patton, Box Office Information|access-date=February 13, 2026 |archive-date=January 29, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129020210/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=patton.htm |url-status=live}}</ref> }} '''''Patton''''' er bandarísk stríðskvikmynd frá árinu 1970 sem fjallar um bandaríska hershöfðingjann [[George S. Patton]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. [[George C. Scott]] lék aðalhlutverkið sem Patton og [[Karl Malden]] birtist sem [[Omar Bradley]] hershöfðingi. [[Franklin J. Schaffner]] leikstýrði myndinni upp úr handriti eftir [[Francis Ford Coppola]] og [[Edmund H. North]], sem byggðu handritið á bókinni ''Patton: Ordeal and Triumph'' eftir [[Ladislas Farago]] og æviminningum Bradleys, ''A Soldier's Story''. ''Patton'' var frumsýnd í New York-borg þann 5. febrúar 1970 og var síðan dreift í kvikmyndahús á landsvísu af [[20th Century Fox]] þann 2. apríl sama ár. Myndin halaði inn 61,7 milljónum bandaríkjadala en kostaði 12 milljónir að framleiða. ''Patton'' vann sjö [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], þar á meðal sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta kvikmyndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|bestu leikstjórnina]] og [[Óskarsverðlaunin fyrir besta frumsamda handritið|besta frumsamda handritið]]. Scott vann einnig Óskarinn sem besti aðalleikarinn en neitaði að taka við verðlaununum.<ref>{{cite web|url=http://www.totalfilm.com/reviews/dvd/patton |title=Review of Patton |author=TotalFilm |access-date=2006-04-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705124124/http://www.totalfilm.com/reviews/dvd/patton |archive-date=July 5, 2011 }}</ref> Opnunaratriði myndarinnar, þar sem Patton hershöfðingi flytur einræðu fyrir framan gríðarstóran bandarískan fána, er frægt atriði sem oft hefur verið vitnað í. Árið 2003 var ''Patton'' valin til varðveislu í kvikmyndasafni [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafns Bandaríkjanna]] með vísan til þess að hún væri „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæg“. Kvikmyndasafn [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunnar]] valdi myndina einnig til varðveislu árið 2003.<ref>{{cite web|title=Preserved Projects|url=http://www.oscars.org/academy-film-archive/preserved-projects?title=patton&filmmaker=&category=All&collection=All|website=Academy Film Archive|access-date=August 4, 2016|archive-date=August 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813130130/http://www.oscars.org/academy-film-archive/preserved-projects?title=patton&filmmaker=&category=All&collection=All|url-status=live}}</ref> ==Söguþráður== Í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni er II. herdeild Bandaríkjahers sigruð í [[Orrustan um Kasserine-skarðið|orrustunni um Kasserine-skarðið]] í Norður-Afríku. Hershöfðinginn [[George S. Patton]] er sendur til að taka stjórnvölinn. Hann endurskipuleggur herdeildina og kemur á ströngum en nauðsynlegum heraga. Patton gremst að breski herforinginn [[Bernard Montgomery]], sem hefur rekið herafla [[Erwin Rommel|Erwins Rommel]] á flótta og þannig létt þrýstinginn á Bandaríkjamenn, sé að fá allan dýrðarljómann af herför bandamanna í Norður-Afríku. Patton leiðir hersveitina í [[Orrustan við El Guettar|orrustunni við El Guettar]]. Eftir sigur bandamanna í Norður-Afríku leggja Patton og Montgomery hvor fram sína áætlun um [[Innrásin í Sikiley (1943)|innrás bandamanna í Sikiley]]. Patton mælir með því að hann komi á land með sjöunda bandaríska hernum nálægt [[Palermó]]. Yfirmaðurinn [[Harold Alexander, 1. jarlinn Alexander af Túnis|Harold Alexander]] velur heldur varkárri áætlun Montgomerys og skipar Patton að koma á land við [[Gela]]. Þótt her Pattons sé ætlað að styðja Montgomery sækir Patton fram í norðvesturátt, hertekur Palermó og flýtir sér til [[Messina|Messinu]] á undan Bretum. Á meðan á herförinni stendur heimsækir Patton sjúkrabúðir og löðrungar þar hermann fyrir heigulsskap. Atvikið vekur hneyksli og Patton neyðist til að biðjast formlega afsökunar. [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhower]] ýtir Patton til hliðar þegar kemur að undirbúningi [[Innrásin í Normandí|innrásar bandamanna í Frakkland]] og felur honum stjórn ímyndaðrar herdeildar í [[London]] svo hann geti verið tálbeita til að villa um fyrir Þjóðverjum um hinn raunverulegan innrásarstað. Á fjöldafundi í [[Knutsford]] lætur Patton þau orð falla að eftir stríðið muni heimurinn lúta ensk-bandarískri forystu, sem vekur ugg leiðtoga bandamanna. [[George C. Marshall|George Marshall]] verður að taka ákvörðun um hvort Patton verði sendur heim vegna beryrði sinnar. Nokkrum vikum eftir að bandamenn stíga á land í Normandí er Patton falin stjórn þriðja bandaríska hersins, þar sem hann hlítir stjórn fyrrum undirmanns síns, [[Omar Bradley|Omars Bradley]]. Undir forystu Pattons fer þriðji herinn yfir Frakkland á örskotstíma en neyðist til að nema staðar áður en haldið er inn í Þýskaland þegar eldsneyti og birgðum er beint til hers Montgomery. Patton kvartar yfir þessu við Bradley, sem varar hann við því að tala svo fjálglega framar. Í [[Ardennasóknin]]ni leggur Patton fram djarfa áætlun til að bjarga hinni innlyksa 101. loftvarnadeild Bandaríkjahers í [[Umsátrið um Bastogne|Bastogne]]. Eftir uppgjöf Þjóðverja vekur opinskár samanburður Pattons á [[Bandarísk stjórnmál|bandarískum stjórnmálum]] við [[Nasismi|nasisma]] frekara hneyksli og hann er því leystur frá störfum sem leiðtogi þriðja hersins. Hann fær þó að gegna frekari störfum við hernám Þýskalands. Í lokaatriði myndarinnar lendir Patton næstum í banaslysi á meðan hann gengur með [[Bull Terrier]]-hund sinn. Hann hugleiðir síðan hverfulleika dýrðarinnar, sér í lagi þeirrar sem er áunnin í stríði. ==Leikarar== {{div col}} * [[George C. Scott]] sem [[George S. Patton]] hershöfðingi * [[Karl Malden]] sem [[Omar Bradley|Omar N. Bradley]] hershöfðingi * [[David Bauer (leikari)|David Bauer]] sem Harry Buford aðstoðarhershöfðingi * [[Edward Binns]] sem [[Walter Bedell Smith]] aðstoðarhershöfðingi * [[John Doucette]] sem [[Lucian Truscott]] undirhershöfðingi * [[Michael Strong]] sem Hobart Carver fylkishershöfðingi, byggður á [[Hobart Gay]] * [[Peter Barkworth]] sem John Welkin ofursti * [[Lawrence Dobkin]] sem Gaston Bell ofursti * [[Paul Stevens (leikari)|Paul Stevens]] sem [[Charles R. Codman]] ofursti * [[Morgan Paull]] sem Richard N. Jenson höfuðsmaður * [[Stephen Young (leikari)|Stephen Young]] sem Chester B. Hansen höfuðsmaður * [[James Edwards (leikari)|James Edwards]] sem William George Meeks liðþjálfi * [[Tim Considine]] sem hermaður með sprengjulost * [[Michael Bates (leikari)|Michael Bates]] sem [[Bernard Montgomery]] hermarskálkur * [[Jack Gwillim]] sem [[Harold Alexander, 1. jarlinn Alexander af Túnis|Sir Harold Alexander]] hermarskálkur * [[Gerald Flood]] sem [[Arthur Tedder, 1. baróninn Tedder|Sir Arthur Tedder]] yfirflugmarskálkur * [[John Barrie (actor)|John Barrie]] sem [[Arthur Coningham (herflugmaður)|Sir Arthur Coningham]] undirflugmarskálkur * [[Frank Latimore]] sem Henry Davenport undirofursti * [[Karl Michael Vogler]] sem [[Erwin Rommel]] hermarskálkur * [[Richard Münch (leikari)|Richard Münch]] sem [[Alfred Jodl]] yfirhershöfðingi * [[Siegfried Rauch]] sem Oskar Steiger höfuðsmaður {{div col end}} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} {{k|1970}} [[Flokkur:20th Century Fox-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] j6sudczzxs4lsq69xnidw9t9l725w1k 1972116 1972054 2026-07-15T10:16:56Z TKSnaevarr 53243 /* Söguþráður */ 1972116 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Patton | image = 1970 - Plaza Theater - 18 Jul MC - Allentown PA.jpg | caption = Dagblaðaauglýsing fyrir ''Patton'' | director = [[Franklin J. Schaffner]] | producer = [[Frank McCarthy (framleiðandi)|Frank McCarthy]] | screenplay = {{Plainlist| * [[Francis Ford Coppola]] * [[Edmund H. North]] }} | based_on = {{Plainlist| * ''Patton: Ordeal and Triumph'' eftir [[Ladislas Farago]] * ''A Soldier's Story'' eftir [[Omar Bradley|Omar N. Bradley]] }} | starring = {{Plainlist| * [[George C. Scott]] * [[Karl Malden]] }} | music = [[Jerry Goldsmith]] | cinematography = [[Fred J. Koenekamp]] | editing = [[Hugh S. Fowler|Hugh Fowler]] | color_process = [[DeLuxe Color|Color by Deluxe]] | distributor = [[20th Century Fox]] | released = {{Film date|1970|2|5|New York-borg|1970|4|2|Bandaríkin}} | runtime = 172 mínútur<ref>{{cite web |url= https://www.bbfc.co.uk/release/patton-q29sbgvjdglvbjpwwc0yodi0nzi |title=Patton |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = Bandaríkin | language = Enska | budget = $12,6&nbsp;milljónir<ref>{{cite book |last=Solomon |first=Aubrey |title=Twentieth Century Fox: A Corporate and Financial History |year=1989 |series=Scarecrow Filmmakers Series |volume=20 |location=Lanham, Maryland |publisher=[[Rowman & Littlefield]] |isbn=978-0-8108-4244-1 |page=256}}</ref><ref name="NUM">{{Cite web|title=Patton - Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/Patton#tab=summary |website=The Numbers |access-date=June 1, 2024}}</ref> | gross = $61,7&nbsp;milljónir<ref name="mojo">{{cite web |url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=patton.htm |website=[[Box Office Mojo]] |title=Patton, Box Office Information|access-date=February 13, 2026 |archive-date=January 29, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129020210/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=patton.htm |url-status=live}}</ref> }} '''''Patton''''' er bandarísk stríðskvikmynd frá árinu 1970 sem fjallar um bandaríska hershöfðingjann [[George S. Patton]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. [[George C. Scott]] lék aðalhlutverkið sem Patton og [[Karl Malden]] birtist sem [[Omar Bradley]] hershöfðingi. [[Franklin J. Schaffner]] leikstýrði myndinni upp úr handriti eftir [[Francis Ford Coppola]] og [[Edmund H. North]], sem byggðu handritið á bókinni ''Patton: Ordeal and Triumph'' eftir [[Ladislas Farago]] og æviminningum Bradleys, ''A Soldier's Story''. ''Patton'' var frumsýnd í New York-borg þann 5. febrúar 1970 og var síðan dreift í kvikmyndahús á landsvísu af [[20th Century Fox]] þann 2. apríl sama ár. Myndin halaði inn 61,7 milljónum bandaríkjadala en kostaði 12 milljónir að framleiða. ''Patton'' vann sjö [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], þar á meðal sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta kvikmyndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|bestu leikstjórnina]] og [[Óskarsverðlaunin fyrir besta frumsamda handritið|besta frumsamda handritið]]. Scott vann einnig Óskarinn sem besti aðalleikarinn en neitaði að taka við verðlaununum.<ref>{{cite web|url=http://www.totalfilm.com/reviews/dvd/patton |title=Review of Patton |author=TotalFilm |access-date=2006-04-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705124124/http://www.totalfilm.com/reviews/dvd/patton |archive-date=July 5, 2011 }}</ref> Opnunaratriði myndarinnar, þar sem Patton hershöfðingi flytur einræðu fyrir framan gríðarstóran bandarískan fána, er frægt atriði sem oft hefur verið vitnað í. Árið 2003 var ''Patton'' valin til varðveislu í kvikmyndasafni [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafns Bandaríkjanna]] með vísan til þess að hún væri „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæg“. Kvikmyndasafn [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunnar]] valdi myndina einnig til varðveislu árið 2003.