Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk 0 6 1983905 1977948 2026-10-25T19:56:59Z MGeog2022 101135 /* Landafræði */ OpenStreetMap kort 1983905 wikitext text/x-wiki {{Um|höfuðborg Íslands|aðrar merkingar orðsins}} {{Sveitarfélagstafla | nafn = Reykjavíkurborg | nafn_í_eignarfalli = Reykjavíkurborgar | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] og [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélag]] | mynd = Reykjavik Main Image.jpg | mynd_texti = Myndir af Reykjavík: [[Hallgrímskirkja]], [[Miðborg Reykjavíkur|Miðbærinn]], [[Tjörnin]], [[Fríkirkjan í Reykjavík|Fríkirkjan]]. | fáni = Flag of Reykjavik, Iceland.svg | skjaldarmerki = ISL Reykjavik COA.svg | skjaldarmerki_hlekkur = Merki Reykjavíkurborgar | skjaldarmerki_stærð = 50px | kort = Reykjavíkurborg frá 2017 kort.png | hnit = {{hnit|64|08|48|N|21|56|24|W|display=inline}} | kjördæmi = [[Reykjavíkurkjördæmi norður]] | kjördæmi2 = [[Reykjavíkurkjördæmi suður]] | þéttbýli = {{Ubl|Reykjavík|[[Grundarhverfi]]}} | sveitarstjóri_titill = [[Borgarstjóri Reykjavíkur|Borgarstjóri]] | sveitarstjóri = [[Hildur Björnsdóttir]] {{LB|D}} | póstnúmer = 101–155 | sveitarfélagsnúmer = 0000 | vefsíða = {{URL|reykjavik.is}} }} '''Reykjavík''' ({{IPAc-is|r|eiː|c|a|v|iː|k}}) er [[höfuðborg]] [[Ísland]]s, fjölmennasta [[sveitarfélag]] landsins og eina [[borg]]in. Þannig er Reykjavík efnahagsleg, menningarleg og stjórnarfarsleg þungamiðja landsins. Í Reykjavík búa 147.625 manns júní 2026.) Þar af er um fjórðungur innflytjendur, eða 35.000 íbúar.<ref>{{vefheimild|titill=Innflytjendur eftir kyni og sveitarfélagi 1. janúar 1996-2023|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__3_bakgrunnur__Uppruni/MAN43005.px/table/tableViewLayout2/|vefsíða=Hagstofan}}</ref> (Íbúar [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] eru um 264 þúsund í sjö sveitarfélögum). <ref>[https://www.skra.is/um-okkur/frettir/frett/2026/06/04/Fjoldi-ibua-eftir-sveitarfelogum-1.-juni-2026/ Fjöldi íbúa eftir sveitarfélögum 1. júní 2026] Þjóðskrá, sótt 26.6 2026 </ref> Opinbert heiti sveitarfélagsins Reykjavíkur er Reykjavíkurborg.<ref>[https://www.althingi.is/altext/148/s/0558.html Þingskjal 558 — 270. mál.] Alþingi</ref> Í ''[[Landnáma|Landnámu]]'' er [[Ingólfur Arnarson]] sagður vera fyrsti [[landnám Íslands|landnámsmaður Íslands]]. Hann er þar sagður hafa sett bæ sinn niður í Reykjavík. Nýlegir fornleifafundir í [[miðborg Reykjavíkur]], einkum í [[Aðalstræti]], [[Suðurgata|Suðurgötu]] og [[Kirkjustræti]] hafa leitt í ljós mannvistarleifar frá um [[870]]. Sagan segir að Ingólfur hafi gefið bæ sínum nafnið vegna reykjarstróka úr [[hver]]um í grenndinni. [[Víkurkirkja (Reykjavík)|Víkurkirkja]] var reist við Reykjavíkurbæinn eftir kristnitöku og klaustur var stofnað í [[Viðey]] á 13. öld. Á 17. öld varð Reykjavík konungsjörð og á 18. öld tók að myndast þar lítið þorp og verslunarstaður. [[Landsnefndin fyrri]] stakk upp á því að gera Reykjavík að höfuðstað Íslands og eftir [[Móðuharðindin]] voru biskupsstólarnir fluttir þangað og [[Dómkirkjan í Reykjavík]] reist. Bærinn óx smátt og smátt alla 19. öldina og ákveðið var að flytja þangað endurreist [[Alþingi]], auk annarrar stjórnsýslu landsins. Hafnarstæðið þótti lengi ófullnægjandi og 1913 til 1917 var [[Reykjavíkurhöfn]] byggð. Borgin óx hratt eftir [[fyrri heimsstyrjöld]] og þar bjó um fimmtungur landsmanna árið 1921. [[Reykjavíkurflugvöllur]] var reistur af breska setuliðinu í Reykjavík í [[síðari heimsstyrjöld]]. [[Braggahverfi]] einkenndu borgina lengi eftir stríð. [[Hitaveita Reykjavíkur]] var stofnuð 1946 og árið 1970 voru yfir 90% húsa í Reykjavík tengd henni. Þá voru íbúar Reykjavíkur orðnir 40% landsmanna. Á síðari hluta 20. aldar stækkaði borgin hratt með nýjum íbúðahverfum í Breiðholti, Árbæ og Grafarvogi. [[Húsnæðiskreppa]] hefur reglulega komið upp í tengslum við fólksfjölgun í borginni, meðal annars á 21. öld. Samkvæmt lífsgæðavísitölu tímaritsins ''[[The Economist]]'' árið 2023 var Reykjavík í 47. sæti af 167 borgum og neðst af höfuðborgum Norðurlandanna.<ref>{{vefheimild|url=https://samstodin.is/2023/08/reykjavik-med-lokustu-lifsgaedi-hofudborga-nordurlanda/|titill=Reykjavík með lökustu lífsgæði höfuðborga Norðurlandanna|höfundur=Gunnar Smári Egilsson|dags=19. ágúst 2023|vefsíða=Samstöðin}}</ref> Reykjavík er vinsæll áfangastaður ferðafólks og hefur oft verið ofarlega á listum yfir öryggi og sjálfbærni.<ref>{{cite news | first = Sun | last = Yunlong | title = Reykjavík rated cleanest city in Nordic and Baltic countries | date = 23 December 2007 | url = http://news.xinhuanet.com/english/2007-12/23/content_7299747.htm | work = Xinhua News Agency | access-date = 29 September 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304040328/http://news.xinhuanet.com/english/2007-12/23/content_7299747.htm | archive-date = 4 March 2016 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | title = 15 Green Cities | date = 20 July 2007 | url = http://grist.org/article/cities3/ | work = Grist | access-date = 29 September 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130923035957/http://grist.org/article/cities3/ | archive-date = 23 September 2013 | url-status = live }}</ref><ref>{{cite news | title = Iceland among Top 10 safest countries and Reykjavík is the winner of Tripadvisor Awards | date = 20 May 2010 | url = http://www.travelio.net/iceland-among-top-10-safest-countries-and-reykjavik-is-the-winner-of-tripadvisor-awards.html | work = TRAVELIO.net | access-date = 29 September 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140221205959/http://www.travelio.net/iceland-among-top-10-safest-countries-and-reykjavik-is-the-winner-of-tripadvisor-awards.html | archive-date = 21 February 2014 | url-status = live }}</ref> == Saga == {{aðalgrein|Saga Reykjavíkur}} [[Mynd:Reykjavik population graph 1889-2016.svg|thumb|Íbúaþróun í Reykjavík.]] Samkvæmt [[Íslendingabók]] nam [[Ingólfur Arnarson]] allt suðvesturhorn landsins og byggði bæ sinn í Reykjavík. Með tíð og tíma byggðust fleiri bæir í kring og má þar helst nefna [[Laugarnes]] og [[Nes við Seltjörn]]. Árið [[1226]] hófst byggð í [[Viðey]] þegar munkar af [[Ágústínusarregla|Ágústínusarreglu]] stofnuðu þar klaustur. [[Víkurkirkja (Reykjavík)|Víkurkirkja]] stóð við Reykjavíkurbæinn að minnsta kosti frá 1200. Ekki fór að myndast þéttbýli að ráði í Reykjavík fyrr en á [[18. öldin|18. öld]], en fram að því lágu býli af ýmsum stærðum á víð og dreif um svæðið þar sem borgin stendur nú. Danakonungur keypti Reykjavíkurjörðina af ekkju Narfa Ormssonar sýslumanns 17. júlí 1613. Samkvæmt [[Jarðabókin]]ni 1703 tilheyrðu jörðinni átta hjáleigur: [[Landakot]], Götuhús, [[Grjótaþorp|Grjóti]], [[Melshús]], Hólakot, Skálholtskot, [[Stöðlakot]] og Suðurbær alveg við Reykjavíkurbæinn.<ref>{{cite journal|journal=Morgunblaðið II|volume=48|number=184|author=Árni Óla|title=Kvörn guðanna malar hægt|year=1961|url=https://timarit.is/page/1337470|page=7}}</ref> Á [[18. öld]] var gerð tilraun til að reka ullariðnað í Reykjavík. Þessi tilraun var þekkt sem [[Innréttingarnar]], og markaði hún þáttaskil í þróun svæðisins, sem í kjölfarið fór að taka á sig einhverja þorpsmynd. Danska konungsvaldið studdi þessar tilraunir til uppbyggingar með því að gefa jarðir sem það átti í Reykjavík og [[Örfirisey]]. Sextán hús voru byggð í Reykjavík vegna Innréttinganna, sem hefur verið mikil fjölgun á þeim tíma, merki um tvö þeirra má enn sjá. Þá var fyrsta fangelsi landsins byggt á árunum [[1761|1761–]][[1771|71]], stæðilegt steinhús sem í dag er [[Stjórnarráð Íslands]] við [[Lækjargata|Lækjargötu]]. [[Mynd:Reykjavik 1860s.jpg|thumb|left|Tjörnin í Reykjavík á sjöunda áratug 19. aldar.]] Í tillögum [[Landsnefndin fyrri|Landsnefndarinnar fyrri]] 1774 var mælt með því að gera Reykjavík að höfuðstað landsins. Þá var stungið upp á því að nefna bæinn „Kristjánsvík“ til heiðurs [[Kristján 7.|Kristjáni 7.]]<ref>{{cite journal|journal=Vísbending|author=Ásgeir Jónsson|title=Af hverju er Reykjavík höfuðborg Íslands?|url=https://timarit.is/gegnir/991003883799706886|volume=49|number=24|year=2006|pages=30-31}}</ref> Að tillögu [[Landsnefndin síðari|Landsnefndarinnar síðari]] var ákveðið að flytja biskupsstólinn frá [[Skálholt]]i til Reykjavíkur og reisa þar nýja [[Dómkirkjan í Reykjavík|dómkirkju]]. Reykjavík fékk [[kaupstaðarréttindi]] árið [[1786]], í kjölfar afnáms [[einokunarverslun]]ar í landinu, og sama ár var [[Hólavallaskóli]] stofnaður þar. Á nítjándu öld mynduðust þéttar þyrpingar lítilla húsa eða kofa sjómanna í bænum. [[Alþingi]] var endurreist í Reykjavík árið [[1845]]. Ári síðar var [[Menntaskólinn í Reykjavík]] fluttur frá [[Bessastaðir|Bessastöðum]] í miðbæinn. Árið [[1881]] var [[Alþingishúsið]] fullbúið. [[Stýrimannaskólinn]] tók til starfa [[1891]] eftir að [[þilskipaöldin|þilskip]] voru komin til landsins. Árið [[1898]] var [[Miðbæjarskólinn]] við [[Tjarnargata|Tjarnargötu]] fullbúinn. Hann var þó ekki tekinn í notkun fyrr en haustið 1908 og þá hófu tæplega þrjú hundruð grunnskólabörn nám þar. Í nóvember [[1906]] kom upp [[taugaveiki]]sfaraldur í [[Skuggahverfi]]nu.<ref>[http://efling.is/efling/frettir/?cat_id=22679&ew_0_a_id=352550 Vatnsveitan 100 ára]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Fyrsti bæjarstjóri Reykjavíkur, [[Páll Einarsson]], tók til starfa [[1908]] og [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916|fyrstu konurnar sem settust í bæjarstjórn á Íslandi]] voru kjörnar af kvennalistum sem buðu fram til [[Bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík|bæjarstjórnarkosninga í Reykjavík]] í janúar árið 1908. [[Vatnsveita Reykjavíkur]] tók til starfa [[1909]]. [[Gasstöð Reykjavíkur]] við [[Hlemmur|Hlemm]] var tekin í gagnið árið 1910. Gasstöðin starfaði til [[1956]]. [[Reykjavíkurhöfn|Reykjavíkurhafnir]] voru byggðar í áföngum á árunum [[1913|1913–]][[1917|17]] og bættu mjög skipaaðstöðu. Þaðan af gátu hafskip lagst að bryggju en áður fyrr þurfti að ferja fólk og varning á milli smærri bryggja og hafskipa sem lágu úti fyrir. Veturinn 1917–1918, nefndur [[Frostaveturinn mikli 1917-18|Frostaveturinn mikli]], var sá kaldasti sem mælst hefur; þá lá hafís í Reykjavíkurhöfn og hitastigið fór niður í -24,5 °C. Í október 1918 barst [[spænska veikin]], sem geysaði víðar í heiminum, til Íslands með skipum frá [[Kaupmannahöfn]] og er talið að um þriðjungur bæjarbúa hafi veikst á örfáum vikum. [[Elliðaárvirkjun]] var byggð [[1921]] til þess að sjá ört stækkandi borginni fyrir rafmagni. Heims[[kreppan mikla]] hafði slæm áhrif um allan heim. Á Íslandi náðu þau hámarki í [[Gúttóslagurinn|Gúttóslagnum]] árið [[1932]] þegar þunnskipuð lögregla þurfti að berjast við verkamenn fyrir utan [[Góðtemplarahús Reykjavíkur]], þar sem haldinn var bæjarstjórnarfundur þar sem lækka átti laun í atvinnubótavinnu á vegum bæjarins. Einu sinni hafði áður skorist alvarlega í odda á milli lögreglunnar og annarra hópa, en það var í [[Hvíta stríðið|Hvíta stríðinu]] svokallaða rúmum áratugi fyrr. Í mars 1937 var [[Sundhöll Reykjavíkur]] vígð. Þann [[10. maí]] [[1940]] gengu breskir hermenn á land í Reykjavík og [[Ísland í seinni heimsstyrjöldinni|hernámu Ísland]]. Á meðan veru þeirra stóð hófu þeir byggingu varanlegs [[Reykjavíkurflugvöllur|flugvallar í Reykjavík]]. Bandaríkjamenn tóku við af Bretunum rúmu ári seinna og fóru ekki fyrr en að stríðinu loknu, [[8. apríl]] [[1947]]. == Landafræði == [[Mynd:Reykjavik (Iceland) OpenStreetMap 2026-10-25.png|thumb|right|OpenStreetMap kort af Reykjavík.]] [[Mynd:Reykjavik Esja.jpg|thumb|right|Esjan í bakgrunni.]] Reykjavík er á suðvesturhorni landsins. Strandlína Reykjavíkur einkennist af nesjum, fjörðum, skerjum og eyjum. Fjallið [[Esja]] (914 m) er þekkt kennileiti í Reykjavík. [[Elliðaár]] sem renna í gegnum [[Elliðaárdalur|Elliðaárdal]] eru virkjaðar. Stærsta eyjan sem liggur nærri Reykjavík er [[Viðey]], þar á eftir eru [[Engey (Kollafirði)|Engey]] og [[Akurey (Kollafirði)|Akurey]] í [[Kollafjörður (Faxaflóa)|Kollafirði]]. Í Reykjavík hafa verið gerðar samfelldar [[veðurathugun|veðurathuganir]] frá [[1920]], en elstu skráðu veðurathuganir eru frá fyrri hluta [[19. öld|19. aldar]]. Þann [[3. janúar]] [[1841]] mældist [[loftþrýstingur]]inn í Reykjavík 1058,5 [[hektópaskal|hPa]], sem er sá mesti sem mælst hefur á Íslandi. Meðal opinna og grænna svæða í Reykjavík má nefna [[Hljómskálagarðurinn|Hljómskálagarðinn]], [[Miklatún|Klambratún]], [[Öskjuhlíð]] og [[Elliðaárdalur|Elliðaárdal]]. Reykjarvík er 2 886 km frá norðurpólnum og 7116 km frá miðbaug. === Veðurfar === [[Golfstraumurinn]] gerir veðurfar í Reykjavík mun hlýrra og jafnara á ársmælikvarða en á flestum öðrum stöðum á sömu [[breiddargráða|breiddargráðu]]. [[Hiti|Hitastig]] að [[Vetur|vetrarlagi]] fer sjaldan undir -10 °[[Celsius|C]]. Lega borgarinnar á suðvesturströnd Íslands ber með sér fremur [[Vindur|vindasamt]] [[veður]] og eru [[rok]] algeng, sérlega að vetrarlagi. [[Sumar|Sumur]] eru svöl, hitastig venjulega á bilinu 10 °C til 15 °C og fer einstaka sinnum upp undir 20 °C. Þó svo að úrkoma sé ekki mjög mikil í Reykjavík mælist þó [[úrkoma]] að meðaltali 213 daga á ári. Lengri þurrkatímar eru sjaldgæfir. Vorið er að öllu jöfnu sólríkast og þá helst [[maí]]mánuður. Árlegir sólartímar mælast um 1.300 sem er sambærilegt við stóran hluta norðurhluta [[Evrópa|Evrópu]]. Hitamet í borginni var sett 30. júlí 2008 og mældist hiti þá 25 7 °C.<ref>[https://www.vedur.is/vedur/frodleikur/greinar/nr/1060 Hæsti hiti í Reykjavík]Veður.is</ref>Kaldast var 21. janúar 1918 og mældist hiti þá -24,5 °C. '''Veðuryfirlit''' <ref>{{Cite web |url=http://worldweather.wmo.int/097/c00189.htm |title=World Weather Information Service - Reykjavik |access-date=2010-03-20 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303191012/http://worldweather.wmo.int/097/c00189.htm |url-status=dead }}</ref> {{veðurlag| |hmjan=3.2 |hmfeb=2.8 |hmmar=3.2 |hmapr=6 |hmmaj=9.7 |hmjun=12 |hmjul=13.7 |hmaug=13.3 |hmsep=10.4 |hmokt=7.1 |hmnov=3.7 |hmdec=2.9 |lmjan=-3.0 |lmfeb=-2.1 |lmmar=-2.0 |lmapr=0.4 |lmmaj=3.9 |lmjun=7 |lmjul=8.7 |lmaug=8.1 |lmsep=5.3 |lmokt=2.5 |lmnov=-1 |lmdec=-2.5 |nbjan=75.6 |nbfeb=71.8 |nbmar=81.8 |nbapr=58.3 |nbmaj=43.8 |nbjun=50.0 |nbjul=51.8 |nbaug=61.8 |nbsep=66.5 |nbokt=85.6 |nbnov=72.5 |nbdec=78.5 }} == Stjórnsýsla == === Borgarstjórn === {{aðalgrein|Borgarstjórn Reykjavíkur}} Í [[borgarstjórn Reykjavíkur]] sitja 23 fulltrúar sem kjörnir eru hlutfallskosningu á fjögurra ára fresti. Frá árinu [[1908]] til dagsins í dag hafa 22 einstaklingar, þar af 18 karlmenn og fjórar konur, setið sem [[Listi yfir borgarstjóra Reykjavíkur|borgarstjórar Reykjavíkur]]. Síðast var kosið til borgarstjórnar í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|sveitarstjórnarkosningum]] [[14. maí]] [[2022]]. Borgarstjórn kýs sér borgarstjóra, sem er framkvæmdastjóri borgarinnar. Síðan 2026 hefur [[Hildur Björnsdóttir]] verið borgarstjóri. Eftir kosningarnar 2026 mynduðu Sjálfstæðisflokkurinn, Viðreisn og Framsóknarflokkurinn, Píratar og Viðreisn meirihluta í borgarstjórn. === Ráð og nefndir === Borgarráð er framkvæmdastjórn borgarinnar. Þar sitja sjö borgarfulltrúar kosnir af borgarstjórn og sjö til vara, ásamt borgarstjóra. Önnur ráð borgarinnar skipuð kjörnum fulltrúum (árið 2022) eru mannréttinda- og ofbeldisvarnarráð, menningar-, íþrótta- og tómstundaráð, skóla- og frístundaráð, velferðarráð, umhverfis- og skipulagsráð og stafrænt ráð. Meðan nefnda borgarinnar eru almannavarnanefnd, barnaverndarnefnd, fjölmenningarráð og öldungaráð. Borgin skipar fulltrúa í stjórnir fyrirtækja sem eru í hennar eigu að hluta eða heild: [[Brú lífeyrissjóður|Brú lífeyrissjóðs]], [[Faxaflóahafnir|Faxaflóahafna]], [[Orkuveita Reykjavíkur|Orkuveitu Reykjavíkur]], [[Strætó]], [[Sorpa|Sorpu]], [[Slökkvilið Höfuðborgarsvæðisins]], [[Malbikunarstöðin Höfði|Malbikunarstöðvarinnar Höfða]], [[Félagsbústaðir|Félagsbústaða]] og [[Betri samgöngur|Betri samgangna]]. === Svið === Starfsemi borgarinnar skiptist á átta fagsvið; íþrótta- og tómstundasvið, skóla- og frístundasvið, menningar- og ferðamálasvið, velferðarsvið, mannauðs- og starfsumhverfissvið, fjármála- og áhættustýringarsvið og þjónustu- og nýsköpunarsvið. == Hverfaskipting == <!--[[Mynd:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju 6.JPG|thumb|right|Reykjavík séð úr Hallgrímskirkjuturni]]--> Samkvæmt samþykkt borgarráðs Reykjavíkur frá júní 2003 skiptist Reykjavík í tíu hverfi, hvert með sínu hverfisráði.<ref>[http://www.reykjavik.is/Portaldata/1/Resources/skjol/stjornkerfi/samthykktir/Sam_ykkt_um_skiptingu_Reykjav_kurborgar___hverfi.pdf Samþykkt um skiptingu Reykjavíkur í hverfi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120617054337/http://www.reykjavik.is/Portaldata/1/Resources/skjol/stjornkerfi/samthykktir/Sam_ykkt_um_skiptingu_Reykjav_kurborgar___hverfi.pdf |date=2012-06-17 }} (staðfest af borgarráði 16. júní 2003)</ref> Þau eru (með tilheyrandi hverfahlutum): [[Mynd:Administrative map of Reykjavík.png|thumb|upright=1.5]] {| class="wikitable sortable" |- ! Nr. !! Hverfi !! Stærð<br />(km²) !! Íbúar<br />(2023) !! Hverfahlutar |- | 1 || [[Vesturbær]] || align="right"| 2,9 || align="right"| 17.161 || [[Gamli Vesturbærinn]], [[Grandahverfi]], [[Örfirisey]], [[Hagahverfi]], [[Melahverfi]], [[Skjól]], [[Skildinganes]] og [[Litli Skerjafjörður]] |- | 2 || [[Miðborg Reykjavíkur|Miðborg]] || align="right"| 3,6 || align="right"| 11.498 || [[Háskóli Íslands|Háskólahverfi]], [[Kvosin]], [[Skuggahverfi]], [[Þingholt]] |- | 3|| [[Hlíðar]] || align="right"| 3,3 || align="right"| 12.178 || [[Norðurmýri]], [[Hlíðahverfi]], [[Hlíðarendahverfi]], [[Hlemmur]], [[Holt (hverfi)|Holt]] og [[Öskjuhlíð]] |- | 4|| [[Laugardalur (hverfi)|Laugardalur]] || align="right"| 6,4 || align="right"| 18.730 || [[Tún (hverfi)|Tún]], [[Teigar]], [[Lækir]], [[Laugarnes]], [[Laugarás (hverfi)|Laugarás]], [[Sundahöfn]], [[Sund (hverfi)|Sund]], [[Heimar]], [[Vogahverfi]], [[Skeifan]] og [[Merkur (hverfi)|Merkur]] |- | 5|| [[Háaleiti og Bústaðir]] || align="right"| 4,3 || align="right"| 16.345 || [[Mýrar og Múlar]], [[Kringlan (hverfahluti)|Kringlan]], [[Leiti]], [[Gerði]] og [[Fossvogur]] |- | 6|| [[Breiðholt]] || align="right"| 5,5 || align="right"| 22.798 || [[Hólar (hverfi)|Hólar]], [[Fellahverfi|Fell]], [[Berg (Reykjavík)|Berg]], [[Seljahverfi]], [[Bakkar]], [[Stekkir]] og [[Mjódd]] |- | 7|| [[Árbær]] || align="right"| 6,1 || align="right"| 11.974 || [[Selás]], [[Árbær]], [[Ártúnsholt]], [[Hálsahverfi]] og [[Norðlingaholt]] |- | 8|| [[Grafarvogur]] || align="right"| 14,0 || align="right"| 18.237 || [[Hamrahverfi|Hamrar]], [[Foldahverfi|Foldir]], [[Hús (hverfi)|Hús]], [[Rimahverfi|Rimar]], [[Flatir]], [[Leynar]], [[Borgir]], [[Víkur (hverfi)|Víkur]], [[Engjahverfi]], [[Staðir (hverfi)|Staðir]], [[Höfðar]], [[Bryggjuhverfi]] og [[Gufunes]] |- | 9|| [[Kjalarnes]] || align="right"| 61,7 || align="right"| 1.031 || [[Grundarhverfi]] og [[Álfsnes]] |- | 10|| [[Grafarholt og Úlfarsárdalur]] || align="right"| 22,5 || align="right"| 8.280 || [[Grafarholt]] og [[Úlfarsárdalur]] |- | -|| Óstaðsettir || align="right"| - || align="right"| 1.646 || &nbsp; |- |-style="background: #DDD;" | class="sortbottom" | &nbsp; || Alls || align="right"| 274,5 || align="right"| 143.558 || &nbsp; |} == Samgöngur == [[Mynd:Reykjavik Airport aerial.jpg|thumb|right|Loftmynd sem sýnir Reykjavíkurflugvöll.]] Einka[[bíll]]inn er algengur samgöngumáti í Reykjavík sem og leigubílar. Strætisvagnar [[Strætó bs.]] ganga um allan bæinn og tengja út fyrir borgarmörkin til [[Akranes]]s, [[Borgarfjörður|Borgarfjarðar]], [[Akureyri|Akureyrar]] og víðar. Á undanförnum árum hafa fleiri og fleiri hjólreiðastígar verið lagðir til þess að gera [[hjólreiðar]] að raunhæfari samgöngumáta og stefnt er að umbótum í almenningssamgöngum á höfuðborgarsvæðinu með [[Hraðvagn|hraðvagnakerfi]] sem nefnt er [[Borgarlína]]. Helsti innanlandsflugvöllur Íslands, [[Reykjavíkurflugvöllur]], er í [[Vatnsmýri]] í Reykjavík. Skiptar skoðanir eru um hvort færa eigi hann annað. Þann [[17. mars]] [[2001]] var haldin atkvæðagreiðsla meðal borgarbúa þar sem naumur meirihluti var fyrir því að flytja flugvöllinn burt. Hins vegar tóku aðeins 37% þátt þannig að kosningin var ekki bindandi. Tvær stórar hafnir eru í Reykjavík, annars vegar [[Reykjavíkurhöfn]] norðan við Kvosina í [[miðborg Reykjavíkur]], og hins vegar [[Sundahöfn]] í [[Vogar (hverfi)|Vogum]]. Reykjavíkurhöfn er stór uppskipunarhöfn og ferjuhöfn fyrir farþegaskip og minni skemmtiferðaskip, en Sundahöfn er aðallega gámahöfn fyrir flutningaskip og viðleguhöfn fyrir stærri skemmtiferðaskip. == Menning == === Söfn === Í Reykjavík eru flest söfn á Íslandi. Elsta listasafnið er [[Listasafn Einars Jónssonar]]. Í borginni er einnig að finna [[Listasafn Íslands]] og [[Listasafn Reykjavíkur]] sem hefur aðstöðu bæði í miðbæ Reykjavíkur og við Miklatún. [[Ásmundarsafn|Listasafn Ásmundar Sveinssonar]] tilheyrir einnig Listasafni Reykjavíkur. [[Borgarbókasafn Reykjavíkur]] er með útibú í sex af hverfum borgarinnar. [[Þjóðminjasafn Íslands]], [[Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn]] og [[Árnastofnun]] eru nærri miðbænum við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. [[Borgarsögusafn]] rekur meðal annars [[Sjóminjasafnið í Reykjavík]] og [[Árbæjarsafn]] þar sem hægt er að skoða gömul hús sem þangað hafa verið færð og torfbæinn Árbæ sem safnið dregur nafn sitt af, en hann hefur verið þar frá upphafi. [[Reðursafnið]] hefur verið vinsælt hjá ferðamönnum. === Hátíðir === [[Listahátíð í Reykjavík]] er gamalgróin hátíð sem rekja má til 1970. [[Hinsegin dagar]] hafa verið haldnir í ágúst frá 1999. [[Menningarnótt]] er eins konar bæjarhátíð Reykjavíkur og hefur verið haldin frá aldamótum 2000. [[Jazzhátíð Reykjavíkur]] á rætur að rekja til Norrænna útvarpsjazzdaga í maí 1990 og [[Innipúkinn]] hefur verið haldin um verslunarmannahelgi frá því árið 2001 (að undanskildum árunum 2020 og 2021 þegar hátíðin var felld niður vegna [[COVID-19]]). Aðrar tónlistarhátíðir eru til dæmis [[Iceland Airwaves]] um haustið og [[Myrkir músíkdagar]] um vorið. Hátíðir í júní eru [[Sjómannadagurinn]] og [[Þjóðhátíðardagur Íslendinga|17. júní]]. == Skipulagsmál == Í Reykjavík er í gildi [[aðalskipulag]] fyrir tímabilið 2010-2030 sem samþykkt var árið 2013. Vinna við endurskoðun aðalskipulagsins hófst árið 2007 og hefur Haraldur Sigurðsson skipulagsfræðingur haft umsjón með endurskoðun og breytingum aðalskipulagsins. Sviðsstjóri Umhverfis- og skipulagssviðs við endurskoðun var Ólöf Örvarsdóttir. Formaður umhverfis- og skipulagsráðs við samþykkt áætlunarinnar var Páll Hjaltason arkitekt og fullltrúi [[Besti flokkurinn|Besta flokksins]] í Borgarstjórn. Aðalskipulag Reykjavíkur 2010-2030 (AR 2010-30) markaði breytingar á áherslum í skipulagi borgarinnar með aukinni áherslu á þéttingu byggðar í stað uppbyggingar nýrra hverfa utan marka byggðar. == Systraborgir/Vinabæir == Reykjavík viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir: {{div col|colwidth="20em"}} *{{AZE}} [[Bakú]], Aserbaísjan *{{VEN}} [[Karakas]], Venesúela *{{DNK}} [[Kaupmannahöfn]], Danmörku *{{FIN}} [[Helsinki]], Finnlandi *{{UK}} [[Kingston upon Hull]], Bretlandi<ref name="sister_cities">{{Cite journal |url = http://static.hullcc.gov.uk/hullinprint/archive/dec2006/christmas_around_the_world.php |title = Christmas around the world |journal = Hull in print |date = December 2006 |publisher = Hull City Council }} </ref> *{{BOL}} [[La Paz]], Bólivíu *{{MEX}} [[Mexíkóborg]], Mexíkó<ref name="Mexico-Islandia">{{cite web|title=Convenio de amistad entre Ciudad de México y Reykjavík|publisher=Innanríkisráðuneyti Mexíkó|language=spænska|url=http://embamex.sre.gob.mx/dinamarca/index.php/relaciones-con-dinamarca-islandia-noruega|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140804013504/http://embamex.sre.gob.mx/dinamarca/index.php/relaciones-con-dinamarca-islandia-noruega|archivedate=2014-08-04|df=}}</ref> *{{UKR}} [[Lvív]], Úkraínu *{{GRL}} [[Nuuk]], Grænlandi *{{NOR}} [[Ósló]], Noregi *{{USA}} [[Seattle]], Bandaríkjunum (frá 1986)<ref>{{cite web|url=https://www.seattle.gov/oir/sister-cities/seattles-21-sister-cities/reykjavik|title=Reykjavík, Iceland - Sister Cities|accessdate=4 March 2015}}</ref> *{{SWE}} [[Stokkhólmur|Stokkhólm]], Svíþjóð *{{MKD}} [[Strumitsa]], [[Norður-Makedónía]] *{{FRO}} [[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]], Færeyjum<ref>{{cite web|url=http://www.torshavn.fo/Default.aspx?pageid=204|title=Vinarbýir - Tórshavnar kommuna|work=torshavn.fo|access-date=2019-04-01|archive-date=2016-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006160307/http://www.torshavn.fo/Default.aspx?pageid=204|url-status=dead}}</ref> *{{LTU}} [[Vilníus]], Litháen *{{CAN}} [[Winnipeg]], Kanada *{{POL}} [[Wrocław]], Póllandi<ref>{{cite web|url=http://www.tuwroclaw.com/wiadomosci,wroclaw-bedzie-mial-nowe-miasto-partnerskie,wia5-3266-32500.html|title=Wrocław będzie miał nowe miasto partnerskie|work=tuwroclaw.com}}</ref> *{{NLD}} [[Zevenaar]], Hollandi {{div col end}} Í júlí árið 2013 lagði [[Jón Gnarr]] borgarstjóri til að samstarfssamningur Reykjavíkur og Moskvu yrði endurskoðaður vegna lagasetninga sem beindust gegn mál­efn­um sam­kyn­hneigðra, tví­kyn­hneigðra og trans­fólks í Rússlandi.<ref name=rferl>{{Vefheimild|titill=End­urskoða sam­starfið við Moskvu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/08/23/endurskoda_samstarfid_vid_moskvu/|útgefandi=[[mbl.is]] |árskoðað=2019|mánuðurskoðað=1. apríl|ár=2013|mánuður=23. júlí}}</ref> [[Lvív]] í Úkraínu kom í stað Moskvu árið [[2023]]. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wikiorðabók|Reykjavík}} * [https://reykjavik.is Reykjavik.is], opinber vefur Reykjavíkurborgar * [http://www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk/ Saga Reykjavíkur á vef Árbæjarsafnsins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928101111/http://www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk/ |date=2007-09-28 }} * [https://timarit.is/page/6531415?iabr=on#page/n43/mode/1up/search/sigurður%20s%C3%ADvertsen Reykjavík - upphaf höfuðstaðar;] Lýður Björnsson, Skírnir janúar 1979, bls. 42&ndash;63. === Skipulag Reykjavíkur === * [http://www.timarit.is/?issueID=418731&pageSelected=0&lang=0 ''Þáttaskil í byggingarsögu Reykjavíkur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419136&pageSelected=8&lang=0 ''Skipulag Reykjavíkur fyrr og síðar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024327/http://timarit.is/?issueID=419136&pageSelected=8&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419136&pageSelected=0&lang=0 Lesbók Morgunblaðsins; um Reykjavík og skipulag hennar; 1966]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=436254&pageSelected=4&lang=0 ''Framtíðarsýn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024119/http://timarit.is/?issueID=436254&pageSelected=4&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=437140&pageSelected=4&lang=0 ''Reykjavík árið 2000''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1978] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024346/http://timarit.is/?issueID=437140&pageSelected=4&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [https://timarit.is/page/3312692 ''Skipulag í eina öld''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997] * [http://www.timarit.is/?issueID=435345&pageSelected=1&lang=0 ''Þyrnirósasvefn í heila öld''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1982] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024145/http://timarit.is/?issueID=435345&pageSelected=1&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=420729&pageSelected=1&lang=0 ''Verður gamla Reykjavík reist á eiðinu í Viðey''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416272&pageSelected=0&lang=0 ''Hverfi Reykjavíkur''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416273&pageSelected=0&lang=0 ''Hverfi Reykjavíkur''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=417167&pageSelected=0&lang=0 ''Byggingarnefnd Reykjavíkur 100 ára''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1940]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=435259&pageSelected=1&lang=0 ''Vanþróunarsvipurinn á Miðbæ Reykjavíkur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Reykjavík}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{SSH}} {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Reykjavík| ]] [[Flokkur:Aðsetur sýslumanna á Íslandi]] [[Flokkur:Þéttbýlisstaðir Íslands]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]] [[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Örnefni í Reykjavík]] kgqwrxbtch6gjfjfnyh1pht2ev9c1vk 0 939 1983903 1926234 2026-10-25T18:57:49Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1983903 wikitext text/x-wiki {{dagatal|apríl}} '''30. apríl''' er 120. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (121. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 245 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[711]] - Sveitir [[Márar|Mára]] lentu við [[Gíbraltar]] og hófu innrás sína í [[Spánn|Spán]]. * [[1250]] - [[Loðvík 9.]] Frakkakonungur var leystur úr haldi [[Egyptaland|Egypta]] gegn því að greiða lausnargjald, milljón [[dínar]]a og borgina [[Damietta]] sem hann hafði áður hertekið. * [[1429]] - [[Umsátrið um Orléans]]: [[Jóhanna af Örk]] kom til Orléans með varalið. * [[1632]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: Svíar unnu sigur á her keisarans í [[Orrustan við Lech|orrustunni við Lech]]. * [[1789]] - [[George Washington]] sór embættiseið og varð þar með fyrsti [[forseti Bandaríkjanna]]. * [[1838]] - [[Níkaragva]] sagði sig úr [[Sambandslýðveldi Mið-Ameríku|Ríkjasambandi Mið-Ameríku]] og lýsti yfir sjálfstæði. * [[1917]] - Úrúgvæska knattspyrnufélagið [[Progreso]] var stofnað. * [[1930]] - [[Helgi Tómasson|Helga Tómassyni]] var vikið úr starfi yfirlæknis á [[Kleppur|Kleppi]] í kjölfar [[Stóra bomba|Stóru bombu]]. * [[1939]] - [[Franklin D. Roosevelt]] kom fram í [[sjónvarp]]i, fyrstur [[Bandaríkin|bandarískra]] [[forseti|forseta]]. * [[1945]] - [[Sovétríkin|Sovétmenn]] náðu [[Ríkisþinghúsið í Berlín|þinghúsinu í Berlín]] og flögguðu [[sovéski fáninn|sovéska fánanum]] á þaki þess. * [[1945]] - [[Bandaríkin|Bandaríkjamenn]] lögðu [[München]] undir sig. * [[1945]] - [[Adolf Hitler]], kanslari [[Þýskaland]]s og eiginkona hans [[Eva Braun]] frömdu sjálfsmorð með því að taka [[blásýra|blásýru]] í loftvarnabyrgi í [[Berlín]]. * [[1948]] - Fyrsti [[Land Rover]]-jeppinn var sýndur á bílasýningu í [[Amsterdam]]. * [[1957]] - Norrænu skíðalandskeppninni lauk. Þá höfðu 14% [[Ísland|Íslendinga]], eða um 23.000 manns, tekið þátt og gengið 4 [[km]] á skíðum. Á [[Ólafsfjörður|Ólafsfirði]] var þáttakan 67%. * [[1966]] - [[Icelandair Hótel Reykjavík Natura|Hótel Loftleiðir]] var opnað í [[Reykjavík]] aðeins 16 mánuðum eftir að framkvæmdir hófust. * [[1975]] - [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] lauk með [[fall Saígon|falli Saígon]] í hendur Norður-Víetnama. * [[1978]] - [[Nur Muhammad Taraki]] lýsti yfir stofnun Alþýðulýðveldisins Afganistan. * [[1980]] - [[Beatrix Hollandsdrottning]] tók við krúnunni af móður sinni. * [[1982]] - [[Bijon Setu-blóðbaðið]]: Sextán munkar og nunnur [[Ananda Marga]] voru myrt í [[Vestur-Bengal]]. * [[1988]] - [[Céline Dion]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1988]] fyrir Sviss með laginu „Ne partez pas sans moi“. * [[1988]] - Heimssýningin [[World Expo 88]] var opnuð í [[Brisbane]] í Ástralíu. * [[1991]] - [[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar|Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks]] tók við stjórnartaumunum. [[Davíð Oddsson]] varð forsætisráðherra. * [[1993]] - [[Alþingi]] samþykkti fyrstu [[stjórnsýslulög]] á Íslandi þar sem kveðið var á um meginreglur opinberrar [[stjórnsýsla|stjórnsýslu]]. Meðal þess sem var lögfest voru [[jafnræðisreglan]] og [[andmælaréttur]] við meðferð opinberra mála. * [[1993]] - Tennisstjarnan [[Monica Seles]] var stungin í bakið af aðdáanda [[Steffi Graf]] í keppni í Hamborg. * [[1993]] - Hópur fólks mótmælti fyrrum forsætisráðherra Ítalíu, [[Bettino Craxi]], með því að henda í hann smápeningum þegar hann kom út af hóteli í Róm. * [[1993]] - [[CERN]] lýsti því yfir að [[Veraldarvefurinn]] skyldi vera aðgengilegur öllum án endurgjalds. * [[1994]] - [[Árbæjarlaug]] var opnuð. * [[1994]] - [[Paul Harrington]] og [[Charlie McGettigan]] sigruðu [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] fyrir [[Írland]] með laginu „Rock 'N' Roll Kids“. * [[1995]] - Bandaríkjastjórn hætti fjármögnun [[NSFNET]]. Þar með var [[Internetið]] orðið að fullu einkavætt. * [[1999]] - [[Kambódía]] gekk í [[Samband Suðaustur-Asíuríkja]]. * [[1999]] - Þriðja naglasprengja [[David Copeland]] sprakk á krá í [[Soho]] í London með þeim afleiðingum að ófrísk kona lést auk tveggja vina hennar og 70 særðust. <onlyinclude> * [[2000]] - [[Faustina Kowalska]] var lýst dýrlingur í kaþólsku kirkjunni. * [[2004]] - Umdeild breyting á [[útlendingalög]]unum var samþykkt á [[Alþingi]]. * [[2007]] - Reykingabann á almannafæri og vinnustöðum tók gildi á [[Norður-Írland]]i. * [[2009]] - Sjö létust og fjöldi slasaðist þegar maður reyndi að aka bíl á miklum hraða á [[hollenska konungsfjölskyldan|hollensku konungsfjölskylduna]] í nágrenni [[Apeldoorn]]. * [[2009]] - Íslenska fjárfestingafélagið [[Fons]] var tekið til gjaldþrotaskipta. * [[2010]] - Sjónvarpsþættirnir ''[[Steindinn okkar]]'' hófu göngu sína á [[Stöð 2]]. * [[2013]] - [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|Vilhjálmur Alexander]] varð konungur Hollands. * [[2015]] - Könnunarfarið ''[[MESSENGER]]'' rakst á plánetuna [[Merkúr (reikistjarna)|Merkúr]] eftir að hafa verið á braut um hana frá 2011. * [[2015]] - Forsætisráðherra Ungverjalands, [[Viktor Orbán]], lýsti því yfir að landið ætti að taka aftur upp dauðarefsingu og reisa fangabúðir fyrir ólöglega innflytjendur. * [[2017]] - Geimflutningafyrirtækið [[SpaceX]] endurnýtti í fyrsta sinn eldflaug í geimskoti. * [[2019]] – [[Akihito]] Japanskeisari sagði af sér sökum aldurs og sonur hans, krónprinsinn [[Naruhito]], settist á keisarastól.</onlyinclude> == Fædd == * [[1245]] - [[Filippus 3. Frakkakonungur]] (d. [[1285]]). * [[1310]] - [[Kasimír 3.]] Póllandskonungur (d. [[1368]]). * [[1662]] - [[María 2. Englandsdrottning]] (d. [[1694]]). * [[1777]] - [[Carl Friedrich Gauss]], þýskur stærðfræðingur (d. [[1855]]). * [[1883]] - [[Jaroslav Hašek]], tékkneskur rithöfundur (d. [[1923]]). * [[1893]] - [[Joachim von Ribbentrop]], utanríkisráðherra Þýskalands á tímum [[Þriðja ríkið|þriðja ríkisins]]. (d. [[1946]]). * [[1899]] - [[Bart McGhee]], bandarískur knattspyrnumaður (d. [[1979]]). * [[1902]] - [[Peregrino Anselmo]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. [[1975]]). * [[1906]] - [[Þorvaldur Skúlason]], íslenskur myndlistarmaður (d. [[1984]]). * [[1908]] - [[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]], forsætisráðherra Íslands (d. [[1970]]). * [[1909]] - [[Júlíana Hollandsdrottning]] (d. [[2004]]). * [[1916]] - [[Claude Shannon]], bandarískur stærðfræðingur (d. [[2001]]). * [[1926]] - [[Jakob Björnsson (orkumálastjóri)|Jakob Björnsson]], íslenskur orkumálastjóri (d. [[2020]]). * [[1933]] - [[Þorgeir Þorgeirsson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður og þýðandi (d. [[2003]]). * [[1946]] ** [[Karl 16. Gústaf Svíakonungur]]. ** [[Sven Nordqvist]], sænskur barnabókahöfundur. * [[1949]] - [[António Guterres]], portúgalskur stjórnmálamaður og aðalritari Sameinuðu þjóðanna. * [[1952]] - [[Jacques Audiard]], franskur leikstjóri. * [[1956]] - [[Lars von Trier]], danskur leikstjóri. * [[1959]] - [[Stephen Harper]], kanadískur stjórnmálamaður. * [[1961]] - [[Isiah Thomas]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[1961]] - [[Arnór Guðjohnsen]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1967]] - [[Philipp Kirkorov]], búlgarskur söngvari. * [[1969]] - [[Brynhildur Pétursdóttir]], fyrrverandi alþingiskona. * [[1973]] - [[Naomi Novik]], bandarískur rithöfundur. * [[1974]] - [[Stefán I. Þórhallsson]], íslenskur slagverksleikari. * [[1981]] - [[Pjotr Nalítsj]], rússneskur söngvari. * [[1982]] - [[Kirsten Dunst]], bandarísk leikkona. * [[1986]] - [[Dianna Agron]], bandarísk leikkona. * [[1991]] - [[Victor Pálsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1991]] - [[Travis Scott]], bandarískur rappari. * [[1992]] - [[Marc-André ter Stegen]], þýskur knattspyrnumaður. * [[1993]] - [[Bragi Bergsson]], sænsk-íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[65]] - [[Lucanus]], rómverskt skáld (f. [[39]]). * [[269]] - [[Wang Xiang]], kínverskur stjórnmálamaður (f. [[184]]). * [[1341]] - [[Jóhann 3. hertogi af Bretagne]] (f. [[1286]]). * [[1632]] - [[Sigmundur 3.]], konungur Pólsk-litháíska samveldisins og Svíþjóðar (f. [[1566]]). * [[1632]] - [[Tilly]], þýskur herforingi í [[Þrjátíu ára stríðið|Þrjátíu ára stríðinu]] (f. [[1559]]). * [[1883]] - [[Édouard Manet]], franskur myndlistarmaður (f. [[1832]]). * [[1899]] - [[Eiríkur Jónsson]], íslenskur fræðimaður (f. [[1822]]). * [[1945]] - [[Adolf Hitler]], einræðisherra í [[Þýskaland]]i (f. [[1889]]). * [[1945]] - [[Eva Braun]], eiginkona Adolfs Hitlers (f. [[1912]]). * [[1945]] - [[Blondi]], hundur Adolfs Hitler. * [[1956]] - [[Alben W. Barkley]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1877]]). * [[1978]] - [[Haraldur Jónasson (f.1895)|Haraldur Jónasson]], íslenskur bóndi (f. [[1895]]). * [[1989]] - [[Sergio Leone]], ítalskur leikstjóri (f. [[1929]]). * [[1993]] - [[Mario Evaristo]], argentínskur knattspyrnumaður (f. [[1908]]). * [[1996]] - [[Juan Hohberg]], argentínskur/úrúgvæskur knattspyrnumaður og -þjálfari (f. [[1926]]). * [[2000]] - [[Poul Hartling]], danskur stjórnmálamaður (f. [[1914]]). * [[2013]] - [[Helgi Sigurður Guðmundsson]], íslenskur athafnamaður (f. [[1948]]). * [[2017]] - [[Jidéhem]], belgískur myndasöguhöfundur (f. [[1935]]). * [[2024]] - [[Karl Gustaf Piltz]], sænskur sálfræðingur (f. [[1934]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Apríl]] 90399ok5tppmxgo18wf4d0gtolfi2n6 0 950 1983943 1983639 2026-10-26T11:45:29Z Torfifagri 33930 1983943 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Megas | mynd = megas_DSC07085_NY.jpg | mynd_texti = Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík 2011 | fæðingarnafn = Magnús Þór Jónsson | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1945|4|7}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2026|7|6|1945|4|7}} | starf = Tónlistarmaður, lagahöfundur, textahöfundur, söngvari | ár = 1972-2026 | maki = | stefna = [[Popptónlist|Popp]], [[Rokktónlist|Rokk]], [[Þjóðlagatónlist]] | hljóðfæri = Gítar | útgefandi = | vefsíða = }} '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Megas var oft á tíðum umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann var um tíma í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“ en samband þeirra stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[listamannalaun]] (1977) og [[heiðurslaun listamanna]] (2004 til dauðadags) og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] (2000) fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> == Tónlist == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far ... þinn veg]]'' *2002 - ''[[Englaryk í tímaglasi]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2007 - ''[[Frágangur]]'' (ásamt Senuþjófunum) *2007 - ''[[Hold er mold (hljómplata)|Hold er mold]]'' (ásamt Senuþjófunum) *2008 - ''[[Á morgun]]'' (ásamt Senuþjófunum) *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' (ásamt Senuþjófunum) *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' (ásamt Strengjum) *2017 - ''[[Ósómaljóð]]'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] (með Sjálfsmorðssveitinni) *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' - upptaka frá 1991 *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]'' - upptaka frá 2001 *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata (ásamt Senuþjófum) === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn (hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[Megas 1972–2002]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2012 - ''[[Megas raular lögin sín]]'' *2020 - ''[[Syngdu eitthvað gamalt!]]'' === Safnkassar === *1986 - ''[[Megas allur]]'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Aðrar hljómplötur === *2001 - ''[[Haugbrot]]'' - hljómorð (Megas les úr verkum sínum við undirleik) *2013 - ''[[Jeppi á fjalli]]'' - lög úr samnefndu leikriti === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' == Bækur == *1968 - ''[[Megas I]]'', ljóðabók, endurútg. 1973 *1968 - ''[[Megas II]]'', ljóðabók, endurútg. 1973 *1973 - ''[[Megas III]]'', ljóðabók]] *1985 - ''[[Þríhyrningur með afar hvössu horni]], myndasaga'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) *2010 - ''[[Dagur kvennanna: nóvella í fjórum hlutum]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *2012 - ''[[Megas: Textar 1966-2011]]'' *2017 - ''[[Geitungabúið mitt : (ekki er allt sem sýnist þó sjáist)]]'', ljóðabók == Leikrit == *1974 - [[Áfram_stelpur|Ertu nú ánægð kerling?]] (tvö lög; ''Ég á mig sjálf'' og ''Heilræðavísur handa miðaldra húsfrúm'') *1985 - [[Litla_hryllingsbúðin_(söngleikur)|Litla Hryllingsbúðin]] (þýðing söngtexta) *1986 - Rauðhóla Rannsí (þýðing leikverks) *1986 - Blóðbræður (þýðing leikverks) *1995 - Í djúpi daganna (þýðing leikverks) *1996 - Gefin fyrir drama þessi dama (frumsamið) *2007 - Lífið - notkunarreglur (frumsamin lög við texta Þorvaldar Þorsteinssonar) *2013 - Jeppi á fjalli (frumsamin lög og textar) == Kvikmyndir og sjónvarp == *1977 - [[Ólafur_liljurós|Ballaðan um Ólaf Liljurós]] (aðalhlutverk) *1980 - [[Hrafn_Gunnlaugsson#Verk|Vandarhögg]] (eitt lag; Orfeus og Evridís) *1983 - [[Nýtt líf]] (tónlistarráðgjöf) *1991 - [[Valdimar_%C3%96rn_Flygenring#Kvikmyndir_og_sj%C3%B3nvarps%C3%BE%C3%A6ttir|Ókunn dufl]] (eitt lag; Dufl) *1992 - [[Svo á jörðu sem á himni]] (aukahlutverk) *2001 - [[Villiljós]] (aukahlutverk) *2023 - [[Afsakið meðanað ég æli]] (heimildamynd) == Plötur annars tónlistarfólks með lögum Megasar == *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' *2023 - ''Magga Stína ... live'' == Bækur um Megas == *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]'' - ýmsir höfundar *2015 - ''[[(Esenis tesenis tera) Viðrini veit ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar]]'' - Óttar Guðmundsson [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. 9mont5hvdsbrjodfl7ex4fjqq0wepl3 0 1432 1983928 1951131 2026-10-26T10:03:36Z TKSnaevarr 53243 1983928 wikitext text/x-wiki {{NobelPrizes}} Þetta er '''listi yfir handhafa [[Nóbelsverðlaun]]anna í læknis- og lífeðlisfræði'''. [[Karólínska stofnunin]] í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] útdeilir verðlaununum. {| class="wikitable" |- !Ár ! colspan=2|Handhafi{{ref|1|[A]}} ! Þjóðerni{{ref|2|[B]}} ! Verðlaunaverk{{ref|3|[C]}} |- |1901 |[[Image:EmilVonBehring.jpg|75px]] |[[Emil Adolf von Behring]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[bólusetning]]u, einkum gegn [[barnaveiki]]. <ref name="nobel-1901"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1901/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1901 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1902 |[[Image:Ronald Ross2.jpg|75px]] |[[Ronald Ross]] |[[Bretland|breskur]] |Rannsóknir á smitburði á [[malaría|malaríu]]<ref name="nobel-1902"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1902/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1902 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1903 |[[File:Niels ryberg.jpg|75px]] |[[Niels Ryberg Finsen]] |[[Færeyjar|færeyskur]] |Rannsóknir á ljósmeðhöndlun við sjúkdómum, einkum ''[[lupus vulgaris]]'' <ref name="nobel-1903"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1903/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1903 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1904 |[[File:Ivan Pavlov (Nobel).png|75px]] |[[Ívan Pavlov|Ívan Petrovítsj Pavlov]] |[[Rússland|rússneskur]] |Rannsóknir á [[lífeðlisfræði]] [[melting]]ar <ref name="nobel-1904"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1904/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1904 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1905 |[[File:RobertKoch cropped.jpg|75px]] |[[Robert Koch]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[berklar|berklum]] og uppgötvanir þeim tengdar<ref name="nobel-1905"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1905/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1906 |[[File:Camillo_Golgi_nobel.jpg|75px]] |[[Camillo Golgi]] |[[Ítalía|ítalskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á byggingu [[taugakerfið|taugakerfisins]]<ref name="nobel-1906"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1906/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1906 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:Cajal-mi.jpg|75px]] | [[Santiago Ramón y Cajal]] |[[Spánn|spænskur]] |- |1907 |[[Mynd:AlphonseLaveran.jpg|75px]] |[[Charles Louis Alphonse Laveran]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á sýkingum af völdum [[frumdýr]]a<ref name="nobel-1907"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1907/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1907 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1908 |[[File:Ilya_Mechnikov_nobel.jpg|75px]] |[[Ílja Metsjníkov|Ílja Íljítsj Metsjníkov]] |[[Rússland|rússneskur]] |rowspan=2|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1908"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1908/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1908 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Paul Ehrlich]] |[[Þýskaland|þýskur]] |- |1909 |[[File:Emil Theodor Kocher.jpg|75px]] |[[Emil Theodor Kocher]] |[[Sviss|svissneskur]] |Rannsóknir á lífeðlisfræði, meinafræði og skurðlækningum tengdum [[skjaldkirtill|skjaldkirtlinum]]<ref name="nobel-1909"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1909/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1909 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1910 |[[File:Kossel, Albrecht (1853-1927).jpg|75px]] |[[Albrecht Kossel]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[prótín]]um og [[kjarnsýra|kjarnsýrum]] og áhrifum þeirra á [[frumulíffræði|efnafræði frumunnar]]<ref name="nobel-1910"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1910/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1910 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1911 |[[File:Allvar Gullstrand.jpg|75px]] |[[Allvar Gullstrand]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |Rannsóknir á [[ljósbrot]]i í [[auga]]<ref name="nobel-1911"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1911/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1911 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1912 |[[File:Alexis Carrel 02.jpg|75px]] |[[Alexis Carrel]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir tengdar [[skurðlækningar|skurðlækningum]] og líffæraígræðslu<ref name="nobel-1912"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1912/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1912 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1913 |[[File:Charles Robert Richet 5.jpg|75px]] |[[Charles Richet]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á [[ofnæmislost]]i<ref name="nobel-1913"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1913/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1913 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1914 |[[Image:Robert Barany.jpg|75px]] |[[Robert Bárány]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Rannsóknir á [[lífeðlisfræði]] og [[meinafræði]] [[innra eyra]]<ref name="nobel-1914"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1914/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1914 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1915 | colspan=4 rowspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1916 |- |1917 |- |1918 |- |1919 |[[File:Jules Bordet pi.png|75px]] |[[Jules Bordet]] |[[Belgía|belgískur]] |Uppgötvanir á sviði [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1919"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1919/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1919 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1920 |[[File:August Krogh Bain 32006.jpg|75px]] |[[August Krogh|Schack August Steenberg Krogh]] |[[Danmörk|danskur]] |Rannsóknir á þætti lungnaháræða í súrefnisupptöku blóðs<ref name="nobel-1920"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1920/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1920 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1921 | colspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |rowspan=2|1922 |[[Image:Archibald Vivian Hill.jpg|75px]] |[[Archibald Hill|Archibald Vivian Hill]] |[[Bretland|breskur]] |Rannsóknir á [[varmi|varmamyndun]] í[[vöðvi| vöðvum]]<ref name = "nobel-1922"/> |- |[[Image:Otto_Fritz_Meyerhof.jpg|75px]] |[[Otto Fritz Meyerhof]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun á samhenginu milli [[súrefni]]snotkunar og [[mjólkursýra|mjólkursýruefnaskipta]] í [[vöðvi|vöðvum]]<ref name="nobel-1922"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1922/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1922 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1923 |[[Image:Fredrick banting.jpg|75px]] |[[Frederick Banting|Frederick Grant Banting]] |[[Kanada|kanadískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[insúlín]]s<ref name="nobel-1923"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1923/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1923 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|75px]] |[[John James Richard Macleod]] |[[Kanada|kanadískur]] |- |1924 |[[Image:Willem Einthoven.jpg|75px]] |[[Willem Einthoven]] |{{nowrap|[[Holland|hollenskur]]}} |Uppfinning [[hjartalínurit]]s<ref name="nobel-1924"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1924/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1924 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1925 | colspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1926 |[[File:J Fibiger.jpg|75px]] |[[Johannes Andreas Grib Fibiger]] |[[Danmörk|danskur]] |Rannsóknir á [[krabbamein]]smyndun af völdum [[þráðormur|þráðorma]]<ref name="nobel-1926"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1926/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1926 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1927 |[[Image:Julius Wagner-Jauregg.jpg|75px]] |[[Julius Wagner-Jauregg]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Meðhöndlun [[dementia paralytica]] með [[bóluefni]] úr [[malaría|malaríusýklum]]<ref name="nobel-1927"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1927/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1927 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1928 |[[Image:Jules Nicole.jpg|75px]] |[[Charles Nicolle|Charles Jules Henri Nicolle]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á [[flekkusótt]]<ref name="nobel-1928"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1928/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1928 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1929 |[[File:Christiaan Eijkman.jpg|75px]] |[[Christiaan Eijkman]] |[[Holland|hollenskur]] |Uppgötvun [[vítamín]]a<ref name = "nobel-1929"/> |- |[[Image:Frederick Gowland Hopkins nobel.jpg|75px]] |Sir [[Frederick Gowland Hopkins]] |[[Bretland|breskur]] |Uppgötvun vaxtarörvandi [[vítamín]]a <ref name="nobel-1929"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1929/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1929 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1930 |[[Image:LandsteinerWS.jpg|75px]] |[[Karl Landsteiner]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Uppgötvun [[blóðflokkar|blóðflokka]]<ref name="nobel-1930"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1930/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1930 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1931 |[[Image:Otto Warburg.jpg|75px]] |[[Otto Heinrich Warburg]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á starfsemi [[sýtókróm]]a<ref name="nobel-1931"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1931/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1931 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1932 |[[File:Charles Scott Sherrington1.jpg|75px]] |Sir [[Charles Scott Sherrington]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Uppgötvanir varðandi starfsemi taugafrumna<ref name="nobel-1932"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1932/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1932 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edgar Adrian, 1st Baron Adrian|Edgar Douglas Adrian]] |[[Bretland|breskur]] |- |1933 |[[Image:Thomas Hunt Morgan.jpg|75px]] |[[Thomas Hunt Morgan]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun á hlutverki [[litningur|litninga]] í [[erfðir|erfðum]]<ref name="nobel-1933"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1933/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1933 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1934 |rowspan=3| |[[George Whipple|George Hoyt Whipple]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[blóðleysi]]<ref name="nobel-1934"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1934/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1934 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[George Minot|George Richards Minot]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[William P. Murphy|William Parry Murphy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1935 | |[[Hans Spemann]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á fósturþroska<ref name="nobel-1935"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1935/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1935 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1936 | |Sir [[Henry Hallett Dale]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[taugaboðefni|boðefnaflutningi]] í [[taugakerfið|taugakerfinu]]<ref name="nobel-1936"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1936/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1936 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Otto Loewi]] |[[Austurríki|austurrískur]] |- |1937 |[[Image:Albert Szent-Györgyi.jpg|75px]] |[[Albert Szent-Györgyi|Albert Szent-Györgyi von Nagyrapolt]] |[[Ungverjaland|ungverskur]] |Rannsóknir á [[lífefnafræði]] öndunar, einkum varðandi þátt [[C-vítamín]]s og [[fúmarsýra|fúmarsýru]]<ref name="nobel-1937"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1937/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1938 | |[[Corneille Heymans|Corneille Jean François Heymans]] |[[Belgía|belgískur]] |Rannsóknir á lífeðlisfræði öndunar <ref name="nobel-1938"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1938/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1938 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1939 | |[[Gerhard Domagk]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun á örveruhemjandi virkni [[súlfalyf]]ja<ref name="nobel-1939"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1939/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1939 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1940 | colspan=4 rowspan=3 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1941 |- |1942 |- |rowspan=2|1943 | |[[Henrik Dam|Carl Peter Henrik Dam]] |[[Danmörk|danskur]] |Uppgötvun [[K-vítamín]]s<ref name = "nobel-1943"/> |- | |[[Edward Adelbert Doisy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] | Rannsóknir á efnabyggingu [[K-vítamín]]s<ref name="nobel-1943"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1943/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1943 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1944 |rowspan=2| |[[Joseph Erlanger]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á starfsemi stakra taugaþráða<ref name="nobel-1944"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1944/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1944 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Herbert Spencer Gasser]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1945 | |Sir [[Alexander Fleming]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[penisillín]]s<ref name="nobel-1945"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1945/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1945 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Ernst Boris Chain]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[File:Howard Walter Florey 1945.jpg|75px]] |[[Howard Florey, Baron Florey|Howard Walter Florey]] |[[Ástralía|ástralskur]] |- |1946 | |[[Hermann Joseph Muller]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Framköllun [[stökkbreyting|stökkbrigða]] með [[röntgengeislun]]<ref name="nobel-1946"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1946/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1946 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1947 |[[File:Carl Ferdinand Cori.jpg|75px]] |[[Carl Ferdinand Cori]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[efnaskipti|efnaskiptum]] [[glúkósi|glúkósa]]<ref name = "nobel-1947"/> |- |[[File:Gerty Theresa Cori.jpg|75px]] |[[Gerty Theresa Cori|Gerty Theresa Cori, áður Radnitz]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[File:Bernado Houssay.JPG|75px]] |[[Bernardo Houssay|Bernardo Alberto Houssay]] |[[Argentína|argentínskur]] |Rannsóknir á hlutverki [[hormón]]astjórnar frá [[heiladingull|heiladingli]] á [[efnaskipti]] [[glúkósi|glúkósa]]"<ref name="nobel-1947"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1947/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1948 | |[[Paul Hermann Müller]] |[[Sviss|svissneskur]] |Rannsóknir á [[skordýraeitur]]virkni [[DDT]]<ref name="nobel-1948"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1948/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1948 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1949 | |[[Walter Rudolf Hess]] |[[Sviss|svisslenskur]] |Rannsóknir á stjórnunarhlutverki [[miðheili|miðheila]]<ref name = "nobel-1949"/> |- |[[File:Moniz.jpg|75px]] |[[António Egas Moniz|Antonio Caetano De Abreu Freire Egas Moniz]] |[[Portúgal|portúgalskur]] |[[Hvítuskurður]] gegn ákveðnum gerðum [[geðveiki]]<ref name="nobel-1949"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1949 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1950 | |[[Philip Showalter Hench]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[Hormón nýrnahettubarkar|barkhormónum]] og byggingu þeirra<ref name="nobel-1950"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1950/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1950 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edward Calvin Kendall]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Tadeus Reichstein|Tadeusz Reichstein]] |[[Sviss|svissneskur]] |- |1951 | |[[Max Theiler]] |[[Suður Afríka|suðurafrískur]] |Rannsóknir á [[gulusótt|gulu]] og vörnum gegn henni<ref name="nobel-1951"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1951/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1951 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1952 |[[Image:Selman Waksman NYWTS.jpg|75px]] |[[Selman Waksman|Selman Abraham Waksman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun á [[streptómýsín]]i, fyrsta [[sýklalyf]]inu með virkni gegn [[Mycobacterium tuberculosis|berklasýklinum]]<ref name="nobel-1952"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1952/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1952 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1953 | |[[Hans Adolf Krebs]] |[[Bretland|breskur]] |Uppgötvun [[Krebs-hringur|sítrónsýruhringsins]]<ref name = "nobel-1953"/> |- |[[File:Portrait of Fritz Albert Lipmann (1899-1986), Biochemist (2551001689).jpg|75px]] |[[Fritz Albert Lipmann]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[kóensím A|kóensími A]] og rannsóknir á hlutverki þess í [[efnaskipti|efnaskiptum]]<ref name="nobel-1953"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1953/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1953 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1954 |rowspan=3| |[[John Franklin Enders]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[mænusótt]]arveirunni<ref name="nobel-1954"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1954/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1954 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Frederick Chapman Robbins]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Thomas Huckle Weller]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1955 | |[[Hugo Theorell|Axel Hugo Theodor Theorell]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |Rannsóknir á oxunar[[ensím]]um<ref name="nobel-1955"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1955/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1955 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1956 | |[[André Frédéric Cournand]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|[[Hjartaþræðing]]ar og rannsóknir á [[meinafræði]] [[blóðrás|blóðrásarkerfisins]]<ref name="nobel-1956"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1956/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1956 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Werner Forssmann]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- | |[[Dickinson W. Richards]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1957 | |[[Daniel Bovet]] |[[Ítalía|ítalskur]] |Rannsóknir á [[antihistamín]]um<ref name="nobel-1957"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1957/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1957 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1958 | |[[George Wells Beadle]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2| Uppgötvun þess, að [[gen]] geta stjórnað ákveðnum efnaferlum<ref name = "nobel-1958"/> |- | |[[Edward Lawrie Tatum]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Joshua Lederberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[endurröðun (sameindalíffræði)|endurröðunar erfðaefnis]] og rannsóknir á byggingu erfðaefnis í [[baktería|bakteríum]]<ref name="nobel-1958"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1958/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1958 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1959 |[[File:Arthur Kornberg (30828410210).jpg|75px]] |[[Arthur Kornberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á lífsmíðaferlum [[RNA]] og [[DNA]]<ref name="nobel-1959"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1959 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Severo Ochoa]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1960 |[[File:Burnet 2jpg.jpg|75px]] |Sir [[Frank Macfarlane Burnet]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á þroskun [[ónæmiskerfi|ónæmiskerfisins]]<ref name="nobel-1960"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1960/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1960 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Peter Medawar|Peter Brian Medawar]] |[[Bretland|breskur]] |- |1961 | |[[Georg von Békésy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á [[innra eyra]]<ref name="nobel-1961"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1961/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1961 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1962 |[[Image:Francis Crick.png|75px]] | [[Francis Crick|Francis Harry Compton Crick]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á byggingu [[DNA]] og áhrifum hennar á úrvinnslu erfðaupplýsinga í lifandi frumum<ref name="nobel-1962"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1962/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1962 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[James D. Watson|James Dewey Watson]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]] |[[Nýja Sjáland|nýsjálenskur]] og <br>[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1963 | |Sir [[John Carew Eccles]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á örvun og hindrun í [[frumuhimna|himnum]] [[taugafruma|taugafrumna]]<ref name="nobel-1963"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1963/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1963 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Alan Lloyd Hodgkin]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Image:Andrew huxley trinity.png|75px]] |[[Andrew Huxley|Andrew Fielding Huxley]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|1964 |rowspan=2| |[[Konrad Emil Bloch|Konrad Bloch]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[efnaskipti|efnaskiptum]] [[kólesteról]]s og [[fitusýra]]<ref name="nobel-1964"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1964/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1964 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Feodor Felix Konrad Lynen|Feodor Lynen]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- |rowspan=3|1965 |rowspan=3| |[[François Jacob]] |[[Frakkland|franskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á stjórnun [[afritun (sameindalíffræði)|afritunar DNA]] og [[tjáning (sameindalíffræði)|tjáningu]] [[veira|veirugena]]<ref name="nobel-1965"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1965/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1965 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[André Michel Lwoff|André Lwoff]] |[[Frakkland|franskur]] |- |[[Jacques Monod]] |[[Frakkland|franskur]] |- |rowspan=2|1966 |rowspan=2| |[[Francis Peyton Rous|Peyton Rous]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[veira]] sem valdið geta [[krabbamein]]i<ref name = "nobel-1966"/> |- |[[Charles Brenton Huggins]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á hormónameðferð við [[krabbamein]]i í [[blöðruhálskirtill|blöðruhálskirtli]]<ref name="nobel-1966"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1966/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1966 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1967 |rowspan=3| |[[Ragnar Granit]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á starfsemi [[auga|augna]]<ref name="nobel-1967"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1967/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1967 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Haldan Keffer Hartline]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[George Wald]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1968 | |[[Robert W. Holley]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Ráðning [[erfðakóðinn|erfðakóðans]] og rannsóknir á [[tjáning (sameindalíffræði)|tjáningu]] erfðaupplýsinga<ref name="nobel-1968"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1968/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1968 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Har Gobind Khorana]] |[[Indland|indverskur]] |- |[[Image:MNirenberg.jpg|75px]] |[[Marshall Warren Nirenberg|Marshall W. Nirenberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1969 |[[Image:Max Delbruck.jpg|75px]] |[[Max Delbrück]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á sameindaerfðafræði [[veira]]<ref name="nobel-1969"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1969/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Alfred Hershey|Alfred D. Hershey]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Salvador E. Luria ca.1969.jpg|75px]] |[[Salvador Luria|Salvador E. Luria]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1970 |[[File:Axelrod01.jpg|75px]] |[[Julius Axelrod]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[taugaboðefni|taugaboðefnum]] og seytingu þeirra úr taugafrumum<ref name="nobel-1970"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1970/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1970 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Ulf von Euler]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- | |Sir [[Bernard Katz]] |[[Bretland|breskur]] |- |1971 | |[[Earl Wilbur Sutherland, Jr.|Earl W. Sutherland, Jr.]