<ref>{{cite web|title=Preserved Projects|url=http://www.oscars.org/academy-film-archive/preserved-projects?title=patton&filmmaker=&category=All&collection=All|website=Academy Film Archive|access-date=August 4, 2016|archive-date=August 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813130130/http://www.oscars.org/academy-film-archive/preserved-projects?title=patton&filmmaker=&category=All&collection=All|url-status=live}}</ref> ==Söguþráður== Í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni er II. herdeild Bandaríkjahers sigruð í [[Orrustan um Kasserine-skarðið|orrustunni um Kasserine-skarðið]] í Norður-Afríku. Hershöfðinginn [[George S. Patton]] er sendur til að taka stjórnvölinn. Hann endurskipuleggur herdeildina og kemur á ströngum en nauðsynlegum heraga. Patton gremst að breski herforinginn [[Bernard Montgomery]], sem hefur rekið herafla [[Erwin Rommel|Erwins Rommel]] á flótta og þannig létt þrýstinginn á Bandaríkjamenn, sé að fá allan dýrðarljómann af herför bandamanna í Norður-Afríku. Patton leiðir hersveitina í [[Orrustan við El Guettar|orrustunni við El Guettar]]. Eftir sigur bandamanna í Norður-Afríku leggja Patton og Montgomery hvor fram sína áætlun um [[Innrásin í Sikiley (1943)|innrás bandamanna í Sikiley]]. Patton mælir með því að hann komi á land með sjöunda bandaríska hernum nálægt [[Palermó]]. Yfirmaðurinn [[Harold Alexander, 1. jarlinn Alexander af Túnis|Harold Alexander]] velur heldur varkárri áætlun Montgomerys og skipar Patton að koma á land við [[Gela]]. Þótt her Pattons sé ætlað að styðja Montgomery sækir Patton fram í norðvesturátt, hertekur Palermó og flýtir sér til [[Messina|Messinu]] á undan Bretum. Á meðan á herförinni stendur heimsækir Patton sjúkrabúðir og löðrungar þar hermann fyrir heigulsskap. Atvikið vekur hneyksli og Patton neyðist til að biðjast formlega afsökunar. [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhower]] ýtir Patton til hliðar þegar kemur að undirbúningi [[Innrásin í Normandí|innrásar bandamanna í Frakkland]] og felur honum stjórn ímyndaðrar herdeildar í [[London]] svo hann geti verið tálbeita til að villa um fyrir Þjóðverjum um hinn raunverulega innrásarstað. Á fjöldafundi í [[Knutsford]] lætur Patton þau orð falla að eftir stríðið muni heimurinn lúta ensk-bandarískri forystu, sem vekur ugg leiðtoga bandamanna. [[George C. Marshall|George Marshall]] verður að taka ákvörðun um hvort Patton verði sendur heim vegna beryrði sinnar. Nokkrum vikum eftir að bandamenn stíga á land í Normandí er Patton falin stjórn þriðja bandaríska hersins, þar sem hann hlítir stjórn fyrrum undirmanns síns, [[Omar Bradley|Omars Bradley]]. Undir forystu Pattons fer þriðji herinn yfir Frakkland á örskotstíma en neyðist til að nema staðar áður en haldið er inn í Þýskaland þegar eldsneyti og birgðum er beint til hers Montgomery. Patton kvartar yfir þessu við Bradley, sem varar hann við því að tala svo fjálglega framar. Í [[Ardennasóknin]]ni leggur Patton fram djarfa áætlun til að bjarga hinni innlyksa 101. loftvarnadeild Bandaríkjahers í [[Umsátrið um Bastogne|Bastogne]]. Eftir uppgjöf Þjóðverja vekur opinskár samanburður Pattons á [[Bandarísk stjórnmál|bandarískum stjórnmálum]] við [[Nasismi|nasisma]] frekara hneyksli og hann er því leystur frá störfum sem leiðtogi þriðja hersins. Hann fær þó að gegna frekari störfum við hernám Þýskalands. Í lokaatriði myndarinnar lendir Patton næstum í banaslysi á meðan hann gengur með [[Bull Terrier]]-hund sinn. Hann hugleiðir síðan hverfulleika dýrðarinnar, sér í lagi þeirrar sem er áunnin í stríði. ==Leikarar== {{div col}} * [[George C. Scott]] sem [[George S. Patton]] hershöfðingi * [[Karl Malden]] sem [[Omar Bradley|Omar N. Bradley]] hershöfðingi * [[David Bauer (leikari)|David Bauer]] sem Harry Buford aðstoðarhershöfðingi * [[Edward Binns]] sem [[Walter Bedell Smith]] aðstoðarhershöfðingi * [[John Doucette]] sem [[Lucian Truscott]] undirhershöfðingi * [[Michael Strong]] sem Hobart Carver fylkishershöfðingi, byggður á [[Hobart Gay]] * [[Peter Barkworth]] sem John Welkin ofursti * [[Lawrence Dobkin]] sem Gaston Bell ofursti * [[Paul Stevens (leikari)|Paul Stevens]] sem [[Charles R. Codman]] ofursti * [[Morgan Paull]] sem Richard N. Jenson höfuðsmaður * [[Stephen Young (leikari)|Stephen Young]] sem Chester B. Hansen höfuðsmaður * [[James Edwards (leikari)|James Edwards]] sem William George Meeks liðþjálfi * [[Tim Considine]] sem hermaður með sprengjulost * [[Michael Bates (leikari)|Michael Bates]] sem [[Bernard Montgomery]] hermarskálkur * [[Jack Gwillim]] sem [[Harold Alexander, 1. jarlinn Alexander af Túnis|Sir Harold Alexander]] hermarskálkur * [[Gerald Flood]] sem [[Arthur Tedder, 1. baróninn Tedder|Sir Arthur Tedder]] yfirflugmarskálkur * [[John Barrie (actor)|John Barrie]] sem [[Arthur Coningham (herflugmaður)|Sir Arthur Coningham]] undirflugmarskálkur * [[Frank Latimore]] sem Henry Davenport undirofursti * [[Karl Michael Vogler]] sem [[Erwin Rommel]] hermarskálkur * [[Richard Münch (leikari)|Richard Münch]] sem [[Alfred Jodl]] yfirhershöfðingi * [[Siegfried Rauch]] sem Oskar Steiger höfuðsmaður {{div col end}} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} {{k|1970}} [[Flokkur:20th Century Fox-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] 5xg4f8b9745xvvdxpo0pvapi7qrjzt7 1 192070 1972026 2026-07-14T15:25:32Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill= Patton (film) |tungumál=en |id=1361423239 }}“ 1972026 wikitext text/x-wiki {{Þýðing |titill= Patton (film) |tungumál=en |id=1361423239 }} 2qqscjfwffc06vgpkfml00j20apzzds 2 192073 1972042 2026-07-14T17:52:12Z Kaupahéðinn 116104 Frumsafnið efni 1972042 wikitext text/x-wiki = Kvika banki hf. = Kvika banki hf. er íslenskt fjármálafyrirtæki sem var stofnað árið 2015. Bankinn byggir starfsemi sína á fjórum meginstoðum, eignastýringu, viðskiptabankastarfsemi, fjárfestingarbankastarfsemi og fjármálaþjónustu á Bretlandseyjum. Dótturfélög bankans eru Kvika eignastýring og Kvika Limited. Í árslok 2025 nam markaðsverðmæti Kviku rúmum 60 milljörðum króna. == '''Kvika verður til''' == Kvika var stofnuð við samruna [[MP Fjárfestingabanki|MP Banka]] og Straums fjárfestingarbanka í júlí 2015. Hluthafar MP banka eignuðust 58,7% hlutafjár í sameinuðum banka en 41,3% hlutur féll í hendur eigenda Straums. Fyrsti forstjóri félagsins var Sigurður Atli Jónasson.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/hluthafar-mp-og-straums-samthykktu-samruna/|title=Hluthafar MP og Straums samþykktu samruna|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> Nafni félagsins var breytt úr MP Straumur í Kviku í október 2015. Á fyrsta heila starfsári bankans, árið 2016, hagnaðist Kvika um tvo milljarða króna og nam arðsemi eiginfjár tæpum 35%.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/kvika-hagnast-um-taepa-2-milljarda/|title=Kvika hagnast um tæpa 2 milljarða|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Vöxtur og skráning á''' '''hlutabréfamarkað''' === Fyrstu ár Kviku einkenndust af miklum vexti í eigna- og sjóðastýringu. Ármann Þorvaldsson hafði tekið við starfi forstjóra bankans í maí 2017 og Marinó Örn Tryggvason var samhliða ráðinn aðstoðarforstjóri. Síðar sama ár eignaðist Kvika allt hlutafé í verðbréfafyrirtækinu Virðingu hf. Kaupverðið nam 2.560 milljónum króna. Tilgangurinn var einkum sá að stækka innan eignastýringar fyrir einstaklinga, fyrirtæki og stofnanafjárfesta. Jafnframt eignaðist Kvika allt hlutafé í eignastýringarfyrirtækinu Alda sjóðir.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2017/06/20/kvika_gerir_tilbod_i_virdingu/|title=Kvika gerir kauptilboð í Virðingu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Árið 2018 keypti Kvika allt hlutafé í GAMMA Capital Management fyrir 2,4 milljarða króna.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018470853d/kvika-kaupir-gamma-a-2-4-milljarda|title=Kvika kaupir GAMMA á 2,4 milljarða - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2018-11-19|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Sama ár voru hlutabréf í Kviku tekin til viðskipta á First North-markaðnum og nam markaðsvirði bankans um tólf milljörðum króna. Skráningin var liður í því að gera hluthöfum Kvika auðveldara að eiga viðskipti með hlutabréf bankans og eins gefa smærri fjárfestum kost á að eignast hluti í bankankum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018223218d/kvika-banki-skradur-a-markad-a-fostudag|title=Kvika banki skráður á markað á föstudag - Vísir|last=Jónsson|first=Kristinn Ingi|date=2018-03-14|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Stærsti hluthafi bankans á þessum tíma var [[VÍS|tryggingafélagið VÍS]] sem hélt utan um 23,3% hlut. Rúmu ári síðan var Kvika skráð á aðalmarkað [[Kauphöll Íslands|Kauphallarinnar]] (Nasdaq Iceland). == '''Samruni við TM''' == Í lok nóvember 2020 var gengið frá samruna Kviku, tryggingafélagsins TM og Lykils fjármögnunar undir merkjum Kviku. TM og Lykill urðu í kjölfarið sjálfstæð dótturfélög bankans. Hluthafar í TM fengu 54,4% hlut í sameinuðu félagi en hluthafar í Kviku rest. Fjárfestingafélagið Stoðir varð stærsti hluthafi bankans eftir sameininguna með 8,7% hlut. Marinó Örn Tryggvason, sem hafði átt sætaskipti við Ármann árið 2019, gegndi áfram stöðu forstjóra en Sigurður Viðarsson varð áfram forstjóri TM. Stjórnir félaganna töldu raunhæft að ná fram kostnaðarsamlegð sem svaraði til 1,2-1,5 milljarða á ári. Að megninu til átti sú samlegð að koma fram í gegnum bætt fjármögnunarkjör Lykils.<ref>{{Cite web|url=https://kvika.is/frettir/samruni-kviku-tm-og-lykils-samthykktur/|title=Samruni Kviku, TM og Lykils samþykktur|website=kvika.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Á næstu árum fór mikill kraftur í að samþætta starfsemi Kviku, TM og Lykils en auk þess færði bankinn frekar út kvíarnar með kaupum á Aur og Netgíró árið 2021 og greiðslumiðlunarfyrirtækinu Straumi árið 2023. Ákveðin þáttaskil urðu árið 2022 þegar bankinn eignaðist um 80% hlut í breska útlánafyrirtækinu, Ortus Secured Finance Ltd., sem hafði verið stofnað árið 2013. Þetta var í fyrsta skipti eftir [[Bankahrunið á Íslandi|íslenska bankahrunið]] sem innlendur banki fjárfesti í erlendu fjármálafyrirtæki. Heildarvirði Ortus í viðskiptunum var metið á sex milljarða króna. Fram kom að stefnt yrði á að 20% af hagnaði samstæðunnar innan þriggja ára kæmi frá Bretlandseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212183390d/forstjori-kviku-vid-erum-rett-ad-byrja-|title=Forstjóri Kviku: „Við erum rétt að byrja“|last=Halldórsson|first=Þorsteinn Friðrik|date=2021-11-16|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Annað mikilvægt skref Kviku á þessum árum í því að efla fjármögnun bankans var mikill vöxtur innlána í gegnum Auði, fjármálaþjónustu Kviku. Auður hafði frá stofnun árið 2019 aukið samkeppni meðal fjármálafyrirtækja á innlánamarkaði og á fimm ára afmæli hennar fóru innlán á efnahagsreikningi Kviku yfir 100 milljarða og fjöldi viðskipamanna með sparnaðarreikninga yfir 50.000 talsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252732127d/audur-hefur-inn-reid-sina-a-husnaedislana-markad|title=Auður hefur inn­reið sína á húsnæðislána­markað - Vísir|last=Ísleifsson|first=Atli|date=2025-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Viðræður við Íslandsbanka og sala á TM''' === Snemma árs 2023 hófust samrunaviðræður milli Kviku og Íslandsbanka. "Stjórnir félaganna telja að verulegur ávinningur geti falist í samrunanum fyrir bæði hluthafa og viðskiptavini beggja félaga.“<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/05/03/2660731/0/is/Sameiginleg-tilkynning-fr%C3%A1-%C3%8Dslandsbanka-og-Kviku-um-st%C3%B6%C3%B0u-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0na.html|title=Sameiginleg tilkynning frá Íslandsbanka og Kviku um stöðu samrunaviðræðna|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-05-03|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Upp úr viðræðunum slitnaði þó um mitt ár 2023 eftir að boðað hafði verið til hluthafafundar í Íslandsbanka.<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/06/29/2697269/0/is/Kvika-banki-hf-Tilkynning-um-slit-%C3%A1-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0um-vi%C3%B0-%C3%8Dslandsbanka-hf.html|title=Kvika banki hf.: Tilkynning um slit á samrunaviðræðum við Íslandsbanka hf.|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-06-29|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Stuttu síðar lét Marinó Örn af störfum sem forstjóri Kviku en í stað hans kom Ármann Þorvaldsson sem hafði verið forstjóri bankans 2017-2019. Liður í nýrri stefnumörkun bankans var að skoða sölu á TM tryggingum og eftir söluferli var ákveðið að ganga að kauptilboði Landsbankans í mars 2024. Kaupverð samkvæmt tilboðinu nam 28,6 milljörðum króna en endaði í 32,3 milljörðum þegar gengið var endanlega frá viðskiptunum í febrúar 2025. Í kjölfarið greiddi Kvika út sérstaka arðgreiðslu vegna sölunnar á TM sem hljóðaði upp á 23 milljarða króna eða fimm krónur á hvern hlut. Salan gaf bankanum ennfremur færi á að auka útlán á Bretlandseyjum og bjóða í fyrsta skipti upp á óverðtryggð húsnæðislán til almennings.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252688466d/greidslur-til-hlut-hafa-kviku-munu-nema-um-thrja-tiu-milljordum-eftir-soluna-a-tm|title=Greiðslur til hlut­hafa Kviku munu nema um þrjá­tíu milljörðum eftir söluna á TM|last=Ægisson|first=Hörður|date=2025-02-13|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == '''Hætt við samruna''' '''við Arion''' == Rétt um það leyti er Kvika fagnaði tíu ára afmæli, haustið 2025, hófst næsta stóra atrenna til samþjöppunar á íslenskum fjármálamarkaði. Í júlí 2025 ákváðu stjórnir Kviku og [[Arion banki|Arion banka]] að hefja viðræður um sameiningu bankanna í því augnamiði að skapa til öflugri bankaþjónustu fyrir viðskiptavini. Stjórn Íslandsbanka hafði um sama leyti lýst yfir vilja til að ganga til viðræðna við Kviku um samruna. Í væntum samruna við Arion banka var gert ráð fyrir að hluthafar Kviku fengju 26% fyrir sinn snúð í sameinuðu félagi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252748087d/arion-og-kvika-i-samrunavidraedur|title=Arion og Kvika í samrunaviðræður - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-06-07|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Samanlagður banki hefði orðið annar stærsti banki Íslands á eftir Landsbankanum. Eftir ítarlegar forviðræður við [[Samkeppniseftirlitið]] var samtali bankanna slitið í apríl 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262869795d/arion-banki-og-kvika-blasa-af-sam-runann|title=Arion banki og Kvika blása af sam­runann - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-04-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Í ljósi sterkar eiginfjárstöðu Kviku að viðræðum loknum, ákvað stjórn bankans að leggja til sértaka arðgreiðslu að fjárhæð tíu milljarðar króna sem samþykkt var í maí 2026. Skömmu síðar tilkynnti Ármann Þorvaldsson um að hann hefði óskað eftir að láta af störfum sem forstjóri Kviku í árslok 2026 eftir tæplega áratugastarf fyrir bankann.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/06/10/armann_hefur_akvedid_ad_lata_af_storfum/|title=Ármann hefur ákveðið að láta af störfum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == Forstjórar Kviku banka == '''Sigurður Atli Jónsson,''' 2015-2017 '''Ármann Þorvaldsson,''' 2017-2019 og 2023-2026 '''Marinó Örn Tryggvason,''' 2019-2023 == Tilvísanir == swim8eaglxsgdwjfiouoq90r5rocman 1972043 1972042 2026-07-14T18:09:40Z Kaupahéðinn 116104 1972043 wikitext text/x-wiki = Kvika banki hf. = Kvika banki hf. er íslenskt fjármálafyrirtæki sem var stofnað árið 2015. Bankinn byggir starfsemi sína á fjórum meginstoðum, eignastýringu, viðskiptabankastarfsemi, fjárfestingarbankastarfsemi og fjármálaþjónustu á Bretlandseyjum. Dótturfélög bankans eru Kvika eignastýring og Kvika Limited. Í árslok 2025 nam markaðsverðmæti Kviku rúmum 60 milljörðum króna. == '''Kvika verður til''' == Kvika var stofnuð við samruna [[MP Fjárfestingabanki|MP Banka]] og Straums fjárfestingarbanka í júlí 2015. Hluthafar MP banka eignuðust 58,7% hlutafjár í sameinuðum banka en 41,3% hlutur féll í hendur eigenda Straums. Fyrsti forstjóri félagsins var Sigurður Atli Jónasson.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/hluthafar-mp-og-straums-samthykktu-samruna/|title=Hluthafar MP og Straums samþykktu samruna|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> Nafni félagsins var breytt úr MP Straumur í Kviku í október 2015. Á fyrsta heila starfsári bankans, árið 2016, hagnaðist Kvika um tvo milljarða króna og nam arðsemi eiginfjár tæpum 35%.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/kvika-hagnast-um-taepa-2-milljarda/|title=Kvika hagnast um tæpa 2 milljarða|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Vöxtur og skráning á''' '''hlutabréfamarkað''' === Fyrstu ár Kviku einkenndust af miklum vexti í eigna- og sjóðastýringu. Ármann Þorvaldsson hafði tekið við starfi forstjóra bankans í maí 2017 og Marinó Örn Tryggvason var samhliða ráðinn aðstoðarforstjóri. Síðar sama ár eignaðist Kvika allt hlutafé í verðbréfafyrirtækinu Virðingu hf. Kaupverðið nam 2.560 milljónum króna. Tilgangurinn var einkum sá að stækka innan eignastýringar fyrir einstaklinga, fyrirtæki og stofnanafjárfesta. Jafnframt eignaðist Kvika allt hlutafé í eignastýringarfyrirtækinu Alda sjóðir.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2017/06/20/kvika_gerir_tilbod_i_virdingu/|title=Kvika gerir kauptilboð í Virðingu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Árið 2018 keypti Kvika allt hlutafé í GAMMA Capital Management fyrir 2,4 milljarða króna.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018470853d/kvika-kaupir-gamma-a-2-4-milljarda|title=Kvika kaupir GAMMA á 2,4 milljarða - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2018-11-19|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Sama ár voru hlutabréf í Kviku tekin til viðskipta á First North-markaðnum og nam markaðsvirði bankans um tólf milljörðum króna. Skráningin var liður í því að gera hluthöfum Kvika auðveldara að eiga viðskipti með hlutabréf bankans og eins gefa smærri fjárfestum kost á að eignast hluti í bankankum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018223218d/kvika-banki-skradur-a-markad-a-fostudag|title=Kvika banki skráður á markað á föstudag - Vísir|last=Jónsson|first=Kristinn Ingi|date=2018-03-14|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Stærsti hluthafi bankans á þessum tíma var [[VÍS|tryggingafélagið VÍS]] sem hélt utan um 23,3% hlut. Rúmu ári síðan var Kvika skráð á aðalmarkað [[Kauphöll Íslands|Kauphallarinnar]] (Nasdaq Iceland). == '''Samruni við TM''' == Í lok nóvember 2020 var gengið frá samruna Kviku, tryggingafélagsins TM og Lykils fjármögnunar undir merkjum Kviku. TM og Lykill urðu í kjölfarið sjálfstæð dótturfélög bankans. Hluthafar í TM fengu 54,4% hlut í sameinuðu félagi en hluthafar í Kviku rest. Fjárfestingafélagið [[Stoðir]] varð stærsti hluthafi bankans eftir sameininguna með 8,7% hlut. Marinó Örn Tryggvason, sem hafði átt sætaskipti við Ármann árið 2019, gegndi áfram stöðu forstjóra en Sigurður Viðarsson varð áfram forstjóri TM. Stjórnir félaganna töldu raunhæft að ná fram kostnaðarsamlegð sem svaraði til 1,2-1,5 milljarða á ári. Að megninu til átti sú samlegð að koma fram í gegnum bætt fjármögnunarkjör Lykils.<ref>{{Cite web|url=https://kvika.is/frettir/samruni-kviku-tm-og-lykils-samthykktur/|title=Samruni Kviku, TM og Lykils samþykktur|website=kvika.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Á næstu árum fór mikill kraftur í að samþætta starfsemi Kviku, TM og Lykils en auk þess færði bankinn frekar út kvíarnar með kaupum á Aur og Netgíró árið 2021 og greiðslumiðlunarfyrirtækinu Straumi árið 2023. Ákveðin þáttaskil urðu árið 2022 þegar bankinn eignaðist um 80% hlut í breska útlánafyrirtækinu, Ortus Secured Finance Ltd., sem hafði verið stofnað árið 2013. Þetta var í fyrsta skipti eftir [[Bankahrunið á Íslandi|íslenska bankahrunið]] sem innlendur banki fjárfesti í erlendu fjármálafyrirtæki. Heildarvirði Ortus í viðskiptunum var metið á sex milljarða króna. Fram kom að stefnt yrði á að 20% af hagnaði samstæðunnar innan þriggja ára kæmi frá Bretlandseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212183390d/forstjori-kviku-vid-erum-rett-ad-byrja-|title=Forstjóri Kviku: „Við erum rétt að byrja“|last=Halldórsson|first=Þorsteinn Friðrik|date=2021-11-16|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Annað mikilvægt skref Kviku á þessum árum í því að efla fjármögnun bankans var mikill vöxtur innlána í gegnum Auði, fjármálaþjónustu Kviku. Auður hafði frá stofnun árið 2019 aukið samkeppni meðal fjármálafyrirtækja á innlánamarkaði og á fimm ára afmæli hennar fóru innlán á efnahagsreikningi Kviku yfir 100 milljarða og fjöldi viðskipamanna með sparnaðarreikninga yfir 50.000 talsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252732127d/audur-hefur-inn-reid-sina-a-husnaedislana-markad|title=Auður hefur inn­reið sína á húsnæðislána­markað - Vísir|last=Ísleifsson|first=Atli|date=2025-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Viðræður við Íslandsbanka og sala á TM''' === Snemma árs 2023 hófust samrunaviðræður milli Kviku og Íslandsbanka. "Stjórnir félaganna telja að verulegur ávinningur geti falist í samrunanum fyrir bæði hluthafa og viðskiptavini beggja félaga.“<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/05/03/2660731/0/is/Sameiginleg-tilkynning-fr%C3%A1-%C3%8Dslandsbanka-og-Kviku-um-st%C3%B6%C3%B0u-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0na.html|title=Sameiginleg tilkynning frá Íslandsbanka og Kviku um stöðu samrunaviðræðna|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-05-03|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Upp úr viðræðunum slitnaði þó um mitt ár 2023 eftir að boðað hafði verið til hluthafafundar í Íslandsbanka.<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/06/29/2697269/0/is/Kvika-banki-hf-Tilkynning-um-slit-%C3%A1-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0um-vi%C3%B0-%C3%8Dslandsbanka-hf.html|title=Kvika banki hf.: Tilkynning um slit á samrunaviðræðum við Íslandsbanka hf.|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-06-29|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Stuttu síðar lét Marinó Örn af störfum sem forstjóri Kviku en í stað hans kom Ármann Þorvaldsson sem hafði verið forstjóri bankans 2017-2019. Liður í nýrri stefnumörkun bankans var að skoða sölu á TM tryggingum og eftir söluferli var ákveðið að ganga að kauptilboði Landsbankans í mars 2024. Kaupverð samkvæmt tilboðinu nam 28,6 milljörðum króna en endaði í 32,3 milljörðum þegar gengið var endanlega frá viðskiptunum í febrúar 2025. Í kjölfarið greiddi Kvika út sérstaka arðgreiðslu vegna sölunnar á TM sem hljóðaði upp á 23 milljarða króna eða fimm krónur á hvern hlut. Salan gaf bankanum ennfremur færi á að auka útlán á Bretlandseyjum og bjóða í fyrsta skipti upp á óverðtryggð húsnæðislán til almennings.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252688466d/greidslur-til-hlut-hafa-kviku-munu-nema-um-thrja-tiu-milljordum-eftir-soluna-a-tm|title=Greiðslur til hlut­hafa Kviku munu nema um þrjá­tíu milljörðum eftir söluna á TM|last=Ægisson|first=Hörður|date=2025-02-13|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == '''Hætt við samruna''' '''við Arion''' == Rétt um það leyti er Kvika fagnaði tíu ára afmæli, haustið 2025, hófst næsta stóra atrenna til samþjöppunar á íslenskum fjármálamarkaði. Í júlí 2025 ákváðu stjórnir Kviku og [[Arion banki|Arion banka]] að hefja viðræður um sameiningu bankanna í því augnamiði að skapa til öflugri bankaþjónustu fyrir viðskiptavini. Stjórn Íslandsbanka hafði um sama leyti lýst yfir vilja til að ganga til viðræðna við Kviku um samruna. Í væntum samruna við Arion banka var gert ráð fyrir að hluthafar Kviku fengju 26% fyrir sinn snúð í sameinuðu félagi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252748087d/arion-og-kvika-i-samrunavidraedur|title=Arion og Kvika í samrunaviðræður - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-06-07|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Samanlagður banki hefði orðið annar stærsti banki Íslands á eftir Landsbankanum. Eftir ítarlegar forviðræður við [[Samkeppniseftirlitið]] var samtali bankanna slitið í apríl 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262869795d/arion-banki-og-kvika-blasa-af-sam-runann|title=Arion banki og Kvika blása af sam­runann - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-04-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Í ljósi sterkar eiginfjárstöðu Kviku að viðræðum loknum, ákvað stjórn bankans að leggja til sértaka arðgreiðslu að fjárhæð tíu milljarðar króna sem samþykkt var í maí 2026. Skömmu síðar tilkynnti Ármann Þorvaldsson um að hann hefði óskað eftir að láta af störfum sem forstjóri Kviku í árslok 2026 eftir tæplega áratugastarf fyrir bankann.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/06/10/armann_hefur_akvedid_ad_lata_af_storfum/|title=Ármann hefur ákveðið að láta af störfum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == Forstjórar Kviku banka == '''Sigurður Atli Jónsson,''' 2015-2017 '''Ármann Þorvaldsson,''' 2017-2019 og 2023-2026 '''Marinó Örn Tryggvason,''' 2019-2023 == Tilvísanir == rb9yo9vvwzx00q4656ikuofsdcdwwnl 1972071 1972043 2026-07-14T21:00:25Z Kaupahéðinn 116104 1972071 wikitext text/x-wiki = Kvika banki hf. = Kvika banki hf. er íslenskt fjármálafyrirtæki sem var stofnað árið 2015. Bankinn byggir starfsemi sína á fjórum meginstoðum, eignastýringu, viðskiptabankastarfsemi, fjárfestingarbankastarfsemi og fjármálaþjónustu á Bretlandseyjum. Dótturfélög bankans eru Kvika eignastýring og Kvika Limited. Í árslok 2025 nam markaðsverðmæti Kviku rúmum 60 milljörðum króna. == '''Kvika verður til''' == Kvika var stofnuð við samruna [[MP Fjárfestingabanki|MP Banka]] og Straums fjárfestingarbanka í júlí 2015. Hluthafar MP banka eignuðust 58,7% hlutafjár í sameinuðum banka en 41,3% hlutur féll í hendur eigenda Straums. Fyrsti forstjóri félagsins var Sigurður Atli Jónasson.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/hluthafar-mp-og-straums-samthykktu-samruna/|title=Hluthafar MP og Straums samþykktu samruna|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> Nafni félagsins var breytt úr MP Straumur í Kviku í október 2015. Á fyrsta heila starfsári bankans, árið 2016, hagnaðist Kvika um tvo milljarða króna og nam arðsemi eiginfjár tæpum 35%.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/kvika-hagnast-um-taepa-2-milljarda/|title=Kvika hagnast um tæpa 2 milljarða|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Vöxtur og skráning á''' '''hlutabréfamarkað''' === Fyrstu ár Kviku einkenndust af miklum vexti í eigna- og sjóðastýringu. Ármann Þorvaldsson hafði tekið við starfi forstjóra bankans í maí 2017 og Marinó Örn Tryggvason var samhliða ráðinn aðstoðarforstjóri. Síðar sama ár eignaðist Kvika allt hlutafé í verðbréfafyrirtækinu Virðingu hf. Kaupverðið nam 2.560 milljónum króna. Tilgangurinn var einkum sá að stækka innan eignastýringar fyrir einstaklinga, fyrirtæki og stofnanafjárfesta. Jafnframt eignaðist Kvika allt hlutafé í eignastýringarfyrirtækinu Alda sjóðir.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2017/06/20/kvika_gerir_tilbod_i_virdingu/|title=Kvika gerir kauptilboð í Virðingu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Árið 2018 keypti Kvika allt hlutafé í GAMMA Capital Management fyrir 2,4 milljarða króna.