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á virkni [[hormón]]a<ref name="nobel-1971"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1971/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1971 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1972 |rowspan=2| |[[Gerald Edelman|Gerald M. Edelman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á byggingu [[mótefni|mótefna]]<ref name="nobel-1972"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1972/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1972 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Rodney Robert Porter|Rodney R. Porter]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1973 | |[[Karl von Frisch]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |rowspan=3|Ransóknir í [[atferlisfræði]]<ref name="nobel-1973"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1973/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1973 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|[[Image:Lorenz and Tinbergen1.jpg|75px|Nikolaas Tinbergen (left), Konrad Lorenz (right)]] |[[Konrad Lorenz]] |[[Austurríki|austurrískur]] |- |[[Nikolaas Tinbergen]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1974 |rowspan=3| |[[Albert Claude]] |[[Belgía|belgískur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[frumulíffræði]]<ref name="nobel-1974"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1974/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1974 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Christian de Duve]] |[[Belgía|belgískur]] |- |[[George Emil Palade|George E. Palade]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1975 |[[Image:DavidBaltimore2008.JPG|75px]] |[[David Baltimore]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[krabbamein]]svaldandi [[veira|veirum]] og verkun þeirra á erfðaefni [[fruma|hýsilfrumna]]<ref name="nobel-1975"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1975/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1975 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Renato Dulbecco crop.jpg|75px]] |[[Renato Dulbecco]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Howard Martin Temin]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1976 | |[[Baruch Samuel Blumberg|Baruch S. Blumberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á áður óþekktum sýkingum og smitleiðum<ref name="nobel-1976"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1976/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1976 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Daniel Carleton Gajdusek|D. Carleton Gajdusek]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1977 | |[[Roger Guillemin]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[peptíðhormón]]a í [[heili|heila]]<ref name = "nobel-1977"/> |- |[[File:Andrew Schally portrait.jpg|75px]] |[[Andrew Schally|Andrew V. Schally]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[File:Rosalyn Yalow - portrait.jpg|75px]] |[[Rosalyn Sussman Yalow|Rosalyn Yalow]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |Þróun tækni ([[geislaónæmismæling]]) til rannsókna á [[hormón|peptíðhormón]]um<ref name="nobel-1977"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1977/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1978 |[[File:Werner Arber 2008.jpg|75px]] |[[Werner Arber]] |[[Sviss|svissneskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[skerðiensím]]a og rannsóknir á notkun þeirra í [[sameindalíffræði]]<ref name="nobel-1978"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1978/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1978 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Daniel Nathans]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Hamilton Smith.jpg|75px]] |[[Hamilton O. Smith]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1979 | |[[Allan McLeod Cormack|Allan M. Cormack]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Þróun sneiðmyndatækni<ref name="nobel-1979"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1979/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1979 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Godfrey Hounsfield|Godfrey N. Hounsfield]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1980 | |[[Baruj Benacerraf]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1980"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1980 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Jean Dausset 1968.jpg|75px]] |[[Jean Dausset]] |[[Frakkland|franskur]] |- | |[[George Davis Snell|George D. Snell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1981 | |[[Roger W. Sperry]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á sérhæfingu [[heilahvel]]a<ref name = "nobel-1981"/> |- | |[[David H. Hubel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á sjónstöðvum í miðtaugakerfinu<ref name="nobel-1981"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1981/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1981 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Torsten Wiesel-7Nov2006.jpg|75px]] |[[Torsten N. Wiesel]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- |rowspan=3|1982 |[[Mynd:Sune Bergström 3.jpg|75px]] |[[Sune Bergström|Sune K. Bergström]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[prostaglandín]]a<ref name="nobel-1982"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1982/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1982 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Bengt I. Samuelsson]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- |[[Mynd:John Robert Vane.jpg|75px]] |[[John Robert Vane|John R. Vane]] |[[Bretland|breskur]] |- |1983 |[[Mynd:Barbara McClintock (1902-1992).jpg|75px]] |[[Barbara McClintock]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] | Rannsóknir á [[stökkull (sameindalíffræði)|stökklum]]<ref name="nobel-1983"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1983/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1984 |[[Mynd:Niels Kaj Jerne 1950 crop.jpg|75px]] |[[Niels Kaj Jerne|Niels K. Jerne]] |[[Danmörk|danskur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]] og tækni til framleiðslu [[einstofna mótefni|einstofna mótefna]]<ref name="nobel-1984"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1984/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Georges J. F. Köhler|Georges J.F. Köhler]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- |[[Mynd:Milstein lnp.jpg|75px]] |[[César Milstein]] |[[Argentína|argentínskur]] og <br>[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|1985 |[[Image:Mike Brown 2003.jpg|75px]] |[[Michael Stuart Brown|Michael S. Brown]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á stjórnun [[kólesteról]]efnaskipta<ref name="nobel-1985"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1985/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1985 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Joe Goldstein.JPG|75px]] |[[Joseph L. Goldstein]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1986 |[[Image:Stanley Cohen Nobel.webp|75px]] |[[Stanley Cohen (biochemist)|Stanley Cohen]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[vaxtarþáttur|vaxtarþátta]]<ref name="nobel-1986"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1986/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rita Levi-Montalcini (1986) (cropped).jpg|75px]] |[[Rita Levi-Montalcini]] |[[Ítalía|ítölsk]] og<br>[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |1987 | |[[Susumu Tonegawa]] |[[Japan]] |Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1987"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1987 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1988 |[[Mynd:James Black (pharmacologist).jpg|75px]] |Sir [[James W. Black]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[lyfjafræði]]<ref name="nobel-1988"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1988/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Gertrude Elion.jpg|75px]] |[[Gertrude B. Elion]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[Mynd:George H. Hitchings 1988.jpg|75px]] |[[George H. Hitchings]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1989 |[[Mynd:Nci-vol-8172-300 j michael bishop.jpg|75px]] |[[J. Michael Bishop]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á sameindaerfðafræði [[krabbamein]]s af völdum [[retróveira]]<ref name="nobel-1989"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1989/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:HEVarmus.jpg|75px]] |[[Harold E. Varmus]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1990 |rowspan=2| |[[Joseph Murray|Joseph E. Murray]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Líffæraígræðslur<ref name="nobel-1990"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1990/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1990 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[E. Donnall Thomas]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1991 |[[Image:Erwin neher 2007 lindau.jpg|75px]] |[[Erwin Neher]] |[[Þýskaland|þýskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[jónagöng]]um í [[frumuhimna|frumuhimnum]]<ref name="nobel-1991"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1991/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1991 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Sakmann.jpg|75px]] |[[Bert Sakmann]] |[[Þýskaland|þýskur]] |- |rowspan=2|1992 | |[[Edmond H. Fischer]] |[[Sviss|svissneskur]] og<br>[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á stjórnun á [[ensím]]virkni með [[fosfórun prótína|fosfórun]]<ref name="nobel-1992"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1992/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1992 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edwin G. Krebs]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1993 |[[Mynd:Roberts, Richard John (1943).jpg|75px]] |[[Richard J. Roberts]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[innröð|innraða]] í [[gen]]um [[heilkjörnungur|heilkjörnunga]]<ref name="nobel-1993"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1993/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1993 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Phillip A Sharp NIH.jpg|75px]] |[[Phillip Allen Sharp|Phillip A. Sharp]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1994 | |[[Alfred G. Gilman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[G-prótín]]a og rannsóknir á hlutverki þeirra í innanfrumu boðflutningum<ref name="nobel-1994"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1994/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1994 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rodbell, Martin (1925-1998).jpg|75px]] |[[Martin Rodbell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1995 | |[[Edward B. Lewis]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á sameindalíffræðilegri stjórnun ferla í [[þroskafræði|fósturþroska]]<ref name="nobel-1995"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1995/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4383.jpg|75px]] |[[Christiane Nüsslein-Volhard]] |[[Þýskaland|þýsk]] |- |[[Image:Eric F. Wieschaus.jpg|75px]] |[[Eric F. Wieschaus]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1996 | |[[Peter C. Doherty]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1996"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1996/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1996 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rolf Zinkernagel Erudite Conclave medical college trivandrum.jpg|75px]] |[[Rolf M. Zinkernagel]] |[[Sviss|svissneskur]] |- |1997 |[[Mynd:Prusiner 1.JPG|75px]] | [[Stanley B. Prusiner]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[príón]]a og rannsóknir á sýkingum af þeirra völdum<ref name="nobel-1997"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1997/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1997 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1998 |[[Mynd:Drfurchgott.jpg|75px]] |[[Robert F. Furchgott]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Uppgötvun þess, að [[nituroxíð]] þjónar sem boðefni í [[blóðrás]]<ref name="nobel-1998"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1998/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1998 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Loius Ignarro.jpg|75px]] |[[Louis J. Ignarro]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Ferid Murad.jpg|75px]] |[[Ferid Murad]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1999 |[[File:Gunter Blobel 2008 1.JPG|75px]] |[[Günter Blobel]] |[[Þýskaland|þýskur]] og [[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun þess, að nýsmíðuð [[prótín]] geta borið merki sem stjórnar því hvar í frumunni þau munu starfa<ref name="nobel-1999"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1999/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1999 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|2000 |[[Mynd:Arvid Carlsson 2011a.jpg|75px]] |[[Arvid Carlsson]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[boðefni|boðefnaflutningi]] í [[taugakerfið|taugakerfinu]]<ref name="nobel-2000"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2000/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2000 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Paul Greengard.jpg|75px]] |[[Paul Greengard]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Eric Richard Kandel.jpg|75px]] |[[Eric Kandel|Eric R. Kandel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2001 | |[[Leland H. Hartwell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á stjórnun [[frumuhringurinn|frumuhringsins]]<ref name="nobel-2001"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2001/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2001 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Tim hunt.jpg|75px]] |[[Tim Hunt]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Image:Plos nurse.jpg|75px]] |Sir [[Paul Nurse|Paul M. Nurse]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|2002 | |[[Sydney Brenner]] |[[Suður-Afríka|suður-afrískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[stýrður frumudauði|stýrðum frumudauða]]<ref name="nobel-2002"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2002/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2002 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[H. Robert Horvitz]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:John_Sulston.jpg|75px]] |[[John E. Sulston]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|2003 | |[[Paul Lauterbur]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Þróun segulsneiðmyndatækni"<ref name="nobel-2003"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2003/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Peter Mansfield Leipzig.jpg|75px]] |Sir [[Peter Mansfield]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|2004 |[[Mynd:Richard Axel.jpg|75px]] |[[Richard Axel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[lyktarviðtaki|lyktarviðtaka]] og rannsóknir á [[lyktarskyn]]i<ref name="nobel-2004"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2004/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:LindaBuck cropped 1.jpg|75px]] |[[Linda B. Buck]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |rowspan=2|2005 |[[Mynd:marshall 2008.JPG|75px]] |[[Barry Marshall|Barry J. Marshall]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Uppgötvun þess, að [[baktería]]n ''[[Helicobacter pylori]]'' getur valdið [[magasár]]i<ref name="nobel-2005"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Robin Warren.jpg|75px]] |[[Robin Warren|J. Robin Warren]] |[[Ástralía|ástralskur]] |- |rowspan=2|2006 |[[File:Andrew Fire, Stanford University.jpg|75px]] |[[Andrew Fire|Andrew Z. Fire]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á hlutverki [[siRNA]] í stjórnun [[tjáning (sameindalíffræði)|genatjáningar]]<ref name="nobel-2006"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2006/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2006 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Craig Mello|Craig C. Mello]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2007 |[[Image:Mario Capecchi UTHSCSA.JPG|75px]] |[[Mario Capecchi|Mario R. Capecchi]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|[[Stökkbreyting]]ar í [[mús]]um með aðstoð [[stofnfruma|stofnfrumna]]<ref name="nobel-2007"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2007/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2007 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:Martin_Evans_Nobel_Prize.jpg|75px]] |Sir [[Martin Evans|Martin J. Evans]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Mynd:Oliver-smithies.jpg|75px]] |[[Oliver Smithies]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2008 |[[File:Harald zur Hausen-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|75px]] |[[Harald zur Hausen]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun þess, að [[vörtuveira|vörtuveirur]] geta valdið leghálskrabbameini<ref name="nobel-2008"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref><br /> |- |[[File:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|75px]] |[[Françoise Barré-Sinoussi]] |[[Frakkland|frönsk]] |rowspan=2|Uppgötvun [[HIV-veira|HIV veirunnar]]<ref name="nobel-2008"/> |- |[[Image:LucMontagnier1995 065.jpg|75px]] |[[Luc Montagnier]] |[[Frakkland|franskur]] |- |rowspan=3|2009 |[[Image:Elizabeth Blackburn 2009-01.JPG|75px]] ||[[Elizabeth Blackburn|Elizabeth H. Blackburn]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] og<br>[[Ástralía|áströlsk]] |rowspan=3|Uppgötvun [[telómer]]a og [[telómerasi|telómerasa]]<ref name="nobel-2009"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2009/ | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref><br /> |- |[[Image:Carol_Greider_2009-01.JPG|75px]] |[[Carol W. Greider]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[Image:JSzostak.jpg|75px]] |[[Jack W. Szostak]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] og [[Bretland|breskur]] |- |2010 | ||[[Robert G. Edwards]] |[[Bretland|breskur]] |Þróun [[gervifrjóvgun]]ar<ref name="nobel-2010"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/ | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2010 | accessdate = 19.11.2010 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|2011 |[[Mynd:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7512.jpg|75px]] |[[Bruce Beutler]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2| Rannsóknir á ósérhæfða ónæmiskerfinu<ref name = "nobel-2011"/> |- |[[Mynd:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7584.jpg|75px]] |[[Jules Hoffmann]] |[[Frakkland|franskur]] og [[Lúxemborg|lúxemborgskur]] |- | |[[Ralph M. Steinman]] |[[Kanada|kanadískur]] |Uppgötvun angafrumna og rannsóknir á hlutverki þeirra í sérhæfðri ónæmissvörun<ref name="nobel-2011"> {{cite web | url = http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2011/press.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2011 | accessdate = 5.10.2011 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|2012 |[[Image:John Gurdon Cambridge 2012.JPG|75px]] |[[John Gurdon]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2| Rannsóknir á fjölmáttka stofnfrumum<ref name = "nobel-2012">{{cite web | url = http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2012/press.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2012 | accessdate = 1.12.2012 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Shinya Yamanaka, 20130224.jpg|75px]] |[[Shinya Yamanaka]] |[[Japan|japanskur]] |- |rowspan=3|2013 | |[[James E. Rothman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Randy Schekman 8 February 2012.jpg|75px]] |[[Randy W. Schekman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Thomas C. Südhof]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2014 |[[Mynd:John O'Keefe (neuroscientist) 2014b.jpg|75px]] |[[John O'Keefe]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] og [[Bretland|breskur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:May-Britt Moser 2014.jpg|75px]] |[[May-Britt Moser]] |[[Noregur|norsk]] |- |[[Mynd:Edvard Moser.jpg|75px]] |[[Edvard I. Moser]] |[[Noregur|norskur]] |- |rowspan=3|2015 |[[Mynd:William C. Campbell 4983-1-2015.jpg|75px]] |[[William C. Campbell]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] og [[Lýðveldið Írland|írskur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Satoshi Ōmura 5086-1-2015.jpg|75px]] |[[Satoshi Ōmura]] |[[Japan]]skur |- |[[Mynd:Tu Youyou 5012-1-2015.jpg|75px]] |[[Tu Youyou]] |[[Alþýðulýðveldið Kína|Kínversk]] |- |rowspan=1|2016 |[[Mynd:Nobel Laureates 1042 (30647248184).jpg|75px]] |[[Yoshinori Ohsumi]] |[[Japan]]skur |rowspan=1| |- |rowspan=3|2017 |[[Mynd:Jeffrey C. Hall EM1B8737 (38162359274).jpg|75px]] |[[Jeffrey C. Hall]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Michael Rosbash EM1B8756 (38847326642).jpg|75px]] |[[Michael Rosbash]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |[[Mynd:Michael W. Young D81 4345 (38162439194).jpg|75px]] |[[Michael W. Young]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |rowspan=2|2018 |[[Mynd:James P. Allison (2015).JPG|75px]] |[[James P. Allison]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=2| |- |[[Mynd:Tasuku Honjo 201311.jpg|75px]] |[[Tasuku Honjo]] |[[Japan]]skur |- |rowspan=3|2019 |[[Mynd:William G. Kaelin Jr. UNIST CGI 2019 (cropped).jpg|75px]] |[[William G. Kaelin]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á frumum og súrefni. |- |[[Mynd:Peter J. Ratcliffe at Centro Cultural de la Ciencia 01 (cropped).png|75px]] |[[Peter J. Ratcliffe]] |[[Bretland|Breskur]] |- |[[Mynd:Nobel 9 Dec 2019 012 copy (49204052292) (cropped).jpg|75px]] |[[Gregg L. Semenza]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |rowspan=3|2020 |[[Mynd:Harvey J Alter 2020.jpg|75px]] |[[Harvey J. Alter]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3|Uppgötvun á [[Lifrarbólga C|lifrarbólguveiru C]].<ref>{{Vefheimild|titill=Þrír fá Nóbelsverðlaun í læknavísindum|url=https://www.ruv.is/frett/2020/10/05/thrir-fa-nobelsverdlaun-i-laeknavisindum|útgefandi=RÚV|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson|ár=2020|mánuður=5. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=5. október}}</ref> |- |[[Mynd:Charles M. Rice.jpg|75px]] |[[Charles M. Rice]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |[[Mynd:Prof Michael Houghton.jpg|75px]] |[[Michael Houghton]] |[[Bretland|Breskur]] |- |rowspan=2|2021 |[[Mynd:Dr David Julius by christopher michel in 2022 02.jpg|75px]] |[[David Julius]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvanir sem skýra frekar hvernig líkaminn nemur hitastig og snertingu.<ref>{{Vefheimild|titill=Deila nóbelsverðlaunum í læknisfræði|url=https://www.ruv.is/frett/2021/10/04/deila-nobelsverdlaunum-i-laeknisfraedi|útgefandi=RÚV|höfundur=Ásrún Brynja Ingvarsdóttir|ár=2021|mánuður=4. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. október}}</ref> |- |[[Mynd:Ardem Patapoutian by C Michel 67.jpg|75px]] |[[Ardem Patapoutian]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] og [[Líbanon|líbanskur]] |- |rowspan=1|2022 |[[Mynd:Professor Svante Paabo ForMemRS.jpg|75px]] |[[Svante Pääbo]] |[[Svíþjóð|Sænskur]] |rowspan=1|Rannsóknir á genamengi útdauðra manntegunda og þróun mannsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Svante Pääbo fær Nóbelinn í læknisfræði|url=https://www.ruv.is/frett/2022/10/03/svante-paabo-faer-nobelinn-i-laeknisfraedi|útgefandi=RÚV|höfundur=Pétur Magnússon|ár=2022|mánuður=3. október|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=3. október}}</ref> |- | rowspan=2|2023 | [[File:Karikó Katalin Szegeden.jpg|75px]] | [[Katalin Karikó]] | {{flag|Ungverjaland}}<br>{{flag|Bandaríkin}} | rowspan=2| Vinna við þróun mRNA-tækni sem stuðlaði að því að hægt var að þróa bóluefni gegn [[Kórónuveira|kórónuveirunni]] ([[Covid-19]]).<ref>{{Vefheimild|titill=Hljóta Nóbelsverðlaun fyrir vísindin á bak við mRNA-bóluefni gegn Covid|url=https://www.visir.is/g/20232469682d/hljota-nobels-verd-laun-fyrir-visindin-a-bak-vid-mrna-bolu-efni-gegn-co-vid|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Atli Ísleifsson|dags=1. október 2023|skoðað=1. október 2023}}</ref> |- | [[File:Drew Weissman Life Science medalist.jpg|75px]] | [[Drew Weissman]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | rowspan=2|2024 | [[File:Ambros3.jpg|75px]] | [[Victor Ambros]] | {{flag|Bandaríkin}} | rowspan=2| Uppgötvun míkróRNA sem hjálpar vísindamönnum að skilja hvernig gen virka í líkamanum.<ref>{{Vefheimild|titill=Hlutu Nóbelsverðlaun fyrir að uppgötva míkróRNA|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-10-07-hlutu-nobelsverdlaun-fyrir-ad-uppgotva-mikrorna-423962|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|dags=7. október 2024|skoðað=7. október 2024}}</ref> |- | [[File:Gary Ruvkun, 2024 Nobel Prize Laureate in Medicine 3 (cropped).jpg |75px]] | [[Gary Ruvkun]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | rowspan=3|2025 | | [[Mary E. Brunkow]] | {{flag|Bandaríkin}} | rowspan=3| Uppgötvanir varðandi útþol á sviði ónæmisrannsókna.<ref>{{Vefheimild|titill=Fá Nóbelinn fyrir ónæmis­rannsóknir sínar |url=https://www.visir.is/g/20252785029d/fa-nobelinn-fyrir-onaemis-rannsoknir-sinar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Atli Ísleifsson|dags= 6. október 2025 |skoðað= 6. október 2025}}</ref> |- | | [[Fred Ramsdell]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | [[File:Shimon Sakaguchi cropped 2 Shimon Sakaguchi 201711.jpg |75px]] | [[Shimon Sakaguchi]] | {{flag|Japan}} |- |rowspan=3 |2026 |[[File:Karl Deisseroth 2025 C 01.jpg|75px]] |{{sortname|Karl|Deisseroth}}<br>(b. 1971) |{{flag|Bandaríkin}} |rowspan=3 |Uppgötvun á ljósstýrðri erfðatækni.<ref name="nobel-2026">{{cite web |date=October 5, 2026|title=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|url-status=live|access-date=October 5, 2026 |website=NobelPrize.org |publisher=The Nobel Prize}}</ref> |- |[[File:Peter Hegemann.jpg|75px]] |{{sortname|Peter|Hegemann}}<br>(b. 1954) |rowspan=2 |{{flag|Þýskaland}} |- |[[File:Prof. Dr. Georg Nagel.png|75px]] |{{sortname|Georg|Nagel}}<br>(b. 1953) |} ==Athugasemdir við töflu== {{note|1}}A. Nöfnin eru stafsett á þann hátt sem Nóbelnefndin gerir á síðu sinni, nobelprize.org. {{note|2}}B. Þjóðerni er gefið upp í samræmi við það sem fram kemur á síðu Nóbelnefndarinnar, nobelprize.org. Ekki er sjálfgefið að uppgefið þjóðerni sé það sama og upprunaland eða veitandi ríkisborgararéttar. ==Heimildir== {{reflist|2}} [[Flokkur:Nóbelsverðlaun]] [[Flokkur:Listar um líffræði]] [[Flokkur:Listar yfir Nóbelsverðlaun|Líffræði]] 1zh0sqie4sjon9dok8fkody9hsjbg9y 1983929 1983928 2026-10-26T10:04:10Z TKSnaevarr 53243 1983929 wikitext text/x-wiki {{NobelPrizes}} Þetta er '''listi yfir handhafa [[Nóbelsverðlaun]]anna í læknis- og lífeðlisfræði'''. [[Karólínska stofnunin]] í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] útdeilir verðlaununum. {| class="wikitable" |- !Ár ! colspan=2|Handhafi{{ref|1|[A]}} ! Þjóðerni{{ref|2|[B]}} ! Verðlaunaverk{{ref|3|[C]}} |- |1901 |[[Image:EmilVonBehring.jpg|75px]] |[[Emil Adolf von Behring]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[bólusetning]]u, einkum gegn [[barnaveiki]]. <ref name="nobel-1901"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1901/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1901 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1902 |[[Image:Ronald Ross2.jpg|75px]] |[[Ronald Ross]] |[[Bretland|breskur]] |Rannsóknir á smitburði á [[malaría|malaríu]]<ref name="nobel-1902"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1902/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1902 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1903 |[[File:Niels ryberg.jpg|75px]] |[[Niels Ryberg Finsen]] |[[Færeyjar|færeyskur]] |Rannsóknir á ljósmeðhöndlun við sjúkdómum, einkum ''[[lupus vulgaris]]'' <ref name="nobel-1903"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1903/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1903 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1904 |[[File:Ivan Pavlov (Nobel).png|75px]] |[[Ívan Pavlov|Ívan Petrovítsj Pavlov]] |[[Rússland|rússneskur]] |Rannsóknir á [[lífeðlisfræði]] [[melting]]ar <ref name="nobel-1904"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1904/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1904 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1905 |[[File:RobertKoch cropped.jpg|75px]] |[[Robert Koch]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[berklar|berklum]] og uppgötvanir þeim tengdar<ref name="nobel-1905"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1905/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1906 |[[File:Camillo_Golgi_nobel.jpg|75px]] |[[Camillo Golgi]] |[[Ítalía|ítalskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á byggingu [[taugakerfið|taugakerfisins]]<ref name="nobel-1906"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1906/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1906 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:Cajal-mi.jpg|75px]] | [[Santiago Ramón y Cajal]] |[[Spánn|spænskur]] |- |1907 |[[Mynd:AlphonseLaveran.jpg|75px]] |[[Charles Louis Alphonse Laveran]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á sýkingum af völdum [[frumdýr]]a<ref name="nobel-1907"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1907/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1907 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1908 |[[File:Ilya_Mechnikov_nobel.jpg|75px]] |[[Ílja Metsjníkov|Ílja Íljítsj Metsjníkov]] |[[Rússland|rússneskur]] |rowspan=2|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1908"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1908/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1908 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Paul Ehrlich]] |[[Þýskaland|þýskur]] |- |1909 |[[File:Emil Theodor Kocher.jpg|75px]] |[[Emil Theodor Kocher]] |[[Sviss|svissneskur]] |Rannsóknir á lífeðlisfræði, meinafræði og skurðlækningum tengdum [[skjaldkirtill|skjaldkirtlinum]]<ref name="nobel-1909"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1909/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1909 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1910 |[[File:Kossel, Albrecht (1853-1927).jpg|75px]] |[[Albrecht Kossel]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[prótín]]um og [[kjarnsýra|kjarnsýrum]] og áhrifum þeirra á [[frumulíffræði|efnafræði frumunnar]]<ref name="nobel-1910"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1910/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1910 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1911 |[[File:Allvar Gullstrand.jpg|75px]] |[[Allvar Gullstrand]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |Rannsóknir á [[ljósbrot]]i í [[auga]]<ref name="nobel-1911"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1911/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1911 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1912 |[[File:Alexis Carrel 02.jpg|75px]] |[[Alexis Carrel]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir tengdar [[skurðlækningar|skurðlækningum]] og líffæraígræðslu<ref name="nobel-1912"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1912/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1912 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1913 |[[File:Charles Robert Richet 5.jpg|75px]] |[[Charles Richet]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á [[ofnæmislost]]i<ref name="nobel-1913"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1913/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1913 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1914 |[[Image:Robert Barany.jpg|75px]] |[[Robert Bárány]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Rannsóknir á [[lífeðlisfræði]] og [[meinafræði]] [[innra eyra]]<ref name="nobel-1914"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1914/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1914 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1915 | colspan=4 rowspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1916 |- |1917 |- |1918 |- |1919 |[[File:Jules Bordet pi.png|75px]] |[[Jules Bordet]] |[[Belgía|belgískur]] |Uppgötvanir á sviði [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1919"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1919/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1919 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1920 |[[File:August Krogh Bain 32006.jpg|75px]] |[[August Krogh|Schack August Steenberg Krogh]] |[[Danmörk|danskur]] |Rannsóknir á þætti lungnaháræða í súrefnisupptöku blóðs<ref name="nobel-1920"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1920/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1920 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1921 | colspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |rowspan=2|1922 |[[Image:Archibald Vivian Hill.jpg|75px]] |[[Archibald Hill|Archibald Vivian Hill]] |[[Bretland|breskur]] |Rannsóknir á [[varmi|varmamyndun]] í[[vöðvi| vöðvum]]<ref name = "nobel-1922"/> |- |[[Image:Otto_Fritz_Meyerhof.jpg|75px]] |[[Otto Fritz Meyerhof]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun á samhenginu milli [[súrefni]]snotkunar og [[mjólkursýra|mjólkursýruefnaskipta]] í [[vöðvi|vöðvum]]<ref name="nobel-1922"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1922/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1922 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1923 |[[Image:Fredrick banting.jpg|75px]] |[[Frederick Banting|Frederick Grant Banting]] |[[Kanada|kanadískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[insúlín]]s<ref name="nobel-1923"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1923/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1923 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|75px]] |[[John James Richard Macleod]] |[[Kanada|kanadískur]] |- |1924 |[[Image:Willem Einthoven.jpg|75px]] |[[Willem Einthoven]] |{{nowrap|[[Holland|hollenskur]]}} |Uppfinning [[hjartalínurit]]s<ref name="nobel-1924"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1924/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1924 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1925 | colspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1926 |[[File:J Fibiger.jpg|75px]] |[[Johannes Andreas Grib Fibiger]] |[[Danmörk|danskur]] |Rannsóknir á [[krabbamein]]smyndun af völdum [[þráðormur|þráðorma]]<ref name="nobel-1926"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1926/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1926 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1927 |[[Image:Julius Wagner-Jauregg.jpg|75px]] |[[Julius Wagner-Jauregg]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Meðhöndlun [[dementia paralytica]] með [[bóluefni]] úr [[malaría|malaríusýklum]]<ref name="nobel-1927"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1927/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1927 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1928 |[[Image:Jules Nicole.jpg|75px]] |[[Charles Nicolle|Charles Jules Henri Nicolle]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á [[flekkusótt]]<ref name="nobel-1928"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1928/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1928 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1929 |[[File:Christiaan Eijkman.jpg|75px]] |[[Christiaan Eijkman]] |[[Holland|hollenskur]] |Uppgötvun [[vítamín]]a<ref name = "nobel-1929"/> |- |[[Image:Frederick Gowland Hopkins nobel.jpg|75px]] |Sir [[Frederick Gowland Hopkins]] |[[Bretland|breskur]] |Uppgötvun vaxtarörvandi [[vítamín]]a <ref name="nobel-1929"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1929/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1929 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1930 |[[Image:LandsteinerWS.jpg|75px]] |[[Karl Landsteiner]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Uppgötvun [[blóðflokkar|blóðflokka]]<ref name="nobel-1930"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1930/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1930 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1931 |[[Image:Otto Warburg.jpg|75px]] |[[Otto Heinrich Warburg]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á starfsemi [[sýtókróm]]a<ref name="nobel-1931"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1931/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1931 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1932 |[[File:Charles Scott Sherrington1.jpg|75px]] |Sir [[Charles Scott Sherrington]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Uppgötvanir varðandi starfsemi taugafrumna<ref name="nobel-1932"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1932/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1932 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edgar Adrian, 1st Baron Adrian|Edgar Douglas Adrian]] |[[Bretland|breskur]] |- |1933 |[[Image:Thomas Hunt Morgan.jpg|75px]] |[[Thomas Hunt Morgan]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun á hlutverki [[litningur|litninga]] í [[erfðir|erfðum]]<ref name="nobel-1933"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1933/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1933 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1934 |rowspan=3| |[[George Whipple|George Hoyt Whipple]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[blóðleysi]]<ref name="nobel-1934"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1934/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1934 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[George Minot|George Richards Minot]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[William P. Murphy|William Parry Murphy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1935 | |[[Hans Spemann]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á fósturþroska<ref name="nobel-1935"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1935/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1935 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1936 | |Sir [[Henry Hallett Dale]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[taugaboðefni|boðefnaflutningi]] í [[taugakerfið|taugakerfinu]]<ref name="nobel-1936"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1936/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1936 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Otto Loewi]] |[[Austurríki|austurrískur]] |- |1937 |[[Image:Albert Szent-Györgyi.jpg|75px]] |[[Albert Szent-Györgyi|Albert Szent-Györgyi von Nagyrapolt]] |[[Ungverjaland|ungverskur]] |Rannsóknir á [[lífefnafræði]] öndunar, einkum varðandi þátt [[C-vítamín]]s og [[fúmarsýra|fúmarsýru]]<ref name="nobel-1937"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1937/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1938 | |[[Corneille Heymans|Corneille Jean François Heymans]] |[[Belgía|belgískur]] |Rannsóknir á lífeðlisfræði öndunar <ref name="nobel-1938"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1938/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1938 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1939 | |[[Gerhard Domagk]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun á örveruhemjandi virkni [[súlfalyf]]ja<ref name="nobel-1939"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1939/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1939 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1940 | colspan=4 rowspan=3 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1941 |- |1942 |- |rowspan=2|1943 | |[[Henrik Dam|Carl Peter Henrik Dam]] |[[Danmörk|danskur]] |Uppgötvun [[K-vítamín]]s<ref name = "nobel-1943"/> |- | |[[Edward Adelbert Doisy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] | Rannsóknir á efnabyggingu [[K-vítamín]]s<ref name="nobel-1943"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1943/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1943 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1944 |rowspan=2| |[[Joseph Erlanger]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á starfsemi stakra taugaþráða<ref name="nobel-1944"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1944/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1944 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Herbert Spencer Gasser]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1945 | |Sir [[Alexander Fleming]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[penisillín]]s<ref name="nobel-1945"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1945/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1945 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Ernst Boris Chain]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[File:Howard Walter Florey 1945.jpg|75px]] |[[Howard Florey, Baron Florey|Howard Walter Florey]] |[[Ástralía|ástralskur]] |- |1946 | |[[Hermann Joseph Muller]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Framköllun [[stökkbreyting|stökkbrigða]] með [[röntgengeislun]]<ref name="nobel-1946"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1946/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1946 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1947 |[[File:Carl Ferdinand Cori.jpg|75px]] |[[Carl Ferdinand Cori]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[efnaskipti|efnaskiptum]] [[glúkósi|glúkósa]]<ref name = "nobel-1947"/> |- |[[File:Gerty Theresa Cori.jpg|75px]] |[[Gerty Theresa Cori|Gerty Theresa Cori, áður Radnitz]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[File:Bernado Houssay.JPG|75px]] |[[Bernardo Houssay|Bernardo Alberto Houssay]] |[[Argentína|argentínskur]] |Rannsóknir á hlutverki [[hormón]]astjórnar frá [[heiladingull|heiladingli]] á [[efnaskipti]] [[glúkósi|glúkósa]]"<ref name="nobel-1947"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1947/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1948 | |[[Paul Hermann Müller]] |[[Sviss|svissneskur]] |Rannsóknir á [[skordýraeitur]]virkni [[DDT]]<ref name="nobel-1948"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1948/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1948 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1949 | |[[Walter Rudolf Hess]] |[[Sviss|svisslenskur]] |Rannsóknir á stjórnunarhlutverki [[miðheili|miðheila]]<ref name = "nobel-1949"/> |- |[[File:Moniz.jpg|75px]] |[[António Egas Moniz|Antonio Caetano De Abreu Freire Egas Moniz]] |[[Portúgal|portúgalskur]] |[[Hvítuskurður]] gegn ákveðnum gerðum [[geðveiki]]<ref name="nobel-1949"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1949 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1950 | |[[Philip Showalter Hench]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[Hormón nýrnahettubarkar|barkhormónum]] og byggingu þeirra<ref name="nobel-1950"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1950/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1950 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edward Calvin Kendall]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Tadeus Reichstein|Tadeusz Reichstein]] |[[Sviss|svissneskur]] |- |1951 | |[[Max Theiler]] |[[Suður Afríka|suðurafrískur]] |Rannsóknir á [[gulusótt|gulu]] og vörnum gegn henni<ref name="nobel-1951"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1951/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1951 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1952 |[[Image:Selman Waksman NYWTS.jpg|75px]] |[[Selman Waksman|Selman Abraham Waksman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun á [[streptómýsín]]i, fyrsta [[sýklalyf]]inu með virkni gegn [[Mycobacterium tuberculosis|berklasýklinum]]<ref name="nobel-1952"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1952/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1952 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1953 | |[[Hans Adolf Krebs]] |[[Bretland|breskur]] |Uppgötvun [[Krebs-hringur|sítrónsýruhringsins]]<ref name = "nobel-1953"/> |- |[[File:Portrait of Fritz Albert Lipmann (1899-1986), Biochemist (2551001689).jpg|75px]] |[[Fritz Albert Lipmann]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[kóensím A|kóensími A]] og rannsóknir á hlutverki þess í [[efnaskipti|efnaskiptum]]<ref name="nobel-1953"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1953/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1953 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1954 |rowspan=3| |[[John Franklin Enders]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[mænusótt]]arveirunni<ref name="nobel-1954"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1954/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1954 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Frederick Chapman Robbins]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Thomas Huckle Weller]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1955 | |[[Hugo Theorell|Axel Hugo Theodor Theorell]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |Rannsóknir á oxunar[[ensím]]um<ref name="nobel-1955"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1955/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1955 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1956 | |[[André Frédéric Cournand]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|[[Hjartaþræðing]]ar og rannsóknir á [[meinafræði]] [[blóðrás|blóðrásarkerfisins]]<ref name="nobel-1956"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1956/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1956 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Werner Forssmann]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- | |[[Dickinson W. Richards]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1957 | |[[Daniel Bovet]] |[[Ítalía|ítalskur]] |Rannsóknir á [[antihistamín]]um<ref name="nobel-1957"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1957/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1957 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1958 | |[[George Wells Beadle]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2| Uppgötvun þess, að [[gen]] geta stjórnað ákveðnum efnaferlum<ref name = "nobel-1958"/> |- | |[[Edward Lawrie Tatum]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Joshua Lederberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[endurröðun (sameindalíffræði)|endurröðunar erfðaefnis]] og rannsóknir á byggingu erfðaefnis í [[baktería|bakteríum]]<ref name="nobel-1958"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1958/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1958 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1959 |[[File:Arthur Kornberg (30828410210).jpg|75px]] |[[Arthur Kornberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á lífsmíðaferlum [[RNA]] og [[DNA]]<ref name="nobel-1959"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1959 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Severo Ochoa]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1960 |[[File:Burnet 2jpg.jpg|75px]] |Sir [[Frank Macfarlane Burnet]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á þroskun [[ónæmiskerfi|ónæmiskerfisins]]<ref name="nobel-1960"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1960/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1960 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Peter Medawar|Peter Brian Medawar]] |[[Bretland|breskur]] |- |1961 | |[[Georg von Békésy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á [[innra eyra]]<ref name="nobel-1961"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1961/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1961 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1962 |[[Image:Francis Crick.png|75px]] | [[Francis Crick|Francis Harry Compton Crick]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á byggingu [[DNA]] og áhrifum hennar á úrvinnslu erfðaupplýsinga í lifandi frumum<ref name="nobel-1962"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1962/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1962 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[James D. Watson|James Dewey Watson]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]] |[[Nýja Sjáland|nýsjálenskur]] og <br>[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1963 | |Sir [[John Carew Eccles]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á örvun og hindrun í [[frumuhimna|himnum]] [[taugafruma|taugafrumna]]<ref name="nobel-1963"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1963/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1963 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Alan Lloyd Hodgkin]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Image:Andrew huxley trinity.png|75px]] |[[Andrew Huxley|Andrew Fielding Huxley]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|1964 |rowspan=2| |[[Konrad Emil Bloch|Konrad Bloch]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[efnaskipti|efnaskiptum]] [[kólesteról]]s og [[fitusýra]]<ref name="nobel-1964"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1964/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1964 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Feodor Felix Konrad Lynen|Feodor Lynen]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- |rowspan=3|1965 |rowspan=3| |[[François Jacob]] |[[Frakkland|franskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á stjórnun [[afritun (sameindalíffræði)|afritunar DNA]] og [[tjáning (sameindalíffræði)|tjáningu]] [[veira|veirugena]]<ref name="nobel-1965"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1965/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1965 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[André Michel Lwoff|André Lwoff]] |[[Frakkland|franskur]] |- |[[Jacques Monod]] |[[Frakkland|franskur]] |- |rowspan=2|1966 |rowspan=2| |[[Francis Peyton Rous|Peyton Rous]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[veira]] sem valdið geta [[krabbamein]]i<ref name = "nobel-1966"/> |- |[[Charles Brenton Huggins]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á hormónameðferð við [[krabbamein]]i í [[blöðruhálskirtill|blöðruhálskirtli]]<ref name="nobel-1966"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1966/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1966 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1967 |rowspan=3| |[[Ragnar Granit]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á starfsemi [[auga|augna]]<ref name="nobel-1967"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1967/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1967 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Haldan Keffer Hartline]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[George Wald]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1968 | |[[Robert W. Holley]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Ráðning [[erfðakóðinn|erfðakóðans]] og rannsóknir á [[tjáning (sameindalíffræði)|tjáningu]] erfðaupplýsinga<ref name="nobel-1968"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1968/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1968 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Har Gobind Khorana]] |[[Indland|indverskur]] |- |[[Image:MNirenberg.jpg|75px]] |[[Marshall Warren Nirenberg|Marshall W. Nirenberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1969 |[[Image:Max Delbruck.jpg|75px]] |[[Max Delbrück]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á sameindaerfðafræði [[veira]]<ref name="nobel-1969"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1969/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Alfred Hershey|Alfred D. Hershey]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Salvador E. Luria ca.1969.jpg|75px]] |[[Salvador Luria|Salvador E. Luria]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1970 |[[File:Axelrod01.jpg|75px]] |[[Julius Axelrod]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[taugaboðefni|taugaboðefnum]] og seytingu þeirra úr taugafrumum<ref name="nobel-1970"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1970/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1970 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Ulf von Euler]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- | |Sir [[Bernard Katz]] |[[Bretland|breskur]] |- |1971 | |[[Earl Wilbur Sutherland, Jr.|Earl W. Sutherland, Jr.]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á virkni [[hormón]]a<ref name="nobel-1971"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1971/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1971 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1972 |rowspan=2| |[[Gerald Edelman|Gerald M. Edelman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á byggingu [[mótefni|mótefna]]<ref name="nobel-1972"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1972/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1972 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Rodney Robert Porter|Rodney R. Porter]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1973 | |[[Karl von Frisch]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |rowspan=3|Ransóknir í [[atferlisfræði]]<ref name="nobel-1973"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1973/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1973 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|[[Image:Lorenz and Tinbergen1.jpg|75px|Nikolaas Tinbergen (left), Konrad Lorenz (right)]] |[[Konrad Lorenz]] |[[Austurríki|austurrískur]] |- |[[Nikolaas Tinbergen]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1974 |rowspan=3| |[[Albert Claude]] |[[Belgía|belgískur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[frumulíffræði]]<ref name="nobel-1974"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1974/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1974 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Christian de Duve]] |[[Belgía|belgískur]] |- |[[George Emil Palade|George E. Palade]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1975 |[[Image:DavidBaltimore2008.JPG|75px]] |[[David Baltimore]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[krabbamein]]svaldandi [[veira|veirum]] og verkun þeirra á erfðaefni [[fruma|hýsilfrumna]]<ref name="nobel-1975"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1975/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1975 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Renato Dulbecco crop.jpg|75px]] |[[Renato Dulbecco]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Howard Martin Temin]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1976 | |[[Baruch Samuel Blumberg|Baruch S. Blumberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á áður óþekktum sýkingum og smitleiðum<ref name="nobel-1976"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1976/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1976 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Daniel Carleton Gajdusek|D. Carleton Gajdusek]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1977 | |[[Roger Guillemin]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[peptíðhormón]]a í [[heili|heila]]<ref name = "nobel-1977"/> |- |[[File:Andrew Schally portrait.jpg|75px]] |[[Andrew Schally|Andrew V. Schally]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[File:Rosalyn Yalow - portrait.jpg|75px]] |[[Rosalyn Sussman Yalow|Rosalyn Yalow]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |Þróun tækni ([[geislaónæmismæling]]) til rannsókna á [[hormón|peptíðhormón]]um<ref name="nobel-1977"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1977/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1978 |[[File:Werner Arber 2008.jpg|75px]] |[[Werner Arber]] |[[Sviss|svissneskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[skerðiensím]]a og rannsóknir á notkun þeirra í [[sameindalíffræði]]<ref name="nobel-1978"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1978/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1978 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Daniel Nathans]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Hamilton Smith.jpg|75px]] |[[Hamilton O. Smith]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1979 | |[[Allan McLeod Cormack|Allan M. Cormack]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Þróun sneiðmyndatækni<ref name="nobel-1979"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1979/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1979 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Godfrey Hounsfield|Godfrey N. Hounsfield]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1980 | |[[Baruj Benacerraf]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1980"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1980 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Jean Dausset 1968.jpg|75px]] |[[Jean Dausset]] |[[Frakkland|franskur]] |- | |[[George Davis Snell|George D. Snell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1981 | |[[Roger W. Sperry]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á sérhæfingu [[heilahvel]]a<ref name = "nobel-1981"/> |- | |[[David H. Hubel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á sjónstöðvum í miðtaugakerfinu<ref name="nobel-1981"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1981/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1981 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Torsten Wiesel-7Nov2006.jpg|75px]] |[[Torsten N. Wiesel]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- |rowspan=3|1982 |[[Mynd:Sune Bergström 3.jpg|75px]] |[[Sune Bergström|Sune K. Bergström]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[prostaglandín]]a<ref name="nobel-1982"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1982/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1982 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Bengt I. Samuelsson]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- |[[Mynd:John Robert Vane.jpg|75px]] |[[John Robert Vane|John R. Vane]] |[[Bretland|breskur]] |- |1983 |[[Mynd:Barbara McClintock (1902-1992).jpg|75px]] |[[Barbara McClintock]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] | Rannsóknir á [[stökkull (sameindalíffræði)|stökklum]]<ref name="nobel-1983"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1983/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1984 |[[Mynd:Niels Kaj Jerne 1950 crop.jpg|75px]] |[[Niels Kaj Jerne|Niels K. Jerne]] |[[Danmörk|danskur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]] og tækni til framleiðslu [[einstofna mótefni|einstofna mótefna]]<ref name="nobel-1984"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1984/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Georges J. F. Köhler|Georges J.F. Köhler]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- |[[Mynd:Milstein lnp.jpg|75px]] |[[César Milstein]] |[[Argentína|argentínskur]] og <br>[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|1985 |[[Image:Mike Brown 2003.jpg|75px]] |[[Michael Stuart Brown|Michael S. Brown]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á stjórnun [[kólesteról]]efnaskipta<ref name="nobel-1985"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1985/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1985 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Joe Goldstein.JPG|75px]] |[[Joseph L. Goldstein]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1986 |[[Image:Stanley Cohen Nobel.webp|75px]] |[[Stanley Cohen (biochemist)|Stanley Cohen]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[vaxtarþáttur|vaxtarþátta]]<ref name="nobel-1986"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1986/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rita Levi-Montalcini (1986) (cropped).jpg|75px]] |[[Rita Levi-Montalcini]] |[[Ítalía|ítölsk]] og<br>[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |1987 | |[[Susumu Tonegawa]] |[[Japan]] |Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1987"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1987 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1988 |[[Mynd:James Black (pharmacologist).jpg|75px]] |Sir [[James W. Black]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[lyfjafræði]]<ref name="nobel-1988"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1988/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Gertrude Elion.jpg|75px]] |[[Gertrude B. Elion]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[Mynd:George H. Hitchings 1988.jpg|75px]] |[[George H. Hitchings]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1989 |[[Mynd:Nci-vol-8172-300 j michael bishop.jpg|75px]] |[[J. Michael Bishop]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á sameindaerfðafræði [[krabbamein]]s af völdum [[retróveira]]<ref name="nobel-1989"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1989/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:HEVarmus.jpg|75px]] |[[Harold E. Varmus]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1990 |rowspan=2| |[[Joseph Murray|Joseph E. Murray]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Líffæraígræðslur<ref name="nobel-1990"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1990/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1990 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[E. Donnall Thomas]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1991 |[[Image:Erwin neher 2007 lindau.jpg|75px]] |[[Erwin Neher]] |[[Þýskaland|þýskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[jónagöng]]um í [[frumuhimna|frumuhimnum]]<ref name="nobel-1991"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1991/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1991 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Sakmann.jpg|75px]] |[[Bert Sakmann]] |[[Þýskaland|þýskur]] |- |rowspan=2|1992 | |[[Edmond H. Fischer]] |[[Sviss|svissneskur]] og<br>[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á stjórnun á [[ensím]]virkni með [[fosfórun prótína|fosfórun]]<ref name="nobel-1992"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1992/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1992 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edwin G. Krebs]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1993 |[[Mynd:Roberts, Richard John (1943).jpg|75px]] |[[Richard J. Roberts]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[innröð|innraða]] í [[gen]]um [[heilkjörnungur|heilkjörnunga]]<ref name="nobel-1993"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1993/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1993 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Phillip A Sharp NIH.jpg|75px]] |[[Phillip Allen Sharp|Phillip A. Sharp]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1994 | |[[Alfred G. Gilman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[G-prótín]]a og rannsóknir á hlutverki þeirra í innanfrumu boðflutningum<ref name="nobel-1994"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1994/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1994 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rodbell, Martin (1925-1998).jpg|75px]] |[[Martin Rodbell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1995 | |[[Edward B. Lewis]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á sameindalíffræðilegri stjórnun ferla í [[þroskafræði|fósturþroska]]<ref name="nobel-1995"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1995/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4383.jpg|75px]] |[[Christiane Nüsslein-Volhard]] |[[Þýskaland|þýsk]] |- |[[Image:Eric F. Wieschaus.jpg|75px]] |[[Eric F. Wieschaus]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1996 | |[[Peter C. Doherty]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1996"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1996/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1996 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rolf Zinkernagel Erudite Conclave medical college trivandrum.jpg|75px]] |[[Rolf M. Zinkernagel]] |[[Sviss|svissneskur]] |- |1997 |[[Mynd:Prusiner 1.JPG|75px]] | [[Stanley B. Prusiner]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[príón]]a og rannsóknir á sýkingum af þeirra völdum<ref name="nobel-1997"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1997/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1997 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1998 |[[Mynd:Drfurchgott.jpg|75px]] |[[Robert F. Furchgott]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Uppgötvun þess, að [[nituroxíð]] þjónar sem boðefni í [[blóðrás]]<ref name="nobel-1998"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1998/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1998 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Loius Ignarro.jpg|75px]] |[[Louis J. Ignarro]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Ferid Murad.jpg|75px]] |[[Ferid Murad]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1999 |[[File:Gunter Blobel 2008 1.JPG|75px]] |[[Günter Blobel]] |[[Þýskaland|þýskur]] og [[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun þess, að nýsmíðuð [[prótín]] geta borið merki sem stjórnar því hvar í frumunni þau munu starfa<ref name="nobel-1999"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1999/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1999 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|2000 |[[Mynd:Arvid Carlsson 2011a.jpg|75px]] |[[Arvid Carlsson]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[boðefni|boðefnaflutningi]] í [[taugakerfið|taugakerfinu]]<ref name="nobel-2000"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2000/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2000 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Paul Greengard.jpg|75px]] |[[Paul Greengard]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Eric Richard Kandel.jpg|75px]] |[[Eric Kandel|Eric R. Kandel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2001 | |[[Leland H. Hartwell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á stjórnun [[frumuhringurinn|frumuhringsins]]<ref name="nobel-2001"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2001/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2001 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Tim hunt.jpg|75px]] |[[Tim Hunt]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Image:Plos nurse.jpg|75px]] |Sir [[Paul Nurse|Paul M. Nurse]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|2002 | |[[Sydney Brenner]] |[[Suður-Afríka|suður-afrískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[stýrður frumudauði|stýrðum frumudauða]]<ref name="nobel-2002"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2002/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2002 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[H. Robert Horvitz]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:John_Sulston.jpg|75px]] |[[John E. Sulston]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|2003 | |[[Paul Lauterbur]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Þróun segulsneiðmyndatækni"<ref name="nobel-2003"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2003/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Peter Mansfield Leipzig.jpg|75px]] |Sir [[Peter Mansfield]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|2004 |[[Mynd:Richard Axel.jpg|75px]] |[[Richard Axel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[lyktarviðtaki|lyktarviðtaka]] og rannsóknir á [[lyktarskyn]]i<ref name="nobel-2004"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2004/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:LindaBuck cropped 1.jpg|75px]] |[[Linda B. Buck]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |rowspan=2|2005 |[[Mynd:marshall 2008.JPG|75px]] |[[Barry Marshall|Barry J. Marshall]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Uppgötvun þess, að [[baktería]]n ''[[Helicobacter pylori]]'' getur valdið [[magasár]]i<ref name="nobel-2005"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Robin Warren.jpg|75px]] |[[Robin Warren|J. Robin Warren]] |[[Ástralía|ástralskur]] |- |rowspan=2|2006 |[[File:Andrew Fire, Stanford University.jpg|75px]] |[[Andrew Fire|Andrew Z. Fire]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á hlutverki [[siRNA]] í stjórnun [[tjáning (sameindalíffræði)|genatjáningar]]<ref name="nobel-2006"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2006/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2006 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Craig Mello|Craig C. Mello]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2007 |[[Image:Mario Capecchi UTHSCSA.JPG|75px]] |[[Mario Capecchi|Mario R. Capecchi]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|[[Stökkbreyting]]ar í [[mús]]um með aðstoð [[stofnfruma|stofnfrumna]]<ref name="nobel-2007"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2007/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2007 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:Martin_Evans_Nobel_Prize.jpg|75px]] |Sir [[Martin Evans|Martin J. Evans]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Mynd:Oliver-smithies.jpg|75px]] |[[Oliver Smithies]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2008 |[[File:Harald zur Hausen-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|75px]] |[[Harald zur Hausen]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun þess, að [[vörtuveira|vörtuveirur]] geta valdið leghálskrabbameini<ref name="nobel-2008"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref><br /> |- |[[File:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|75px]] |[[Françoise Barré-Sinoussi]] |[[Frakkland|frönsk]] |rowspan=2|Uppgötvun [[HIV-veira|HIV veirunnar]]<ref name="nobel-2008"/> |- |[[Image:LucMontagnier1995 065.jpg|75px]] |[[Luc Montagnier]] |[[Frakkland|franskur]] |- |rowspan=3|2009 |[[Image:Elizabeth Blackburn 2009-01.JPG|75px]] ||[[Elizabeth Blackburn|Elizabeth H. Blackburn]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] og<br>[[Ástralía|áströlsk]] |rowspan=3|Uppgötvun [[telómer]]a og [[telómerasi|telómerasa]]<ref name="nobel-2009"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2009/ | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref><br /> |- |[[Image:Carol_Greider_2009-01.JPG|75px]] |[[Carol W. Greider]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[Image:JSzostak.jpg|75px]] |[[Jack W. Szostak]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] og [[Bretland|breskur]] |- |2010 | ||[[Robert G. Edwards]] |[[Bretland|breskur]] |Þróun [[gervifrjóvgun]]ar<ref name="nobel-2010"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/ | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2010 | accessdate = 19.11.2010 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|2011 |[[Mynd:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7512.jpg|75px]] |[[Bruce Beutler]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2| Rannsóknir á ósérhæfða ónæmiskerfinu<ref name = "nobel-2011"/> |- |[[Mynd:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7584.jpg|75px]] |[[Jules Hoffmann]] |[[Frakkland|franskur]] og [[Lúxemborg|lúxemborgskur]] |- | |[[Ralph M. Steinman]] |[[Kanada|kanadískur]] |Uppgötvun angafrumna og rannsóknir á hlutverki þeirra í sérhæfðri ónæmissvörun<ref name="nobel-2011"> {{cite web | url = http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2011/press.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2011 | accessdate = 5.10.2011 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|2012 |[[Image:John Gurdon Cambridge 2012.JPG|75px]] |[[John Gurdon]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2| Rannsóknir á fjölmáttka stofnfrumum<ref name = "nobel-2012">{{cite web | url = http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2012/press.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2012 | accessdate = 1.12.2012 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Shinya Yamanaka, 20130224.jpg|75px]] |[[Shinya Yamanaka]] |[[Japan|japanskur]] |- |rowspan=3|2013 | |[[James E. Rothman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Randy Schekman 8 February 2012.jpg|75px]] |[[Randy W. Schekman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Thomas C. Südhof]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2014 |[[Mynd:John O'Keefe (neuroscientist) 2014b.jpg|75px]] |[[John O'Keefe]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] og [[Bretland|breskur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:May-Britt Moser 2014.jpg|75px]] |[[May-Britt Moser]] |[[Noregur|norsk]] |- |[[Mynd:Edvard Moser.jpg|75px]] |[[Edvard I. Moser]] |[[Noregur|norskur]] |- |rowspan=3|2015 |[[Mynd:William C. Campbell 4983-1-2015.jpg|75px]] |[[William C. Campbell]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] og [[Lýðveldið Írland|írskur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Satoshi Ōmura 5086-1-2015.jpg|75px]] |[[Satoshi Ōmura]] |[[Japan]]skur |- |[[Mynd:Tu Youyou 5012-1-2015.jpg|75px]] |[[Tu Youyou]] |[[Alþýðulýðveldið Kína|Kínversk]] |- |rowspan=1|2016 |[[Mynd:Nobel Laureates 1042 (30647248184).jpg|75px]] |[[Yoshinori Ohsumi]] |[[Japan]]skur |rowspan=1| |- |rowspan=3|2017 |[[Mynd:Jeffrey C. Hall EM1B8737 (38162359274).jpg|75px]] |[[Jeffrey C. Hall]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Michael Rosbash EM1B8756 (38847326642).jpg|75px]] |[[Michael Rosbash]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |[[Mynd:Michael W. Young D81 4345 (38162439194).jpg|75px]] |[[Michael W. Young]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |rowspan=2|2018 |[[Mynd:James P. Allison (2015).JPG|75px]] |[[James P. Allison]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=2| |- |[[Mynd:Tasuku Honjo 201311.jpg|75px]] |[[Tasuku Honjo]] |[[Japan]]skur |- |rowspan=3|2019 |[[Mynd:William G. Kaelin Jr. UNIST CGI 2019 (cropped).jpg|75px]] |[[William G. Kaelin]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á frumum og súrefni. |- |[[Mynd:Peter J. Ratcliffe at Centro Cultural de la Ciencia 01 (cropped).png|75px]] |[[Peter J. Ratcliffe]] |[[Bretland|Breskur]] |- |[[Mynd:Nobel 9 Dec 2019 012 copy (49204052292) (cropped).jpg|75px]] |[[Gregg L. Semenza]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |rowspan=3|2020 |[[Mynd:Harvey J Alter 2020.jpg|75px]] |[[Harvey J. Alter]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3|Uppgötvun á [[Lifrarbólga C|lifrarbólguveiru C]].<ref>{{Vefheimild|titill=Þrír fá Nóbelsverðlaun í læknavísindum|url=https://www.ruv.is/frett/2020/10/05/thrir-fa-nobelsverdlaun-i-laeknavisindum|útgefandi=RÚV|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson|ár=2020|mánuður=5. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=5. október}}</ref> |- |[[Mynd:Charles M. Rice.jpg|75px]] |[[Charles M. Rice]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |[[Mynd:Prof Michael Houghton.jpg|75px]] |[[Michael Houghton]] |[[Bretland|Breskur]] |- |rowspan=2|2021 |[[Mynd:Dr David Julius by christopher michel in 2022 02.jpg|75px]] |[[David Julius]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvanir sem skýra frekar hvernig líkaminn nemur hitastig og snertingu.<ref>{{Vefheimild|titill=Deila nóbelsverðlaunum í læknisfræði|url=https://www.ruv.is/frett/2021/10/04/deila-nobelsverdlaunum-i-laeknisfraedi|útgefandi=RÚV|höfundur=Ásrún Brynja Ingvarsdóttir|ár=2021|mánuður=4. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. október}}</ref> |- |[[Mynd:Ardem Patapoutian by C Michel 67.jpg|75px]] |[[Ardem Patapoutian]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] og [[Líbanon|líbanskur]] |- |rowspan=1|2022 |[[Mynd:Professor Svante Paabo ForMemRS.jpg|75px]] |[[Svante Pääbo]] |[[Svíþjóð|Sænskur]] |rowspan=1|Rannsóknir á genamengi útdauðra manntegunda og þróun mannsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Svante Pääbo fær Nóbelinn í læknisfræði|url=https://www.ruv.is/frett/2022/10/03/svante-paabo-faer-nobelinn-i-laeknisfraedi|útgefandi=RÚV|höfundur=Pétur Magnússon|ár=2022|mánuður=3. október|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=3. október}}</ref> |- | rowspan=2|2023 | [[File:Karikó Katalin Szegeden.jpg|75px]] | [[Katalin Karikó]] | {{flag|Ungverjaland}}<br>{{flag|Bandaríkin}} | rowspan=2| Vinna við þróun mRNA-tækni sem stuðlaði að því að hægt var að þróa bóluefni gegn [[Kórónuveira|kórónuveirunni]] ([[Covid-19]]).<ref>{{Vefheimild|titill=Hljóta Nóbelsverðlaun fyrir vísindin á bak við mRNA-bóluefni gegn Covid|url=https://www.visir.is/g/20232469682d/hljota-nobels-verd-laun-fyrir-visindin-a-bak-vid-mrna-bolu-efni-gegn-co-vid|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Atli Ísleifsson|dags=1. október 2023|skoðað=1. október 2023}}</ref> |- | [[File:Drew Weissman Life Science medalist.jpg|75px]] | [[Drew Weissman]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | rowspan=2|2024 | [[File:Ambros3.jpg|75px]] | [[Victor Ambros]] | {{flag|Bandaríkin}} | rowspan=2| Uppgötvun míkróRNA sem hjálpar vísindamönnum að skilja hvernig gen virka í líkamanum.<ref>{{Vefheimild|titill=Hlutu Nóbelsverðlaun fyrir að uppgötva míkróRNA|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-10-07-hlutu-nobelsverdlaun-fyrir-ad-uppgotva-mikrorna-423962|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|dags=7. október 2024|skoðað=7. október 2024}}</ref> |- | [[File:Gary Ruvkun, 2024 Nobel Prize Laureate in Medicine 3 (cropped).jpg |75px]] | [[Gary Ruvkun]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | rowspan=3|2025 | | [[Mary E. Brunkow]] | {{flag|Bandaríkin}} | rowspan=3| Uppgötvanir varðandi útþol á sviði ónæmisrannsókna.<ref>{{Vefheimild|titill=Fá Nóbelinn fyrir ónæmis­rannsóknir sínar |url=https://www.visir.is/g/20252785029d/fa-nobelinn-fyrir-onaemis-rannsoknir-sinar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Atli Ísleifsson|dags= 6. október 2025 |skoðað= 6. október 2025}}</ref> |- | | [[Fred Ramsdell]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | [[File:Shimon Sakaguchi cropped 2 Shimon Sakaguchi 201711.jpg |75px]] | [[Shimon Sakaguchi]] | {{flag|Japan}} |- |rowspan=3 |2026 |[[File:Karl Deisseroth 2025 C 01.jpg|75px]] |{{sortname|Karl|Deisseroth}} |{{flag|Bandaríkin}} |rowspan=3 |Uppgötvun á ljósstýrðri erfðatækni.<ref name="nobel-2026">{{cite web |date=October 5, 2026|title=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|url-status=live|access-date=October 5, 2026 |website=NobelPrize.org |publisher=The Nobel Prize}}</ref> |- |[[File:Peter Hegemann.jpg|75px]] |{{sortname|Peter|Hegemann}} |rowspan=2 |{{flag|Þýskaland}} |- |[[File:Prof. Dr. Georg Nagel.png|75px]] |{{sortname|Georg|Nagel}} |} ==Athugasemdir við töflu== {{note|1}}A. Nöfnin eru stafsett á þann hátt sem Nóbelnefndin gerir á síðu sinni, nobelprize.org. {{note|2}}B. Þjóðerni er gefið upp í samræmi við það sem fram kemur á síðu Nóbelnefndarinnar, nobelprize.org. Ekki er sjálfgefið að uppgefið þjóðerni sé það sama og upprunaland eða veitandi ríkisborgararéttar. ==Heimildir== {{reflist|2}} [[Flokkur:Nóbelsverðlaun]] [[Flokkur:Listar um líffræði]] [[Flokkur:Listar yfir Nóbelsverðlaun|Líffræði]] 2v7pblw12ax4j02alrtirrmh9487sot 1983930 1983929 2026-10-26T10:05:05Z TKSnaevarr 53243 1983930 wikitext text/x-wiki {{NobelPrizes}} Þetta er '''listi yfir handhafa [[Nóbelsverðlaun]]anna í læknis- og lífeðlisfræði'''. [[Karólínska stofnunin]] í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] útdeilir verðlaununum. {| class="wikitable" |- !