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018470853d/kvika-kaupir-gamma-a-2-4-milljarda|title=Kvika kaupir GAMMA á 2,4 milljarða - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2018-11-19|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Sama ár voru hlutabréf í Kviku tekin til viðskipta á First North-markaðnum og nam markaðsvirði bankans á þeim tíma um tólf milljörðum króna. Skráningin var liður í því að gera hluthöfum Kvika auðveldara að eiga viðskipti með hlutabréf bankans og eins gefa smærri fjárfestum kost á að eignast hluti í bankankum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018223218d/kvika-banki-skradur-a-markad-a-fostudag|title=Kvika banki skráður á markað á föstudag - Vísir|last=Jónsson|first=Kristinn Ingi|date=2018-03-14|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Stærsti hluthafi bankans á þessum tíma var [[VÍS|tryggingafélagið VÍS]] sem hélt utan um 23,3% hlut. Rúmu ári síðan var Kvika skráð á aðalmarkað [[Kauphöll Íslands|Kauphallarinnar]] (Nasdaq Iceland). == '''Samruni við TM''' == Í lok nóvember 2020 var gengið frá samruna Kviku, tryggingafélagsins TM og Lykils fjármögnunar undir merkjum Kviku. TM og Lykill urðu í kjölfarið sjálfstæð dótturfélög bankans. Hluthafar í TM fengu 54,4% hlut í sameinuðu félagi en hluthafar í Kviku rest. Fjárfestingafélagið [[Stoðir]] varð stærsti hluthafi bankans eftir sameininguna með 8,7% hlut. Marinó Örn Tryggvason, sem hafði átt sætaskipti við Ármann árið 2019, gegndi áfram stöðu forstjóra en Sigurður Viðarsson varð áfram forstjóri TM. Stjórnir félaganna töldu raunhæft að ná fram kostnaðarsamlegð sem svaraði til 1,2-1,5 milljarða á ári. Að megninu til átti sú samlegð að koma fram í gegnum bætt fjármögnunarkjör Lykils.<ref>{{Cite web|url=https://kvika.is/frettir/samruni-kviku-tm-og-lykils-samthykktur/|title=Samruni Kviku, TM og Lykils samþykktur|website=kvika.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Á næstu árum fór mikill kraftur í að samþætta starfsemi Kviku, TM og Lykils en auk þess færði bankinn frekar út kvíarnar með kaupum á Aur og Netgíró árið 2021 og greiðslumiðlunarfyrirtækinu Straumi árið 2023. Ákveðin þáttaskil urðu árið 2022 þegar bankinn eignaðist um 80% hlut í breska útlánafyrirtækinu, Ortus Secured Finance Ltd., sem hafði verið stofnað árið 2013. Þetta var í fyrsta skipti eftir [[Bankahrunið á Íslandi|íslenska bankahrunið]] sem innlendur banki fjárfesti í erlendu fjármálafyrirtæki. Heildarvirði Ortus í viðskiptunum var metið á sex milljarða króna. Fram kom að stefnt yrði á að 20% af hagnaði samstæðunnar innan þriggja ára kæmi frá Bretlandseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212183390d/forstjori-kviku-vid-erum-rett-ad-byrja-|title=Forstjóri Kviku: „Við erum rétt að byrja“|last=Halldórsson|first=Þorsteinn Friðrik|date=2021-11-16|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Annað mikilvægt skref Kviku á þessum árum í því að efla fjármögnun bankans var mikill vöxtur innlána í gegnum Auði, fjármálaþjónustu Kviku. Auður hafði frá stofnun árið 2019 aukið samkeppni meðal fjármálafyrirtækja á innlánamarkaði og á fimm ára afmæli hennar fóru innlán á efnahagsreikningi Kviku yfir 100 milljarða og fjöldi viðskipamanna með sparnaðarreikninga yfir 50.000 talsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252732127d/audur-hefur-inn-reid-sina-a-husnaedislana-markad|title=Auður hefur inn­reið sína á húsnæðislána­markað - Vísir|last=Ísleifsson|first=Atli|date=2025-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Viðræður við Íslandsbanka og sala á TM''' === Snemma árs 2023 hófust samrunaviðræður milli Kviku og Íslandsbanka. "Stjórnir félaganna telja að verulegur ávinningur geti falist í samrunanum fyrir bæði hluthafa og viðskiptavini beggja félaga.“<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/05/03/2660731/0/is/Sameiginleg-tilkynning-fr%C3%A1-%C3%8Dslandsbanka-og-Kviku-um-st%C3%B6%C3%B0u-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0na.html|title=Sameiginleg tilkynning frá Íslandsbanka og Kviku um stöðu samrunaviðræðna|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-05-03|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Upp úr viðræðunum slitnaði þó um mitt ár 2023 eftir að boðað hafði verið til hluthafafundar í Íslandsbanka.<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/06/29/2697269/0/is/Kvika-banki-hf-Tilkynning-um-slit-%C3%A1-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0um-vi%C3%B0-%C3%8Dslandsbanka-hf.html|title=Kvika banki hf.: Tilkynning um slit á samrunaviðræðum við Íslandsbanka hf.|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-06-29|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Stuttu síðar lét Marinó Örn af störfum sem forstjóri Kviku en í stað hans kom Ármann Þorvaldsson sem hafði verið forstjóri bankans 2017-2019. Liður í nýrri stefnumörkun bankans var að skoða sölu á TM tryggingum og eftir söluferli var ákveðið að ganga að kauptilboði Landsbankans í mars 2024. Kaupverð samkvæmt tilboðinu nam 28,6 milljörðum króna en endaði í 32,3 milljörðum þegar gengið var endanlega frá viðskiptunum í febrúar 2025. Í kjölfarið greiddi Kvika út sérstaka arðgreiðslu vegna sölunnar á TM sem hljóðaði upp á 23 milljarða króna eða fimm krónur á hvern hlut. Salan gaf bankanum ennfremur færi á að auka útlán á Bretlandseyjum og bjóða í fyrsta skipti upp á óverðtryggð húsnæðislán til almennings.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252688466d/greidslur-til-hlut-hafa-kviku-munu-nema-um-thrja-tiu-milljordum-eftir-soluna-a-tm|title=Greiðslur til hlut­hafa Kviku munu nema um þrjá­tíu milljörðum eftir söluna á TM|last=Ægisson|first=Hörður|date=2025-02-13|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == '''Hætt við samruna''' '''við Arion''' == Rétt um það leyti er Kvika fagnaði tíu ára afmæli, haustið 2025, hófst næsta stóra atrenna til samþjöppunar á íslenskum fjármálamarkaði. Í júlí 2025 ákváðu stjórnir Kviku og [[Arion banki|Arion banka]] að hefja viðræður um sameiningu bankanna í því augnamiði að skapa til öflugri bankaþjónustu fyrir viðskiptavini. Stjórn Íslandsbanka hafði um sama leyti lýst yfir vilja til að ganga til viðræðna við Kviku um samruna. Í væntum samruna við Arion banka var gert ráð fyrir að hluthafar Kviku fengju 26% fyrir sinn snúð í sameinuðu félagi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252748087d/arion-og-kvika-i-samrunavidraedur|title=Arion og Kvika í samrunaviðræður - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-06-07|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Samanlagður banki hefði orðið annar stærsti banki Íslands á eftir Landsbankanum. Eftir ítarlegar forviðræður við [[Samkeppniseftirlitið]] var samtali bankanna slitið í apríl 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262869795d/arion-banki-og-kvika-blasa-af-sam-runann|title=Arion banki og Kvika blása af sam­runann - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-04-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Í ljósi sterkar eiginfjárstöðu Kviku að viðræðum loknum, ákvað stjórn bankans að leggja til sértaka arðgreiðslu að fjárhæð tíu milljarðar króna sem samþykkt var í maí 2026. Skömmu síðar tilkynnti Ármann Þorvaldsson um að hann hefði óskað eftir að láta af störfum sem forstjóri Kviku í árslok 2026 eftir tæplega áratugastarf fyrir bankann.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/06/10/armann_hefur_akvedid_ad_lata_af_storfum/|title=Ármann hefur ákveðið að láta af störfum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == Forstjórar Kviku banka == '''Sigurður Atli Jónsson,''' 2015-2017 '''Ármann Þorvaldsson,''' 2017-2019 og 2023-2026 '''Marinó Örn Tryggvason,''' 2019-2023 == Tilvísanir == bvf9hqdxsogp65d525l2797ktcqj259 1972072 1972071 2026-07-14T21:08:03Z Kaupahéðinn 116104 /* Samruni við TM */ 1972072 wikitext text/x-wiki = Kvika banki hf. = Kvika banki hf. er íslenskt fjármálafyrirtæki sem var stofnað árið 2015. Bankinn byggir starfsemi sína á fjórum meginstoðum, eignastýringu, viðskiptabankastarfsemi, fjárfestingarbankastarfsemi og fjármálaþjónustu á Bretlandseyjum. Dótturfélög bankans eru Kvika eignastýring og Kvika Limited. Í árslok 2025 nam markaðsverðmæti Kviku rúmum 60 milljörðum króna. == '''Kvika verður til''' == Kvika var stofnuð við samruna [[MP Fjárfestingabanki|MP Banka]] og Straums fjárfestingarbanka í júlí 2015. Hluthafar MP banka eignuðust 58,7% hlutafjár í sameinuðum banka en 41,3% hlutur féll í hendur eigenda Straums. Fyrsti forstjóri félagsins var Sigurður Atli Jónasson.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/hluthafar-mp-og-straums-samthykktu-samruna/|title=Hluthafar MP og Straums samþykktu samruna|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> Nafni félagsins var breytt úr MP Straumur í Kviku í október 2015. Á fyrsta heila starfsári bankans, árið 2016, hagnaðist Kvika um tvo milljarða króna og nam arðsemi eiginfjár tæpum 35%.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/kvika-hagnast-um-taepa-2-milljarda/|title=Kvika hagnast um tæpa 2 milljarða|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Vöxtur og skráning á''' '''hlutabréfamarkað''' === Fyrstu ár Kviku einkenndust af miklum vexti í eigna- og sjóðastýringu. Ármann Þorvaldsson hafði tekið við starfi forstjóra bankans í maí 2017 og Marinó Örn Tryggvason var samhliða ráðinn aðstoðarforstjóri. Síðar sama ár eignaðist Kvika allt hlutafé í verðbréfafyrirtækinu Virðingu hf. Kaupverðið nam 2.560 milljónum króna. Tilgangurinn var einkum sá að stækka innan eignastýringar fyrir einstaklinga, fyrirtæki og stofnanafjárfesta. Jafnframt eignaðist Kvika allt hlutafé í eignastýringarfyrirtækinu Alda sjóðir.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2017/06/20/kvika_gerir_tilbod_i_virdingu/|title=Kvika gerir kauptilboð í Virðingu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Árið 2018 keypti Kvika allt hlutafé í GAMMA Capital Management fyrir 2,4 milljarða króna.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018470853d/kvika-kaupir-gamma-a-2-4-milljarda|title=Kvika kaupir GAMMA á 2,4 milljarða - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2018-11-19|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Sama ár voru hlutabréf í Kviku tekin til viðskipta á First North-markaðnum og nam markaðsvirði bankans á þeim tíma um tólf milljörðum króna. Skráningin var liður í því að gera hluthöfum Kvika auðveldara að eiga viðskipti með hlutabréf bankans og eins gefa smærri fjárfestum kost á að eignast hluti í bankankum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018223218d/kvika-banki-skradur-a-markad-a-fostudag|title=Kvika banki skráður á markað á föstudag - Vísir|last=Jónsson|first=Kristinn Ingi|date=2018-03-14|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Stærsti hluthafi bankans á þessum tíma var [[VÍS|tryggingafélagið VÍS]] sem hélt utan um 23,3% hlut. Rúmu ári síðan var Kvika skráð á aðalmarkað [[Kauphöll Íslands|Kauphallarinnar]] (Nasdaq Iceland). == '''Samruni við TM''' == Í lok nóvember 2020 var gengið frá samruna Kviku, tryggingafélagsins TM og Lykils fjármögnunar undir merkjum Kviku. TM og Lykill urðu í kjölfarið sjálfstæð dótturfélög bankans. Hluthafar í TM fengu 54,4% hlut í sameinuðu félagi en hluthafar í Kviku rest. Fjárfestingafélagið [[Stoðir]] varð stærsti hluthafi bankans eftir sameininguna með 8,7% hlut. Marinó Örn Tryggvason, sem hafði haft sætaskipti við Ármann árið 2019, gegndi áfram stöðu forstjóra en Sigurður Viðarsson varð áfram forstjóri TM. Stjórnir félaganna töldu raunhæft að ná fram kostnaðarsamlegð sem svaraði til 1,2-1,5 milljarða á ári. Að megninu til átti sú samlegð að koma fram í gegnum bætt fjármögnunarkjör Lykils.<ref>{{Cite web|url=https://kvika.is/frettir/samruni-kviku-tm-og-lykils-samthykktur/|title=Samruni Kviku, TM og Lykils samþykktur|website=kvika.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Á næstu árum fór mikill kraftur í að samþætta starfsemi Kviku, TM og Lykils en auk þess færði bankinn frekar út kvíarnar með kaupum á Aur og Netgíró árið 2021 og greiðslumiðlunarfyrirtækinu Straumi árið 2023. Ákveðin þáttaskil urðu árið 2022 þegar bankinn eignaðist um 80% hlut í breska útlánafyrirtækinu, Ortus Secured Finance Ltd., sem hafði verið stofnað árið 2013. Þetta var í fyrsta skipti eftir [[Bankahrunið á Íslandi|íslenska bankahrunið]] sem innlendur banki eignaðist ráðandi hlut í erlendu fjármálafyrirtæki. Heildarvirði Ortus í viðskiptunum var metið á sex milljarða króna. Fram kom að stefnt yrði á að 20% af hagnaði Kviku-samstæðunnar kæmi frá Bretlandseyjum innan þriggja ára .<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212183390d/forstjori-kviku-vid-erum-rett-ad-byrja-|title=Forstjóri Kviku: „Við erum rétt að byrja“|last=Halldórsson|first=Þorsteinn Friðrik|date=2021-11-16|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Annað mikilvægt skref Kviku á þessum árum í því að efla fjármögnun bankans var mikill vöxtur innlána í gegnum Auði, fjármálaþjónustu Kviku. Auður hafði frá stofnun árið 2019 aukið samkeppni meðal fjármálafyrirtækja á innlánamarkaði og á fimm ára afmæli hennar fóru innlán á efnahagsreikningi Kviku yfir 100 milljarða og fjöldi viðskipamanna með sparnaðarreikninga yfir 50.000 talsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252732127d/audur-hefur-inn-reid-sina-a-husnaedislana-markad|title=Auður hefur inn­reið sína á húsnæðislána­markað - Vísir|last=Ísleifsson|first=Atli|date=2025-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Viðræður við Íslandsbanka og sala á TM''' === Snemma árs 2023 hófust samrunaviðræður milli Kviku og Íslandsbanka. "Stjórnir félaganna telja að verulegur ávinningur geti falist í samrunanum fyrir bæði hluthafa og viðskiptavini beggja félaga.