Ár ! colspan=2|Handhafi{{ref|1|[A]}} ! Þjóðerni{{ref|2|[B]}} ! Verðlaunaverk{{ref|3|[C]}} |- |1901 |[[Image:EmilVonBehring.jpg|75px]] |[[Emil Adolf von Behring]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[bólusetning]]u, einkum gegn [[barnaveiki]]. <ref name="nobel-1901"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1901/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1901 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1902 |[[Image:Ronald Ross2.jpg|75px]] |[[Ronald Ross]] |[[Bretland|breskur]] |Rannsóknir á smitburði á [[malaría|malaríu]]<ref name="nobel-1902"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1902/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1902 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1903 |[[File:Niels ryberg.jpg|75px]] |[[Niels Ryberg Finsen]] |[[Færeyjar|færeyskur]] |Rannsóknir á ljósmeðhöndlun við sjúkdómum, einkum ''[[lupus vulgaris]]'' <ref name="nobel-1903"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1903/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1903 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1904 |[[File:Ivan Pavlov (Nobel).png|75px]] |[[Ívan Pavlov|Ívan Petrovítsj Pavlov]] |[[Rússland|rússneskur]] |Rannsóknir á [[lífeðlisfræði]] [[melting]]ar <ref name="nobel-1904"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1904/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1904 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }} </ref> |- |1905 |[[File:RobertKoch cropped.jpg|75px]] |[[Robert Koch]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[berklar|berklum]] og uppgötvanir þeim tengdar<ref name="nobel-1905"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1905/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1906 |[[File:Camillo_Golgi_nobel.jpg|75px]] |[[Camillo Golgi]] |[[Ítalía|ítalskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á byggingu [[taugakerfið|taugakerfisins]]<ref name="nobel-1906"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1906/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1906 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:Cajal-mi.jpg|75px]] | [[Santiago Ramón y Cajal]] |[[Spánn|spænskur]] |- |1907 |[[Mynd:AlphonseLaveran.jpg|75px]] |[[Charles Louis Alphonse Laveran]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á sýkingum af völdum [[frumdýr]]a<ref name="nobel-1907"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1907/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1907 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1908 |[[File:Ilya_Mechnikov_nobel.jpg|75px]] |[[Ílja Metsjníkov|Ílja Íljítsj Metsjníkov]] |[[Rússland|rússneskur]] |rowspan=2|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1908"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1908/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1908 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Paul Ehrlich]] |[[Þýskaland|þýskur]] |- |1909 |[[File:Emil Theodor Kocher.jpg|75px]] |[[Emil Theodor Kocher]] |[[Sviss|svissneskur]] |Rannsóknir á lífeðlisfræði, meinafræði og skurðlækningum tengdum [[skjaldkirtill|skjaldkirtlinum]]<ref name="nobel-1909"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1909/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1909 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1910 |[[File:Kossel, Albrecht (1853-1927).jpg|75px]] |[[Albrecht Kossel]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á [[prótín]]um og [[kjarnsýra|kjarnsýrum]] og áhrifum þeirra á [[frumulíffræði|efnafræði frumunnar]]<ref name="nobel-1910"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1910/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1910 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1911 |[[File:Allvar Gullstrand.jpg|75px]] |[[Allvar Gullstrand]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |Rannsóknir á [[ljósbrot]]i í [[auga]]<ref name="nobel-1911"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1911/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1911 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1912 |[[File:Alexis Carrel 02.jpg|75px]] |[[Alexis Carrel]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir tengdar [[skurðlækningar|skurðlækningum]] og líffæraígræðslu<ref name="nobel-1912"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1912/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1912 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1913 |[[File:Charles Robert Richet 5.jpg|75px]] |[[Charles Richet]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á [[ofnæmislost]]i<ref name="nobel-1913"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1913/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1913 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1914 |[[Image:Robert Barany.jpg|75px]] |[[Robert Bárány]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Rannsóknir á [[lífeðlisfræði]] og [[meinafræði]] [[innra eyra]]<ref name="nobel-1914"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1914/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1914 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1915 | colspan=4 rowspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1916 |- |1917 |- |1918 |- |1919 |[[File:Jules Bordet pi.png|75px]] |[[Jules Bordet]] |[[Belgía|belgískur]] |Uppgötvanir á sviði [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1919"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1919/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1919 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1920 |[[File:August Krogh Bain 32006.jpg|75px]] |[[August Krogh|Schack August Steenberg Krogh]] |[[Danmörk|danskur]] |Rannsóknir á þætti lungnaháræða í súrefnisupptöku blóðs<ref name="nobel-1920"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1920/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1920 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1921 | colspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |rowspan=2|1922 |[[Image:Archibald Vivian Hill.jpg|75px]] |[[Archibald Hill|Archibald Vivian Hill]] |[[Bretland|breskur]] |Rannsóknir á [[varmi|varmamyndun]] í[[vöðvi| vöðvum]]<ref name = "nobel-1922"/> |- |[[Image:Otto_Fritz_Meyerhof.jpg|75px]] |[[Otto Fritz Meyerhof]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun á samhenginu milli [[súrefni]]snotkunar og [[mjólkursýra|mjólkursýruefnaskipta]] í [[vöðvi|vöðvum]]<ref name="nobel-1922"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1922/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1922 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1923 |[[Image:Fredrick banting.jpg|75px]] |[[Frederick Banting|Frederick Grant Banting]] |[[Kanada|kanadískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[insúlín]]s<ref name="nobel-1923"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1923/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1923 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|75px]] |[[John James Richard Macleod]] |[[Kanada|kanadískur]] |- |1924 |[[Image:Willem Einthoven.jpg|75px]] |[[Willem Einthoven]] |{{nowrap|[[Holland|hollenskur]]}} |Uppfinning [[hjartalínurit]]s<ref name="nobel-1924"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1924/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1924 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1925 | colspan=4 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1926 |[[File:J Fibiger.jpg|75px]] |[[Johannes Andreas Grib Fibiger]] |[[Danmörk|danskur]] |Rannsóknir á [[krabbamein]]smyndun af völdum [[þráðormur|þráðorma]]<ref name="nobel-1926"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1926/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1926 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1927 |[[Image:Julius Wagner-Jauregg.jpg|75px]] |[[Julius Wagner-Jauregg]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Meðhöndlun [[dementia paralytica]] með [[bóluefni]] úr [[malaría|malaríusýklum]]<ref name="nobel-1927"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1927/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1927 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1928 |[[Image:Jules Nicole.jpg|75px]] |[[Charles Nicolle|Charles Jules Henri Nicolle]] |[[Frakkland|franskur]] |Rannsóknir á [[flekkusótt]]<ref name="nobel-1928"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1928/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1928 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1929 |[[File:Christiaan Eijkman.jpg|75px]] |[[Christiaan Eijkman]] |[[Holland|hollenskur]] |Uppgötvun [[vítamín]]a<ref name = "nobel-1929"/> |- |[[Image:Frederick Gowland Hopkins nobel.jpg|75px]] |Sir [[Frederick Gowland Hopkins]] |[[Bretland|breskur]] |Uppgötvun vaxtarörvandi [[vítamín]]a <ref name="nobel-1929"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1929/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1929 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1930 |[[Image:LandsteinerWS.jpg|75px]] |[[Karl Landsteiner]] |[[Austurríki|austurrískur]] |Uppgötvun [[blóðflokkar|blóðflokka]]<ref name="nobel-1930"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1930/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1930 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1931 |[[Image:Otto Warburg.jpg|75px]] |[[Otto Heinrich Warburg]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á starfsemi [[sýtókróm]]a<ref name="nobel-1931"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1931/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1931 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1932 |[[File:Charles Scott Sherrington1.jpg|75px]] |Sir [[Charles Scott Sherrington]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Uppgötvanir varðandi starfsemi taugafrumna<ref name="nobel-1932"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1932/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1932 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edgar Adrian, 1st Baron Adrian|Edgar Douglas Adrian]] |[[Bretland|breskur]] |- |1933 |[[Image:Thomas Hunt Morgan.jpg|75px]] |[[Thomas Hunt Morgan]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun á hlutverki [[litningur|litninga]] í [[erfðir|erfðum]]<ref name="nobel-1933"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1933/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1933 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1934 |rowspan=3| |[[George Whipple|George Hoyt Whipple]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[blóðleysi]]<ref name="nobel-1934"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1934/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1934 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[George Minot|George Richards Minot]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[William P. Murphy|William Parry Murphy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1935 | |[[Hans Spemann]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Rannsóknir á fósturþroska<ref name="nobel-1935"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1935/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1935 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1936 | |Sir [[Henry Hallett Dale]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[taugaboðefni|boðefnaflutningi]] í [[taugakerfið|taugakerfinu]]<ref name="nobel-1936"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1936/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1936 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Otto Loewi]] |[[Austurríki|austurrískur]] |- |1937 |[[Image:Albert Szent-Györgyi.jpg|75px]] |[[Albert Szent-Györgyi|Albert Szent-Györgyi von Nagyrapolt]] |[[Ungverjaland|ungverskur]] |Rannsóknir á [[lífefnafræði]] öndunar, einkum varðandi þátt [[C-vítamín]]s og [[fúmarsýra|fúmarsýru]]<ref name="nobel-1937"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1937/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1938 | |[[Corneille Heymans|Corneille Jean François Heymans]] |[[Belgía|belgískur]] |Rannsóknir á lífeðlisfræði öndunar <ref name="nobel-1938"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1938/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1938 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1939 | |[[Gerhard Domagk]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun á örveruhemjandi virkni [[súlfalyf]]ja<ref name="nobel-1939"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1939/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1939 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1940 | colspan=4 rowspan=3 align=center|Engin verðlaun veitt |- |1941 |- |1942 |- |rowspan=2|1943 | |[[Henrik Dam|Carl Peter Henrik Dam]] |[[Danmörk|danskur]] |Uppgötvun [[K-vítamín]]s<ref name = "nobel-1943"/> |- | |[[Edward Adelbert Doisy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] | Rannsóknir á efnabyggingu [[K-vítamín]]s<ref name="nobel-1943"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1943/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1943 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1944 |rowspan=2| |[[Joseph Erlanger]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á starfsemi stakra taugaþráða<ref name="nobel-1944"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1944/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1944 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Herbert Spencer Gasser]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1945 | |Sir [[Alexander Fleming]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[penisillín]]s<ref name="nobel-1945"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1945/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1945 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Ernst Boris Chain]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[File:Howard Walter Florey 1945.jpg|75px]] |[[Howard Florey, Baron Florey|Howard Walter Florey]] |[[Ástralía|ástralskur]] |- |1946 | |[[Hermann Joseph Muller]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Framköllun [[stökkbreyting|stökkbrigða]] með [[röntgengeislun]]<ref name="nobel-1946"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1946/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1946 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1947 |[[File:Carl Ferdinand Cori.jpg|75px]] |[[Carl Ferdinand Cori]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[efnaskipti|efnaskiptum]] [[glúkósi|glúkósa]]<ref name = "nobel-1947"/> |- |[[File:Gerty Theresa Cori.jpg|75px]] |[[Gerty Theresa Cori|Gerty Theresa Cori, áður Radnitz]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[File:Bernado Houssay.JPG|75px]] |[[Bernardo Houssay|Bernardo Alberto Houssay]] |[[Argentína|argentínskur]] |Rannsóknir á hlutverki [[hormón]]astjórnar frá [[heiladingull|heiladingli]] á [[efnaskipti]] [[glúkósi|glúkósa]]"<ref name="nobel-1947"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1947/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1948 | |[[Paul Hermann Müller]] |[[Sviss|svissneskur]] |Rannsóknir á [[skordýraeitur]]virkni [[DDT]]<ref name="nobel-1948"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1948/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1948 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1949 | |[[Walter Rudolf Hess]] |[[Sviss|svisslenskur]] |Rannsóknir á stjórnunarhlutverki [[miðheili|miðheila]]<ref name = "nobel-1949"/> |- |[[File:Moniz.jpg|75px]] |[[António Egas Moniz|Antonio Caetano De Abreu Freire Egas Moniz]] |[[Portúgal|portúgalskur]] |[[Hvítuskurður]] gegn ákveðnum gerðum [[geðveiki]]<ref name="nobel-1949"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1949 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1950 | |[[Philip Showalter Hench]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[Hormón nýrnahettubarkar|barkhormónum]] og byggingu þeirra<ref name="nobel-1950"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1950/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1950 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edward Calvin Kendall]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Tadeus Reichstein|Tadeusz Reichstein]] |[[Sviss|svissneskur]] |- |1951 | |[[Max Theiler]] |[[Suður Afríka|suðurafrískur]] |Rannsóknir á [[gulusótt|gulu]] og vörnum gegn henni<ref name="nobel-1951"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1951/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1951 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |1952 |[[Image:Selman Waksman NYWTS.jpg|75px]] |[[Selman Waksman|Selman Abraham Waksman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun á [[streptómýsín]]i, fyrsta [[sýklalyf]]inu með virkni gegn [[Mycobacterium tuberculosis|berklasýklinum]]<ref name="nobel-1952"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1952/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1952 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1953 | |[[Hans Adolf Krebs]] |[[Bretland|breskur]] |Uppgötvun [[Krebs-hringur|sítrónsýruhringsins]]<ref name = "nobel-1953"/> |- |[[File:Portrait of Fritz Albert Lipmann (1899-1986), Biochemist (2551001689).jpg|75px]] |[[Fritz Albert Lipmann]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[kóensím A|kóensími A]] og rannsóknir á hlutverki þess í [[efnaskipti|efnaskiptum]]<ref name="nobel-1953"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1953/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1953 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1954 |rowspan=3| |[[John Franklin Enders]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[mænusótt]]arveirunni<ref name="nobel-1954"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1954/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1954 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Frederick Chapman Robbins]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Thomas Huckle Weller]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1955 | |[[Hugo Theorell|Axel Hugo Theodor Theorell]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |Rannsóknir á oxunar[[ensím]]um<ref name="nobel-1955"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1955/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1955 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1956 | |[[André Frédéric Cournand]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|[[Hjartaþræðing]]ar og rannsóknir á [[meinafræði]] [[blóðrás|blóðrásarkerfisins]]<ref name="nobel-1956"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1956/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1956 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Werner Forssmann]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- | |[[Dickinson W. Richards]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1957 | |[[Daniel Bovet]] |[[Ítalía|ítalskur]] |Rannsóknir á [[antihistamín]]um<ref name="nobel-1957"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1957/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1957 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1958 | |[[George Wells Beadle]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2| Uppgötvun þess, að [[gen]] geta stjórnað ákveðnum efnaferlum<ref name = "nobel-1958"/> |- | |[[Edward Lawrie Tatum]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Joshua Lederberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[endurröðun (sameindalíffræði)|endurröðunar erfðaefnis]] og rannsóknir á byggingu erfðaefnis í [[baktería|bakteríum]]<ref name="nobel-1958"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1958/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1958 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1959 |[[File:Arthur Kornberg (30828410210).jpg|75px]] |[[Arthur Kornberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á lífsmíðaferlum [[RNA]] og [[DNA]]<ref name="nobel-1959"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1959 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Severo Ochoa]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1960 |[[File:Burnet 2jpg.jpg|75px]] |Sir [[Frank Macfarlane Burnet]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á þroskun [[ónæmiskerfi|ónæmiskerfisins]]<ref name="nobel-1960"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1960/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1960 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Peter Medawar|Peter Brian Medawar]] |[[Bretland|breskur]] |- |1961 | |[[Georg von Békésy]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á [[innra eyra]]<ref name="nobel-1961"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1961/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1961 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1962 |[[Image:Francis Crick.png|75px]] | [[Francis Crick|Francis Harry Compton Crick]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á byggingu [[DNA]] og áhrifum hennar á úrvinnslu erfðaupplýsinga í lifandi frumum<ref name="nobel-1962"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1962/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1962 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[James D. Watson|James Dewey Watson]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]] |[[Nýja Sjáland|nýsjálenskur]] og <br>[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1963 | |Sir [[John Carew Eccles]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á örvun og hindrun í [[frumuhimna|himnum]] [[taugafruma|taugafrumna]]<ref name="nobel-1963"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1963/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1963 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Alan Lloyd Hodgkin]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Image:Andrew huxley trinity.png|75px]] |[[Andrew Huxley|Andrew Fielding Huxley]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|1964 |rowspan=2| |[[Konrad Emil Bloch|Konrad Bloch]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[efnaskipti|efnaskiptum]] [[kólesteról]]s og [[fitusýra]]<ref name="nobel-1964"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1964/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1964 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Feodor Felix Konrad Lynen|Feodor Lynen]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- |rowspan=3|1965 |rowspan=3| |[[François Jacob]] |[[Frakkland|franskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á stjórnun [[afritun (sameindalíffræði)|afritunar DNA]] og [[tjáning (sameindalíffræði)|tjáningu]] [[veira|veirugena]]<ref name="nobel-1965"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1965/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1965 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[André Michel Lwoff|André Lwoff]] |[[Frakkland|franskur]] |- |[[Jacques Monod]] |[[Frakkland|franskur]] |- |rowspan=2|1966 |rowspan=2| |[[Francis Peyton Rous|Peyton Rous]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[veira]] sem valdið geta [[krabbamein]]i<ref name = "nobel-1966"/> |- |[[Charles Brenton Huggins]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á hormónameðferð við [[krabbamein]]i í [[blöðruhálskirtill|blöðruhálskirtli]]<ref name="nobel-1966"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1966/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1966 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1967 |rowspan=3| |[[Ragnar Granit]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á starfsemi [[auga|augna]]<ref name="nobel-1967"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1967/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1967 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Haldan Keffer Hartline]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[George Wald]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1968 | |[[Robert W. Holley]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Ráðning [[erfðakóðinn|erfðakóðans]] og rannsóknir á [[tjáning (sameindalíffræði)|tjáningu]] erfðaupplýsinga<ref name="nobel-1968"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1968/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1968 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Har Gobind Khorana]] |[[Indland|indverskur]] |- |[[Image:MNirenberg.jpg|75px]] |[[Marshall Warren Nirenberg|Marshall W. Nirenberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1969 |[[Image:Max Delbruck.jpg|75px]] |[[Max Delbrück]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á sameindaerfðafræði [[veira]]<ref name="nobel-1969"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1969/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Alfred Hershey|Alfred D. Hershey]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Salvador E. Luria ca.1969.jpg|75px]] |[[Salvador Luria|Salvador E. Luria]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1970 |[[File:Axelrod01.jpg|75px]] |[[Julius Axelrod]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[taugaboðefni|taugaboðefnum]] og seytingu þeirra úr taugafrumum<ref name="nobel-1970"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1970/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1970 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Ulf von Euler]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- | |Sir [[Bernard Katz]] |[[Bretland|breskur]] |- |1971 | |[[Earl Wilbur Sutherland, Jr.|Earl W. Sutherland, Jr.]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á virkni [[hormón]]a<ref name="nobel-1971"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1971/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1971 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|1972 |rowspan=2| |[[Gerald Edelman|Gerald M. Edelman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á byggingu [[mótefni|mótefna]]<ref name="nobel-1972"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1972/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1972 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Rodney Robert Porter|Rodney R. Porter]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1973 | |[[Karl von Frisch]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |rowspan=3|Ransóknir í [[atferlisfræði]]<ref name="nobel-1973"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1973/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1973 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|[[Image:Lorenz and Tinbergen1.jpg|75px|Nikolaas Tinbergen (left), Konrad Lorenz (right)]] |[[Konrad Lorenz]] |[[Austurríki|austurrískur]] |- |[[Nikolaas Tinbergen]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1974 |rowspan=3| |[[Albert Claude]] |[[Belgía|belgískur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[frumulíffræði]]<ref name="nobel-1974"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1974/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1974 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Christian de Duve]] |[[Belgía|belgískur]] |- |[[George Emil Palade|George E. Palade]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1975 |[[Image:DavidBaltimore2008.JPG|75px]] |[[David Baltimore]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[krabbamein]]svaldandi [[veira|veirum]] og verkun þeirra á erfðaefni [[fruma|hýsilfrumna]]<ref name="nobel-1975"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1975/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1975 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Renato Dulbecco crop.jpg|75px]] |[[Renato Dulbecco]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Howard Martin Temin]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1976 | |[[Baruch Samuel Blumberg|Baruch S. Blumberg]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á áður óþekktum sýkingum og smitleiðum<ref name="nobel-1976"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1976/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1976 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Daniel Carleton Gajdusek|D. Carleton Gajdusek]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1977 | |[[Roger Guillemin]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[peptíðhormón]]a í [[heili|heila]]<ref name = "nobel-1977"/> |- |[[File:Andrew Schally portrait.jpg|75px]] |[[Andrew Schally|Andrew V. Schally]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[File:Rosalyn Yalow - portrait.jpg|75px]] |[[Rosalyn Sussman Yalow|Rosalyn Yalow]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |Þróun tækni ([[geislaónæmismæling]]) til rannsókna á [[hormón|peptíðhormón]]um<ref name="nobel-1977"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1977/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1978 |[[File:Werner Arber 2008.jpg|75px]] |[[Werner Arber]] |[[Sviss|svissneskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[skerðiensím]]a og rannsóknir á notkun þeirra í [[sameindalíffræði]]<ref name="nobel-1978"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1978/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1978 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Daniel Nathans]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Hamilton Smith.jpg|75px]] |[[Hamilton O. Smith]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1979 | |[[Allan McLeod Cormack|Allan M. Cormack]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Þróun sneiðmyndatækni<ref name="nobel-1979"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1979/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1979 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Godfrey Hounsfield|Godfrey N. Hounsfield]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|1980 | |[[Baruj Benacerraf]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1980"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1980 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Jean Dausset 1968.jpg|75px]] |[[Jean Dausset]] |[[Frakkland|franskur]] |- | |[[George Davis Snell|George D. Snell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1981 | |[[Roger W. Sperry]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Rannsóknir á sérhæfingu [[heilahvel]]a<ref name = "nobel-1981"/> |- | |[[David H. Hubel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á sjónstöðvum í miðtaugakerfinu<ref name="nobel-1981"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1981/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1981 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Torsten Wiesel-7Nov2006.jpg|75px]] |[[Torsten N. Wiesel]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- |rowspan=3|1982 |[[Mynd:Sune Bergström 3.jpg|75px]] |[[Sune Bergström|Sune K. Bergström]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Uppgötvun [[prostaglandín]]a<ref name="nobel-1982"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1982/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1982 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Bengt I. Samuelsson]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |- |[[Mynd:John Robert Vane.jpg|75px]] |[[John Robert Vane|John R. Vane]] |[[Bretland|breskur]] |- |1983 |[[Mynd:Barbara McClintock (1902-1992).jpg|75px]] |[[Barbara McClintock]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] | Rannsóknir á [[stökkull (sameindalíffræði)|stökklum]]<ref name="nobel-1983"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1983/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1984 |[[Mynd:Niels Kaj Jerne 1950 crop.jpg|75px]] |[[Niels Kaj Jerne|Niels K. Jerne]] |[[Danmörk|danskur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]] og tækni til framleiðslu [[einstofna mótefni|einstofna mótefna]]<ref name="nobel-1984"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1984/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Georges J. F. Köhler|Georges J.F. Köhler]] |[[Vestur-Þýskaland|vesturþýskur]] |- |[[Mynd:Milstein lnp.jpg|75px]] |[[César Milstein]] |[[Argentína|argentínskur]] og <br>[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|1985 |[[Image:Mike Brown 2003.jpg|75px]] |[[Michael Stuart Brown|Michael S. Brown]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á stjórnun [[kólesteról]]efnaskipta<ref name="nobel-1985"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1985/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1985 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Joe Goldstein.JPG|75px]] |[[Joseph L. Goldstein]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1986 |[[Image:Stanley Cohen Nobel.webp|75px]] |[[Stanley Cohen (biochemist)|Stanley Cohen]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[vaxtarþáttur|vaxtarþátta]]<ref name="nobel-1986"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1986/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rita Levi-Montalcini (1986) (cropped).jpg|75px]] |[[Rita Levi-Montalcini]] |[[Ítalía|ítölsk]] og<br>[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |1987 | |[[Susumu Tonegawa]] |[[Japan]] |Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1987"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1987 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1988 |[[Mynd:James Black (pharmacologist).jpg|75px]] |Sir [[James W. Black]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=3|Rannsóknir í [[lyfjafræði]]<ref name="nobel-1988"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1988/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Gertrude Elion.jpg|75px]] |[[Gertrude B. Elion]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[Mynd:George H. Hitchings 1988.jpg|75px]] |[[George H. Hitchings]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1989 |[[Mynd:Nci-vol-8172-300 j michael bishop.jpg|75px]] |[[J. Michael Bishop]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á sameindaerfðafræði [[krabbamein]]s af völdum [[retróveira]]<ref name="nobel-1989"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1989/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:HEVarmus.jpg|75px]] |[[Harold E. Varmus]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1990 |rowspan=2| |[[Joseph Murray|Joseph E. Murray]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Líffæraígræðslur<ref name="nobel-1990"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1990/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1990 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[E. Donnall Thomas]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1991 |[[Image:Erwin neher 2007 lindau.jpg|75px]] |[[Erwin Neher]] |[[Þýskaland|þýskur]] |rowspan=2|Rannsóknir á [[jónagöng]]um í [[frumuhimna|frumuhimnum]]<ref name="nobel-1991"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1991/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1991 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Sakmann.jpg|75px]] |[[Bert Sakmann]] |[[Þýskaland|þýskur]] |- |rowspan=2|1992 | |[[Edmond H. Fischer]] |[[Sviss|svissneskur]] og<br>[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á stjórnun á [[ensím]]virkni með [[fosfórun prótína|fosfórun]]<ref name="nobel-1992"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1992/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1992 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Edwin G. Krebs]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1993 |[[Mynd:Roberts, Richard John (1943).jpg|75px]] |[[Richard J. Roberts]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[innröð|innraða]] í [[gen]]um [[heilkjörnungur|heilkjörnunga]]<ref name="nobel-1993"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1993/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1993 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Phillip A Sharp NIH.jpg|75px]] |[[Phillip Allen Sharp|Phillip A. Sharp]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1994 | |[[Alfred G. Gilman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[G-prótín]]a og rannsóknir á hlutverki þeirra í innanfrumu boðflutningum<ref name="nobel-1994"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1994/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1994 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rodbell, Martin (1925-1998).jpg|75px]] |[[Martin Rodbell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|1995 | |[[Edward B. Lewis]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á sameindalíffræðilegri stjórnun ferla í [[þroskafræði|fósturþroska]]<ref name="nobel-1995"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1995/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4383.jpg|75px]] |[[Christiane Nüsslein-Volhard]] |[[Þýskaland|þýsk]] |- |[[Image:Eric F. Wieschaus.jpg|75px]] |[[Eric F. Wieschaus]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=2|1996 | |[[Peter C. Doherty]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Rannsóknir í [[ónæmisfræði]]<ref name="nobel-1996"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1996/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1996 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Rolf Zinkernagel Erudite Conclave medical college trivandrum.jpg|75px]] |[[Rolf M. Zinkernagel]] |[[Sviss|svissneskur]] |- |1997 |[[Mynd:Prusiner 1.JPG|75px]] | [[Stanley B. Prusiner]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun [[príón]]a og rannsóknir á sýkingum af þeirra völdum<ref name="nobel-1997"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1997/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1997 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|1998 |[[Mynd:Drfurchgott.jpg|75px]] |[[Robert F. Furchgott]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Uppgötvun þess, að [[nituroxíð]] þjónar sem boðefni í [[blóðrás]]<ref name="nobel-1998"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1998/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1998 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Loius Ignarro.jpg|75px]] |[[Louis J. Ignarro]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Ferid Murad.jpg|75px]] |[[Ferid Murad]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |1999 |[[File:Gunter Blobel 2008 1.JPG|75px]] |[[Günter Blobel]] |[[Þýskaland|þýskur]] og [[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |Uppgötvun þess, að nýsmíðuð [[prótín]] geta borið merki sem stjórnar því hvar í frumunni þau munu starfa<ref name="nobel-1999"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1999/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1999 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|2000 |[[Mynd:Arvid Carlsson 2011a.jpg|75px]] |[[Arvid Carlsson]] |[[Svíþjóð|sænskur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[boðefni|boðefnaflutningi]] í [[taugakerfið|taugakerfinu]]<ref name="nobel-2000"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2000/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2000 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Paul Greengard.jpg|75px]] |[[Paul Greengard]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:Eric Richard Kandel.jpg|75px]] |[[Eric Kandel|Eric R. Kandel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2001 | |[[Leland H. Hartwell]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á stjórnun [[frumuhringurinn|frumuhringsins]]<ref name="nobel-2001"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2001/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2001 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Tim hunt.jpg|75px]] |[[Tim Hunt]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Image:Plos nurse.jpg|75px]] |Sir [[Paul Nurse|Paul M. Nurse]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=3|2002 | |[[Sydney Brenner]] |[[Suður-Afríka|suður-afrískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á [[stýrður frumudauði|stýrðum frumudauða]]<ref name="nobel-2002"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2002/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2002 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[H. Robert Horvitz]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |[[Image:John_Sulston.jpg|75px]] |[[John E. Sulston]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|2003 | |[[Paul Lauterbur]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Þróun segulsneiðmyndatækni"<ref name="nobel-2003"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2003/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Image:Peter Mansfield Leipzig.jpg|75px]] |Sir [[Peter Mansfield]] |[[Bretland|breskur]] |- |rowspan=2|2004 |[[Mynd:Richard Axel.jpg|75px]] |[[Richard Axel]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvun [[lyktarviðtaki|lyktarviðtaka]] og rannsóknir á [[lyktarskyn]]i<ref name="nobel-2004"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2004/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:LindaBuck cropped 1.jpg|75px]] |[[Linda B. Buck]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |rowspan=2|2005 |[[Mynd:marshall 2008.JPG|75px]] |[[Barry Marshall|Barry J. Marshall]] |[[Ástralía|ástralskur]] |rowspan=2|Uppgötvun þess, að [[baktería]]n ''[[Helicobacter pylori]]'' getur valdið [[magasár]]i<ref name="nobel-2005"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Robin Warren.jpg|75px]] |[[Robin Warren|J. Robin Warren]] |[[Ástralía|ástralskur]] |- |rowspan=2|2006 |[[File:Andrew Fire, Stanford University.jpg|75px]] |[[Andrew Fire|Andrew Z. Fire]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2|Rannsóknir á hlutverki [[siRNA]] í stjórnun [[tjáning (sameindalíffræði)|genatjáningar]]<ref name="nobel-2006"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2006/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2006 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- | |[[Craig Mello|Craig C. Mello]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2007 |[[Image:Mario Capecchi UTHSCSA.JPG|75px]] |[[Mario Capecchi|Mario R. Capecchi]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3|[[Stökkbreyting]]ar í [[mús]]um með aðstoð [[stofnfruma|stofnfrumna]]<ref name="nobel-2007"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2007/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2007 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[File:Martin_Evans_Nobel_Prize.jpg|75px]] |Sir [[Martin Evans|Martin J. Evans]] |[[Bretland|breskur]] |- |[[Mynd:Oliver-smithies.jpg|75px]] |[[Oliver Smithies]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2008 |[[File:Harald zur Hausen-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|75px]] |[[Harald zur Hausen]] |[[Þýskaland|þýskur]] |Uppgötvun þess, að [[vörtuveira|vörtuveirur]] geta valdið leghálskrabbameini<ref name="nobel-2008"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/index.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref><br /> |- |[[File:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|75px]] |[[Françoise Barré-Sinoussi]] |[[Frakkland|frönsk]] |rowspan=2|Uppgötvun [[HIV-veira|HIV veirunnar]]<ref name="nobel-2008"/> |- |[[Image:LucMontagnier1995 065.jpg|75px]] |[[Luc Montagnier]] |[[Frakkland|franskur]] |- |rowspan=3|2009 |[[Image:Elizabeth Blackburn 2009-01.JPG|75px]] ||[[Elizabeth Blackburn|Elizabeth H. Blackburn]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] og<br>[[Ástralía|áströlsk]] |rowspan=3|Uppgötvun [[telómer]]a og [[telómerasi|telómerasa]]<ref name="nobel-2009"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2009/ | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009 | accessdate = 13.10.2009 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref><br /> |- |[[Image:Carol_Greider_2009-01.JPG|75px]] |[[Carol W. Greider]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarísk]] |- |[[Image:JSzostak.jpg|75px]] |[[Jack W. Szostak]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] og [[Bretland|breskur]] |- |2010 | ||[[Robert G. Edwards]] |[[Bretland|breskur]] |Þróun [[gervifrjóvgun]]ar<ref name="nobel-2010"> {{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/ | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2010 | accessdate = 19.11.2010 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=3|2011 |[[Mynd:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7512.jpg|75px]] |[[Bruce Beutler]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=2| Rannsóknir á ósérhæfða ónæmiskerfinu<ref name = "nobel-2011"/> |- |[[Mynd:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7584.jpg|75px]] |[[Jules Hoffmann]] |[[Frakkland|franskur]] og [[Lúxemborg|lúxemborgskur]] |- | |[[Ralph M. Steinman]] |[[Kanada|kanadískur]] |Uppgötvun angafrumna og rannsóknir á hlutverki þeirra í sérhæfðri ónæmissvörun<ref name="nobel-2011"> {{cite web | url = http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2011/press.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2011 | accessdate = 5.10.2011 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |rowspan=2|2012 |[[Image:John Gurdon Cambridge 2012.JPG|75px]] |[[John Gurdon]] |[[Bretland|breskur]] |rowspan=2| Rannsóknir á fjölmáttka stofnfrumum<ref name = "nobel-2012">{{cite web | url = http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2012/press.html | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2012 | accessdate = 1.12.2012 | publisher = Vefsíða Nóbelnefndarinnar }}</ref> |- |[[Mynd:Shinya Yamanaka, 20130224.jpg|75px]] |[[Shinya Yamanaka]] |[[Japan|japanskur]] |- |rowspan=3|2013 | |[[James E. Rothman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Randy Schekman 8 February 2012.jpg|75px]] |[[Randy W. Schekman]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- | |[[Thomas C. Südhof]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] |- |rowspan=3|2014 |[[Mynd:John O'Keefe (neuroscientist) 2014b.jpg|75px]] |[[John O'Keefe]] |[[Bandaríki Norður Ameríku|bandarískur]] og [[Bretland|breskur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:May-Britt Moser 2014.jpg|75px]] |[[May-Britt Moser]] |[[Noregur|norsk]] |- |[[Mynd:Edvard Moser.jpg|75px]] |[[Edvard I. Moser]] |[[Noregur|norskur]] |- |rowspan=3|2015 |[[Mynd:William C. Campbell 4983-1-2015.jpg|75px]] |[[William C. Campbell]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] og [[Lýðveldið Írland|írskur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Satoshi Ōmura 5086-1-2015.jpg|75px]] |[[Satoshi Ōmura]] |[[Japan]]skur |- |[[Mynd:Tu Youyou 5012-1-2015.jpg|75px]] |[[Tu Youyou]] |[[Alþýðulýðveldið Kína|Kínversk]] |- |rowspan=1|2016 |[[Mynd:Nobel Laureates 1042 (30647248184).jpg|75px]] |[[Yoshinori Ohsumi]] |[[Japan]]skur |rowspan=1| |- |rowspan=3|2017 |[[Mynd:Jeffrey C. Hall EM1B8737 (38162359274).jpg|75px]] |[[Jeffrey C. Hall]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3| |- |[[Mynd:Michael Rosbash EM1B8756 (38847326642).jpg|75px]] |[[Michael Rosbash]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |[[Mynd:Michael W. Young D81 4345 (38162439194).jpg|75px]] |[[Michael W. Young]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |rowspan=2|2018 |[[Mynd:James P. Allison (2015).JPG|75px]] |[[James P. Allison]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=2| |- |[[Mynd:Tasuku Honjo 201311.jpg|75px]] |[[Tasuku Honjo]] |[[Japan]]skur |- |rowspan=3|2019 |[[Mynd:William G. Kaelin Jr. UNIST CGI 2019 (cropped).jpg|75px]] |[[William G. Kaelin]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3|Rannsóknir á frumum og súrefni. |- |[[Mynd:Peter J. Ratcliffe at Centro Cultural de la Ciencia 01 (cropped).png|75px]] |[[Peter J. Ratcliffe]] |[[Bretland|Breskur]] |- |[[Mynd:Nobel 9 Dec 2019 012 copy (49204052292) (cropped).jpg|75px]] |[[Gregg L. Semenza]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |rowspan=3|2020 |[[Mynd:Harvey J Alter 2020.jpg|75px]] |[[Harvey J. Alter]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=3|Uppgötvun á [[Lifrarbólga C|lifrarbólguveiru C]].<ref>{{Vefheimild|titill=Þrír fá Nóbelsverðlaun í læknavísindum|url=https://www.ruv.is/frett/2020/10/05/thrir-fa-nobelsverdlaun-i-laeknavisindum|útgefandi=RÚV|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson|ár=2020|mánuður=5. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=5. október}}</ref> |- |[[Mynd:Charles M. Rice.jpg|75px]] |[[Charles M. Rice]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |- |[[Mynd:Prof Michael Houghton.jpg|75px]] |[[Michael Houghton]] |[[Bretland|Breskur]] |- |rowspan=2|2021 |[[Mynd:Dr David Julius by christopher michel in 2022 02.jpg|75px]] |[[David Julius]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] |rowspan=2|Uppgötvanir sem skýra frekar hvernig líkaminn nemur hitastig og snertingu.<ref>{{Vefheimild|titill=Deila nóbelsverðlaunum í læknisfræði|url=https://www.ruv.is/frett/2021/10/04/deila-nobelsverdlaunum-i-laeknisfraedi|útgefandi=RÚV|höfundur=Ásrún Brynja Ingvarsdóttir|ár=2021|mánuður=4. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. október}}</ref> |- |[[Mynd:Ardem Patapoutian by C Michel 67.jpg|75px]] |[[Ardem Patapoutian]] |[[Bandaríkin|Bandarískur]] og [[Líbanon|líbanskur]] |- |rowspan=1|2022 |[[Mynd:Professor Svante Paabo ForMemRS.jpg|75px]] |[[Svante Pääbo]] |[[Svíþjóð|Sænskur]] |rowspan=1|Rannsóknir á genamengi útdauðra manntegunda og þróun mannsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Svante Pääbo fær Nóbelinn í læknisfræði|url=https://www.ruv.is/frett/2022/10/03/svante-paabo-faer-nobelinn-i-laeknisfraedi|útgefandi=RÚV|höfundur=Pétur Magnússon|ár=2022|mánuður=3. október|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=3. október}}</ref> |- | rowspan=2|2023 | [[File:Karikó Katalin Szegeden.jpg|75px]] | [[Katalin Karikó]] | {{flag|Ungverjaland}}<br>{{flag|Bandaríkin}} | rowspan=2| Vinna við þróun mRNA-tækni sem stuðlaði að því að hægt var að þróa bóluefni gegn [[Kórónuveira|kórónuveirunni]] ([[Covid-19]]).<ref>{{Vefheimild|titill=Hljóta Nóbelsverðlaun fyrir vísindin á bak við mRNA-bóluefni gegn Covid|url=https://www.visir.is/g/20232469682d/hljota-nobels-verd-laun-fyrir-visindin-a-bak-vid-mrna-bolu-efni-gegn-co-vid|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Atli Ísleifsson|dags=1. október 2023|skoðað=1. október 2023}}</ref> |- | [[File:Drew Weissman Life Science medalist.jpg|75px]] | [[Drew Weissman]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | rowspan=2|2024 | [[File:Ambros3.jpg|75px]] | [[Victor Ambros]] | {{flag|Bandaríkin}} | rowspan=2| Uppgötvun míkróRNA sem hjálpar vísindamönnum að skilja hvernig gen virka í líkamanum.<ref>{{Vefheimild|titill=Hlutu Nóbelsverðlaun fyrir að uppgötva míkróRNA|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-10-07-hlutu-nobelsverdlaun-fyrir-ad-uppgotva-mikrorna-423962|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir|dags=7. október 2024|skoðað=7. október 2024}}</ref> |- | [[File:Gary Ruvkun, 2024 Nobel Prize Laureate in Medicine 3 (cropped).jpg |75px]] | [[Gary Ruvkun]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | rowspan=3|2025 | [[File:Mary Brunkow - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg|75px]] | [[Mary E. Brunkow]] | {{flag|Bandaríkin}} | rowspan=3| Uppgötvanir varðandi útþol á sviði ónæmisrannsókna.<ref>{{Vefheimild|titill=Fá Nóbelinn fyrir ónæmis­rannsóknir sínar |url=https://www.visir.is/g/20252785029d/fa-nobelinn-fyrir-onaemis-rannsoknir-sinar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Atli Ísleifsson|dags= 6. október 2025 |skoðað= 6. október 2025}}</ref> |- | | [[Fred Ramsdell]] | {{flag|Bandaríkin}} |- | [[File:Shimon Sakaguchi cropped 2 Shimon Sakaguchi 201711.jpg |75px]] | [[Shimon Sakaguchi]] | {{flag|Japan}} |- |rowspan=3 |2026 |[[File:Karl Deisseroth 2025 C 01.jpg|75px]] |{{sortname|Karl|Deisseroth}} |{{flag|Bandaríkin}} |rowspan=3 |Uppgötvun á ljósstýrðri erfðatækni.<ref name="nobel-2026">{{cite web |date=October 5, 2026|title=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|url-status=live|access-date=October 5, 2026 |website=NobelPrize.org |publisher=The Nobel Prize}}</ref> |- |[[File:Peter Hegemann.jpg|75px]] |{{sortname|Peter|Hegemann}} |rowspan=2 |{{flag|Þýskaland}} |- |[[File:Prof. Dr. Georg Nagel.png|75px]] |{{sortname|Georg|Nagel}} |} ==Athugasemdir við töflu== {{note|1}}A. Nöfnin eru stafsett á þann hátt sem Nóbelnefndin gerir á síðu sinni, nobelprize.org. {{note|2}}B. Þjóðerni er gefið upp í samræmi við það sem fram kemur á síðu Nóbelnefndarinnar, nobelprize.org. Ekki er sjálfgefið að uppgefið þjóðerni sé það sama og upprunaland eða veitandi ríkisborgararéttar. ==Heimildir== {{reflist|2}} [[Flokkur:Nóbelsverðlaun]] [[Flokkur:Listar um líffræði]] [[Flokkur:Listar yfir Nóbelsverðlaun|Líffræði]] op6qrviulji4yttw60qwpzm2a9lb03v 0 2542 1983906 1970937 2026-10-25T21:10:14Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1983906 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|júlí}} '''6. júlí''' er 187. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (188. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 178 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1189]] - [[Ríkharður ljónshjarta]] var krýndur konungur Englands. * [[1483]] - [[Ríkharður 3. Englandskonungur|Ríkharður 3.]] var krýndur konungur Englands. * [[1607]] - Konungssinnar unnu sigur á uppreisnarmönnum í [[Orrustan við Guzów|orrustunni við Guzów]] í [[Pólsk-litháíska samveldið|Pólsk-litháíska samveldinu]]. * [[1609]] - [[Rúdolf 2. keisari]] veitti [[Bæheimur|Bæheimi]] [[trúfrelsi]]. * [[1673]] - Franskur her lagði [[Maastricht]] undir sig. * [[1685]] - [[Orrustan við Sedgemoor]]: Her Jakobs 2. sigraði her hertogans af Monmouth. * [[1699]] - Sjóræningjaforinginn [[William Kidd]] var handtekinn í [[Boston]]. * [[1758]] - Carlo della Torre Rezzonico varð [[Klemens 13.]] páfi. * [[1849]] - Danski herinn vann sigur á [[Prússland|Prússum]] við [[Fredericia]] á [[Jótland]]i. * [[1859]] - [[Queensland]] varð sjálfstæð nýlenda Breta í Ástralíu. * [[1926]] - [[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] varð forsætisráðherra Íslands. * [[1942]] - Fjölskylda [[Anna Frank|Önnu Frank]] fór í felur í [[Amsterdam]]. * [[1946]] - Íslendingar tóku við [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvelli]] af Bretum við hátíðlega athöfn. * [[1950]] - Fyrsta [[landsmót hestamanna]] var sett á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. * [[1954]] - Stórrigningar á [[Norðurland]]i ollu skriðuföllum og flóðum, einkum í [[Norðurárdalur (Skagafirði)|Norðurárdal]] í Skagafirði, þar sem jarðirnar Ytri-Kot og [[Fremri-Kot]] urðu mjög illa úti. * [[1958]] - [[Eyjólfur Jónsson (sundkappi)|Eyjólfur Jónsson]] sundkappi synti frá Reykjavík til Akraness, en það er 22 km leið. Sundið tók rúmlega 13 klukkustundir. * [[1964]] - [[Malaví]] hlaut sjálfstæði frá [[Bretland]]i. * [[1971]] - [[Hastings Banda]] var gerður að forseta til æviloka í [[Malaví]]. * [[1975]] - Þing [[Kómoreyjar|Kómoreyja]] samþykkti að lýsa yfir sjálfstæði frá [[Frakkland]]i. * [[1976]] - Hljómsveitin [[The Damned]] kom fyrst fram sem upphitunarhljómsveit fyrir [[The Sex Pistols]] í [[100 Club]] í [[London]]. * [[1987]] - Sænska rokkhljómsveitin [[Europe]] hélt vel sótta tónleika í [[Laugardalshöll]]. * [[1988]] - Eldur braust út á olíuborpallinum [[Piper Alpha]] í Norðursjó. 165 verkamenn og 2 björgunarsveitarmenn fórust. * [[1988]] - [[Sjúkrahússúrgangur]] barst á land á strönd [[Long Island]] í [[New York]] í Bandaríkjunum. * [[1990]] - Lífverðir forseta Sómalíu, [[Siad Barre]], skutu á mótmælendur á knattspyrnuleik með þeim afleiðingum að 65 létust og 300 slösuðust. * [[1994]] - Fjórtán slökkviliðsmenn létust í [[skógareldur|skógareldi]] á [[Storm King Mountain (Kóloradó)|Storm King Mountain]] í Kóloradó í Bandaríkjunum. * [[1998]] - [[Alþjóðaflugvöllurinn í Hong Kong]] var opnaður. * [[1998]] - Bandaríski tennisleikarinn [[Pete Sampras]] sigraði Wimbledon-mótið. * [[2003]] - [[Cosmic Call]]-verkefnið sendi skilaboð frá [[Jevpatoria]] á Krímskaga til fimm stjarna: [[Hip 4872]], [[HD 245409]], [[55 Cancri]], [[HD 10307]] og [[47 Ursae Majoris]]. Skilaboðin munu ná áfangastað á árunum frá 2036 til 2049. * [[2003]] - [[Ísraelsstjórn]] lét 350 palestínska fanga lausa. <onlyinclude> * [[2005]] - [[Evrópuþingið]] hafnaði tillögu að tilskipun um einkaleyfi á tölvuforritum. * [[2006]] - Fjallaskarðið [[Nathu La]] á landamærum [[Kína]] og [[Indland]]s var opnað að nýju eftir að hafa verið lokað í 44 ár. * [[2013]] - Í [[Yobe-fylki]] í Nígeríu réðust hryðjuverkamenn úr [[Boko Haram]] inn í skóla og brenndu 42 kennara og nemendur lifandi. * [[2013]] - [[Járnbrautarslysið við Lac-Mégantic]]: Bensínflutningavagnar í járnbrautarlest við [[Lac-Mégantic]] í Kanada sprungu með þeim afleiðingum að 42 létust. * [[2016]] - Snjallsímaleikurinn ''[[Pokémon Go]]'' kom út. * [[2018]] - [[Shoko Asahara]] og sex aðrir meðlimir japönsku hryðjuverkasamtakanna [[Aum Shinrikyo]] voru teknir af lífi. * [[2018]] - Bandarískir tollar á kínverskar innflutningsvörur að andvirði 34 milljarða dala tóku gildi. Kínverjar ásökuðu Bandaríkjamenn um að hrinda af stað stærsta [[viðskiptastríð]]i sögunnar. * [[2019]] - Bandaríski fjárfestirinn [[Jeffrey Epstein]] var handtekinn og ákærður fyrir mansal og kynlífsþrælkun.</onlyinclude> == Fædd == * [[1387]] - [[Blanka 1. Navarradrottning|Blanka 1.]], drottning Navarra (d. [[1441]]). * [[1621]] - [[Jean de La Fontaine]], franskur rithöfundur (d. [[1695]]). * [[1781]] - [[Stamford Raffles]], stofnandi Singapúr (d. [[1826]]). * [[1796]] - [[Nikulás 1. Rússakeisari]] (d. [[1855]]). * [[1832]] - [[Maximilian 1. Mexíkókeisari]] (d. [[1867]]) * [[1859]] - [[Verner von Heidenstam]] sænskt skáld og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1940]]) * [[1884]] - [[Gísli Guðmundsson (1884-1928)|Gísli Guðmundsson]], íslenskur gerlafræðingur og frumkvöðull (d. [[1928]]). * [[1886]] - [[Marc Bloch]], franskur sagnfræðingur (d. [[1944]]). * [[1887]] - [[Marc Chagall]], rússnesk-franskur listmálari (d. [[1985]]). * [[1904]] - [[Rannveig Þorsteinsdóttir]], íslensk stjórnmálakona (d. [[1987]]). * [[1907]] - [[Frida Kahlo]], mexíkósk listakona (d. [[1954]]). * [[1914]] - [[Otto Bumbel]], brasilískur knattspyrnuþjálfari (d. [[1998]]). * [[1921]] - [[Nancy Reagan]], bandarísk forsetafrú (d. [[2016]]). * [[1923]] - [[Wojciech Jaruzelski]], forseti Póllands (d. [[2014]]). * [[1927]] - [[Janet Leigh]], bandarísk leikkona (d. [[2004]]). * [[1929]] - [[Högna Sigurðardóttir]], íslenskur arkitekt (d. [[2017]]). * [[1935]] - [[Tenzin Gyatso]], 14. Dalai Lama. * [[1936]] - [[Dave Allen]], írskur skemmtikraftur (d. [[2005]]). * [[1937]] - [[Ned Beatty]], bandarískur leikari. * [[1937]] - [[Vladímír Ashkenazy]], rússneskur píanóleikari. * [[1940]] - [[Núrsúltan Nazarbajev]], kasakskur stjórnmálamaður. * [[1946]] - [[George W. Bush]], 43. forseti Bandaríkjanna. * [[1946]] - [[Peter Singer]], ástralskur heimspekingur. * [[1946]] - [[Sylvester Stallone]], bandarískur leikari. * [[1947]] - [[Guðmundur Magnússon (leikari)|Guðmundur Magnússon]], íslenskur leikari og fyrrum formaður [[Öryrkjabandalag Íslands|Öryrkjabandalags Íslands]]. * [[1951]] - [[Magnús Kjartansson (tónlistarmaður)|Magnús Kjartansson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[1951]] - [[Geoffrey Rush]], ástralskur leikari. * [[1955]] - [[Sigurður Sigurjónsson]], íslenskur leikari. * [[1958]] - [[Jónína Rós Guðmundsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[1968]] - [[Ásdís Halla Bragadóttir]], íslensk stjórnmála- og athafnakona. * [[1975]] - [[50 Cent]], bandarískur rappari. * [[1979]] - [[Ragnar Pétursson]], íslenskur blaðamaður og handknattleiksmaður. * [[1986]] - [[Luigi Di Maio]], ítalskur stjórnmálamaður. == Dáin == * [[1189]] - [[Hinrik 2. Englandskonungur]] (f. [[1133]]). * [[1218]] - [[Ottó 3. af Búrgund|Ottó 3.]], hertogi af Búrgund (f. [[1166]]). * [[1249]] - [[Alexander 2. Skotakonungur]] (f. [[1198]]). * [[1415]] - [[Jan Hus]], tékkneskur siðbótamaður, brenndur á báli fyrir [[villutrú]] (f. [[1369]]). * [[1533]] - [[Ludovico Ariosto]], ítalskt skáld (f. [[1474]]). * [[1535]] - [[Thomas More]], enskur stjórnmálamaður (f. [[1478]]). * [[1553]] - [[Játvarður 6.]] Englandskonungur (f. [[1537]]). * [[1901]] - [[Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst]], kanslari Þýskalands (f. [[1819]]). * [[1959]] - [[George Grosz]], þýskur listmálari (f. [[1893]]). * [[1962]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur og [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|nóbelsverðlaunahafi]] (f. [[1897]]). * [[1971]] - [[Louis Armstrong]], bandarískur tónlistarmaður (f. [[1901]]). * [[1978]] - [[Joseph Thorson]], kanadískur stjórnmálamaður (f. [[1889]]). * [[1978]] - [[Denys Page]], breskur fornfræðingur (f. [[1908]]). * [[1984]] - [[Jón Sigurðsson (verkalýðsforingi)|Jón Sigurðsson]], íslenskur verkalýðsforingi (f. [[1902]]). * [[1989]] - [[János Kádár]], ungverskur stjórnmálamaður (f. [[1912]]). * [[1996]] - [[Einar Kristjánsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1911]]). * [[1999]] - [[Gary Michael Heidnik]], bandarískur morðingi (f. [[1943]]). * [[2005]] - [[Claude Simon]], franskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1913]]). * [[2009]] – [[Robert McNamara]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1916]]). * [[2020]] - [[Ennio Morricone]], ítalskt tónskáld (f. [[1928]]). * [[2026]] - [[Megas]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Júlí]] nrnhd8zrt6egedxjn4puyo5vhfh0o5v 0 21114 1983932 1954867 2026-10-26T10:17:17Z Makenzis 56151 1983932 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Fimleikafélag Hafnarfjarðar | Mynd = [[Mynd: Logo FH Hafnarfjördur.svg|130px]] | Gælunafn = ''FH-ingar'' | Stytt nafn = FH | Stofnað = [[15. október]], [[1929]] | Leikvöllur = [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | Stærð = ca. 3000 | Formaður knattspyrnudeildar = [[Valdimar Svavarsson]] | Knattspyrnustjóri = [[Jóhannes Karl Guðjónsson]] | Deild = [[Besta deild karla|Besta deildin]] | Tímabil = 2026 | Staðsetning = 9. sæti | pattern_la1 = _blank | pattern_b1 = _blank | pattern_ra1 = _blank | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1= FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _blank | pattern_b2 = _blank | pattern_ra2 = _blank | leftarm2 = 87CEFA | body2 = 87CEFA | rightarm2= 87CEFA | shorts2 = 87CEFA | socks2 = 87CEFA }} '''Fimleikafélag Hafnarfjarðar''', skammstafað '''FH''', er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Það var stofnað árið [[1929]] og hefur frá þeim tíma skipað sér í fremstu röð í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] og [[Handknattleikur|handknattsleik]] karla og kvenna. Karlalið FH í knattspyrnu hefur átta sinnum orðið [[Besta deild karla|Íslandsmeistari]] og tvisvar sinnum [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarmeistari]] og hefur reglulega keppt á alþjóðavettvangi. Kvennalið FH í knattspyrnu hefur fjórum sinnum orðið [[Besta deild kvenna|Íslandsmeistari]]. Í handknattleik hefur FH lengri sögu og á alls sautján [[Úrvalsdeild karla í handknattleik|Íslandsmeistaratitla]] og sex [[Bikarkeppni HSÍ (karlar)|bikarmeistaratitla]] í karlaflokki. Kvennalið félagsins í handknattleik hefur einnig náð góðum árangri og hefur þrisvar sinnum orðið [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari]]. == Saga == Félagið stundaði fyrstu árin fimleika, undir styrkri leiðsögn [[Hallsteinn Hinriksson|Hallsteins Hinrikssonar]], en hann var einn af stofnendum félagsins. Einnig voru frjálsar íþróttir eitt aðalsmerki Fimleikafélagins og var [[Oliver Steinn Jóhannesson]] helsta stjarna frjálsíþróttaliðsins. Fimleikadeildin leið undir lok en það gerði félagið alls ekki. Handknattleikur varð að flaggskipi félagsins og unnust félaginu margir titlar í þeirri grein. Er félagið eitt það sigursælasta í sögu handknattleiksins á Íslandi. Liðið var ákaflega sigursællt árið [[1992]] og varð liðið meðal annars Íslandsmeistari eftir harða viðureign við [[Selfoss]]. Það ár vann FH allar þær keppnir sem hægt var að vinna og tryggði sér ''þrennuna'' svokölluðu, fyrst allra liða. Við stjórnvölinn var hin gamalkunna kempa [[Kristján Arason]]. Undir stjórn Kristjáns og [[Einar Andri Einarsson|Einar Andra Einarssonar]] varð lið FH Íslandsmeistari í 16. sinn þann 4. maí 2011 að viðstöddum 3000 manns í Kaplakrika og var um leið sett glæsilegt áhorfendamet. Síðastliðin ár hefur frjálsíþróttadeild félagsins verið fánaberi FH í árangri og titlasöfnun. Hefur deildin sankað að sér fjöldanum öllum af Íslands- og bikarmeistaratitlum og alið af sér margt afreksfólkið. Þar ber helst að nefna [[Þórey Edda Elísdóttir|Þóreyju Eddu Elísdóttur]], sem náð hefur árangri á heimsmælikvarða í stangarstökki, og [[Úlfar Linnet]] sem sett hefur íslandsmet í langstökki og fleira. Síðastliðin ár hefur knattspyrnudeild FH einnig verið sigursæl. Liðið tryggði sér Íslandsmeistaratitilinn árið [[Landsbankadeild karla 2004|2004]] í fyrsta sinn í sögu félagsins, og svo aftur [[Landsbankadeild karla 2005|2005]] og [[Landsbankadeild karla 2006|2006]], [[Landsbankadeild karla 2008|2008]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]. Það hefur einnig náð góðum árangri í Evrópukeppninni og sló t.a.m. [[Skotland|skoska]] atvinnumannaliðið [[Dunfermline]] út úr Evrópukeppni félagsliða árið 2004. Heimasvæði FH heitir [[Kaplakriki]] og er þar fullkomin íþróttaaðstaða. Íþróttahúsið rúmar um 3000 manns í sæti, og var vígt árið [[1990]]. Kaplakrikavöllur tekur 3050 manns í sæti og er stefnt að í framtíðinni muni völlurinn taka yfir 4000 áhorfendur í sæti. Fullkomin frjálsíþróttaaðstaða er til staðar og von er á innanhússaðstöðu handa frjálsíþróttafólki félagsins. Sumarið 2004 var svo vígt knatthús sem nýtist til æfinga allan ársins hring. == Tenglar == * [https://www.fh.is Heimasíða félagsins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161016235823/http://fh.is/ |date=2016-10-16 }} {{S|1929}} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{Aðildarfélög ÍBH}} [[Flokkur:Fimleikafélag Hafnarfjarðar| ]] [[Flokkur:Íslensk fimleikafélög]] [[Flokkur:Íslensk frjálsíþróttafélög]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög]] isf1fdettnygl42z06sz81urr2fmub4 0 23709 1983884 1983674 2026-10-25T13:33:15Z Salvor 70 /* Sögur og kvæði */ setti inn tengil í ljóðabók á baekur.is 1983884 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Hannes Hafstein | mynd = Kbh Hannes Hafsteinn.jpg | titill= [[Ráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. febrúar]] [[1904]] | stjórnartíð_end = [[31. mars]] [[1909]] | einvaldur = [[Kristján 9.]]<br>[[Friðrik 8.]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður =[[Björn Jónsson]] | stjórnartíð_start2 = [[25. júlí]] [[1912]] | stjórnartíð_end2 = [[21. júlí ]] [[1914]] | einvaldur2 = [[Kristján 10.]] | forveri2 =[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] | eftirmaður2 = [[Sigurður Eggerz]] | titill3= [[Forseti Alþingis]] | stjórnartíð_start3 = [[1912]] | stjórnartíð_end3 = [[1912]] | forveri3 = [[Skúli Thoroddsen]] | eftirmaður3 =[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] | fæddur = [[4. desember]] [[1861]] | fæðingarstaður = [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvellir]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1922|12|13|1861|12|4}} | dánarstaður = [[Reykjavík]] | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | starf = Landshöfðingjaritari, [[sýslumaður]] og [[ráðherra]] | maki = Ragnheiður Stefánsdóttir Hafstein (g. 1889) | börn = 10 | stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]]<br>[[Sambandsflokkurinn]] | foreldrar = [[Pétur Havsteen]] og Kristjana Gunnarsdóttir Havstein |AÞ_CV = 232 |AÞ_frá1 = 1900 |AÞ_til1 = 1901 |AÞ_kjördæmi1= [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjörður]] |AÞ_flokkur1 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá2 = 1903 |AÞ_til2 = 1911 |AÞ_kjördæmi2= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur2 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá3 = 1911 |AÞ_til3 = 1914 |AÞ_kjördæmi3= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur3 = Sambandsflokkurinn |AÞ_frá4 = 1914 |AÞ_til4 = 1915 |AÞ_kjördæmi4= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur4 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá5 = 1916 |AÞ_til5 = 1922 |AÞ_kjördæmi5= [[Landskjör]] |AÞ_flokkur5 = Heimastjórnarflokkurinn }} '''Hannes Þórður Hafstein''' (f. [[4. desember]] [[1861]], d. [[13. desember]] [[1922]]) var [[Ísland|íslenskt]] skáld, sýslumaður og fyrsti [[ráðherra Íslands]]. ==Ævi== Hannes var sonur [[Pétur Havsteen|Péturs Havsteens]] [[amtmaður|amtmanns]] á [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvöllum]] í Hörgárdal og Kristjönu Gunnarsdóttur Havsteen. Hann varð fyrsti [[inspector scholae]] [[Lærði skólinn|Lærða skólans]] skólaárið [[1879]]-[[1880]]<ref name="inspector scholae">{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=468%3Ainspector-scholae-1879-&catid=67&Itemid=997|titill=Inspector scholae frá 1879|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}</ref>. Hannes lauk námi við [[Hinn lærði skóli|Lærða skólann]] 1880 og hélt í laganám til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]]. Hann dundaði sér við skriftir á námsárum sínum og gat sér gott orð á Íslandi fyrir skáldskapargáfu. Hann lauk lögfræðiprófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið [[1886]]. Þegar hann kom heim varð hann settur sýslumaður í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] og sat að [[Staðarfell]]i í eitt ár uns hann gerðist málafærslumaður við [[landsyfirréttur|landsyfirréttinn]]. Tveimur árum síðar varð Hannes ritari hjá [[Magnús Stephensen (f. 1836)|Magnúsi Stephensen]] [[landshöfðingi|landshöfðingja]]. Árið 1895 var hann skipaður sýslumaður á [[Ísafjörður|Ísafirði]], í kjölfar [[Skúlamál]]a - [[Skúli Thoroddsen|Skúla Thoroddsen]] og fór til Ísafjarðar árið eftir. Árið 1899 fór Hannes á landhelgisbátnum Ingjaldi út í [[Bretland|breska]] togarann ''Royalist'', sem var að ólöglegum veiðum í [[Landhelgi Íslands|íslenskri landhelgi]] í [[Dýrafjörður|Dýrafirði]]. Togarinn kafsigldi bátinn með þeim afleiðingum að þrír af þeim fjórum ósyndu mönnum sem voru með Hannesi í för drukknuðu. Bretarnir björguðu Hannesi um borð og hættu veiðunum. Hannes sat á Alþingi fyrir Ísfirðinga [[1900]]-[[1901]] og fyrir Eyfirðinga [[1903]]-[[1915]]. Loks var hann kjörinn af konungi til setu á Alþingi [[1916]]-[[1922]] en hann sat síðast á Alþingi [[1917]]. Hann varð foringi [[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnarmanna]] á Alþingi þegar dönsk ríkisstjórn [[Venstre]] féllst á hugmyndir Heimastjórnarmanna um [[ráðherra]] á Íslandi, og bauð Íslendingum heimastjórn að fyrra bragði, eftir að [[Valtýr Guðmundsson]] hafði fengið frumvarp sitt samþykkt á Alþingi 1901, árið 1903. ==Ráðherra== [[Mynd:ÁBS ónr 1.jpg|thumb|right|Hannes Hafstein heilsar almenningi við þingsetningu við Dómkirkjuna í Reykjavík á fyrstu árum Heimastjórnarinnar.]] [[Mynd:Hannes Hafstein grave.JPG|thumb|right|Legsteinn í Hólavallagarði]] Hannes varð fyrsti [[ráðherra Íslands]] frá og með 1. febrúar 1904. Meðan Hannes var ráðherra var sími lagður til landsins (sjá ''[[Símamálið]]''). Deilur risu um uppkast að nýrri stjórnarskrá og var kosið um „''[[Uppkastið]]''“ árið 1908. Andstæðingar ''Uppkastsins'' unnu sigur og [[Björn Jónsson]] varð ráðherra [[31. mars]] [[1909]]. Þá varð Hannes bankastjóri Íslandsbanka. Hannes varð ráðherra í annað sinn 24. júlí 1912, þá fyrir [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokk]], þegar [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]] lét af embætti, og sat til 21. júlí 1914. Á því tímabili var [[fánamálið]] mjög til umræðu, og tapaði Hannes atkvæðagreiðslu um skipan nefndar um tilhögun og tillögugerð í fánamálinu. Tók [[Sigurður Eggerz]] við ráðherraembætti af Hannesi. Hannes settist þá aftur í bankastjórastól Íslandsbanka og sat þar til 1917 er hann sagði af sér vegna heilsubrests. == Tilvitnanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> ==Tenglar== {{Wikiheimild|Höfundur:Hannes Hafstein|Hannesi Hafstein}} * [http://www.hannesarholt.is/ Hannesarholt | Menningarsetur | Grundarstígur 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914071030/http://www.hannesarholt.is/ |date=2013-09-14 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2292236 Hannes Hafstein], Óðinn, 1.-6. tölublað (01.01.1923), Blaðsíða 1 * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=232 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [https://web.archive.org/web/20070515175903/http://www.forsaetisraduneyti.is/upplysingar/faninn/Saga_fana/ Fánamálið hjá forsætisráðuneytinu] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041021161042/www.heimastjorn.is/myndbond/nr/114 Heimastjórn.is - Erindi Guðjóns Friðrikssonar um Hannes Hafstein] * Hannes Hafstein með erlendum augum: Encyclopaedia Britannica http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251442/Hannes-Hafstein * [http://www.hi.is/~gylfason/ValtyrI.htm Gagnrýni Þorvalds Gylfasonar á aðdáun fólks á Hannesi Hafstein I] * [http://www.timarit.is/?issueID=416231&pageSelected=0&lang=0 ''Aldarfjórðungsafmæli innlendrar stjórnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=435940&pageSelected=0&lang=0 ''Hannes drap mig með glæsimennskunni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307480 ''Klingjum nú og kætum oss''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307094 Hannes Hafstein og hús skáldsins, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (15.10.1988), Bls.8-11] ===Sögur og kvæði=== * [https://baekur.is/bok/85f93b2a-487c-477a-a583-08a839c9f956 Ljóðabók eftir Hannes Hafstein 1916 (bækur.is)] *[http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors Ljóð eftir Hannes Hafstein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312075340/http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors |date=2007-03-12 }} *[http://www.snerpa.is/net/sma/brehatt.htm Brennivínshatturinn] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| fyrir = Fyrstur í embætti | titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[1. febrúar]] [[1904]] | til=[[31. mars]] [[1909]] | eftir=[[Björn Jónsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] |titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[25. júlí]] [[1912]] | til=[[21. júlí ]] [[1914]] | eftir=[[Sigurður Eggerz]]}} {{Erfðatafla | fyrir= Fyrstur í embætti |titill=[[Inspector scholae]] | frá=[[1879]] | til=[[1880]] | eftir=[[Þorleifur Jónsson]]}} {{Töfluendir}} {{Ráðherrar Íslands}} [[Flokkur:Ráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Forsetar Alþingis]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir bankastjórar]] [[Flokkur:Landshöfðingjaritarar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Þingmenn Heimastjórnarflokksins]] [[Flokkur:Þingmenn Sambandsflokksins]] {{fd|1861|1922}} 2znq7qugc5hn3qz46y5t0i448adsvee 1983885 1983884 2026-10-25T13:35:27Z Salvor 70 /* Tenglar */ laga tengil 1983885 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Hannes Hafstein | mynd = Kbh Hannes Hafsteinn.jpg | titill= [[Ráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. febrúar]] [[1904]] | stjórnartíð_end = [[31. mars]] [[1909]] | einvaldur = [[Kristján 9.]]<br>[[Friðrik 8.]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður =[[Björn Jónsson]] | stjórnartíð_start2 = [[25. júlí]] [[1912]] | stjórnartíð_end2 = [[21. júlí ]] [[1914]] | einvaldur2 = [[Kristján 10.]] | forveri2 =[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] | eftirmaður2 = [[Sigurður Eggerz]] | titill3= [[Forseti Alþingis]] | stjórnartíð_start3 = [[1912]] | stjórnartíð_end3 = [[1912]] | forveri3 = [[Skúli Thoroddsen]] | eftirmaður3 =[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] | fæddur = [[4. desember]] [[1861]] | fæðingarstaður = [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvellir]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1922|12|13|1861|12|4}} | dánarstaður = [[Reykjavík]] | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | starf = Landshöfðingjaritari, [[sýslumaður]] og [[ráðherra]] | maki = Ragnheiður Stefánsdóttir Hafstein (g. 1889) | börn = 10 | stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]]<br>[[Sambandsflokkurinn]] | foreldrar = [[Pétur Havsteen]] og Kristjana Gunnarsdóttir Havstein |AÞ_CV = 232 |AÞ_frá1 = 1900 |AÞ_til1 = 1901 |AÞ_kjördæmi1= [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjörður]] |AÞ_flokkur1 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá2 = 1903 |AÞ_til2 = 1911 |AÞ_kjördæmi2= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur2 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá3 = 1911 |AÞ_til3 = 1914 |AÞ_kjördæmi3= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur3 = Sambandsflokkurinn |AÞ_frá4 = 1914 |AÞ_til4 = 1915 |AÞ_kjördæmi4= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur4 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá5 = 1916 |AÞ_til5 = 1922 |AÞ_kjördæmi5= [[Landskjör]] |AÞ_flokkur5 = Heimastjórnarflokkurinn }} '''Hannes Þórður Hafstein''' (f. [[4. desember]] [[1861]], d. [[13. desember]] [[1922]]) var [[Ísland|íslenskt]] skáld, sýslumaður og fyrsti [[ráðherra Íslands]]. ==Ævi== Hannes var sonur [[Pétur Havsteen|Péturs Havsteens]] [[amtmaður|amtmanns]] á [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvöllum]] í Hörgárdal og Kristjönu Gunnarsdóttur Havsteen. Hann varð fyrsti [[inspector scholae]] [[Lærði skólinn|Lærða skólans]] skólaárið [[1879]]-[[1880]]<ref name="inspector scholae">{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=468%3Ainspector-scholae-1879-&catid=67&Itemid=997|titill=Inspector scholae frá 1879|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}</ref>. Hannes lauk námi við [[Hinn lærði skóli|Lærða skólann]] 1880 og hélt í laganám til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]]. Hann dundaði sér við skriftir á námsárum sínum og gat sér gott orð á Íslandi fyrir skáldskapargáfu. Hann lauk lögfræðiprófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið [[1886]]. Þegar hann kom heim varð hann settur sýslumaður í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] og sat að [[Staðarfell]]i í eitt ár uns hann gerðist málafærslumaður við [[landsyfirréttur|landsyfirréttinn]]. Tveimur árum síðar varð Hannes ritari hjá [[Magnús Stephensen (f. 1836)|Magnúsi Stephensen]] [[landshöfðingi|landshöfðingja]]. Árið 1895 var hann skipaður sýslumaður á [[Ísafjörður|Ísafirði]], í kjölfar [[Skúlamál]]a - [[Skúli Thoroddsen|Skúla Thoroddsen]] og fór til Ísafjarðar árið eftir. Árið 1899 fór Hannes á landhelgisbátnum Ingjaldi út í [[Bretland|breska]] togarann ''Royalist'', sem var að ólöglegum veiðum í [[Landhelgi Íslands|íslenskri landhelgi]] í [[Dýrafjörður|Dýrafirði]]. Togarinn kafsigldi bátinn með þeim afleiðingum að þrír af þeim fjórum ósyndu mönnum sem voru með Hannesi í för drukknuðu. Bretarnir björguðu Hannesi um borð og hættu veiðunum. Hannes sat á Alþingi fyrir Ísfirðinga [[1900]]-[[1901]] og fyrir Eyfirðinga [[1903]]-[[1915]]. Loks var hann kjörinn af konungi til setu á Alþingi [[1916]]-[[1922]] en hann sat síðast á Alþingi [[1917]]. Hann varð foringi [[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnarmanna]] á Alþingi þegar dönsk ríkisstjórn [[Venstre]] féllst á hugmyndir Heimastjórnarmanna um [[ráðherra]] á Íslandi, og bauð Íslendingum heimastjórn að fyrra bragði, eftir að [[Valtýr Guðmundsson]] hafði fengið frumvarp sitt samþykkt á Alþingi 1901, árið 1903. ==Ráðherra== [[Mynd:ÁBS ónr 1.jpg|thumb|right|Hannes Hafstein heilsar almenningi við þingsetningu við Dómkirkjuna í Reykjavík á fyrstu árum Heimastjórnarinnar.]] [[Mynd:Hannes Hafstein grave.JPG|thumb|right|Legsteinn í Hólavallagarði]] Hannes varð fyrsti [[ráðherra Íslands]] frá og með 1. febrúar 1904. Meðan Hannes var ráðherra var sími lagður til landsins (sjá ''[[Símamálið]]''). Deilur risu um uppkast að nýrri stjórnarskrá og var kosið um „''[[Uppkastið]]''“ árið 1908. Andstæðingar ''Uppkastsins'' unnu sigur og [[Björn Jónsson]] varð ráðherra [[31. mars]] [[1909]]. Þá varð Hannes bankastjóri Íslandsbanka. Hannes varð ráðherra í annað sinn 24. júlí 1912, þá fyrir [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokk]], þegar [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]] lét af embætti, og sat til 21. júlí 1914. Á því tímabili var [[fánamálið]] mjög til umræðu, og tapaði Hannes atkvæðagreiðslu um skipan nefndar um tilhögun og tillögugerð í fánamálinu. Tók [[Sigurður Eggerz]] við ráðherraembætti af Hannesi. Hannes settist þá aftur í bankastjórastól Íslandsbanka og sat þar til 1917 er hann sagði af sér vegna heilsubrests. == Tilvitnanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> ==Tenglar== {{Wikiheimild|Höfundur:Hannes Hafstein|Hannesi Hafstein}} * [http://www.hannesarholt.is/ Hannesarholt | Menningarsetur | Grundarstígur 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914071030/http://www.hannesarholt.is/ |date=2013-09-14 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2292236 Hannes Hafstein], Óðinn, 1.-6. tölublað (01.01.1923), Blaðsíða 1 * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=232 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [https://web.archive.org/web/20070515175903/http://www.forsaetisraduneyti.is/upplysingar/faninn/Saga_fana/ Fánamálið hjá forsætisráðuneytinu] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041021161042/www.heimastjorn.is/myndbond/nr/114 Heimastjórn.is - Erindi Guðjóns Friðrikssonar um Hannes Hafstein] * Hannes Hafstein með erlendum augum: Encyclopaedia Britannica http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251442/Hannes-Hafstein * [http://www.hi.is/~gylfason/ValtyrI.htm Gagnrýni Þorvalds Gylfasonar á aðdáun fólks á Hannesi Hafstein I] * [https://timarit.is/publication/288 ''Aldarfjórðungsafmæli innlendrar stjórnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=435940&pageSelected=0&lang=0 ''Hannes drap mig með glæsimennskunni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307480 ''Klingjum nú og kætum oss''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307094 Hannes Hafstein og hús skáldsins, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (15.10.1988), Bls.8-11] ===Sögur og kvæði=== * [https://baekur.is/bok/85f93b2a-487c-477a-a583-08a839c9f956 Ljóðabók eftir Hannes Hafstein 1916 (bækur.is)] *[http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors Ljóð eftir Hannes Hafstein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312075340/http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors |date=2007-03-12 }} *[http://www.snerpa.is/net/sma/brehatt.htm Brennivínshatturinn] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| fyrir = Fyrstur í embætti | titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[1. febrúar]] [[1904]] | til=[[31. mars]] [[1909]] | eftir=[[Björn Jónsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] |titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[25. júlí]] [[1912]] | til=[[21. júlí ]] [[1914]] | eftir=[[Sigurður Eggerz]]}} {{Erfðatafla | fyrir= Fyrstur í embætti |titill=[[Inspector scholae]] | frá=[[1879]] | til=[[1880]] | eftir=[[Þorleifur Jónsson]]}} {{Töfluendir}} {{Ráðherrar Íslands}} [[Flokkur:Ráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Forsetar Alþingis]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir bankastjórar]] [[Flokkur:Landshöfðingjaritarar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Þingmenn Heimastjórnarflokksins]] [[Flokkur:Þingmenn Sambandsflokksins]] {{fd|1861|1922}} o5gltmaijff8m3ao321z5drmir0piip 1983886 1983885 2026-10-25T13:38:22Z Salvor 70 /* Tenglar */ 1983886 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Hannes Hafstein | mynd = Kbh Hannes Hafsteinn.jpg | titill= [[Ráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. febrúar]] [[1904]] | stjórnartíð_end = [[31. mars]] [[1909]] | einvaldur = [[Kristján 9.]]<br>[[Friðrik 8.]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður =[[Björn Jónsson]] | stjórnartíð_start2 = [[25. júlí]] [[1912]] | stjórnartíð_end2 = [[21. júlí ]] [[1914]] | einvaldur2 = [[Kristján 10.]] | forveri2 =[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] | eftirmaður2 = [[Sigurður Eggerz]] | titill3= [[Forseti Alþingis]] | stjórnartíð_start3 = [[1912]] | stjórnartíð_end3 = [[1912]] | forveri3 = [[Skúli Thoroddsen]] | eftirmaður3 =[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] | fæddur = [[4. desember]] [[1861]] | fæðingarstaður = [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvellir]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1922|12|13|1861|12|4}} | dánarstaður = [[Reykjavík]] | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | starf = Landshöfðingjaritari, [[sýslumaður]] og [[ráðherra]] | maki = Ragnheiður Stefánsdóttir Hafstein (g. 1889) | börn = 10 | stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]]<br>[[Sambandsflokkurinn]] | foreldrar = [[Pétur Havsteen]] og Kristjana Gunnarsdóttir Havstein |AÞ_CV = 232 |AÞ_frá1 = 1900 |AÞ_til1 = 1901 |AÞ_kjördæmi1= [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjörður]] |AÞ_flokkur1 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá2 = 1903 |AÞ_til2 = 1911 |AÞ_kjördæmi2= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur2 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá3 = 1911 |AÞ_til3 = 1914 |AÞ_kjördæmi3= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur3 = Sambandsflokkurinn |AÞ_frá4 = 1914 |AÞ_til4 = 1915 |AÞ_kjördæmi4= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur4 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá5 = 1916 |AÞ_til5 = 1922 |AÞ_kjördæmi5= [[Landskjör]] |AÞ_flokkur5 = Heimastjórnarflokkurinn }} '''Hannes Þórður Hafstein''' (f. [[4. desember]] [[1861]], d. [[13. desember]] [[1922]]) var [[Ísland|íslenskt]] skáld, sýslumaður og fyrsti [[ráðherra Íslands]]. ==Ævi== Hannes var sonur [[Pétur Havsteen|Péturs Havsteens]] [[amtmaður|amtmanns]] á [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvöllum]] í Hörgárdal og Kristjönu Gunnarsdóttur Havsteen. Hann varð fyrsti [[inspector scholae]] [[Lærði skólinn|Lærða skólans]] skólaárið [[1879]]-[[1880]]<ref name="inspector scholae">{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=468%3Ainspector-scholae-1879-&catid=67&Itemid=997|titill=Inspector scholae frá 1879|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}</ref>. Hannes lauk námi við [[Hinn lærði skóli|Lærða skólann]] 1880 og hélt í laganám til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]]. Hann dundaði sér við skriftir á námsárum sínum og gat sér gott orð á Íslandi fyrir skáldskapargáfu. Hann lauk lögfræðiprófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið [[1886]]. Þegar hann kom heim varð hann settur sýslumaður í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] og sat að [[Staðarfell]]i í eitt ár uns hann gerðist málafærslumaður við [[landsyfirréttur|landsyfirréttinn]]. Tveimur árum síðar varð Hannes ritari hjá [[Magnús Stephensen (f. 1836)|Magnúsi Stephensen]] [[landshöfðingi|landshöfðingja]]. Árið 1895 var hann skipaður sýslumaður á [[Ísafjörður|Ísafirði]], í kjölfar [[Skúlamál]]a - [[Skúli Thoroddsen|Skúla Thoroddsen]] og fór til Ísafjarðar árið eftir. Árið 1899 fór Hannes á landhelgisbátnum Ingjaldi út í [[Bretland|breska]] togarann ''Royalist'', sem var að ólöglegum veiðum í [[Landhelgi Íslands|íslenskri landhelgi]] í [[Dýrafjörður|Dýrafirði]]. Togarinn kafsigldi bátinn með þeim afleiðingum að þrír af þeim fjórum ósyndu mönnum sem voru með Hannesi í för drukknuðu. Bretarnir björguðu Hannesi um borð og hættu veiðunum. Hannes sat á Alþingi fyrir Ísfirðinga [[1900]]-[[1901]] og fyrir Eyfirðinga [[1903]]-[[1915]]. Loks var hann kjörinn af konungi til setu á Alþingi [[1916]]-[[1922]] en hann sat síðast á Alþingi [[1917]]. Hann varð foringi [[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnarmanna]] á Alþingi þegar dönsk ríkisstjórn [[Venstre]] féllst á hugmyndir Heimastjórnarmanna um [[ráðherra]] á Íslandi, og bauð Íslendingum heimastjórn að fyrra bragði, eftir að [[Valtýr Guðmundsson]] hafði fengið frumvarp sitt samþykkt á Alþingi 1901, árið 1903. ==Ráðherra== [[Mynd:ÁBS ónr 1.jpg|thumb|right|Hannes Hafstein heilsar almenningi við þingsetningu við Dómkirkjuna í Reykjavík á fyrstu árum Heimastjórnarinnar.]] [[Mynd:Hannes Hafstein grave.JPG|thumb|right|Legsteinn í Hólavallagarði]] Hannes varð fyrsti [[ráðherra Íslands]] frá og með 1. febrúar 1904. Meðan Hannes var ráðherra var sími lagður til landsins (sjá ''[[Símamálið]]''). Deilur risu um uppkast að nýrri stjórnarskrá og var kosið um „''[[Uppkastið]]''“ árið 1908. Andstæðingar ''Uppkastsins'' unnu sigur og [[Björn Jónsson]] varð ráðherra [[31. mars]] [[1909]]. Þá varð Hannes bankastjóri Íslandsbanka. Hannes varð ráðherra í annað sinn 24. júlí 1912, þá fyrir [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokk]], þegar [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]] lét af embætti, og sat til 21. júlí 1914. Á því tímabili var [[fánamálið]] mjög til umræðu, og tapaði Hannes atkvæðagreiðslu um skipan nefndar um tilhögun og tillögugerð í fánamálinu. Tók [[Sigurður Eggerz]] við ráðherraembætti af Hannesi. Hannes settist þá aftur í bankastjórastól Íslandsbanka og sat þar til 1917 er hann sagði af sér vegna heilsubrests. == Tilvitnanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> ==Tenglar== {{Wikiheimild|Höfundur:Hannes Hafstein|Hannesi Hafstein}} * [http://www.hannesarholt.is/ Hannesarholt | Menningarsetur | Grundarstígur 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914071030/http://www.hannesarholt.is/ |date=2013-09-14 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2292236 Hannes Hafstein], Óðinn, 1.-6. tölublað (01.01.1923), Blaðsíða 1 * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=232 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [https://web.archive.org/web/20070515175903/http://www.forsaetisraduneyti.is/upplysingar/faninn/Saga_fana/ Fánamálið hjá forsætisráðuneytinu] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041021161042/www.heimastjorn.is/myndbond/nr/114 Heimastjórn.is - Erindi Guðjóns Friðrikssonar um Hannes Hafstein] * Hannes Hafstein með erlendum augum: Encyclopaedia Britannica http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251442/Hannes-Hafstein * [http://www.hi.is/~gylfason/ValtyrI.htm Gagnrýni Þorvalds Gylfasonar á aðdáun fólks á Hannesi Hafstein I] * [https://timarit.is/page/3268926 ''Aldarfjórðungsafmæli innlendrar stjórnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=435940&pageSelected=0&lang=0 ''Hannes drap mig með glæsimennskunni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307480 ''Klingjum nú og kætum oss''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307094 Hannes Hafstein og hús skáldsins, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (15.10.1988), Bls.8-11] ===Sögur og kvæði=== * [https://baekur.is/bok/85f93b2a-487c-477a-a583-08a839c9f956 Ljóðabók eftir Hannes Hafstein 1916 (bækur.is)] *[http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors Ljóð eftir Hannes Hafstein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312075340/http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors |date=2007-03-12 }} *[http://www.snerpa.is/net/sma/brehatt.htm Brennivínshatturinn] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| fyrir = Fyrstur í embætti | titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[1. febrúar]] [[1904]] | til=[[31. mars]] [[1909]] | eftir=[[Björn Jónsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] |titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[25. júlí]] [[1912]] | til=[[21. júlí ]] [[1914]] | eftir=[[Sigurður Eggerz]]}} {{Erfðatafla | fyrir= Fyrstur í embætti |titill=[[Inspector scholae]] | frá=[[1879]] | til=[[1880]] | eftir=[[Þorleifur Jónsson]]}} {{Töfluendir}} {{Ráðherrar Íslands}} [[Flokkur:Ráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Forsetar Alþingis]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir bankastjórar]] [[Flokkur:Landshöfðingjaritarar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Þingmenn Heimastjórnarflokksins]] [[Flokkur:Þingmenn Sambandsflokksins]] {{fd|1861|1922}} jyhixlhzrfmk8l8qsffwn0jixi07zdg 1983887 1983886 2026-10-25T13:39:59Z Salvor 70 /* Tenglar */ 1983887 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Hannes Hafstein | mynd = Kbh Hannes Hafsteinn.jpg | titill= [[Ráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. febrúar]] [[1904]] | stjórnartíð_end = [[31. mars]] [[1909]] | einvaldur = [[Kristján 9.]]<br>[[Friðrik 8.]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður =[[Björn Jónsson]] | stjórnartíð_start2 = [[25. júlí]] [[1912]] | stjórnartíð_end2 = [[21. júlí ]] [[1914]] | einvaldur2 = [[Kristján 10.]] | forveri2 =[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] | eftirmaður2 = [[Sigurður Eggerz]] | titill3= [[Forseti Alþingis]] | stjórnartíð_start3 = [[1912]] | stjórnartíð_end3 = [[1912]] | forveri3 = [[Skúli Thoroddsen]] | eftirmaður3 =[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] | fæddur = [[4. desember]] [[1861]] | fæðingarstaður = [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvellir]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1922|12|13|1861|12|4}} | dánarstaður = [[Reykjavík]] | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | starf = Landshöfðingjaritari, [[sýslumaður]] og [[ráðherra]] | maki = Ragnheiður Stefánsdóttir Hafstein (g. 1889) | börn = 10 | stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]]<br>[[Sambandsflokkurinn]] | foreldrar = [[Pétur Havsteen]] og Kristjana Gunnarsdóttir Havstein |AÞ_CV = 232 |AÞ_frá1 = 1900 |AÞ_til1 = 1901 |AÞ_kjördæmi1= [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjörður]] |AÞ_flokkur1 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá2 = 1903 |AÞ_til2 = 1911 |AÞ_kjördæmi2= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur2 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá3 = 1911 |AÞ_til3 = 1914 |AÞ_kjördæmi3= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur3 = Sambandsflokkurinn |AÞ_frá4 = 1914 |AÞ_til4 = 1915 |AÞ_kjördæmi4= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur4 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá5 = 1916 |AÞ_til5 = 1922 |AÞ_kjördæmi5= [[Landskjör]] |AÞ_flokkur5 = Heimastjórnarflokkurinn }} '''Hannes Þórður Hafstein''' (f. [[4. desember]] [[1861]], d. [[13. desember]] [[1922]]) var [[Ísland|íslenskt]] skáld, sýslumaður og fyrsti [[ráðherra Íslands]]. ==Ævi== Hannes var sonur [[Pétur Havsteen|Péturs Havsteens]] [[amtmaður|amtmanns]] á [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvöllum]] í Hörgárdal og Kristjönu Gunnarsdóttur Havsteen. Hann varð fyrsti [[inspector scholae]] [[Lærði skólinn|Lærða skólans]] skólaárið [[1879]]-[[1880]]<ref name="inspector scholae">{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=468%3Ainspector-scholae-1879-&catid=67&Itemid=997|titill=Inspector scholae frá 1879|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}</ref>. Hannes lauk námi við [[Hinn lærði skóli|Lærða skólann]] 1880 og hélt í laganám til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]]. Hann dundaði sér við skriftir á námsárum sínum og gat sér gott orð á Íslandi fyrir skáldskapargáfu. Hann lauk lögfræðiprófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið [[1886]]. Þegar hann kom heim varð hann settur sýslumaður í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] og sat að [[Staðarfell]]i í eitt ár uns hann gerðist málafærslumaður við [[landsyfirréttur|landsyfirréttinn]]. Tveimur árum síðar varð Hannes ritari hjá [[Magnús Stephensen (f. 1836)|Magnúsi Stephensen]] [[landshöfðingi|landshöfðingja]]. Árið 1895 var hann skipaður sýslumaður á [[Ísafjörður|Ísafirði]], í kjölfar [[Skúlamál]]a - [[Skúli Thoroddsen|Skúla Thoroddsen]] og fór til Ísafjarðar árið eftir. Árið 1899 fór Hannes á landhelgisbátnum Ingjaldi út í [[Bretland|breska]] togarann ''Royalist'', sem var að ólöglegum veiðum í [[Landhelgi Íslands|íslenskri landhelgi]] í [[Dýrafjörður|Dýrafirði]]. Togarinn kafsigldi bátinn með þeim afleiðingum að þrír af þeim fjórum ósyndu mönnum sem voru með Hannesi í för drukknuðu. Bretarnir björguðu Hannesi um borð og hættu veiðunum. Hannes sat á Alþingi fyrir Ísfirðinga [[1900]]-[[1901]] og fyrir Eyfirðinga [[1903]]-[[1915]]. Loks var hann kjörinn af konungi til setu á Alþingi [[1916]]-[[1922]] en hann sat síðast á Alþingi [[1917]]. Hann varð foringi [[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnarmanna]] á Alþingi þegar dönsk ríkisstjórn [[Venstre]] féllst á hugmyndir Heimastjórnarmanna um [[ráðherra]] á Íslandi, og bauð Íslendingum heimastjórn að fyrra bragði, eftir að [[Valtýr Guðmundsson]] hafði fengið frumvarp sitt samþykkt á Alþingi 1901, árið 1903. ==Ráðherra== [[Mynd:ÁBS ónr 1.jpg|thumb|right|Hannes Hafstein heilsar almenningi við þingsetningu við Dómkirkjuna í Reykjavík á fyrstu árum Heimastjórnarinnar.]] [[Mynd:Hannes Hafstein grave.JPG|thumb|right|Legsteinn í Hólavallagarði]] Hannes varð fyrsti [[ráðherra Íslands]] frá og með 1. febrúar 1904. Meðan Hannes var ráðherra var sími lagður til landsins (sjá ''[[Símamálið]]''). Deilur risu um uppkast að nýrri stjórnarskrá og var kosið um „''[[Uppkastið]]''“ árið 1908. Andstæðingar ''Uppkastsins'' unnu sigur og [[Björn Jónsson]] varð ráðherra [[31. mars]] [[1909]]. Þá varð Hannes bankastjóri Íslandsbanka. Hannes varð ráðherra í annað sinn 24. júlí 1912, þá fyrir [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokk]], þegar [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]] lét af embætti, og sat til 21. júlí 1914. Á því tímabili var [[fánamálið]] mjög til umræðu, og tapaði Hannes atkvæðagreiðslu um skipan nefndar um tilhögun og tillögugerð í fánamálinu. Tók [[Sigurður Eggerz]] við ráðherraembætti af Hannesi. Hannes settist þá aftur í bankastjórastól Íslandsbanka og sat þar til 1917 er hann sagði af sér vegna heilsubrests. == Tilvitnanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> ==Tenglar== {{Wikiheimild|Höfundur:Hannes Hafstein|Hannesi Hafstein}} * [http://www.hannesarholt.is/ Hannesarholt | Menningarsetur | Grundarstígur 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914071030/http://www.hannesarholt.is/ |date=2013-09-14 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2292236 Hannes Hafstein], Óðinn, 1.-6. tölublað (01.01.1923), Blaðsíða 1 * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=232 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [https://web.archive.org/web/20070515175903/http://www.forsaetisraduneyti.is/upplysingar/faninn/Saga_fana/ Fánamálið hjá forsætisráðuneytinu] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041021161042/www.heimastjorn.is/myndbond/nr/114 Heimastjórn.is - Erindi Guðjóns Friðrikssonar um Hannes Hafstein] * Hannes Hafstein með erlendum augum: Encyclopaedia Britannica http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251442/Hannes-Hafstein * [http://www.hi.is/~gylfason/ValtyrI.htm Gagnrýni Þorvalds Gylfasonar á aðdáun fólks á Hannesi Hafstein I] * [https://timarit.is/page/3268926 ''Aldarfjórðungsafmæli innlendrar stjórnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://timarit.is/page/3310439 ''Hannes drap mig með glæsimennskunni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307480 ''Klingjum nú og kætum oss''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307094 Hannes Hafstein og hús skáldsins, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (15.10.1988), Bls.8-11] ===Sögur og kvæði=== * [https://baekur.is/bok/85f93b2a-487c-477a-a583-08a839c9f956 Ljóðabók eftir Hannes Hafstein 1916 (bækur.is)] *[http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors Ljóð eftir Hannes Hafstein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312075340/http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors |date=2007-03-12 }} *[http://www.snerpa.is/net/sma/brehatt.htm Brennivínshatturinn] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| fyrir = Fyrstur í embætti | titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[1. febrúar]] [[1904]] | til=[[31. mars]] [[1909]] | eftir=[[Björn Jónsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] |titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[25. júlí]] [[1912]] | til=[[21. júlí ]] [[1914]] | eftir=[[Sigurður Eggerz]]}} {{Erfðatafla | fyrir= Fyrstur í embætti |titill=[[Inspector scholae]] | frá=[[1879]] | til=[[1880]] | eftir=[[Þorleifur Jónsson]]}} {{Töfluendir}} {{Ráðherrar Íslands}} [[Flokkur:Ráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Forsetar Alþingis]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir bankastjórar]] [[Flokkur:Landshöfðingjaritarar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Þingmenn Heimastjórnarflokksins]] [[Flokkur:Þingmenn Sambandsflokksins]] {{fd|1861|1922}} 54zechoh4yg112afiz2cuongo26r47b 1983888 1983887 2026-10-25T13:41:23Z Salvor 70 /* Tenglar */ laga óvirka tengla og taka merki um óvirka tengla út 1983888 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Hannes Hafstein | mynd = Kbh Hannes Hafsteinn.jpg | titill= [[Ráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. febrúar]] [[1904]] | stjórnartíð_end = [[31. mars]] [[1909]] | einvaldur = [[Kristján 9.]]<br>[[Friðrik 8.]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður =[[Björn Jónsson]] | stjórnartíð_start2 = [[25. júlí]] [[1912]] | stjórnartíð_end2 = [[21. júlí ]] [[1914]] | einvaldur2 = [[Kristján 10.]] | forveri2 =[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] | eftirmaður2 = [[Sigurður Eggerz]] | titill3= [[Forseti Alþingis]] | stjórnartíð_start3 = [[1912]] | stjórnartíð_end3 = [[1912]] | forveri3 = [[Skúli Thoroddsen]] | eftirmaður3 =[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] | fæddur = [[4. desember]] [[1861]] | fæðingarstaður = [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvellir]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1922|12|13|1861|12|4}} | dánarstaður = [[Reykjavík]] | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | starf = Landshöfðingjaritari, [[sýslumaður]] og [[ráðherra]] | maki = Ragnheiður Stefánsdóttir Hafstein (g. 1889) | börn = 10 | stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]]<br>[[Sambandsflokkurinn]] | foreldrar = [[Pétur Havsteen]] og Kristjana Gunnarsdóttir Havstein |AÞ_CV = 232 |AÞ_frá1 = 1900 |AÞ_til1 = 1901 |AÞ_kjördæmi1= [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjörður]] |AÞ_flokkur1 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá2 = 1903 |AÞ_til2 = 1911 |AÞ_kjördæmi2= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur2 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá3 = 1911 |AÞ_til3 = 1914 |AÞ_kjördæmi3= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur3 = Sambandsflokkurinn |AÞ_frá4 = 1914 |AÞ_til4 = 1915 |AÞ_kjördæmi4= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]] |AÞ_flokkur4 = Heimastjórnarflokkurinn |AÞ_frá5 = 1916 |AÞ_til5 = 1922 |AÞ_kjördæmi5= [[Landskjör]] |AÞ_flokkur5 = Heimastjórnarflokkurinn }} '''Hannes Þórður Hafstein''' (f. [[4. desember]] [[1861]], d. [[13. desember]] [[1922]]) var [[Ísland|íslenskt]] skáld, sýslumaður og fyrsti [[ráðherra Íslands]]. ==Ævi== Hannes var sonur [[Pétur Havsteen|Péturs Havsteens]] [[amtmaður|amtmanns]] á [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvöllum]] í Hörgárdal og Kristjönu Gunnarsdóttur Havsteen. Hann varð fyrsti [[inspector scholae]] [[Lærði skólinn|Lærða skólans]] skólaárið [[1879]]-[[1880]]<ref name="inspector scholae">{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=468%3Ainspector-scholae-1879-&catid=67&Itemid=997|titill=Inspector scholae frá 1879|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}</ref>. Hannes lauk námi við [[Hinn lærði skóli|Lærða skólann]] 1880 og hélt í laganám til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]]. Hann dundaði sér við skriftir á námsárum sínum og gat sér gott orð á Íslandi fyrir skáldskapargáfu. Hann lauk lögfræðiprófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið [[1886]]. Þegar hann kom heim varð hann settur sýslumaður í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] og sat að [[Staðarfell]]i í eitt ár uns hann gerðist málafærslumaður við [[landsyfirréttur|landsyfirréttinn]]. Tveimur árum síðar varð Hannes ritari hjá [[Magnús Stephensen (f. 1836)|Magnúsi Stephensen]] [[landshöfðingi|landshöfðingja]]. Árið 1895 var hann skipaður sýslumaður á [[Ísafjörður|Ísafirði]], í kjölfar [[Skúlamál]]a - [[Skúli Thoroddsen|Skúla Thoroddsen]] og fór til Ísafjarðar árið eftir. Árið 1899 fór Hannes á landhelgisbátnum Ingjaldi út í [[Bretland|breska]] togarann ''Royalist'', sem var að ólöglegum veiðum í [[Landhelgi Íslands|íslenskri landhelgi]] í [[Dýrafjörður|Dýrafirði]]. Togarinn kafsigldi bátinn með þeim afleiðingum að þrír af þeim fjórum ósyndu mönnum sem voru með Hannesi í för drukknuðu. Bretarnir björguðu Hannesi um borð og hættu veiðunum. Hannes sat á Alþingi fyrir Ísfirðinga [[1900]]-[[1901]] og fyrir Eyfirðinga [[1903]]-[[1915]]. Loks var hann kjörinn af konungi til setu á Alþingi [[1916]]-[[1922]] en hann sat síðast á Alþingi [[1917]]. Hann varð foringi [[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnarmanna]] á Alþingi þegar dönsk ríkisstjórn [[Venstre]] féllst á hugmyndir Heimastjórnarmanna um [[ráðherra]] á Íslandi, og bauð Íslendingum heimastjórn að fyrra bragði, eftir að [[Valtýr Guðmundsson]] hafði fengið frumvarp sitt samþykkt á Alþingi 1901, árið 1903. ==Ráðherra== [[Mynd:ÁBS ónr 1.jpg|thumb|right|Hannes Hafstein heilsar almenningi við þingsetningu við Dómkirkjuna í Reykjavík á fyrstu árum Heimastjórnarinnar.]] [[Mynd:Hannes Hafstein grave.JPG|thumb|right|Legsteinn í Hólavallagarði]] Hannes varð fyrsti [[ráðherra Íslands]] frá og með 1. febrúar 1904. Meðan Hannes var ráðherra var sími lagður til landsins (sjá ''[[Símamálið]]''). Deilur risu um uppkast að nýrri stjórnarskrá og var kosið um „''[[Uppkastið]]''“ árið 1908. Andstæðingar ''Uppkastsins'' unnu sigur og [[Björn Jónsson]] varð ráðherra [[31. mars]] [[1909]]. Þá varð Hannes bankastjóri Íslandsbanka. Hannes varð ráðherra í annað sinn 24. júlí 1912, þá fyrir [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokk]], þegar [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]] lét af embætti, og sat til 21. júlí 1914. Á því tímabili var [[fánamálið]] mjög til umræðu, og tapaði Hannes atkvæðagreiðslu um skipan nefndar um tilhögun og tillögugerð í fánamálinu. Tók [[Sigurður Eggerz]] við ráðherraembætti af Hannesi. Hannes settist þá aftur í bankastjórastól Íslandsbanka og sat þar til 1917 er hann sagði af sér vegna heilsubrests. == Tilvitnanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> ==Tenglar== {{Wikiheimild|Höfundur:Hannes Hafstein|Hannesi Hafstein}} * [http://www.hannesarholt.is/ Hannesarholt | Menningarsetur | Grundarstígur 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914071030/http://www.hannesarholt.is/ |date=2013-09-14 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2292236 Hannes Hafstein], Óðinn, 1.-6. tölublað (01.01.1923), Blaðsíða 1 * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=232 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [https://web.archive.org/web/20070515175903/http://www.forsaetisraduneyti.is/upplysingar/faninn/Saga_fana/ Fánamálið hjá forsætisráðuneytinu] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041021161042/www.heimastjorn.is/myndbond/nr/114 Heimastjórn.is - Erindi Guðjóns Friðrikssonar um Hannes Hafstein] * Hannes Hafstein með erlendum augum: Encyclopaedia Britannica http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251442/Hannes-Hafstein * [http://www.hi.is/~gylfason/ValtyrI.htm Gagnrýni Þorvalds Gylfasonar á aðdáun fólks á Hannesi Hafstein I] * [https://timarit.is/page/3268926 ''Aldarfjórðungsafmæli innlendrar stjórnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929] * [https://timarit.is/page/3310439 ''Hannes drap mig með glæsimennskunni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307480 ''Klingjum nú og kætum oss''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307094 Hannes Hafstein og hús skáldsins, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (15.10.1988), Bls.8-11] ===Sögur og kvæði=== * [https://baekur.is/bok/85f93b2a-487c-477a-a583-08a839c9f956 Ljóðabók eftir Hannes Hafstein 1916 (bækur.is)] *[http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors Ljóð eftir Hannes Hafstein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312075340/http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&iPoetID=5&sSearch=authors |date=2007-03-12 }} *[http://www.snerpa.is/net/sma/brehatt.htm Brennivínshatturinn] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| fyrir = Fyrstur í embætti | titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[1. febrúar]] [[1904]] | til=[[31. mars]] [[1909]] | eftir=[[Björn Jónsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] |titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[25. júlí]] [[1912]] | til=[[21. júlí ]] [[1914]] | eftir=[[Sigurður Eggerz]]}} {{Erfðatafla | fyrir= Fyrstur í embætti |titill=[[Inspector scholae]] | frá=[[1879]] | til=[[1880]] | eftir=[[Þorleifur Jónsson]]}} {{Töfluendir}} {{Ráðherrar Íslands}} [[Flokkur:Ráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Forsetar Alþingis]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir bankastjórar]] [[Flokkur:Landshöfðingjaritarar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Þingmenn Heimastjórnarflokksins]] [[Flokkur:Þingmenn Sambandsflokksins]] {{fd|1861|1922}} 9qqci9fb12f2bst6x8rq06oc3282fqy 0 24876 1983940 1981612 2026-10-26T10:51:18Z Makenzis 56151 1983940 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|skipið sem heimsótti norður- og suðurskaut|Fram (skip)}} [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|thumb|200px|[[Merki Knattspyrnufélagsins Fram]]]] {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Fram | mynd = [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|130px]] | Gælunafn = ''Framarar'' | Stofnað = 1. maí 1908 | Leikvöllur = [[Framvöllur, Úlfarsárdal]] | Stærð = 1.650 | Stjórnarformaður = [[Sigríður Elín Guðlaugsdóttir]] | Knattspyrnustjóri = [[Rúnar Kristinsson]] (karlalið); Óskar Smári Haraldsson (kvennalið) | Knattsp.stj. kvk. = [[Sigríður Baxter]] | Deild = [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeild karla]] | Tímabil = 2026 | Staðsetning = 3. sæti | pattern_la1 = _shoulder stripes white stripes half | pattern_b1 = _shoulder stripes white stripes | pattern_ra1 = _shoulder stripes white stripes half | pattern_sh1 = _adidaswhite | pattern_so1 = _3 stripes white | leftarm1 = 0021af | body1 = 0021af | rightarm1 = 0021af | shorts1 = ffffff | socks1 = 0021af | pattern_la2 = _shoulder stripes blue stripes half | pattern_b2 = _shoulder stripes blue stripes | pattern_ra2 = _shoulder stripes blue stripes half | pattern_sh2 = _adidasblue | pattern_so2 = _3 stripes blue |leftarm2=ffff00 |body2=ffff00 |rightarm2=ffff00 |shorts2=ffff00 |socks2=ffff00 }} '''Knattspyrnufélagið Fram''', '''Fram Reykjavík''' eða einfaldlega '''Fram''' er [[Ísland|íslenskt]] íþróttafélag staðsett í [[Reykjavík]]. Félagið er eitt af tíu elstu íþróttafélögum Íslands. Það var stofnað 1. maí 1908. Núverandi formaður félagsins er [[Sigríður Elín Guðlaugsdóttir]]. Fram heldur úti æfingum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handbolta]], [[taekwondo]], [[blak]]i og [[skíði|skíða]]<nowiki/>greinum. Þá er starfrækt innan félagsins [[almenningsíþróttadeild Fram|almenningsíþróttadeild]] og sérstakur hópur Framkvenna. Innan Fram hafa einnig verið starfræktar [[Körfuknattleiksdeild Fram|körfuknattleiksdeild]] og [[Blakdeild Fram|blakdeild]]. == Saga == === Upphafsárin (1908 - 1928) === Knattspyrnufélagið Fram varð til vorið 1908 í [[Miðbær Reykjavíkur|miðbæ Reykjavíkur]]. Stofnendurnir voru nokkrir piltar á fermingaraldri eða þar um bil, sem bjuggu á svæðinu umhverfis [[Tjarnargata|Tjarnargötu]]. Einn í hópnum, [[Pétur J.H. Magnússon]], hafði fest kaup á knetti og var hann óspart notaður þá um sumarið. Fyrsta tæpa árið var knattspyrnufélag þetta afar óformlegur félagsskapur. Engin stjórn var skipuð, engin lög samin og félagið hafði ekki einu sinni fengið nafn. Úr þessu var bætt á fyrsta formlega fundinum, þann 15. mars 1909. Þá komu piltarnir úr fótboltafélaginu í miðbænum saman á fundi, enda farið að styttast í vorið og áframhaldandi knattspyrnuæfingar. Nú var þörf á formlegri félagsskap til að safna fyrir boltakaupum, ákveða búning o.s.frv. Pétur J.H. Magnússon var kjörinn fyrsti formaður félagsins, laganefnd skipuð og samþykkt að nafn þess yrði Knattspyrnufélagið Kári, eftir [[Kári Sölmundarson|Kára Sölmundarsyni]] úr [[Njála|Njálu]]. Káranafnið var frá upphafi umdeilt og á félagsfundi nokkrum vikum síðar var því breytt í Knattspyrnufélagið Fram. Ýmsar skýringar eru mögulegar á þessu heiti. Ein er sú að nafnið standi einfaldlega fyrir atviksorðið "fram", en slík félaganöfn má t.d. finna í [[Danmörk]]u (sbr. Frem og Fremad). Önnur skýring er sú að félagið heiti eftir Fram, skipi heimskautafarans [[Fridtjof Nansen|Friðþjófs Nansens]]. Þá er ekki ólíklegt að Framarar hafi horft til nafns [[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnarfélagsins Fram]], sem var helsta bakland [[Hannes Hafstein|Hannesar Hafstein]] ráðherra. Þegar á þessum fyrsta bókfærða fundi, miðuðu Framarar stofndag sinn við fyrsta maí 1908. Ekki er þó ljóst hvernig sú dagsetning var fengin. Um svipað leyti var [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] stofnað á sömu slóðum. Víkingar miða stofndag sinn við 21. apríl 1908, þótt forsendur þeirrar dagsetningar séu ekki ljósar. Benda Framarar á að stofnendur Víkings hafi verið yngri en stofnendur Fram og líklega ekki fengið að vera með stóru strákunum. Gera bæði félögin því tilkall til að vera næstelsta knattspyrnufélag Reykjavíkur. Fótboltafélag Reykjavíkur, sem síðar tók sér nafnið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]], stóð um þessar mundir fyrir fótboltaæfingum á velli sem ruddur hafði verið vestur á [[Melarnir|Melum]]. Piltarnir í Fram fengu stundum að nota völlinn, en ekki kom þó til greina að sinni að félögin tvö mættust í kappleik á jafnréttisgrundvelli. Til þess var aldursmunurinn of mikill. ==== Upphaf Íslandsmótsins ==== Reykvískir íþróttamenn ákváðu að koma sér upp íþróttavelli, sem vera skyldi tilbúinn fyrir [[landsmót UMFÍ]] sem haldið yrði í bænum sumarið 1911. [[Íþróttasamband Reykjavíkur]] var stofnað í þessu skyni árið 1910 og var Fram meðal stofnaðila, þótt meðlimir þess væru ekki nema 14 til 17 ára gamlir. [[Melavöllur]]inn var vígður þann ellefta júní 1911. Að því tilefni var efnt til stutts sýningarleiks milli Fram og Fótboltafélags Reykjavíkur. Þótt Fótboltafélagið tefldi fram hálfgerðu varaliði, var búist við ójöfnum leik unglinga gegn fullorðnum mönnum og munu Framarar hafa fengið loforð um að ekki yrði tekið of hart á þeim. Viðureigninni lauk óvænt með markalausu jafntefli og varð því mikil spenna fyrir fyrstu alvöru viðureign félaganna sem fara skyldi fram viku síðar á landsmóti UMFÍ. Landsmótið var margra daga íþróttahátíð sem setti Reykjavíkurbæ á annan endann. Flestir voru áhorfendurnir þó á knattspyrnuleik Fram og Fótboltafélagsins þann sautjánda júní. Framarar fóru með sigur af hólmi í þessum fyrsta opinbera knattpspyrnuleik tveggja íslenskra félaga, 2:1. [[Friðþjófur Thorsteinsson]] skoraði bæði mörk Fram, það seinna á lokamínútunni. Sigur Framara á landsmótinu 1911 blés félagsmönnum kapp í kinn og ákváðu þeir að stofna til Íslandsmóts sumarið eftir. Skotið var saman fyrir verðlaunagrip og auglýst eftir þátttökuliðum. [[Úrvalsdeild 1912|Fyrsta Íslandsmótið í knattspyrnu]] var svo haldið árið 1912 með þátttöku Fram, Vestmanneyinga og Fótboltafélagsins. Lauk því með sigri þeirra síðastnefndu. ==== Löng sigurganga ==== Þar sem Framarar höfðu stofnað til Íslandsmótsins og keypt bikarinn, litu þeir svo á að mótið væri í þeirra einkaeigu. Fram lýsti eftir þátttökuliðum, sá um skipulagninguna og hirti allan ágóðann. Þetta leiddi til deilna um mótshaldið og árin [[úrvalsdeild 1913|1913]] og [[úrvalsdeild 1914|1914]] skráðu Framarar sig einir til leiks og unnu án keppni. Lausn fékkst í málið með því að mótunum var fjölgað. KR-ingar stóðu fyrir [[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmóti]] og síðar stofnuðu [[Knattspyrnufélagið Valur|Valsmenn]] og Víkingar sín eigin mót. Engum blöðum var þó um að fletta hvert væri sterkasta knattspyrnulið höfuðstaðarins mestallan annan áratuginn. Leikmenn KR voru í það elsta, en Valsmenn og Víkingar enn of ungir að árum. Framarar voru hins vegar á besta aldri og höfðu yfir að búa fjölhæfum íþróttamönnum sem voru í fremstu röð í flestum keppnisgreinum. Auk meistaratitlanna 1913 og 1914 urðu Framarar Íslandsmeistarar: [[úrvalsdeild 1915|1915]], [[úrvalsdeild 1916|1916]], [[úrvalsdeild 1917|1917]], [[úrvalsdeild 1918|1918]], [[úrvalsdeild 1921|1921]], [[úrvalsdeild 1922|1922]], [[úrvalsdeild 1923|1923]] og [[úrvalsdeild 1925|1925]]. Félagið vann því tíu af fjórtán fyrstu Íslandsmótunum. Við þætta bættust sex Reykjavíkurmeistaratitlar, auk þess sem Fram vann keppnina um [[Íslandshornið]] þrjú ár í röð 1919-21 og þar með verðlaunagripinn til eignar, en Íslandshornið var keppni sem Valur stóð fyrir. Framarar áttu einnig stóran þátt í komu fyrsta erlenda knattspyrnuliðsins til Íslands árið 1919 þegar Danmerkurmeistararnir í [[Akademisk Boldklub]] komu í keppnisferð. Með danska liðinu lék um þær mundir Framarinn [[Samúel Thorsteinsson]]. Drottnunarstaða Fram meðal íslenskra knattspyrnuliða fékk þó skjótan endi. Leikmenn liðsins voru flestir á sama aldri og lögðu skóna á hilluna um svipað leyti. Lítil rækt hafði verið lögð við yngri flokka og því engir til að taka við. [[úrvalsdeild 1927|1927]] tapaði Fram öllum leikjum sínum á Íslandsmótinu og gat varla skrapað saman í lið. Alvarlega var rætt um að leggja félagið niður eða sameina það Víkingum. Árið [[úrvalsdeild 1928|1928]] sendi Fram svo ekki lið til keppni á Íslandsmótinu í fyrsta og eina skipti. === Endurreisnarárin (1928 - 1946) === Hvorki fyrr né síðar í sögu sinni hefur tilvera Knattspyrnufélagsins Fram staðið jafn tæp og vorið 1928. Félagið var í raun ekki starfandi, félagatalið týnt og sjóðurinn tómur. Ekki tókst að tefla fram liði á Íslandsmótinu og yngri flokkarnir voru daprir. Við þessar óhrjálegu aðstæður kom hópur manna undir forystu [[Guðmundur Halldórsson|Guðmundar Halldórssonar]] að félaginu og reif starfið upp á nýjan leik. Meðal annars létu stjórnin hanna [[Merki Knattspyrnufélagsins Fram|merki félagsins]], sem enn er við lýði. Eitt og annað var gert til að efla Fram félagslega, s.s. hafin útgáfa félagsblaðs og þjálfun yngri flokka tekin fastari tökum. Á [[1931-1940|fjórða áratugnum]] færðist þungamiðjan í starfsemi Fram austur á bóginn. Upphaflega var Fram miðbæjarlið, en nú voru uppeldissvæði nýrra leikmanna í götunum ofan [[Laugavegur|Laugavegar]], einkum í kringum [[Njálsgata|Njálsgötuna]]. Eftir sem áður voru öflugar Fram-nýlendur annars staðar í bænum, s.s. í [[Pólarnir|Pólunum]], kringum [[Ljósvallagata|Ljósvallagötuna]] og á [[Grímsstaðaholt]]i. Árið 1937 föluðust Framarar eftir því að fá úthlutað landi undir eigið félagssvæði. Óskað var eftir svæðinu sunnan [[Sundhöllin í Reykjavík|Sundhallarinnar]]. Var ætlunin meðal annars að reisa fjölnota íþróttahús til knattspyrnu- og skautaiðkunar. Þessi áform gengu ekki eftir og kom þar einkum tvennt til. Annars vegar töldu ýmsir félagsmenn brýnna að stofna [[Skíðadeild Fram|skíðadeild]] og reisa skíðaskála en að koma upp knattspyrnuvelli. Hins vegar var reiknað með því að íþróttafélögin í Reykjavík myndu koma sér upp sameiginlegu íþróttasvæði við [[Nauthólsvík]] og þörfin fyrir eigin knattspyrnuvöll yrði þá að mestu úr sögunni. ==== Ný verkefni ==== Þótt Fram styrktist jafnt og þétt félagslega allan fjórða áratuginn leið nokkur tími uns áhrifa þess tók að gæta á stigatöflunni. Frá 1929-38 hafnaði liðið aldrei ofar en í þriðja sæti á Íslandsmótinu, þar sem keppnisliðin voru yfirleitt fjögur eða fimm. Í ljósi þessa hófstillta árangurs, kann að virðast skringilegt að Knattspyrnusamband Danmerkur skuli hafa boðið Frömurum í keppnisferð til Danmerkur í tilefni af fimmtíu ára afmæli sambandsins árið 1939. Sennilega má tengja þá ákvörðun við það hversu stóran þátt Fram átti í að taka á móti Akademisk boldklub tuttugu árum fyrr. Hlutverk Framliðsins á afmælismóti Dananna var óljóst. Liðið var kynnt sem áheyrnarfulltrúi á [[50 ára afmælismót Danska knattspyrnusambandsins|óopinberu Norðurlandamóti í knattspyrnu]] og aldrei kallað annað en “íslenska liðið” og þannig gefið fastlega í skyn að um landslið Íslands væri að ræða. Fram keppti ekki á mótinu en lék nokkra vináttuleiki við úrvalslið danskra héraða með góðum árangri. Liðið mætti líka vel undirbúið til leiks undir stjórn þýsks [[þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla|þjálfara]], [[Hermann Lindemann|Hermanns Lindemanns]], leikmanns [[Eintracht Frankfurt]]. Stífar æfingar fyrir ferðina og meðan á henni stóð skiluðu sér óvænt í fyrsta meistaratitli Fram í fjórtán ár á [[Úrvalsdeild 1939|Íslandsmótinu 1939]]. Nokkrum mánuðum eftir að hafa unnið Íslandsmótið, tókust sumir leikmanna meistaraflokks á við nýtt hlutverk. [[Handbolti|Handknattleiksíþróttin]] hafði náð fótfestu í nokkrum skólum, s.s. í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]], [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði|Flensborgarskólanum]] og [[Háskóli Íslands|Háskólanum]]. Knattspyrnumenn gripu stundum í þessa skringilegu íþróttagrein á inniæfingum yfir vetrarmánuðina, en lítil alvara hafði fylgt því fálmi. Snemma árs 1940 var hins vegar efnt til fyrsta [[N1 deild karla|Íslandsmótsins í handknattleik]]. Framarar sendu lið til keppni, þótt hluti leikmanna kynni varla reglurnar. Jafnframt var sent inn lið í 2. flokki. Þótt árangurinn yrði rýr, markaði hann upphafið að reglulegri þátttöku Fram í handknattleiksmótum. Með tímanum komst meiri festa á handboltaiðkunina, hún hætti að vera aukageta knattspyrnumanna félagsins yfir vetrarmánuðina og öðlaðist sjálfstætt líf. Handknattleikurinn hefur þá sérstöðu meðal íslenskra flokkaíþrótta að bæði kynin hófu að iðka hann um svipað leyti. Þannig var keppt bæði í karla- og kvennaflokki á Íslandsmótinu 1940. Til samanburðar þótti tilhugsunin um keppni í kvennaknattspyrnu fráleit á þessum árum. [[Þráinn Sigurðsson]] formaður Fram 1943-46, var áhugasamur um að útvíkka starfsemi félagsins og knúði það í gegn að Fram kæmi sér upp kvennaflokki í handknattleik. Hugmyndin fékk blendnar undirtektir, en náði þó fram að ganga og árið 1945 sendi Fram í fyrsta sinn lið til keppni á Íslandsmóti kvenna. Fljótlega varð liðið eitt af skrautfjöðrum félagsins og hafði mjög jákvæð áhrif á starfsemi þess. ==== Félagssvæði í Skipholti ==== Draumur reykvískra íþróttamanna um alhliða æfinga- og keppnissvæði í Fossvogi fauk út í buskann þegar Ísland var hernumið og [[Reykjavíkurflugvöllur|alþjóðlegum flugvelli]] var komið fyrir í [[Vatnsmýri]]nni. Í kjölfarið varð ljóst að þörfin á félagssvæði Fram var orðin knýjandi. Stjórnendur félagsins leituðu ýmissa lausna við vandanum, s.s. að falast eftir kaupum á Hálogalandi, íþróttahúsi hernámsliðsins. Þá var sótt um lóð á svokölluðum Mómýrarbletti, þar sem [[Glímufélagið Ármann|Ármann]] var síðar til húsa. Vorið 1945 skipti Reykjavíkurbær skyndilega um skoðun varðandi Mómýrarblettinn. Vilyrðið sem fengist hafði var tekið til baka, en þess í stað bauð bærinn upp á lóð í gömlu grjótnámi fyrir neðan [[Stýrimannaskólinn|Stýrimannaskólann]], við [[Skipholt]]. Tilboðinu var tekið og framkvæmdir hófust af kappi innan fáeinna daga. Þann tuttugasta ágúst sama ár vígðu Framarar nýjan malarvöll sinn við Skipholt. Fram varð þar með fyrsta Reykjavíkurfélagið til að eignast eigin völl. Skömmu síðar var hafist handa við byggingu félagsheimilis Fram á svæðinu. === Árin við Stýrimannaskólann (1946 - 1972) === Það leið ekki á löngu uns Framarar fóru að njóta ávaxtanna af nýja vellinum. Sumrin 1946-48 lék liðið undir stjórn skosks þjálfara, [[James McCrae]], sem stýrði Frömurum til Íslandsmeistaratitils tvö fyrri árin. Sumarið 1946 var sérlega eftirminnilegt. Eftir Danmerkurferðina 1939 hafði staðið til að Framarar tækju á móti [[Danmörk|dönskum]] knattspyrnuflokki sumarið 1940. Allar slíkar heimsóknir lágu niðri á stríðsárunum, en að því loknu tóku Framarar upp þráðinn á ný. Nú höfðu forsendur hins vegar breyst. Ísland var orðið lýðveldi og danska knattspyrnusambandið bauð fram landslið sitt. Ekki þótti við hæfi að félagslið sæi eitt um að skipuleggja fyrsta landsleik hins unga ríkis. Varð því úr að Fram og Knattspyrnuráð Reykjavíkur stóðu saman að komu Dananna og skiptu með sér kostnaði og tekjum. Danska liðið keppti þrjá leiki í ferðinni: gegn íslenska landsliðinu, Fram og Reykjavíkurúrvalinu. Meistaratitlarnir [[Úrvalsdeild 1946|1946]] og [[Úrvalsdeild 1947|1947]] mörkuðu ekki upphafið að nýju stórveldistímabili. Framarar urðu næst [[Úrvalsdeild 1962|Íslandsmeistarar í knattspyrnu árið 1962]]. Vaxtarbroddurinn var hins vegar í yngri flokkunum sem voru mjög sigursælir á sjötta áratugnum. Iðkendurnir voru líka geysimargir og nutu Framarar þar legu sinnar. Fjölmenn hverfi voru að byggjast upp í Reykjavík norðanverðri, s.s. í [[Laugarnes]]i og [[Vogahverfi|Vogunum]]. Sátu Framarar lengi vel einir að þeim krakkaskara. ==== Stórveldi í handbolta ==== Árið [[Handknattleiksárið 1949-50|1950]] urðu Framarar Íslandmeistar í bæði karla- og kvennaflokki í [[Handknattleikur|handknattleik]]. Sigur karlaliðsins var óvæntur og sló ekki tóninn fyrir frekari afrek í bráð. Kvennaliðið hafði hins vegar verið í mikilli sókn árin á undan. Frá 1950 til 1954 urðu Framstúlkur Íslandsmeistarar í öll fimm skiptin. Við það bættust nokkrir meistaratitlar í utanhússhandbolta, en sú keppnisgrein var í talsverðum metum á þessum árum, þótt keppni í henni hafi lagst af í seinni tíð. Þessari fyrstu gullöld handknattleikskvenna í Fram lauk skyndilega um miðjan [[1951-1960|sjötta áratuginn]], þegar öflugir leikmenn settu skóna á hilluna. Um það leyti sem vegur kvennaliðsins fór að fara minnkandi, byrjuðu karlarnir að rétta úr kútnum fyrir alvöru. Frampiltum var spáð góðum árangri á Íslandsmótinu 1959, en enduðu í fallsæti. Sigur í annarri deild [[Handknattleiksárið 1959-60|árið eftir]] var aldrei í hættu og við tók tímabil tveggja turna í íslenskum karlahandbolta. Fram og [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] deildu á milli sín öllum [[N1 deild karla|Íslandsmeistaratitlum]] frá 1959 til 1972. Þar af unnu Framarar sjö sinnum ([[Handknattleiksárið 1961-62|1962]], 1963, 1964, 1967, [[Handknattleiksárið 1967-68|1968]], 1970 og [[Handknattleiksárið 1971-72|1972]]). Oftar en ekki voru viðureignir þessara liða hinir eiginlegu úrslitaleikir um meistaratitilinn. Landslið Íslands var sömuleiðis borið uppi af leikmönnum úr Fram og FH. Árið 1962 varð Fram fyrsta íslenska félagið til að taka þátt í Evrópumóti í flokkaíþrótt. Þá kepptu Framarar við dönsku meistarana í [[Skovbakken]] frá [[Árósar|Árósum]] og töpuðu 28:27 í framlengdri viðureign. Leikið var í [[Danmörk]]u, enda var íþróttahús [[herstöðin á Miðnesheiði|bandaríska hersins á Miðnesheiði]] eini löglegi handknattleiksvöllur á Íslandi. Úr þessu var bætt í desember 1965, þegar [[Íþróttahöllin í Laugardal|Laugardalshöllin]] var tekin í notkun og aðalheimkynni handknattleiksmanna færðust úr Hálogalandi. Í trausti þess að húsið yrði tilbúið í tíma, höfðu Framarar samið um að taka á móti [[Tékkóslóvakía|tékkneskum]] handboltaflokki, [[Baník Karviná]]. Þegar líða tók að komudegi vöknuðu menn upp við vondan draum, þar sem mikil smíðavinna var eftir. Sá [[Karl Benediktsson]], þjálfari Framliðsins, þá um að skipuleggja vinnu Framara og handknattleiksmanna úr öðrum liðum. Unnið var nótt við nýtan dag og tókst að ljúka verkinu sama dag og Tékkarnir mættu. Var viðureign Reykjavíkurúrvalsins og Karviná vígsluleikur hallarinnar. ==== Landþrengsli í grjótnáminu ==== Þegar malarvöllur Framara var tekinn í notkun haustið 1945 var hann talinn sá besti í bænum. Vellinum hrakaði hins vegar mjög sumarið 1948 þegar hann var notaður sem geymslusvæði fyrir [[síld]] sem mokað var upp í [[Hvalfjörður|Hvalfirðinum]] sama sumar. Það leið því ekki á löngu uns Framarar fóru að svipast um eftir nýju framtíðarfélagssvæði, þar sem unnt yrði að koma upp grasvöllum. Fljótlega beindist athyglin að [[Kringlumýri]]nni og á fimmtíu ára afmæli Fram, vorið 1958, tilkynnti [[Gunnar Thoroddsen]] [[borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóri]] að Reykjavíkurbær hefði samþykkt að afhenda Frömurum landspildu við [[Safamýri]]. Þegar til átti að taka reyndist þó erfitt að innheimta loforðið. Það tók embættismenn bæjarins mörg ár að mæla út lóðamörkin og enn lengri tíma að ráðast í nauðsynlega jarðvegsvinnu. [[Álftamýrarskóli]] tók til starfa árið 1964 og fór þá loks að þokast eitthvað áleiðis í málum Fram. Árið 1969 var lokið framkvæmdum við íþróttahús skólans ásamt búningsaðstöðu og um svipað leyti var útbúinn malarvöllur. Framarar hófu þegar að nýta húsið og völlinn. Í nokkur misseri var Fram í raun starfrækt á tveimur stöðum: í Safamýri og við Skipholt, en eftir að brotist var inn í félagsheimilið í Skipholti á árinu 1972 og innanstokksmunir lagðir í rúst, var ákveðið að skilja endanlega við gömlu grjótnámuna. === Framkvæmdatímar (1972 – 1994) === Árið 1972 var viðburðaríkt hjá Frömurum. Auk þess að flytja úr Skipholti í Safamýri, urðu karlalið félagsins Íslandsmeistarar í bæði handbolta og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|fótbolta]]. Tæpur aldarfjórðungur átti eftir að líða uns Framarar urðu næst Íslandsmeistarar karla í handbolta og þótt knattspyrnumennirnir þyrftu ekki að bíða jafn lengi, voru ekki síður blikur á lofti á þeim bænum. Á [[1951-1960|sjötta áratugnum]] og í upphafi þess [[1961-1970|sjöunda]] voru Framarar stórveldi í yngri flokkunum í knattspyrnu. Iðkendur voru margir og til þess tekið hversu vel væri haldið utan um unglingastarfið. Með tímanum tók að fjara undan þessu. Nýbyggingarhverfin sem séð höfðu Fram fyrir stríðum straumi drengja urðu grónari og börnunum fækkaði. Á sama tíma fór unglingastarfið að eflast hjá öðrum félögum sem jafnframt eignuðust betri félagssvæði með grasvöllum og félagsaðstöðu. Frá 1968 til 1980 vannst aðeins einn Íslandsmeistaratitill í yngri flokkum, í þriðja flokki pilta 1972. Þessi þróun olli forráðamönnum Fram áhyggjum. Niðurstaða þeirra var sú að forgangsmál væri að koma upp [[Tónabær|félagsheimili]]. Byrjað hafði verið að teikna slíkt mannvirki þegar árið 1965. Ráðist var í framkvæmdir við húsið árið 1973 og var lokið við fyrri áfanga þess tveimur árum síðar. Í húsinu voru búningsklefar og lágmarks skrifstofu- og félagsaðstaða, en ákveðið var að láta stækkun heimilisins bíða betri tíma. Um svipað leyti voru sett upp [[flóðljós]] á malarvellinum. ==== Bikarliðið Fram ==== Þótt yngri flokkarnir ættu erfitt uppdráttar á [[1971-1980|áttunda áratugnum]], var karlaliðið í knattspyrnu á betra róli. Liðið var yfirleitt um miðja deild og hafnaði í öðru sæti árin 1975 og 1976. Fram tók nokkrum sinnum þátt í Evrópukeppnum, án þess þó að komast áfram úr fyrstu umferð. Minnisstæðastir voru leikirnir við [[Günter Netzer]] og félaga hans í spænska stórliðinu [[Real Madrid]] haustið 1974. Í [[VISA-bikar karla|bikarkeppni KSÍ]] áttu Framarar velgengni að fagna. Félagið hafði fyrst orðið bikarmeistari árið 1970, en fyrstu árin var bikarkeppnin heldur lágt skrifað haustmót sem fram fór á Melavelli að Íslandsmótinu loknu. Fram varð bikarmeistari 1973, 1979 og 1980. Í tvö seinni skiptin eftir sigurmörk á lokamínútunum. ==== Óvelkominn kvennaflokkur ==== Sumarið 1968 var efnt til knattspyrnuleiks milli handknattleiksstúlkna úr Fram og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], sem vakti nokkra athygli og ruddi brautina fyrir íslenska kvennaknattspyrnu. Fyrsti opinberi kvennaknattspyrnuleikurinn á Íslandi fór svo fram árið 1970. Það var stuttur sýningarleikur milli Reykjavíkur og Keflavíkur á undan karlalandsleik við Norðmenn á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]]. Fyrsta Íslandsmót kvenna innanhúss var haldið 1971 og sumarið 1972 hófst [[Pepsideild kvenna|Íslandsmót kvenna]] utandyra. Keppnisliðin voru flest skipuð stúlkum sem æfðu handknattleik á veturna. [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH-ingar]] voru með öflugasta liðið á þessum fyrstu árum, en Fram veitti þeim einna harðasta keppni. Eftir dapurt gengi sumarið 1979, ákvað stjórn knattspyrnudeildar að senda ekki lið til keppni sumarið 1980. Sú ákvörðun var tekin í óþökk leikmanna liðsins. Ástæðan var fyrst og fremst sú að forráðamenn deildarinnar töldu að nógu mikið álag væri á æfingarvellina, þótt kvennaliðið bættist ekki við. Þegar kvennaflokkurinn var lagður niður, gengu leikmennirnir til liðs við önnur félög, s.s. [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] og KR. Í þeim hópi voru konur sem áttu eftir að vinna fjölda titla og leika [[kvennalandslið Íslands í knattspyrnu|fyrir Íslands hönd]]. Strax ári síðar skiptu Framarar um skoðun og reyndu að endurvekja kvennaflokkinn. Hann náði hins vegar aldrei fyrri styrk, uns hann lognaðist útaf árið 1993. ==== Nýir menn í brúnni ==== Í byrjun [[1981-1990|níunda áratugarins]] urðu mikil umskipti í rekstri knattspyrnudeildar Fram. Nýir menn settust í stjórn og mynduðu hóp sem átti eftir að bera deildina uppi næstu árin. [[Halldór B. Jónsson]] var formaður knattspyrnudeildarinnar frá 1981 til 1993 og átti hvað stærstan þátt í þessum breytingum. Aðstaða knattspyrnumanna félagsins snarbatnaði á þessum árum. Sumarið 1983 fjölgaði grasvöllunum úr einum í tvo. Árið áður var ákveðið að ráðast í stækkun félagsheimilisins í stað þess að hefja byggingu íþróttahúss. Olli sú ákvörðun raunar talsverðum deilum og óánægju innanhússíþróttamanna. Unglingastarfið var stóreflt. Knattspyrnuskóli var stofnaður fyrir yngstu iðkendurna árið 1980 og var það nýjung. Þá naut félagið góðs af nálegðinni við nýja miðbæinn sem var að byggjast upp í [[Kringlumýri]]. [[strætisvagn|Strætisvagnasamgöngur]] voru prýðisgóðar og því gat Fram dregið til sín stóra hópa iðkenda úr fjarlægum hverfum, ekki hvað síst úr [[Breiðholt]]i, þar sem [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] og [[Leiknir Reykjavík|Leiknir]] áttu erfitt uppdráttar. Í meistaraflokki urðu sömuleiðis breytingar. Árin 1982-83 var þjálfari Framliðsins [[Pólland|Pólverjinn]], [[Andrzej Strejlau]]. Þótt liðið félli niður um deild fyrra árið, héldu stjórnendur félagsins tryggð við Strejlau sem fór með það beint aftur upp úr annarri deildinni. Á þessum tveimur árum lagði sá pólski mikilvægar undirstöður að hinu sigursæla Framliði níunda áratugarins. ==== Gullöld Ásgeirs Elíassonar ==== [[Ásgeir Elíasson]] tók við Frömurum fyrir sumarið 1985 og þjálfaði í sjö ár samfleytt. Í allt var Ásgeir þjálfari Fram í tólf ár, lengst allra sem gegnt hafa starfinu. Framlið níunda áratugarins var eitt hið öflugasta í íslenskri knattspyrnusögu. Það sigraði í bikarkeppni [[KSÍ]] árin 1985, 1987 og 1989. Íslandmeistaratitillinn kom í hlut Framara [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|1986]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|1988]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]. Árangur Framara í Evrópukeppnum var sömuleiðis eftirtektarverður á köflum. Má þar nefna 3:0 heimasigur á sænsku bikarmeisturunum í [[Djurgårdens IF]] haustið 1990 og naumt 1:2 tap gegn spænska liðinu [[FC Barcelona|Barcelona]] sama ár. Árið eftir féllu Framarar svo úr leik í Evrópukeppni meistaraliða eftir tvö jafntefli gegn [[Panathinaikos]]. Eftir leikina við gríska liðið sneri Ásgeir Elíasson sér að þjálfun íslenska landsliðsins. Við tók tímabil óstöðugleika og tíðra þjálfaraskipta. Um svipað leyti varð talsverð endurnýjun í stjórn knattspyrnudeildar. Halldór B. Jónsson lét af formennsku árið 1993 og við tóku mörg mögur ár. ==== Handboltakarlar á fallanda fæti ==== Íslandsmeistaralið Fram í karlaflokki í handbolta 1972 var firnasterkt. Hafði það t.a.m. á að skipa fjórum af burðarásum íslenska landsliðsins, þeim Axel Axelssyni, Björgvin Björgvinssyni, Sigurði Einarssyni og [[Sigurbergur Sigsteinsson|Sigurbergi Sigsteinssyni]]. Framtíðin virtist sömuleiðis björt, enda margir efnilegir leikmenn í herbúðum Framara og aðstöðumál félagsins búin að snarbatna með tilkomu íþróttahúss Álftamýrarskóla. Yfirburðatímar Fram og [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] reyndust hins vegar á enda runnir. Ný félög, [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] og [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] voru á uppleið. Hafnfirðingar héldu sínu en Framarar urðu að láta undan síga. Eftir því sem leið á [[1971-1980|áttunda áratuginn]] færðist Framliðið niður töfluna, uns árviss fallbarátta varð raunin. Vorið [[handknattleiksárið 1982-83|1983]] féllu Framarar loks niður í aðra deild, í annað sinn í sögunni. Eftir tveggja ára dvöl í annarri deild lék Fram á ný meðal þeirra bestu veturinn 1985-86. Næstu árin einkenndust af fallbaráttu, skamma dvöl í annarri deild og svo enn meira fallströgl, uns Framarar féllu í fjórða sinn vorið 1993. Í það skipið var fjárhagur handknattleiksdeildarinnar orðinn afar bágur og aðstöðuleysið félaginu fjötur um fót, á sama tíma og önnur Reykjavíkurlið gátu státað af heimavöllum í eigin íþróttahúsum. ==== Sigursæll kvennaflokkur ==== Eftir Íslandsmeistaratitlana fimm í byrjun sjötta áratugarins leið nokkur tími uns handknattleiksstúlkurnar í Fram náðu að blanda sér í titilbaráttu. Árið 1970 tókst liðinu að rjúfa sigurgöngu [[Knattspyrnufélagið Valur|Valskvenna]] og við tók langt tímabil í íslenskum kvennahandknattleik þar sem Fram og Valur höfðu algjöra yfirburði. Af 21 Íslandsmeistaratitli sem í boði var frá 1970 til 1990 unnu Framstúlkur fjórtán. ([[handknattleiksárið 1969-70|1970]], [[handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[handknattleiksárið 1975-76|1976]], [[handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[handknattleiksárið 1983-84|1984]], [[handknattleiksárið 1984-85|1985]], [[handknattleiksárið 1985-86|1986]], [[handknattleiksárið 1986-87|1987]], [[handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[handknattleiksárið 1988-89|1989]] og [[handknattleiksárið 1989-90|1990]].) Stofnað var til [[bikarkeppni HSÍ (konur)|bikarkeppni í kvennaflokki]] árið 1976 og urðu Framarar fljótt sigursælasta lið þeirrar keppni frá upphafi. Handknattleikskonur Fram voru um árabil helsta skrautfjöður félagsins. Ekki taldi handknattleiksfólk félagsins þó nóg að gert í aðstöðumálum. Á árunum í kringum 1980 var hart deilt innan Fram um hvort setja skyldi í forgang stækkun félagsheimilisins eða hefja framkvæmdir við íþróttahús. Félagsheimilið varð ofan á og talsverður tími átti eftir að líða uns íþróttahússmálið varð til lykta leitt. Þegar það loks gerðist hafði inniíþróttadeildum Fram raunar fækkað um tvær. [[Körfuknattleiksdeild Fram|Körfuknattleikur]] var tekinn upp í Fram árið 1970, en lognaðist út af 1987. [[Blakdeild Fram|Blakdeild]] starfaði frá 1978 til 1991. Þótt ýmsir samverkandi þættir skýri dauða þessara deilda, átti aðstöðuleysið þar ótvírætt stóran hlut að máli. ==== Framarar í Eldborgargili ==== Þegar á [[1931-1940|fjórða áratugnum]] var samþykkt á aðalfundi Fram að félagið reyndi að koma sér upp skíðaskála. Um árabil voru starfræktar nefndir til að vinna að þessu markmiði en lítið varð úr framkvæmdum. Árið 1972 var rykið dustað af þessum áformum. Skíðadeild Fram var stofnuð sama ár. Formaður hennar var [[Steinn Guðmundsson]]. Hin unga skíðadeild kom sér fyrir í [[Eldborgargil]]i í [[Bláfjöll]]um. Á næstu árum átti talsverð uppbygging sér stað á skíðasvæði félagsins, sem náði hámarki árið 1990 þegar nýr og glæsilegur skíðaskáli var tekinn í notkun. Starfsemi skíðadeildar Fram hefur alla tíð staðið í tengslum við árferði. Deildin hefur fyrst og fremst snúist um barna- og unglingastarf, en minna verið um afreksfólk í fullorðinsflokki. === Óviss framtíð (1994 - ) === Knattspyrnufélagið Fram stóð á krossgötum vorið 1994. Nýtt íþróttahús var tekið í notkun í Safamýrinni, það fyrsta sem félagið hafði haft til eigin umráða í sögu sinni. Húsið var reist í formannstíð [[Alfreð Þorsteinsson|Alfreðs Þorsteinssonar]] og var staðfesting þess að Fram teldi nánustu framtíð sína liggja í [[Háaleiti og Bústaðir|Háaleitis- og Bústaðahverfi]], en miklar vangaveltur höfðu verið uppi um mögulega flutninga félagsins í austurbyggðir Reykjavíkur. Með nýrri stjórn var horfið frá hugmyndum um mögulega flutninga eða sameingu Fram við önnur félög, þess í stað var leitast við að byggja upp félagið á Safamýrarsvæðinu. Tók sú hugmyndavinna á sig óvenjulegar myndir, t.d. var velt upp þeim kosti að selja mestallt félagssvæðið undir framlengingu á verslunarmiðstöðinni [[Kringlan|Kringlunni]], en koma fyrir keppnisvelli á þaki hennar. Um það leyti sem handknattleiksfólk í Fram fékk eigið hús til umráða, rýrnaði félagsaðstaða Framara þegar [[Íþrótta- og tómstundasvið Reykjavíkur|Íþrótta- og tómstundaráð]] tók félagsheimilið á leigu undir félagsmiðstöðina [[Tónabær|Tónabæ]]. Í kjölfarið komu Framarar sér upp nýrri félagsaðstöðu í tengslum við íþróttahúsið, sem og gervigrasvelli ásamt búningsklefum. Gervigrasvöllurinn var loks tekinn í notkun árið 2006 og mátti félagssvæði Fram í Safamýri þá teljast tilbúið. ==== Nokkur mögur ár ==== Frömurum var snögglega kippt niður á jörðina eftir brotthvarf [[Ásgeir Elíasson|Ásgeirs Elíassonar]]. Í stað þess að berjast um meistaratitla og vinna afrek í Evrópukeppni, hafnaði liðið næstu árin um eða fyrir neðan miðja deild. [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|Sumarið 1995]] máttu Framarar svo sætta sig við neðsta sætið og fall í fyrsta sinn í þrettán ár. Á sama tíma fóru skuldir knattspyrnudeildarinnar jafnt og þétt vaxandi. Ásgeir Elíasson sneri aftur í Safamýrina og leiddi liðið á ný upp í efstu deild, þar sem hann stýrði því næstu þrjú árin. Á þeim tíma var ráðist í nýstárlega rekstrartilraun. Stofnað var félag um rekstur meistaraflokks og talsverðu hlutafé safnað, sem mynda skyldi höfuðstól til að standa vörð um fjárhaginn. Raunin varð sú að öllu fénu var brennt upp á mettíma og verulegum skuldum safnað til viðbótar, án þess að nokkur árangur næðist á vellinum. Frá 1998 til 2004 áttu Framarar í harðri fallbaráttu á hverju einasta sumri, þar sem liðið bjargaði sér yfirleitt frá falli í síðustu umferð oft með ótrúlegum hætti. Tímabilið einkenndist af miklum óstöðugleika. [[Þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla|Þjálfarar]] voru látnir fara nánast á hverju ári og miklar breytingar urðu á leikmannahópnum frá ári til árs. [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|Haustið 2005]] varð fallið ekki umflúið og næsta sumar lék fram í [[1. deild karla|næst efstu deild]] í fjórða sinn í sögunni. ==== Þorvaldarárin og bikarmeistaratitill ==== Eftir skamma dvöl í næst efstu deild tóku Framarar upp fyrri iðju og voru nærri því að falla [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|haustið 2007]] og í kjölfarið lét þjálfarinn [[Ólafur Þórðarson]] af störfum. Í hans stað var ráðinn [[Þorvaldur Örlygsson]], sem vakið hafði athygli fyrir árangur sinn með sterkt en varnarsinnað lið [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggðar]]. Á fyrstu tveimur árum Þorvaldar, sumrin [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|2008]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2009|2009]] náðist besti árangur liðsins um árabil. Fyrst þriðja sæti úrvalsdeildarinnar og þar með þátttökuréttur í Evrópukeppni í fyrsta sinn í fjöldamörg ár og því næst fjórða sætið í deildinni auk þess sem liðið komst í úrlitaleik bikarkeppninnar en tapaði í vítaspyrnukeppni. Eftir þessa góðu byrjun tók heldur að síga á ógæfuhliðina. [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|sumarið 2010]] lentu Framarar í fimmta sæti en næstu þrjú sumur þar á eftir varð niðurstaðan fallbarátta. Á miðju [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|sumri 2013]] sagði Þorvaldur starfi sínu lausu og [[Ríkharður Daðason]] tók við keflinu. Undir hans stjórn urðu Framarar [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarmeistarar]] eftir sigur á [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjörnunni]] í úrslitaleik. Var það fyrsti stóri titill Framliðsins í meistaraflokki í knattspyrnu frá árinu 1990. Sumarið 2010 urðu þau tímamót hjá félaginu að teflt var fram meistaraflokksliði kvenna í fyrsta sinn frá árinu 1993. Framstúlkur hófu keppni í næstefstu deild og komust skömmu síðar í umspilsleiki um sæti í úrvalsdeild. Ekki tókst að fylgja eftir góðri byrjun og fyrir sumarið 2017 virtist þátttaka Fram á Íslandsmótinu í uppnámi. Úr varð að tefla fram sameiginlegu liði með [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]] og tryggði hið sameinaða líð sér sigur í þriðju efstu deild, þegar í fyrstu tilraun. ==== Viðspyrna í handknattleiknum ==== Handknattleiksdeild Fram gekk í gegnum erfið ár í byrjun [[1991-2000|tíunda áratugarins]]. Rekstur karlaliða meistaraflokka í íþróttinni varð stöðugt dýrari. Erlendir leikmenn urðu algengari og íslenskir leikmenn gerðu í auknum mæli kröfur um greiðslur. Ár frá ári reyndist Frömurum því erfiðara að standa í sterkustu liðunum. Karlalið Fram lék í annarri deild í þrjú keppnistímabil, frá 1993 til 1996. Á árinu 1994 var nýtt íþróttahús félagsins í Safamýri tekið í notkun og þar með gjörbreyttust rekstrarforsendur deildarinnar. Haustið 1995 var [[Guðmundur Þórður Guðmundsson|Guðmundur Þ. Guðmundsson]] ráðinn þjálfari karlaliðsins og leiddi það upp í efstu deild í fyrstu tilraun, ekki hvað síst fyrir tilstyrk rússneska línumannsins [[Oleg Titov|Olegs Titovs]]. Undir stjórn Guðmundar komst karlalið Fram í fremstu röð í íslenskum handbolta í fyrsta sinn í fjöldamörg ár. Liðið lék til úrslita um Íslandsmeistaratitilinn 1998 en beið lægri hlut. Árið eftir unnu Framarar [[Bikarkeppni HSÍ (karlar)|bikarmeistaratitil]] eftir sigur á [[Stjarnan|Stjörnunni]]. Næstu ár á eftir var Framliðið í hópi sterkari liða og komst undantekningarlítið í fyrstu eða aðra umferð úrslitakeppni Íslandsmótsins, án þess þó að gera verulegar atlögur að tiltlinum. ==== Óvæntir meistaratitlar ==== Frá aldamótum hefur karlalið Fram haldið stöðu sinni meðal bestu handknattleiksliða landsins, þó án þess að vera nokkru sinni taldir sigurstranglegastir. Tveir Íslandsmeistaratitlar unnust þó á tímabilinu, þeir fyrstu frá [[Handknattleiksárið 1971-72|1972]]. [[Handknattleiksárið 2012-13|Veturinn 2005-06]] tók Guðmundur Þ. Guðmundsson við þjálfun Framliðsins á nýjan leik. Liði Hauka, sem sigrað hafði þrjú undanfarin ár, var spáð titilinum. Leikið var með nýju keppnisfyrirkomulagi. Úrslitakeppnin var aflögð en þess í stað keppt í einni fjórtán liða deild. Framarar náðu góðu forskoti með mikilli sigurgöngu fyrri hluta vetrar, sem andstæðingunum tókst ekki að vinna upp. Var meistaratitllinn tryggður með stórsigri á botnliði Víkings/Fjölnis í lokaumferðinni í Safamýri. Tíundi Íslandsmeistaratitill Framara í karlaflokki vannst svo [[Handknattleiksárið 2012-13|2013]]. Sem fyrr voru Haukar taldir sigurstranglegir í mótsbyrjun, en því spáð að Framliðið þyrfti að berjast fyrir sæti sínu í deildinni. Eftir slaka byrjun sóttu Framarar í sig veðrið og náðu að lokum þriðja sæti í deildinni. Í úrslitakeppninni voru Hafnarfjarðarliðin lögð að velli og vannst meistaratitillinn í fjórða leik í einvígi við Hauka. ==== Löng bið í kvennaflokki ==== Árið 1990 unnu Framstúlkur tvöfalt í meistaraflokki í handknattleik. Það reyndist hins vegar síðasti Íslandsmeistaratitill flokksins í meira en tvo áratugi. Um nokkurra ára skeið áttu Framstúlkur í fullu tré við önnur sterkustu lið landsins. [[Bikarkeppni HSÍ (konur)|Bikarkeppni HSÍ]] vannst t.a.m. árin 1995 og 1999. Eftir það var sem botninn dytti úr kvennaboltanum. Ár eftir ár tefldu Framarar fram ungum og reynslulitlum liðum sem oftast nær enduðu við botn deildarinnar. Yngri flokkar félagsins voru hins vegar sterkir allan tímann. Það skilaði sér að lokum í sterku meistaraflokksliði sem hafnaði í öðru sæti á Íslandsmótinu 2008 og lék til úrslita á árunum 2009 til 2012, auk þess að verða bikarmeistari í tvígang. Eftir að hafa mátt sætta sig við silfurverðlaun á Íslandsmótinu fimm ár í röð hlutu Framstúlkur sinn tuttugasta Íslandsmeistaratitil eftir sigur á [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjörnunni]] vorið 2013. ==== Nýjar félagsdeildir ==== Árið 2003 varð Fram fyrsta Reykjavíkurfélagið til að stofna sérstaka [[almenningsíþróttadeild Fram|almenningsíþróttadeild]]. Deildin hafði þá raunar starfað óformlega í tengslum við félagið um langs árabil eða frá árinu 1995. Almenningsíþróttadeildin stendur fyrir ýmiskonar líkamsrækt og leikfimi fyrir íbúa á starfsvæði Fram, auk þess að skipuleggja íþróttaskóla fyrir börn. Tækvondódeild Fram var stofnuð árið 2005 og hefur frá upphafi haft allnokkurn fjölda iðkenda. == Formenn Knattspyrnufélagsins Fram == {{col-begin}}{{col-3}} * 1909-10 [[Pétur J.H. Magnússon]] * 1910 [[Arreboe Clausen]] * 1910 [[Gunnar Halldórsson]] * 1910-11 [[Pétur J.H. Magnússon]] * 1911-13 [[Arreboe Clausen]] * 1913-14 [[Pétur J.H. Magnússon]] * 1914-15 [[Gunnar Thorsteinsson]] * 1915-17 [[Pétur J.H. Magnússon]] * 1917-19 [[Arreboe Clausen]] * 1919-20 [[Friðþjófur Thorsteinsson]] * 1920-28 [[Tryggvi Magnússon (íþróttamaður)|Tryggvi Magnússon]] * 1928-29 [[Stefán A. Pálsson]] * 1929-35 [[Ólafur Kalstað Þorvarðsson]] * 1935 [[Friðþjófur Thorsteinsson]] * 1935-37 [[Lúðvík Þorgeirsson]] {{col-3}} * 1937-38 [[Guðmundur Halldórsson]] * 1938-39 [[Jón Magnússon (formaður Fram)|Jón Magnússon]] * 1939-42 [[Ragnar Lárusson]] * 1942-43 [[Ólafur Halldórsson (f. 1913)|Ólafur Halldórsson]] * 1943-46 [[Þráinn Sigurðsson]] * 1946-47 [[Guðmundur Halldórsson]] * 1947-48 [[Þráinn Sigurðsson]] * 1948-49 [[Jón Þórðarson (formaður Fram)|Jón Þórðarson]] * 1949-50 [[Gunnar Nielsen]] * 1950-51 [[Guðni Magnússon]] * 1951-52 [[Sigurbergur Elísson]] * 1952-53 [[Gunnar Nielsen]] * 1953-54 [[Sigurður Halldórsson]] * 1954-55 [[Jörundur Þorsteinsson (formaður Fram)|Jörundur Þorsteinsson]] * 1955-60 [[Haraldur Steinþórsson]] {{col-3}} * 1960-61 [[Jón Magnússon (formaður Fram)|Jón Magnússon]] * 1961-64 [[Sigurður E. Jónsson]] * 1964-65 [[Jón Þórðarson (formaður Fram)|Jón Þórðarson]] * 1965-72 [[Jón Þorláksson (formaður Fram)|Jón Þorláksson]] * 1972-76 [[Alfreð Þorsteinsson]] * 1976-78 [[Steinn Guðmundsson]] * 1978-86 [[Hilmar Guðlaugsson]] * 1986-89 [[Birgir Lúðvíksson]] * 1989-94 [[Alfreð Þorsteinsson]] * 1994-00 [[Sveinn Andri Sveinsson]] * 2000-07 [[Guðmundur B. Ólafsson]] * 2007-10 [[Steinar Þór Guðgeirsson]] * 2010-12 [[Kjartan Þór Ragnarsson]] * 2012-16 [[Ólafur I. Arnarsson]] * 2016-23 [[Sigurður Ingi Tómasson]] * 2023- [[Sigríður Elín Guðlaugsdóttir]] {{col-end}} == Íþróttamaður Fram == Á hundrað ára afmæli Knattspyrnufélagsins Fram var stofnað til viðurkenningarinnar ''Íþróttamaður Fram'' sem veittur er í lok hvers árs þeim íþróttamanni félagsins sem telst hafa náð bestum árangri á árinu. Verðlaunahafar frá upphafi: {{col-begin}}{{col-2}} * 2008 [[Björgvin Páll Gústavsson]], handknattleikur * 2009 [[Stella Sigurðardóttir]], handknattleikur * 2010 [[Karen Knútsdóttir]], handknattleikur * 2011 [[Ögmundur Kristinsson]], knattspyrna * 2012 Stella Sigurðardóttir, handknattleikur * 2013 [[Jóhann Gunnar Einarsson]], handknattleikur * 2014 [[Sigurbjörg Jóhannsdóttir]], handknattleikur * 2015 [[Arnar Freyr Arnarsson]], handknattleikur * 2016 [[Steinunn Björnsdóttir]], handknattleikur {{col-2}} * 2017 [[Guðrún Ósk Maríasdóttir]], handknattleikur * 2018 Steinunn Björnsdóttir, handknattleikur * 2019 Steinunn Björnsdóttir, handknattleikur * 2020 [[Ragnheiður Júlíusdóttir]], handknattleikur * 2021 [[Ólafur Íshólm Ólafsson]], knattspyrna * 2022 Karen Knútsdóttir, handknattleikur * 2023 [[Þórey Rósa Stefánsdóttir]], handknattleikur * 2024 [[Alda Ólafsdóttir]], knattspyrna * 2025 Reynir Þór Stefánsson, handknattleikur {{col-end}} == Titlar == === [[Knattspyrna]] === ==== Karlaflokkur ==== * '''[[Landsbankadeild karla|Íslandsmeistarar]]: 18''' ** [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]], [[Úrvalsdeild 1915|1915]], [[Úrvalsdeild 1916|1916]], [[Úrvalsdeild 1917|1917]], [[Úrvalsdeild 1918|1918]], [[Úrvalsdeild 1921|1921]], [[Úrvalsdeild 1922|1923]], [[Úrvalsdeild 1925|1925]], [[Úrvalsdeild 1939|1939]], [[Úrvalsdeild 1946|1946]], [[Úrvalsdeild 1947|1947]], [[Úrvalsdeild 1962|1962]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|1986]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|1988]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]] * '''[[VISA-bikar karla|Bikarmeistarar]]: 8''' ** 1970, 1973, 1979, 1980, 1985, 1987, 1989 og 2013 * '''[[Meistarakeppni KSÍ]]: 6''' ** 1971, 1974, 1981, 1985, 1987 og 1989 * '''[[Reykjavíkurmótið í knattspyrnu|Reykjavíkurmeistarar]]: 28''' ** 1915, 1917, 1919, 1920, 1921, 1922, 1947, 1949, 1950, 1957, 1961, 1964, 1970, 1971, 1972, 1973, 1977, 1983, 1985, 1986, 1992, 1993, 1998, 2003, 2006, 2012, 2014 og 2023 * '''[[Íslandshornið]]''' (aflagt): '''3''' ** 1919, 1920 og 1921 (til eignar) * '''Íslandsmeistarar innanhúss: 6''' ** 1975, 1987, 1988, 1990, 1991 og 2002 ==== Kvennaflokkur ==== * '''Íslandsmeistarar innanhúss: 1''' ** 1974 === [[Handknattleikur]] === ==== Karlaflokkur ==== * '''[[N1 deild karla|Íslandsmeistarar]]: 11''' ** [[Handknattleiksárið 1949-50|1950]], [[Handknattleiksárið 1961-62|1962]], [[Handknattleiksárið 1962-63|1963]], [[Handknattleiksárið 1963-64|1964]], [[Handknattleiksárið 1965-66|1966]], [[Handknattleiksárið 1966-67|1967]], [[Handknattleiksárið 1969-70|1970]], [[Handknattleiksárið 1971-72|1972]], [[Handknattleiksárið 2005-06|2006]], [[Handknattleiksárið 2012-13|2013]] og [[Handknattleiksárið 2024-25|2025]] * '''[[Bikarkeppni HSÍ (karlar)|Bikarmeistarar]]: 2''' ** [[Handknattleiksárið 1999-00|2000]], [[Handknattleiksárið 2024-25|2025]] * '''Deildarbikarmeistarar: 1''' ** [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]] * '''Íslandsmeistarar utanhúss''' (aflagt): '''2''' ** [[Handknattleiksárið 1949-50|1950]] og [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]] ==== Kvennaflokkur ==== * '''[[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistarar]]: 23''' ** [[Handknattleiksárið 1949-50|1950]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1951-52|1952]], [[Handknattleiksárið 1952-53|1953]], [[Handknattleiksárið 1953-54|1954]], [[Handknattleiksárið 1969-70|1970]], [[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1975-76|1976]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[Handknattleiksárið 1983-84|1984]], [[Handknattleiksárið 1984-85|1985]], [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]], [[Handknattleiksárið 1986-87|1987]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 2012-13|2013]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2017-18|2018]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]] * '''[[Bikarkeppni HSÍ (konur)|Bikarmeistarar]]: 16''' ** [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1979-80|1980]], [[Handknattleiksárið 1981-82|1982]], [[Handknattleiksárið 1983-84|1984]], [[Handknattleiksárið 1984-85|1985]], [[Handknattleiksárið 1985-86|1986]], [[Handknattleiksárið 1986-87|1987]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1998-99|1999]], [[Handknattleiksárið 2009-10|2010]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2017-18|2018]], [[Handknattleiksárið 2019-20|2020]] * '''Deildarbikarmeistarar: 2''' ** [[Handknattleiksárið 2009-10|2010]], [[Handknattleiksárið 2012-13|2013]] === [[Körfuknattleikur]] === ==== Karlaflokkur ==== * '''[[Bikarkeppni KKÍ (karlar)|Bikarmeistarar]]: 1''' ** 1982 * '''Reykjavíkurmeistarar 1:''' ** 1981 == Tengt efni == * [[Meistaraflokkur Fram í knattspyrnu kvenna]] * [[þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla|Þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla]] * [[þjálfarar meistaraflokks Fram í handknattleik karla|Þjálfarar meistaraflokks Fram í handknattleik karla]] * [[þjálfarar meistaraflokks Fram í handknattleik kvenna|Þjálfarar meistaraflokks Fram í handknattleik kvenna]] * [[Þátttaka Fram í Evrópukeppnum í knattspyrnu]] {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:105%;{{#if:{{{noclear|}}}||clear:both;}}" | colspan = 3 align = center | '''Titilhæsta lið í Úrvalsdeild karla í knattspyrnu''' |- | width = 30% align = center | Fyrir:<br />'''[[KR]]''' | width = 40% align = center | [[Úrvalsdeild 1914|1914]] - [[Úrvalsdeild 1952|1952]] | width = 30% align = center | Eftir:<br />'''[[KR]]''' |- |} {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} == Tilvísanir og heimildir == {{Reflist}} * {{bókaheimild|höfundur=Sigurður Á Friðþjófsson|titill=Íþróttir í Reykjavík|útgefandi=Íþróttabandalag Reykjavíkur|ár=1994|ISBN=ISBN 9979-60-082-9}} * {{bókaheimild|höfundur=Víðir Sigurðsson & Sigurður Á Friðþjófsson|titill=Knattspyrna í heila öld|útgefandi=Knattspyrnusamband Íslands|ár=1997|ISBN=ISBN 9979-60-299-6}} * {{bókaheimild|höfundur=Víðir Sigurðsson|titill=Fram í 80 ár|útgefandi=Knattspyrnufélagið Fram|ár=1989}} * {{bókaheimild|höfundur=Stefán Pálsson|titill=Frambókin - Knattspyrnufélagið Fram í 100 ár|útgefandi=Knattspyrnufélagið Fram|ár=2009|ISBN=ISBN 978-9979-70-579-6}} == Tengill == * [http://www.fram.is Vefsíða félagsins] * [http://issuu.com/pallih/docs/fram_i_100_ar Frambókin - Knattspyrnufélagið Fram í 100 ár] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111065653/http://issuu.com/pallih/docs/fram_i_100_ar |date=2012-01-11 }} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{Gæðagrein}} {{S|1908}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Fram| ]] [[Flokkur:Íþróttafélög í Reykjavík]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Fram]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Fram]] qtnfmv10zbxnmvg8g9x19od54rjlg5y 0 28860 1983896 1906872 2026-10-25T17:36:03Z Berserkur 10188 1983896 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1362]]|[[1363]]|[[1364]]|[[1365]]|[[1366]]|[[1367]]|[[1368]]| [[1351–1360]]|[[1361–1370]]|[[1371–1380]]| [[13. öldin]]|[[14. öldin]]|[[15. öldin]]| }} [[Mynd:EmpressAnnaofSavoy.JPG|thumb|right|[[Anna af Savoja|Anna]] keisaraynja í Býsans.]] Árið '''1365''' ('''MCCCLXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == * [[Ólafur Pétursson hirðstjóri|Ólafur Pétursson]] lét af embætti hirðstjóra. * [[Oddgeir Þorsteinsson]] var vígður [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]]. Hann kom þó ekki til landsins fyrr en árið eftir. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[20. janúar]] - Lávarður [[Veróna]] var fangelsaður af bróður sínum sem einnig var lávarður borgarinnar. * [[3. mars]] - [[Orrustan í Gautaskógi]] í Svíþjóð. [[Albrecht af Mecklenborg]] vann sigur á liði feðganna [[Magnús Eiríksson smek|Magnúsar Eiríkssonar]] og [[Hákon 6. Magnússon|Hákonar Magnússonar]]. Magnús var tekinn til fanga og sat í varðhaldi til [[1371]]. * [[6. mars]] - [[Konungsríkið Navarra]] og [[Konungsríkið Frakkland]] skrifuðu undir friðarsamning. * [[12. mars]] - [[Vínarháskóli]] var stofnaður af Rúdolf 4., hertoga Austurríkis. * [[12. apríl]] - [[Hundrað ára stríðið]] - Enski hertoginn Jón 6. í [[Bretanía|Bretaníu]] skrifaði undir friðarsamning við Karl 5. Frakklandskonung eftir 24 ára átök. * [[4. júní]] - [[Karl 4.]] keisari heilaga rómverska ríkisins var krýndur konungur Búrgunds. * [[27. júní]] - Pétur 2. konungur [[Kýpur]] og Amadeus hertogi [[Savoja]] héldu frá Feneyjum með 165 í [[krossferð]] til Egyptalands. * [[9. október]] - Borgin [[Alexandría]] í Egyptalandi varð fyrir árás Kýpurkonunungs og [[Jóhannesarriddarar|Jóhannesarriddara]]. Yfir 20.000 orgarar voru drepnir og 5.000 seldir í þrælahald. * [[22. nóvember]] - [[Konungsríkið Danmörk]] og [[Hansasambandið]] sömdu um frið kenndan við Vordingborg. ;Fædd * [[25. júlí]] - U - kóreskur konungur ;Dáin * [[17. maí]] - [[Loðvík 6., hertogi af Bæjaralandi|Loðvík 6.]], hertogi af Bæjaralandi og kjörfursti af Brandenborg (f. [[1328]]). * [[27. júlí]] - [[Rúdolf 4., hertogi af Austurríki|Rúdolf 4.]], hertogi af Austurríki (f. [[1339]]). * (líklega) [[Anna af Savoja]], keisaraynja í [[Býsans]] (f. um [[1306]]). [[Flokkur:1365]] [[Flokkur:1361-1370]] 43zmhq5rh458xye6yi4deujmv1rfye6 1983897 1983896 2026-10-25T17:38:32Z Berserkur 10188 1983897 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1362]]|[[1363]]|[[1364]]|[[1365]]|[[1366]]|[[1367]]|[[1368]]| [[1351–1360]]|[[1361–1370]]|[[1371–1380]]| [[13. öldin]]|[[14. öldin]]|[[15. öldin]]| }} [[Mynd:EmpressAnnaofSavoy.JPG|thumb|right|[[Anna af Savoja|Anna]] keisaraynja í Býsans.]] Árið '''1365''' ('''MCCCLXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Ísland == * [[Ólafur Pétursson hirðstjóri|Ólafur Pétursson]] lét af embætti hirðstjóra. * [[Oddgeir Þorsteinsson]] var vígður [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]]. Hann kom þó ekki til landsins fyrr en árið eftir. ;Fædd ;Dáin == Erlendis == * [[20. janúar]] - Lávarður [[Veróna]] var fangelsaður af bróður sínum sem einnig var lávarður borgarinnar. * [[3. mars]] - [[Orrustan í Gautaskógi]] í Svíþjóð. [[Albrecht af Mecklenborg]] vann sigur á liði feðganna [[Magnús Eiríksson smek|Magnúsar Eiríkssonar]] og [[Hákon 6. Magnússon|Hákonar Magnússonar]]. Magnús var tekinn til fanga og sat í varðhaldi til [[1371]]. * [[6. mars]] - [[Konungsríkið Navarra]] og [[Konungsríkið Frakkland]] skrifuðu undir friðarsamning. * [[12. mars]] - [[Vínarháskóli]] var stofnaður af Rúdolf 4., hertoga Austurríkis. * [[12. apríl]] - [[Hundrað ára stríðið]] - Enski hertoginn Jón 6. í [[Bretanía|Bretaníu]] skrifaði undir friðarsamning við Karl 5. Frakklandskonung eftir 24 ára átök. * [[4. júní]] - [[Karl 4.]] keisari heilaga rómverska ríkisins var krýndur konungur efra og neðra Búrgunds. * [[27. júní]] - Pétur 2. konungur [[Kýpur]] og Amadeus hertogi [[Savoja]] héldu frá Feneyjum með 165 skip í [[krossferð]] til Egyptalands. * [[9. október]] - Borgin [[Alexandría]] í Egyptalandi varð fyrir árás Kýpurkonungs og [[Jóhannesarriddarar|Jóhannesarriddara]]. Yfir 20.000 borgarar voru drepnir og 5.000 seldir í þrælahald. * [[22. nóvember]] - [[Konungsríkið Danmörk]] og [[Hansasambandið]] sömdu um frið kenndan við Vordingborg. ;Fædd * [[25. júlí]] - U - kóreskur konungur ;Dáin * [[17. maí]] - [[Loðvík 6., hertogi af Bæjaralandi|Loðvík 6.]], hertogi af Bæjaralandi og kjörfursti af Brandenborg (f. [[1328]]). * [[27. júlí]] - [[Rúdolf 4., hertogi af Austurríki|Rúdolf 4.]], hertogi af Austurríki (f. [[1339]]). * (líklega) [[Anna af Savoja]], keisaraynja í [[Býsans]] (f. um [[1306]]). [[Flokkur:1365]] [[Flokkur:1361-1370]] 46lmc3hybnn0hldb1pnodwp2b4z3ffw 0 28916 1983921 1982056 2026-10-26T07:22:12Z ~2026-57049-40 122222 /* Uppsetningar Herranætur */ 1983921 wikitext text/x-wiki '''Herranótt''' er leikfélag í [[MR|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Fyrstu heimildir um leikfélagið eru frá 1787. Leikfélagið er talið það elsta á Norðurlöndunum. Upphaf leikfélagsins má rekja til [[Skálholtsskóli|Skálholtsskóla]] þegar skólapiltar hófu skólaárið á nokkurs konar [[uppistand|uppistandi]] þar sem aðhlátursefnið voru ræður [[prestur|presta]] á staðnum. Hafði leikhátíðin á sér brag [[vikivaki|vikivaka]]hátíða þar sem menn klæddust í hin ýmsu gervi og brugðu sér í allra kvikinda líki. Í gegnum árin þróaðist svo uppistandið yfir í uppsetningu á leikritum á sviði og fylgdi nafnið Herranótt ávallt, jafnvel þó skólinn flyttist um set reglulega og skipti um nafn; úr Skálholtsskóla í [[Hólavallarskóli|Hólavallarskóla]], þaðan í [[Bessastaðaskóli|Bessastaðaskóla]] og loks Menntaskólann í Reykjavík (áður Latínuskólinn og Hinn lærði skóli). Talið er að fyrsta leikrit Herranætur hafi verið leikritið ''Bjarglaunin'' (eftir [[Geir Vídalín]]) u.þ.b. árið 1787. Það er einnig talið fyrsta íslenska leikritið sem leikið er á sviði. Leikritið fjallaði um sambýli Íslendinga við hafið. Því má segja að til Herranætur megi rekja upphaf íslenskrar leiklistarsögu. Talið er að skólayfirvöld hafi bannað starfssemi Herranætur á fyrstu árum 19. aldar vegna þess hve leikfélagið þótti pólitískt; "''...kominn í það angi af frönsku byltingunni''"<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2943741</ref> Frá því Menntaskólinn í Reykjavík komst í sitt núverandi húsnæði við Lækjargötu í [[Reykjavík]] árið [[1846]] hefur Herranótt sett upp leikrit á hverju ári nær óslitið. ==Þekktir leikarar== Nokkrir þekktir leikarar sem hafa leikið á Herranótt sem nemendur MR. * [[Andri Örn Clausen]] * [[Baltasar Kormákur]] *[[Dagur B. Eggertsson]] * [[Davíð Oddsson]] * [[Dóra Jóhannsdóttir]] * [[Guðrún Helgadóttir]] * [[Gunnar Rafn Guðmundsson]] *[[Halldóra Björnsdóttir|Halldóra Rósa Björnsdóttir]] *[[Hilmar Jónsson]] * [[Hilmir Snær Guðnason]] * [[Hrafn Gunnlaugsson]] * [[Kári Stefánsson]] * [[Kjartan Guðjónsson]] *[[Magnús Geir Þórðarson]] *[[Magnús Þór Þorbergsson]] * [[Ólafur Egill Egilsson]] * [[Ólafur Darri Ólafsson]] * [[Ómar Ragnarsson]] * [[Ragnar Kjartansson (listamaður)|Ragnar Kjartansson]] * [[Ragnheiður Elfa Arnardóttir]] * [[Saga Garðarsdóttir]] *[[Sigríður Hagalín Björnsdóttir]] *[[Sigrún Hjálmtýsdóttir - Diddú]] * [[Steiney Skúladóttir]] *[[Sólveig Arnarsdóttir]] * [[Tinna Gunnlaugsdóttir]] * [[Vigdís Esradóttir]] * [[Þórarinn Eldjárn]] ==Uppsetningar Herranætur== {| class="wikitable sortable" |- ! Ár !! Heiti verks !! Höfundur !! Leikstjóri !! Leikhús |- | | | | | |- |2026 |Herranæturvaktin |Jón Breki Gunnlaugsson og Embla Mýrdal Jónsdóttir |Sigurður Ingvarsson og Tumi Gonzo Björnsson |Gamla Bíó |- |2025 |Ástin er Diskó Lífið er Pönk |Hallgrímur Helgasson |Katrín Guðbrandsdóttir og Júlía Kolbrún |Gamla Bíó |- |2024 |Herakles |[[Disney]] |Jökull Smári Jakobsson |Gamla Bíó |- |2023 |Með allt á hreinu |Ágúst Guðmundsson |Vala Fannell |Gamla Bíó |- |2022 |[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]] |Howard Ashman |Aron Martin Ásgerðarson |Gamla Bíó |- |2021 |Frankenstein |[[Mary Shelley|Mary Shelley]] |Brynhildur Karlsdóttir |Aflýst v/ [[COVID-19|Covid-19]] |- |2020 |Rómeó og Júlía |[[William Shakespeare]] |Jóhann Kristófer Stefánsson og Sigurbjartur Sturla Atlason |Gamla Bíó |- |2019 |Rent |Jonathan Larson |Guðmundur Felixson |Gamla Bíó |- |2018||[[Gísla saga Súrssonar]]|| || Jóhann K. Stefánsson |Gamla Bíó |- |2017||West Side story||Arthur Laurent||Ágústa Skúladóttir |Gamla bíó<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/03/03/radast_a_gardinn_thar_sem_hann_er_haestur/</ref><ref>http://www.mbl.is/smartland/samkvaemislifid/2017/03/06/gudni_th_a_frumsyningu_herranaetur/</ref> |- |2016||Blóðbrúðkaup||Federico García Lorca ||Jón Gunnar Þórðarsson |Gamla bíó<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/02/29/stutfull_af_hita/</ref> |- |2015||Vorið vaknar||Duncan Shaeik og Steven Sater |Stefán Hallur Stefánsson |Gamla bíó<ref>http://www.mbl.is/folk/frettir/2015/02/26/faera_herranott_a_annad_level/</ref> |- |2014||Títus||William Shakespeare||Orri Huginn Ágústsson |Gaflaraleikhúsið |- |2013||Doktor Fástus||[[Gertrude Stein]] |Brynhildur Guðjónsdóttir |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/folk/frettir/2013/03/01/fast_a_herranott/</ref> |- |2012||Rökkurrymur||Jacob og Wilhelm Grimm |[[Kolbrún Halldórsdóttir]] |Norðurpóllinn<ref>http://www.mbl.is/frettir/forsida/2012/02/24/heimur_thar_sem_allt_getur_gerst/</ref> |- |2011||Draumur á Jónsmessunótt||[[William Shakespeare]] |Gunnar Helgason |Norðurpóllinn<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1369402/</ref> |- |2010||Lovestar||[[Andri Snær Magnason]] |[[Bergur Þór Ingólfsson]] |Norðurpóllinn<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1323742/</ref> |- |2009||Meistarinn og Margaríta||Mikhail Bulgakov |Karl Ágúst Þorbergsson |Sætún 8 |- |2008||Nosferatu : í skugga vampírunnar||F.V. Murnau |Ólafur SK Þorsteins |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1184678/</ref> |- |2007||DJ Lilli||Ferenc Molnár |[[Ólafur Egill Egilsson]] |Loftkastalinn |- |2006||Birtingur||[[Voltaire]] |Friðrik Friðriksson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1066767/</ref> |- |2005||Að eilífu||Árni Ibsen |Valur Freyr Einarsson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1003383/</ref> |- |2004||Lodd||Stanley Tucci |Agnar Jón Egilsson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/788113/</ref> |- |2003||Hundshjarta||Mikhail Bulgakov |Ólafur Egill Egilsson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/716151/</ref><ref>http://www.mbl.is/folk/frettir/2003/02/16/herranott_mr_synir_hundshjartad_mannhundar_i_moskvu/</ref> |- |2002||Milljónamærin snýr aftur||F. Dürrenmatt |Magnús Geir Þórðarson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/652048/</ref> |- |2001||Platonov||[[Anton Tsjekhov]] |Ólafur Darri Ólafsson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/592739/</ref> |- |2000||Ys og þys út af engu||William Shakespeare |Magnús Geir Þórðarson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/526226/</ref> |- |1999||Þorlákur þreytti||Neal og Ferner |Óskar Jónasson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/454800/</ref> |- |1998||Vorið kallar||Frank Wedekind |Hilmar Jónsson |<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/386588/</ref> |- |1997||Andorra||Max Frisch |Magnús Geir Þórðarson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/319723/</ref> |- |1996||Sjálfsmorðinginn||Nikolaj Erdman ||Magnús Geir Þórðarson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/253411/</ref> |- |1995||Baal||Berthold Brecht |Halldór E. Laxness |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/179428/</ref> |- |1994||Sweeney Todd||Christopher Bond |Óskar Jónasson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/124968/</ref><ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/129504/</ref> |- |1993||Drekinn||Jewgeni Schwarz |Hallmar Sigurðsson |Tjarnarbær<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/101615/</ref> |- |1992||Salka Valka||Halldór Laxness |Sigrún Valbergsdóttir |Iðnó<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1760946</ref> |- |1991||Hjá Mjólkurskógi||Dylan Thomas |[[Viðar Eggertsson]] |Tjarnarbíó |- |1990||Vindsórkonurnar kátu||William Shakespeare |Hlín Agnarsdóttir |Iðnó |- |1989||Tóm ást||Sjón |[[Kolbrún Halldórsdóttir]] |Tjarnarbíó |- |1988||Góða sálin í Sesúan||Bertolt Brecht |Þórhallur Sigurðsson |Tjarnarbíó |- |1987||Rómeó og Júlía||William Shakespeare |Þórunn Sigurðardóttir |Félagsstofnun stúdenta |- |1986||Húsið á hæðinni||[[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]] |[[Þórhildur Þorleifsdóttir]] |Félagsstofnun stúdenta |- |1985||Náðarskotið||Horace McCloy |[[Viðar Eggertsson]] |Broadway |- |1984||Oklahoma||Rodgers/Hammerstein |[[Kolbrún Halldórsdóttir]] |Tónabær |- |1983||Prjónastofan Sólin||[[Halldór Laxness]] |Andrés Sigurvinsson |Hafnarbíó |- |1982||Ó, þetta er indælt stríð||C. Chilton, J. Littlewood |[[Þórhildur Þorleifsdóttir]] |Félagsheimili Seltjarnarness |- |1981||Ys og þys út af engu||William Shakespeare |Andrés Sigurvinsson |Félagsheimili Seltjarnarness |- |1980||Umhverfis jörðina á 80 dögum||B. Ahlfors |Jórunn Sigurðardóttir |Austurbæjarbarnaskóli |- |1979||Yvonne||W. Gombrowicz |[[Hrafn Gunnlaugsson]] |Hótel Borg |- |1978||Albert á brúnni||T. Stoppard |Þórhallur Sigurðsson |Breiðholtsskóli |- |1977||Sú gamla kemur í heimsókn||F. Dürrenmatt |Helgi Skúlason |Félagsheimili Seltjarnarness |- |1976||Járnhausinn||Jónas og Jón Múli Árnasynir |Steinunn Jóhannesdóttir |Félagsheimili Seltjarnarness |- |1975||Smáborgarabrúðkaup og spæja||Bertolt Brecht |Kjartan Ragnarsson |Austurbæjarbíó |- |1974||Lísa í Undralandi||K. Hagerup |[[Pétur Einarsson (f. 1940)|Pétur Einarsson]] |Austurbæjarbíó |- |1973||Dóri í dáinsheimum||C.E. Soya |[[Pétur Einarsson (f. 1940)|Pétur Einarsson]] |- |1972||Bílakirkjugarðurinn||F. Arrabal |Hilde Helgason |Austurbæjarbíó |- |1971||Draumur á Jónsmessunótt||William Shakespeare |Hilde Helgason |Háskólabíó |- |1970||[[Lýsistrata]]||[[Aristófanes]] |Brynja Benediktsdóttir |Háskólabíó |- |1969||Bubbi kóngur||A. Jarry |- |1968||Betlaraóperan||J. Gay |- |1967||Allt í misgripum||William Shakespeare |- |1966||Bunbury||[[Oscar Wilde]] |- |1965||Grímudans||L. Holberg |- |1964||Ímyndunarveikin||J.B. Molière |- |1963||Kappar og vopn||B. Shaw |- |1962||Enarus Montanus||L. Holberg |- |1961||Beltisránið||B.W. Levy |- |1960||Óvænt úrslit||William Douglas Home |- |1959||Þrettándakvöld||William Shakespeare |- |1958||Vængstýfðir englar||S. og B. Spewack |- |1957||Kátlegar kvonbænir||Oliver Goldsmith |- |1956||Uppskafningurinn||J.B. Molière |- |1955||Einkaritarinn||C. Hawtry |- |1954||Aurasálin||J.B. Molière |- |1953||Þrír í boði||L. du G. Peach |- |1952||Æskan við stýrið||H. Griffith |- |1951||Við kertaljós||S. Geyer |- |1950||Stjórnvitri leirkerasmiðurinn||L. Holberg |- |1949||Mírandólína||C. Goldoni |- |1948||Allt í hönk||N. Coward |- |1947||Laukur ættarinnar||S. Lennox Robinson |- |1946||Enarus Montanus||L. Holberg |- |1945||Kappar og vopn||G.B. Shaw |- |1944||Hviklynda ekkjan||L. Holberg |- |1943||Fardagar||H. Hertz |- |1942||Spanskflugan||F. Arnold og E. Bach |- |1940||Frænka Charley´s||B. Thimas |- |1939||Einkaritarinn||C. Hawtrey |- |1938||Tímaleysinginn||L. Holberg |- |1937||Tveggja þjónn||C. Goldoni |- |1936||Rakarinn í Sevilla||Beumarchais |- |1935||Henrik og Pernilla||L. Holberg |- |1934||Afbrýðisemi og íþróttir||Reihmann og Schwarz |- |1933||Landabrugg og ást||Reihmann og Schwarz |- |1932||Saklausi svallarinn||F. Arnold og E. Bach |- |1931||Sundgarpurinn||F. Arnold og E. Bach |- |1930||Jakob von Tyboe||L. Holberg |- |1929||Hjónaástir||J.B. Molière |- |1928||Ást og auður||F. Mallesille |- |1927||Töfrahringurinn||J. Hostrup |- |1925||Harpagon||J.B. Molière |- |1924||Pólitíski leirkerasmiðurinn||L. Holberg |- |1923||Erasmus Montanus||L. Holberg |- |1922||Ekki er allt gull sem glóir||L. Holberg |- |1913||Misskilningurinn||J. Heiberg |- |1913||Hermannaglettur||J. Hostrup |- |1912||Vinningurinn||E. Bögh |- |1912||Apinn||J. Heiberg |- |1904||Tvídrepinn||J. Oxenford |- |1904||Jómfrúin||E. Bögh |- |1903||Box og Kox||? |- |1903||Hinn þriðji||J. Hostrup |- |1903||Gestirnir í sumarleyfinu||J. Hostrup |- |1902||Einfeldningurinn||E. Bögh |- |1902||Præsens II||Þórður Sveinsson |- |1901||Volmer kemur til Sóreyar||? |- |1901||Ritdómarinn og dýrið||J. Heiberg |- |1901||Præsens I||Þórður Sveinsson |- |1899||Meinlokan||E. Labiche |- |1899||Andbýlingarnir||J. Hostrup |- |1898||Kostgangararnir||E. Scribe |- |1898||Assessorinn veitir áheyrn||H. Hertz |- |1897||Andbýlingarnir (nokkur atriði)||J. Hostrup |- |1897||Féleysi og lausafé||? |- |1897||Vitlausraspítalinn||Moser |- |1896||Þar sem enginn þekkir mann…||Guðmundur Guðmundsson |- |1896||Hansen||Stúdentar |- |1896||Jensen kemur||E. Bögh |- |1895||Þjónninn meðbiðill húsbónda síns||A. Le Sage |- |1895||Bernskuást||E. Scribe |- |1895||Lotteríseðillinn||Ch. Schröder |- |1894||Uppgjafahermennirnir||? |- |1894||Misskilningur á misskilning ofan||E. Scribe |- |1894||Lotteríseðillinn||Ch. Schröder |- |1893||Misskilningur á misskilning ofan||E. Scribe |- |1893||Andbýlingarnir||J. Hostrup |- |1892||Nei||J. Heiberg |- |1892||Hrekkjabrögð Scapins||J.B. Molière |- |1892||Stundarhefð Pernillu||L. Holberg |- |1891||Hrekkjabrögð Scapins||J.B. Molière |- |1891||Arabíska duftið||L. Holberg |- |1890||Sjónleikir||? |- |1890||Neyddur til að vera læknir||J.B. Molière |- |1890||Í myrkri||H. Lindemand |- |1889||Brandur||Geir Vídalín |- |1889||Narfi||Sigurður Pétursson |- |1888||Málsháttaleikir||? |- |1886||Neyddur til að vera læknir||J.B. Molière |- |1886||Hann drekkur||Conradi |- |1886||Erasmus Montanus||L. Holberg |- |1886||Andbýlingarnir||J. Hostrup |- |1886||Den prægtige methode||S. Neumann |- |1886||I mörke||H. Lindemand |- |1886||Sqanarels reise til filosofernes land||L. Holberg |- |1885||Nei||J. Heiberg |- |1885||Neyddur til að kvongast||J.B. Molière |- |1885||Hinn þriðji||J. Hostrup |- |1885||Hermannaglettur||J. Hostrup |- |1884||Hrólfur||Sigurður Pétursson |- |1884||Smáleikir||? |- |1882||Brellurnar||J. Hostrup |- |1882||Prófastsdóttirin||Valtýr Guðmundsson, Stefán Stefánss. |- |1880||Brandmajorinn||Einar Hjörleifsson |- |1880||Hermannaglettur||J. Hostrup |- |1880||Útilegumennirnir||Matthías Jochumsson |- |1875||Þjóðviljinn||Matthías Jochumsson |- |1875||Umsækjandinn||J. Heiberg |- |1875||Tímaleysinginn||L. Holberg |- |1875||Stjórnvitri leirkerasmiðurinn||L. Holberg |- |1871||Heimkoman||Ólafur Bjarnason |- |1871||Nýársnóttin||Indriði Einarsson |- |1868||Fé og ást||Jón Ólafsson |- |1868||Lærifeður og kenningarsveinar||Kristján Þór, Jón Ól. ofl. |- |1867||Misskilningurinn||Kristján Jónsson |- |1867||Jólastofan||L. Holberg |- |1867||Í jólaleyfinu||Valdimar Briem |- |1866||Gestkoman ofl.||Kristján Jónsson |- |1866||Í jólaleyfinu||Valdimar Briem |- |1849||Tímaleysinginn||L. Holberg | |Langa loft, Skólahúsinu |- |1848||Erasmus Montanus||L. Holberg |- |1847||Samtalsþættir||Stúdentar |- |1846||Samtalsþættir||Stúdentar | | |- |1796 |Slaður og Trúgirni<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=241485&lang=i</ref> |Sigurður Pétursson | | |- |1787 |Bjarglaunin |Geir Vídalín | |- |} * ==Tengt efni== [[Frúardagur]] - leikfélag nemendafélagsins [[Framtíðin]] ==Heimildir== *Heimasíða [http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=470%3Aleikrit-a-herranott&catid=67&Itemid=997 Menntaskólans í Reykjavík] - leikrit frá 1846 *http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1066767/ [[Flokkur:Íslensk leikfélög]] [[Flokkur:Menntaskólinn í Reykjavík]] 5uahm0qk7lm0n576bcbjvlechmyd2o6 1983922 1983921 2026-10-26T07:29:05Z ~2026-57006-01 122223 /* Uppsetningar Herranætur */ 1983922 wikitext text/x-wiki '''Herranótt''' er leikfélag í [[MR|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Fyrstu heimildir um leikfélagið eru frá 1787. Leikfélagið er talið það elsta á Norðurlöndunum. Upphaf leikfélagsins má rekja til [[Skálholtsskóli|Skálholtsskóla]] þegar skólapiltar hófu skólaárið á nokkurs konar [[uppistand|uppistandi]] þar sem aðhlátursefnið voru ræður [[prestur|presta]] á staðnum. Hafði leikhátíðin á sér brag [[vikivaki|vikivaka]]hátíða þar sem menn klæddust í hin ýmsu gervi og brugðu sér í allra kvikinda líki. Í gegnum árin þróaðist svo uppistandið yfir í uppsetningu á leikritum á sviði og fylgdi nafnið Herranótt ávallt, jafnvel þó skólinn flyttist um set reglulega og skipti um nafn; úr Skálholtsskóla í [[Hólavallarskóli|Hólavallarskóla]], þaðan í [[Bessastaðaskóli|Bessastaðaskóla]] og loks Menntaskólann í Reykjavík (áður Latínuskólinn og Hinn lærði skóli). Talið er að fyrsta leikrit Herranætur hafi verið leikritið ''Bjarglaunin'' (eftir [[Geir Vídalín]]) u.þ.b. árið 1787. Það er einnig talið fyrsta íslenska leikritið sem leikið er á sviði. Leikritið fjallaði um sambýli Íslendinga við hafið. Því má segja að til Herranætur megi rekja upphaf íslenskrar leiklistarsögu. Talið er að skólayfirvöld hafi bannað starfssemi Herranætur á fyrstu árum 19. aldar vegna þess hve leikfélagið þótti pólitískt; "''...kominn í það angi af frönsku byltingunni''"<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2943741</ref> Frá því Menntaskólinn í Reykjavík komst í sitt núverandi húsnæði við Lækjargötu í [[Reykjavík]] árið [[1846]] hefur Herranótt sett upp leikrit á hverju ári nær óslitið. ==Þekktir leikarar== Nokkrir þekktir leikarar sem hafa leikið á Herranótt sem nemendur MR. * [[Andri Örn Clausen]] * [[Baltasar Kormákur]] *[[Dagur B. Eggertsson]] * [[Davíð Oddsson]] * [[Dóra Jóhannsdóttir]] * [[Guðrún Helgadóttir]] * [[Gunnar Rafn Guðmundsson]] *[[Halldóra Björnsdóttir|Halldóra Rósa Björnsdóttir]] *[[Hilmar Jónsson]] * [[Hilmir Snær Guðnason]] * [[Hrafn Gunnlaugsson]] * [[Kári Stefánsson]] * [[Kjartan Guðjónsson]] *[[Magnús Geir Þórðarson]] *[[Magnús Þór Þorbergsson]] * [[Ólafur Egill Egilsson]] * [[Ólafur Darri Ólafsson]] * [[Ómar Ragnarsson]] * [[Ragnar Kjartansson (listamaður)|Ragnar Kjartansson]] * [[Ragnheiður Elfa Arnardóttir]] * [[Saga Garðarsdóttir]] *[[Sigríður Hagalín Björnsdóttir]] *[[Sigrún Hjálmtýsdóttir - Diddú]] * [[Steiney Skúladóttir]] *[[Sólveig Arnarsdóttir]] * [[Tinna Gunnlaugsdóttir]] * [[Vigdís Esradóttir]] * [[Þórarinn Eldjárn]] ==Uppsetningar Herranætur== {| class="wikitable sortable" |- ! Ár !! Heiti verks !! Höfundur !! Leikstjóri !! Leikhús |- |2027 |Gauragangur |Guðmundur Ríkharður Hreggviðsson |Kristinn Óli Haraldsson |Gamla Bíó |- |2026 |Herranæturvaktin |Jón Breki Gunnlaugsson og Embla Mýrdal Jónsdóttir |Sigurður Ingvarsson og Tumi Gonzo Björnsson |Gamla Bíó |- |2025 |Ástin er Diskó Lífið er Pönk |Hallgrímur Helgasson |Katrín Guðbrandsdóttir og Júlía Kolbrún |Gamla Bíó |- |2024 |Herakles |[[Disney]] |Jökull Smári Jakobsson |Gamla Bíó |- |2023 |Með allt á hreinu |Ágúst Guðmundsson |Vala Fannell |Gamla Bíó |- |2022 |[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]] |Howard Ashman |Aron Martin Ásgerðarson |Gamla Bíó |- |2021 |Frankenstein |[[Mary Shelley|Mary Shelley]] |Brynhildur Karlsdóttir |Aflýst v/ [[COVID-19|Covid-19]] |- |2020 |Rómeó og Júlía |[[William Shakespeare]] |Jóhann Kristófer Stefánsson og Sigurbjartur Sturla Atlason |Gamla Bíó |- |2019 |Rent |Jonathan Larson |Guðmundur Felixson |Gamla Bíó |- |2018||[[Gísla saga Súrssonar]]|| || Jóhann K. Stefánsson |Gamla Bíó |- |2017||West Side story||Arthur Laurent||Ágústa Skúladóttir |Gamla bíó<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/03/03/radast_a_gardinn_thar_sem_hann_er_haestur/</ref><ref>http://www.mbl.is/smartland/samkvaemislifid/2017/03/06/gudni_th_a_frumsyningu_herranaetur/</ref> |- |2016||Blóðbrúðkaup||Federico García Lorca ||Jón Gunnar Þórðarsson |Gamla bíó<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/02/29/stutfull_af_hita/</ref> |- |2015||Vorið vaknar||Duncan Shaeik og Steven Sater |Stefán Hallur Stefánsson |Gamla bíó<ref>http://www.mbl.is/folk/frettir/2015/02/26/faera_herranott_a_annad_level/</ref> |- |2014||Títus||William Shakespeare||Orri Huginn Ágústsson |Gaflaraleikhúsið |- |2013||Doktor Fástus||[[Gertrude Stein]] |Brynhildur Guðjónsdóttir |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/folk/frettir/2013/03/01/fast_a_herranott/</ref> |- |2012||Rökkurrymur||Jacob og Wilhelm Grimm |[[Kolbrún Halldórsdóttir]] |Norðurpóllinn<ref>http://www.mbl.is/frettir/forsida/2012/02/24/heimur_thar_sem_allt_getur_gerst/</ref> |- |2011||Draumur á Jónsmessunótt||[[William Shakespeare]] |Gunnar Helgason |Norðurpóllinn<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1369402/</ref> |- |2010||Lovestar||[[Andri Snær Magnason]] |[[Bergur Þór Ingólfsson]] |Norðurpóllinn<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1323742/</ref> |- |2009||Meistarinn og Margaríta||Mikhail Bulgakov |Karl Ágúst Þorbergsson |Sætún 8 |- |2008||Nosferatu : í skugga vampírunnar||F.V. Murnau |Ólafur SK Þorsteins |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1184678/</ref> |- |2007||DJ Lilli||Ferenc Molnár |[[Ólafur Egill Egilsson]] |Loftkastalinn |- |2006||Birtingur||[[Voltaire]] |Friðrik Friðriksson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1066767/</ref> |- |2005||Að eilífu||Árni Ibsen |Valur Freyr Einarsson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1003383/</ref> |- |2004||Lodd||Stanley Tucci |Agnar Jón Egilsson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/788113/</ref> |- |2003||Hundshjarta||Mikhail Bulgakov |Ólafur Egill Egilsson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/716151/</ref><ref>http://www.mbl.is/folk/frettir/2003/02/16/herranott_mr_synir_hundshjartad_mannhundar_i_moskvu/</ref> |- |2002||Milljónamærin snýr aftur||F. Dürrenmatt |Magnús Geir Þórðarson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/652048/</ref> |- |2001||Platonov||[[Anton Tsjekhov]] |Ólafur Darri Ólafsson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/592739/</ref> |- |2000||Ys og þys út af engu||William Shakespeare |Magnús Geir Þórðarson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/526226/</ref> |- |1999||Þorlákur þreytti||Neal og Ferner |Óskar Jónasson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/454800/</ref> |- |1998||Vorið kallar||Frank Wedekind |Hilmar Jónsson |<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/386588/</ref> |- |1997||Andorra||Max Frisch |Magnús Geir Þórðarson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/319723/</ref> |- |1996||Sjálfsmorðinginn||Nikolaj Erdman ||Magnús Geir Þórðarson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/253411/</ref> |- |1995||Baal||Berthold Brecht |Halldór E. Laxness |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/179428/</ref> |- |1994||Sweeney Todd||Christopher Bond |Óskar Jónasson |Tjarnarbíó<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/124968/</ref><ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/129504/</ref> |- |1993||Drekinn||Jewgeni Schwarz |Hallmar Sigurðsson |Tjarnarbær<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/101615/</ref> |- |1992||Salka Valka||Halldór Laxness |Sigrún Valbergsdóttir |Iðnó<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1760946</ref> |- |1991||Hjá Mjólkurskógi||Dylan Thomas |[[Viðar Eggertsson]] |Tjarnarbíó |- |1990||Vindsórkonurnar kátu||William Shakespeare |Hlín Agnarsdóttir |Iðnó |- |1989||Tóm ást||Sjón |[[Kolbrún Halldórsdóttir]] |Tjarnarbíó |- |1988||Góða sálin í Sesúan||Bertolt Brecht |Þórhallur Sigurðsson |Tjarnarbíó |- |1987||Rómeó og Júlía||William Shakespeare |Þórunn Sigurðardóttir |Félagsstofnun stúdenta |- |1986||Húsið á hæðinni||[[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]] |[[Þórhildur Þorleifsdóttir]] |Félagsstofnun stúdenta |- |1985||Náðarskotið||Horace McCloy |[[Viðar Eggertsson]] |Broadway |- |1984||Oklahoma||Rodgers/Hammerstein |[[Kolbrún Halldórsdóttir]] |Tónabær |- |1983||Prjónastofan Sólin||[[Halldór Laxness]] |Andrés Sigurvinsson |Hafnarbíó |- |1982||Ó, þetta er indælt stríð||C. Chilton, J. Littlewood |[[Þórhildur Þorleifsdóttir]] |Félagsheimili Seltjarnarness |- |1981||Ys og þys út af engu||William Shakespeare |Andrés Sigurvinsson |Félagsheimili Seltjarnarness |- |1980||Umhverfis jörðina á 80 dögum||B. Ahlfors |Jórunn Sigurðardóttir |Austurbæjarbarnaskóli |- |1979||Yvonne||W. Gombrowicz |[[Hrafn Gunnlaugsson]] |Hótel Borg |- |1978||Albert á brúnni||T. Stoppard |Þórhallur Sigurðsson |Breiðholtsskóli |- |1977||Sú gamla kemur í heimsókn||F. Dürrenmatt |Helgi Skúlason |Félagsheimili Seltjarnarness |- |1976||Járnhausinn||Jónas og Jón Múli Árnasynir |Steinunn Jóhannesdóttir |Félagsheimili Seltjarnarness |- |1975||Smáborgarabrúðkaup og spæja||Bertolt Brecht |Kjartan Ragnarsson |Austurbæjarbíó |- |1974||Lísa í Undralandi||K. Hagerup |[[Pétur Einarsson (f. 1940)|Pétur Einarsson]] |Austurbæjarbíó |- |1973||Dóri í dáinsheimum||C.E. Soya |[[Pétur Einarsson (f. 1940)|Pétur Einarsson]] |- |1972||Bílakirkjugarðurinn||F. Arrabal |Hilde Helgason |Austurbæjarbíó |- |1971||Draumur á Jónsmessunótt||William Shakespeare |Hilde Helgason |Háskólabíó |- |1970||[[Lýsistrata]]||[[Aristófanes]] |Brynja Benediktsdóttir |Háskólabíó |- |1969||Bubbi kóngur||A. Jarry |- |1968||Betlaraóperan||J. Gay |- |1967||Allt í misgripum||William Shakespeare |- |1966||Bunbury||[[Oscar Wilde]] |- |1965||Grímudans||L. Holberg |- |1964||Ímyndunarveikin||J.B. Molière |- |1963||Kappar og vopn||B. Shaw |- |1962||Enarus Montanus||L. Holberg |- |1961||Beltisránið||B.W. Levy |- |1960||Óvænt úrslit||William Douglas Home |- |1959||Þrettándakvöld||William Shakespeare |- |1958||Vængstýfðir englar||S. og B. Spewack |- |1957||Kátlegar kvonbænir||Oliver Goldsmith |- |1956||Uppskafningurinn||J.B. Molière |- |1955||Einkaritarinn||C. Hawtry |- |1954||Aurasálin||J.B. Molière |- |1953||Þrír í boði||L. du G. Peach |- |1952||Æskan við stýrið||H. Griffith |- |1951||Við kertaljós||S. Geyer |- |1950||Stjórnvitri leirkerasmiðurinn||L. Holberg |- |1949||Mírandólína||C. Goldoni |- |1948||Allt í hönk||N. Coward |- |1947||Laukur ættarinnar||S. Lennox Robinson |- |1946||Enarus Montanus||L. Holberg |- |1945||Kappar og vopn||G.B. Shaw |- |1944||Hviklynda ekkjan||L. Holberg |- |1943||Fardagar||H. Hertz |- |1942||Spanskflugan||F. Arnold og E. Bach |- |1940||Frænka Charley´s||B. Thimas |- |1939||Einkaritarinn||C. Hawtrey |- |1938||Tímaleysinginn||L. Holberg |- |1937||Tveggja þjónn||C. Goldoni |- |1936||Rakarinn í Sevilla||Beumarchais |- |1935||Henrik og Pernilla||L. Holberg |- |1934||Afbrýðisemi og íþróttir||Reihmann og Schwarz |- |1933||Landabrugg og ást||Reihmann og Schwarz |- |1932||Saklausi svallarinn||F. Arnold og E. Bach |- |1931||Sundgarpurinn||F. Arnold og E. Bach |- |1930||Jakob von Tyboe||L. Holberg |- |1929||Hjónaástir||J.B. Molière |- |1928||Ást og auður||F. Mallesille |- |1927||Töfrahringurinn||J. Hostrup |- |1925||Harpagon||J.B. Molière |- |1924||Pólitíski leirkerasmiðurinn||L. Holberg |- |1923||Erasmus Montanus||L. Holberg |- |1922||Ekki er allt gull sem glóir||L. Holberg |- |1913||Misskilningurinn||J. Heiberg |- |1913||Hermannaglettur||J. Hostrup |- |1912||Vinningurinn||E. Bögh |- |1912||Apinn||J. Heiberg |- |1904||Tvídrepinn||J. Oxenford |- |1904||Jómfrúin||E. Bögh |- |1903||Box og Kox||? |- |1903||Hinn þriðji||J. Hostrup |- |1903||Gestirnir í sumarleyfinu||J. Hostrup |- |1902||Einfeldningurinn||E. Bögh |- |1902||Præsens II||Þórður Sveinsson |- |1901||Volmer kemur til Sóreyar||? |- |1901||Ritdómarinn og dýrið||J. Heiberg |- |1901||Præsens I||Þórður Sveinsson |- |1899||Meinlokan||E. Labiche |- |1899||Andbýlingarnir||J. Hostrup |- |1898||Kostgangararnir||E. Scribe |- |1898||Assessorinn veitir áheyrn||H. Hertz |- |1897||Andbýlingarnir (nokkur atriði)||J. Hostrup |- |1897||Féleysi og lausafé||? |- |1897||Vitlausraspítalinn||Moser |- |1896||Þar sem enginn þekkir mann…||Guðmundur Guðmundsson |- |1896||Hansen||Stúdentar |- |1896||Jensen kemur||E. Bögh |- |1895||Þjónninn meðbiðill húsbónda síns||A. Le Sage |- |1895||Bernskuást||E. Scribe |- |1895||Lotteríseðillinn||Ch. Schröder |- |1894||Uppgjafahermennirnir||? |- |1894||Misskilningur á misskilning ofan||E. Scribe |- |1894||Lotteríseðillinn||Ch. Schröder |- |1893||Misskilningur á misskilning ofan||E. Scribe |- |1893||Andbýlingarnir||J. Hostrup |- |1892||Nei||J. Heiberg |- |1892||Hrekkjabrögð Scapins||J.B. Molière |- |1892||Stundarhefð Pernillu||L. Holberg |- |1891||Hrekkjabrögð Scapins||J.B. Molière |- |1891||Arabíska duftið||L. Holberg |- |1890||Sjónleikir||? |- |1890||Neyddur til að vera læknir||J.B. Molière |- |1890||Í myrkri||H. Lindemand |- |1889||Brandur||Geir Vídalín |- |1889||Narfi||Sigurður Pétursson |- |1888||Málsháttaleikir||? |- |1886||Neyddur til að vera læknir||J.B. Molière |- |1886||Hann drekkur||Conradi |- |1886||Erasmus Montanus||L. Holberg |- |1886||Andbýlingarnir||J. Hostrup |- |1886||Den prægtige methode||S. Neumann |- |1886||I mörke||H. Lindemand |- |1886||Sqanarels reise til filosofernes land||L. Holberg |- |1885||Nei||J. Heiberg |- |1885||Neyddur til að kvongast||J.B. Molière |- |1885||Hinn þriðji||J. Hostrup |- |1885||Hermannaglettur||J. Hostrup |- |1884||Hrólfur||Sigurður Pétursson |- |1884||Smáleikir||? |- |1882||Brellurnar||J. Hostrup |- |1882||Prófastsdóttirin||Valtýr Guðmundsson, Stefán Stefánss. |- |1880||Brandmajorinn||Einar Hjörleifsson |- |1880||Hermannaglettur||J. Hostrup |- |1880||Útilegumennirnir||Matthías Jochumsson |- |1875||Þjóðviljinn||Matthías Jochumsson |- |1875||Umsækjandinn||J. Heiberg |- |1875||Tímaleysinginn||L. Holberg |- |1875||Stjórnvitri leirkerasmiðurinn||L. Holberg |- |1871||Heimkoman||Ólafur Bjarnason |- |1871||Nýársnóttin||Indriði Einarsson |- |1868||Fé og ást||Jón Ólafsson |- |1868||Lærifeður og kenningarsveinar||Kristján Þór, Jón Ól. ofl. |- |1867||Misskilningurinn||Kristján Jónsson |- |1867||Jólastofan||L. Holberg |- |1867||Í jólaleyfinu||Valdimar Briem |- |1866||Gestkoman ofl.||Kristján Jónsson |- |1866||Í jólaleyfinu||Valdimar Briem |- |1849||Tímaleysinginn||L. Holberg | |Langa loft, Skólahúsinu |- |1848||Erasmus Montanus||L. Holberg |- |1847||Samtalsþættir||Stúdentar |- |1846||Samtalsþættir||Stúdentar | | |- |1796 |Slaður og Trúgirni<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=241485&lang=i</ref> |Sigurður Pétursson | | |- |1787 |Bjarglaunin |Geir Vídalín | |- |} * ==Tengt efni== [[Frúardagur]] - leikfélag nemendafélagsins [[Framtíðin]] ==Heimildir== *Heimasíða [http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=470%3Aleikrit-a-herranott&catid=67&Itemid=997 Menntaskólans í Reykjavík] - leikrit frá 1846 *http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1066767/ [[Flokkur:Íslensk leikfélög]] [[Flokkur:Menntaskólinn í Reykjavík]] dwx4rmov1wqrkiz85dwrts4g4inyyrd 0 33886 1983917 1962096 2026-10-26T00:42:41Z Dequeue 2188 /* Ljóð */ Fimm ljóðum bætt við. 1983917 wikitext text/x-wiki {{Engar heimildir}} [[Mynd:Eiríkur Örn Norðdahl.IMGP5798.JPG|thumb|Eiríkur Örn Norðdahl, 2009]] '''Eiríkur Örn Norðdahl''' (f. [[1. júlí]] [[1978]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]], [[smásaga|smásagnahöfundur]], [[þýðing|þýðandi]] og [[ljóðskáld]]. Síðastliðin ár hefur hann unnið úr evrópskum og norður-amerískum framúrstefnuhefðum, við sundurtætingu [[tungumál|tungumálsins]] í myndrænar, hljóðrænar, félagslegar og málfræðilegar einingar sínar. Árið 2007 hlaut Eiríkur aukaverðlaun í [[Ljóðstafur Jóns úr Vör|Ljóðstafi Jóns úr Vör]], og sama ár fékk hann Rauðu hrafnsfjöðrina, stílverðlaun lestrarfélagsins Krumma. Árið 2008 fékk Eiríkur svo [[Íslensku þýðingarverðlaunin]] fyrir þýðingu sína á ''Móðurlaus Brooklyn'' eftir ''Jonathan Lethem''. Eiríkur heldur úti umfangsmikilli [[heimasíða|heimasíðu]] þar sem finna má tugi upplestrarmyndbanda og annarra myndverka, [[hljóðaljóð]], greinar og umfjöllun um íslenska og erlenda [[ljóðlist]], auk [[blogg|bloggs]]. Eiríkur kemur reglulega fram á ljóðahátíðum í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norður-Ameríka|N-Ameríku]]. Fyrsta ljóðabók hans, ''Heilagt stríð: runnið undan rifjum drykkjumanna'', kom út árið [[2001]] og árið eftir kom út ''Heimsendapestir'' undir merkjum [[Nýhil]]. [[2003]] kom út ''Nihil obstat''. Árið [[2004]] var fyrsta [[skáldsaga]] hans, ''Hugsjónadruslan'', gefin út af [[Mál og menning|Máli og menningu]] og [[2005]] ljóðabókin ''Blandarabrandarar: (die Mixerwitze)'' hjá [[Nýhil]]. [[2006]] kom síðan út önnur skáldsaga, ''Eitur fyrir byrjendur''. Þann 1. maí 2007 kom út bókin ''Handsprengja í morgunsárið'' sem Eiríkur skrifaði ásamt ''Ingólfi Gíslasyni'', en í henni var að finna þýðingar á ljóðum erlendra þjóðarleiðtoga og hryðjuverkamanna, auk svonefndra „róttækra þýðinga“ eða „ljóðgerða“ á ræðum og ummælum íslenskra stjórnmálamanna og álitsgjafa. Síðar sama ár kom bókin ''Þjónn, það er Fönix í öskubakkanum mínum!'', sem innihélt meðal annars endurvinnslu á kvæði [[Steinn Steinarr|Steins Steinarr]] [[Tíminn og vatnið]]. Um svipað leyti kom ljóðaþýðingasafnið ''131.839 slög með bilum'' hjá finnska forlaginu [[Ntamo]], en það innihélt 90 ljóð eftir 61 skáld, sem að mestu voru erlend samtímaskáld. Árið [[2008]] kom út ljóðabókin ''Ú á fasismann - og fleiri ljóð'', en hún innihélt 20 [[myndljóð]] og geisladisk með 20 [[hljóðaljóð|hljóðaljóðum]]. Eiríkur býr á [[Ísafjörður|Ísafirði]] og er kvæntur Nödju Widell. Sonur hans er Aram Nói Norðdahl Wiedel, fæddur 2. september 2009. == Ritaskrá == === Ljóð === * ''Fimm ljóð'', Mál og menning, 2025 * ''Óratorrek: ljóð um samfélagsleg málefni'', Mál og menning, 2017 * ''Hnefi eða vitstola orð'', Mál & menning, 2013 * ''Ú á fasismann - og fleiri ljóð'', Mál & menning, 2008 * ''Þjónn, það er Fönix í öskubakkanum mínum'', Nýhil, 2007 * ''Handsprengja í morgunsárið'', ásamt [[Ingólfur Gíslason|Ingólfi Gíslasyni]], Nýhil, 2007 * ''Blandarabrandarar'', Nýhil, 2005 * ''Nihil Obstat'', Nýhil, 2003 * ''Heimsendapestir'', Nýhil, 2002 * ''Heilagt stríð: runnið undan rifjum drykkjumanna'', Höfundur, 2001 === Skáldsögur === * ''Náttúrulögmálin, Mál og menning, 2023 * ''Frankensleikir'', Mál og menning, 2022 * ''Einlægur Önd'', Mál og menning, 2021 * ''Brúin yfir Tangagötuna,'' Mál og menning, 2020 *''Hans Blær'', Mál og Menning, 2018 * ''Heimska'', Mál og Menning, 2015 * ''Illska'', Mál & menning, 2012 * ''Gæska'', Mál & menning, 2009 * ''Eitur fyrir byrjendur'', Nýhil, 2006 * ''Hugsjónadruslan'', Mál & menning, 2004 === Þýðingar === * ''Maíkonungurinn - valin ljóð eftir Allen Ginsberg'', Mál & menning, 2008 * ''Doktor Proktor og prumpuduftið'' eftir ''Jo Nesbø'', Forlagið, 2008 * ''Súkkulaði'' eftir ''Joanne Harris'', Uppheimar, 2007 * ''131.839 slög með bilum'' - ljóðaþýðingar, Ntamo, 2007 * ''Móðurlaus Brooklyn'' eftir ''Jonathan Lethem'', Bjartur, 2007 * ''Heljarþröm'' eftir ''Anthony Horowitz'', Forlagið, 2007 * ''Eminem - ævisaga'' eftir Anthony Bozza, Tindur, 2006 * ''Heimskir hvítir karlar'' eftir Michael Moore, Edda-Forlagið, 2003 === Ritstjórn === * ''[http://nyhil.org/m/?p=14 Af steypu]''{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Nýhil, 2009 * ''Af ljóðum'', Nýhil, 2005 == Tenglar == * [http://www.norddahl.org Heimasíða Eiríks Arnar Norðdahl] * [http://www.norddahl.org/b%C3%A6kur/ Um bækur Eiríks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222140404/http://www.norddahl.org/b%C3%A6kur/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.norddahl.org/konkret/ Myndljóð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222135150/http://www.norddahl.org/konkret/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.norddahl.org/upplestrar/ Myndbönd af upplestrum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222132241/http://www.norddahl.org/upplestrar/ |date=2009-02-22 }} * [http://fjallabaksleidin.norddahl.org/ Blogg Eiríks, ''Fjallabaksleiðin''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180106152545/http://fjallabaksleidin.norddahl.org/ |date=2018-01-06 }} * [http://www.norddahl.org/category/greinar/ Greinar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222140413/http://www.norddahl.org/category/greinar/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.ubu.com/sound/nordhal.html Nokkur hljóðaljóð á alþjóðlega framúrstefnuvefnum UbuWeb] * [https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/eirikur-orn-norddahl Um Eirík á Bókmenntavefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111000035/https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/eirikur-orn-norddahl |date=2018-11-11 }} {{Stubbur|bókmenntir}} {{f|1978}} [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir þýðendur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Ísafirði]] cpcqh9zjbujwz1ncanu065axk4bz9ks 1983918 1983917 2026-10-26T00:44:40Z Dequeue 2188 /* Ljóð */ 1983918 wikitext text/x-wiki {{Engar heimildir}} [[Mynd:Eiríkur Örn Norðdahl.IMGP5798.JPG|thumb|Eiríkur Örn Norðdahl, 2009]] '''Eiríkur Örn Norðdahl''' (f. [[1. júlí]] [[1978]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]], [[smásaga|smásagnahöfundur]], [[þýðing|þýðandi]] og [[ljóðskáld]]. Síðastliðin ár hefur hann unnið úr evrópskum og norður-amerískum framúrstefnuhefðum, við sundurtætingu [[tungumál|tungumálsins]] í myndrænar, hljóðrænar, félagslegar og málfræðilegar einingar sínar. Árið 2007 hlaut Eiríkur aukaverðlaun í [[Ljóðstafur Jóns úr Vör|Ljóðstafi Jóns úr Vör]], og sama ár fékk hann Rauðu hrafnsfjöðrina, stílverðlaun lestrarfélagsins Krumma. Árið 2008 fékk Eiríkur svo [[Íslensku þýðingarverðlaunin]] fyrir þýðingu sína á ''Móðurlaus Brooklyn'' eftir ''Jonathan Lethem''. Eiríkur heldur úti umfangsmikilli [[heimasíða|heimasíðu]] þar sem finna má tugi upplestrarmyndbanda og annarra myndverka, [[hljóðaljóð]], greinar og umfjöllun um íslenska og erlenda [[ljóðlist]], auk [[blogg|bloggs]]. Eiríkur kemur reglulega fram á ljóðahátíðum í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norður-Ameríka|N-Ameríku]]. Fyrsta ljóðabók hans, ''Heilagt stríð: runnið undan rifjum drykkjumanna'', kom út árið [[2001]] og árið eftir kom út ''Heimsendapestir'' undir merkjum [[Nýhil]]. [[2003]] kom út ''Nihil obstat''. Árið [[2004]] var fyrsta [[skáldsaga]] hans, ''Hugsjónadruslan'', gefin út af [[Mál og menning|Máli og menningu]] og [[2005]] ljóðabókin ''Blandarabrandarar: (die Mixerwitze)'' hjá [[Nýhil]]. [[2006]] kom síðan út önnur skáldsaga, ''Eitur fyrir byrjendur''. Þann 1. maí 2007 kom út bókin ''Handsprengja í morgunsárið'' sem Eiríkur skrifaði ásamt ''Ingólfi Gíslasyni'', en í henni var að finna þýðingar á ljóðum erlendra þjóðarleiðtoga og hryðjuverkamanna, auk svonefndra „róttækra þýðinga“ eða „ljóðgerða“ á ræðum og ummælum íslenskra stjórnmálamanna og álitsgjafa. Síðar sama ár kom bókin ''Þjónn, það er Fönix í öskubakkanum mínum!'', sem innihélt meðal annars endurvinnslu á kvæði [[Steinn Steinarr|Steins Steinarr]] [[Tíminn og vatnið]]. Um svipað leyti kom ljóðaþýðingasafnið ''131.839 slög með bilum'' hjá finnska forlaginu [[Ntamo]], en það innihélt 90 ljóð eftir 61 skáld, sem að mestu voru erlend samtímaskáld. Árið [[2008]] kom út ljóðabókin ''Ú á fasismann - og fleiri ljóð'', en hún innihélt 20 [[myndljóð]] og geisladisk með 20 [[hljóðaljóð|hljóðaljóðum]]. Eiríkur býr á [[Ísafjörður|Ísafirði]] og er kvæntur Nödju Widell. Sonur hans er Aram Nói Norðdahl Wiedel, fæddur 2. september 2009. == Ritaskrá == === Ljóð === * ''Fimm ljóð'', Mál og menning, 2025 * ''Óratorrek: ljóð um samfélagsleg málefni'', Mál og menning, 2017 * ''Hnefi eða vitstola orð'', Mál ig menning, 2013 * ''Ú á fasismann - og fleiri ljóð'', Mál og menning, 2008 * ''Þjónn, það er Fönix í öskubakkanum mínum'', Nýhil, 2007 * ''Handsprengja í morgunsárið'', ásamt [[Ingólfur Gíslason|Ingólfi Gíslasyni]], Nýhil, 2007 * ''Blandarabrandarar'', Nýhil, 2005 * ''Nihil Obstat'', Nýhil, 2003 * ''Heimsendapestir'', Nýhil, 2002 * ''Heilagt stríð: runnið undan rifjum drykkjumanna'', Höfundur, 2001 === Skáldsögur === * ''Náttúrulögmálin, Mál og menning, 2023 * ''Frankensleikir'', Mál og menning, 2022 * ''Einlægur Önd'', Mál og menning, 2021 * ''Brúin yfir Tangagötuna,'' Mál og menning, 2020 *''Hans Blær'', Mál og Menning, 2018 * ''Heimska'', Mál og Menning, 2015 * ''Illska'', Mál & menning, 2012 * ''Gæska'', Mál & menning, 2009 * ''Eitur fyrir byrjendur'', Nýhil, 2006 * ''Hugsjónadruslan'', Mál & menning, 2004 === Þýðingar === * ''Maíkonungurinn - valin ljóð eftir Allen Ginsberg'', Mál & menning, 2008 * ''Doktor Proktor og prumpuduftið'' eftir ''Jo Nesbø'', Forlagið, 2008 * ''Súkkulaði'' eftir ''Joanne Harris'', Uppheimar, 2007 * ''131.839 slög með bilum'' - ljóðaþýðingar, Ntamo, 2007 * ''Móðurlaus Brooklyn'' eftir ''Jonathan Lethem'', Bjartur, 2007 * ''Heljarþröm'' eftir ''Anthony Horowitz'', Forlagið, 2007 * ''Eminem - ævisaga'' eftir Anthony Bozza, Tindur, 2006 * ''Heimskir hvítir karlar'' eftir Michael Moore, Edda-Forlagið, 2003 === Ritstjórn === * ''[http://nyhil.org/m/?p=14 Af steypu]''{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Nýhil, 2009 * ''Af ljóðum'', Nýhil, 2005 == Tenglar == * [http://www.norddahl.org Heimasíða Eiríks Arnar Norðdahl] * [http://www.norddahl.org/b%C3%A6kur/ Um bækur Eiríks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222140404/http://www.norddahl.org/b%C3%A6kur/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.norddahl.org/konkret/ Myndljóð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222135150/http://www.norddahl.org/konkret/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.norddahl.org/upplestrar/ Myndbönd af upplestrum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222132241/http://www.norddahl.org/upplestrar/ |date=2009-02-22 }} * [http://fjallabaksleidin.norddahl.org/ Blogg Eiríks, ''Fjallabaksleiðin''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180106152545/http://fjallabaksleidin.norddahl.org/ |date=2018-01-06 }} * [http://www.norddahl.org/category/greinar/ Greinar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222140413/http://www.norddahl.org/category/greinar/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.ubu.com/sound/nordhal.html Nokkur hljóðaljóð á alþjóðlega framúrstefnuvefnum UbuWeb] * [https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/eirikur-orn-norddahl Um Eirík á Bókmenntavefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111000035/https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/eirikur-orn-norddahl |date=2018-11-11 }} {{Stubbur|bókmenntir}} {{f|1978}} [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir þýðendur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Ísafirði]] p7v1trxo7jomrcgluowtykmo644qgod 1983919 1983918 2026-10-26T00:45:00Z Dequeue 2188 /* Skáldsögur */ 1983919 wikitext text/x-wiki {{Engar heimildir}} [[Mynd:Eiríkur Örn Norðdahl.IMGP5798.JPG|thumb|Eiríkur Örn Norðdahl, 2009]] '''Eiríkur Örn Norðdahl''' (f. [[1. júlí]] [[1978]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]], [[smásaga|smásagnahöfundur]], [[þýðing|þýðandi]] og [[ljóðskáld]]. Síðastliðin ár hefur hann unnið úr evrópskum og norður-amerískum framúrstefnuhefðum, við sundurtætingu [[tungumál|tungumálsins]] í myndrænar, hljóðrænar, félagslegar og málfræðilegar einingar sínar. Árið 2007 hlaut Eiríkur aukaverðlaun í [[Ljóðstafur Jóns úr Vör|Ljóðstafi Jóns úr Vör]], og sama ár fékk hann Rauðu hrafnsfjöðrina, stílverðlaun lestrarfélagsins Krumma. Árið 2008 fékk Eiríkur svo [[Íslensku þýðingarverðlaunin]] fyrir þýðingu sína á ''Móðurlaus Brooklyn'' eftir ''Jonathan Lethem''. Eiríkur heldur úti umfangsmikilli [[heimasíða|heimasíðu]] þar sem finna má tugi upplestrarmyndbanda og annarra myndverka, [[hljóðaljóð]], greinar og umfjöllun um íslenska og erlenda [[ljóðlist]], auk [[blogg|bloggs]]. Eiríkur kemur reglulega fram á ljóðahátíðum í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norður-Ameríka|N-Ameríku]]. Fyrsta ljóðabók hans, ''Heilagt stríð: runnið undan rifjum drykkjumanna'', kom út árið [[2001]] og árið eftir kom út ''Heimsendapestir'' undir merkjum [[Nýhil]]. [[2003]] kom út ''Nihil obstat''. Árið [[2004]] var fyrsta [[skáldsaga]] hans, ''Hugsjónadruslan'', gefin út af [[Mál og menning|Máli og menningu]] og [[2005]] ljóðabókin ''Blandarabrandarar: (die Mixerwitze)'' hjá [[Nýhil]]. [[2006]] kom síðan út önnur skáldsaga, ''Eitur fyrir byrjendur''. Þann 1. maí 2007 kom út bókin ''Handsprengja í morgunsárið'' sem Eiríkur skrifaði ásamt ''Ingólfi Gíslasyni'', en í henni var að finna þýðingar á ljóðum erlendra þjóðarleiðtoga og hryðjuverkamanna, auk svonefndra „róttækra þýðinga“ eða „ljóðgerða“ á ræðum og ummælum íslenskra stjórnmálamanna og álitsgjafa. Síðar sama ár kom bókin ''Þjónn, það er Fönix í öskubakkanum mínum!'', sem innihélt meðal annars endurvinnslu á kvæði [[Steinn Steinarr|Steins Steinarr]] [[Tíminn og vatnið]]. Um svipað leyti kom ljóðaþýðingasafnið ''131.839 slög með bilum'' hjá finnska forlaginu [[Ntamo]], en það innihélt 90 ljóð eftir 61 skáld, sem að mestu voru erlend samtímaskáld. Árið [[2008]] kom út ljóðabókin ''Ú á fasismann - og fleiri ljóð'', en hún innihélt 20 [[myndljóð]] og geisladisk með 20 [[hljóðaljóð|hljóðaljóðum]]. Eiríkur býr á [[Ísafjörður|Ísafirði]] og er kvæntur Nödju Widell. Sonur hans er Aram Nói Norðdahl Wiedel, fæddur 2. september 2009. == Ritaskrá == === Ljóð === * ''Fimm ljóð'', Mál og menning, 2025 * ''Óratorrek: ljóð um samfélagsleg málefni'', Mál og menning, 2017 * ''Hnefi eða vitstola orð'', Mál ig menning, 2013 * ''Ú á fasismann - og fleiri ljóð'', Mál og menning, 2008 * ''Þjónn, það er Fönix í öskubakkanum mínum'', Nýhil, 2007 * ''Handsprengja í morgunsárið'', ásamt [[Ingólfur Gíslason|Ingólfi Gíslasyni]], Nýhil, 2007 * ''Blandarabrandarar'', Nýhil, 2005 * ''Nihil Obstat'', Nýhil, 2003 * ''Heimsendapestir'', Nýhil, 2002 * ''Heilagt stríð: runnið undan rifjum drykkjumanna'', Höfundur, 2001 === Skáldsögur === * ''Náttúrulögmálin, Mál og menning, 2023 * ''Frankensleikir'', Mál og menning, 2022 * ''Einlægur Önd'', Mál og menning, 2021 * ''Brúin yfir Tangagötuna,'' Mál og menning, 2020 *''Hans Blær'', Mál og Menning, 2018 * ''Heimska'', Mál og Menning, 2015 * ''Illska'', Mál og menning, 2012 * ''Gæska'', Mál ig menning, 2009 * ''Eitur fyrir byrjendur'', Nýhil, 2006 * ''Hugsjónadruslan'', Mál og menning, 2004 === Þýðingar === * ''Maíkonungurinn - valin ljóð eftir Allen Ginsberg'', Mál & menning, 2008 * ''Doktor Proktor og prumpuduftið'' eftir ''Jo Nesbø'', Forlagið, 2008 * ''Súkkulaði'' eftir ''Joanne Harris'', Uppheimar, 2007 * ''131.839 slög með bilum'' - ljóðaþýðingar, Ntamo, 2007 * ''Móðurlaus Brooklyn'' eftir ''Jonathan Lethem'', Bjartur, 2007 * ''Heljarþröm'' eftir ''Anthony Horowitz'', Forlagið, 2007 * ''Eminem - ævisaga'' eftir Anthony Bozza, Tindur, 2006 * ''Heimskir hvítir karlar'' eftir Michael Moore, Edda-Forlagið, 2003 === Ritstjórn === * ''[http://nyhil.org/m/?p=14 Af steypu]''{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Nýhil, 2009 * ''Af ljóðum'', Nýhil, 2005 == Tenglar == * [http://www.norddahl.org Heimasíða Eiríks Arnar Norðdahl] * [http://www.norddahl.org/b%C3%A6kur/ Um bækur Eiríks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222140404/http://www.norddahl.org/b%C3%A6kur/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.norddahl.org/konkret/ Myndljóð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222135150/http://www.norddahl.org/konkret/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.norddahl.org/upplestrar/ Myndbönd af upplestrum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222132241/http://www.norddahl.org/upplestrar/ |date=2009-02-22 }} * [http://fjallabaksleidin.norddahl.org/ Blogg Eiríks, ''Fjallabaksleiðin''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180106152545/http://fjallabaksleidin.norddahl.org/ |date=2018-01-06 }} * [http://www.norddahl.org/category/greinar/ Greinar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222140413/http://www.norddahl.org/category/greinar/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.ubu.com/sound/nordhal.html Nokkur hljóðaljóð á alþjóðlega framúrstefnuvefnum UbuWeb] * [https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/eirikur-orn-norddahl Um Eirík á Bókmenntavefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111000035/https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/eirikur-orn-norddahl |date=2018-11-11 }} {{Stubbur|bókmenntir}} {{f|1978}} [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir þýðendur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Ísafirði]] enxh617qfphtksa1hl89pdz9jfm9mev 1983920 1983919 2026-10-26T00:45:17Z Dequeue 2188 /* Ljóð */ 1983920 wikitext text/x-wiki {{Engar heimildir}} [[Mynd:Eiríkur Örn Norðdahl.IMGP5798.JPG|thumb|Eiríkur Örn Norðdahl, 2009]] '''Eiríkur Örn Norðdahl''' (f. [[1. júlí]] [[1978]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]], [[smásaga|smásagnahöfundur]], [[þýðing|þýðandi]] og [[ljóðskáld]]. Síðastliðin ár hefur hann unnið úr evrópskum og norður-amerískum framúrstefnuhefðum, við sundurtætingu [[tungumál|tungumálsins]] í myndrænar, hljóðrænar, félagslegar og málfræðilegar einingar sínar. Árið 2007 hlaut Eiríkur aukaverðlaun í [[Ljóðstafur Jóns úr Vör|Ljóðstafi Jóns úr Vör]], og sama ár fékk hann Rauðu hrafnsfjöðrina, stílverðlaun lestrarfélagsins Krumma. Árið 2008 fékk Eiríkur svo [[Íslensku þýðingarverðlaunin]] fyrir þýðingu sína á ''Móðurlaus Brooklyn'' eftir ''Jonathan Lethem''. Eiríkur heldur úti umfangsmikilli [[heimasíða|heimasíðu]] þar sem finna má tugi upplestrarmyndbanda og annarra myndverka, [[hljóðaljóð]], greinar og umfjöllun um íslenska og erlenda [[ljóðlist]], auk [[blogg|bloggs]]. Eiríkur kemur reglulega fram á ljóðahátíðum í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norður-Ameríka|N-Ameríku]]. Fyrsta ljóðabók hans, ''Heilagt stríð: runnið undan rifjum drykkjumanna'', kom út árið [[2001]] og árið eftir kom út ''Heimsendapestir'' undir merkjum [[Nýhil]]. [[2003]] kom út ''Nihil obstat''. Árið [[2004]] var fyrsta [[skáldsaga]] hans, ''Hugsjónadruslan'', gefin út af [[Mál og menning|Máli og menningu]] og [[2005]] ljóðabókin ''Blandarabrandarar: (die Mixerwitze)'' hjá [[Nýhil]]. [[2006]] kom síðan út önnur skáldsaga, ''Eitur fyrir byrjendur''. Þann 1. maí 2007 kom út bókin ''Handsprengja í morgunsárið'' sem Eiríkur skrifaði ásamt ''Ingólfi Gíslasyni'', en í henni var að finna þýðingar á ljóðum erlendra þjóðarleiðtoga og hryðjuverkamanna, auk svonefndra „róttækra þýðinga“ eða „ljóðgerða“ á ræðum og ummælum íslenskra stjórnmálamanna og álitsgjafa. Síðar sama ár kom bókin ''Þjónn, það er Fönix í öskubakkanum mínum!'', sem innihélt meðal annars endurvinnslu á kvæði [[Steinn Steinarr|Steins Steinarr]] [[Tíminn og vatnið]]. Um svipað leyti kom ljóðaþýðingasafnið ''131.839 slög með bilum'' hjá finnska forlaginu [[Ntamo]], en það innihélt 90 ljóð eftir 61 skáld, sem að mestu voru erlend samtímaskáld. Árið [[2008]] kom út ljóðabókin ''Ú á fasismann - og fleiri ljóð'', en hún innihélt 20 [[myndljóð]] og geisladisk með 20 [[hljóðaljóð|hljóðaljóðum]]. Eiríkur býr á [[Ísafjörður|Ísafirði]] og er kvæntur Nödju Widell. Sonur hans er Aram Nói Norðdahl Wiedel, fæddur 2. september 2009. == Ritaskrá == === Ljóð === * ''Fimm ljóð'', Mál og menning, 2025 * ''Óratorrek: ljóð um samfélagsleg málefni'', Mál og menning, 2017 * ''Hnefi eða vitstola orð'', Mál og menning, 2013 * ''Ú á fasismann - og fleiri ljóð'', Mál og menning, 2008 * ''Þjónn, það er Fönix í öskubakkanum mínum'', Nýhil, 2007 * ''Handsprengja í morgunsárið'', ásamt [[Ingólfur Gíslason|Ingólfi Gíslasyni]], Nýhil, 2007 * ''Blandarabrandarar'', Nýhil, 2005 * ''Nihil Obstat'', Nýhil, 2003 * ''Heimsendapestir'', Nýhil, 2002 * ''Heilagt stríð: runnið undan rifjum drykkjumanna'', Höfundur, 2001 === Skáldsögur === * ''Náttúrulögmálin, Mál og menning, 2023 * ''Frankensleikir'', Mál og menning, 2022 * ''Einlægur Önd'', Mál og menning, 2021 * ''Brúin yfir Tangagötuna,'' Mál og menning, 2020 *''Hans Blær'', Mál og Menning, 2018 * ''Heimska'', Mál og Menning, 2015 * ''Illska'', Mál og menning, 2012 * ''Gæska'', Mál ig menning, 2009 * ''Eitur fyrir byrjendur'', Nýhil, 2006 * ''Hugsjónadruslan'', Mál og menning, 2004 === Þýðingar === * ''Maíkonungurinn - valin ljóð eftir Allen Ginsberg'', Mál & menning, 2008 * ''Doktor Proktor og prumpuduftið'' eftir ''Jo Nesbø'', Forlagið, 2008 * ''Súkkulaði'' eftir ''Joanne Harris'', Uppheimar, 2007 * ''131.839 slög með bilum'' - ljóðaþýðingar, Ntamo, 2007 * ''Móðurlaus Brooklyn'' eftir ''Jonathan Lethem'', Bjartur, 2007 * ''Heljarþröm'' eftir ''Anthony Horowitz'', Forlagið, 2007 * ''Eminem - ævisaga'' eftir Anthony Bozza, Tindur, 2006 * ''Heimskir hvítir karlar'' eftir Michael Moore, Edda-Forlagið, 2003 === Ritstjórn === * ''[http://nyhil.org/m/?p=14 Af steypu]''{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Nýhil, 2009 * ''Af ljóðum'', Nýhil, 2005 == Tenglar == * [http://www.norddahl.org Heimasíða Eiríks Arnar Norðdahl] * [http://www.norddahl.org/b%C3%A6kur/ Um bækur Eiríks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222140404/http://www.norddahl.org/b%C3%A6kur/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.norddahl.org/konkret/ Myndljóð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222135150/http://www.norddahl.org/konkret/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.norddahl.org/upplestrar/ Myndbönd af upplestrum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222132241/http://www.norddahl.org/upplestrar/ |date=2009-02-22 }} * [http://fjallabaksleidin.norddahl.org/ Blogg Eiríks, ''Fjallabaksleiðin''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180106152545/http://fjallabaksleidin.norddahl.org/ |date=2018-01-06 }} * [http://www.norddahl.org/category/greinar/ Greinar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222140413/http://www.norddahl.org/category/greinar/ |date=2009-02-22 }} * [http://www.ubu.com/sound/nordhal.html Nokkur hljóðaljóð á alþjóðlega framúrstefnuvefnum UbuWeb] * [https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/eirikur-orn-norddahl Um Eirík á Bókmenntavefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111000035/https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/eirikur-orn-norddahl |date=2018-11-11 }} {{Stubbur|bókmenntir}} {{f|1978}} [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir þýðendur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Ísafirði]] 0dq63kabtytb4vyqx28jl8ig1jg8pse 0 34839 1983916 1858858 2026-10-26T00:39:46Z Dequeue 2188 /* Ritaskrá */ Pólstjörnunni bætti við. 1983916 wikitext text/x-wiki '''Margrét Lóa Jónsdóttir''' (fædd [[29. mars]] [[1967]]) er [[Íslensk skáld|íslenskt skáld]] og [[rithöfundur]]. Hún lauk [[stúdentspróf]]i frá [[Kvennaskólinn í Reykjavík|Kvennaskólanum í Reykjavík]] og fór síðan í [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] þar sem hún lagði stund á [[íslenska|íslensku]] og [[heimspeki]]. Hún fór í viðbótarnám í heimspeki í háskólanum í San Sebastian á [[Spánn|Spáni]] og lauk B.A. prófi [[1996]]. Margrét Lóa hefur aðallega skrifað [[ljóð]] en fyrsta verk hennar, ljóðabókin ''Glerúlfar'', kom út árið [[1985]]. Hún hefur sjálf gefið út margar af bókum sínum og myndskreytt þær. Auk ljóðabókanna hefur Margrét Lóa samið hljóðlistaverk sem flutt var í Gallerí Hlust og bóklistaverk sem sýnt var í Gallerí Barmi. Hún hefur ennfremur haldið námskeið í skapandi skrifum í samvinnu við [[Borgarbókasafn Reykjavíkur]] og haldið svipuð námskeið í Menningarmiðstöðinni Gerðubergi. Margrét Lóa ritstýrði og gaf út listatímaritið Andblæ um tveggja ára skeið. Margrét Lóa býr í [[Reykjavík]]. Hún hefur starfað mikið við kennslu undanfarin ár og einnig unnið töluvert hjá [[Listasafn Reykjavíkur|Listasafni Reykjavíkur]]. Hún hefur meðal annars kennt kvikmyndarýni og spænsku á barna- og fjölskyldunámskeiðum í samvinnu við Íþrótta og tómstundaráð Reykjavíkur. Um þessar mundir vinnur hún við ritstörf og leggur stund á fjarnám til kennsluréttinda í Kennaraháskóla íslands. Hún hefur mikinn áhuga á skapandi skólastarfi og námi sem byggir á hlustun og leik. Margrét Lóa hefur unnið sem leiðsögukona um listsýningar á Kjarvalsstöðum, ennfremur starfaði hún í Norræna húsinu sem safnvörður og kynningarfulltrúi. Hún hefur líka lesið inn á hljóðbækur í Blindrabókasafni Kópavogs. Einnig hefur Margrét Lóa starfað við þáttagerð hjá [[RÚV]], þar sem hún fjallar meðal annars um [[Femínismi|femínisma]] og stöðu kynjanna. Árið [[2003]] kom út geisladiskurinn Hljómorð með ljóðum hennar og tónlistarmannsins Gímaldins, Gísla Magnússonar. Haustið [[2001]] var þeim boðið, sem fulltrúum Norræna hússins í Reykjavík, á bókamessuna í [[Gautaborg]] til að kynna diskinn. Árið [[2004]] gaf Margrét Lóa út sína fyrstu skáldsögu, ''Laufskálafuglinn'', hjá [[Bókaútgáfan Salka|Bókaútgáfunni Sölku]]. [[2005|Ári síðar]] kom ljóðabókin ''Tímasetningar'' út, einnig hjá Sölku. == Ritaskrá == * ''Glerúlfar'' Ljóð. Reykjavík 1985. * ''Náttvirkið'' Ljóð. Flugur, Reykjavík 1986. * ''Orðafar'' Ljóð. Reykjavík 1989. * ''Ávextir'' Ljóð. Mál og menning, Reykjavík 1991. * ''Tilvistarheppni'' Ljóð. Mál og menning, Reykjavík 1996. * ''Ljóðaást'' Ljóð. Reykjavík 1997. * ''Háværasta röddin í höfði mínu'' Ljóð. Mál og menning, Reykjavík 2001. * ''Hljómorð'' Hljómorð. Merkúríus, Reykjavík 2003. * ''Laufskálafuglinn'' Skáldsaga. Salka, Reykjavík 2004. * ''Tímasetningar'' Ljóð. Salka, Reykjavík 2005. * ''Frostið inni í hauskúpunni'' Ljóð. Marló, Reykjavík 2015. * ''Biðröðin framundan'' Ljóð. Marló, Reykjavík 2017. * ''Pólstjarnan fylgir okkur heim'' Ljóð. Salka, Reykjavík 2024. ==Tenglar== * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20111125205656/http://guttesen.is/gimarlo01.html Stundum verða orðin eins og hljóðfæri] Viðtal við Margréti Lóu og Gímaldín, birtist í Fréttablaðinu 14. febrúar 2004. * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041022183351/www.hi.is/~mattsam/Kistan/k00/margretloa.htm Utangarðsskáld og ást á ljóðum] Erindi flutt á Rithöfundaþingi 30. apríl 2000. * [http://marlo.is Vefsíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200603160554/http://www.marlo.is/ |date=2020-06-03 }} Vefsíða Margrétar Lóu * [http://margretloa.blog.is Bloggsíða] Bloggsíða Margrétar Lóu. * [https://bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/margret-loa-jonsdottir Bókmenntavefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200815192743/https://www.bokmenntaborgin.is/bokmenntavefur/hofundar/margret-loa-jonsdottir |date=2020-08-15 }} Lýsing á&nbsp;Bókmenntavefnum. *http://www.marlo.is/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200603160554/http://www.marlo.is/ |date=2020-06-03 }} [[Flokkur:Íslenskar skáldkonur]] [[Flokkur:Íslenskir kvenrithöfundar]] {{f|1967}} kup7wh45e2u4ey64zku8j0au1bnw6o6 0 35549 1983913 1980324 2026-10-25T23:46:17Z Berserkur 10188 19 ára gamlar upplýsingar... 1983913 wikitext text/x-wiki :''Fyrir þáttinn sem var sýndur frá 1974–1998, sjá [[Kastljós (fréttaskýringaþáttur)]]'' '''Kastljós''' er [[Ísland|íslenskur]] fréttaskýringaþáttur með menningarlegu ívafi sem er framleiddur af [[Sjónvarpið|Sjónvarpinu]]. Fjallað er um stjórnmál og menningu og tekin eru viðtöl við fólk. Þátturinn er á dagskrá fimm kvöld vikunnar, strax á eftir fréttum. ==Lögsókn vegna umfjöllunar== Í apríl og maí 2007 fjallaði Kastljós um umsóknarferli erlendar konu, Luciu Celeste Molina Sierra frá Mið-Ameríku, fyrir íslenskum [[ríkisborgararéttur|ríkisborgararétti]]. Í þættinum kom fram að hún hefði komið til landsins sem námsmaður og hefði dvalið á landinu í 15 mánuði þegar hún sótti um. Undir venjulegum kringumstæðum þarf að vera sjö ár á landinu til þess að vera gjaldgengur til umsóknar um ríkisborgararétt. Þá var tekið fram að hún væri unnusta Birnis Orra Péturssonar, sonar [[Jónína Bjartmarz|Jónínu Bjartmarz]], þáverandi umhverfisráðherra. Ýjað var að því að tengsl þeirra á milli hefði orðið til þess að Lucia fékk samþykkta umsókn um ríkisborgararétt. Í kjölfarið lögsóttu Lucia og Birnir starfsmenn Kastljóss en þeir voru sýknaðir af [[Héraðsdómur Reykjavíkur|Héraðsdómi Reykjavíkur]]. [https://web.archive.org/web/20160313005634/http://domstolar.is/domaleit/nanar?domur=2&id=e200707167&serial=1&type=1&words=] [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/07/28/starfsmenn_kastljoss_syknadir/] == 1. þáttaröð (2006–2007) == Þetta er þáttaröðin þar sem Kastljós sendi frá sér yfirlýsingu varðandi fullyrðingu sína að Lucia gæti hafa notið sérréttinda vegna tengsla sinna við Jónínu Bjartmarz. Þáttaröðin er oftast nær með einstök mál í hverjum þætti, auk þess að í flestum tilfellum kemur tónlistarfólk til þess að flytja lag í lok þáttarins. Nýr þáttaliður byrjaði í Kastljósinu þann 7. júlí. Í þáttaliðnum fékk Kastljós til sín aðkomandi, oftast fjölmiðlamenn, til þess að tjá sig um hverjar séu helstu fréttir vikunnar. Sérstakir þættir voru gerðir nærri lok þáttarinnar, Borgarafundir og Leiðtogaumræður. Borgarafundirnir voru haldnir með áhorfendum og þessum sömu áhorfendum bauðst að spyrja stjórnmálaflokkana spurninga. Leiðtogaumræðurnar voru á milli allra flokka sem buðu sig fram í kosningunum 2007. Meðal mála sem hafa komið oftar en í einum þætti er myndun nýs ráðherraliðs ríkistjórnarinnar. Þeir þættir voru í sýningu 6. - 10. júní, 2006. Í sama mánuði tók Kastljós trúleysingann [[Richard Dawkins]] fyrir í tveim þáttum, 25. og 26. júní. Næsta dag á eftir, 27. og 28. júní voru Kastljósmenn síðan með tvo þætti um Mengunarslysið á Eskifirði. Kastljós fór í næsta mánuði svo gott sem ofaní saumana á lyfjaverði á íslandi, þann 3-6. júlí. Skömmu síðar afhjúpaði þátturinn að athugasemdir Gríms Bjarnarsonar, verkfræðings, um [[Kárahnjúkavirkjun]] voru leynd fyrir stjórnarandstöðunni, og eyddu tveimur þáttum, 24. og 25. ágúst í þá umfjöllun. Meðal vinsælustu viðfangsefna þáttaraðarinnar voru símhleranir og breiðavíkurmálið. Þær símahlerarnir sem átt er við, eru símhleranir hjá Jóni Baldvini, sem var þá utanríkisráðherra, og Árna Páli, núverandi efnahags og viðskiptaráðherra. Málið var skoðað í samhengi við símahleranamálið árið 1949-1968, en á þeim tíma fóru fram víðtækar símhleranir. Þessir þættir fóru fram 12. október, 10. október, 30. nóvember og 21. desember. Breiðavíkurmálið, hinsvegar, er um vistun vandræðaunglinga á heimilinu Breiðavík og er sérlega viðkvæmt í eðli sínu út af þeim misþyrmingum og kynferðisofbeldi sem átti sér stað á heimilinu. Málið stóð yfir frá 1964-1971. Þættir Kastljós um málið voru 2. febrúar, og síðan í röð frá 5. til 8. febrúar. ==Tengill== * [http://www.ruv.is/kastljos/ Vefur Kastljóssins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101043304/http://ruv.is/kastljos/ |date=2007-01-01 }} {{Stubbur|sjónvarp}} [[Flokkur:Íslenskir sjónvarpsþættir]] [[Flokkur:Ríkisútvarpið]] [[Flokkur:Kastljós (dægurmálaþáttur)]] r91ndcmeegoo56sd16e300n9gmaqwjh 1 35552 1983914 1644408 2026-10-25T23:47:59Z Berserkur 10188 Nýr hluti: /* Umfjallanir */ 1983914 wikitext text/x-wiki Það hafa tveir sjónvarpsþættir áður heitið Kastljós, sá fyrsti var í Ríkissjónvarpinu í einhverja áratugi en var lagður niður, sem varð til þess að Stöð 2 gat rænt nafninu (sem aftur varð til þess að núverandi þáttur á Ríkissjónvarpinu hét fyrst Kastljós''ið''). Þetta mætti koma hér fram. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 13:02, 2 janúar 2007 (UTC) == Umfjallanir == Eru þessar þröngu umfjallanir á síðunni ekki orðnar úreltar? Eyða? 15+ ára gamalt sýnist mér. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 25. október 2026 kl. 23:47 (UTC) ebgvmc272mt9xggyktjw58yg8gbxwia 0 43150 1983934 1933809 2026-10-26T10:33:26Z Makenzis 56151 1983934 wikitext text/x-wiki '''Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag''' er [[Ísland|íslenskt]] íþróttafélag sem er staðsett í [[Keflavík]], sem er hluti [[Reykjanesbær|Reykjanesbæjar]]. Félagið keppir í [[knattspyrna|knattspyrnu]], [[körfubolti|körfubolta]], [[sund (hreyfing)|sundi]], [[taekwondo]], [[fimleikar|fimleikum]], [[badminton]] og [[skotfimi]]. == Knattspyrna == {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Keflavík íþrótta- og ungmennafélag | Mynd = [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|122px]] | Gælunafn = ''Keflvíkingar'' | Stytt nafn = Keflavík | Stofnað = [[1929]] | Leikvöllur = [[Keflavíkurvöllur]] | Stærð = 6.200 | Stjórnarformaður = Böðvar Jónsson | Knattspyrnustjóri = {{ISL}} Haraldur Guðmundsson | Deild = [[Besta deild]] | Tímabil = 2026 | Staðsetning = 6. sæti | pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=_whiteshoulders|leftarm1=243456|body1=243456|rightarm1=243456|shorts1=243456|socks1=243456| pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=_whiteshoulders|leftarm2=ff0000|body2=ff0000|rightarm2=ff0000|shorts2=ff0000|socks2=ff0000| }} === Karlaflokkur === *'''[[Landsbankadeild karla|Íslandsmeistaratitlar]]: 4''' ** 1964, 1969, 1971, 1973 *'''[[VISA-bikar karla]]: 4''' ** 1975, 1997, 2004, 2006 *'''[[Litla bikarkeppnin]]: 12''' ** 1963, 1966, 1968, 1969, 1970, 1971, 1973, 1974, 1983, 1986, 1988, 1991 == Tenglar == * [http://www.keflavik.is/ Heimasíða íþrótta- og ungmennafélagsins Keflavíkur] {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{Iceland Express-deild karla}} {{Stubbur|íþrótt}} {{UMFÍ}} {{Aðildarfélög ÍRB}} {{S|1929}} [[Flokkur:Íþróttafélög í Keflavík]] [[Flokkur:Íslensk badmintonfélög|Keflavík]] [[Flokkur:Íslensk fimleikafélög|Keflavík]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Keflavík]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Keflavík]] [[Flokkur:Íslensk skotfimifélög|Keflavík]] [[Flokkur:Íslensk sundfélög|Keflavík]] [[Flokkur:Íslensk taekwondo-félög|Keflavík]] f8h353auw86rez58ulqqjpu4r2sdukv 0 51545 1983931 1933814 2026-10-26T10:12:43Z Makenzis 56151 1983931 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Íþróttafélagið Þór | Gælunafn = ''Þórsarar'' | Stytt nafn = Þór | Stofnað = [[6. júní]] [[1915]] | Leikvöllur = Þórsvöllur | Stærð = 1.984 (984 sæti) | Stjórnarformaður = Ingi Björnsson | Knattspyrnustjóri = Páll Gíslason | Klukkuvörður = [[Magnús Víðisson]] | Deild = [[besta deild]] | Tímabil = 2026 | Staðsetning = 10. (best deild) | pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=| leftarm1=FF0000|body1=#FFFFFF|rightarm1=FF0000|shorts1=FF0000|socks1=#FFFFFF| pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=| leftarm2=e300ff|body2=e300ff|rightarm2=e300ff|shorts2=000000|socks2=e300ff| | núverandi = }} '''Íþróttafélagið Þór''' er íþróttafélag sem er starfrækt á Akureyri. Það var stofnað 6. júní árið 1915 Innan félagsins eru stundaðar margar íþróttagreinar, meðal annars fótbolti, körfubolti, keila og tae-kwon-do. Handboltadeild félagsins sameinaðist [[KA]] árið 2006 undir merkjum [[Akureyri Handboltafélag]] en sundraðist samstarfið árið 2017 og leikur lið Þórs undir sínu eigin nafni á ný. == Saga == Íþróttafélagið Þór var stofnað [[6. júní]] [[1915]], og er elsta starfandi íþróttafélag á [[Akureyri]]. Stofnandi félagsins var [[Friðrik Einarsson]] og var einnig fyrsti formaður þess. Friðrik var tæplega 15 ára gamall þegar hann stofnaði [[félag]]ið, ásamt nokkrum öðrum 12-15 ára drengjum á [[Oddeyri]]. Í fyrstu hét félagið Íþróttafélag Oddeyringa, Þór. Drengirnir hófu æfingar strax við stofnun, undir stjórn Friðriks sem var óumdeildur leiðtogi hópsins. Samkvæmt fyrstu lögum Þórs, sem samþykkt voru á stofnfundinum 6. júní [[1915]], gátu aðeins þeir orðið félagar sem voru á aldrinum 10-15 ára. "Undantekning verður veitt ef það er samþykkt á fundi" segir í lögunum. Aðeins drengir voru í félaginu framan af en fyrstu stúlkurnar gengu í Þór 14. janúar 1934, fimm talsins. Heimildir herma að innganga þeirra hafi mætt nokkurri andstöðu. Árið 1951, þann 5. júli, létust 2 félagsmenn Þórs á leið til keppnisferðar til Isafjarðar <ref>{{cite web |url=http://www.thorsport.is/thorsport/D10Master.aspx?D10cID=ReadNews2&ID=5984 |title=Geymd eintak |access-date=2018-02-09 |archive-date=2018-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210002954/http://www.thorsport.is/thorsport/D10Master.aspx?D10cID=ReadNews2&ID=5984 |url-status=dead }}</ref> Athygli vekur að í þessum fyrstu lögum er skýrt tekið fram að þeir sem gangi í félagið megi hvorki neyta [[áfengi]]s né [[tóbak]]s og þeir sem brjóta af sér þrisvar, svo upp komist, eru burtrækir úr félaginu. Þá er kveðið á um það að þeir, sem hylma yfir með félaga sem brýtur af sér, séu jafnsekir. ==Knattspyrna== ===Meistaraflokkur kvenna=== :''Sjá nánari umfjöllun á greininni [[Þór/KA]]'' Þór Akureyri og [[Knattspyrnufélag Akureyrar]] hafa haft samstarf um sameiginlegt lið meistaraflokks kvenna undir merkjum Þór/KA síðan 1999. KS kom inn í samstarfið 2001 og hét liðið Þór/KA/KS þangað til KS gekk úr því eftir 2005 tímabilið. ===Meistaraflokkur karla=== ====Leikmenn==== Meistaraflokkur karla leikur í [[1. deild karla í knattspyrnu|Inkasso deildinni]] sumarið 2019. {{Aðildarfélög ÍBA}} [[Flokkur:Íþróttabandalag Akureyrar|Þór]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Þór]] {{S|1915}} ksb06c3oevrdyip1h8mf75uuvynzeif 0 52034 1983892 1983851 2026-10-25T14:21:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1983892 wikitext text/x-wiki {{Rithöfundur | nafn = Stephen King | mynd = Stephen King at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg | myndastærð = 240px | myndalýsing = King árið 2024. | dulnefni = Richard Bachman<br/>John Swithen<br/>Beryl Evans | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1947|9|21}} | fæðingarstaður = {{USA}} [[Portland (Maine)|Portland]], [[Maine]], [[Bandaríkin]] | dauðadagur = | dauðastaður = | starf = Skáldsagnahöfundur<br/>Smásagnahöfundur<br/>Handritshöfundur<br/>Greinahöfundur<br/>Leikstjóri | þjóðerni = {{USA}} [[Bandaríkin|Bandarískur]] | virkur = | tegund = Hryllingsskáldsögur<br/>[[Fantasía|Fantasíur]]<br/>[[Vísindaskáldsaga|Vísindaskáldsögur]] | umfangsefni = | stefna = | frumraun = | undiráhrifumfrá = Robert Bloch, [[Ray Bradbury]], [[William Golding]], Shirley Jackson, Fritz Leiber, [[H.P. Lovecraft]], Richard Matheson, John D. MacDonald, [[Edgar Allan Poe]], [[J. R. R. Tolkien]], Stanley G. Weinbaum, Robert Browning (Dark Tower), Daphne du Maurier (Bag of Bones) | varáhrifavaldur = Bentley Little, Dean Koontz, Scott Sigler | undirskrift = Stephen King Signature.png | vefsíða = [https://stephenking.com/ Opinber heimasíða] | neðanmálsgreinar = }} '''Stephen Edwin King''' (f. 21. september 1947) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[rithöfundur]]. Stephen King hefur skrifað aðallega skáldsögur og þar má helst nefna bækur eins og ''The Green Mile'', ''The Shining'', ''It'', ''Misery'' og ''The Body''. ==Ævi== ===Á sínum ungu árum=== Stephen King fæddist í [[Portland (Maine)|Portland]], [[Maine]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Foreldrar hans voru Donald Edwin King og Nellie Ruth Pillsbury. Eldri bróðir Kings er David King, en hann var ættleiddur strax við fæðingu árið 1945. Donald, faðir Kings, yfirgaf fjölskylduna þegar King var tveggja ára gamall. Móðir hans lést úr krabbameini árið 1975.<ref>{{Cite web|last=Logan |first=Jamie Carter |title=Stephen King Biography: Master of Horror & Fate |url=https://biographics.org/stephen-king-biography-master-horror-fate/ |work=biographics.org |date=2017-12-14 |access-date=2025-06-20}}</ref> ===Leiðin til frægðar=== Fyrsta skáldsaga Kings var ''Carrie'' sem samnefnd kvikmynd var gerð eftir. Skáldsöguna sendi hann til [[:en:Doubleday (publisher)|Doubleday]] sem launuðu honum með $2.500 fyrir 30.000 eintök. Svo keypti [[:en:New American Library|New American Library]] réttindi til kiljuútgáfunnar fyrir $400.000, og King fékk helming hagnaðarins af bókinni.<ref>{{Cite web |last=Meeks |first=Randy |title=From Dumpster to Bestseller: The Remarkable Tale of Stephen King’s Carrie |url=https://en.softonic.com/articles/when-stephen-king-made-the-worst-mistake-of-his-life-throwing-carrie-into-the-trash |work=softonic.com |date=2023-05-02 |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208222040/https://en.softonic.com/articles/when-stephen-king-made-the-worst-mistake-of-his-life-throwing-carrie-into-the-trash |archive-date=2023-12-08 |url-status=dead}}</ref> ==Verk== ===Skáldsögur=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:left" |- ! Íslenskur titill !! Upprunalegur titill !! Útgefin !! Blaðsíður !! Athugasemdir |- | || ''Carrie'' || style="text-align:center|1974 || style="text-align:center|199 || |- | || ''Salem's Lot'' || style="text-align:center|1975 || style="text-align:center|439 || |- | ''Duld'' || ''The Shining'' || style="text-align:center|1977 || style="text-align:center|447 || Útgefin á íslensku 1990 (Fróði; þýðandi: Karl Th. Birgisson) |- | ''Uppreisnin'' || ''Rage'' || style="text-align:center|1977 || style="text-align:center|211 || Sem Richard Bachman;<br/>útgefin á íslensku 1988 (Frjálst framtak; þýðandi: Karl Th. Birgisson) |- | || ''The Stand'' || style="text-align:center|1978 || style="text-align:center|823 || |- | || ''The Long Walk'' || style="text-align:center|1979 || style="text-align:center|384 || Sem Richard Bachman |- | ''Sjáandinn''|| ''The Dead Zone'' || style="text-align:center|1979 || style="text-align:center|428 || Útgefin á íslensku 2021 (Ugla; þýðandi: Þórdís Bachmann) |- | ''Eldvakinn'' || ''Firestarter'' || style="text-align:center|1980 || style="text-align:center|426 || Útgefin á íslensku 1989 (Frjálst framtak; þýðandi: Karl Th. Birgisson) |- | || ''Roadwork'' || style="text-align:center|1981 || style="text-align:center|274 || Sem Richard Bachman |- | ''Umsátur'' || ''Cujo'' || style="text-align:center|1981 || style="text-align:center|319 || Vann British Fantasy Award (1982);<ref>{{cite web|url=https://www.worldswithoutend.com/novel.asp?id=1131 |title=Cujo |work=Worlds Without End|accessdate=2025-03-17}}</ref><br/>útgefin á íslensku 1988 (Frjálst framtak; þýðandi: Karl Th. Birgisson) |- | ''Flóttamaðurinn'' || ''The Running Man'' || style="text-align:center|1982 || style="text-align:center|219 || Sem Richard Bachman;<br/>útgefin á íslensku 1991 (Fróði; þýðandi: Karl Th. Birgisson) |- | || ''The Dark Tower: The Gunslinger'' || style="text-align:center|1982 || style="text-align:center|224 || |- | || ''Christine'' || style="text-align:center|1983 || style="text-align:center|526 || |- | || ''Pet Sematary'' || style="text-align:center|1983 || style="text-align:center|374 || |- | || ''Cycle of the Werewolf'' || style="text-align:center|1983 || style="text-align:center|127 || Myndskreytt af [[:en:Bernie Wrightson|Bernie Wrightson]] |- | || ''The Talisman'' || style="text-align:center|1984 || style="text-align:center|646 || Skrifuð með [[:en:Peter Straub|Peter Straub]] |- | ''Visnaðu'' || ''Thinner'' || style="text-align:center|1984 || style="text-align:center|309 || Sem Richard Bachman;<br/>útgefin á íslensku 1986 (Frjálst framtak; þýðandi: Gauti Kristmannsson) |- | || ''The Eyes of the Dragon'' || style="text-align:center|1984 || style="text-align:center|326 || Takmörkuð útgáfa (1000 eintök);<ref>{{cite web|url=https://stephenking.com/works/limited/eyes-of-the-dragon.html |title=The Eyes of the Dragon |accessdate=2025-03-14|website=stephenking.com}}</ref><br/>útgefin fyrir almennan bókamarkað 1987<ref>The Eyes of the Dragon, 1987 – [[:en:OCLC|OCLC]] catalog [https://www.worldcat.org/oclc/503194687]</ref> |- | || ''It'' || style="text-align:center|1986 || style="text-align:center|1138 || Vann August Derleth Award (1987)<ref>{{cite web|url=https://www.worldswithoutend.com/novel.asp?id=765 |title=It |work=Worlds Without End|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | || ''The Dark Tower II: The Drawing of the Three'' || style="text-align:center|1987 || style="text-align:center|400 || |- | ''Eymd'' || ''Misery'' || style="text-align:center|1987 || style="text-align:center|310 || Vann Bram Stoker Award (1988);<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_1988 |title=Bram Stoker Awards 1988 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref><br/>útgefin á íslensku 1987 (Frjálst framtak; þýðandi: Karl Th. Birgisson) og 2004 ([[Vaka-Helgafell]]) |- | || ''The Tommyknockers'' || style="text-align:center|1987 || style="text-align:center|558 || |- | || ''The Dark Half'' || style="text-align:center|1989 || style="text-align:center|431 || |- | || ''The Stand: The Complete & Uncut Edition'' || style="text-align:center|1990 || style="text-align:center|1153 || |- | || ''The Dark Tower III: The Waste Lands'' || style="text-align:center|1991 || style="text-align:center|512 || |- | || ''Needful Things'' || style="text-align:center|1991 || style="text-align:center|690 || |- | ''Háskaleikur'' || ''Gerald's Game'' || style="text-align:center|1992 || style="text-align:center|352 || Útgefin á íslensku 1993 (Fróði; þýðandi: Guðbrandur Gíslason) |- | ''Örlög'' || ''Dolores Claiborne'' || style="text-align:center|1992 || style="text-align:center|305 || Útgefin á íslensku 1995 (Fróði; þýðandi: [[Guðni Th. Jóhannesson]]) og 2004 (Vaka-Helgafell) |- | || ''Insomnia'' || style="text-align:center|1994 || style="text-align:center|787 || |- | ''Úr álögum'' || ''Rose Madder'' || style="text-align:center|1995 || style="text-align:center|420 || Útgefin á íslensku 1996 (Fróði; þýðandi: Björn Jónsson) |- | ''Græna Mílan'' || ''The Green Mile'' || style="text-align:center|1996 || style="text-align:center|400 || Vann Bram Stoker Award (1997);<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_1997 |title=Bram Stoker Awards 1997 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref><br/>útgefin á íslensku í 6 hlutum (''Telpurnar tvær'', ''Músin í mílunni'', ''Hendur Coffeys'', ''Illur dauðdagi Eduards Delacroix'', ''Næturferð'', ''Coffey á mílunni'') 1997 (Fróði; þýðandi: Björn Jónsson) |- | ''Örvænting'' || ''Desperation'' || style="text-align:center|1996 || style="text-align:center|704 || Tvíburasaga við ''The Regulators'';<br/>vann Locus Award (1997);<ref>{{cite web|url=https://www.worldswithoutend.com/novel.asp?id=6662 |title=Desperation |work=Worlds Without End|accessdate=2025-03-17}}</ref> og Prix Ozone (1997);<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Prix_Ozone_1997 |title=Prix Ozone 1997 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref><br/>útgefin á íslensku 1999 (Fróði; þýðandi: Björn Jónsson) |- | ''Árásin'' || ''The Regulators'' || style="text-align:center|1996 || style="text-align:center|480 || Sem Richard Bachman;<br/>tvíburasaga við ''Desperation'';<br/>útgefin á íslensku 1999 (Fróði; þýðandi: Björn Jónsson) |- | || ''The Dark Tower IV: Wizard and Glass'' || style="text-align:center|1997 || style="text-align:center|787 || |- | || ''Bag of Bones'' || style="text-align:center|1998 || style="text-align:center|529 || Vann Bram Stoker Award (1999),<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_1999 |title=Bram Stoker Awards 1999 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref> British Fantasy Award (1999)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/British_Fantasy_Awards_1999 |title=British Fantasy Award 1999 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref> og Locus Award (1999)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Locus_Awards_1999 |title=Locus Awards 1999 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref> |- | ''Stúlkan sem elskaði Tom Gordon'' || ''The Girl Who Loved Tom Gordon'' || style="text-align:center|1999 || style="text-align:center|224 || Útgefin á íslensku 2000 ([[Bókaútgáfan_Iðunn|Iðunn]]; þýðandi: Björn Jónsson) |- | ''Draumagildran'' || ''Dreamcatcher'' || style="text-align:center|2001 || style="text-align:center|620 || Útgefin á íslensku 2001 (Iðunn; þýðandi: Björn Jónsson). |- | || ''Black House'' || style="text-align:center|2001 || style="text-align:center|625 || Framhald af ''The Talisman'' (1984);<br/>skrifuð með Peter Straub;<br/>vann Phantastik Preis Award (2003)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Phantastik_Preis_2003 |title=Phantastik Preis 2003 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | ''8 gata Buick'' || ''From a Buick 8'' || style="text-align:center|2002 || style="text-align:center|368 || Útgefin á íslensku 2003 (Iðunn; þýðandi: Helgi Már Barðason) |- | || ''The Dark Tower I: The Gunslinger'' || style="text-align:center|2003 || style="text-align:center|256 || Endurskrifuð útgáfa frá 1982 |- | || ''The Dark Tower V: Wolves of the Calla'' || style="text-align:center|2003 || style="text-align:center|714 || |- | || ''The Dark Tower VI: Song of Susannah'' || style="text-align:center|2004 || style="text-align:center|432 || |- | || ''The Dark Tower VII: The Dark Tower'' || style="text-align:center|2004 || style="text-align:center|845 || Vann British Fantasy Award (2005)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/British_Fantasy_Awards_2005 |title=British Fantasy Awards 2005 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref> og Phantastik Preis Award (2005)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Phantastik_Preis_2005 |title=Phantastik Preis 2005 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | || ''The Colorado Kid'' || style="text-align:center|2005 || style="text-align:center|184 || |- | ''Gemsinn'' || ''Cell'' || style="text-align:center|2006 || style="text-align:center|351 || Útgefin á íslensku 2006 (Iðunn; þýðandi: Helgi Már Barðason) |- | ''Ekkjan'' || ''Lisey's Story'' || style="text-align:center|2006 || style="text-align:center|528 || Vann Bram Stoker Award (2007);<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_2007 |title=Bram Stoker Awards 2007 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref><br/>útgefin á íslensku 2007 (Iðunn; þýðandi: Helgi Már Barðason) |- | || ''Blaze'' || style="text-align:center|2007 || style="text-align:center|304 || Sem Richard Bachman |- | || ''Duma Key'' || style="text-align:center|2008 || style="text-align:center|607 || Vann Bram Stoker Award (2009)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_2009 |title=Bram Stoker Awards 2009 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref> |- | || ''Under the Dome'' || style="text-align:center|2009 || style="text-align:center|1074 || |- | || ''Blockade Billy'' || style="text-align:center|2010 || style="text-align:center|112 || Endurskrifuð og útgefin sem smásaga (45 blaðsíður) með 19 öðrum smásögum í ''The Bazaar of Bad Dreams'' (2015) |- | ''22.11.63'' || ''11/22/63'' || style="text-align:center|2011 || style="text-align:center|849 || Útgefin á íslensku 2022 (Ugla; þýðandi: Þórdís Bachmann) |- | || ''The Dark Tower: The Wind Through the Keyhole'' || style="text-align:center|2012 || style="text-align:center|336 || Áttunda ''Dark Tower'' skáldsagan, en er í söguþræðinum á milli ''The Dark Tower IV: Wizard and Glass'' og ''The Dark Tower V: Wolves of the Calla'' bindanna |- | || ''Joyland'' || style="text-align:center|2013 || style="text-align:center|288 || |- | || ''Doctor Sleep'' || style="text-align:center|2013 || style="text-align:center|531 || Framhald af ''The Shining'' (1977);<br/>vann Bram Stoker Award (2014)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_2014 |title=Bram Stoker Awards 2014 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref> |- | || ''Mr. Mercedes'' || style="text-align:center|2014 || style="text-align:center|436 || Fyrsta bókin í ''Bill Hodges Trilogy'';<br/>vann Edgar Award (2015)<ref>{{cite web|url=https://www.bookbrowse.com/awards/detail/index.cfm/book_award_number/10/edgar-awards#jump-2015 |title=Mr Mercedes |work=BookBrowse – Edgar Awards Award Winners 2015 |accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | || ''Revival'' || style="text-align:center|2014 || style="text-align:center|403 || |- | || ''Finders Keepers'' || style="text-align:center|2015 || style="text-align:center|434 || Önnur bókin í ''Bill Hodges Trilogy'' |- | || ''End of Watch'' || style="text-align:center|2016 || style="text-align:center|496 || Þriðja bókin í ''Bill Hodges Trilogy'' |- | || ''Gwendy's Button Box'' || style="text-align:center|2017 || style="text-align:center|175 || Skrifuð með [[:en:Richard Chizmar|Richard Chizmar]] |- | || ''Sleeping Beauties'' || style="text-align:center|2017 || style="text-align:center|702 || Skrifuð með [[:en:Owen King|Owen King]];<br/>vann Dragon Award (2018)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Dragon_Awards_2018 |title=Dragon Awards 2018 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | || ''The Outsider'' || style="text-align:center|2018 || style="text-align:center|576 || |- | || ''Elevation'' || style="text-align:center|2018 || style="text-align:center|144 || |- | || ''The Institute'' || style="text-align:center|2019 || style="text-align:center|576 || |- | || ''Later'' || style="text-align:center|2021 || style="text-align:center|256 || |- | || ''Billy Summer's'' || style="text-align:center|2021 || style="text-align:center|528 || |- | || ''Gwendy's Final Task'' || style="text-align:center|2022 || style="text-align:center|412 || Framhald af ''Gwendy's Button Box'' (2017) og ''Gwendy's Magic Feather'' (2019, eftir Richard Chizmar einan);<br/>skrifuð með Richard Chizmar |- | || ''Fairy Tale'' || style="text-align:center|2022 || style="text-align:center|599 || |- | || ''Holly'' || style="text-align:center|2023 || style="text-align:center|464 || Óbeint framhald af ''Bill Hodges Trilogy'' (2014–2016) |- | || ''Never Flinch'' || style="text-align:center|2025 || style="text-align:center|448 || |- | || ''Other Worlds Than These'' || style="text-align:center|2026 || style="text-align:center|691 || Framhald af ''The Talisman'' (1984) og ''Black House'' (2001);<br/>skrifuð með Peter Straub |- |} ===Safnbækur=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:left" |- ! Íslenskur titill !! Upprunalegur titill !! Útgefin !! Blaðsíður !! Athugasemdir |- | || ''Night Shift''<br/>- ''Jerusalem's Lot''; ''Graveyard Shift''; ''Night Surf''; ''I Am the Doorway''; ''The Mangler''; ''The Boogeyman''; ''Gray Matter''; ''Battleground''; ''Trucks''; ''Sometimes They Come Back''; ''Strawberry Spring''; ''The Ledge''; ''The Lawnmower Man''; ''Quitters, Inc.''; ''I Know What You Need''; ''Children of the Corn''; ''The Last Rung on the Ladder''; ''The Man Who Loved Flowers''; ''One for the Road''; ''The Woman in the Room'' || style="text-align:center|1978 || style="text-align:center|336 || Vann Balrog Award (1980)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Balrog_Awards_1980 |title=Balrog Awards 1980 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | <br/>- ''Betrun''; ''Námfús drengur''; ''Fjórir á ferð''; ''Öndunaraðferðin'' || ''Different Seasons''<br/>- ''Rita Hayworth and Shawshank Redemption''; ''Apt Pupil''; ''The Body''; ''The Breathing Method'' || style="text-align:center|1982 || style="text-align:center|527 || Þessar sögur útgefnar á íslensku 1997 (Fróði; eitt bindi undir heiti „Betrun“ inniheldur tvær sögur - ''Betrun'', þýðandi: Guðni Th. Jóhannesson; ''Námfús drengur'', þýðandi: Björn Jónsson) og 1998 (Fróði; eitt bindi undir heiti „Leit“ inniheldur tvær sögur - ''Fjórir á ferð'' og ''Öndunaraðferðin'', þýðandi: Björn Jónsson);<br/>smásagan ''The Breathing Method'' vann Bram Stoker Award (1996)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/British_Fantasy_Awards_1983 |title=British Fantasy Awards 1983 |work=Science Fiction Awards Database |accessdate=2025-04-19}}</ref> |- | || ''Skeleton Crew''<br/>- ''The Mist''; ''Here There Be Tygers''; ''The Monkey''; ''Cain Rose Up''; ''Mrs. Todd's Shortcut''; ''The Jaunt''; ''The Wedding Gig''; ''Paranoid: A Chant''; ''The Raft''; ''Word Processor of the Gods''; ''The Man Who Would Not Shake Hands''; ''Beachworld''; ''The Reaper's Image''; ''Nona''; ''For Owen''; ''Survivor Type''; ''Uncle Otto's Truck''; ''Morning Deliveries (Milkman #1)''; ''Big Wheels: A Tale of the Laundry Game (Milkman #2)''; ''Gramma''; ''The Ballad of the Flexible Bullet''; ''The Reach'' || style="text-align:center|1985 || style="text-align:center|512 || Vann Locus Award (1986);<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Locus_Awards_1986 |title=Locus Awards 1986 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref><br/>smásagan ''The Reach'', endurútgefin í þessari safnbók, vann World Fantasy Award (1982) undir titlinum ''Do the Dead Sing?''<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/World_Fantasy_Awards_1982 |title=World Fantasy Awards 1982 |work=Science Fiction Awards Database |accessdate=2025-04-19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://stephenking.fandom.com/wiki/The_Reach |title=The Reach |work=fandom.com |accessdate=2025-04-19}}</ref> |- | || ''The Bachman Books''<br/>- ''Rage''; ''The Long Walk''; ''Roadwork''; ''The Running Man'' || style="text-align:center|1985 || style="text-align:center|692 || |- | <br/>- ''Furðuflug''; ''Bókasafnslöggan'' || ''Four Past Midnight''<br/>- ''The Langoliers''; ''The Library Policeman''; ''Secret Window, Secret Garden''; ''The Sun Dog'' || style="text-align:center|1990 || style="text-align:center|763 || Vann Bram Stoker Award (1991);<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_1991 |title=Bram Stoker Awards 1991 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref><br/>tvær af þessum sögum útgefnar á íslensku: 1992 (Fróði; ''Furðuflug'', þýðendur: Karl Th. Birgisson og Guðni Th. Jóhannesson) og 1994 (Fróði; ''Bókasafnslöggan'', þýðandi: Guðni Th. Jóhannesson). |- | || ''Nightmares & Dreamscapes''<br/>- ''Dolan's Cadillac''; ''The End of the Whole Mess''; ''Suffer the Little Children''; ''The Night Flier''; ''Popsy''; ''It Grows on You''; ''Chattery Teeth''; ''Dedication''; ''The Moving Finger''; ''Sneakers''; ''You Know They Got a Hell of a Band''; ''Home Delivery''; ''Rainy Season''; ''My Pretty Pony''; ''Sorry, Right Number''; ''The Ten O'Clock People''; ''Crouch End''; ''The House on Maple Street''; ''The Fifth Quarter''; ''The Doctor's Case''; ''Umney's Last Case''; ''Head Down''; ''Brooklyn August''; ''The Beggar and the Diamond'' || style="text-align:center|1993 || style="text-align:center|816 || Smásagan ''The Fifth Quarter'' útgefin árið 1972 undir dulnefni John Swithen |- | || ''Six Stories''<br/>- ''Lunch at the Gotham Café''; ''L.T.'s Theory of Pets''; ''Luckey Quarter''; ''Autopsy Room Four''; ''Blind Willie''; ''The Man in the Black Suit'' || style="text-align:center|1997 || style="text-align:center|199 || Takmörkuð útgáfa (1100 eintök);<br/>fimm þessara smásagna endurútgefnar fyrir almennan bókamarkað í ''Everything's Eventual'' (2002); ''Blind Willie'' endurútgefin í ''Hearts in Atlantis'' (1999);<br/>smásagan ''Lunch at the Gotham Café'', endurútgefin í þessari safnbók, vann Bram Stoker Award (1996)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_1996 |title=Bram Stoker Awards 1996 |work=Science Fiction Awards Database |accessdate=2025-04-19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://stephenking.fandom.com/wiki/Lunch_at_the_Gotham_Caf%C3%A9 |title=Lunch at the Gotham Café |work=fandom.com |accessdate=2025-04-19}}</ref> |- | || ''Hearts in Atlantis''<br/>- ''Low Men in Yellow Coats''; ''Hearts in Atlantis''; ''Blind Willie''; ''Why We're in Vietnam''; ''Heavenly Shades of Night Are Falling'' || style="text-align:center|1999 || style="text-align:center|528 || Vann Phantastik Preis Award (2000)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Phantastik_Preis_2000 |title=Phantastik Preis 2000 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-21}}</ref> |- | || ''Everything's Eventual''<br/>- ''Autopsy Room Four''; ''The Man in the Black Suit''; ''All That You Love Will Be Carried Away''; ''The Death of Jack Hamilton''; ''In the Deathroom''; ''The Little Sisters of Eluria''; ''Everything's Eventual''; ''L.T.s Theory of Pets''; ''The Road Virus Heads North''; ''Lunch at the Gotham Café''; ''That Feeling, That Can Only Say What It Is in French''; ''1408''; ''Riding the Bullet''; ''Luckey Quarter'' || style="text-align:center|2002 || style="text-align:center|464 || |- | || ''Just After Sunset''<br/>- ''Willa''; ''The Gingerbread Girl''; ''Harvey's Dream''; ''Rest Stop''; ''Stationary Bike''; ''The Things They Left Behind''; ''Graduation Afternoon''; ''N.''; ''The Cat from Hell''; ''The New York Times at Special Bargain Rate''; ''Mute''; ''Ayana''; ''A Very Tight Place'' || style="text-align:center|2008 || style="text-align:center|367 || Vann Bram Stoker Award (2009)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_2009 |title=Bram Stoker Awards 2009 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | || ''Stephen King Goes to the Movies''<br/>- ''1408''; ''The Mangler''; ''Low Men in Yellow Coats''; ''Rita Hayworth and Shawshank Redemption''; ''Children of the Corn'' || style="text-align:center|2009 || style="text-align:center|592 || Inniheldur fimm áður safnaðar sögur og úr þeim öllum höfðu verið gerðar kvikmyndir. |- | || ''Full Dark, No Stars''<br/>- ''1922''; ''Big Driver''; ''Fair Extension''; ''A Good Marriage'' || style="text-align:center|2010 || style="text-align:center|368 || Vann British Fantasy Award (2011)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/British_Fantasy_Awards_2011 |title=British Fantasy Awards 2011 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> og Bram Stoker Award (2011)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_2011 |title=Bram Stoker Awards 2011 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | || ''The Bazaar of Bad Dreams''<br/>- ''Mile 81''; ''Premium Harmony''; ''Batman and Robin Have an Altercation''; ''The Dune''; ''Bad Little Kid''; ''A Death''; ''The Bone Church''; ''Morality''; ''Afterlife''; ''Ur''; ''Herman Wouk Is Still Alive''; ''Under the Weather''; ''Blockade Billy''; ''Mister Yummy''; ''Tommy''; ''The Little Green God of Agony''; ''That Bus Is Another World''; ''Obits''; ''Drunken Fireworks''; ''Summer Thunder'' || style="text-align:center|2015 || style="text-align:center|495 || Vann Shirley Jackson Award (2016);<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Shirley_Jackson_Awards_2016 |title=Shirley Jackson Awards 2016 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref><br/>smásagan ''Herman Wouk Is Still Alive'', endurútgefin í þessari safnbók, vann Bram Stoker Award (2012);<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_2012 |title=Bram Stoker Awards 2012 |work=Science Fiction Awards Database |accessdate=2025-04-19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://stephenking.fandom.com/wiki/Herman_Wouk_is_Still_Alive |title=Herman Wouk is Still Alive |work=fandom.com |accessdate=2025-04-19}}</ref><br/>smásagan ''Morality'', endurútgefin í þessari safnbók, vann Shirley Jackson Award (2010)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Shirley_Jackson_Awards_2010 |title=Shirley Jackson Awards 2010 |work=Science Fiction Awards Database |accessdate=2025-04-19}}</ref><ref>{{cite web|url=https://stephenking.fandom.com/wiki/Morality |title=Morality |work=fandom.com |accessdate=2025-04-19}}</ref> |- | || ''If It Bleeds''<br/>- ''Mr. Harrigan's Phone''; ''The Life of Chuck''; ''If It Bleeds''; ''Rat'' || style="text-align:center|2020 || style="text-align:center|448 || |- | || ''You Like It Darker''<br/>- ''Two Talented Bastids''; ''The Fifth Step''; ''Willie the Weirdo''; ''Danny Coughlin's Bad Dream''; ''Finn''; ''On Slide Inn Road''; ''Red Screen''; ''The Turbulence Expert''; ''Laurie''; ''Rattlesnakes''; ''The Dreamers''; ''The Answer Man'' || style="text-align:center|2024 || style="text-align:center|502 | |} ===Raunsögur=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:left" |- ! Titill !! Útgefin !! Blaðsíður !! Athugasemdir |- | ''Danse Macabre'' || style="text-align:center|1981 || style="text-align:center|400 || Vann Hugo Award (1982)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Hugo_Awards_1982 |title=Hugo Awards 1982 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> og Locus Award (1982)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Locus_Awards_1982 |title=Locus Awards 1982 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | ''Nightmares in the Sky'' || style="text-align:center|1988 || style="text-align:center|128 || Myndirnar tók f-stop Fitzgerald |- | ''On Writing'' || style="text-align:center|2000 || style="text-align:center|288 || Vann Bram Stoker Award (2001)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Bram_Stoker_Awards_2001 |title=Bram Stoker Awards 2001 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> og Locus Award (2001)<ref>{{cite web|url=https://www.sfadb.com/Locus_Awards_2001 |title=Locus Awards 2001 |work=Science Fiction Awards Database|accessdate=2025-03-17}}</ref> |- | ''Secret Windows'' || style="text-align:center|2000 || style="text-align:center|433 || |- | ''Faithful'' || style="text-align:center|2004 || style="text-align:center|432 || Skrifuð með [[:en:Stewart O'Nan|Stewart O'Nan]] |- | ''Guns'' || style="text-align:center|2013 || style="text-align:center|25 || |- |} ===Rafbækur=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:left" |- ! Titill !! Útgefin !! Athugasemdir |- | ''Riding the Bullet'' || style="text-align:center|2000 || Útgefin í prenti í ''Everything's Eventual'' (2002) |- | ''Ur'' || style="text-align:center|2009 || Útgefin í prenti í ''The Bazaar of Bad Dreams'' (2015) |- | ''Mile 81'' || style="text-align:center|2011 || Útgefin í prenti í ''The Bazaar of Bad Dreams'' (2015) |- | ''A Face in the Crowd'' || style="text-align:center|2012 || Skrifuð með Stewart O'Nan;<br/>útgefin í prenti árið 2023<ref>A Face in the Crowd, 2023 – OCLC catalog [https://www.worldcat.org/oclc/1366109997]</ref> |} ===Aðrar=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:left" |- ! Titill !! Útgefin !! Blaðsíður !! Athugasemdir |- | ''Creepshow'' || style="text-align:center|1982 || style="text-align:center|64 || Teiknimyndasaga;<br/>myndskreytt af Bernie Wrightson |- | ''The Plant [Installment One]'' || style="text-align:center|1982 || style="text-align:center|32 || Ókláruð framhaldssaga;<br/>takmörkuð útgáfa (200 eintök);<ref>{{cite web|url=https://stephenking.com/works/limited/plant-installment-one.html |title=The Plant [Installment One] |accessdate=2025-03-14|website=stephenking.com}}</ref><br/>útgefin fyrir almennan bókamarkað sem rafbók árið 2000<ref>The Plant, 2000 – OCLC catalog [https://www.worldcat.org/oclc/44638199]</ref> |- | ''The Plant [Installment Two]'' || style="text-align:center|1983 || style="text-align:center|36 || Ókláruð framhaldssaga;<br/>takmörkuð útgáfa (200 eintök);<ref>{{cite web|url=https://stephenking.com/works/limited/plant-installment-two.html |title=The Plant [Installment Two] |accessdate=2025-03-17|website=stephenking.com}}</ref><br/>útgefin fyrir almennan bókamarkað sem rafbók árið 2000 |- | ''The Plant [Installment Three]'' || style="text-align:center|1985 || style="text-align:center|54 || Síðasta bók í þessari ókláruðu framhaldssögu;<br/>takmörkuð útgáfa (200 eintök);<ref>{{cite web|url=https://stephenking.com/works/limited/plant-installment-three.html |title=The Plant [Installment Three] |accessdate=2025-03-14|website=stephenking.com}}</ref><br/>útgefin fyrir almennan bókamarkað sem rafbók árið 2000 |- | ''Blood and Smoke'' || style="text-align:center|1999 || style="text-align:center|– || Hljóðbók lesin af Stephen King sem inniheldur þrjár smásögur (''In the Deathroom''; ''Lunch at the Gotham Café''; ''1408''); ''Lunch at the Gotham Café'' hafði verið útgefin fyrr í prenti með fimm öðrum smásögum í takmarkaðri útgáfu ''Six Stories'' (1997); þær allar þrjár saman voru útgefnar í prenti með 11 öðrum smásögum í ''Everything's Eventual'' (2002) |- | ''The New Lieutenant's Rap'' || style="text-align:center|1999 || style="text-align:center|15 || Takmörkuð útgáfa (500 eintök);<ref>{{cite web|url=https://stephenking.com/works/limited/new-lieutenants-rap.html |title=The New Lieutenant's Rap |accessdate=2025-03-14|website=stephenking.com}}</ref><br/>textinn í þessari bók er prentaður í rithönd Kings;<br/>endurskrifuð og útgefin fyrir almennan bókamarkað sem ''Why We're in Vietnam'' í safnbókinni ''Hearts in Atlantis'' (1999) |- | ''American Vampire'' || style="text-align:center|2010 || style="text-align:center|– || Teiknimyndasaga (fimm hefti);<br/>skrifuð með [[:en:Scott Snyder|Scott Snyder]] og myndskreytt af [[:en:Rafael Albuquerque|Rafael Albuquerque]];<br/>endurútgefin sem bók (200 blaðsíður) 2010 |- | ''Ghost Brothers of Darkland County'' || style="text-align:center|2013 || style="text-align:center|110 || Söngleikur;<br/>skrifaður með [[:en:T Bone Burnett|T Bone Burnett]] og [[:en:John Mellencamp|John Mellencamp]] |- | ''Charlie the Choo-Choo'' || style="text-align:center|2016 || style="text-align:center|24 || Undir dulnefni Beryl Evans;<br/>barnabók;<br/>myndskreytt af [[:en:Ned Dameron|Ned Dameron]] |- | ''Hansel and Gretel'' || style="text-align:center|2025 || style="text-align:center|48 || Barnabók;<br/>myndskreytt af [[:en:Maurice Sendak|Maurice Sendak]] |- |} ==Tilvísanir== <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> ==Tenglar== * [https://stephenking.com/ Opinber heimasíða] * {{imdb nafn|0000175}} * [https://www.nndb.com/people/221/000024149/ Stephen King] á [[:en:NNDB|Notable Names Database]] * [https://www.sfadb.com/Stephen_King Verðlaun og tilnefningar – Stephen King] á [https://www.sfadb.com/ Science Fiction Awards Database] {{DEFAULTSORT:King, Stephen}} {{stubbur|æviágrip|bókmenntir}} {{f|1947}} [[Flokkur:Bandarískir rithöfundar]] iduir4wkp9ijz6c0s6gqn8m0cou58ir 0 61394 1983901 1956937 2026-10-25T18:55:31Z TKSnaevarr 53243 /* Endurkoma í forsetaembætti (2023–) */ 1983901 wikitext text/x-wiki {{Forseti |forskeyti = |nafn = Luiz Inácio Lula da Silva |viðskeyti = |mynd = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (estreita).jpg |myndatexti1 = Lula árið 2023. |titill = [[Forseti Brasilíu]] |stjórnartíð_start = [[1. janúar]] [[2023]] |vara_forseti =[[Geraldo Alckmin]] |forveri = [[Jair Bolsonaro]] |stjórnartíð_start2 = [[1. janúar]] [[2003]] |stjórnartíð_end2 = [[1. janúar]] [[2011]] |vara_forseti2 = [[José Alencar]] |forveri2 = [[Fernando Henrique Cardoso]] |eftirmaður2 = [[Dilma Rousseff]] |fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1945|10|27}} |fæðingarstaður = [[Caetés]], [[Pernambuco]], [[Brasilía|Brasilíu]] |þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]] |stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Brasilía)|Verkamannaflokkurinn]] |maki = Maria de Lurdes da Silva (g. 1969; d. 1971)<br>Marisa Letícia Rocco Casa (g. 1974; d. 2017)<br>Rosângela Lula da Silva (g. 2022<ref>{{Vefheimild|url= https://nyr.ruv.is/frettir/erlent/2022-05-19-gerdi-hle-a-kosningabarattu-til-ad-ganga-i-hjonaband|titill=Gerði hlé á kosningabaráttu til að ganga í hjónaband|dags=19. maí 2022 |skoðað=10. ágúst 2023|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref>) |börn = Márcos Cláudio, Lurian, Fábio Luís, Sandro Luís, Luís Cláudio |háskóli = Serviço Nacional de Aprendizagem Industrial |trúarbrögð = |undirskrift = Signature of Luiz Inácio Lula da Silva.svg }} '''Luiz Inácio Lula da Silva''' (f. [[27. október]] [[1945]]), þekktastur sem '''Lula da Silva''' eða bara '''Lula''',<ref>{{Vefheimild|url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/d/luiz_inacio_lula_da_silva/ |titill= Luiz Inácio Lula da Silva|mánuður=26. ágúst|ár=2012|útgefandi=The New York Times|höfundur=Alexei Barrionuevo|tungumál= enska|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> er núverandi [[forseti Brasilíu]]. Hann gegndi embættinu fyrst frá 2003 til 2011 og sneri síðan aftur á forsetastól árið 2023.<ref name="galeria">{{Vefheimild|url=http://www.biblioteca.presidencia.gov.br/presidencia/presidencia/ex-presidentes/luiz-inacio-lula-da-silva |titill=Luiz Inácio Lula da Silva |útgefandi=Biblioteca da Presidência da República |tungumál= portúgalska|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> Lula er [[Sósíalismi|sósíalisti]] og stofnmeðlimur brasilíska [[Verkamannaflokkurinn (Brasilía)|Verkamannaflokksins]] (portúgalska: ''Partido dos Trabalhadores''; PT). Stjórnmálastefnur hans eru kenndar við „lulisma“. Í fyrri valdatíð sinni frá 2003 til 2011 naut Lula mikillar alþýðuhylli vegna efnahagsfarsældar og vinsælla velferðarverkefna sem stjórn hans stóð fyrir. Ásakanir um [[spilling]]u vörpuðu hins vegar skugga á stjórnartíð hans og rannsóknir á þeim gerðu Lula mun umdeildari eftir að hann lét af forsetaembætti. Lula var dæmdur í fangelsi árið 2018 vegna spillingarmála en dómurinn var ógiltur þremur árum síðar. Í kjölfarið bauð Lula sig aftur fram til forsetaembættis og tókst að vinna forsetakosningarnar sem haldnar voru árið 2022. ==Æviágrip== Luiz Inácio Lula da Silva ólst upp í sárri fátækt. Foreldrar hans voru ólæsir og eignalausir og Lula lærði ekki að lesa fyrr en hann var tíu ára. Hann vann fyrir sér sem hnetusali og skóburstari á barnsaldri en fékk síðar vinnu í járniðnaðinum. Hann missti litla fingur annarrar handar í slysi þegar hann var að störfum í iðnaðarhverfi í [[São Paulo]].<ref name=dv2010>{{Tímarit.is|6375709|Brasilíumenn kjósa nýjan forseta|útgáfudagsetning=28. ágúst 2010|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|blaðsíða=24-25|höfundur=Helgi Hrafn Guðmundsson}}</ref> Lula hafði lítinn áhuga á stjórnmálum á yngri árum en hann hóf virka þátttöku í verkalýðsbaráttu á áttunda áratugnum eftir að fyrsta eiginkona hans lést úr [[Lifrarbólga|lifrarbólgu]]. Árið 1975 varð Lula da Silva leiðtogi 100.000 manna stéttarfélags járniðnaðarmanna. Í því embætti þótti Lula umbreyta landslagi brasilískrar verkalýðsbaráttu með því að bjóða [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|herforingjastjórninni í landinu]] birginn.<ref name=dv2010/> Árið 1978 stýrði Lula [[verkfall]]i brasilískra bílaiðnaðarmanna sem var fyrsta meiriháttar verkfallið í Brasilíu síðan herforingjarnir [[Valdaránið í Brasilíu 1964|tóku völdin]] árið 1964.<ref>{{Tímarit.is|2880633|Horft í aðra átt|útgáfudagsetning=11. apríl 1982|blað=[[Þjóðviljinn]]|blaðsíða=5}}</ref> Þegar Lula efndi til annars verkfalls árið 1980 lét herforingjastjórnin víkja honum úr stjórn stéttarfélagsins og handtaka hann.<ref>{{Tímarit.is|975747|Páfi heimsækir kirkju í bandalagi við verkalýð gegn ríkisvaldi|útgáfudagsetning=4. júlí 1980|blað=[[Helgarpósturinn]]|höfundur=[[Magnús Torfi Ólafsson]]|blaðsíða=23}}</ref> Lula var í kjölfarið dæmdur til þriggja og hálfs árs fangelsisvistar fyrir að efna til ólöglegs verkfalls og fyrir að hvetja til stéttabaráttu í Brasilíu.<ref>{{Tímarit.is|3985169|„Walesa er frjálsari en Lula“|útgáfudagsetning=10. apríl 1981|blað=[[Tíminn]]|höfundur=Kjartan Jónasson|blaðsíða=6}}</ref> ===Fyrri forsetatíð (2003–2011)=== Eftir endalok herforingjastjórnarinnar bauð Lula da Silva sig þrisvar fram til forseta áður en hann náði loks kjöri árið 2002. Hann tók við forsetaembætti þann 1. janúar 2003.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11414276|titill=Lula's legacy for Brazil's next president| höfundur=Elizabeth 'Liz' Throssell |mánuður=30. september|ár=2010|útgefandi=BBC News|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}</ref> Í fyrri forsetatíð sinni var Lula gjarnan kallaður einn vinsælasti stjórnmálamaður í sögu Brasilíu og einn vinsælasti leiðtogi á heimsvísu.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-12097490 |titill=Lula leaves office as Brazil's 'most popular' president|útgefandi=BBC News|date=31. desember|ár=2010|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.newsweek.com/2009/09/21/the-most-popular-politician-on-earth.html |titill='The Most Popular Politician on Earth' |útgefandi=Newsweek |date=31. desember|ár=2010 |mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|safnslóð=https://web.archive.org/web/20101229032256/http://www.newsweek.com/2009/09/21/the-most-popular-politician-on-earth.html |safnmánuður=29. desember|safnár=2010|tungumál= enska}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.economist.com/node/12891019|titill=Lula's last lap |útgefandi=''The Economist''|mánuður=8. janúar|ár=2009|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> Stjórnartíð hans einkenndist af velferðarverkefnum eins og ''Bolsa Familia'' (ríkisstyrkjum til fátækra fjölskyldna) og ''Fome Zero'' (baráttu við matarskort og fátækt). Lula var áberandi á alþjóðasviðinu og kom meðal annars að samningaviðræðum um [[kjarnorkuáætlun Írans]], baráttunni gegn [[Loftslagsbreytingar|loftslagsbreytingum]] og var lýst sem „manni uppfullum af metnaði til að breyta valdajafnvægi milli þjóða.“<ref>{{Vefheimild|url=http://ase.tufts.edu/hemispheres/archives/2004_issue.pdf|titill=Hemispheres |ár=2004 |útgefandi=Tufts|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}</ref> Í stjórnartíð Lula frá 2003 til 2008 minnkaði fjöldi Brasilíumanna undir fátæktarmörkum um tuttugu milljónir, úr um 49,5 milljónum í 29,5 milljónir. Tólf milljónir manns í afskekktum héruðum Brasilíu fengu á sama tíma aðgang að [[rafmagn]]i í fyrsta sinn og lífsgæði Brasilíumanna jukust með ýmsum verkefnum ríkisstjórnarinnar. Jafnframt dró úr misskiptingu auðs sem hafði lengi einkennt Brasilíu og meðallaun fátæks fólks hækkuðu um átta prósent á áratugnum.<ref name=dv2010/> Árið 2005 var stjórn Lula sökuð um umfangsmikla [[spilling]]u í [[Mensalão-hneykslið|Mensalão-hneykslinu]] svokallaða þegar [[Roberto Jefferson]], fyrrum félagi í Verkamannaflokki forsetans, skýrði frá því að flokkurinn hefði mútað ýmsum þingmönnum með mánaðarlegum greiðslum upp á um 30.000 [[ríal]] til að styðja frumvörp stjórnarinnar. Jefferson upplýsti jafnframt að [[Marcos Valério]], eigandi tveggja auglýsingafyrirtækja með góð tengsl við stjórnina, hefði verið eins konar fjármálastjóri flokksins og hefði dregið miklar fjárhæðir úr sjóðum ríkisfyrirtækja í hans þágu. Lula neitaði því að hafa vitað af spillingunni og brást við með því að stokka upp í stjórn sinni og reka fjölda áhrifamanna úr Verkamannaflokknum.<ref>{{Tímarit.is|3671947|Ekki siðbót, heldur ósvífin spilling|útgáfudagsetning=25. ágúst 2005|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=15|höfundur=Sveinn Sigurðsson}}</ref> Mensalão-hneykslið og önnur spillingarmál grófu nokkuð undan trausti almennings á Lula í aðdraganda forsetakosninga sem haldnar voru árið 2006 en vinsældir hans voru engu að síður áfram miklar.<ref>{{Tímarit.is|4141773|„Þeir hafa ef til vill lesið meira en ég“|útgáfudagsetning=10. október 2006|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=16-17|höfundur=Ásgeir Sverrisson}}</ref> Lula vann öruggan sigur í seinni umferð forsetakosninganna í október 2006 með um sextíu prósentum atkvæða, en vann þó ekki þann yfirburðasigur sem honum hafði verið spáð áður en upplýst var um spillingarhneysklin.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Brasilíu fékk ekki hreinan meirihluta í kosningum|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2006/10/02/forseti_brasiliu_fekk_ekki_hreinan_meirihluta_i_kos/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=2. október 2006|skoðað=12. janúar 2023}}</ref> Lula gegndi forsetaembættinu til loka seinna kjörtímabils síns, sem lauk þann 1. janúar 2011. Við honum tók starfsmannastjóri hans og flokkssystir, [[Dilma Rousseff]], en þá hafði Lula sett sitt mark á brasilísk stjórnmál. ===Ferill frá 2011 til 2023=== [[Mynd:Dilma empossa Lula como Ministro Chefe da Casa Civil.jpg|thumb|left|Lula ásamt [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]], eftirmanni sínum á forsetastól, árið 2016.]] Í október 2011 greindist Lula, sem hafði verið reykingamaður í 40 ár<ref>{{Vefheimild|url=https://www.theguardian.com/world/blog/2010/mar/10/lula-brazil-president-quits-smoking|titill=Lula stubs out smoking habit| höfundur=Rory Carroll|mánuður=10. mars|ár=2010|útgefandi=''[[The Guardian]]''|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}</ref> með hálskrabbamein og hóf efnameðferð. Hann hefur síðan þá náð fullum bata.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-15507640 |útgefandi=British Broadcasting Corporation|titill=Brazil ex-President Lula diagnosed with throat cancer |mánuður=29. október|ár=2011|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál=enska}}</ref> Snemma árs 2016 var Lula útnefndur starfsmannastjóri Rousseff forseta en [[Gilmar Mendes]] hæstaréttardómari beitti neitunarvaldi gegn útnefningunni vegna rannsókna á hugsanlegum ríkisglæpum sem þá stóðu yfir.<ref name="bbcjudge">{{Vefheimild|titill=Brazil judge blocks Lula appointment to government|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-35835795| útgefandi=British Broadcasting Corporation|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/politica/2016/03/18/internas_polbraeco,523005/ministro-gilmar-mendes-suspende-nomeacao-de-lula-para-casa-civil.shtml|titill=Justice Gilmar Mendes suspends Lula's nomination as Chief of Staff|tungumál=portúgalska|útgefandi=Correio Braziliense|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> Í Brasilíu er embætti starfsmannastjóra ríkisstjórnarembætti sem er aðeins hægt að rétta yfir í sérstökum landsdómi. Þann 12. júlí 2017 var Lula sakfelldur fyrir [[peningaþvætti]] og fyrir að þiggja mútur. Hann var dæmdur í níu ára og sex mánaða fangelsi af [[Sergio Moro]] dómara.<ref>{{Vefheimild|titill=Lula é condenado a nove anos de prisão|url=https://veja.abril.com.br/politica/urgente-lula-e-condenado-a-nove-anos-e-meio-de-cadeia|útgefandi=''Veja''|mánuður=12. júlí|ár=2017|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál=portúgalska}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Brazil’s Former President Found Guilty Of Corruption|url=http://www.huffingtonpost.com/entry/lula-guilty-corruption_us_596658b2e4b005b0fdca8baa|útgefandi=''[[Huffington Post]]''|first=Brad Brooks|date=12. júlí|ár=2017|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> Dómur Moros gegn Lula var staðfestur af brasilískum alríkisdómstól þann 24. janúar 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-01-24/lula-s-hopes-of-a-comeback-crushed-by-unanimous-court-verdict|titill=Lula's Hopes of a Comeback Crushed By Unanimous Court Ruling|höfundur=Simone Preissler Iglesias og Bruce Douglas|mánuður=24. janúar|ár=2018|útgefandi=Bloomberg News}}</ref> Vegna dómsins gat Lula ekki boðið sig fram til forseta á ný í forsetakosningunum 2018 líkt og hann hafði ætlað sér.<ref>{{Vefheimild|titill=Moro explica por que Lula não será preso (por ora)|url=http://exame.abril.com.br/brasil/moro-explica-por-que-lula-nao-sera-preso-por-ora/}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2017/07/1903981-brecha-na-lei-da-ficha-limpa-pode-beneficiar-lula-na-eleicao-de-2018.shtml|titill=Brecha na lei da ficha limpa pode beneficiar Lula na eleicao de 2018|útgefandi=''Folha de S.Paulo''|tungumál= portúgalska}}</ref> Í apríl gaf Lula sig fram til lögreglu til þess að hefja 12 ára fangelsisvist.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180409146 |titill= Lula gaf sig fram við lögreglu|mánuður=8. apríl|ár=2018|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''}}</ref> Lula var sleppt úr fangelsi þann 8. nóvember árið 2019 eftir að hæstiréttur Brasilíu ályktaði að aðeins væri leyfilegt að fangelsa fólk eftir að allir möguleikar til áfrýjunar hefðu verið nýttir.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.theguardian.com/world/2019/nov/08/lula-brazil-released-prison-supreme-court-ruling|titill=Brazil's former president Lula walks free from prison after supreme court ruling|mánuður=8. nóvember|ár=2019|mánuðurskoðað=8. nóvember|árskoðað=2019|útgefandi=''[[The Guardian]]''|tungumál=enska}}</ref> Í mars árið 2021 var dómurinn gegn Lula ógiltur af hæstaréttardómaranum [[Edson Fachin]] á þeim grundvelli að yfirvöld í borginni [[Curitiba]] hefðu ekki haft rétt til að sækja málin eins og gert var, heldur hefði átt að sækja málin til alríkisdómstóls í höfuðborginni [[Brasilía (borg)|Brasilíu]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212082508d/o-gildir-dom-yfir-lula-sem-gerir-honum-kleift-ad-bjoda-sig-fram-a-ny|titill=Ógildir dóm yfir Lula sem gerir honum kleift að bjóða sig fram á ný|mánuður=9. mars|ár=2021|mánuðurskoðað=9. mars|árskoðað=2021|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Fullskipaður hæstiréttur landsins staðfesti dóm Fachins þann 16. apríl 2021. Þetta gerði Lula kleift að bjóða sig fram til opinbers embættis á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Hæstiréttur staðfesti ógildingu dóms yfir Lula|url=https://www.ruv.is/frett/2021/04/16/haestirettur-stadfesti-ogildingu-doms-yfir-lula|útgefandi=[[RÚV]]|dags=16. apríl 2021|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Í frekari umfjöllun Hæstaréttarins um upphaflega fangelsisdóminn gegn Lula var komist að þeirri niðurstöðu að Sergio Moro dómari hefði verið hlutdrægur í hans garð. Eftir að Moro dæmdi Lula í fangelsi varð hann um skeið dómsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Jair Bolsonaro|Jairs Bolsonaro]], pólitísks andstæðings Lula.<ref>{{Vefheimild|titill=Úr fangaklefa í forsetastól|url=https://kjarninn.is/skyring/ur-fangaklefa-i-forsetastol/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|dags=31. október 2022|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir }}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Kosningabaráttan í Brasilíu hefst formlega í dag|url=https://www.ruv.is/frett/2022/08/16/kosningabarattan-i-brasiliu-hefst-formlega-i-dag|útgefandi=[[RÚV]]|dags=16. ágúst 2022|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> ===Endurkoma í forsetaembætti (2023–)=== Árið 2022 ákvað Lula að bjóða sig fram í forsetakosningunum um haustið.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-61367119 Brazil's Lula launches presidential campaign] BBC, sótt 8. maí 2022</ref> Lula vann nauman sigur gegn sitjandi forsetanum [[Jair Bolsonaro]] í annarri umferð forsetakosninganna þann 30. október, með um 50,83 prósent atkvæða gegn 49,17 prósentum Bolsonaro.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/10/30/lula_nyr_forseti_brasiliu_eftir_hnifjafna_kosningu/|titill=Lula nýr forseti Brasilíu eftir hnífjafna kosningu|dags=30. október 2022|skoðað=30. október 2022|útgefandi=[[mbl.is]]}}</ref> Lula tók við forsetaembætti á ný þann 1. janúar 2023.<ref>{{Vefheimild|titill=Lula tekinn við í Brasilíu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/01/01/lula_tekinn_vid_i_brasiliu/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=1. janúar 2023|skoðað=1. janúar 2023}}</ref> Um viku eftir að Lula sneri aftur á forsetastól gerði æstur múgur stuðningsmanna Bolsonaro [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á þinghúsið, forsetahöllina og hæstaréttinn]] í höfuðborginni [[Brasilía (borg)|Brasilíu]]. Um var að ræða fjölda stuðningsmanna Bolsonaro sem neituðu að viðurkenna sigur Lula da Silva í forsetakosningunum og vændu hann um kosningasvindl. Lögregla náði stjórn á byggingunum síðar um daginn og Lula hét því að þeir sem ættu hlut að máli, sem hann kallaði „skemmdarvarga og fasista,“ yrðu dregnir til ábyrgðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20232362264d/thjodarleidtogar-fordaema-atburdina-i-brasiliu|titill=Þjóðarleiðtogar fordæma atburðina í Brasilíu|dags=9. janúar 2023|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=9. janúar 2023|höfundur=Gunnar Reynir Valþórsson}}</ref> Á fyrsta árinu eftir endurkomu Lula á forsetastól dróst [[skógareyðing]] í [[Amasónfrumskógurinn|Amasónfrumskóginum]] saman um sextíu prósent. Skógareyðing frumskógarins hafði aukist gríðarlega í stjórnartíð Bolsonaros en stjórn Lula hefur í auknum mæli beitt viðurlögum gegn landtöku, beitt herafli til að stöðva ólöglega námuvinnslu, afmarkað stærri landsvæði sem yfirráðasvæði [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]] og opnað ný verndarsvæði.<ref>{{Vefheimild|url=https://samstodin.is/2023/08/eying-amazon-skogar-brasiliu-dvinar-um-60-milli-ara/|titill=Eyðing Amazon-skógar Brasilíu dvínar um 60% milli ára|dags=3. ágúst 2023|útgefandi=''[[Samstöðin]]''|skoðað=7. ágúst 2023|höfundur=Haukur Már Helgason}}</ref> Lula bauð sig fram til fjórða kjörtímabils í forsetakosningum Brasilíu árið 2026. Hann lenti óvænt í öðru sæti í fyrri umferð kosninganna þann 4. október með 45,16% atkvæða gegn 47,03% sem [[Flávio Bolsonaro]], sonur Jairs, hlaut.<ref>{{Vefheimild|titill= Önnur umferð í Brasilíu eftir óvæntan sigur Bolsonaro |url=https://heimildin.is/grein/27360/onnur-umferd-i-brasiliu-eftir-ovaentan-sigur-bolsonaro/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Fran Blandy|höfundur2=Sebastian Serrano}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = [[1. janúar]] [[2003]] | til = [[1. janúar]] [[2011]] | fyrir = [[Fernando Henrique Cardoso|Fernando Henrique]] | eftir = [[Dilma Rousseff]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = [[1. janúar]] [[2023]] | til = | fyrir = [[Jair Bolsonaro]] | eftir = Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Brasilíu}} {{DEFAULTSORT:Lula da Silva, Luiz Inácio}} {{f|1945}} [[Flokkur:Forsetar Brasilíu]] jmyhdw2wk9btt7h4elvmx4b0qy5hkf6 1983923 1983901 2026-10-26T08:17:04Z TKSnaevarr 53243 /* Endurkoma í forsetaembætti (2023–) */ 1983923 wikitext text/x-wiki {{Forseti |forskeyti = |nafn = Luiz Inácio Lula da Silva |viðskeyti = |mynd = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (estreita).jpg |myndatexti1 = Lula árið 2023. |titill = [[Forseti Brasilíu]] |stjórnartíð_start = [[1. janúar]] [[2023]] |vara_forseti =[[Geraldo Alckmin]] |forveri = [[Jair Bolsonaro]] |stjórnartíð_start2 = [[1. janúar]] [[2003]] |stjórnartíð_end2 = [[1. janúar]] [[2011]] |vara_forseti2 = [[José Alencar]] |forveri2 = [[Fernando Henrique Cardoso]] |eftirmaður2 = [[Dilma Rousseff]] |fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1945|10|27}} |fæðingarstaður = [[Caetés]], [[Pernambuco]], [[Brasilía|Brasilíu]] |þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]] |stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Brasilía)|Verkamannaflokkurinn]] |maki = Maria de Lurdes da Silva (g. 1969; d. 1971)<br>Marisa Letícia Rocco Casa (g. 1974; d. 2017)<br>Rosângela Lula da Silva (g. 2022<ref>{{Vefheimild|url= https://nyr.ruv.is/frettir/erlent/2022-05-19-gerdi-hle-a-kosningabarattu-til-ad-ganga-i-hjonaband|titill=Gerði hlé á kosningabaráttu til að ganga í hjónaband|dags=19. maí 2022 |skoðað=10. ágúst 2023|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref>) |börn = Márcos Cláudio, Lurian, Fábio Luís, Sandro Luís, Luís Cláudio |háskóli = Serviço Nacional de Aprendizagem Industrial |trúarbrögð = |undirskrift = Signature of Luiz Inácio Lula da Silva.svg }} '''Luiz Inácio Lula da Silva''' (f. [[27. október]] [[1945]]), þekktastur sem '''Lula da Silva''' eða bara '''Lula''',<ref>{{Vefheimild|url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/d/luiz_inacio_lula_da_silva/ |titill= Luiz Inácio Lula da Silva|mánuður=26. ágúst|ár=2012|útgefandi=The New York Times|höfundur=Alexei Barrionuevo|tungumál= enska|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> er núverandi [[forseti Brasilíu]]. Hann gegndi embættinu fyrst frá 2003 til 2011 og sneri síðan aftur á forsetastól árið 2023.<ref name="galeria">{{Vefheimild|url=http://www.biblioteca.presidencia.gov.br/presidencia/presidencia/ex-presidentes/luiz-inacio-lula-da-silva |titill=Luiz Inácio Lula da Silva |útgefandi=Biblioteca da Presidência da República |tungumál= portúgalska|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> Lula er [[Sósíalismi|sósíalisti]] og stofnmeðlimur brasilíska [[Verkamannaflokkurinn (Brasilía)|Verkamannaflokksins]] (portúgalska: ''Partido dos Trabalhadores''; PT). Stjórnmálastefnur hans eru kenndar við „lulisma“. Í fyrri valdatíð sinni frá 2003 til 2011 naut Lula mikillar alþýðuhylli vegna efnahagsfarsældar og vinsælla velferðarverkefna sem stjórn hans stóð fyrir. Ásakanir um [[spilling]]u vörpuðu hins vegar skugga á stjórnartíð hans og rannsóknir á þeim gerðu Lula mun umdeildari eftir að hann lét af forsetaembætti. Lula var dæmdur í fangelsi árið 2018 vegna spillingarmála en dómurinn var ógiltur þremur árum síðar. Í kjölfarið bauð Lula sig aftur fram til forsetaembættis og tókst að vinna forsetakosningarnar sem haldnar voru árið 2022. ==Æviágrip== Luiz Inácio Lula da Silva ólst upp í sárri fátækt. Foreldrar hans voru ólæsir og eignalausir og Lula lærði ekki að lesa fyrr en hann var tíu ára. Hann vann fyrir sér sem hnetusali og skóburstari á barnsaldri en fékk síðar vinnu í járniðnaðinum. Hann missti litla fingur annarrar handar í slysi þegar hann var að störfum í iðnaðarhverfi í [[São Paulo]].<ref name=dv2010>{{Tímarit.is|6375709|Brasilíumenn kjósa nýjan forseta|útgáfudagsetning=28. ágúst 2010|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|blaðsíða=24-25|höfundur=Helgi Hrafn Guðmundsson}}</ref> Lula hafði lítinn áhuga á stjórnmálum á yngri árum en hann hóf virka þátttöku í verkalýðsbaráttu á áttunda áratugnum eftir að fyrsta eiginkona hans lést úr [[Lifrarbólga|lifrarbólgu]]. Árið 1975 varð Lula da Silva leiðtogi 100.000 manna stéttarfélags járniðnaðarmanna. Í því embætti þótti Lula umbreyta landslagi brasilískrar verkalýðsbaráttu með því að bjóða [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|herforingjastjórninni í landinu]] birginn.<ref name=dv2010/> Árið 1978 stýrði Lula [[verkfall]]i brasilískra bílaiðnaðarmanna sem var fyrsta meiriháttar verkfallið í Brasilíu síðan herforingjarnir [[Valdaránið í Brasilíu 1964|tóku völdin]] árið 1964.<ref>{{Tímarit.is|2880633|Horft í aðra átt|útgáfudagsetning=11. apríl 1982|blað=[[Þjóðviljinn]]|blaðsíða=5}}</ref> Þegar Lula efndi til annars verkfalls árið 1980 lét herforingjastjórnin víkja honum úr stjórn stéttarfélagsins og handtaka hann.<ref>{{Tímarit.is|975747|Páfi heimsækir kirkju í bandalagi við verkalýð gegn ríkisvaldi|útgáfudagsetning=4. júlí 1980|blað=[[Helgarpósturinn]]|höfundur=[[Magnús Torfi Ólafsson]]|blaðsíða=23}}</ref> Lula var í kjölfarið dæmdur til þriggja og hálfs árs fangelsisvistar fyrir að efna til ólöglegs verkfalls og fyrir að hvetja til stéttabaráttu í Brasilíu.<ref>{{Tímarit.is|3985169|„Walesa er frjálsari en Lula“|útgáfudagsetning=10. apríl 1981|blað=[[Tíminn]]|höfundur=Kjartan Jónasson|blaðsíða=6}}</ref> ===Fyrri forsetatíð (2003–2011)=== Eftir endalok herforingjastjórnarinnar bauð Lula da Silva sig þrisvar fram til forseta áður en hann náði loks kjöri árið 2002. Hann tók við forsetaembætti þann 1. janúar 2003.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11414276|titill=Lula's legacy for Brazil's next president| höfundur=Elizabeth 'Liz' Throssell |mánuður=30. september|ár=2010|útgefandi=BBC News|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}</ref> Í fyrri forsetatíð sinni var Lula gjarnan kallaður einn vinsælasti stjórnmálamaður í sögu Brasilíu og einn vinsælasti leiðtogi á heimsvísu.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-12097490 |titill=Lula leaves office as Brazil's 'most popular' president|útgefandi=BBC News|date=31. desember|ár=2010|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.newsweek.com/2009/09/21/the-most-popular-politician-on-earth.html |titill='The Most Popular Politician on Earth' |útgefandi=Newsweek |date=31. desember|ár=2010 |mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|safnslóð=https://web.archive.org/web/20101229032256/http://www.newsweek.com/2009/09/21/the-most-popular-politician-on-earth.html |safnmánuður=29. desember|safnár=2010|tungumál= enska}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.economist.com/node/12891019|titill=Lula's last lap |útgefandi=''The Economist''|mánuður=8. janúar|ár=2009|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> Stjórnartíð hans einkenndist af velferðarverkefnum eins og ''Bolsa Familia'' (ríkisstyrkjum til fátækra fjölskyldna) og ''Fome Zero'' (baráttu við matarskort og fátækt). Lula var áberandi á alþjóðasviðinu og kom meðal annars að samningaviðræðum um [[kjarnorkuáætlun Írans]], baráttunni gegn [[Loftslagsbreytingar|loftslagsbreytingum]] og var lýst sem „manni uppfullum af metnaði til að breyta valdajafnvægi milli þjóða.“<ref>{{Vefheimild|url=http://ase.tufts.edu/hemispheres/archives/2004_issue.pdf|titill=Hemispheres |ár=2004 |útgefandi=Tufts|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}</ref> Í stjórnartíð Lula frá 2003 til 2008 minnkaði fjöldi Brasilíumanna undir fátæktarmörkum um tuttugu milljónir, úr um 49,5 milljónum í 29,5 milljónir. Tólf milljónir manns í afskekktum héruðum Brasilíu fengu á sama tíma aðgang að [[rafmagn]]i í fyrsta sinn og lífsgæði Brasilíumanna jukust með ýmsum verkefnum ríkisstjórnarinnar. Jafnframt dró úr misskiptingu auðs sem hafði lengi einkennt Brasilíu og meðallaun fátæks fólks hækkuðu um átta prósent á áratugnum.<ref name=dv2010/> Árið 2005 var stjórn Lula sökuð um umfangsmikla [[spilling]]u í [[Mensalão-hneykslið|Mensalão-hneykslinu]] svokallaða þegar [[Roberto Jefferson]], fyrrum félagi í Verkamannaflokki forsetans, skýrði frá því að flokkurinn hefði mútað ýmsum þingmönnum með mánaðarlegum greiðslum upp á um 30.000 [[ríal]] til að styðja frumvörp stjórnarinnar. Jefferson upplýsti jafnframt að [[Marcos Valério]], eigandi tveggja auglýsingafyrirtækja með góð tengsl við stjórnina, hefði verið eins konar fjármálastjóri flokksins og hefði dregið miklar fjárhæðir úr sjóðum ríkisfyrirtækja í hans þágu. Lula neitaði því að hafa vitað af spillingunni og brást við með því að stokka upp í stjórn sinni og reka fjölda áhrifamanna úr Verkamannaflokknum.<ref>{{Tímarit.is|3671947|Ekki siðbót, heldur ósvífin spilling|útgáfudagsetning=25. ágúst 2005|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=15|höfundur=Sveinn Sigurðsson}}</ref> Mensalão-hneykslið og önnur spillingarmál grófu nokkuð undan trausti almennings á Lula í aðdraganda forsetakosninga sem haldnar voru árið 2006 en vinsældir hans voru engu að síður áfram miklar.<ref>{{Tímarit.is|4141773|„Þeir hafa ef til vill lesið meira en ég“|útgáfudagsetning=10. október 2006|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=16-17|höfundur=Ásgeir Sverrisson}}</ref> Lula vann öruggan sigur í seinni umferð forsetakosninganna í október 2006 með um sextíu prósentum atkvæða, en vann þó ekki þann yfirburðasigur sem honum hafði verið spáð áður en upplýst var um spillingarhneysklin.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Brasilíu fékk ekki hreinan meirihluta í kosningum|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2006/10/02/forseti_brasiliu_fekk_ekki_hreinan_meirihluta_i_kos/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=2. október 2006|skoðað=12. janúar 2023}}</ref> Lula gegndi forsetaembættinu til loka seinna kjörtímabils síns, sem lauk þann 1. janúar 2011. Við honum tók starfsmannastjóri hans og flokkssystir, [[Dilma Rousseff]], en þá hafði Lula sett sitt mark á brasilísk stjórnmál. ===Ferill frá 2011 til 2023=== [[Mynd:Dilma empossa Lula como Ministro Chefe da Casa Civil.jpg|thumb|left|Lula ásamt [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]], eftirmanni sínum á forsetastól, árið 2016.]] Í október 2011 greindist Lula, sem hafði verið reykingamaður í 40 ár<ref>{{Vefheimild|url=https://www.theguardian.com/world/blog/2010/mar/10/lula-brazil-president-quits-smoking|titill=Lula stubs out smoking habit| höfundur=Rory Carroll|mánuður=10. mars|ár=2010|útgefandi=''[[The Guardian]]''|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}</ref> með hálskrabbamein og hóf efnameðferð. Hann hefur síðan þá náð fullum bata.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-15507640 |útgefandi=British Broadcasting Corporation|titill=Brazil ex-President Lula diagnosed with throat cancer |mánuður=29. október|ár=2011|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál=enska}}</ref> Snemma árs 2016 var Lula útnefndur starfsmannastjóri Rousseff forseta en [[Gilmar Mendes]] hæstaréttardómari beitti neitunarvaldi gegn útnefningunni vegna rannsókna á hugsanlegum ríkisglæpum sem þá stóðu yfir.<ref name="bbcjudge">{{Vefheimild|titill=Brazil judge blocks Lula appointment to government|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-35835795| útgefandi=British Broadcasting Corporation|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/politica/2016/03/18/internas_polbraeco,523005/ministro-gilmar-mendes-suspende-nomeacao-de-lula-para-casa-civil.shtml|titill=Justice Gilmar Mendes suspends Lula's nomination as Chief of Staff|tungumál=portúgalska|útgefandi=Correio Braziliense|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> Í Brasilíu er embætti starfsmannastjóra ríkisstjórnarembætti sem er aðeins hægt að rétta yfir í sérstökum landsdómi. Þann 12. júlí 2017 var Lula sakfelldur fyrir [[peningaþvætti]] og fyrir að þiggja mútur. Hann var dæmdur í níu ára og sex mánaða fangelsi af [[Sergio Moro]] dómara.<ref>{{Vefheimild|titill=Lula é condenado a nove anos de prisão|url=https://veja.abril.com.br/politica/urgente-lula-e-condenado-a-nove-anos-e-meio-de-cadeia|útgefandi=''Veja''|mánuður=12. júlí|ár=2017|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál=portúgalska}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Brazil’s Former President Found Guilty Of Corruption|url=http://www.huffingtonpost.com/entry/lula-guilty-corruption_us_596658b2e4b005b0fdca8baa|útgefandi=''[[Huffington Post]]''|first=Brad Brooks|date=12. júlí|ár=2017|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}</ref> Dómur Moros gegn Lula var staðfestur af brasilískum alríkisdómstól þann 24. janúar 2018.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-01-24/lula-s-hopes-of-a-comeback-crushed-by-unanimous-court-verdict|titill=Lula's Hopes of a Comeback Crushed By Unanimous Court Ruling|höfundur=Simone Preissler Iglesias og Bruce Douglas|mánuður=24. janúar|ár=2018|útgefandi=Bloomberg News}}</ref> Vegna dómsins gat Lula ekki boðið sig fram til forseta á ný í forsetakosningunum 2018 líkt og hann hafði ætlað sér.<ref>{{Vefheimild|titill=Moro explica por que Lula não será preso (por ora)|url=http://exame.abril.com.br/brasil/moro-explica-por-que-lula-nao-sera-preso-por-ora/}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2017/07/1903981-brecha-na-lei-da-ficha-limpa-pode-beneficiar-lula-na-eleicao-de-2018.shtml|titill=Brecha na lei da ficha limpa pode beneficiar Lula na eleicao de 2018|útgefandi=''Folha de S.Paulo''|tungumál= portúgalska}}</ref> Í apríl gaf Lula sig fram til lögreglu til þess að hefja 12 ára fangelsisvist.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180409146 |titill= Lula gaf sig fram við lögreglu|mánuður=8. apríl|ár=2018|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''}}</ref> Lula var sleppt úr fangelsi þann 8. nóvember árið 2019 eftir að hæstiréttur Brasilíu ályktaði að aðeins væri leyfilegt að fangelsa fólk eftir að allir möguleikar til áfrýjunar hefðu verið nýttir.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.theguardian.com/world/2019/nov/08/lula-brazil-released-prison-supreme-court-ruling|titill=Brazil's former president Lula walks free from prison after supreme court ruling|mánuður=8. nóvember|ár=2019|mánuðurskoðað=8. nóvember|árskoðað=2019|útgefandi=''[[The Guardian]]''|tungumál=enska}}</ref> Í mars árið 2021 var dómurinn gegn Lula ógiltur af hæstaréttardómaranum [[Edson Fachin]] á þeim grundvelli að yfirvöld í borginni [[Curitiba]] hefðu ekki haft rétt til að sækja málin eins og gert var, heldur hefði átt að sækja málin til alríkisdómstóls í höfuðborginni [[Brasilía (borg)|Brasilíu]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212082508d/o-gildir-dom-yfir-lula-sem-gerir-honum-kleift-ad-bjoda-sig-fram-a-ny|titill=Ógildir dóm yfir Lula sem gerir honum kleift að bjóða sig fram á ný|mánuður=9. mars|ár=2021|mánuðurskoðað=9. mars|árskoðað=2021|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Fullskipaður hæstiréttur landsins staðfesti dóm Fachins þann 16. apríl 2021. Þetta gerði Lula kleift að bjóða sig fram til opinbers embættis á ný.<ref>{{Vefheimild|titill=Hæstiréttur staðfesti ógildingu dóms yfir Lula|url=https://www.ruv.is/frett/2021/04/16/haestirettur-stadfesti-ogildingu-doms-yfir-lula|útgefandi=[[RÚV]]|dags=16. apríl 2021|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Í frekari umfjöllun Hæstaréttarins um upphaflega fangelsisdóminn gegn Lula var komist að þeirri niðurstöðu að Sergio Moro dómari hefði verið hlutdrægur í hans garð. Eftir að Moro dæmdi Lula í fangelsi varð hann um skeið dómsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Jair Bolsonaro|Jairs Bolsonaro]], pólitísks andstæðings Lula.<ref>{{Vefheimild|titill=Úr fangaklefa í forsetastól|url=https://kjarninn.is/skyring/ur-fangaklefa-i-forsetastol/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|dags=31. október 2022|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir }}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Kosningabaráttan í Brasilíu hefst formlega í dag|url=https://www.ruv.is/frett/2022/08/16/kosningabarattan-i-brasiliu-hefst-formlega-i-dag|útgefandi=[[RÚV]]|dags=16. ágúst 2022|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> ===Endurkoma í forsetaembætti (2023–)=== Árið 2022 ákvað Lula að bjóða sig fram í forsetakosningunum um haustið.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-61367119 Brazil's Lula launches presidential campaign] BBC, sótt 8. maí 2022</ref> Lula vann nauman sigur gegn sitjandi forsetanum [[Jair Bolsonaro]] í annarri umferð forsetakosninganna þann 30. október, með um 50,83 prósent atkvæða gegn 49,17 prósentum Bolsonaro.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/10/30/lula_nyr_forseti_brasiliu_eftir_hnifjafna_kosningu/|titill=Lula nýr forseti Brasilíu eftir hnífjafna kosningu|dags=30. október 2022|skoðað=30. október 2022|útgefandi=[[mbl.is]]}}</ref> Lula tók við forsetaembætti á ný þann 1. janúar 2023.<ref>{{Vefheimild|titill=Lula tekinn við í Brasilíu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/01/01/lula_tekinn_vid_i_brasiliu/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=1. janúar 2023|skoðað=1. janúar 2023}}</ref> Um viku eftir að Lula sneri aftur á forsetastól gerði æstur múgur stuðningsmanna Bolsonaro [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á þinghúsið, forsetahöllina og hæstaréttinn]] í höfuðborginni [[Brasilía (borg)|Brasilíu]]. Um var að ræða fjölda stuðningsmanna Bolsonaro sem neituðu að viðurkenna sigur Lula da Silva í forsetakosningunum og vændu hann um kosningasvindl. Lögregla náði stjórn á byggingunum síðar um daginn og Lula hét því að þeir sem ættu hlut að máli, sem hann kallaði „skemmdarvarga og fasista,“ yrðu dregnir til ábyrgðar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20232362264d/thjodarleidtogar-fordaema-atburdina-i-brasiliu|titill=Þjóðarleiðtogar fordæma atburðina í Brasilíu|dags=9. janúar 2023|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=9. janúar 2023|höfundur=Gunnar Reynir Valþórsson}}</ref> Á fyrsta árinu eftir endurkomu Lula á forsetastól dróst [[skógareyðing]] í [[Amasónfrumskógurinn|Amasónfrumskóginum]] saman um sextíu prósent. Skógareyðing frumskógarins hafði aukist gríðarlega í stjórnartíð Bolsonaros en stjórn Lula hefur í auknum mæli beitt viðurlögum gegn landtöku, beitt herafli til að stöðva ólöglega námuvinnslu, afmarkað stærri landsvæði sem yfirráðasvæði [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]] og opnað ný verndarsvæði.<ref>{{Vefheimild|url=https://samstodin.is/2023/08/eying-amazon-skogar-brasiliu-dvinar-um-60-milli-ara/|titill=Eyðing Amazon-skógar Brasilíu dvínar um 60% milli ára|dags=3. ágúst 2023|útgefandi=''[[Samstöðin]]''|skoðað=7. ágúst 2023|höfundur=Haukur Már Helgason}}</ref> Lula bauð sig fram til fjórða kjörtímabils í forsetakosningum Brasilíu árið 2026. Hann lenti óvænt í öðru sæti í fyrri umferð kosninganna þann 4. október með 45,16% atkvæða gegn 47,03% sem [[Flávio Bolsonaro]], sonur Jairs, hlaut.