“<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/05/03/2660731/0/is/Sameiginleg-tilkynning-fr%C3%A1-%C3%8Dslandsbanka-og-Kviku-um-st%C3%B6%C3%B0u-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0na.html|title=Sameiginleg tilkynning frá Íslandsbanka og Kviku um stöðu samrunaviðræðna|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-05-03|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Upp úr viðræðunum slitnaði þó um mitt ár 2023 eftir að boðað hafði verið til hluthafafundar í Íslandsbanka.<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/06/29/2697269/0/is/Kvika-banki-hf-Tilkynning-um-slit-%C3%A1-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0um-vi%C3%B0-%C3%8Dslandsbanka-hf.html|title=Kvika banki hf.: Tilkynning um slit á samrunaviðræðum við Íslandsbanka hf.|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-06-29|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Stuttu síðar lét Marinó Örn af störfum sem forstjóri Kviku en í stað hans kom Ármann Þorvaldsson sem hafði verið forstjóri bankans 2017-2019. Liður í nýrri stefnumörkun bankans var að skoða sölu á TM tryggingum og eftir söluferli var ákveðið að ganga að kauptilboði Landsbankans í mars 2024. Kaupverð samkvæmt tilboðinu nam 28,6 milljörðum króna en endaði í 32,3 milljörðum þegar gengið var endanlega frá viðskiptunum í febrúar 2025. Í kjölfarið greiddi Kvika út sérstaka arðgreiðslu vegna sölunnar á TM sem hljóðaði upp á 23 milljarða króna eða fimm krónur á hvern hlut. Salan gaf bankanum ennfremur færi á að auka útlán á Bretlandseyjum og bjóða í fyrsta skipti upp á óverðtryggð húsnæðislán til almennings.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252688466d/greidslur-til-hlut-hafa-kviku-munu-nema-um-thrja-tiu-milljordum-eftir-soluna-a-tm|title=Greiðslur til hlut­hafa Kviku munu nema um þrjá­tíu milljörðum eftir söluna á TM|last=Ægisson|first=Hörður|date=2025-02-13|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == '''Hætt við samruna''' '''við Arion''' == Rétt um það leyti er Kvika fagnaði tíu ára afmæli, haustið 2025, hófst næsta stóra atrenna til samþjöppunar á íslenskum fjármálamarkaði. Í júlí 2025 ákváðu stjórnir Kviku og [[Arion banki|Arion banka]] að hefja viðræður um sameiningu bankanna í því augnamiði að skapa til öflugri bankaþjónustu fyrir viðskiptavini. Stjórn Íslandsbanka hafði um sama leyti lýst yfir vilja til að ganga til viðræðna við Kviku um samruna. Í væntum samruna við Arion banka var gert ráð fyrir að hluthafar Kviku fengju 26% fyrir sinn snúð í sameinuðu félagi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252748087d/arion-og-kvika-i-samrunavidraedur|title=Arion og Kvika í samrunaviðræður - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-06-07|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Samanlagður banki hefði orðið annar stærsti banki Íslands á eftir Landsbankanum. Eftir ítarlegar forviðræður við [[Samkeppniseftirlitið]] var samtali bankanna slitið í apríl 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262869795d/arion-banki-og-kvika-blasa-af-sam-runann|title=Arion banki og Kvika blása af sam­runann - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-04-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Í ljósi sterkar eiginfjárstöðu Kviku að viðræðum loknum, ákvað stjórn bankans að leggja til sértaka arðgreiðslu að fjárhæð tíu milljarðar króna sem samþykkt var í maí 2026. Skömmu síðar tilkynnti Ármann Þorvaldsson um að hann hefði óskað eftir að láta af störfum sem forstjóri Kviku í árslok 2026 eftir tæplega áratugastarf fyrir bankann.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/06/10/armann_hefur_akvedid_ad_lata_af_storfum/|title=Ármann hefur ákveðið að láta af störfum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == Forstjórar Kviku banka == '''Sigurður Atli Jónsson,''' 2015-2017 '''Ármann Þorvaldsson,''' 2017-2019 og 2023-2026 '''Marinó Örn Tryggvason,''' 2019-2023 == Tilvísanir == glhmrztzrb6p4uh7b733xbbhsyweaik 1972073 1972072 2026-07-14T21:11:31Z Kaupahéðinn 116104 1972073 wikitext text/x-wiki = Kvika banki hf. = Kvika banki hf. er íslenskt fjármálafyrirtæki sem var stofnað árið 2015. Bankinn byggir starfsemi sína á fjórum meginstoðum, eignastýringu, viðskiptabankastarfsemi, fjárfestingarbankastarfsemi og fjármálaþjónustu á Bretlandseyjum. Dótturfélög bankans eru Kvika eignastýring og Kvika Limited. Í árslok 2025 nam markaðsverðmæti Kviku rúmum 60 milljörðum króna. == '''Kvika verður til''' == Kvika var stofnuð við samruna [[MP Fjárfestingabanki|MP Banka]] og Straums fjárfestingarbanka í júlí 2015. Hluthafar MP banka eignuðust 58,7% hlutafjár í sameinuðum banka en 41,3% hlutur féll í hendur eigenda Straums. Fyrsti forstjóri félagsins var Sigurður Atli Jónasson.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/hluthafar-mp-og-straums-samthykktu-samruna/|title=Hluthafar MP og Straums samþykktu samruna|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> Nafni félagsins var breytt úr MP Straumur í Kviku í október 2015. Á fyrsta heila starfsári bankans, árið 2016, hagnaðist Kvika um tvo milljarða króna og nam arðsemi eiginfjár tæpum 35%.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/kvika-hagnast-um-taepa-2-milljarda/|title=Kvika hagnast um tæpa 2 milljarða|website=www.vb.is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Vöxtur og skráning á''' '''hlutabréfamarkað''' === Fyrstu ár Kviku einkenndust af miklum vexti í eigna- og sjóðastýringu. Ármann Þorvaldsson hafði tekið við starfi forstjóra bankans í maí 2017 og Marinó Örn Tryggvason var samhliða ráðinn aðstoðarforstjóri. Síðar sama ár eignaðist Kvika allt hlutafé í verðbréfafyrirtækinu Virðingu hf. Kaupverðið nam 2.560 milljónum króna. Tilgangurinn var einkum sá að stækka innan eignastýringar fyrir einstaklinga, fyrirtæki og stofnanafjárfesta. Jafnframt eignaðist Kvika allt hlutafé í eignastýringarfyrirtækinu Alda sjóðir.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2017/06/20/kvika_gerir_tilbod_i_virdingu/|title=Kvika gerir kauptilboð í Virðingu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Árið 2018 keypti Kvika allt hlutafé í GAMMA Capital Management fyrir 2,4 milljarða króna.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018470853d/kvika-kaupir-gamma-a-2-4-milljarda|title=Kvika kaupir GAMMA á 2,4 milljarða - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2018-11-19|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Sama ár voru hlutabréf í Kviku tekin til viðskipta á First North-markaðnum og nam markaðsvirði bankans á þeim tíma um tólf milljörðum króna. Skráningin var liður í því að gera hluthöfum Kvika auðveldara að eiga viðskipti með hlutabréf bankans og eins gefa smærri fjárfestum kost á að eignast hluti í bankankum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018223218d/kvika-banki-skradur-a-markad-a-fostudag|title=Kvika banki skráður á markað á föstudag - Vísir|last=Jónsson|first=Kristinn Ingi|date=2018-03-14|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Stærsti hluthafi bankans á þessum tíma var [[VÍS|tryggingafélagið VÍS]] sem hélt utan um 23,3% hlut. Rúmu ári síðan var Kvika skráð á aðalmarkað [[Kauphöll Íslands|Kauphallarinnar]] (Nasdaq Iceland). == '''Samruni við TM''' == Í lok nóvember 2020 var gengið frá samruna Kviku, tryggingafélagsins TM og Lykils fjármögnunar undir merkjum Kviku. TM og Lykill urðu í kjölfarið sjálfstæð dótturfélög bankans. Hluthafar í TM fengu 54,4% hlut í sameinuðu félagi en hluthafar í Kviku rest. Fjárfestingafélagið [[Stoðir]] varð stærsti hluthafi bankans eftir sameininguna með 8,7% hlut. Marinó Örn Tryggvason, sem hafði haft sætaskipti við Ármann árið 2019, gegndi áfram stöðu forstjóra en Sigurður Viðarsson varð áfram forstjóri TM. Stjórnir félaganna töldu raunhæft að ná fram kostnaðarsamlegð sem svaraði til 1,2-1,5 milljarða á ári. Að megninu til átti sú samlegð að koma fram í gegnum bætt fjármögnunarkjör Lykils.<ref>{{Cite web|url=https://kvika.is/frettir/samruni-kviku-tm-og-lykils-samthykktur/|title=Samruni Kviku, TM og Lykils samþykktur|website=kvika.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Á næstu árum fór mikill kraftur í að samþætta starfsemi Kviku, TM og Lykils en auk þess færði bankinn frekar út kvíarnar með kaupum á Aur og Netgíró árið 2021 og greiðslumiðlunarfyrirtækinu Straumi árið 2023. Ákveðin þáttaskil urðu árið 2022 þegar bankinn eignaðist um 80% hlut í breska útlánafyrirtækinu, Ortus Secured Finance Ltd., sem hafði verið stofnað árið 2013. Þetta var í fyrsta skipti eftir [[Bankahrunið á Íslandi|íslenska bankahrunið]] sem innlendur banki eignaðist ráðandi hlut í erlendu fjármálafyrirtæki. Heildarvirði Ortus í viðskiptunum var metið á sex milljarða króna. Fram kom að stefnt yrði á að 20% af hagnaði Kviku-samstæðunnar kæmi frá Bretlandseyjum innan þriggja ára .<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212183390d/forstjori-kviku-vid-erum-rett-ad-byrja-|title=Forstjóri Kviku: „Við erum rétt að byrja“|last=Halldórsson|first=Þorsteinn Friðrik|date=2021-11-16|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Annað mikilvægt skref Kviku á þessum árum í því að efla fjármögnun bankans var mikill vöxtur innlána í gegnum Auði, fjármálaþjónustu Kviku. Auður hafði frá stofnun árið 2019 aukið samkeppni meðal fjármálafyrirtækja á innlánamarkaði og á fimm ára afmæli hennar fóru innlán á efnahagsreikningi Kviku yfir 100 milljarða og fjöldi viðskipamanna með sparnaðarreikninga yfir 50.000 talsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252732127d/audur-hefur-inn-reid-sina-a-husnaedislana-markad|title=Auður hefur inn­reið sína á húsnæðislána­markað - Vísir|last=Ísleifsson|first=Atli|date=2025-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> === '''Viðræður við Íslandsbanka og sala á TM''' === Snemma árs 2023 hófust samrunaviðræður milli Kviku og Íslandsbanka. "Stjórnir félaganna telja að verulegur ávinningur geti falist í samrunanum fyrir bæði hluthafa og viðskiptavini beggja félaga.“<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/05/03/2660731/0/is/Sameiginleg-tilkynning-fr%C3%A1-%C3%8Dslandsbanka-og-Kviku-um-st%C3%B6%C3%B0u-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0na.html|title=Sameiginleg tilkynning frá Íslandsbanka og Kviku um stöðu samrunaviðræðna|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-05-03|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Upp úr viðræðunum slitnaði þó um mitt ár 2023 eftir að boðað hafði verið til hluthafafundar í Íslandsbanka.<ref>{{Cite web|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2023/06/29/2697269/0/is/Kvika-banki-hf-Tilkynning-um-slit-%C3%A1-samrunavi%C3%B0r%C3%A6%C3%B0um-vi%C3%B0-%C3%8Dslandsbanka-hf.html|title=Kvika banki hf.: Tilkynning um slit á samrunaviðræðum við Íslandsbanka hf.|last=hf|first=Kvika banki|date=2023-06-29|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us|access-date=2026-07-14}}</ref> Stuttu síðar lét Marinó Örn af störfum sem forstjóri Kviku en í stað hans kom Ármann Þorvaldsson sem hafði verið forstjóri bankans 2017-2019. Liður í nýrri stefnumörkun bankans var að skoða sölu á TM tryggingum og eftir söluferli var ákveðið að ganga að kauptilboði Landsbankans í mars 2024. Kaupverð samkvæmt tilboðinu nam 28,6 milljörðum króna en endaði í 32,3 milljörðum þegar gengið var endanlega frá viðskiptunum í febrúar 2025. Í kjölfarið greiddi Kvika út sérstaka arðgreiðslu vegna sölunnar á TM sem hljóðaði upp á 23 milljarða króna eða fimm krónur á hvern hlut. Salan gaf bankanum ennfremur færi á að auka útlán á Bretlandseyjum og bjóða í fyrsta skipti upp á óverðtryggð húsnæðislán til almennings.