<ref>{{Vefheimild|titill= Önnur umferð í Brasilíu eftir óvæntan sigur Bolsonaro |url=https://heimildin.is/grein/27360/onnur-umferd-i-brasiliu-eftir-ovaentan-sigur-bolsonaro/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Fran Blandy|höfundur2=Sebastian Serrano}}</ref> Í seinni umferðinni þann 25. október vann Lula hins vegar sigur með 51,79% atkvæða gegn 48,21. Bolsonaro viðurkenndi ekki ósigur og kallaði eftir því að kosningarnar yrðu ógildar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262953612d/o-vaentur-sigur-lula-en-bol-sonaro-vill-o-gilda-ur-slitin|titill= Ó­væntur sigur Lula en Bol­sonaro vill ó­gilda úr­slitin |dags= 26. október 2026 |útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað= 26. október 2026 |höfundur=Smári Jökull Jónsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = [[1. janúar]] [[2003]] | til = [[1. janúar]] [[2011]] | fyrir = [[Fernando Henrique Cardoso|Fernando Henrique]] | eftir = [[Dilma Rousseff]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = [[1. janúar]] [[2023]] | til = | fyrir = [[Jair Bolsonaro]] | eftir = Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Brasilíu}} {{DEFAULTSORT:Lula da Silva, Luiz Inácio}} {{f|1945}} [[Flokkur:Forsetar Brasilíu]] ai9qxbkajhi3f74j3wi4739ag3t7jy8 0 61395 1983933 1944380 2026-10-26T10:27:52Z TKSnaevarr 53243 1983933 wikitext text/x-wiki {{Forseti |nafn = Fernando Henrique Cardoso |mynd = Fernando Henrique Cardoso (1999).jpg |myndatexti1 = Cardoso árið 1999. |titill = [[Forseti Brasilíu]] |stjórnartíð_start = 1. janúar 1995 |stjórnartíð_end =1. janúar 2003 |vara_forseti = [[Marco Maciel]] |forveri = [[Itamar Franco]] |eftirmaður = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1931|6|18}} |fæðingarstaður = [[Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] |þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]] |stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Brasilía)|Jafnaðarmannaflokkurinn]] |maki = {{gifting|Ruth Leite|1953|2008|orsök=dó​}}<br>{{gifting|Patrícia Kundrát|2014}} |börn = 3 |háskóli = [[Háskólinn í São Paulo]] |undirskrift = Assinatura de Fernando Henrique Cardoso - versão 3.svg }} '''Fernando Henrique Cardoso''' ({{IPA|feʁˈnɐ̃du ẽˈʁiki kaʁˈdozu|lang|Pt-Fernando Henrique Cardoso.ogg}}; f. 18. júní 1931), einnig kallaður '''FHC''' ({{IPA|ˌɛfjaɡaˈse|lang|Pt-FHC.ogg}}), er brasilískur [[félagsfræði]]ngur, prófessor og stjórnmálamaður<ref name="guevaraintweed">{{cite news | url=https://www.newsweek.com/che-guevara-tweed-105973 | title=Che Guevara in Tweed | work=Newsweek | date=13 March 2006 | last=Margolis |first=Mac}}</ref> sem var 34. [[forseti Brasilíu]] frá 1. janúar 1995 til 1. janúar 2003.<ref name=galeria>{{cite web|url=http://www2.planalto.gov.br/acervo/galeria-de-presidentes|title=Galery of presidents|language=pt|publisher=Palácio do Planalto|access-date=3 February 2016}}</ref> Hann var fyrsti forsetinn í sögu Brasilíu til að ná endurkjöri. Cardoso er fræðimaður um [[Heimsmiðjukenning|heimsmiðjukenninguna]] og er þekktur fyrir rannsóknir sínar á þrælahaldi og kennilegri stjórnspeki. Hann hefur unnið til ýmissa verðlauna, meðal annars til [[Verðlaun prinsins af Astúríu|Verðlauna prinsins af Astúríu]] fyrir alþjóðasamstarf (2000)<ref name="princeasturias">{{cite web | url=http://www.fundacionprincipedeasturias.org/ing/04/premiados/trayectorias/trayectoria656.html | title=Fernando Henrique Cardoso | publisher=Prince of Asturias Foundation | access-date=11 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080829141924/http://www.fundacionprincipedeasturias.org/ing/04/premiados/trayectorias/trayectoria656.html | archive-date=29 August 2008}}</ref> og [[Kluge-verðlaunin|Kluge-verðlaunanna]] frá [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]] (2012).<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/05/14/arts/fernando-henrique-cardoso-of-brazil-to-receive-kluge-prize.html|title=Fernando Henrique Cardoso of Brazil to Receive Kluge Prize|first=Larry|last=Rohter|date=13 May 2012|newspaper=The New York Times|access-date=8 August 2017}}</ref> Cardoso er fæddur í [[Rio de Janeiro]] en flutti ásamt fjölskyldu sinni til [[São Paulo]] og kvæntist þar árið 1953 samnemanda sínum, Ruth Vilaça Correia Leite, sem hann eignaðist þrjú börn með. FHC útskrifaðist með gráðu í félagsfræði frá [[Háskólinn í São Paulo|Háskólanum í São Paulo]] og varð síðar prófessor emeritus hjá skólanum. Eftir [[valdaránið í Brasilíu 1964]] hélt hann í útlegð til [[Síle]] og [[Frakkland]]s en sneri aftur til Brasilíu árið 1968. Hann kenndi við erlenda háskóla og gaf út fjölda félagsfræðirannsókna sem unnu til verðlauna. Eftir að [[Fernando Collor de Mello]] forseti var sviptur embætti skipaði [[Itamar Franco]] FHC utanríkisráðherra í stjórn sinni og síðan fjármálaráðherra. Í síðara embættinu hafði FHC umsjón með „Real-áætluninni“ (''Plano Real''), sem kom á stöðugleika í efnahagslífi Brasilíu. Með velgengni efnahagsaðgerðanna ávann Cardoso sér stuðning til að vera kjörinn forseti Brasilíu árið 1994 í fyrstu kosningaumferð. Cardoso var svarinn í embætti 1. janúar 1995. Hann hélt áfram efnahagsumbótum sem höfðu hafist í embættistíð Francos, verðbólga var áfram lág og ýmis opinber fyrirtæki voru einkavædd. Aukið markaðsfrjálslyndi innanlands jók sýnileika Brasilíu á alþjóðamörkuðum. Ríkisstjórnin gerði ýmsar breytingar á efnahags- og stjórnsýslulögum, meðal annars þá að heimila kjörnum embættismönnum að bjóða sig fram til endurkjörs. Árið 1998 var Cardoso endurkjörinn forseti og var fyrsti forsetinn í sögu Brasilíu til að ná þeim áfanga. Á seinna kjörtímabili Cardosos leiddu sviptingar á alþjóðavelli, gjaldfelling realsins, orkukreppa og aðrar kreppur til þess að vinsældir hans báðu hnekki. FHC leiðir í dag Fernando Henrique Cardoso-stofnunina, sem hann stofnaði árið 2004, auk þess sem hann á sæti í ráðgjafarnefndum ýmissa alþjóðastofnana eins og [[Clinton Global Initiative]], [[Brown-háskóli|Brown-háskóla]] og Stofnunar [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]]. Cardoso var 10. forseti [[Alþjóðlega félagsfræðingasambandið|Alþjóðlega félagsfræðingasambandsins]] (1982–1986).<ref name="presidents">{{cite web|url=http://www.isa-sociology.org/about/presidents/ |title=ISA Presidents |publisher=International Sociological Association|access-date=25 July 2012}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = 1995 | til = 2003 | fyrir = [[Itamar Franco]] | eftir = [[Luiz Inácio Lula da Silva|Lula da Silva]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Brasilíu}} {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Cardoso, Fernando Henrique}} [[Flokkur:Forsetar Brasilíu]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1931]] ndaj1adx4bfn8mtwxd4iqs8bkgxxvlw 0 67765 1983912 1951336 2026-10-25T23:41:19Z Berserkur 10188 1983912 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Beyki | image = European Beech.jpg | image_width = 250px | image_caption = Lauf skógarbeykis | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'') | familia = [[Beykiætt]] (''Fagaceae'') | genus = '''''Fagus''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Tegundir | subdivision = *[[Japansbeyki]] (''[[Fagus crenata]]'') *[[Kínabeyki]] (''[[Fagus engleriana]]'') *[[Ameríkubeyki]] (''[[Fagus grandifolia]]'') *[[Taívanbeyki]] (''[[Fagus hayatae]]'') *[[Blátt Japansbeyki]] (''[[Fagus japonica]]'') *[[Suður-Kínabeyki]] (''[[Fagus longipetiolata]]'') *[[Gljábeyki]] (''[[Fagus lucida]]'') *[[Mexíkóbeyki]] (''[[Fagus mexicana]]'') *[[Austurlandabeyki]] (''[[Fagus orientalis]]'') *[[Skógarbeyki]] (''[[Fagus sylvatica]]'') }} '''Beyki''' (áður einnig kallað '''bæki''') ([[fræðiheiti]]: ''Fagus'') er [[ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvísl]] [[skammær]]ra [[tré|trjáa]] af [[beykiætt]] sem finnst í [[tempraða beltið|tempraða beltinu]] í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Beykitré geta orðið allt að 35 m há. Þau eru með egglaga, heilrend [[laufblað|laufblöð]] sem hafa lítið eitt bugðótta jaðra, blóm í hnoðum og eru með sléttan, gráleitan börk. Beykiviður er auðunninn og notaður m.a. í húsgögn o.fl. Beyki þrífst erfiðlega á [[Ísland]]i, en hefur t.d. myndað fræ í [[Hellisgerði]] í Hafnarfirði; trén voru um 80 ára gömul.<ref>{{cite web |url=http://www.skogur.is/um-skograekt-rikisins/frettir/nr/1373 |title=Geymd eintak |access-date=2012-01-27 |archive-date=2012-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129225808/http://www.skogur.is/um-skograekt-rikisins/frettir/nr/1373 |url-status=dead }}</ref> Í ''Bygging og líf plantna. Grasafræði'', eftir Helgi Jónsson, segir: Beykið skyggir meira og þolir skuggann betur, og er því skuggatré en [[Eik (tré)|eikin]] er ljóstré. == Eitt og annað == * Orðið [[wikt:bækistöð|bækistöð]] á sér aðrar myndir sem eru: ''beykistöð'' eða ''beykistaða''. Sumir telja að orðið hafi verið haft um birgðarstöð beykis í fyrstu. Orðsifjaorðabók [[Ásgeir Blöndal Magnússon|Ásgeirs Blöndals Magnússonar]] bætir þó við: vafasamt [er þó að orðið] sé dregið af viðarheitinu. * Varast ber að rugla saman beyki og beyki ([[Nefnifall|nf]]. beykir) sem þýðir tunnusmiður. * ''Ölbæki'' er ölker úr beykitré. == Tengt efni == * [[Blóðbeyki]] * [[Skógarbeyki]] == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == {{Wikiorðabók|beyki}} * [http://www.timarit.is/?issueID=423893&pageSelected=9&lang=0 ''Beyki - blóðbeyki''; grein í Morgunblaðinu 1980]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Beykiætt| ]] [[Flokkur:Lauftré]] jckna5trsy87ptqvr0vcwtto5iu855s 0 81753 1983925 1977071 2026-10-26T08:30:41Z ~2026-46111-10 119918 Ég hef stækkað greinina með einni línu um „framlag“ Otte Stigsøns til norskrar sögu. Húrra fyrir íslensku Wikipediu, sem á grein um hann! Afsakið ef léleg íslenska mín gerir þetta óskiljanlegt — ef svo er, kenni ég Otte og bókabrennu hans um! 1983925 wikitext text/x-wiki '''Otte Stigsen Hvide''' (d. eftir [[1567]]) eða '''Otti Stígsson''' var [[Danmörk|danskur]] sjóliðsforingi sem var [[hirðstjóri]] á Íslandi [[1542]]-[[1547]] og aftur árið [[1551]]. Otte Stigsen var af Hvide-ættinni sem var gömul dönsk aðalsætt. Hans er fyrst getið 1509 og er hann þá yfirmaður í leiðangri til [[Finnland]]s. Hann leiddi bændauppreisn á [[Skánn|Skáni]] til stuðnings Kristjáni 2. árið 1525 og var einnig stuðningsmaður hans í [[Greifastríðið|Greifastríðinu]] en síðar sættist hann við [[Kristján 3.]] og varð helsti sjóliðsforingi hans og barðist meðal annars gegn [[sjóræningi|sjóræningjum]] á [[Norðursjór|Norðursjó]]. Þegar Danir rændu erkibiskupssetrið í Niðarósi tók Otte Stigsen þátt af danskri hálfu og er sagður hafa verið sá sem brenndi bókasafn og skjalasafn dómkirkjukapitúlans úti á dómkirkjugarðinum.<ref>{{Bókaheimild|titill=Samlede skrifter. Claussøn Friis, Peder Side 351 "Saaledis hafuer en, ved Nafn Otto Sigsøn, opbrend paa Trondheims Kirckegaars det skiøne Liberii oc mange nyttige Bøger oc Brefue, som vare i Trondheims Capittel."}}</ref> Árið [[1542]] varð hann hirðstjóri á Íslandi og var falið af konungi að framfylgja banni við vetursetu útlendinga hér, sem var þó í rauninni aðeins ítrekun á [[Píningsdómur|Píningsdómi]], sem hafði verið slælega framfylgt á árunum á undan svo að Hamborgarkaupmenn og aðrir þýskir höndlarar voru farnir að setjast að á landinu, einkum í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]], og höfðu reist þar kirkju. Otti gerði upptæka alla báta og aðrar eignir Þjóðverja á Suðurnesjum og gengu um það dómar á alþingi [[1544]] og [[1545]]. Hann lét af hirðstjóraembætti [[1547]] og hélt til Danmerkur en [[Laurentius Mule]] tók við. Hann var þó ekki sami skörungur og Otti og flúði undan [[Jón Arason|Jóni Arasyni]] þegar hann kom í [[Viðey]] sumarið [[1550]]. Vorið [[1551]] sendi Kristján 3. Otta með tvö herskip til Íslands til að berja niður uppreisn Jóns, sem frést hafði af til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] haustið áður, en þá var búið að höggva Jón og syni hans og Dönunum var ekki veitt nein mótspyrna. Otti hafði hér hirðstjóravald það ár en hvarf síðan aftur til Danmerkur. Svíar tóku hann til fanga í sjóorrustu við [[Borgundarhólmur|Borgundarhólm]] [[1563]]. Hann var þá líklega hátt á áttræðisaldri og er talið að hann hafi dáið í sænsku fangelsi en hann var þó enn á lífi 1567. Hann var ókvæntur. == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://runeberg.org/dbl/16/0433.html|titill=Dansk biografisk leksikon hjá Projekt Runeberg}} * {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3149980|titill=Hvenær hófst verzlunareinokun á Íslandi? Frjáls verslun 1955, 3.-4. tbl.}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Christoffer Huitfeldt]] | titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]] | frá=[[1542]] | til=[[1547]] | eftir=[[Laurentius Mule]] }} {{Erfðatafla | fyrir=[[Laurentius Mule]] | titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]] | frá=[[1551]] | til=[[1551]] | eftir=[[Eggert Hannesson]] }} {{Töfluendir}} [[Flokkur:Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjórar á Íslandi]] 6hhmv8tg9k11mfmygchd3vgzucno52n 0 83045 1983883 1951440 2026-10-25T12:53:41Z Salvor 70 laga tengil 1983883 wikitext text/x-wiki '''Bréfamálið''' var mál sem kom upp í [[Latínuskólinn|Latínuskólanum í Reykjavík]] árið [[1883]]. Það kom til vegna þess að [[Benedikt Gröndal eldri|Benedikt Gröndal]] skáldi var vikið úr kennarastöðu vegna óreglu. Það vatt síðar upp á sig þegar [[rektor]], sem þá var [[Jón Þorkelsson (f. 1822)|Jón Þorkelsson]], gaf í skyn að hann ætti heilan bunka af skammarbréfum eftir nemendur. == Heimildir == * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3278744 ''Bréfamálið í Latínuskólanum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1949]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur}} [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:1883]] h6j61pw96smc3l5l11b77jzciu0b1gf 0 93979 1983895 1978598 2026-10-25T15:19:52Z Friðþjófur 104929 /* Besti árangur annarra liða */ 1983895 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Bikarkeppni kvenna |mynd= |stofnár=1981 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=30 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2024) |sigursælasta lið={{Valur Reykjavík}}''(15)'' |heimasíða= }} '''Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu''' (''Mjólkurbikar kvenna'') er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. Aðalstyrktaraðili keppninnar er [[Mjólkursamsalan]]. Bikarkeppnin fór fyrst fram í kvennaflokki árið 1981. Núverandi meistarar eru [[Breiðablik]] eftir sigur á [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] í úrslitaleiknum. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable sortable" style="font-size:82%;" !style="background:silver;" |Ár !style="background:silver;" |Sigurvegari !style="background:silver;" |Úrslit !style="background:silver;" |2. sæti |<small><<>></small> !style="background:silver;" |Undanúrslit !style="background:silver;" |Undanúrslit !style="background:silver;" |<small>Fjöldi<br/>liða</small> |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1981|1981]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||4-0|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Leiknir R.}} 0-8 {{Lið Breiðablik}} || {{Lið Valur}} 2-0 {{Lið KR}} || 13 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1982|1982]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||1-1; (7-6 vítak.)|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Valur}} 1-0 {{Lið Víkingur}} || {{Lið ÍA}} 0-4 {{Lið Breiðablik}} || 13 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1983|1983]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||3-1|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið ÍA}} 2-1 {{Lið Valur}} || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið KR}} || 12 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1984|1984]] || ''{{Lið Valur}}'' ||3-3, (6-4 vítak.)|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið Valur}} 5-0 {{Lið Haukar}} || {{Lið ÍA}} 4-1 {{Lið Breiðablik}} || 10 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1985|1985]] || ''{{Lið Valur}}''||1-0|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið Keflavík}} 2-5 {{Lið ÍA}} || {{Lið Valur}} 1-0 {{Lið KR}} || 11 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1986|1986]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Breiðablik}} 3-1 {{Lið KA}} || {{Lið Keflavík}} 0-2 {{Lið Valur}} || 12 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1987|1987]] || ''{{Lið Valur}}''||2-0 ||{{Lið ÍA}} || || {{Lið Valur}} 7-0 {{Lið Breiðablik}} || {{Lið ÍA}} 6-2 {{Lið Keflavík}} || 11 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1988|1988]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið Valur}} 3-0 {{Lið KR}} || {{Lið Stjarnan}} 1-2 {{Lið ÍA}} || 12 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1989|1989]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||3-1|| {{Lið Þór Ak.}} || || {{Lið Valur}} 0-1 {{Lið ÍA}} || {{Lið KA}} 2-3 {{Lið Þór Ak.}} || 9 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1990|1990]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið Valur}} 1-0 {{Lið Þór Ak.}} || {{Lið KA}} 1-2 {{Lið ÍA}} || 11 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1991|1991]] || ''{{Lið ÍA}}'' || 6-0 || {{Lið Keflavík}} || || {{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið Þór Ak.}} || {{Lið ÍA}} 2-1 {{Lið Valur}} || 15 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]] || ''{{Lið ÍA}}''||3-2 || {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið ÍA}} 3-0 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið KR}} 1-0 {{Lið Þróttur N.}} || 15 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]] || ''{{Lið ÍA}}''||3-1|| {{Lið Stjarnan}} || || {{Lið Breiðablik}} 1-2 {{Lið ÍA}} || [[UMFS Dalvík|Dalvík]] 1-6 {{Lið Stjarnan}} ||12 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 1994|1994]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' || 1-0 ||{{Lið KR}} || || {{Lið KR}} 4-3 {{Lið Valur}} || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið ÍBA}} ||20 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 1995|1995]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið KR}} || || {{Lið Breiðablik}} 0-1 {{Lið KR}} || {{Lið ÍBA}} 1-6 {{Lið Valur}} ||17 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 1996|1996]] || ''{{Lið Breiðablik}}''|| 3-0|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið ÍA}} || {{Lið Stjarnan}} 0-1 {{Lið Valur}} || 15 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 1997|1997]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||2-1|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Valur}} 2-1 {{Lið KR}} || {{Lið Breiðablik}} 4-1 {{Lið ÍBV}} || 16 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 1998|1998]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||3-2||{{Lið KR}} || || {{Lið KR}} 3-1 {{Lið ÍA}} || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið Stjarnan}} || 14 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 1999|1999]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-1|| {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið ÍBV}} 1-3 {{Lið KR}} || {{Lið Grindavík}} 1-5 {{Lið Breiðablik}} ||17 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 2000|2000]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||1-0|| {{Lið KR}} || || {{Lið KR}} 6-2 {{Lið Valur}} || {{Lið ÍBV}} 0-1 {{Lið Breiðablik}} || 15 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 2001|2001]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið FH}} 1-2 {{Lið Valur}} || {{Lið Breiðablik}} 1-0 {{Lið KR}} || 15 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 2002|2002]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-3; 4-3 (e.framl.)|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Valur}} 3-0 {{Lið ÍBV}} || {{Lið Þór Ak.}}/{{Lið KA}}/{{Lið KS}} 0-8 {{Lið KR}} ||17 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2003|2003]] || ''{{Lið Valur}}'' ||3-1 ||{{Lið ÍBV}} || || {{Lið Breiðablik}} 2-6 {{Lið ÍBV}} || {{Lið Stjarnan}} 1-4 {{Lið Valur}} ||15 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-0|| {{Lið Valur}} || || {{Lið ÍBV}} 8-0 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Valur}} 3-0 {{Lið KR}} ||18 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2005|2005]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||4-1 || {{Lið KR}} || || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið Valur}} || {{Lið KR}} 6-2 {{Lið Fjölnir}} ||17 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2006|2006]] || ''{{Lið Valur}}''||2-2; 3-3, (1-4 vít.) || {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Valur}} 2-1 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Breiðablik}} -:0 {{Lið Fjölnir}} ||16 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2007|2007]] || ''{{Lið KR}}''||3-0 || {{Lið Keflavík}} || || {{Lið Breiðablik}} 3-7 {{Lið KR}} || {{Lið Keflavík}} 3-1 {{Lið Fjölnir}} ||19 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2008|2008]] || ''{{Lið KR}}''||4-0 || {{Lið Valur}} || || {{Lið KR}} 4-2 {{Lið Breiðablik}} || {{Lið Stjarnan}} 1-5 {{Lið Valur}} ||23 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2009|2009]] || ''{{Lið Valur}}''||1-1; 5-1 (e.framl.)|| {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Valur}} 5-0 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Breiðablik}} 2-1 {{Lið Fylkir}} ||20 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2010|2010]] || ''{{Lið Valur}}''||1-0|| {{Lið Stjarnan}} || || {{Lið ÍBV}} 1-2 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Valur}} 3-0 [[Þór/KA]] ||24 |- |[[Valitor-bikar kvenna í knattspyrnu 2011|2011]] || ''{{Lið Valur}}''||2-0||{{Lið KR}} || || {{Lið Fylkir}} 1-2 {{Lið KR}} || {{Lið Afturelding}} 0-1 {{Lið Valur}} ||26 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2012|2012]] || ''{{Lið Stjarnan}}''||1-0||{{Lið Valur}} || || {{Lið KR}} 0-2 {{Lið Valur}} || {{Lið Stjarnan}} 2-1 [[Þór/KA]] ||26 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||2-1||[[Þór/KA]] || || {{Lið Breiðablik}} 1-0 {{Lið Fylkir}} || {{Lið Stjarnan}} 0-1 [[Þór/KA]] ||26 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] || ''{{Lið Stjarnan}}''||4-0|| {{Lið Selfoss}} || || {{Lið Breiðablik}} 0-1 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Fylkir}} 2-2 (0-3 vítak.) {{Lið Selfoss}} ||28 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] || ''{{Lið Stjarnan}}''||2-1|| {{Lið Selfoss}} || || {{Lið Selfoss}} 3-2 {{Lið Valur}} || {{Lið Fylkir}} 1-2 {{Lið Stjarnan}} ||29 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||3-1|| {{Lið ÍBV}} || || [[Þór/KA]] 0-1 {{Lið ÍBV}} || {{Lið Stjarnan}} 2-3 {{Lið Breiðablik}} ||30 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] || ''{{ÍBV Vestmannaeyjar}}''||3-2|| {{Lið Stjarnan}} || || {{Lið Stjarnan}} 1-0 {{Lið Valur}} || {{Lið ÍBV}} 1-1 (4-2 vítak.) {{Lið Grindavík}} ||22 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||2-1 || {{Lið Stjarnan}} || || {{Lið Breiðablik}} 2-0 {{Lið Valur}} || {{Lið Fylkir}} 1-9 {{Lið Stjarnan}} ||22 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] || ''{{Lið Selfoss}}''||2-1|| {{KR Reykjavík}} || || {{Lið Fylkir}} 0-1 {{Lið Selfoss}} || {{Lið KR}} 2-0 [[Þór/KA]] ||24 |- |[[2020]] || ''Keppni hætt v. Covid-19 || || || || {{Lið KR}} - [[Þór/KA]] || {{Lið Selfoss}} - {{Lið Breiðablik}} ||29 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] || ''{{Lið Breiðablik}}''|| 4-0||{{Lið Þróttur R.}} || || {{Lið Þróttur R.}} 4-0 {{Lið FH}} || {{Lið Breiðablik}} 4-3 {{Lið Valur}} ||33 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] || ''{{Lið Valur}}''|| 2-1 ||{{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Stjarnan}} 1-3 {{Lið Valur}} || {{Lið Selfoss}} 0-2 {{Lið Breiðablik}} ||33 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] || ''{{Lið Víkingur}}''|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} || || {{Lið FH}} 1-2 {{Lið Víkingur}} || {{Lið Stjarnan}} 1-1 (1-4 vítak.) {{Lið Breiðablik}} ||33 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2024|2024]] || ''{{Lið Valur}}''|| 2-1 ||{{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Valur}} 3-0 {{Lið Þróttur R.}} || {{Lið Breiðablik}} 2-1 [[Þór/KA]] ||33 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2025|2025]] |''[[Breiðablik]]'' |2-3 |[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] | |[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] 2-3 [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |[[Breiðablik]] 3-2 [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |32 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2026|2026]] | | ?-? | | | | | |} ==Titlar eftir félögum== {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Valur Reykjavík}} | 15 | 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 |- | {{Breiðablik}} | 14 | 1981, 1982, 1983, 1994, 1996, 1997, 1998, 2000, 2005, 2013, 2016, 2018, 2021, 2025 |- | {{ÍA Akranes}} | 4 | 1989, 1991, 1992, 1993 |- | {{KR Reykjavík}} | 4 | 1999, 2002, 2007, 2008 |- | {{Lið Stjarnan}} | 3 | 2012, 2014, 2015 |- | {{ÍBV Vestmannaeyjar}} | 2 | 2004, 2017 |- | {{Lið Þróttur R.}} 2 sinnum (2021, 2026) ++ | 1 | 2026 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2023 |- | {{Lið Selfoss}} | 1 | 2019 |} === Besti árangur annarra liða === *'''2. sæti''' ** {{Lið Keflavík}} 2 sinnum (1991, 2007) ** Grindavík/Njarðvík 1 sinni (2026) ** {{Lið FH}} 1 sinni (2025) ** [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] 1 sinni (2013) ** {{Lið Þór Ak.}}/{{Lið KA}}/{{Lið KS}} 1 sinni (2002) + ** {{Lið Þór Ak.}} 1 sinni (1989) + *'''Undanúrslit''' ** {{Lið Fjölnir}} 3 sinnum (2005, 2006, 2007) ** {{Lið KA}} 3 sinnum (1986, 1989, 1990) + ** {{Lið ÍBA}} 2 sinnum (1994, 1995) + ** {{Lið Grindavík}} 2 sinnum (1999, 2017) + ** {{Lið Fram}} 1 sinni (2026) ** {{Lið Fylkir}} 1 sinni (2019) ** {{Lið Afturelding}} 1 sinni (2011) ** {{Lið Haukar}} 1 sinni (1984) ** [[UMFS Dalvík|Dalvík]] 1 sinni (1993) + ** {{Lið Þróttur N.}} 1 sinni (1992) + ** {{Lið Leiknir R.}} 1 sinni (1981) + *'''8-liða úrslit''' ** [[Mynd:HK-Víkingur.png|35px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] 4 sinnum (2006, 2013, 2016, 2019) + ** {{Lið Tindastóll}} 3 sinnum (2017, 2019, 2025) ** {{Lið Völsungur}} 3 sinnum (1981, 1982, 1994) ** {{Lið Höttur}} 3 sinnum (1992, 1993, 1995) ** {{Lið Víðir}} 3 sinnum (1982, 1983, 1984) + ** {{Lið ÍR}} 2 sinnum (2006, 2018) ** {{Lið Sindri}} 2 sinnum (1994, 1995) ** {{Lið Reynir S.}}/{{Lið Keflavík}}/{{Lið Víðir}} (1999, 2000) + ** [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] 2 sinnum (1981, 1982) + ** Fjarðabyggð/Höttur/Leiknir 1 sinni (2026) + ** {{Lið HK}} 1 sinni (2025) ** Knattspyrnufélagið [[Ungmennafélagið Valur|Valur]]/[[Ungmennafélagið Austri|Austri]] 1 sinni (1997) + ** [[Mynd:Leiknirf.jpg|20px]] [[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir F.]] 1 sinni (1996) + ** {{Lið Reynir S.}} 1 sinni (1996) + ** [[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 1 sinni (1994) + ** {{Lið KS}} 1 sinni (1992) + ** {{Lið Breiðablik}} b-lið 1 sinni (1982) + + Keppir ekki lengur undir eigin merkjum. == Tengt efni == *[[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu]] {{Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] ieembdwkcks4mwy6ja2o4ry8n9yexsu 0 102644 1983915 1913289 2026-10-26T00:03:21Z Juppi lantteineen 121924 mynd 1983915 wikitext text/x-wiki [[File:Christian Dior 1954.jpg|thumb|Christian Dior (1954)]] '''Christian Dior''' ([[1905]] – [[1957]]) var [[Frakkland|franskur]] [[Hönnun|fatahönnuður]]. {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Dior, Christian }} [[Flokkur:Franskir fatahönnuðir]] {{fde|1905|1957|Dior, Christian}} dnttqpdpf6kn2fwbu1nwef3o5garlbj 0 130500 1983881 1966298 2026-10-25T12:44:43Z Salvor 70 /* Heimildir */ 1983881 wikitext text/x-wiki '''Jón Þorkelsson forni''' (16. apríl 1859 – 10. febrúar 1924) var forstöðumaður [[Landsskjalasafn]]s (Þjóðskjalasafns) til dauðadags 1924. Hann var stundum nefndur Jón Þorkelsson '''yngri''' til aðgreiningar frá [[Jón Þorkelsson (f. 1822)|Jóni Þorkelsssyni '''rektor''']] (1822-1904) <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314814 Í minningu afreksmanns, Lesbók Morgunblaðsins, 18. september 1999]</ref>. Hann notaði skáldaheitið '''Fornólfur'''. Hann var fæddur árið 1859 í Ásum í [[Skaftártunga|Skaftártungu]], varð stúdent úr [[latínuskólinn|latínuskólanum]] í [[Reykjavík]] [[1882]] og lauk kandídatsprófi í norrænum fræðum frá [[Hafnarháskóli|Hafnarháskóla]] árið [[1886]] og doktorsprófi þaðan árið [[1888]]. Hann var ljóðskáld og gaf ljóð sín út undir nafninu Fornólfur. Árið 1923 kom út [[Vísnakver Fornólfs]]. Sonur Jóns forna var Guðbrandur Jónsson prófessor og bókavörður við Landsbókasafnið. ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314814 Í minningu afreksmanns, Lesbók Morgunblaðsins, 18. september 1999] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000519300 Guðbrandur Jónsson prófessor bókavörður við Landsbókasafnið] * [https://baekur.is/bok/d8b4cd5a-8206-4848-9218-bb9ac27470b0/1/4/Visnakver#page/n3/mode/2up/Visnakver Vísnakver Fornólfs] {{fd|1859|1924}} [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Þjóðskjalaverðir]] i9pnt88uz805s4u66iamfunkse7kxde 1983882 1983881 2026-10-25T12:45:49Z Salvor 70 /* Heimildir */ 1983882 wikitext text/x-wiki '''Jón Þorkelsson forni''' (16. apríl 1859 – 10. febrúar 1924) var forstöðumaður [[Landsskjalasafn]]s (Þjóðskjalasafns) til dauðadags 1924. Hann var stundum nefndur Jón Þorkelsson '''yngri''' til aðgreiningar frá [[Jón Þorkelsson (f. 1822)|Jóni Þorkelsssyni '''rektor''']] (1822-1904) <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314814 Í minningu afreksmanns, Lesbók Morgunblaðsins, 18. september 1999]</ref>. Hann notaði skáldaheitið '''Fornólfur'''. Hann var fæddur árið 1859 í Ásum í [[Skaftártunga|Skaftártungu]], varð stúdent úr [[latínuskólinn|latínuskólanum]] í [[Reykjavík]] [[1882]] og lauk kandídatsprófi í norrænum fræðum frá [[Hafnarháskóli|Hafnarháskóla]] árið [[1886]] og doktorsprófi þaðan árið [[1888]]. Hann var ljóðskáld og gaf ljóð sín út undir nafninu Fornólfur. Árið 1923 kom út [[Vísnakver Fornólfs]]. Sonur Jóns forna var Guðbrandur Jónsson prófessor og bókavörður við Landsbókasafnið. ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314814 Í minningu afreksmanns, Lesbók Morgunblaðsins, 18. september 1999] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000519300 Guðbrandur Jónsson prófessor bókavörður við Landsbókasafnið] * [https://baekur.is/bok/d8b4cd5a-8206-4848-9218-bb9ac27470b0/Visnakver Vísnakver Fornólfs (baekur.is] {{fd|1859|1924}} [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Þjóðskjalaverðir]] ixuwvjgo77cz2dxxll7mlds908k36bw 0 131138 1983942 1983381 2026-10-26T11:12:57Z Berserkur 10188 1983942 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.400 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. Þær höfðu gengið í tæp 40 ár. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[3. september]] - [[Hútar]] gerðu áhlaup á svæði sem stjórnað var af stjórnarher [[Jemen]]s og brutu þar með vopnahlé. * [[5. september]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árás á þrjú írönsk olíuskip við [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]]. * [[13. september]] - Þingkosningar voru haldnar í Svíþjóð. Jafnaðarmannaflokkurinn með [[Magdalena Andersson]] í forystu var hlutskarpastur. * [[14. september]] - Fyrstu ráðherrar [[Skotland]]s, [[Norður-Írland]]s og [[Wales]] undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna í [[Cardiff]]. * [[15. september]] - Fyrsta [[vindorka|vindorkuvirkjunin]] var opnuð á Íslandi við Vaðöldu nálægt [[Sultartangavirkjun]]. * [[16. september]] - [[Hashim Thaçi]], fyrrum forseti Kósovó, var dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir stríðsglæpi. * [[17. september]] - ''[[Leopardus tilcayo]]'', fyrsta nýja kattategundin sem fundist hafði í yfir 100 ár, fannst í [[Bólivía|Bólivíu]]. * [[22. september]] - Varnarsamningur var gerður milli Bandaríkjanna, Grænlands og Danmerkur. * [[23. september]] - [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] hóf árásir í norður-Eþíópíu. * [[27. september]] - [[Aleksandar Vučić]], forseti Serbíu, sagði af sér. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Bosnía Hersegóvína|Bosníu-Hersegóvínu]]. * [[7. október]]-[[8. október]] - Rússland gerði árásir á fjölbýlishús í [[Kýiv]] og á strætisvagna í [[Kramatorsk]]. 55 létust í árásunum. * [[12. október]] - [[Hútar]] í Jemen gerðu árás á flugvöllinn í [[Ríad]], höfuðborg Sádi-Arabíu, í annað sinn á nokkrum dögum. 20 létust. * [[19. október]]: ** Franska ríkisstjórnin kom saman á neyðarfundi vegna mótmæla og óeirða. Þau hófust þegar námsmenn mótmæltu bágum kjörum. Forsætisráðherra landsins veitti borgarstjórum leyfi til útgöngubanns í borgum. ** Kjósendur í [[Alberta]] í Kanada kusu gegn því að haldin yrði bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði fylkisins. 76% voru á móti henni. * [[25. október]] - [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var endurkjörinn [[forseti Brasilíu]]. Hann sigraði hægri frambjóðandann [[Flavio Bolsonaro]]. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. * [[29. nóvember]] - Þingkosningarnar verða haldnar á Spáni. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]). * [[5. mars]] - [[António Lobo Antunes]], portúgalskur rithöfundur (f. [[1942]]). * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]]: ** [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). ** [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], jemenskur stjórnmálamaður (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). * [[16. september]] - [[Karl Th. Birgisson]], ritstjóri, útvarpsmaður og rithöfundur (f. [[1963]]). * [[30. september]] - [[Margaret Hamilton]], bandarískur tölvunarfræðingur (f. [[1936]]). * [[1. október]] - [[Conrad Thomas Lant]], enskur tónlistarmaður ([[Venom]]) (f. [[1963]]). * [[3. október]] - [[Dennis Hastert]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1942]]). * [[15. október]] - [[Bo Johansson]], sænskur knattspyrnuþjálfari (f. [[1942]]. ==Nóbelsverðlaunin== * [[Bókmenntaverðlaun Nóbels|Bókmenntir]]: [[Anne Carson]]. * [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Efnafræði]]: [[Henri B. Kagan]] og [[Kenso Soai]]. * [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Eðlisfræði]]: [[Francis Halzen]]. * [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Lífeðlis- og læknisfræði]]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] og [[Georg Nagel]]. *[[Friðarverðlaun Nóbels]]: [[Navanethem Pillay]]. [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] 1ybhzrgp6o5tc2evs3oj1j5czswf8v2 0 132843 1983926 1933817 2026-10-26T09:33:33Z Woowoo271000 114236 Breytti ártali 1983926 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Kári | Mynd = [[Mynd:Íþróttafélagið Kári.png|frameless|200px]] | Stytt nafn = Kári | Stofnað = 22. maí 1922, endurvakið 13. apríl 2011 | Leikvöllur = [[Akraneshöllin]] | Stærð = 409 sæti | Stjórnarformaður = Sveinbjörn Geir Hlöðversson | Knattspyrnustjóri = Lúðvík Gunnarsson | Deild = [[2. deild karla í knattspyrnu|2. deild]] (2026) }} '''Knattspyrnufélagið Kári''' er íslenskt knattspyrnufélag stofnað 1922. Liðið spilar heimaleiki í Akraneshöllinni eða Akranesvelli. Félagið var endurvakið 2006.<ref>{{cite web |publisher=Skessuhorn |title=Knattspyrnufélagið Kári |url=https://timarit.is/page/7121017 |via=timarit.is |language=is}}</ref> Kári er fyrsta knattspyrnufélagið á Akranesi og réð sinn fyrsta þjálfara 1933.<ref>{{cite web |publisher=Dagur |title=Gullöldin á Akranesi |url=https://timarit.is/page/2413706 |via=timarit.is |language=is}}</ref> == Heimildir == <references/> {{Aðildarfélög ÍA}} {{Stubbur|knattspyrna|Akranes}} {{S|1922}} [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|ÍA]] [[Flokkur:Íþróttabandalag Akraness]] p2y3nvj9hrrojhvdxpfl1xop3peoscm 0 146917 1983900 1983113 2026-10-25T18:51:27Z TKSnaevarr 53243 1983900 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Jair Bolsonaro | mynd = Jair Bolsonaro em 24 de abril de 2019 (1).jpg | myndatexti1 = Jair Bolsonaro árið 2019. | titill = [[Forseti Brasilíu]] | stjórnartíð_start = [[1. janúar]] [[2019]] | stjórnartíð_end = [[1. janúar]] [[2023]] | forveri = [[Michel Temer]] | eftirmaður = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | vara_forseti = [[Hamilton Mourão]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1955|3|21}} | fæðingarstaður = [[Glicério]] í [[São Paulo (fylki)|São Paulo-fylki]], [[Brasilía|Brasilíu]] | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Brasilía, 2006)|Frjálslyndi flokkurinn]] (2021–) | starf = Hermaður, stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Mótmælandatrú|Mótmælandi]] | maki = Rogéria Nantes Braga (g. 1978; sk. 1997)<br>Ana Cristina Valle (g. 1997; sk. 2007)<br>Michelle Reinaldo (g. 2013) | börn = 5, þ. á m. [[Flávio Bolsonaro|Flávio]], [[Carlos Bolsonaro|Carlos]], [[Eduardo Bolsonaro|Eduardo]] og [[Jair Renan Bolsonaro|Jair Renan]] | undirskrift = Signature of Jair Bolsonaro.svg }} '''Jair Messias Bolsonaro''' (f. 21. mars 1955) er [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður sem er 38. og fyrrverandi [[forseti Brasilíu]]. Bolsonaro gegndi forsetaembættinu frá 2019 til 2023. Hann hafði áður setið á fulltrúadeild brasilíska þingsins fyrir [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]]-fylki frá árinu 1991. Bolsonaro var kjörinn forseti sem meðlimur í Félagslega frjálslynda flokknum (p. ''Partido Social Liberal'' eða PSL) en í nóvember árið 2019 klauf Bolsonaro sig úr flokknum og stofnaði nýjan stjórnmálaflokk, Bandalag fyrir Brasilíu (p. ''Aliança pelo Brasil''). Árið 2021 gekk Bolsonaro í brasilíska Frjálslynda flokkinn. ==Æviágrip== Bolsonaro fæddist í sýslunni Glicério í [[São Paulo (fylki)|São Paulo-fylki]], útskrifaðist úr Agulhas Negras-hernaðarháskólanum árið 1977 og gegndi þjónustu í stórskota- og fallhlífadeildum brasilíska hersins. Hann vakti fyrst athygli almennings árið 1986 þegar hann kvartaði yfir lélegum launum brasilískra hermanna í grein sem hann skrifaði í tímaritið ''Veja''. Yfirvöld handtóku Bolsonaro fyrir greinina þrátt fyrir að skoðanir hans nytu víðtæks stuðnings innan hersins. Hann var náðaður tveimur árum síðar. Bolsorano gekk til liðs við varadeildir Brasilíuhers árið 1988 með [[Höfuðsmaður|höfuðsmannstign]]. Sama ár bauð hann sig fram í borgarráð Rio de Janeiro og var kjörinn sem fulltrúi Kristilega demókrataflokksins. Árið 1990 var Bolsonaro kjörinn á neðri deild brasilíska þingsins og síðar endurkjörinn sex sinnum. Á 27 ára langri þingsetu sinni varð Bolsonaro kunnur fyrir andóf sitt gegn vinstrisinnuðum stefnumálum. Hann hefur meðal annars talað gegn [[Hjónaband samkynhneigðra|hjónabandi samkynhneigðra]], [[fóstureyðing]]um, lögleiðingu fíkniefna, landeignarumbótum og [[Veraldarhyggja|veraldarhyggju]]. Bolsonaro hefur vakið athygli í Brasilíu og víðar fyrir umdeild ummæli sín. Hann hefur meðal annars lýst því yfir að ef hann sjái tvo karlmenn kyssast á almannafæri muni hann lemja þá<ref>{{Cite web|url=http://www1.folha.uol.com.br/fsp/cotidian/ff2611201025.htm|title=Folha de S.Paulo – Câmara: Palmada muda filho "gayzinho", declara deputado federal – 26/11/2010|website=www1.folha.uol.com.br|access-date=3. júní 2018}}</ref> og að hann myndi frekar vilja að sonur hans dæi í bílslysi en eignaðist kærasta.<ref>{{Cite news|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/bolsonaro-quotprefiro-filho-morto-em-acidente-a-um-homossexualquot,cf89cc00a90ea310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html|title=Bolsonaro: "prefiro filho morto em acidente a um homossexual"|work=Terra|access-date=2. júní 2018|language=pt-BR}}</ref> Bolsonaro hefur oft hrósað [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|herforingjastjórninni sem réð yfir Brasilíu]] frá 1964 til 1985 og hefur lýst því yfir sem þingmaður að Brasilíumenn „[muni] aldrei leysa grafalvarleg þjóðfélagsvandamál með þessu óábyrga lýðræði“.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/07/25/weekinreview/conversations-jair-bolsonaro-soldier-turned-politician-wants-give-brazil-back.html|title=Jair Bolsonaro; A Soldier Turned Politician Wants To Give Brazil Back to Army Rule|work=New York Times|access-date=8. október 2018|language=Enska}}</ref> Á tíunda áratugnum lýsti Bolsonaro því opinskátt yfir í viðtali að hann myndi koma á [[einræði]] á ný nái hann einhvern tímann kjöri í forsetaembættið.<ref>{{Cite web|url=http://www1.folha.uol.com.br/internacional/en/brazil/2018/06/1970871-congressman-bolsonaro-defended-new-military-coup-in-the-1990s.shtml|title=Folha de S.Paulo – Internacional – En – Brazil – Congressman Bolsonaro Defended New Military Coup in the 1990s – 04/06/2018|website=www1.folha.uol.com.br|access-date=4. júní 2018}}</ref> Bolsonaro hefur einnig hrósað öðrum einræðisstjórnum í Rómönsku Ameríku, þar á meðal stjórnum [[Augusto Pinochet|Augustos Pinochet]] í Síle og [[Alberto Fujimori|Albertos Fujimori]] í Perú. Árið 2008 sagði Bolsonaro um stjórn Pinochet (sem drap rúmlega 3000 síleska ríkisborgara) að „hún hefði átt að drepa fleira fólk.“<ref>{{Cite news|url=https://congressoemfoco.uol.com.br/especial/noticias/as-frases-polemicas-de-jair-bolsonaro/|title=As frases polêmicas de Jair Bolsonaro|date=2017-08-05|work=Congresso em Foco|access-date=2018-09-13|language=pt-BR|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910170238/https://congressoemfoco.uol.com.br/especial/noticias/as-frases-polemicas-de-jair-bolsonaro/|archive-date=2018-09-10|url-status=dead}}</ref> Bolsonaro hefur talað gegn því að konur fái jafnhá laun og karlmenn. Hann telur einnig að launuð mæðraorlof hafi slæm áhrif á skilvirkni á vinnustöðum.<ref>{{Cite news|url=https://revistacrescer.globo.com/Familia/Maes-e-Trabalho/noticia/2015/02/jair-bolsonaro-diz-que-mulher-deve-ganhar-salario-menor-porque-engravida.html|title=Jair Bolsonaro diz que mulher deve ganhar salário menor porque engravida|work=revistacrescer.globo.com|access-date=8. október 2018|language=pt-br}}</ref> Bolsonaro er hlynntur notkun [[Pyntingar|pyntinga]] í yfirheyrsluskyni og vill innleiða [[Dauðarefsing|dauðarefsingar]] í Brasilíu á ný.<ref>{{cite web|url=http://www.terra.com.br/istoegente/28/reportagens/entrev_jair.htm|title=Terra – ISTO GENTE – Entrevista: Jair Bolsonaro|date=31. maí 2013|publisher=|accessdate=8. október 2018|archive-date=2013-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130531142150/http://www.terra.com.br/istoegente/28/reportagens/entrev_jair.htm|url-status=unfit}}</ref> Bolsonaro hóf kosningabaráttu sína fyrir forsetaembættinu sem fulltrúi Félagslega frjálslynda flokksins í ágúst árið 2018. Sem frambjóðandi sagðist hann vilja taka hart á glæpamönnum og leysa úr hækkandi glæpa- og morðtíðni í landinu. Í því skyni vill hann herða refsingar, víkka rannsóknarrétt lögreglunnar og létta á löggjöf um byssueignir.<ref>{{Vefheimild|titill=Bolsonaro kveðst ætla að taka hart á glæpum|url=http://www.visir.is/g/2018181009082|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=7. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=8. október}}</ref> Á meðan á kosningabaráttunni stóð var gerð tilraun til að myrða hann. Ráðist var að Bolsonaro á kosningasamkomu og hann stunginn í kviðinn með hníf.<ref>{{Vefheimild|titill=Hnífstungurásin sögð tryggja Bolsonaro brasilíska forsetastólinn|url=http://www.visir.is/g/2018180909078/hnifstungurasin-sogd-tryggja-bolsonaro-brasiliska-forsetastolinn-|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=8. september|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=8. október}}</ref> Bolsonaro var rúmliggjandi vegna meiðsla sinna á síðasta hluta kosningabaráttunnar en hann vann þó afburðasigur í fyrri umferð kosninganna og fékk um 48 prósent atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Bol­son­aro með 48% at­kvæða|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/10/07/bolsonaro_med_48_prosent_atkvaeda/|útgefandi=''[[mbl.is]]''|ár=2018|7. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=7. október}}</ref> Kosið var á milli Bolsonaro og [[Fernando Haddad|Fernandos Haddad]], frambjóðanda Verkamannaflokksins, í annarri umferð kosninganna þann 28. október.<ref>{{Vefheimild|titill=Hinn brasilíski Trump langefstur samkvæmt útgönguspám|url=http://www.visir.is/g/2018181009016/hinn-brasiliski-trump-langefstur-samkvaemt-utgonguspam|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|7. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=7. október}}</ref> Bolsonaro sigraði og tók við embætti forseta í byrjun árs 2019. ===Forsetatíð (2019–2023)=== Á stjórnartíð sinni beitti Bolsonaro sér fyrir því að dregið væri úr verndun [[Amasónfrumskógurinn|Amasónskógarins]] til þess að hægt væri að nota meira af honum sem ræktarland fyrir landbúnað og fyrir námuvinnslu.<ref>{{Vefheimild|titill=BRAS­ILÍA: AÐGERÐA­LEYSI STJÓRN­VALDA ÝTIR UNDIR SKÓGAR­ELDA Í AMAZON|url=https://amnesty.is/frettir/brasilia-adgerdaleysi-stjornvalda-ytir-undir-skogarelda-i-amazon/|útgefandi=[[Amnesty International]]|dags=27. ágúst 2019|skoðað=12. nóvember 2022}}</ref> Skógareyðing í Amasónskóginum tvöfaldaðist á fyrsta ári Bolsonaro í forsetaembætti. Vís­inda­menn og um­hverf­issinn­ar kenndu Bol­son­aro um að hafa hvatt bænd­ur og skóg­ar­höggs­menn til skógareyðing­ar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/12/14/skogareyding_i_amazon_tvofaldadist/|titill=Skógareyðing í Amazon tvöfaldaðist|dags=14. desember 2022|skoðað=12. nóvember 2022|útgefandi=[[mbl.is]]}}</ref> Ólögleg námustarfsemi á jarðeignum frumbyggja í Amasónskóginum náði jafnframt nýjum hæðum á stjórnartíð Bolsonaro.<ref>{{Vefheimild|titill=Herjað á Amazon með námuvinnslu og mannréttindabrotum|url=https://kjarninn.is/frettir/herjad-a-amazon-med-namuvinnslu-og-mannrettindabrotum/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|dags=2020|mánuður=4. október 2021|skoðað=12. nóvember 2022|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir}}</ref> Bolsonaro gerði lítið úr [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldrinum]] sem kom til Brasilíu árið 2020 og sakaði fjölmiðla um að blekkja almenning í því skyni að skapa múgæsing yfir „örlítilli hitasótt“.<ref>{{Vefheimild|titill=Brazil's Jair Bolsonaro says coronavirus crisis is a media trick|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/23/brazils-jair-bolsonaro-says-coronavirus-crisis-is-a-media-trick|útgefandi=''[[The Guardian]]''|ár=2020|mánuður=23. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. apríl|höfundur=Tom Phillips|tungumál=enska}}</ref> Í faraldrinum hvatti Bolsonaro landsmenn til þess að aflétta samkomubönnum og óhlýðnast samskiptafjarlægð og komst í kast við fylkisstjórnir Brasilíu sem viðhéldu slíkum ráðstöfunum til að hefta útbreiðslu veirunnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Em meio a disparada de casos da Covid-19, Bolsonaro mais uma vez defende 'volta à normalidade'|url=https://extra.globo.com/noticias/coronavirus/em-meio-disparada-de-casos-da-covid-19-bolsonaro-mais-uma-vez-defende-volta-normalidade-24365831.html|útgefandi=''Extra''|ár=2020|mánuður=11. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. apríl|tungumál=portúgalska}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Brazil: Bolsonaro Sabotages Anti-Covid-19 Efforts|url=https://www.hrw.org/news/2020/04/10/brazil-bolsonaro-sabotages-anti-covid-19-efforts|útgefandi=[[Mannréttindavaktin]]|ár=2020|mánuður=10. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. apríl|tungumál=enska}}</ref> Stuðningsmenn Bolsonaros í São Paulo, þar sem flest tilfelli COVID-19 höfðu greinst, mótmæltu samkomubanni fylkisstjórnarinnar og hindruðu meðal annars för sjúkrabíla í gegnum borgina í mótmælaskyni.<ref>{{Vefheimild|titill=Coronavírus: durante quarentena, manifestantes fazem buzinaço em São Paulo|url=https://veja.abril.com.br/brasil/coronavirus-durante-quarentena-manifestantes-fazem-buzinaco-em-sao-paulo/|útgefandi=''Veja''|ár=2020|mánuður=11. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. apríl|tungumál=portúgalska}}</ref> Í júní höfðu um 34.000 manns látist úr veirunni í Brasilíu og um 640.000 smit höfðu greinst samkvæmt opinberum talningum. Bolsonaro taldi tölurnar ekki gefa rétta mynd af ástandinu og lét því hætta að birta þær þann 7. júní.<ref>{{Vefheimild|titill=Hætta að birta heildartölur um látna og smitaða í Brasilíu|url=https://www.visir.is/g/20201977939d/haetta-ad-birta-heildartolur-um-latna-og-smitada-i-brasiliu|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2020|mánuður=7. júní|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. júní|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Hæstiréttur landsins gerði stjórninni síðar að halda áfram birtingu talanna.<ref>{{Vefheimild|titill=Brasilía birtir á ný upplýsingar um kórónaveirutilfelli|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/10/brasilia-birtir-a-ny-upplysingar-um-koronaveirutilfelli|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2020|mæanuður=10. júní|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=22. júní|höfundur=Anna Sigríður Einarsdóttir}}</ref> Bolsonaro staðfesti þann 7. júlí 2020 að hann hefði greinst með COVID-19.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Brasilíu með kórónuveiruna|url=https://www.visir.is/g/20201989033d/forseti-brasiliu-med-koronuveiruna|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2020|mánuður=7. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. júlí|höfundur=Tryggvi Páll Tryggvason}}</ref> Bolsonaro bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum ársins 2022 en tapaði naumlega í annarri umferð kosninganna þann 30. október gegn mótframbjóðanda sínum, fyrrum forsetanum [[Luiz Inácio Lula da Silva]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/10/30/lula_nyr_forseti_brasiliu_eftir_hnifjafna_kosningu/|titill=Lula nýr forseti Brasilíu eftir hnífjafna kosningu|dags=30. október 2022|skoðað=30. október 2022|útgefandi=[[mbl.is]]}}</ref> ===Að lokinni forsetatíð=== Bolsonaro yfirgaf Brasilíu áður en Lula sór embættiseið og kom sér fyrir í [[Flórída]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] um stundarsakir.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/01/01/fjoldi_folks_hyllir_bolsonaro_i_florida/|titill=Fjöldi fólks hyllir Bolsonaro í Flórída|dags=1. janúar 2023|skoðað=12. janúar 2023|útgefandi=[[mbl.is]]}}</ref> Um viku eftir að Lula tók við af Bolsonaro [[Árásin á Brasilíuþing 2023|ruddist æstur múgur stuðningsmanna Bolsonaros]] inn í þinghúsið, forsetahöllina og hæstaréttinn í höfuðborginni Brasilíu til að krefjast þess að herinn steypti Lula af stóli og kæmi Bolsonaro aftur til valda. Bolsonaro fordæmdi óeirðirnar í færslu á [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]-síðu sinni.<ref name=fbl>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/logregla-hefur-nad-aftur-voldum-i-brasiliu/|titill=Lögregla hefur náð aftur völdum í Brasilíu|dags=9. janúar 2023|skoðað=12. janúar 2023|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|höfundur=Lovísa Arnardóttir|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230331185807/https://www.frettabladid.is/frettir/logregla-hefur-nad-aftur-voldum-i-brasiliu/|safndags=31. mars 2023}}</ref> Þann 30. júní 2023 úrskurðaði kjörstjórn Brasilíu að Bolsonaro yrði bannað að gefa kost á sér til opinbers embættis í átta ár vegna meintra embættisbrota hans í aðdraganda forsetakosninganna 2022. Honum var gefið að sök að hafa grafið undan lýðræði í Brasilíu með því að halda því fram að rafrænar kosningavélar myndu stuðla að kosningasvindli í kosningunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20232434599d/bol-sonaro-bannad-ad-bjoda-sig-fram|titill=Bol­sonaro bannað að bjóða sig fram|dags=30. júní 2023|skoðað=5. júlí 2023|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Árni Sæberg}}</ref> Þann 19. febrúar 2025 var Bolsonaro ákærður og honum gefið að sök að hafa ætlað sér að fella ríkisstjórn Brasilíu og myrða Lula da Silva og forseta hæstaréttar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252690641d/vildi-eitra-fyrir-for-setanum-og-skjota-for-seta-haesta-rettar|titill=Vildi eitra fyrir for­setanum og skjóta for­seta hæsta­réttar|dags= 19. febrúar 2025|skoðað=23. febrúar 2025|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Meirihluti hæstaréttar Brasilíu kaus að sakfella hann þann 11. september 2025 og dæmdi hann í 27 ára fangelsi.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi forseti hlýtur 27 ára fangelsisdóm|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-09-11-fyrrverandi-forseti-hlytur-27-ara-fangelsisdom-453316|útgefandi=[[RÚV]]|dags=11. september 2025|skoðað=12. september 2025|höfundur=Malín Marta Eyfjörð Ægisdóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = [[1. janúar]] [[2019]] | til = [[1. janúar]] [[2023]] | fyrir = [[Michel Temer]] | eftir = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Brasilíu}} {{f|1955}} {{DEFAULTSORT:Bolsonaro, Jair}} [[Flokkur:Forsetar Brasilíu]] 1tb4eommghs3l7vywnprudghg1w4gsl 0 153472 1983939 1918347 2026-10-26T10:50:55Z TKSnaevarr 53243 1983939 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Gerty Cori | búseta = | mynd = Gerty Theresa Cori.jpg | myndatexti = Gerty Cori árið 1947. | fæðingarnafn= Gertrude Theresa Radnitz | fæðingardagur = [[15. ágúst]] [[1896]] | fæðingarstaður = [[Prag]], [[Austurríki-Ungverjaland|austurrísk-ungverska keisaradæminu]] (nú [[Tékkland]]i) | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1957|10|26|1896|8|15}} | dauðastaður = [[Glendale, Missouri|Glendale]], [[Missouri]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | orsök_dauða = [[Mergnetjuhersli]] | verðlaun = [[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði]] (1947) | þekkt_fyrir = | stjórnmálaflokkur = | háskóli = [[Karlsháskólinn í Prag]] | starf = Lífefnafræðingur | þjóðerni = [[Austurríki-Ungverjaland|Austurrísk-ungversk]], síðar [[Bandaríkin|bandarísk]] | trú = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólsk]] (áður [[Gyðingdómur|gyðingur]]) | maki = {{gifting|[[Carl Ferdinand Cori]]|1920}} | börn = 1 | foreldrar = | undirskrift = }} '''Gerty Theresa Cori''' (fædd undir nafninu '''Radnitz'''; 15. ágúst 1896 – 26. október 1957) var [[Austurríki-Ungverjaland|austurrísk-ungverskur]] (og síðar [[Bandaríkin|bandarískur]]) [[lífefnafræði]]ngur sem vann árið 1947 til [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Nóbelsverðlaunanna í lífeðlis- og læknisfræði]] fyrir þátt sinn í uppgötvun [[Efnaskipti|efnaskipta]] [[glýkógen]]s. Hún var fyrsta konan sem vann til Nóbelsverðlauna í þessum flokki og þriðji kvenkyns Nóbelsverðlaunahafinn í vísindum frá upphafi. ==Æviágrip== Gerty Radnitz var elst þriggja dætra austurrísk-ungversku hjónanna Otto Radnitz, sem var efnafræðingur, og Mörthu Radnitz. Hún var menntuð í heimahúsum þar til hún var tíu ára, en þá gekk hún í stúlknaskóla í Prag.<ref name=":0">{{Vefheimild|tungumál=enska|titill=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1947/cori-gt/biographical/|útgefandi=[[Nóbelsverðlaunin]]|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=14. ágúst}}</ref> Þegar Gerty var 16 ára ákvað hún að gerast læknir og reyndi að skrá sig til læknisnáms í [[Karlsháskólinn í Prag|Karlsháskólanum í Prag]], en var hafnað þar sem hún þótti ekki nógu langt komin í stærðfræði, latínu og efnafræði. Á næstu árum bætti hún kunnáttu sína í þessum fögum og námsumsókn hennar var loks samþykkt árið 1914, þegar Gerty var átján ára.<ref name=":1">{{Bókaheimild|höfundur=Hélène Merle-Béral|titill=17 femmes prix Nobel de sciences|bls=82-96|staður=Paris|útgefandi=Odile Jacob|ár=2016|isbn=978-2-7381-3459-2}}</ref> Í háskólanum kynntist Gerty [[Carl Ferdinand Cori]], sem hún giftist árið 1920.<ref name=":0" /> Vegna hungursneyðar sem tröllreið [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] á þeim tíma fluttu hjónin til [[Vín (Austurríki)|Vínarborgar]], þar sem Gerty Cori var ráðin til starfa við barnaspítala og vann við rannsóknir á blóðsjúkdómum og kannaði breytingar á líkamshita fyrir og eftir meðferðir á [[Skjaldkirtill|skjaldkirtlum]].<ref name=":1" /> Gerty sýktist á þessum tíma af [[Augnþurrkur|augnþurrki]] og þurfti að snúa aftur til Prag um hríð til að hvílast í húsi foreldra sinna og ná aftur heilsu.<ref name=":1" /> Á miðjum þriðja áratuginum fóru hjónin að þreifa fyrir sér um möguleika á að flytjast burt frá Evrópu vegna aukins [[Gyðingahatur|gyðingahaturs]] í álfunni. Fyrst sóttu þau um starf hjá ríkisstjórn [[Holland]]s á eyjunni [[Java|Jövu]], en eftir að hafa verið hafnað þáði Carl Cori atvinnutilboð frá ríkisrekinni rannsóknarmiðstöð á illvirkum sjúkdómum í [[Buffalo]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]].<ref name=":1" /> Hann fór til Bandaríkjanna árið 1922 en Gerty fylgdi honum ekki þangað fyrr en sex mánuðum síðar, eftir að hún hafði fengið stöðu sem aðstoðarkennari í [[Meinafræði|meinafræðum]].<ref name=":1" /> Árið 1929, eftir sex ára rannsóknarvinnu, lögðu Cori-hjónin fram kenningu sem síðar hefur verið kennd við þau og kölluð [[Cori-hringrásin]]. Kenning þeirra útskýrði hvernig [[Mjólkursýra|mjólkursýrur]] sem verða til við [[sykrurof]] í vöðvunum ferðast niður í [[Lifur|lifrina]], þar sem þær breytast í [[Glúkósi|glúkósa]] fyrir efnaskipti og eru síðan sendar aftur í vöðvana, þar sem hringrásin endurtekur sig.<ref name="ACS Landmarks" /> Rannsóknarstörf þeirra höfðu mikil áhrif á notkun [[insúlín]]s, sem var uppgötvað nokkrum árum síðar.<ref name=":1" /> Þrátt fyrir mikla og árangursríka rannsóknarvinnu Gerty, sem hafði birt 11 greinar sjálf og 50 í samstarfi við eiginmann sinn, hlaut hún aðeins ráðningu sem aðstoðarmaður til ársins 1946 vegna [[Kynjamismunun|kynfordóma]] bandaríska vísindasamfélagsins.<ref name="pn">[http://www-csnsm.in2p3.fr/nominatif/thibault/sfp/expositions/femmes-et-sciences.pdf ''Des femmes prix Nobel'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Institut national de physique nucléaire et de physique des particules.</ref> Við [[Háskólinn í Rochester|Háskólann í Rochester]] var Carl jafnvel varaður við því að hann væri að „eyðileggja feril sinn“ með því að birta greinar í samstarfi við eiginkonu sína.<ref name="bio">[https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_69.html ''Dr. Gerty Theresa Radnitz Cori''], æviágrip á vefsíðu ''United States National Library of Medicine''</ref> Háskólarnir [[Háskólinn í Torontó|í Toronto]] og [[Cornell-háskóli|Cornell]] tóku ekki til greina að ráða Gerty til starfa þrátt fyrir að sækjast eftir því að ráða eiginmann hennar.<ref name="bio" /> Loks hlutu hjónin bæði stöður við [[Washington-háskóli í St. Louis|Washington-háskóla í St. Louis]] árið 1931. Carl varð prófessor í [[Lyfjafræði|lyfjafræðum]] en Gerty varð aðstoðarmaður við lyfjarannsóknir.<ref name=":1" /> Það var ekki fyrr en árið 1946 sem Gerty varð sjálf lyfjafræðiprófessor, en þá hafði Carl tekið við stöðu forstöðumanns lífefnafræðideildar skólans.<ref name="bio" /> Við rannsóknir sínar á glúkósum árið 1936 uppgötvuðu hjónin [[glúkósa-1-fosfat]] með því að fylgjast með niðurbroti [[glýkógen]]s í glúkósa.<ref name=":1" /> Þetta var fyrsta skrefið í rannsókn sem leiddi til þess að hjónin unnu til [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Nóbelsverðlaunanna í lífeðlis-og læknisfræði]] árið 1947 ásamt Argentínumanninum [[Bernardo Houssay]]. Hjónin voru verðlaunuð fyrir rannsóknir sínar á glýkósum og fyrir uppgötvun Cori-hringrásarinnar.<ref name=laureat_nobel_1947>{{Vefheimild |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1947/ |titill=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947 |ár= 2010 |útgefandi=Nóbelsstofnunin |tilvitnun=for their discovery of the course of the catalytic conversion of glycogen |árskoðað=2019|mánuðurskoðað=14. ágúst}}</ref><ref name="ACS Landmarks">{{Vefheimild|url=http://acswebcontent.acs.org/landmarks/landmarks/glucose/glucose.html|titill=''Carl and Gerty Cori and carbohydrate metabolism''|útgefandi=National Historic Chemical Landmarks|tungumál=enska}}</ref> Nokkrum dögum eftir verðlaunaafhendinguna greindist Gerty með [[mergnetjuhersli]], sjaldgæft og ólæknandi [[krabbamein]].<ref name=":1" /> Þrátt fyrir sjúkdóminn hélt Gerty áfram rannsóknarstörfum sínum og uppgötvaði meðal annars hvernig dauði eða truflun á starfsemi [[ensím]]s getur orsakað sjúkdóma.<ref name=":1" /> Gerty Cori lést heima hjá sér þann 26. október árið 1957, þá 61 árs gömul.<ref name="ACS Landmarks" /> ==Tilvísanir== <references/> {{Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði}} {{DEFAULTSORT:Cori, Gerty}} {{fd|1896|1957}} [[Flokkur:Austurrísk-ungverskir vísindamenn]] [[Flokkur:Bandarískir lífefnafræðingar]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði]] slacg8ppusish23zf5ge9gxee2bfr1f 4 154362 1983927 1983040 2026-10-26T09:50:03Z TKSnaevarr 53243 1983927 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (estreita).jpg|200px|right|alt=Luiz Inácio Lula da Silva|Luiz Inácio Lula da Silva]] * [[25. október]]: ** '''[[Luiz Inácio Lula da Silva]]''' (''sjá mynd'') er endurkjörinn [[forseti Brasilíu]]. ** Pólitísk mótmælahreyfing stúdenta sigrar ríkisstjórn '''[[Aleksandar Vučić|Aleksandars Vučić]]''' í þingkosningum í [[Serbía|Serbíu]]. * [[8. október]]: Kanadíski rithöfundurinn '''[[Anne Carson]]''' hlýtur [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum]]. '''Yfirstandandi:''' [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Dennis Hastert]] (3. október) &nbsp;• [[Margaret Hamilton]] (30. september) tjw6ei2qj0qv44mrthxgdj920a0uboq 0 158072 1983910 1980969 2026-10-25T22:34:46Z TKSnaevarr 53243 1983910 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Aleksandar Vučić | mynd = Aleksandar Vučić (2024).jpg | myndatexti1 = Aleksandar Vučić árið 2024. | titill = Forseti Serbíu | stjórnartíð_start = 31. maí 2017 | stjórnartíð_end = 27. september 2026 | forsætisráðherra = [[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Ana Brnabić]]<br>[[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Miloš Vučević]]<br>[[Đuro Macut]] | forveri = [[Tomislav Nikolić]] | eftirmaður = [[Ana Brnabić]] {{small|(starfandi)}} | titill2 = Forsætisráðherra Serbíu | stjórnartíð_start2 = 24. apríl 2014 | stjórnartíð_end2 = 31. maí 2017 | forseti2 = [[Tomislav Nikolić]] | forveri2 = [[Ivica Dačić]] | eftirmaður2 = [[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}} | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1970|3|5}} | fæðingarstaður = [[Belgrad]], [[Serbía|Serbíu]], [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] | þjóderni = [[Serbía|Serbneskur]] | maki = Ksenija Janković (g. 1997; sk. 2011)<br>Tamara Đukanović (g. 2013) | stjórnmálaflokkur = [[Serbneski framfaraflokkurinn]] | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Háskólinn í Belgrad]] | starf = Stjórnmálamaður | undirskrift = Signature Aleksandar Vucic.png | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Александар Вучић}} }} '''Aleksandar Vučić''' (f. 5. mars 1970) er [[Serbía|serbneskur]] stjórnmálamaður sem var forseti Serbíu frá árinu 2017 til ársins 2026. Hann var áður forsætisráðherra landsins frá 2014 til 2017 og hefur verið leiðtogi [[Serbneski framfaraflokkurinn|Serbneska framfaraflokksins]] frá árinu 2012. Flokkurinn hefur haft meirihluta á þingi Serbíu frá árinu 2014. Þótt Serbía sé [[þingræði]] þar sem forsetinn fer formlega séð ekki með mikil völd var Vučić sem forseti almennt talinn valdamesti maður landsins og hinn eiginlegi leiðtogi ríkisstjórnarinnar. Stjórn hans hefur sætt ásökunum um að skerða lýðræði í Serbíu vegna takmarkana á [[fjölmiðlafrelsi]] á síðustu árum. ==Æviágrip== === Ætterni og uppvöxtur === Föðurfjölskylda Vučićs kemur frá [[Bugojno]] í [[Bosnía|Bosníu]] en neyddist til að flýja þaðan undan króatísku fasistasamtökunum [[Ustasja]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og setjast að í [[Belgrad]]. Margir ættingjar Vučićs, meðal annars föðurafi hans, voru myrtir af meðlimum Ustasja í stríðinu. Móðir Vučićs er frá [[Bečej]]. Vučić ólst upp í [[Nýja Belgrad|Nýju Belgrad]] og gekk í gagnfræðaskóla í borgarhlutanum [[Zemun]]. Hann nam lögfræði við [[Háskólinn í Belgrad|Háskólann í Belgrad]]. Hann bjó síðan í tvö ár í [[Bretland]]i og sneri heim til [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] í byrjun tíunda áratugarins til að vinna sem blaðamaður.<ref>{{Vefheimild|titill=Порекло Александра Вучића|url=http://www.poreklo.rs/2012/04/08/poreklo-aleksandra-vučića/|útgefandi=Poreklo|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní}}</ref> === Stjórnmálaferill === Árið 1993 gekk Vučić í serbneska [[Róttæki flokkurinn (Serbía)|Róttæka flokkinn]], [[Þjóðernishyggja|þjóðernis]]- og [[Lýðhyggja|hægrisinnaðan]] [[Lýðhyggja|popúlistaflokk]] sem hafði það að stefnumáli að þenja landamæri Serbíu til svæða í nágrannaríkjunum sem áður höfðu verið byggð Serbum. Vučić var kjörinn á þing fyrir Róttæka flokkinn í kosningum sama ár og var kjörinn aðalritari flokksins tveimur árum síðar, aðeins 24 ára gamall. Í mars árið 1998 varð Vučić upplýsingaráðherra í stjórn [[Mirko Marjanović]] forsætisráðherra. Til þess að bæla niður í gagnrýni á ríkisstjórn [[Slobodan Milošević|Slobodans Milošević]] forseta lét Vučić setja lög sem sektuðu blaðamenn fyrir að gagnrýna stjórnina og kom í veg fyrir að erlendir fjölmiðlar mættu starfa í landinu.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-25808463|titill=Serbia transforming from pariah to EU partner|höfundur=Guy De Launey|útgefandi=BBC News|ár=2014|21. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|tungumál=enska}}</ref> Á þessum tíma sættu serbneskir fjölmiðlar ásökunum um að miðla þjóðernisáróðri, úthrópa þjóðernisminnihlutahópa og réttlæta voðaverk gegn þeim.<ref>{{cite book|last=Judah|title=The Serbs|year=1997|url=https://archive.org/details/serbshistorymyth00juda|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15826-7}}</ref> Vegna ósættis innan Róttæka flokksins um neikvæða afstöðu hans til [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] klauf [[Tomislav Nikolić]], þáverandi aðstoðarleiðtogi flokksins, sig úr flokknum árið 2008 ásamt 57 meðlimum, þar á meðal Vučić. Nikolić stofnaði sama ár nýjan flokk, [[Serbneski framfaraflokkurinn|Serbneska Framfaraflokkinn]], og bað Vučić að gerast meðlimur í honum. Í október árið 2008 tilkynnti Vučić að hann hygðist gerast aðstoðarleiðtogi Framfaraflokksins. Upp frá því virðist Vučić hafa breytt ýmsum stjórnmálaskoðunum sínum og hefur gefið frá sér ýmsar staðhæfingar sem stangast á við fyrri störf hans. Frá árinu 2008 hefur Vučić verið fylgjandi því að Serbía gerist aðildarríki Evrópusambandsins. Markmið flokksins er að Serbía hljóti aðild að ESB árið 2022 og til þess að ná því markmiði verði að koma á ýmsum umbótum. Þar á meðal má nefna umbætur í dómskerfinu, valddreifingu, einkavæðingu hluta af fjármálakerfinu og rannsóknir á glæpum úr [[Kosóvóstríðið|Kosóvóstríðinu]]. Þessar áætlanir hafa verið erfiðaðar þar sem mikill hluti Serba aðhyllist hefðbundið bandalag þjóðarinnar við [[Rússland]] og því hefur Vučić þótt leika nokkurs konar „jafnvægisleik“ á milli ESB og Rússlands á valdatíð sinni.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.frihetssmedjan.se/2015/06/milos-varcakovic-ingen-oro-over-att-serbien-ska-alliera-sig-med-ryssland/|titill=Miloš Varcaković: Ingen oro över att Serbien ska alliera sig med Ryssland|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|tungumál=sænska|ár=2015|mánuður=16. júní|útgefandi=Frihetssmedjan|språk=sænska}}</ref> Vegna fortíðar Vučićs í serbneskum stjórnmálum er hann litinn hornauga í nágrannaríkjunum [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]] og [[Króatía|Króatíu]]. Þar sem Króatar eru meðlimir í ESB hefur afstaða þeirra til Vučićs einnig flækt fyrirætlanir hans um inngöngu í sambandið. Króatar hafa farið leynt og ljóst fram á að Serbar leysi úr álitamálum er varða framgang þeirra í [[Sjálfstæðisstríð Króatíu|króatíska sjálfstæðisstríðinu]] áður en aðild þeirra að ESB verði tekin til greina. Aðild Vučićs að ríkisstjórn Miloševićs á tíunda áratugnum þykir hafa gert honum erfitt fyrir í samningaviðræðum við Króatíu. Vučić bað Serba um umboð til að halda áfram viðræðum við ESB í aðdraganda þingkosninga árið 2016.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.svd.se/vucic-soker-eu-stod-i-val|titill=Segertippad Vucic vinner Serbienval|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|útgefandi=SvD.se|tungumál=sænska}}</ref> Framfaraflokkurinn vann kosningarnar með yfirburðum en í stað þess að halda áfram sem forsætisráðherra ákvað Vučić að gefa kost á sér í forsetakosningum landsins sem fóru fram árið 2016. Hann vann forsetakosningarnar með meirihluta í fyrstu umferð þann 2. apríl árið 2017.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/vucic-naesti-forseti-serbiu|titill=Vucic næsti forseti Serbíu|ár=2017|mánuður=3. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|útgefandi=RÚV}}</ref> [[Ana Brnabić]] tók við af Vučić sem forsætisráðherra en þótt forsetaembættið hafi lítil völd samkvæmt stjórnarskrá landsins var Vučić í reynd áfram leiðtogi ríkisstjórnarinnar í krafti stöðu sinnar sem flokksleiðtogi Framfaraflokksins. Brnabić gekkst við því að Vučić starfaði sem „leiðbeinandi“ hennar.<ref>{{Vefheimild | url=https://www.danas.rs/politika/brnabic-vucic-da-ima-ulogu-mentora-nad-premijerom/ | titill=Brnabić: Vučić da ima ulogu mentora nad premijerom | útgefandi=Danas | mánuður=6. júní|ár=2017 | mánuðurskoðað=25. júní|árskoðað= 2020| tungumál=serbneska}}</ref> Alþjóðlegir eftirlitshópar hafa lýst áhyggjum af hrörnun lýðræðis í Serbíu í stjórnartíð Vučićs. Árið 2020 komst bandaríska hugveitan [[Freedom House]] að þeirri niðurstöðu að Serbía gæti ekki lengur talist lýðræðisríki.<ref>{{Vefheimild | url=https://www.visir.is/g/20201031346d| titill=Telja Ungverjaland ekki lengur lýðræðisríki | útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuður=6. maí|ár=2020| mánuðurskoðað=25. júní|árskoðað= 2020| höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson }}</ref> Stjórnarandstöðuflokkarnir sniðgengu þingkosningar sem haldnar voru í júní 2020, sem leiddi til þess að Framfaraflokkurinn og samstarfsflokkar hans unnu nánast öll sæti á serbneska þinginu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20201983584d/vu-i-herdir-tokin| titill=Vučić herðir tökin| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| mánuður=22. júní|ár=2020| mánuðurskoðað=22. júní|árskoðað= 2020| höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson }}</ref> Vučić var endurkjörinn forseti Serbíu í apríl 2022, auk þess sem Framfaraflokkurinn viðhélt yfirburðastöðu á serbneska þinginu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20222244320d/vucic-og-flokkur-hans-med-orugga-sigra-i-serbiu| titill=Vucic og flokkur hans með örugga sigra í Serbíu| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| mánuður=4. aprí|ár=2022| mánuðurskoðað=4. apríl|árskoðað=2022| höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Þann 27. júní 2026 tilkynnti Vučić að hann hygðist segja af sér innan nokkurra vikna og efna til þingkosninga þar sem hann myndi styðja Serbneska framfaraflokkinn. Þegar hann tilkynnti þetta höfðu mótmæli staðið yfir í Serbíu í um eitt og hálft ár, eða frá því að þak lestarstöðvar í [[Novi Sad]] hrundi með þeim afleiðingum að sextán manns létust.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262902732d/for-seti-serbiu-hyggst-segja-af-ser| titill=For­seti Serbíu hyggst segja af sér| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| dags=27. júní 2026| skoðað=30. júní 2026| höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Vučić sagði af sér 17. september 2026 og [[Ana Brnabić]] varð settur forseti Serbíu. Vučić sóttist eftir því að verða forsætisráðherra landsins að nýju eftir þingkosningarnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-09-27-forseti-serbiu-segir-af-ser-488199|titill= Forseti Serbíu segir af sér |dags= 27. september 2026 |skoðað=27. september 2026|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Erla María Davíðsdóttir}}</ref> Í kosningunum vann hins vegar fjöldahreyfing stúdenta sem hafði staðið að mótmælunum sigur. Vučić viðurkenndi ósigur á kosninganótt 25. október 2026.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-10-25-vucic-vidurkennir-osigur-i-serbiu-490879|titill= Vučić viðurkennir ósigur í Serbíu |dags= 25. október 2026 |skoðað= 25. október 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Malín Marta Eyfjörð Ægisdóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Serbíu |frá=24. apríl 2014 |til=31. maí 2017 |fyrir=[[Ivica Dačić]] |eftir=[[Ivica Dačić]]<br>{{small|(''starfandi'')}} }} {{Erfðatafla |titill=Forseti Serbíu |frá=31. maí 2017 |til=27. september 2026 |fyrir=[[Tomislav Nikolić]] |eftir=[[Ana Brnabić]]<br>{{small|(''starfandi'')}} }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Vučić, Aleksandar}} {{f|1970}} [[Flokkur:Forsetar Serbíu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Serbíu]] mssn0jbwstwvv54sok4jdvh4zl26xj4 1983941 1983910 2026-10-26T11:02:20Z TKSnaevarr 53243 /* Stjórnmálaferill */ 1983941 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Aleksandar Vučić | mynd = Aleksandar Vučić (2024).jpg | myndatexti1 = Aleksandar Vučić árið 2024. | titill = Forseti Serbíu | stjórnartíð_start = 31. maí 2017 | stjórnartíð_end = 27. september 2026 | forsætisráðherra = [[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Ana Brnabić]]<br>[[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}<br>[[Miloš Vučević]]<br>[[Đuro Macut]] | forveri = [[Tomislav Nikolić]] | eftirmaður = [[Ana Brnabić]] {{small|(starfandi)}} | titill2 = Forsætisráðherra Serbíu | stjórnartíð_start2 = 24. apríl 2014 | stjórnartíð_end2 = 31. maí 2017 | forseti2 = [[Tomislav Nikolić]] | forveri2 = [[Ivica Dačić]] | eftirmaður2 = [[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}} | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1970|3|5}} | fæðingarstaður = [[Belgrad]], [[Serbía|Serbíu]], [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] | þjóderni = [[Serbía|Serbneskur]] | maki = Ksenija Janković (g. 1997; sk. 2011)<br>Tamara Đukanović (g. 2013) | stjórnmálaflokkur = [[Serbneski framfaraflokkurinn]] | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Háskólinn í Belgrad]] | starf = Stjórnmálamaður | undirskrift = Signature Aleksandar Vucic.png | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Александар Вучић}} }} '''Aleksandar Vučić''' (f. 5. mars 1970) er [[Serbía|serbneskur]] stjórnmálamaður sem var forseti Serbíu frá árinu 2017 til ársins 2026. Hann var áður forsætisráðherra landsins frá 2014 til 2017 og hefur verið leiðtogi [[Serbneski framfaraflokkurinn|Serbneska framfaraflokksins]] frá árinu 2012. Flokkurinn hefur haft meirihluta á þingi Serbíu frá árinu 2014. Þótt Serbía sé [[þingræði]] þar sem forsetinn fer formlega séð ekki með mikil völd var Vučić sem forseti almennt talinn valdamesti maður landsins og hinn eiginlegi leiðtogi ríkisstjórnarinnar. Stjórn hans hefur sætt ásökunum um að skerða lýðræði í Serbíu vegna takmarkana á [[fjölmiðlafrelsi]] á síðustu árum. ==Æviágrip== === Ætterni og uppvöxtur === Föðurfjölskylda Vučićs kemur frá [[Bugojno]] í [[Bosnía|Bosníu]] en neyddist til að flýja þaðan undan króatísku fasistasamtökunum [[Ustasja]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og setjast að í [[Belgrad]]. Margir ættingjar Vučićs, meðal annars föðurafi hans, voru myrtir af meðlimum Ustasja í stríðinu. Móðir Vučićs er frá [[Bečej]]. Vučić ólst upp í [[Nýja Belgrad|Nýju Belgrad]] og gekk í gagnfræðaskóla í borgarhlutanum [[Zemun]]. Hann nam lögfræði við [[Háskólinn í Belgrad|Háskólann í Belgrad]]. Hann bjó síðan í tvö ár í [[Bretland]]i og sneri heim til [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] í byrjun tíunda áratugarins til að vinna sem blaðamaður.