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252688466d/greidslur-til-hlut-hafa-kviku-munu-nema-um-thrja-tiu-milljordum-eftir-soluna-a-tm|title=Greiðslur til hlut­hafa Kviku munu nema um þrjá­tíu milljörðum eftir söluna á TM|last=Ægisson|first=Hörður|date=2025-02-13|website=Innherji|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == '''Hætt við samruna''' '''við Arion''' == Rétt um það leyti er Kvika fagnaði tíu ára afmæli, haustið 2025, hófst næsta atrenna að frekari samþjöppun á íslenskum fjármálamarkaði. Í júlí 2025 ákváðu stjórnir Kviku og [[Arion banki|Arion banka]] að hefja viðræður um sameiningu bankanna í því augnamiði að skapa til öflugri bankaþjónustu fyrir viðskiptavini. Stjórn Íslandsbanka hafði aukinheldur um sama leyti lýst yfir vilja til að ganga til viðræðna við Kviku um samruna. Í væntum samruna við Arion banka var gert ráð fyrir að hluthafar Kviku fengju 26% fyrir sinn snúð í sameinuðu félagi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252748087d/arion-og-kvika-i-samrunavidraedur|title=Arion og Kvika í samrunaviðræður - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-06-07|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Samanlagður banki hefði orðið annar stærsti banki Íslands á eftir Landsbankanum. Eftir ítarlegar forviðræður við [[Samkeppniseftirlitið]] var samtali bankanna slitið í apríl 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262869795d/arion-banki-og-kvika-blasa-af-sam-runann|title=Arion banki og Kvika blása af sam­runann - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-04-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Í ljósi sterkar eiginfjárstöðu Kviku að viðræðum loknum, ákvað stjórn bankans að leggja til sértaka arðgreiðslu að fjárhæð tíu milljarðar króna sem samþykkt var í maí 2026. Skömmu síðar tilkynnti Ármann Þorvaldsson um að hann hefði óskað eftir að láta af störfum sem forstjóri Kviku í árslok 2026 eftir tæplega áratugastarf fyrir bankann.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/06/10/armann_hefur_akvedid_ad_lata_af_storfum/|title=Ármann hefur ákveðið að láta af störfum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> == Forstjórar Kviku banka == '''Sigurður Atli Jónsson,''' 2015-2017 '''Ármann Þorvaldsson,''' 2017-2019 og 2023-2026 '''Marinó Örn Tryggvason,''' 2019-2023 == Tilvísanir == fnemofahd4fglwrupjsyrk5jee3bxtk 0 192074 1972050 2026-07-14T18:44:40Z Solaruppras 102909 bjó til siðuna. 1972050 wikitext text/x-wiki Sviðslistahópurinn 16 elskendur (e. 16Lovers) er einn áhrifamesti sviðslistahópur Íslands innan stefnu póstdramatíkarinnar. Þau hafa hlotið tvenn Grímuverðlaun. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/myndasafn/mynd/238817/|title=Nígeríusvindlið - Sviðslistahópurinn 16 elskendur - Myndasafn mbl.is|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Meðlimir hópsins eru þau Aðalbjörg Árnadóttir, Brynja Björnsdóttir, Davíð Freyr Þórunnarson, Eva Rún Snorradóttir, Friðgeir Einarsson, Gunnar Karel Másson, Hlynur Páll Pálsson, Karl Ágúst Þorbjergsson, Ragnar Ísleifur Bragason, Saga Sigurðardóttir og Ylfa Ösp Áskelsdóttir. <ref>{{Cite web|url=http://www.16elskendur.is/read-me|title=Um 16 elskendur|website=16lovers|language=en-US|access-date=2026-07-14}}</ref> calbwxu50bhkt1bwcd7e8448r1pedmb 1972051 1972050 2026-07-14T18:45:39Z Solaruppras 102909 bætti floki við 1972051 wikitext text/x-wiki Sviðslistahópurinn 16 elskendur (e. 16Lovers) er einn áhrifamesti sviðslistahópur Íslands innan stefnu póstdramatíkarinnar. Þau hafa hlotið tvenn Grímuverðlaun. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/myndasafn/mynd/238817/|title=Nígeríusvindlið - Sviðslistahópurinn 16 elskendur - Myndasafn mbl.is|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> Meðlimir hópsins eru þau Aðalbjörg Árnadóttir, Brynja Björnsdóttir, Davíð Freyr Þórunnarson, Eva Rún Snorradóttir, Friðgeir Einarsson, Gunnar Karel Másson, Hlynur Páll Pálsson, Karl Ágúst Þorbjergsson, Ragnar Ísleifur Bragason, Saga Sigurðardóttir og Ylfa Ösp Áskelsdóttir. <ref>{{Cite web|url=http://www.16elskendur.is/read-me|title=Um 16 elskendur|website=16lovers|language=en-US|access-date=2026-07-14}}</ref> <references /> [[Flokkur:Íslenskt leikhúsfólk]] g1i2ebmwf1kdpanhqlh60wyxtqqjgw9 14 192075 1972052 2026-07-14T18:46:21Z Solaruppras 102909 bjó til 1972052 wikitext text/x-wiki [[16 elskendur]] 4f6mpl0j2jhsap0l4cdphok66oxvz3w 0 192076 1972055 2026-07-14T18:55:33Z Solaruppras 102909 Bjó til síðuna 1972055 wikitext text/x-wiki Kolbrún Óskarsdóttir, betur þekkt sem KUSK, er íslensk tónlistarkona. Tónlist hennar er blanda af svefnherbergispoppi og taktfastri raftónlist. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/454063|title=Kusk og Óviti dansa og rífast - RÚV.is|last=Hreggviðsson|first=Þorsteinn|date=2025-09-22|website=RÚV|access-date=2026-07-14}}</ref> Plöturnar hennar eru Skvaldur og Rífast. <ref>{{Cite web|url=https://www.aldrei.is/tonlist/kusk-og-oviti|title=Kusk og Óviti|last=Ragnar|first=Diego|website=www.aldrei.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> [[Mynd:818A70D6DA8CFB8AF7BF5FD61B1818339EC60BED079A387597580A26463B4C0F 713x0.jpg|hægri|313x313dp]] Hún hefur mikið unnið með Hrannari Mána Ólafssyni, betur þekktur sem Óviti. Hafa þau saman gefið út plötuna RÍFAST. <ref name=":0" /> Þau hafa verið par síðan byrjun árs 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262889761d/samstarfsfelagar-ad-elsk-hugum|title=Samstarfsfélagar að elsk­hugum - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2026-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> 10tv0pzwcfw5ju285086emndd21x4i1 1972056 1972055 2026-07-14T18:57:58Z Solaruppras 102909 Breytti orðafari 1972056 wikitext text/x-wiki {{SÝNATITIL:Kolbrún Óskarsdóttir (KUSK)}} Kolbrún Óskarsdóttir, betur þekkt sem KUSK, er íslensk tónlistarkona. Tónlist hennar er blanda af svefnherbergispoppi og taktfastri raftónlist. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/454063|title=Kusk og Óviti dansa og rífast - RÚV.is|last=Hreggviðsson|first=Þorsteinn|date=2025-09-22|website=RÚV|access-date=2026-07-14}}</ref> Plöturnar hennar eru Skvaldur og Rífast. <ref>{{Cite web|url=https://www.aldrei.is/tonlist/kusk-og-oviti|title=Kusk og Óviti|last=Ragnar|first=Diego|website=www.aldrei.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> [[Mynd:818A70D6DA8CFB8AF7BF5FD61B1818339EC60BED079A387597580A26463B4C0F 713x0.jpg|hægri|313x313dp]] Hún hefur mikið unnið með Hrannari Mána Ólafssyni, betur þekktur sem Óviti. Hafa þau saman gefið út plötuna RÍFAST. <ref name=":0" /> Þau hafa verið par síðan byrjun árs 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262889761d/samstarfsfelagar-ad-elsk-hugum|title=Samstarfsfélagar að elsk­hugum - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2026-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> <references /> {{DEFAULTSORT:Kolbrún Óskarsdóttir (KUSK)}} [[Flokkur:Íslenskar tónlistarkonur]] 3duho7qkdbfd5li6b4inmu896punwwz 1972058 1972056 2026-07-14T19:00:50Z Solaruppras 102909 1972058 wikitext text/x-wiki {{SÝNATITIL:Kolbrún Óskarsdóttir (KUSK)}} <!-- Vantar stórt Ó í föðurnafn -->Kolbrún Óskarsdóttir, betur þekkt sem KUSK, er íslensk tónlistarkona. Tónlist hennar er blanda af svefnherbergispoppi og taktfastri raftónlist. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/454063|title=Kusk og Óviti dansa og rífast - RÚV.is|last=Hreggviðsson|first=Þorsteinn|date=2025-09-22|website=RÚV|access-date=2026-07-14}}</ref> Plöturnar hennar eru Skvaldur og Rífast. <ref>{{Cite web|url=https://www.aldrei.is/tonlist/kusk-og-oviti|title=Kusk og Óviti|last=Ragnar|first=Diego|website=www.aldrei.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> [[Mynd:818A70D6DA8CFB8AF7BF5FD61B1818339EC60BED079A387597580A26463B4C0F 713x0.jpg|hægri|313x313dp]] Hún hefur mikið unnið með Hrannari Mána Ólafssyni, betur þekktur sem Óviti. Hafa þau saman gefið út plötuna RÍFAST. <ref name=":0" /> Þau hafa verið par síðan byrjun árs 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262889761d/samstarfsfelagar-ad-elsk-hugum|title=Samstarfsfélagar að elsk­hugum - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2026-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> <references /> {{DEFAULTSORT:Kolbrún Óskarsdóttir (KUSK)}} [[Flokkur:Íslenskar tónlistarkonur]] nxxpfgjc1895rtml7x9196e2rg2tx6q 1972062 1972058 2026-07-14T19:41:56Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Kolbrún óskarsdóttir]] á [[Kolbrún Óskarsdóttir]] 1972058 wikitext text/x-wiki {{SÝNATITIL:Kolbrún Óskarsdóttir (KUSK)}} <!-- Vantar stórt Ó í föðurnafn -->Kolbrún Óskarsdóttir, betur þekkt sem KUSK, er íslensk tónlistarkona. Tónlist hennar er blanda af svefnherbergispoppi og taktfastri raftónlist. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/454063|title=Kusk og Óviti dansa og rífast - RÚV.is|last=Hreggviðsson|first=Þorsteinn|date=2025-09-22|website=RÚV|access-date=2026-07-14}}</ref> Plöturnar hennar eru Skvaldur og Rífast. <ref>{{Cite web|url=https://www.aldrei.is/tonlist/kusk-og-oviti|title=Kusk og Óviti|last=Ragnar|first=Diego|website=www.aldrei.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> [[Mynd:818A70D6DA8CFB8AF7BF5FD61B1818339EC60BED079A387597580A26463B4C0F 713x0.jpg|hægri|313x313dp]] Hún hefur mikið unnið með Hrannari Mána Ólafssyni, betur þekktur sem Óviti. Hafa þau saman gefið út plötuna RÍFAST. <ref name=":0" /> Þau hafa verið par síðan byrjun árs 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262889761d/samstarfsfelagar-ad-elsk-hugum|title=Samstarfsfélagar að elsk­hugum - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2026-05-28|website=visir.is|language=is|access-date=2026-07-14}}</ref> <references /> {{DEFAULTSORT:Kolbrún Óskarsdóttir (KUSK)}} [[Flokkur:Íslenskar tónlistarkonur]] nxxpfgjc1895rtml7x9196e2rg2tx6q 0 192077 1972063 2026-07-14T19:41:56Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Kolbrún óskarsdóttir]] á [[Kolbrún Óskarsdóttir]] 1972063 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Kolbrún Óskarsdóttir]] oc0rfuy3wq07odzjhvaa89a919h4lj7 10 192078 1972064 2026-07-14T20:03:54Z MyraMidnight 41218 færi upplýsingar í /doc 1972064 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} == Notkun == <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Vísindavefurinn |1= |2= |3= |og1= |og2= |og3= |dags= |höfundur= |vefsíða= |útgefandi= |tilvitnun= |skoðað= |safnslóð= |safndags= }}</syntaxhighlight> *'''Fyrsta breytan''' :* Fyrsta breytan er númer greinarinnar. Greinin [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 https://www.visindavefur.is/svar.php?id='''6686'''] um Sherlock Holmes er t.d. númer '''6686''' og því væri það fyrsta breytan. *'''Önnur breytan''' :* Önnu breytan er „titill greinarinnar“. Á áðurnefndri grein ([http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686]) þá er nafn greinarinnar „Var Sherlock Holmes til í alvöru?“ og því ætti önnur breytan að vera „Var Sherlock Holmes til í alvöru?“. *'''Þriðja breytan''' (''valfrjáls'') :* Ekki þarf að setja inn þriðju breytuna, en hún er notuð ef spurningunni sem svarað er hefur verið breytt miðað við upprunalegu spurninguna eins og í [http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=48838 þessari spurningu]. *'''Og-breytan''' (''valfrjáls'') :* „og-breytuna“ skal nota þegar tveimur spurningum er svarað í einni grein frá vísindavefinum eins og í [http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=4705 þessari grein] == Dæmi um notkun == ===Fyrstu tvær breyturnar=== Ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6000 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''6000''] þennan tengil þá skal sniðið ritað svona: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|6000|Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|6000|Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans?}} Ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''6686''] þennan tengil þá skal sniðið ritað svona: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|6686|Var Sherlock Holmes til í alvöru?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|6686|Var Sherlock Holmes til í alvöru?}} ===Þriðja breytan=== Þegar nota á þriðju breytuna skal gert svona ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=48838 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''48838'']: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|48838|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf full af kúk og pissi og öðrum óhreinindum?|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf með kúki og pissi og öðrum óhreinindum og af hverju er það ekki hreinsað? Öndunum líður mjög illa þarna.}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|48838|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf full af kúk og pissi og öðrum óhreinindum?|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf með kúki og pissi og öðrum óhreinindum og af hverju er það ekki hreinsað? Öndunum líður mjög illa þarna.}} ===og-breytan=== Þegar nota á og-breytuna skal gert svona ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=48838 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''48838'']: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|4705|Af hverju sér maður stundum bletti fyrir augunum?|og=Hvað er það sem gerist þegar maður fær svokallaðar stjörnur fyrir augun?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|4705|Af hverju sér maður stundum bletti fyrir augunum?|og=Hvað er það sem gerist þegar maður fær svokallaðar stjörnur fyrir augun?}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Númer greinarinnar", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Titill greinarinnar", "type": "string", "required": true }, "3": { "label": "Upphafleg spurning", "type": "string", "required": false }, "og": { "label": "Önnur spurning", "type": "string", "required": false }, "og1": { "label": "Þriðja spurning", "type": "string", "required": false }, "og2": { "label": "Fjórða spurning", "type": "string", "required": false }, "og3": { "label": "Fimmta spurning", "type": "string", "required": false }, "safnslóð": { "type": "url", "required": false, "description": "vefslóð á geymda útgáfu síðunnar í vefsafni" }, "safndags": { "type": "string" }, "safnstaða": { "type": "string", "required": false, "description": "Hvort að upprunnanlega útgáfa síðunar sé aðgengileg", "example": "\"dead\", \"live\"", "default": "live" }, "höfundur": { "type": "string", "required": false, "suggested": true }, "eftirnafn": { "type": "string", "required": false }, "fornafn": { "type": "string", "required": false }, "höfundatengill": { "type": "wiki-page-name", "required": false, "description": "titill síðu um höfund" }, "ritstjóri": { "type": "string", "required": false }, "tungumál": { "type": "string", "required": false }, "snið": { "type": "string", "required": false }, "tilvitnun": { "type": "string", "required": false }, "skoðað": { "type": "string" }, "höfundur3": { "type": "string" }, "höfundur4": { "type": "string" }, "höfundur5": { "type": "string" } } } </templatedata> <includeonly> <!-- Hér á milli fara flokkar fyrir sniðið, innan <includeonly> --> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Flakksnið]] </includeonly> l8mnjqhst03jyqcops1vatobk9nn2mw 1972066 1972064 2026-07-14T20:06:49Z MyraMidnight 41218 1972066 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} Þetta snið hjálpar gera heimildartengil fyrir tilvísanir í [https://www.visindavefur.is/ vísindavefinn], það setur upplýsingarnar inn í {{tl|cite web}} == Notkun == <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Vísindavefurinn |1= |2= |3= |og1= |og2= |og3= |dags= |höfundur= |vefsíða= |útgefandi= |tilvitnun= |skoðað= |safnslóð= |safndags= }}</syntaxhighlight> *'''Fyrsta breytan''' :* Fyrsta breytan er númer greinarinnar. Greinin [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 https://www.visindavefur.is/svar.php?id='''6686'''] um Sherlock Holmes er t.d. númer '''6686''' og því væri það fyrsta breytan. *'''Önnur breytan''' :* Önnu breytan er „titill greinarinnar“. Á áðurnefndri grein ([http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686]) þá er nafn greinarinnar „Var Sherlock Holmes til í alvöru?“ og því ætti önnur breytan að vera „Var Sherlock Holmes til í alvöru?“. *'''Þriðja breytan''' (''valfrjáls'') :* Ekki þarf að setja inn þriðju breytuna, en hún er notuð ef spurningunni sem svarað er hefur verið breytt miðað við upprunalegu spurninguna eins og í [http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=48838 þessari spurningu]. *'''Og-breytan''' (''valfrjáls'') :* „og-breytuna“ skal nota þegar tveimur spurningum er svarað í einni grein frá vísindavefinum eins og í [http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=4705 þessari grein] == Dæmi um notkun == ===Fyrstu tvær breyturnar=== Ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6000 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''6000''] þennan tengil þá skal sniðið ritað svona: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|6000|Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|6000|Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans?}} Ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''6686''] þennan tengil þá skal sniðið ritað svona: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|6686|Var Sherlock Holmes til í alvöru?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|6686|Var Sherlock Holmes til í alvöru?}} ===Þriðja breytan=== Þegar nota á þriðju breytuna skal gert svona ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=48838 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''48838'']: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|48838|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf full af kúk og pissi og öðrum óhreinindum?|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf með kúki og pissi og öðrum óhreinindum og af hverju er það ekki hreinsað? Öndunum líður mjög illa þarna.}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|48838|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf full af kúk og pissi og öðrum óhreinindum?|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf með kúki og pissi og öðrum óhreinindum og af hverju er það ekki hreinsað? Öndunum líður mjög illa þarna.}} ===og-breytan=== Þegar nota á og-breytuna skal gert svona ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=48838 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''48838'']: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|4705|Af hverju sér maður stundum bletti fyrir augunum?|og=Hvað er það sem gerist þegar maður fær svokallaðar stjörnur fyrir augun?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|4705|Af hverju sér maður stundum bletti fyrir augunum?|og=Hvað er það sem gerist þegar maður fær svokallaðar stjörnur fyrir augun?}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Númer greinarinnar", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Titill greinarinnar", "type": "string", "required": true }, "3": { "label": "Upphafleg spurning", "type": "string", "required": false }, "og": { "label": "Önnur spurning", "type": "string", "required": false }, "og1": { "label": "Þriðja spurning", "type": "string", "required": false }, "og2": { "label": "Fjórða spurning", "type": "string", "required": false }, "og3": { "label": "Fimmta spurning", "type": "string", "required": false }, "safnslóð": { "type": "url", "required": false, "description": "vefslóð á geymda útgáfu síðunnar í vefsafni" }, "safndags": { "type": "string" }, "safnstaða": { "type": "string", "required": false, "description": "Hvort að upprunnanlega útgáfa síðunar sé aðgengileg", "example": "\"dead\", \"live\"", "default": "live" }, "höfundur": { "type": "string", "required": false, "suggested": true }, "eftirnafn": { "type": "string", "required": false }, "fornafn": { "type": "string", "required": false }, "höfundatengill": { "type": "wiki-page-name", "required": false, "description": "titill síðu um höfund" }, "ritstjóri": { "type": "string", "required": false }, "tungumál": { "type": "string", "required": false }, "snið": { "type": "string", "required": false }, "tilvitnun": { "type": "string", "required": false }, "skoðað": { "type": "string" }, "höfundur3": { "type": "string" }, "höfundur4": { "type": "string" }, "höfundur5": { "type": "string" } } } </templatedata> <includeonly> <!-- Hér á milli fara flokkar fyrir sniðið, innan <includeonly> --> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Flakksnið]] </includeonly> tnurtkiujcbbj9t3aeez76hx711qyxp 1972084 1972066 2026-07-15T01:11:05Z MyraMidnight 41218 heimildasnið flokkur 1972084 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} Þetta snið hjálpar gera heimildartengil fyrir tilvísanir í [https://www.visindavefur.is/ vísindavefinn], það setur upplýsingarnar inn í {{tl|cite web}} == Notkun == <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Vísindavefurinn |1= |2= |3= |og1= |og2= |og3= |dags= |höfundur= |vefsíða= |útgefandi= |tilvitnun= |skoðað= |safnslóð= |safndags= }}</syntaxhighlight> *'''Fyrsta breytan''' :* Fyrsta breytan er númer greinarinnar. Greinin [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 https://www.visindavefur.is/svar.php?id='''6686'''] um Sherlock Holmes er t.d. númer '''6686''' og því væri það fyrsta breytan. *'''Önnur breytan''' :* Önnu breytan er „titill greinarinnar“. Á áðurnefndri grein ([http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686]) þá er nafn greinarinnar „Var Sherlock Holmes til í alvöru?“ og því ætti önnur breytan að vera „Var Sherlock Holmes til í alvöru?“. *'''Þriðja breytan''' (''valfrjáls'') :* Ekki þarf að setja inn þriðju breytuna, en hún er notuð ef spurningunni sem svarað er hefur verið breytt miðað við upprunalegu spurninguna eins og í [http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=48838 þessari spurningu]. *'''Og-breytan''' (''valfrjáls'') :* „og-breytuna“ skal nota þegar tveimur spurningum er svarað í einni grein frá vísindavefinum eins og í [http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=4705 þessari grein] == Dæmi um notkun == ===Fyrstu tvær breyturnar=== Ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6000 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''6000''] þennan tengil þá skal sniðið ritað svona: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|6000|Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|6000|Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans?}} Ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6686 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''6686''] þennan tengil þá skal sniðið ritað svona: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|6686|Var Sherlock Holmes til í alvöru?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|6686|Var Sherlock Holmes til í alvöru?}} ===Þriðja breytan=== Þegar nota á þriðju breytuna skal gert svona ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=48838 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''48838'']: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|48838|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf full af kúk og pissi og öðrum óhreinindum?|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf með kúki og pissi og öðrum óhreinindum og af hverju er það ekki hreinsað? Öndunum líður mjög illa þarna.}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|48838|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf full af kúk og pissi og öðrum óhreinindum?|Hvers vegna er Tjörnin í Reykjavík alltaf með kúki og pissi og öðrum óhreinindum og af hverju er það ekki hreinsað? Öndunum líður mjög illa þarna.}} ===og-breytan=== Þegar nota á og-breytuna skal gert svona ef tengja á í [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=48838 https://www.visindavefur.is/svar.php?id=''48838'']: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{vísindavefurinn|4705|Af hverju sér maður stundum bletti fyrir augunum?|og=Hvað er það sem gerist þegar maður fær svokallaðar stjörnur fyrir augun?}}</syntaxhighlight> : ''Útkoman:'' {{vísindavefurinn|4705|Af hverju sér maður stundum bletti fyrir augunum?|og=Hvað er það sem gerist þegar maður fær svokallaðar stjörnur fyrir augun?}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Númer greinarinnar", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Titill greinarinnar", "type": "string", "required": true }, "3": { "label": "Upphafleg spurning", "type": "string", "required": false }, "og": { "label": "Önnur spurning", "type": "string", "required": false }, "og1": { "label": "Þriðja spurning", "type": "string", "required": false }, "og2": { "label": "Fjórða spurning", "type": "string", "required": false }, "og3": { "label": "Fimmta spurning", "type": "string", "required": false }, "safnslóð": { "type": "url", "required": false, "description": "vefslóð á geymda útgáfu síðunnar í vefsafni" }, "safndags": { "type": "string" }, "safnstaða": { "type": "string", "required": false, "description": "Hvort að upprunnanlega útgáfa síðunar sé aðgengileg", "example": "\"dead\", \"live\"", "default": "live" }, "höfundur": { "type": "string", "required": false, "suggested": true }, "eftirnafn": { "type": "string", "required": false }, "fornafn": { "type": "string", "required": false }, "höfundatengill": { "type": "wiki-page-name", "required": false, "description": "titill síðu um höfund" }, "ritstjóri": { "type": "string", "required": false }, "tungumál": { "type": "string", "required": false }, "snið": { "type": "string", "required": false }, "tilvitnun": { "type": "string", "required": false }, "skoðað": { "type": "string" }, "höfundur3": { "type": "string" }, "höfundur4": { "type": "string" }, "höfundur5": { "type": "string" } } } </templatedata> <includeonly> <!-- Hér á milli fara flokkar fyrir sniðið, innan <includeonly> --> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Flakksnið]][[Flokkur:Snið:Heimildasnið]] </includeonly> m6jook2cq16r7cy6zwlkh1ar5uepxee 14 192079 1972068 2026-07-14T20:14:23Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Róm]]“ 1972068 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Róm]] 7j3rt2nyneaw3x0puoailqud7f38te4 10 192080 1972074 2026-07-14T21:27:03Z MyraMidnight 41218 Tilvísun á [[Snið:Stubbur/saga/ísland]] 1972074 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[snið:Stubbur/saga/ísland]] so7gzkxo1azvr8wo31xl9md2kllltvs 10 192081 1972075 2026-07-14T21:27:54Z MyraMidnight 41218 Bjó til síðu með „{{Endurbeining sniða|stubbur/sagnfræði/ísland}}“ 1972075 wikitext text/x-wiki {{Endurbeining sniða|stubbur/sagnfræði/ísland}} 1e59yci5sjho34d1xoxhtebmz9ha7vk 0 192082 1972107 2026-07-15T08:33:11Z MyraMidnight 41218 Tilvísun á [[Tölvuleikur]] 1972107 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Tölvuleikur]] 5zdroz96fbiehka2wfg71uq4znmlle2 0 192083 1972110 2026-07-15T08:47:24Z MyraMidnight 41218 Tilvísun á [[Handleikjatölva]] 1972110 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Handleikjatölva]] 40kg6yj6j5t83rjj9wnfvol26pv0jlf 14 192084 1972114 2026-07-15T09:48:57Z Alvaldi 71791 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Tölvuleikir eftir löndum]]“ 1972114 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Tölvuleikir eftir löndum]] miemhip391l06ai6jswmop14b0y4nb3 0 192085 1972117 2026-07-15T10:19:47Z Alvaldi 71791 Bjó til síðu með „{{Tölvuleikur | nafn = Laser Squad | mynd = lasersquadboxart.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = | framleiðandi = [[Mythos Games|Target Games]] | útgefandi = Blade Software | sería = | dagur = | útgáfudagur = 1988 | tegund = | aldurstakmark = | leikjatölva = | leikjavél...“ 1972117 wikitext text/x-wiki {{Tölvuleikur | nafn = Laser Squad | mynd = lasersquadboxart.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = | framleiðandi = [[Mythos Games|Target Games]] | útgefandi = Blade Software | sería = | dagur = | útgáfudagur = 1988 | tegund = | aldurstakmark = | leikjatölva = | leikjavél = | spilunarmöguleikar = Einspilun, fjölspilun | tungumál = | geymslumiðill = [[Kassetta]], [[disklingur]] | hönnuðir = [[Julian Gollop]] | vefsíða = [https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] }} '''Laser Squad''' er umferðaskiptur (en: [[:en:turn-based|turn-based]]) tölvuleikur, upprunalega gefinn út fyrir [[ZX Spectrum]] árið 1988 en seinna gefinn út fyrir [[Commodore 64]], [[Amstrad CPC]], [[Amiga]], [[Atari ST]], og [[MS-DOS]]. Hann var þróaður af Julian Gollop hjá Target Games (seinna Mythos Games) og fyrst gefinn út af Blade Software. Upprunalega 8-bita útgáfan kom út með þremur borðum en fleiri borð voru seinna gefin út.<ref>{{Cite web|url=https://metro.co.uk/2026/04/12/i-still-play-my-favourite-zx-spectrum-game-38-years-after-it-came-out-readers-feature-27930484/|title=I still play my favourite ZX Spectrum game 38 years after it came out|date=2026-04-12|website=Metro|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Í leiknum stýrir spilarinn hópi [[Landgöngulið|geim-landgönguliða]] í ýmsum verkefnum. Andstæðingurinn var annað hvort tölvustýrður eða skipst á við annan spilara (en: [[:en:Hotseat (multiplayer mode)|hotseat]]). Leikurinn fékk mög góða dóma í leikjablöðum og vann til fjölda verðlauna. Leikurinn ''[[UFO: Enemy Unkown]]'' var upprunalega hugsaður sem framhald af ''Laser Squad''.<ref>{{Cite web|url=https://techraptor.net/gaming/guides/how-julian-gollop-created-influential-strategy-classic-x-com-ufo-defense|title=How Julian Gollop Created Influential Strategy Classic X-COM: UFO Defense {{!}} TechRaptor|last=Allen|first=Joseph|date=2019-03-27|website=techraptor.net|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Árið 2002 var var gefin út framhald af leiknum sem bar heitið Laser ''Squad Nemesis''. ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] á MobyGames [[Flokkur:Breskir tölvuleikir]] [[Flokkur:Tölvuleikir frá 1988]] o8bx59okcwrnnpa5bxlsj99itcrlj7k 1972118 1972117 2026-07-15T10:19:56Z Alvaldi 71791 1972118 wikitext text/x-wiki {{Tölvuleikur | nafn = Laser Squad | mynd = | myndastærð = 200px | myndatexti = | framleiðandi = [[Mythos Games|Target Games]] | útgefandi = Blade Software | sería = | dagur = | útgáfudagur = 1988 | tegund = | aldurstakmark = | leikjatölva = | leikjavél = | spilunarmöguleikar = Einspilun, fjölspilun | tungumál = | geymslumiðill = [[Kassetta]], [[disklingur]] | hönnuðir = [[Julian Gollop]] | vefsíða = [https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] }} '''Laser Squad''' er umferðaskiptur (en: [[:en:turn-based|turn-based]]) tölvuleikur, upprunalega gefinn út fyrir [[ZX Spectrum]] árið 1988 en seinna gefinn út fyrir [[Commodore 64]], [[Amstrad CPC]], [[Amiga]], [[Atari ST]], og [[MS-DOS]]. Hann var þróaður af Julian Gollop hjá Target Games (seinna Mythos Games) og fyrst gefinn út af Blade Software. Upprunalega 8-bita útgáfan kom út með þremur borðum en fleiri borð voru seinna gefin út.<ref>{{Cite web|url=https://metro.co.uk/2026/04/12/i-still-play-my-favourite-zx-spectrum-game-38-years-after-it-came-out-readers-feature-27930484/|title=I still play my favourite ZX Spectrum game 38 years after it came out|date=2026-04-12|website=Metro|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Í leiknum stýrir spilarinn hópi [[Landgöngulið|geim-landgönguliða]] í ýmsum verkefnum. Andstæðingurinn var annað hvort tölvustýrður eða skipst á við annan spilara (en: [[:en:Hotseat (multiplayer mode)|hotseat]]). Leikurinn fékk mög góða dóma í leikjablöðum og vann til fjölda verðlauna. Leikurinn ''[[UFO: Enemy Unkown]]'' var upprunalega hugsaður sem framhald af ''Laser Squad''.<ref>{{Cite web|url=https://techraptor.net/gaming/guides/how-julian-gollop-created-influential-strategy-classic-x-com-ufo-defense|title=How Julian Gollop Created Influential Strategy Classic X-COM: UFO Defense {{!}} TechRaptor|last=Allen|first=Joseph|date=2019-03-27|website=techraptor.net|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Árið 2002 var var gefin út framhald af leiknum sem bar heitið Laser ''Squad Nemesis''. ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] á MobyGames [[Flokkur:Breskir tölvuleikir]] [[Flokkur:Tölvuleikir frá 1988]] fuampm1h0xc4axw3ptm5o7q6q1nawt5 1972119 1972118 2026-07-15T10:20:26Z Alvaldi 71791 Heimild 1972119 wikitext text/x-wiki {{Tölvuleikur | nafn = Laser Squad | mynd = | myndastærð = 200px | myndatexti = | framleiðandi = [[Mythos Games|Target Games]] | útgefandi = Blade Software | sería = | dagur = | útgáfudagur = 1988 | tegund = | aldurstakmark = | leikjatölva = | leikjavél = | spilunarmöguleikar = Einspilun, fjölspilun | tungumál = | geymslumiðill = [[Kassetta]], [[disklingur]] | hönnuðir = [[Julian Gollop]] | vefsíða = [https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] }} '''Laser Squad''' er umferðaskiptur (en: [[:en:turn-based|turn-based]]) tölvuleikur, upprunalega gefinn út fyrir [[ZX Spectrum]] árið 1988 en seinna gefinn út fyrir [[Commodore 64]], [[Amstrad CPC]], [[Amiga]], [[Atari ST]], og [[MS-DOS]]. Hann var þróaður af Julian Gollop hjá Target Games (seinna Mythos Games) og fyrst gefinn út af Blade Software. Upprunalega 8-bita útgáfan kom út með þremur borðum en fleiri borð voru seinna gefin út.<ref>{{Cite web|url=https://metro.co.uk/2026/04/12/i-still-play-my-favourite-zx-spectrum-game-38-years-after-it-came-out-readers-feature-27930484/|title=I still play my favourite ZX Spectrum game 38 years after it came out|date=2026-04-12|website=Metro|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Í leiknum stýrir spilarinn hópi [[Landgöngulið|geim-landgönguliða]] í ýmsum verkefnum. Andstæðingurinn var annað hvort tölvustýrður eða skipst á við annan spilara (en: [[:en:Hotseat (multiplayer mode)|hotseat]]). Leikurinn fékk mög góða dóma í leikjablöðum og vann til fjölda verðlauna. Leikurinn ''[[UFO: Enemy Unkown]]'' var upprunalega hugsaður sem framhald af ''Laser Squad''.<ref>{{Cite web|url=https://techraptor.net/gaming/guides/how-julian-gollop-created-influential-strategy-classic-x-com-ufo-defense|title=How Julian Gollop Created Influential Strategy Classic X-COM: UFO Defense {{!}} TechRaptor|last=Allen|first=Joseph|date=2019-03-27|website=techraptor.net|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Árið 2002 var var gefin út framhald af leiknum sem bar heitið Laser ''Squad Nemesis''.<ref>{{Cite news |last=Co-founder |first=Kieron Gillen |last2=Gillen |first2=Kieron |date=2007-11-09 |title=Making Of: Laser Squad Nemesis |url=https://www.rockpapershotgun.com/laser-squad-nemesis |access-date=2026-07-15 |work=Rock, Paper, Shotgun |language=en}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] á MobyGames [[Flokkur:Breskir tölvuleikir]] [[Flokkur:Tölvuleikir frá 1988]] hi4chkys06q0tqdb52f0qrogy25h2du 1972120 1972119 2026-07-15T10:20:36Z Alvaldi 71791 1972120 wikitext text/x-wiki {{Tölvuleikur | nafn = Laser Squad | mynd = | myndastærð = 200px | myndatexti = | framleiðandi = [[Mythos Games|Target Games]] | útgefandi = Blade Software | sería = | dagur = | útgáfudagur = 1988 | tegund = | aldurstakmark = | leikjatölva = | leikjavél = | spilunarmöguleikar = Einspilun, fjölspilun | tungumál = | geymslumiðill = [[Kassetta]], [[disklingur]] | hönnuðir = [[Julian Gollop]] | vefsíða = [https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] }} '''Laser Squad''' er umferðaskiptur (en: [[:en:turn-based|turn-based]]) tölvuleikur, upprunalega gefinn út fyrir [[ZX Spectrum]] árið 1988 en seinna gefinn út fyrir [[Commodore 64]], [[Amstrad CPC]], [[Amiga]], [[Atari ST]], og [[MS-DOS]]. Hann var þróaður af Julian Gollop hjá Target Games (seinna Mythos Games) og fyrst gefinn út af Blade Software. Upprunalega 8-bita útgáfan kom út með þremur borðum en fleiri borð voru seinna gefin út.<ref>{{Cite web|url=https://metro.co.uk/2026/04/12/i-still-play-my-favourite-zx-spectrum-game-38-years-after-it-came-out-readers-feature-27930484/|title=I still play my favourite ZX Spectrum game 38 years after it came out|date=2026-04-12|website=Metro|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Í leiknum stýrir spilarinn hópi [[Landgöngulið|geim-landgönguliða]] í ýmsum verkefnum. Andstæðingurinn var annað hvort tölvustýrður eða skipst á við annan spilara (en: [[:en:Hotseat (multiplayer mode)|hotseat]]). Leikurinn fékk mög góða dóma í leikjablöðum og vann til fjölda verðlauna. Leikurinn ''[[UFO: Enemy Unkown]]'' var upprunalega hugsaður sem framhald af ''Laser Squad''.<ref>{{Cite web|url=https://techraptor.net/gaming/guides/how-julian-gollop-created-influential-strategy-classic-x-com-ufo-defense|title=How Julian Gollop Created Influential Strategy Classic X-COM: UFO Defense {{!}} TechRaptor|last=Allen|first=Joseph|date=2019-03-27|website=techraptor.net|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Árið 2002 var gefin út framhald af leiknum sem bar heitið Laser ''Squad Nemesis''.<ref>{{Cite news |last=Co-founder |first=Kieron Gillen |last2=Gillen |first2=Kieron |date=2007-11-09 |title=Making Of: Laser Squad Nemesis |url=https://www.rockpapershotgun.com/laser-squad-nemesis |access-date=2026-07-15 |work=Rock, Paper, Shotgun |language=en}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] á MobyGames [[Flokkur:Breskir tölvuleikir]] [[Flokkur:Tölvuleikir frá 1988]] i6ktp7nwx4vzgjb5l3c3ki82ounygwb 1972121 1972120 2026-07-15T10:20:53Z Alvaldi 71791 1972121 wikitext text/x-wiki {{Tölvuleikur | nafn = Laser Squad | mynd = | myndastærð = 200px | myndatexti = | framleiðandi = [[Mythos Games|Target Games]] | útgefandi = Blade Software | sería = | dagur = | útgáfudagur = 1988 | tegund = | aldurstakmark = | leikjatölva = | leikjavél = | spilunarmöguleikar = Einspilun, fjölspilun | tungumál = | geymslumiðill = [[Kassetta]], [[disklingur]] | hönnuðir = [[Julian Gollop]] | vefsíða = [https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] }} '''Laser Squad''' er umferðaskiptur (en: [[:en:turn-based|turn-based]]) tölvuleikur, upprunalega gefinn út fyrir [[ZX Spectrum]] árið 1988 en seinna gefinn út fyrir [[Commodore 64]], [[Amstrad CPC]], [[Amiga]], [[Atari ST]], og [[MS-DOS]]. Hann var þróaður af Julian Gollop hjá Target Games (seinna Mythos Games) og fyrst gefinn út af Blade Software. Upprunalega 8-bita útgáfan kom út með þremur borðum en fleiri borð voru seinna gefin út.<ref>{{Cite web|url=https://metro.co.uk/2026/04/12/i-still-play-my-favourite-zx-spectrum-game-38-years-after-it-came-out-readers-feature-27930484/|title=I still play my favourite ZX Spectrum game 38 years after it came out|date=2026-04-12|website=Metro|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Í leiknum stýrir spilarinn hópi [[Landgöngulið|geim-landgönguliða]] í ýmsum verkefnum. Andstæðingurinn var annað hvort tölvustýrður eða skipst á við annan spilara (en: [[:en:Hotseat (multiplayer mode)|hotseat]]). Leikurinn fékk mög góða dóma í leikjablöðum og vann til fjölda verðlauna. Leikurinn ''[[UFO: Enemy Unkown]]'' var upprunalega hugsaður sem framhald af ''Laser Squad''.<ref>{{Cite web|url=https://techraptor.net/gaming/guides/how-julian-gollop-created-influential-strategy-classic-x-com-ufo-defense|title=How Julian Gollop Created Influential Strategy Classic X-COM: UFO Defense {{!}} TechRaptor|last=Allen|first=Joseph|date=2019-03-27|website=techraptor.net|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> Árið 2002 var gefið út framhald af leiknum sem bar heitið Laser ''Squad Nemesis''.<ref>{{Cite news |last=Co-founder |first=Kieron Gillen |last2=Gillen |first2=Kieron |date=2007-11-09 |title=Making Of: Laser Squad Nemesis |url=https://www.rockpapershotgun.com/laser-squad-nemesis |access-date=2026-07-15 |work=Rock, Paper, Shotgun |language=en}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.mobygames.com/game/180/laser-squad/ Laser Squad] á MobyGames [[Flokkur:Breskir tölvuleikir]] [[Flokkur:Tölvuleikir frá 1988]] 71qlvnjo7dyhrci55dyt8j9dia1cxld 14 192086 1972125 2026-07-15T11:07:39Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Tölvuleikir eftir árum]]“ 1972125 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Tölvuleikir eftir árum]] potryiwrhof8pcbodg409701qitvhuy