<ref>{{Vefheimild|titill=Порекло Александра Вучића|url=http://www.poreklo.rs/2012/04/08/poreklo-aleksandra-vučića/|útgefandi=Poreklo|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní}}</ref> === Stjórnmálaferill === Árið 1993 gekk Vučić í serbneska [[Róttæki flokkurinn (Serbía)|Róttæka flokkinn]], [[Þjóðernishyggja|þjóðernis]]- og [[Lýðhyggja|hægrisinnaðan]] [[Lýðhyggja|popúlistaflokk]] sem hafði það að stefnumáli að þenja landamæri Serbíu til svæða í nágrannaríkjunum sem áður höfðu verið byggð Serbum. Vučić var kjörinn á þing fyrir Róttæka flokkinn í kosningum sama ár og var kjörinn aðalritari flokksins tveimur árum síðar, aðeins 24 ára gamall. Í mars árið 1998 varð Vučić upplýsingaráðherra í stjórn [[Mirko Marjanović]] forsætisráðherra. Til þess að bæla niður í gagnrýni á ríkisstjórn [[Slobodan Milošević|Slobodans Milošević]] forseta lét Vučić setja lög sem sektuðu blaðamenn fyrir að gagnrýna stjórnina og kom í veg fyrir að erlendir fjölmiðlar mættu starfa í landinu.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-25808463|titill=Serbia transforming from pariah to EU partner|höfundur=Guy De Launey|útgefandi=BBC News|ár=2014|21. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|tungumál=enska}}</ref> Á þessum tíma sættu serbneskir fjölmiðlar ásökunum um að miðla þjóðernisáróðri, úthrópa þjóðernisminnihlutahópa og réttlæta voðaverk gegn þeim.<ref>{{cite book|last=Judah|title=The Serbs|year=1997|url=https://archive.org/details/serbshistorymyth00juda|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15826-7}}</ref> Vegna ósættis innan Róttæka flokksins um neikvæða afstöðu hans til [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] klauf [[Tomislav Nikolić]], þáverandi aðstoðarleiðtogi flokksins, sig úr flokknum árið 2008 ásamt 57 meðlimum, þar á meðal Vučić. Nikolić stofnaði sama ár nýjan flokk, [[Serbneski framfaraflokkurinn|Serbneska Framfaraflokkinn]], og bað Vučić að gerast meðlimur í honum. Í október árið 2008 tilkynnti Vučić að hann hygðist gerast aðstoðarleiðtogi Framfaraflokksins. Upp frá því virðist Vučić hafa breytt ýmsum stjórnmálaskoðunum sínum og hefur gefið frá sér ýmsar staðhæfingar sem stangast á við fyrri störf hans. Frá árinu 2008 hefur Vučić verið fylgjandi því að Serbía gerist aðildarríki Evrópusambandsins. Markmið flokksins er að Serbía hljóti aðild að ESB árið 2022 og til þess að ná því markmiði verði að koma á ýmsum umbótum. Þar á meðal má nefna umbætur í dómskerfinu, valddreifingu, einkavæðingu hluta af fjármálakerfinu og rannsóknir á glæpum úr [[Kósovóstríðið|Kósovóstríðinu]]. Þessar áætlanir hafa verið erfiðaðar þar sem mikill hluti Serba aðhyllist hefðbundið bandalag þjóðarinnar við [[Rússland]] og því hefur Vučić þótt leika nokkurs konar „jafnvægisleik“ á milli ESB og Rússlands á valdatíð sinni.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.frihetssmedjan.se/2015/06/milos-varcakovic-ingen-oro-over-att-serbien-ska-alliera-sig-med-ryssland/|titill=Miloš Varcaković: Ingen oro över att Serbien ska alliera sig med Ryssland|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|tungumál=sænska|ár=2015|mánuður=16. júní|útgefandi=Frihetssmedjan|språk=sænska}}</ref> Vegna fortíðar Vučićs í serbneskum stjórnmálum er hann litinn hornauga í nágrannaríkjunum [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]] og [[Króatía|Króatíu]]. Þar sem Króatar eru meðlimir í ESB hefur afstaða þeirra til Vučićs einnig flækt fyrirætlanir hans um inngöngu í sambandið. Króatar hafa farið leynt og ljóst fram á að Serbar leysi úr álitamálum er varða framgang þeirra í [[Sjálfstæðisstríð Króatíu|króatíska sjálfstæðisstríðinu]] áður en aðild þeirra að ESB verði tekin til greina. Aðild Vučićs að ríkisstjórn Miloševićs á tíunda áratugnum þykir hafa gert honum erfitt fyrir í samningaviðræðum við Króatíu. Vučić bað Serba um umboð til að halda áfram viðræðum við ESB í aðdraganda þingkosninga árið 2016.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.svd.se/vucic-soker-eu-stod-i-val|titill=Segertippad Vucic vinner Serbienval|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|útgefandi=SvD.se|tungumál=sænska}}</ref> Framfaraflokkurinn vann kosningarnar með yfirburðum en í stað þess að halda áfram sem forsætisráðherra ákvað Vučić að gefa kost á sér í forsetakosningum landsins sem fóru fram árið 2016. Hann vann forsetakosningarnar með meirihluta í fyrstu umferð þann 2. apríl árið 2017.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/vucic-naesti-forseti-serbiu|titill=Vucic næsti forseti Serbíu|ár=2017|mánuður=3. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|útgefandi=RÚV}}</ref> [[Ana Brnabić]] tók við af Vučić sem forsætisráðherra en þótt forsetaembættið hafi lítil völd samkvæmt stjórnarskrá landsins var Vučić í reynd áfram leiðtogi ríkisstjórnarinnar í krafti stöðu sinnar sem flokksleiðtogi Framfaraflokksins. Brnabić gekkst við því að Vučić starfaði sem „leiðbeinandi“ hennar.<ref>{{Vefheimild | url=https://www.danas.rs/politika/brnabic-vucic-da-ima-ulogu-mentora-nad-premijerom/ | titill=Brnabić: Vučić da ima ulogu mentora nad premijerom | útgefandi=Danas | mánuður=6. júní|ár=2017 | mánuðurskoðað=25. júní|árskoðað= 2020| tungumál=serbneska}}</ref> Alþjóðlegir eftirlitshópar hafa lýst áhyggjum af hrörnun lýðræðis í Serbíu í stjórnartíð Vučićs. Árið 2020 komst bandaríska hugveitan [[Freedom House]] að þeirri niðurstöðu að Serbía gæti ekki lengur talist lýðræðisríki.<ref>{{Vefheimild | url=https://www.visir.is/g/20201031346d| titill=Telja Ungverjaland ekki lengur lýðræðisríki | útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuður=6. maí|ár=2020| mánuðurskoðað=25. júní|árskoðað= 2020| höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson }}</ref> Stjórnarandstöðuflokkarnir sniðgengu þingkosningar sem haldnar voru í júní 2020, sem leiddi til þess að Framfaraflokkurinn og samstarfsflokkar hans unnu nánast öll sæti á serbneska þinginu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20201983584d/vu-i-herdir-tokin| titill=Vučić herðir tökin| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| mánuður=22. júní|ár=2020| mánuðurskoðað=22. júní|árskoðað= 2020| höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson }}</ref> Vučić var endurkjörinn forseti Serbíu í apríl 2022, auk þess sem Framfaraflokkurinn viðhélt yfirburðastöðu á serbneska þinginu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20222244320d/vucic-og-flokkur-hans-med-orugga-sigra-i-serbiu| titill=Vucic og flokkur hans með örugga sigra í Serbíu| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| mánuður=4. aprí|ár=2022| mánuðurskoðað=4. apríl|árskoðað=2022| höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Þann 27. júní 2026 tilkynnti Vučić að hann hygðist segja af sér innan nokkurra vikna og efna til þingkosninga þar sem hann myndi styðja Serbneska framfaraflokkinn. Þegar hann tilkynnti þetta höfðu mótmæli staðið yfir í Serbíu í um eitt og hálft ár, eða frá því að þak lestarstöðvar í [[Novi Sad]] hrundi með þeim afleiðingum að sextán manns létust.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262902732d/for-seti-serbiu-hyggst-segja-af-ser| titill=For­seti Serbíu hyggst segja af sér| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| dags=27. júní 2026| skoðað=30. júní 2026| höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Vučić sagði af sér 17. september 2026 og [[Ana Brnabić]] varð settur forseti Serbíu. Vučić sóttist eftir því að verða forsætisráðherra landsins að nýju eftir þingkosningarnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-09-27-forseti-serbiu-segir-af-ser-488199|titill= Forseti Serbíu segir af sér |dags= 27. september 2026 |skoðað=27. september 2026|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Erla María Davíðsdóttir}}</ref> Í kosningunum vann hins vegar fjöldahreyfing stúdenta sem hafði staðið að mótmælunum sigur. Vučić viðurkenndi ósigur á kosninganótt 25. október 2026.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-10-25-vucic-vidurkennir-osigur-i-serbiu-490879|titill= Vučić viðurkennir ósigur í Serbíu |dags= 25. október 2026 |skoðað= 25. október 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Malín Marta Eyfjörð Ægisdóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Forsætisráðherra Serbíu |frá=24. apríl 2014 |til=31. maí 2017 |fyrir=[[Ivica Dačić]] |eftir=[[Ivica Dačić]]<br>{{small|(''starfandi'')}} }} {{Erfðatafla |titill=Forseti Serbíu |frá=31. maí 2017 |til=27. september 2026 |fyrir=[[Tomislav Nikolić]] |eftir=[[Ana Brnabić]]<br>{{small|(''starfandi'')}} }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Vučić, Aleksandar}} {{f|1970}} [[Flokkur:Forsetar Serbíu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Serbíu]] 48awthk5hgm97xkd7q9hkse9pzyxe0j 0 162872 1983935 1859992 2026-10-26T10:33:48Z Stillbusy 42433 1983935 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Halldórsstaðir.jpg|thumb]] '''Halldórsstaðir í Laxárdal''' eru eyðibýli miðsvæðis í Laxárdal í [[Suður-Þingeyjarsýsla|Suður-Þingeyjarsýslu]] á [[Norðurland|Norðurlandi]]. Á jörðinni er uppgert hús sem [[Magnús Þórarinsson]] byggði árið 1893, en hann hafði keypt aflagða kirkju í Múla árið 1889 og flutt timbrið á Halldórsstaði. Tvær íbúðir eru í húsinu sem samanstendur af tveimur hæðum, kjallara og háalofti. Í húsinu bjuggu tvær fjölskyldur: Magnús og kona hans Guðrún Bjarnhéðinsdóttir, systir [[Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríetar Bjarnhéðinsdóttur]], og Páll Þórarinsson bróðir Magnúsar með konu sinni Elísabetu „Lissýju“ Grant söngkonu. Magnús byggði fyrstu tóvinnuvélina og fólk kom þangað með ull, og Lissý var söngkona sem söng fyrir héraðsbúa.<ref>{{cite journal|first=Páll H. |last=Jónsson |url=https://timarit.is/page/1049750?iabr=on#page/n8/mode/1up |title=Minning: Lizzie Þórarinsson á Halldórsstöðum |journal=Tíminn |page=9 |access-date=2026-10-26 |date=1962-04-04}}</ref> Af Magnúsi tóku dóttir hans, Bergþóra Magnúsdóttir, og maður hennar Hallgrímur Þorbergsson við þeirra hlut jarðarinnar. Eftir andlát Lissýar, 1962, voru synir þeirra Páls, Þór og William, á jörðinni þar til hún fór í eyði við andlát Williams 1980.<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/2703834?iabr=on#page/n3/mode/1up |title=„Ómetanlegt að hafa aðgang að sérfræðingum Húsafriðunarnefndar“ |journal=Dagur |page=4 |access-date=2026-10-26 |date=1993-07-21}}</ref> Í [[Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns|Jarðabók Árna Magnússonar]] koma fram níu bæir með nafni „Halldórsstaðir“/„Halldórstaðir“; á 20. öld voru tveir bæir í viðbót sem hétu þessu nafni á Íslandi.<ref>{{cite journal|first=Friðrik |last=Magnússon |url=https://timarit.is/page/8082698?iabr=on#page/n74/mode/1up |title=Leyndardómur miðstofnsins |journal=Mímir |page=75 |access-date=2026-10-26 |date=1986-04-01}}</ref> Bæjarheitið „Halldórsstaðir“ er líka til við {{ill|Íslendingafljót|en|Icelandic River}} í [[Nýja Ísland]]i í [[Manitoba]], [[Kanada]].<ref>{{cite web|url=https://vesturfarar.is/uncategorized/halldor-jonsson-8/ |title=Halldór Jónsson |website=vesturfarar.is |access-date=2026-10-26}}</ref> <mapframe latitude="65.771746" longitude="-17.270293" zoom="5" width="200" height="100" align="right">{"type": "FeatureCollection", "features": [{"type": "Feature", "properties": {}, "geometry": {"type": "Point", "coordinates": [-17.270247470587496, 65.74577688620734]}}]}</mapframe> == Tenglar == * [https://halldorsstadir.blogspot.com Halldórsstaðir] * [https://is.nat.is/halldorsstadir/ nat.is] == Heimildir == <references /> [[Flokkur:Laxárdalur í Suður-Þingeyjarsýslu]] [[Flokkur:Íslenskir sveitabæir]] 2jc12jugsslhb7b0hdiq9tzt1uwo80x 0 168988 1983893 1981696 2026-10-25T15:03:28Z Friðþjófur 104929 1983893 wikitext text/x-wiki '''Stærstu deildarsigrar og töp íslenskra karlaliða í knattspyrnu''' er tafla yfir metsigra og -tapleiki íslenskra karlaliða í knattspyrnu. Taldar eru viðureignir liðanna í deildarkeppni [[Íslenska knattspyrnusambandið|KSÍ]]. ==A-deild== === [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|30px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]] === * Stærstu sigrar: 10:2 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 8:0 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1965|B-deild 1965]] 8:0 gegn [[Mynd:UMFS.png|20px]] [[Ungmennafélag Selfoss|Selfossi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1974|B-deild 1974]] 8:0 gegn [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 8:0 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|A-deild 2012]] * Stærsta tap: 1:8 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|A-deild 1991]] === [[Mynd:UMFA.png|30px]] [[Ungmennafélagið Afturelding]] === * Stærsti sigur: 12:0 gegn [[Ungmennafélagið Hrafna-Flóki|Hrafna-Flóka]], D-deild 1983 * Stærsta tap: 0:11 gegn [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]], C-deild 1987 === [[Mynd:ÍA-Akranes.png|30px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|Íþróttabandalag Akraness]] === * Stærstu sigrar: 10:1 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1973|A-deild 1973]] 10:1 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingum]], [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|A-deild 1993]] 9:0 gegn [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1959|A-deild 1959]] 9:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1991|B-deild 1991]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|A-deild 2017]] === [[Mynd:Þróttur_R..png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1962|B-deild 1962]] * Stærsta tap: 2:12 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta_deild_karla_í_knattspyrnu_1954|A-deild 1954]] === [[Mynd:Þór.png|30px]] [[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór Akureyri]] === * Stærstu sigrar: 8:0 gegn [[Mynd:Fjarðarbyggð.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2010|B-deild 2010]] 8:0 gegn [[Knattspyrnufélagið Valur/Austri|KVA]], C-deild 2000 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] === [[Mynd:KR Reykjavík.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] === * Stærsti sigur: 9:1 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|A-deild 1992]] * Stærstu töp: 0:7 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1922|A-deild 1922]] 0:7 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|A-deild 2003]] 0:7 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[Besta_deild_karla_í_knattspyrnu_2025|A-deild 2025]] === [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|30px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] === * Stærsti sigur: 8:0 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1957|B-deild 1957]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1959|A-deild 1959]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Fram]] === * Stærsti sigur: 12:2 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]][[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1954|A-deild 1954]] * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|A-deild 1930]] === [[Mynd:Valur.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Valur]] === * Stærsti sigur: 13:1 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1934|A-deild 1934]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1919|A-deild 1919]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur]] === * Stærsti sigur: 16:0 gegn [[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungi]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2013|B-deild 2013]] * Stærsta tap: 1:13 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1934|A-deild 1934]] === [[Mynd:Breidablik.png|30px]] [[Breiðablik|Ungmennafélagið Breiðablik]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Mynd:HK-K.png|20px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] B-deild 1998 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1973|A-deild 1973]] 0:9 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1963|B-deild 1963]] === [[Mynd:Stjarnan.png|30px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Ungmennafélagið Stjarnan]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn Ungmennafélaginu Víkverja, C-deild 1988 * Stærsta tap: 1:7 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1984 ==B-deild== === [[Mynd:HK-K.png|30px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn Boltafélaginu Bruna, D-deild 2001 * Stærsta tap: 0:13 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1998|B-deild 1998]] === [[Mynd:Ibv-logo.png|30px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] === * Stærsti sigur: 11:0 gegn [[Mynd:UMFS.png|20px]] [[Ungmennafélag Selfoss|Selfossi]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1976|B-deild 1976]] * Stærstu töp: 1:7 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|A-deild 1992]] 1:7 gegn [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1957|B-deild 1957]] 0:6 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|A-deild 1991]] 0:6 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]], [[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|A-deild 2023]] === [[Mynd:Fylkir.png|30px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] === * Stærstu sigrar: 13:0 gegn [[Mynd:Leiknir.svg|20px]] [[Íþróttafélagið Leiknir|Leikni]], C-deild 1974 13:0 gegn [[Mynd:Leiknir.svg|20px]] [[Íþróttafélagið Leiknir|Leikni]], C-deild 1975 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|A-deild 2012]] === [[Mynd:Leiknir.svg|30px]] [[Íþróttafélagið Leiknir]] === * Stærsti sigur: 15:0 gegn Knattspyrnufélaginu Hvatberum, D-deild 1993 * Stærstu töp: 0:13 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1974 0:13 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], C-deild 1975 === [[Mynd:Njarðvík.jpg|30px]] [[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Knattspyrnufélaginu Hvatberum, D-deild 1993 * Stærstu töp: 0:8 gegn [[Mynd:Vidismerki.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víði]], C-deild 1972 0:8 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti Reykjavík]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] === [[Mynd:Grótta.png|30px]] [[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Léttir knattspyrnufélag|Létti]], D-deild 1991 * Stærsta tap: 1:18 gegn [[Mynd:ÍR.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]], D-deild 1983 === [[Mynd:Völsungur.gif|30px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] === * Stærsti sigur: 11:0 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] * Stærsta tap: 0:16 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingum]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2013|B-deild 2013]] === [[Mynd:Ka-logo.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Akureyrar]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1986|B-deild 1986]] * Stærstu töp: 0:6 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölni]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2007|B-deild 2007]] 0:6 gegn [[Mynd:VíkÓl.png|20px]] [[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingi Ólafsvík]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2007|B-deild 2007]] === [[Mynd:UMFS.png|30px]] [[Ungmennafélag Selfoss]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:ÞórÞ.png|20px]] [[Ungmennafélagið Þór Þorlákshöfn|Þór Þorlákshöfn]], C-deild 1978 * Stærsta tap: 0:11 gegn [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1976|B-deild 1976]] === [[Mynd:ÍR.png|30px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur]] === * Stærsti sigur: 16:1 gegn [[Mynd:Grótta.png|20px]] [[Íþróttafélagið Grótta|Gróttu]], D-deild 1983 * Stærstu töp: 1:8 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], C-deild 1976 0:7 gegn [[Mynd:Ka-logo.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1993|B-deild 1993]] 0:7 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2000|B-deild 2000]] === [[Mynd:Vestri.svg|30px]] [[Íþróttafélagið Vestri]] === * Stærsti sigur: 14:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], D-deild 2007 * Stærstu töp: 0:6 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2011|B-deild 2012]] 0:6 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild karla í knattspyrnu 2014|B-deild 2014]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar]] === * Stærstu sigrar: 14:0 gegn [[Ungmennafélagið Hrafna-Flóki|Hrafna-Flóka]], D-deild 1983 14:0 gegn [[Skotfélag Reykjavíkur|Skotfélagi Reykjavíkur]], D-deild 1986 * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1991|B-deild 1991]] ==C-deild== === [[Mynd:Knattspyrnufélagið-ægir.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Ægir|Ægir Þorlákshöfn]] === * Stærsti sigur: 17:0 gegn Kóngunum, E-deild 2019 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], D-deild 1988 0:9 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]], D-deild 2003 === [[Mynd:Fjölnir.png|30px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:Hamar_hveragerdi.JPG|20px]] [[Íþróttafélagið Hamar|Hamri]], D-deild 1993 * Stærsta tap: 0:10 gegn [[UMFS Dalvík|Dalvík]], C-deild 1998 === [[Knattspyrnufélag Austfjarða]] === * Stærsti sigur: 8:1 [[Kormákur/Hvöt]], C-deild 2025 * Stærsta tap: 0:5 [[Mynd:Höttur.svg|20px]][[Mynd:Íþróttafélagið Huginn.gif|20px]] [[Höttur]]/[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]], C-deild 2022 3:8 [[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]], C-deild 2024 === [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur]] === * Stærsti sigur: 13:2 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], C-deild 1987 * Stærsta tap: 0:10 gegn [[Mynd:Njarðvík.jpg|20px]] [[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]], C-deild 1971 === [[Knattspyrnufélag Garðabæjar]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Ísbirninum, E-deild 2015 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Mynd:Íþróttafélag_Hafnarfjarðar.JPG|20px]] [[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]], D-deild 2012 === [[Dalvík/Reynir]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Framherjar-Smástund.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]], C-deild 2012 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Mynd:KF-logo.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjallabyggðar|Knattspyrnufélagi Fjallabyggðar]], C-deild 2015 === [[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ólafsvík]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Mynd:SR_Skautafélag_Reykjavíkur.svg|20px]] [[Skautafélag Reykjavíkur|Skautafélagi Reykjavíkur]], D-deild 1996 * Stærstu töp: 0:11 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik|Breiðabliki]] [[2. deild karla í knattspyrnu 1975|B-deild 1975]] 0:11 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], D-deild 1998 === [[Kormákur/Hvöt]] === * Stærsti sigur: 9:0 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], E-deild 2019 * Stærstu töp: 1:10 gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta riddaranum]], E-deild 2016 0:9 gegn Létti, E-deild 2016 === [[Mynd:Magni.png|30px]] [[Íþróttafélagið Magni|Magni Grenivík]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn [[Ungmennafélagið Austri Raufarhöfn|Austra Raufarhöfn]], D-deild 1990 * Stærsta tap: 1:9 gegn [[UMF Reynir Árskógsströnd|Reynir Árskógsströnd]], C-deild 1974 === [[Þróttur Vogum]] === * Stærsti sigur: 17:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], D-deild 2012 * Stærstu töp: 0:8 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir]], D-deild 2000 0:8 gegn Boltafélaginu Bruna, D-deild 2000 === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Kári.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Kári|Kári]] === * Stærsti sigur: 16:1 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], D-deild 2007 * Stærstu töp: 0:9 gegn [[Mynd:HK-K.png|20px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]], D-deild 2001 0:9 gegn [[Mynd:Fjarðarbyggð.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]], D-deild 2013 ==D-deild== === [[Mynd:Reynir.png|30px]] [[Reynir Sandgerði]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Knattspyrnufélagið Árvakur|Árvakri]], D-deild 1992 * Stærstu töp: 2:10 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1979|B-deild 1979]] 0:8 gegn [[Mynd:KSlogo.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Siglufjarðar|KS]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1965|B-deild 1965]] 0:8 gegn [[Mynd:ÍR.png|20px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1997|B-deild 1997]] 0:8 gegn [[Mynd:Fjölnir.png|20px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölni]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1997|B-deild 2007]] === [[Mynd:Vidismerki.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víðir Garði]] === * Stærsti sigur: 18:0 gegn [[Íþróttafélagið Afríka|Afríku]], D-deild 2007 * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[2. deild karla í knattspyrnu 1995|B-deild 1995]] === [[Mynd:Knattspyrnufélag_Fjallabyggðar.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélag Fjallabyggðar]] === * Stærstu sigrar: 8:1 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Skallagrímur|Skallagrími]], D-deild 2019 7:0 gegn [[Dalvík/Reynir|Dalvík/Reyni]], C-deild 2015 * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta riddaranum]], D-deild 2025 === [[Mynd:UMF_Sindri.jpg|30px]] [[UMF Sindri|Sindri, Höfn]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn Stjörnunni Berufirði, D-deild 1986 * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Mynd:ÞrótturN.png|20px]] [[Íþróttafélagið Þróttur Neskaupstað|Þrótti Nes.]], C-deild 1983 === [[Mynd:Augnablik_félag.svg|30px]] Augnablik === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Stál-úlfi, D-deild 2011 * Stærsta tap: 0:13 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]], D-deild 2009 === [[Mynd:Knattspyrnufélag Vesturbæjar.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Vesturbæjar]] === * Stærstu sigrar: 8:1 gegn [[Mynd:Skallagrimur.png|20px]] [[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrími]], D-deild 2019 7:0 gegn [[K.F.R.|Knattspyrnufélagi Rangæinga]], D-deild 2008 7:0 gegn [[Keilufélagið Keila|KFK]], D-deild 2009 9:2 gegn [[Keilufélagið Keila|KFK]], D-deild 2009 * Stærsta tap: 0:7 gegn [[Knattspyrnufélagið Berserkir|Berserkjum]], D-deild 2008 0:7 gegn Ými, D-deild 2026 ==E-deild== === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélagið Framherjar-Smástund|KFS]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn Kóngunum, E-deild 2019 * Stærsta tap: 0:9 gegn Þorláki, F-deild 2026 1:10 gegn Knattspyrnufélagi Ásvalla, E-deild 2025 === [[Mynd:Íþróttafélag_Hafnarfjarðar.JPG|30px]] [[Íþróttafélag Hafnarfjarðar]] === * Stærstu sigrar: 15:1 gegn Kóngunum, E-deild 2015 14:0 gegn [[Mynd:UMF_Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfelli]], E-deild 2016 * Stærsta tap: 0:16 gegn [[Mynd:Alftanes merki vector.pdf|20px]] [[Ungmennafélag Álftaness |Álftanesi]], E-deild 2025 ==Lið sem hætt hafa starfsemi== === [[Kórdrengir]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Mynd:UMF Snæfell.png|20px]] [[Ungmennafélagið Snæfell|Snæfell]]/[[Ungmennasamband Dalamanna og N-Breiðfirðinga|UDN]], E-deild 2017 * Stærsta tap: 1:9 gegn [[Mynd:Umfá_álftanes.jpg|20px]] [[Ungmennafélag Álftaness|Álftanesi]], E-deild 2017 === [[Mynd:Höttur.svg|30px]][[Mynd:Íþróttafélagið Huginn.gif|30px]] [[Höttur]]/[[Íþróttafélagið Huginn|Huginn]] === * Stærstu sigrar: 5:0 gegn [[Mynd:Reynir.png|20px]] [[Reynir Sandgerði|Reyni Sandgerði]], C-deild 2022 5:0 gegn [[Knattspyrnufélag Austfjarða|Knattspyrnufélagi Austfjarða]], C-deild 2022 5:0 gegn [[Ungmennafélagið Neisti (Djúpavogi)|Neista Djúpavogi]], D-deild 2002 * Stærstu töp: 2:8 gegn [[Knattspyrnufélag Austfjarða|Knattspyrnufélagi Austfjarða]], C-deild 2024 [[Flokkur:knattspyrna á Íslandi]] pih2xf4kzxivvxbj39l4jci0haslsxf 0 169081 1983894 1981695 2026-10-25T15:18:39Z Friðþjófur 104929 1983894 wikitext text/x-wiki '''Stærstu deildarsigrar og töp íslenskra kvennaliða í knattspyrnu''' er tafla yfir metsigra og -tapleiki íslenskra kvennaliða í knattspyrnu. Taldar eru viðureignir liðanna í deildarkeppni [[Íslenska knattspyrnusambandið|KSÍ]]. ==A-deild== === [[Mynd:Breidablik.png|30px]] [[Ungmennafélagið Breiðablik|Breiðablik]] === * Stærsti sigur: 18:0 gegn [[Mynd:UMFS.png|20px]] [[Ungmennafélag Selfoss|Selfossi]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1988|B-deild 1988]] * Stærsta tap: 1:8 gegn [[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]], [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|A-deild 2004]] === [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|30px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]] === * Stærsti sigur: 19:0 gegn [[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjörnunni]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1976|A-deild 1976]] * Stærsta tap: 0:15 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2005|A-deild 2005]] === [[Mynd:Þróttur_R..png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur]] === * Stærsti sigur: 16:0 gegn Draupni, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B-deild 2010]] * Stærsta tap: 0:8 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1972|A-deild 1972]] === [[Mynd:Stjarnan.png|30px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] === * Stærsti sigur: 17:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið-ægir.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Ægir|Ægi]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1991|B-deild 1991]] * Stærsta tap: 0:19 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|A-deild 1978]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Fram]] === * Stærstu sigrar: 11:0 gegn Grundarfirði, [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1987|B-deild 1987]] * Stærsta tap: 0:10 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|A-deild 1988]] === [[Mynd:Thorka-logo-rgb.jpg|30px]] [[Þór/KA]] === * Stærstu sigrar: 10:0 gegn [[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftri]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1994|B-deild 1994]] 10:0 gegn [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftri]]/[[UMFS Dalvík|Dalvík]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1999|B-deild 1999]] 10:0 gegn [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftri]]/[[UMFS Dalvík|Dalvík]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1999|B-deild 1999]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[Landssímadeild kvenna í knattspyrnu 2000|A-deild 2000]] === [[Mynd:Ibv-logo.png|30px]] [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]] === * Stærstu sigrar: 11:0 gegn [[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjörnunni]], [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|A-deild 2004]] 11:0 gegn Tindastóli/Neista, B-deild 2009 11:0 gegn [[Mynd:Höttur.svg|20px]] [[Höttur|Hetti]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B-deild 2010]] * Stærsta tap: 0:10 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Ungmennafélagið Breiðablik|Breiðabliki]], [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1995|A-deild 1995]] === [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Mynd:Njarðvík.jpg|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] / [[Ungmennafélag Njarðvíkur|Njarðvík]] === * Stærsti sigur: 8:0 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], B-deild 2025 * Stærsta tap: 0:5 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Ungmennafélagið Breiðablik|Breiðabliki]], A-deild 2026 1:6 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], A-deild 2026 === [[Mynd:KR Reykjavík.png|30px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] === * Stærsti sigur: 18:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|A-deild 1994]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Ungmennafélagið Breiðablik|Breiðabliki]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|A-deild 1992]] === [[Mynd:Grótta.png|30px]] [[Íþróttafélagið Grótta|Grótta]] === * Stærsti sigur: 10:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1999|B-deild 1999]] 10:0 gegn [[Mynd:UMF_Tindastoll.png|30px]] [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóli]], B-deild 2026 * Stærsta tap: 0:14 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2016|B-deild 2016]] ==B-deild== === [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Víkingur.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] === * Stærsti sigur: 7:0 gegn Grundarfirði, [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1985|B-deild 1985]] * Stærsta tap: 0:10 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|A-deild 1981]] === [[Mynd:Höttur.svg|30px]] [[Höttur]] === * Stærsti sigur: 11:0 gegn [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]], B-deild 2014 * Stærsta tap: 1:15 gegn [[Mynd:Stjarnan.svg|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjörnunni]], A-deild 1994 === [[Mynd:Valur.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Valur]] === * Stærstu sigrar: 15:0 gegn [[Mynd:Leiknir.svg|20px]] [[Íþróttafélagið Leiknir|Leikni]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|A-deild 1981]] 15:0 gegn [[Mynd:Fimleikafelag_hafnafjordur.png|20px]] [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]], [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2002|A-deild 2002]] * Stærsta tap: 0:9 gegn [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2002|A-deild 2002]] === [[Mynd:Fjölnir.png|30px]] [[Ungmennafélagið Fjölnir]] === * Stærsti sigur: 17:0 gegn [[Knattspyrnufélagið Miðbær Reykjavík|KM]], C-deild 2021 * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1993|B-deild 1993]] 0:12 gegn [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1999|A-deild 1999]] 0:12 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1999|A-deild 1999]] === [[Mynd:Fylkir.png|30px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] === * Stærsti sigur: 15:1 gegn [[Mynd:UMFA.png|20px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Aftureldingu]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1982|B-deild 1982]] * Stærsta tap: 0:14 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2006|A-deild 2006]] === [[Mynd:Keflavik ÍF.gif|30px]] [[Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur|Keflavík]] === * Stærsti sigur: 22:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið-ægir.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Ægir|Ægi]], B-deild 2004 * Stærstu töp: 1:12 gegn [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|A-deild 1985]] 0:11 gegn [[Mynd:Valur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]], [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2009|A-deild 2009]] 0:11 gegn [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]], B-deild 2013 === [[Mynd:UMFA.png|30px]] [[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]] === * Stærsti sigur: 21:0 gegn [[Ungmennafélag Hveragerðis og Ölfuss|UMFH]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1984|B-deild 1984]] * Stærsta tap: 1:15 gegn [[Mynd:Fylkir.png|20px]] [[Íþróttafélagið Fylkir|Fylki]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1982|B-deild 1982]] === [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|30px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar]] === * Stærsti sigur: 15:0 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið-ægir.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélagið Ægir|Ægi]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1991|B-deild 1991]] * Stærsta tap: 0:18 gegn [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|A-deild 1994]] === [[Mynd:HK-K.png|30px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs]] === * Stærsti sigur: 8:0 gegn [[Mynd:UMF_Tindastoll.png|30px]] [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóli]], B-deild 2026 * Stærsta tap: 1:6 gegn [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2021|B-deild 2021]] === [[Mynd:ÍA-Akranes.png|30px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Ungmennafélagið Hvöt (Blönduósi)|Hvöt]]/[[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóli]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2004|B-deild 2004]] * Stærsta tap: 0:11 gegn [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[Landssímadeild kvenna í knattspyrnu 2000|A-deild 2004]] ==C-deild== === [[Mynd:UMF_Tindastoll.png|30px]] [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóll]] === * Stærstu sigrar: 10:1 gegn [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftri]]/[[UMFS Dalvík|Dalvík]], B-deild 2003 9:0 gegn [[Mynd:Leiknirf.jpg|20px]] [[Ungmennafélagið Leiknir|Leikni Fáskrúðsfirði]],B-deild 2002 * Stærsta tap: 0:14 gegn [[Mynd:Knattspyrnufélagið_Haukar.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukum]], B-deild 2026 === [[Mynd: ÍR.png|30px]] [[Íþróttafélag Reykjavíkur]] === * Stærsti sigur: 14:1 gegn [[Knattspyrnufélag Rangæinga|K.F.R.]]/[[Knattspyrnufélagið Ægir|Ægi]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2006|B-deild 2006]] 13:0 gegn [[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir|Víði]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2005|B-deild 2005]] * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti R.]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2002|B-deild 2002]] === [[Mynd:Völsungur.gif|30px]] [[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn [[Hamrarnir|Hömrunum]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2007|B-deild 2007]] * Stærsta tap: 0:11 gegn [[Mynd:Þróttur_R..png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótti]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2010|B-deild 2010]] === [[Mynd:UMFS.png|30px]] [[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] === * Stærsti sigur: 16:0 gegn Smára, [[2. deild kvenna í knattspyrnu 2025|C-deild 2025]] * Stærsta tap: 0:18 gegn [[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Ungmennafélagið Breiðablik|Breiðabliki]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1988|B-deild 1988]] === [[Mynd:Einherji.png|30px]] [[Ungmennafélagið Einherji|Einherji]] === * Stærsti sigur: 12:0 gegn [[Knattspyrnufélag Rangæinga|K.F.R.]], C-deild 2026 * Stærsta tap: 0:12 gegn [[Mynd:ÞrótturN.png|20px]] [[Þróttur Neskaupsstað|Þrótti Neskaupstað]], [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1990|B-deild 1990]] === [[Mynd:UMF_Sindri.jpg|30px]] [[UMF Sindri|Sindri, Höfn]] === * Stærsti sigur: 13:0 gegn Neista Djúpavogi, B-deild 1995 * Stærsta tap: 0:15 gegn [[Mynd:Íþróttafélag_Hafnarfjarðar.JPG|20px]] [[Íþróttafélag Hafnarfjarðar|ÍH]], C-deild 2024 ==Lið sem hætt hafa starfsemi== === [[Mynd:Augnablik_félag.svg|30px]] [[Augnablik]] === * Stærstu sigrar: 9:1 gegn [[Mynd:Fjarðarbyggð.jpg|20px]][[Mynd:Höttur.svg|20px]][[Mynd:Leiknirf.jpg|20px]] [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]]/[[Höttur|Hetti]]/[[Ungmennafélagið Leiknir|Leikni]], C-deild 2018 8:0 gegn [[Mynd:Grótta.png|20px]] [[Íþróttafélagið Grótta|Gróttu]], B-deild 2016 8:0 gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta riddaranum]], B-deild 2017 * Stærstu töp: 0:7 [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], B-deild 2023 0:7 [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]], B-deild 2023 [[Flokkur:knattspyrna á Íslandi]] === [[Mynd:UMFG,_Grindavík.png|30px]] [[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] === * Stærsti sigur: 21:0 gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta riddaranum]], [[1. deild kvenna í knattspyrnu 2015|B-deild 2015]] * Stærsta tap: 0:15 gegn [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]], [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1999|A-deild 1999]] === [[Mynd:Fjarðarbyggð.jpg|30px]][[Mynd:Höttur.svg|30px]][[Mynd:Leiknirf.jpg|30px]] [[Knattspyrnufélag Fjarðabyggðar|Fjarðabyggð]]/[[Höttur]]/[[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir]] === * Stærsti sigur: 24:0 gegn [[Knattspyrnufélagið Miðbær|KM]], C-deild 2021 * Stærsta tap: 1:9 gegn [[Mynd:Augnablik_félag.svg|20px]] [[Augnablik|Augnabliki]], C-deild 2018 0:8 gegn [[Mynd:UMF_Tindastoll.png|20px]] [[Ungmennafélagið Tindastóll|Tindastóli]], C-deild 2018 ouri1jl8z841fxjz15ys48chqjsbmw0 0 170480 1983936 1804901 2026-10-26T10:37:20Z TKSnaevarr 53243 /* Forseti Brasilíu */ 1983936 wikitext text/x-wiki {{Forseti |forskeyti = |nafn = Fernando Collor de Mello |viðskeyti = |mynd = Fernando Collor 1992 B&W.jpg |myndatexti1 = Collor de Mello árið 1992. |titill = [[Forseti Brasilíu]] |stjórnartíð_start = [[15. mars]] [[1990]] |stjórnartíð_end = [[29. desember]] [[1992]] |vara_forseti = [[Itamar Franco]] |forveri = [[José Sarney]] |eftirmaður = [[Itamar Franco]] |fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1949|8|12}} |fæðingarstaður = [[Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] |þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]] |stjórnmálaflokkur = [[Brasilíski verkamannaflokkurinn (1981)|Brasilíski verkamannaflokkurinn]] (frá 2022) |maki = Celi Elisabete Júlia Monteiro de Carvalho (g. 1975; sk. 1981)<br>Rosane Malta (g. 1984; sk. 2005)<br>Caroline Serejo Medeiros (g. 2006) |vandamenn = |börn = 5 |háskóli = [[Háskólinn í Brasilíu]] |trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] |undirskrift = Fernando Collor de Mello presidential signature.svg }} '''Fernando Affonso Collor de Mello''' (f. 12. ágúst 1949) er [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður sem var [[forseti Brasilíu]] frá 15. mars 1990 til 29. desember 1992. Collor de Mello er úr kunnri stjórnmála- og viðskiptafjölskyldu. Hann sat á fulltrúadeild brasilíska þingsins frá 1983 til 1987 og var síðan fylkisstjóri [[Alagoas]]. Árið 1989 bauð hann sig fram í forsetakosningum Brasilíu með stuðningi [[Agir|Þjóðlega endurreisnarflokksins]] (PRN) og vann sigur í annarri umferð á móti [[Luiz Inácio Lula da Silva]], frambjóðanda [[Verkamannaflokkurinn (Brasilía)|Verkamannaflokksins]]. Collor de Mello varð fyrsti lýðræðislega kjörni forseti Brasilíu eftir endalok [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|herforingjastjórnarinnar í landinu]] og jafnframt yngsti forsetinn í sögu landsins. Collor de Mello sagði af sér eftir tæp þrjú ár í embætti til þess að forðast að vera kærður fyrir spillingu af öldungadeild þingsins. Varaforseti hans, [[Itamar Franco]], tók við forsetaembættinu. Eftir afsögn hans var Collor dæmdur sekur og honum bannað að gegna opinberu embætti í átta ár (frá 1992 til 2000). Hann var síðar sýknaður af hæstarétti landsins. Eftir sýknunina hélt Collor áfram þátttöku í stjórnmálum. Hann var kjörinn öldungadeildarþingmaður fyrir Alagoas árið 2006 og endurkjörinn árið 2015. Hann viðraði hugmyndir um forsetaframboð fyrir Kristilega verkamannaflokkinn árið 2018. == Æska og uppvöxtur == Fernando Collor de Mello er af auðugri ætt viðskipta- og stjórnmálamanna frá [[Alagoas]], fylki í norðausturhluta Brasilíu. Faðir hans, [[:pt:Arnon de Melo|Arnon de Melo]] (1911-1983), var blaðamaður, lögfræðingur og viðskiptamaður sem var fylkisstjóri Alagoas frá 1951 til 1956 og öldungadeildarþingmaður frá 1963 til 1981. Móðir hans, Leda Collor (1916-1995), var dóttir ráðherra. Árið 1976, eftir að hafa útskrifast úr hagfræðinámi við [[Háskólinn í Brasilíu|Háskólann í Brasilíu]], var Fernando Collor kjörinn forseti knattspyrnufélags. == Stjórnmálaferill == [[Mynd:Collor boneco EBFabr 88.jpg|thumb|left|Fernando Collor árið 1988.]] Árið 1987 var Collor de Mello kjörinn fylkisstjóri [[Alagoas]]. Hann lofaði því að láta fækka embættismönnum í fylkisstjórninni, sem hann uppnefndi „[[Maharaja]]na“. Hann notaði sama slagorð í forsetaframboði sínu árið 1989. === Forseti Brasilíu === [[Mynd:Fernando collor de melo 1991.jpg|thumb|left|Fernando Collor árið 1991.]] Fernando Collor tók við af [[José Sarney]] sem [[forseti Brasilíu]] þann 15. mars 1990 eftir fyrstu lýðræðislegu kosningar landsins í 29 ár. Kosningaherferð Collors hafði mikla fjármuni á bak við sig og naut jafnframt stuðnings sjónvarpsstöðvarinnar [[TV Globo]]. Andstæðingur Collors í forsetakosningunum var verkalýðsforinginn [[Luiz Inácio Lula da Silva]], sem hafði skotið borgarastéttinni skelk í bringu með loforðum sínum um róttækar samfélagsumbætur og fráhvarf frá meðmælum [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðsins]].<ref name=":0" /> Collor var á þessum tíma kvæntur [[Rosane Malta|Rosane Collor]], sem varð forsetafrú eftir embættistöku hans. Kosningaherferð Collors var [[Lýðhyggja|popúlísk]] og bar fyrirheit um [[Frjálshyggja|frjálshyggju]] í efnahagsmálum.<ref>{{Cite book|language=pt-BR|author=Luiz Carlos Bresser Pereira|title=Desenvolvimento e crise no Brasil: história, economia e política de Getúlio Vargas a Lula|passage=272|publisher=Editora 34|date=2003|isbn=978-85-7326-279-7|url=https://books.google.fr/books?id=EMMvv_sV9bUC}}</ref> Forsetatíð Collors einkenndist af stefnunni ''pacote'', sem var róttækasta hreinsunaraðgerð í sögu Brasilíu. Fyrirtæki voru [[Einkavæðing|einkavædd]], reglur um kjaraviðræður voru felldar úr gildi, bankainnistæður voru gerðar upptækar tímabundið og framlög til velferðarmála voru skert. Atvinnuleysi jókst á þessum tíma, meðallaun lækkuðu og kreppuástand skapaðist í efnahag landsins. Árið 1991 sakaði bróðir forsetans, Pedro Collor, hann um að hafa skipulagt kerfi pólitískra mútugreiðslna með aðkomu kosningastjóra síns, Paulo César Farias. Samkvæmt þessu átti forsetinn að hafa hlotið 70 % þeirra greiðslna sem fengust en Paulo César 30 %. Í forsetabústaðnum einum átti um 2,5 milljónum Bandaríkjadala að hafa verið varið í að setja upp tugi gervifossa, stöðuvatn og upphitaða 100 fermetra sundlaug.<ref name=":0">{{Cite book|language=fr|author=Maurice Lemoine|title=Les enfants cachés du général Pinochet. Précis de coups d’Etat modernes et autres tentatives de déstabilisation|pp=169-170|publisher=Don Quichotte|date=2015}}</ref> Eftir að lögreglan og þingið gerðu rannsókn sem leiddi líkur að sekt Collors kaus fulltrúadeild brasilíska þingsins þann 29. október 1992 með 441 atkvæðum gegn 38 að víkja Collor tímabundið úr embætti. Samkvæmt þessu þurfti Collor að víkja úr embætti í 180 daga á meðan varaforseti hans [[Itamar Franco]], var settur í forsetaembætti. Collor de Mello sagði af sér þann 29. desember 1992, daginn áður en öldungadeild þingsins hugðist halda þingfund til að skera úr um hvort ákæra yrði birt gegn honum. Franco varaforseti tók því við forsetaembætti það sem eftir var af kjörtímabilinu. Öldungadeildin gaf engu að síður út ákæru gegn Collor næsta dag og svipti hann rétti til að gegna opinberu embætti í átta ár vegna spillingar.<ref>{{Tímarit.is|1777733|Collor fær ekki að gegna opinberu embætti í átta ár|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=31. desember 1992|blaðsíða=11}}</ref> Árið 1994 sýknaði Hæstiréttur Brasilíu Collor hins vegar og hann hlaut því pólitísk réttindi á ný.<ref>{{Tímarit.is|1819690|Collor sýkn saka|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=13. desember 1994|blaðsíða=1}}</ref> === Öldungadeildarþingmaður === [[Mynd:Plenário do Congresso (20688904098).jpg|thumb|left|180px|Fernando Collor árið 2015.]] Árið 2006 var Collor de Mello kjörinn öldungadeildarþingmaður [[Alagoas]]. Hann tók við embættinu næsta ár og var endurkjörinn árið 2014. Árið 2016 kaus Collor með tillögu um að víkja [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] forseta úr embætti.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Global Media Group|titill=O voto dos senadores e o "sim" de Collor de Mello|url=http://www.tsf.pt/internacional/interior/o-voto-dos-senadores-e-o-sim-de-collor-de-mello-5170934.html|útgefandi=TSF Rádio Notícias|skoðað=10. nóvember 2022}}</ref> Collor var ákærður í ágúst árið 2017 fyrir þátttöku í [[peningaþvætti]].<ref>{{Vefheimild|titill=Petrobras : l’ancien président brésilien Fernando Collor de Mello mis en examen|dags=23. ágúst 2017|url=https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2017/08/23/petrobras-l-ancien-president-bresilien-fernando-collor-mis-en-examen_5175290_3222.html|útgefandi=''[[Le Monde]]''|skoðað=10. nóvember 2022}}</ref> Hann var meðal annars sakaður um að hafa tekið við meira en 29 milljóna [[ríal]]a mútugreiðslum frá [[Petrobras]] á tímabilinu 2010 til 2014.<ref>{{Vefheimild|titill=Expresidente brasileño es imputado por corrupción|útgefandi=TeleSur|dags=23. ágúst 2017|url=https://www.telesurtv.net/news/Expresidente-brasileno-es-imputado-por-corrupcion-20170822-0059.html}}</ref> Í febrúar árið 2018 tilkynnti Collor de Mello að hann hygðist gefa kost á sér í forsetakosningum Brasilíu sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Après sa condamnation, Lula peine à unir la gauche brésilienne|url=https://www.courrierinternational.com/revue-de-presse/apres-sa-condamnation-lula-peine-unir-la-gauche-bresilienne|útgefandi=Courrier international|skoðað=10. nóvember 2022}}</ref> Hann hætti við framboðið vegna lítils meðbyrs og studdi framboð [[Álvaro Dias]].<ref>{{Vefheimild|tungumál=pt |höfundur=Ricardo Balthazar |titill=Prisão enfraquece Lula e põe Marina perto de Bolsonaro, diz Datafolha |url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2018/04/prisao-enfraquece-lula-e-poe-marina-perto-de-bolsonaro-diz-datafolha.shtml |vefsíða=com.br |útgefandi=Folha de S.Paulo |dags=15-04-2018 |skoðað=10. nóvember 2022}}</ref> Árið 2022 bauð Collor sig fram til fylkisstjóra Alagoas fyrir Brasilíska verkamannaflokkinn og lenti í þriðja sæti með 14,7 % greiddra atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://valor.globo.com/politica/eleicoes-2022/noticia/2022/10/02/parcialalagoas-com-3562percent-das-secoes-apuradas-paulo-dantas-tem-4670percent-e-rodrigo-cunha-2604percent.ghtml}}</ref> Hann studdi [[Jair Bolsonaro]] á móti [[Luiz Inácio Lula da Silva]] í seinni umferð forsetakosninganna sem haldnar voru í lok október sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://g1.globo.com/al/alagoas/eleicoes/2022/noticia/2022/10/05/collor-reafirma-apoio-a-bolsonaro-no-segundo-turno.ghtml|titill=Collor reafirma apoio a Bolsonaro no segundo turno|útgefandi=G!|tungumál=pt-BR|vefsíða=g1.globo.com|dags=5. október 2022|skoðað=10. nóvember 2022|höfundurVivi Leão}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Brasilíu | frá = [[15. mars]] [[1990]] | til = [[29. desember]] [[1992]] | fyrir = [[José Sarney]] | eftir = [[Itamar Franco]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Brasilíu}} {{DEFAULTSORT:Collor de Mello, Fernando}} {{f|1949}} [[Flokkur:Forsetar Brasilíu]] 1drhgdbkz7ejq9m5p5q9sp10kz01dtf 1983937 1983936 2026-10-26T10:38:13Z TKSnaevarr 53243 /* Forseti Brasilíu */ 1983937 wikitext text/x-wiki {{Forseti |forskeyti = |nafn = Fernando Collor de Mello |viðskeyti = |mynd = Fernando Collor 1992 B&W.jpg |myndatexti1 = Collor de Mello árið 1992. |titill = [[Forseti Brasilíu]] |stjórnartíð_start = [[15. mars]] [[1990]] |stjórnartíð_end = [[29. desember]] [[1992]] |vara_forseti = [[Itamar Franco]] |forveri = [[José Sarney]] |eftirmaður = [[Itamar Franco]] |fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1949|8|12}} |fæðingarstaður = [[Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] |þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]] |stjórnmálaflokkur = [[Brasilíski verkamannaflokkurinn (1981)|Brasilíski verkamannaflokkurinn]] (frá 2022) |maki = Celi Elisabete Júlia Monteiro de Carvalho (g. 1975; sk. 1981)<br>Rosane Malta (g. 1984; sk. 2005)<br>Caroline Serejo Medeiros (g. 2006) |vandamenn = |börn = 5 |háskóli = [[Háskólinn í Brasilíu]] |trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] |undirskrift = Fernando Collor de Mello presidential signature.svg }} '''Fernando Affonso Collor de Mello''' (f. 12. ágúst 1949) er [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður sem var [[forseti Brasilíu]] frá 15. mars 1990 til 29. desember 1992. Collor de Mello er úr kunnri stjórnmála- og viðskiptafjölskyldu. Hann sat á fulltrúadeild brasilíska þingsins frá 1983 til 1987 og var síðan fylkisstjóri [[Alagoas]]. Árið 1989 bauð hann sig fram í forsetakosningum Brasilíu með stuðningi [[Agir|Þjóðlega endurreisnarflokksins]] (PRN) og vann sigur í annarri umferð á móti [[Luiz Inácio Lula da Silva]], frambjóðanda [[Verkamannaflokkurinn (Brasilía)|Verkamannaflokksins]]. Collor de Mello varð fyrsti lýðræðislega kjörni forseti Brasilíu eftir endalok [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|herforingjastjórnarinnar í landinu]] og jafnframt yngsti forsetinn í sögu landsins. Collor de Mello sagði af sér eftir tæp þrjú ár í embætti til þess að forðast að vera kærður fyrir spillingu af öldungadeild þingsins. Varaforseti hans, [[Itamar Franco]], tók við forsetaembættinu. Eftir afsögn hans var Collor dæmdur sekur og honum bannað að gegna opinberu embætti í átta ár (frá 1992 til 2000). Hann var síðar sýknaður af hæstarétti landsins. Eftir sýknunina hélt Collor áfram þátttöku í stjórnmálum. Hann var kjörinn öldungadeildarþingmaður fyrir Alagoas árið 2006 og endurkjörinn árið 2015. Hann viðraði hugmyndir um forsetaframboð fyrir Kristilega verkamannaflokkinn árið 2018. == Æska og uppvöxtur == Fernando Collor de Mello er af auðugri ætt viðskipta- og stjórnmálamanna frá [[Alagoas]], fylki í norðausturhluta Brasilíu. Faðir hans, [[:pt:Arnon de Melo|Arnon de Melo]] (1911-1983), var blaðamaður, lögfræðingur og viðskiptamaður sem var fylkisstjóri Alagoas frá 1951 til 1956 og öldungadeildarþingmaður frá 1963 til 1981. Móðir hans, Leda Collor (1916-1995), var dóttir ráðherra. Árið 1976, eftir að hafa útskrifast úr hagfræðinámi við [[Háskólinn í Brasilíu|Háskólann í Brasilíu]], var Fernando Collor kjörinn forseti knattspyrnufélags. == Stjórnmálaferill == [[Mynd:Collor boneco EBFabr 88.jpg|thumb|left|Fernando Collor árið 1988.]] Árið 1987 var Collor de Mello kjörinn fylkisstjóri [[Alagoas]]. Hann lofaði því að láta fækka embættismönnum í fylkisstjórninni, sem hann uppnefndi „[[Maharaja]]na“. Hann notaði sama slagorð í forsetaframboði sínu árið 1989. === Forseti Brasilíu === [[Mynd:Fernando collor de melo 1991.jpg|thumb|left|Fernando Collor árið 1991.]] Fernando Collor tók við af [[José Sarney]] sem [[forseti Brasilíu]] þann 15. mars 1990 eftir fyrstu lýðræðislegu kosningar landsins í 29 ár. Kosningaherferð Collors hafði mikla fjármuni á bak við sig og naut jafnframt stuðnings sjónvarpsstöðvarinnar [[TV Globo]]. Andstæðingur Collors í forsetakosningunum var verkalýðsforinginn [[Luiz Inácio Lula da Silva]], sem hafði skotið borgarastéttinni skelk í bringu með loforðum sínum um róttækar samfélagsumbætur og fráhvarf frá meðmælum [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðsins]].<ref name=":0" /> Collor var á þessum tíma kvæntur [[Rosane Malta|Rosane Collor]], sem varð forsetafrú eftir embættistöku hans. Kosningaherferð Collors var [[Lýðhyggja|popúlísk]] og bar fyrirheit um [[Frjálshyggja|frjálshyggju]] í efnahagsmálum.<ref>{{Cite book|language=pt-BR|author=Luiz Carlos Bresser Pereira|title=Desenvolvimento e crise no Brasil: história, economia e política de Getúlio Vargas a Lula|passage=272|publisher=Editora 34|date=2003|isbn=978-85-7326-279-7|url=https://books.google.fr/books?id=EMMvv_sV9bUC}}</ref> Forsetatíð Collors einkenndist af stefnunni ''pacote'', sem var róttækasta hreinsunaraðgerð í sögu Brasilíu. Fyrirtæki voru [[Einkavæðing|einkavædd]], reglur um kjaraviðræður voru felldar úr gildi, bankainnistæður voru gerðar upptækar tímabundið og framlög til velferðarmála voru skert. Atvinnuleysi jókst á þessum tíma, meðallaun lækkuðu og kreppuástand skapaðist í efnahag landsins. Árið 1991 sakaði bróðir forsetans, Pedro Collor, hann um að hafa skipulagt kerfi pólitískra mútugreiðslna með aðkomu kosningastjóra síns, Paulo César Farias. Samkvæmt þessu átti forsetinn að hafa hlotið 70 % þeirra greiðslna sem fengust en Paulo César 30 %. Í forsetabústaðnum einum átti um 2,5 milljónum Bandaríkjadala að hafa verið varið í að setja upp tugi gervifossa, stöðuvatn og upphitaða 100 fermetra sundlaug.<ref name=":0">{{Cite book|language=fr|author=Maurice Lemoine|title=Les enfants cachés du général Pinochet. Précis de coups d’Etat modernes et autres tentatives de déstabilisation|pp=169-170|publisher=Don Quichotte|date=2015}}</ref> Eftir að lögreglan og þingið gerðu rannsókn sem leiddi líkur að sekt Collors kaus fulltrúadeild brasilíska þingsins þann 29. október 1992 með 441 atkvæðum gegn 38 að víkja Collor tímabundið úr embætti. Samkvæmt þessu þurfti Collor að víkja úr embætti í 180 daga á meðan varaforseti hans, [[Itamar Franco]], var settur í forsetaembætti. Collor de Mello sagði af sér þann 29. desember 1992, daginn áður en öldungadeild þingsins hugðist halda þingfund til að skera úr um hvort ákæra yrði birt gegn honum. Franco varaforseti tók því við forsetaembætti það sem eftir var af kjörtímabilinu. Öldungadeildin gaf engu að síður út ákæru gegn Collor næsta dag og svipti hann rétti til að gegna opinberu embætti í átta ár vegna spillingar.<ref>{{Tímarit.is|1777733|Collor fær ekki að gegna opinberu embætti í átta ár|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=31. desember 1992|blaðsíða=11}}</ref> Árið 1994 sýknaði Hæstiréttur Brasilíu Collor hins vegar og hann hlaut því pólitísk réttindi á ný.<ref>{{Tímarit.is|1819690|Collor sýkn saka|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=13. desember 1994|blaðsíða=1}}</ref> === Öldungadeildarþingmaður === [[Mynd:Plenário do Congresso (20688904098).jpg|thumb|left|180px|Fernando Collor árið 2015.]] Árið 2006 var Collor de Mello kjörinn öldungadeildarþingmaður [[Alagoas]]. Hann tók við embættinu næsta ár og var endurkjörinn árið 2014. Árið 2016 kaus Collor með tillögu um að víkja [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] forseta úr embætti.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Global Media Group|titill=O voto dos senadores e o "sim" de Collor de Mello|url=http://www.tsf.pt/internacional/interior/o-voto-dos-senadores-e-o-sim-de-collor-de-mello-5170934.html|útgefandi=TSF Rádio Notícias|skoðað=10. nóvember 2022}}</ref> Collor var ákærður í ágúst árið 2017 fyrir þátttöku í [[peningaþvætti]].<ref>{{Vefheimild|titill=Petrobras : l’ancien président brésilien Fernando Collor de Mello mis en examen|dags=23. ágúst 2017|url=https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2017/08/23/petrobras-l-ancien-president-bresilien-fernando-collor-mis-en-examen_5175290_3222.html|útgefandi=''[[Le Monde]]''|skoðað=10. nóvember 2022}}</ref> Hann var meðal annars sakaður um að hafa tekið við meira en 29 milljóna [[ríal]]a mútugreiðslum frá [[Petrobras]] á tímabilinu 2010 til 2014.<ref>{{Vefheimild|titill=Expresidente brasileño es imputado por corrupción|útgefandi=TeleSur|dags=23. ágúst 2017|url=https://www.telesurtv.net/news/Expresidente-brasileno-es-imputado-por-corrupcion-20170822-0059.html}}</ref> Í febrúar árið 2018 tilkynnti Collor de Mello að hann hygðist gefa kost á sér í forsetakosningum Brasilíu sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Après sa condamnation, Lula peine à unir la gauche brésilienne|url=https://www.courrierinternational.com/revue-de-presse/apres-sa-condamnation-lula-peine-unir-la-gauche-bresilienne|útgefandi=Courrier international|skoðað=10. nóvember 2022}}</ref> Hann hætti við framboðið vegna lítils meðbyrs og studdi framboð [[Álvaro Dias]].<ref>{{Vefheimild|tungumál=pt |höfundur=Ricardo Balthazar |titill=Prisão enfraquece Lula e põe Marina perto de Bolsonaro, diz Datafolha |url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2018/04/prisao-enfraquece-lula-e-poe-marina-perto-de-bolsonaro-diz-datafolha.shtml |vefsíða=com.br |útgefandi=Folha de S.Paulo |dags=15-04-2018 |skoðað=10. nóvember 2022}}</ref> Árið 2022 bauð Collor sig fram til fylkisstjóra Alagoas fyrir Brasilíska verkamannaflokkinn og lenti í þriðja sæti með 14,7 % greiddra atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://valor.globo.com/politica/eleicoes-2022/noticia/2022/10/02/parcialalagoas-com-3562percent-das-secoes-apuradas-paulo-dantas-tem-4670percent-e-rodrigo-cunha-2604percent.ghtml}}</ref> Hann studdi [[Jair Bolsonaro]] á móti [[Luiz Inácio Lula da Silva]] í seinni umferð forsetakosninganna sem haldnar voru í lok október sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://g1.globo.com/al/alagoas/eleicoes/2022/noticia/2022/10/05/collor-reafirma-apoio-a-bolsonaro-no-segundo-turno.ghtml|titill=Collor reafirma apoio a Bolsonaro no segundo turno|útgefandi=G!|tungumál=pt-BR|vefsíða=g1.globo.com|dags=5. október 2022|skoðað=10. nóvember 2022|höfundurVivi Leão}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Brasilíu | frá = [[15. mars]] [[1990]] | til = [[29. desember]] [[1992]] | fyrir = [[José Sarney]] | eftir = [[Itamar Franco]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Brasilíu}} {{DEFAULTSORT:Collor de Mello, Fernando}} {{f|1949}} [[Flokkur:Forsetar Brasilíu]] 2t2tdvo9gdqo7db5kvhzhi77pd013zw 0 172841 1983938 1957192 2026-10-26T10:48:39Z TKSnaevarr 53243 1983938 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök |nafn =Bólivaríska bandalagið fyrir Ameríkuþjóðir<br>{{small|''Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América'' ([[spænska]])}} |mynd =Emblem of the Bolivarian Alliance for the Americas.svg |myndaheiti =Skjaldarmerki Bólivaríska bandalagsins fyrir Ameríkuþjóðir |kort =Bolivarian Alliance for the Peoples of Our America (orthographic projection) Without Honduras.svg |kortastærð=200px |kortaheiti=Aðildarríki stofnunarinnar sjást hér grænlituð. |skammstöfun=ALBA |stofnun={{start date and age|2004|12|14}} |höfuðstöðvar={{VEN}} [[Karakas]], [[Venesúela]] |staðsetning=[[Ameríka]] |meðlimir={{Collapsible list |titlestyle= background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title= 10 fullgild aðildarríki |{{ANT}} [[Antígva og Barbúda]] |{{BOL}} [[Bólivía]] {{small|(aðild fryst)}} |{{CUB}} [[Kúba]] |{{DOM}} [[Dóminíka]] |{{GRD}} [[Grenada]] |{{NIC}} [[Níkaragva]] |{{SKN}} [[Sankti Kristófer og Nevis]] |{{LCA}} [[Sankti Lúsía]] |{{SVG}} [[Sankti Vinsent og Grenadínur]] |{{VEN}} [[Venesúela]]}} <br>{{Collapsible list |titlestyle= background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title= 1 ríki í aðildarviðræðum |{{SUR}} [[Súrínam]]}}<br>{{Collapsible list |titlestyle= background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title= 3 áheyrnarríki |{{HTI}} [[Haítí]] |{{IRN}} [[Íran]] |{{SYR}} [[Sýrland]]}}<br>{{Collapsible list |titlestyle= background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title= 2 fyrrum aðildarríki |{{ECU}} [[Ekvador]] |{{HND}} [[Hondúras]]}} |tungumál=[[Spænska]], [[enska]] |titill_leiðtoga = Aðalritari |nafn_leiðtoga = [[Félix Plasencia]] |vefsíða=[https://www.albatcp.org/ albatcp.org] }} '''Bólivaríska bandalagið fyrir Ameríkuþjóðir'''<ref>{{Vefheimild|titill=Óréttarríki Julians Assange|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1434270/|höfundur=Ana Palacio|dags=27. ágúst 2012|skoðað=26. febrúar 2023|útgefandi=mbl.is|aðgengi=áskrift}}</ref> ([[spænska]]: ''Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América''; skammstafað ALBA) er [[alþjóðastofnun]] sem byggir á hugsjóninni um pólitískan og efnahagslegan samruna ríkja í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og á [[Karíbahaf]]inu. ALBA var upphaflega stofnað af [[Kúba|Kúbu]] og [[Venesúela]] árið 2004 og samtökin eru vanalega tengd við [[Sósíalismi|sósíalískar]] og [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókratískar]] ríkisstjórnir sem vilja ná fram efnahagslegum samruna í þessum heimshluta með samfélagsvelferð, vöruskipti og gagnkvæma efnahagsaðstoð að leiðarljósi. Núverandi aðildarríki samtakanna eru [[Antígva og Barbúda]], [[Bólivía]], [[Kúba]], [[Dóminíka]], [[Grenada]], [[Níkaragva]], [[Sankti Kristófer og Nevis]], [[Sankti Lúsía]], [[Sankti Vinsent og Grenadínur]] og [[Venesúela]].<ref name="2014dec">{{cite web|url=http://alba-tcp.org/en/contenido/declaration-alba-tcp-xiii-summit-and-commemoration-its-tenth-anniversary-december-14-2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220020448/http://alba-tcp.org/en/contenido/declaration-alba-tcp-xiii-summit-and-commemoration-its-tenth-anniversary-december-14-2014|url-status=dead|archive-date=20 December 2014|title=Declaration of the ALBA-TCP XIII Summit and commemoration of its tenth anniversary, December 14, 2014 – ALBA TCP|access-date=28 June 2016}}</ref> [[Súrínam]] hlaut gestaaðild að ALBA á fundi samtakanna í febrúar 2012. Aðildarríki ALBA mega versla sín á milli með [[Rafmynt|stafrænum gjaldmiðli]] sem heitir [[SUCRE (gjaldmiðill)|SUCRE]]. Venesúela og [[Ekvador]] gerðu fyrsta tvíhliða verslunarsamninginn með notkun Sucre í stað Bandaríkjadollara þann 6. júlí 2010.<ref>''[[venezuelanalysis]]'', 7 July 2010, [http://venezuelanalysis.com/news/5480 Venezuela Pays for First ALBA Trade with Ecuador in New Regional Currency]</ref> Ekvador sagði upp aðild sinni að samtökunum í ágúst 2018.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/6a7d8ed8738a475d8b6c276ffa0b761e|title=Ecuador leaves Venezuelan-run regional alliance|date=2018-08-24|website=AP NEWS|access-date=2019-11-16}}</ref> ==Söguágrip== [[File:Chavez141610-2.jpg|thumb|left|110px|[[Hugo Chávez]] heitinn, forseti Venesúela.]] Frumkvæðið að stofnun Bólivaríska bandalagsins fyrir Ameríkuþjóðir kom frá ríkisstjórn Venesúela á stjórnartíð [[Hugo Chávez]].<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/04/18/opinion/arana-latin-americas-go-to-hero.html?mcubz=1|title=Opinion – Bolívar, Latin America's Go-To Hero|first=Marie|last=Arana|newspaper=The New York Times|date=18 April 2013|access-date=24 August 2018}}</ref> Samtökin áttu að vera annar valkostur við [[Fríverslunarsvæði Ameríku]] (FTAA eða ALCA), fríverslunarsamningi sem [[Bandaríkin]] stungu upp á en varð aldrei að veruleika. Chávez og [[Fidel Castro]], forseti [[Kúba|Kúbu]], undirrituðu samkomulag um stofnun samtakanna þann 14. desember 2004<ref>{{cite web|url=http://www.mltoday.com/Pages/NLiberation/Cuba-VenezPact.html/ |title=Cuba-Venezuela Agreement - December 14, 2004 |access-date=2005-12-02 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051104200546/http://www.mltoday.com/Pages/NLiberation/Cuba-VenezPact.html |archive-date=2005-11-04 }} initial Cuba-Venezuela TCP</ref> Samstarfið gekk þá út á að ríkin myndu deila með sér [[Hráolía|hráolíu]] og gögnum í mennta- og heilbrigðisgeirunum. Venesúela byrjaði á því að flytja um 96.000 olíutunnur frá ríkisrekna olíufélaginu [[PDVSA]] til Kúbu á hverjum degi á mjög hagstæðu verði. Í staðinn sendi Kúba 20.000 heilbrigðisstarfsmenn og þúsundir kennara til fátækustu svæðanna í Venesúela. Samkomulagið heimilaði jafnframt Venesúelum að ferðast til Kúbu til að gangast undir sérstaka læknismeðferð án endurjalds.<ref>https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/CubaVenezuela-Alliance-Piccone-Trinkunas.pdf</ref><ref name="auto">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=j0yqCwAAQBAJ&q=ALBA+free+medical+care+for+venezuelans&pg=PA55|title=Latin America Energy Policy and Regulations Handbook Volume 1 Strategic Information and Programs|first=IBP|last=Inc|date=20 March 2009|publisher=Lulu.com|isbn=9781438728360|access-date=24 August 2018|via=Google Books}}</ref> Þegar ALBA var stofnað árið 2004 voru aðildarríkin aðeins tvö.<ref name="auto" /><ref>''[[Monthly Review]]'', 2 July 2008, [https://mrzine.monthlyreview.org/hattingh070208.html ALBA: Creating a Regional Alternative to Neo-liberalism?]</ref> Fleiri ríki gerðust síðar aðilar að „Verslunarsamningi þjóðanna“, sem á að lögfesta meginreglur ALBA. Bólivía gerðist aðili að ALBA á stjórnartíð [[Evo Morales]] árið 2006, Níkaragva á stjórnartíð [[Daniel Ortega|Daniels Ortega]] árið 2007 og Ekvador á stjórnartíð [[Rafael Correa|Rafaels Correa]] árið 2009. [[Manuel Zelaya]] leiddi Hondúras inn í bandalagið árið 2008 en ríkið sagði upp aðild sinni árið 2010 eftir [[Valdaránið í Hondúras 2009|valdaránið í landinu]] árið áður.<ref>{{Cite web|url=https://www.americasquarterly.org/blog/honduran-congress-approves-withdrawal-from-alba/|title=Honduran Congress Approves Withdrawal From ALBA}}</ref> Karíbahafsríkin Antígva og Barbúda, Dóminíka, Sankti Vinsent og Grenadínur og Sankti Lúsía gengu einnig í bandalagið.<ref>{{Cite web|url = https://repeatingislands.com/2009/06/26/two-more-caribbean-nations-join-alba/|title = Two more Caribbean Nations join ALBA|date = 26 June 2009|access-date = 26 febrúar 2023|archive-date = 26 febrúar 2023|archive-url = https://web.archive.org/web/20230226191521/https://repeatingislands.com/2009/06/26/two-more-caribbean-nations-join-alba/|url-status = dead}}</ref> Hugo Chávez bauð [[Jamaíka|Jamaíku]],<ref>{{cite web|url=http://cubarevolucion.blogspot.com/2007/03/chvez-invita-jamaica-sumarse-al-alba.html|title=Cuba Revolución: Chávez invita a Jamaica a sumarse al ALBA|access-date=28 June 2016}}</ref> [[Mexíkó]]<ref>{{cite web|url=http://www.elnuevodiario.com.ni/|title=El Nuevo Diario|first=El Nuevo|last=Diario|access-date=28 June 2016|archive-date=8 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080908123539/http://www.elnuevodiario.com.ni/|url-status=dead}}</ref> og ríkjum [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] að ganga í ALBA<ref>{{cite web|url=http://www.aporrea.org/venezuelaexterior/n98299.html|title=Chávez invitó a toda Centroamérica a unirse al ALBA|first=Agencia Bolivariana de Noticias|last=(ABN)|date=20 July 2007 |access-date=28 June 2016}}</ref> og bauð [[Argentína|Argentínu]] að nota rafmiðilinn [[SUCRE (gjaldmiðill)|SUCRE]].<ref>{{cite web|url=http://www.radiolaprimerisima.com/noticias/alba/53080|title=Chávez invita a Argentina a sumarse a la moneda virtual sucre – Radio La Primerísima|access-date=28 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527165259/http://www.radiolaprimerisima.com/noticias/alba/53080|archive-date=2016-05-27|url-status=dead}}</ref> Á 11. þingi ALBA í febrúar 2012 sóttu Súrínam, Sankti Lúsía og Haítí um aðild að samtökunum. Haíti hlaut fasta áheyrnaraðild og hin tvö ríkin hlutu tímabundna aðild á meðan unnið væri að fullri aðlögun þeirra.<ref name="auto"/> Eftir dauða Chávez heiðruðu níu aðildarríki ALBA hann á 12. forsetafundi samtakanna í júlí 2013 ásamt gestaríkjunum Úrúgvæ, Argentínu, Brasilíu, Súrínam, Gvæjana og Haítí.<ref>{{cite web|url=https://www.americasquarterly.org/content/twelfth-alba-presidential-summit-takes-place-ecuador|title=Twelfth ALBA Presidential Summit Takes Place in Ecuador|website=americasquarterly.org|access-date=24 August 2018}}</ref> Grenada og Sankti Kristófer og Nevis voru samþykkt sem fullgild aðildarríki á þrettánda fundi samtakanna í Havana á Kúbu í desember 2014.<ref>{{Cite web|url=https://www.nowgrenada.com/2014/12/grenada-joins-alba/|title=Grenada Joins ALBA &#124; NOW Grenada|date=December 15, 2014|website=www.nowgrenada.com}}</ref> Ekvador sagði sig úr ALBA í ágúst árið 2018.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/6a7d8ed8738a475d8b6c276ffa0b761e|title=Ecuador leaves Venezuelan-run regional alliance|agency=Associated Press|date=2018-08-24|website=AP NEWS|access-date=2018-12-18}}</ref> Starfsstjórn Bólivíu sagði upp aðild Bólivíu í nóvember 2019<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/es/bolivia-rompe-relaciones-con-venezuela-y-se-retira-de-la-alianza-bolivariana-alba/a-51271927|title=Bolivia rompe relaciones con Venezuela y se retira de la Alianza Bolivariana ALBA {{!}} DW {{!}} 15.11.2019|date=15 November 2019|website=Deutsche Welle|language=es-ES|access-date=2019-11-16}}</ref> en nýkjörin stjórn [[Luis Arce]] gekk í samtökin á ný eftir kosningar í landinu árið 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/es/minuto-a-minuto/20201120-bolivia-reanuda-su-participaci%C3%B3n-en-unasur-celac-y-alba|title=Bolivia reanuda su participación en Unasur, Celac y Alba|date=2020-11-20|access-date=2020-11-21|publisher=[[France 24]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://peoplesdispatch.org/2020/12/14/alba-tcp-member-countries-celebrate-16-years-of-regional-integration/|title=ALBA-TCP member countries celebrate 16 years of regional integration|date=14 December 2020}}</ref> Bandalagið bauð [[Rússland]]i að taka þátt í íþróttakeppni ALBA árið 2023 eftir að Rússland hafði einangrast nokkuð á alþjóðasviðinu vegna [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrásarinnar í Úkraínu]].<ref>{{Cite web |url=https://sport-express.ru/others/reviews/gde-sorevnuetsya-rossiya-v-usloviyah-izolyacii-chto-takoe-igry-bolivarianskogo-alyansa-kuda-ee-priglasili-2041301/ |title=Россию пригласили на самые антиамериканские старты мира. Что это такое? |access-date=2023-02-26 |archive-date=2023-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224114447/https://www.sport-express.ru/others/reviews/gde-sorevnuetsya-rossiya-v-usloviyah-izolyacii-chto-takoe-igry-bolivarianskogo-alyansa-kuda-ee-priglasili-2041301/ |url-status=dead }}</ref> ===Stafrænn gjaldmiðill=== Í október 2009 sammældust leiðtogar ALBA um að búa til stafrænan gjaldmiðil eftir fund í Bólivíu. Evo Morales, forseti Bóliviu, staðfesti að samkomulag hefði náðst um rafeyrinn. Hugo Chávez tilkynnti í kjölfarið að [[SUCRE (gjaldmiðill)|SUCRE]] væri „sjálfstætt og fullvalda peningakerfi“ sem yrði virkjað árið 2010.<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/10/2009101712255748516.html|title=Bolivia summit adopts new currency|access-date=28 June 2016}}</ref> Árið 2015 var gjaldmiðillinn notaður í verslun milli Bólivíu, Kúbu, Níkaragva og sér í lagi Ekvador og Venesúela.<ref name="auto"/> ==Tilvísanir== <references/> {{s|2004}} [[Flokkur:Alþjóðastofnanir]] pz0mewtp3wzp8j8ij5kcfreb03cuyyo 0 187071 1983878 1924377 2026-10-25T12:16:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar. #IABot (v2.0.9.6) 1983878 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hydrogen_discharge_tube.jpg|thumb|right|Vetni á formi rafgass.]] '''Frumefni í lotu 1''' eru [[frumefni]] í fyrstu röð (lotu) í [[lotukerfið|lotukerfinu]]. Hún inniheldur aðeins tvö frumefni: [[vetni]] og [[helín]]. Hún samsvarar [[rafeindahvel]]inu 1s sem aðeins hefur tvær [[gildisrafeind]]ir. Vetni og helín eru elstu og algengustu frumefni alheimsins. Vetni er það algengasta og myndar um 75% af efnamassa alheimsins.<ref>{{cite web | last=Palmer | first=David | date=November 13, 1997 | url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/971113i.html | title=Hydrogen in the Universe | publisher=NASA | access-date=2008-02-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141029152908/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/971113i.html | archive-date=2014-10-29 | url-status=dead}}</ref> Helín er næstalgengasta frumefnið og myndar um 24% af heildarmassa alheimsins, eða nær allt efni sem ekki er vetni.<ref name=Pitrou18>{{cite journal |title=Precision big bang nucleosynthesis with improved Helium-4 predictions |journal=Physics Reports |volume=754 |date=2018 |pages=1–66 |first1=C. |last1=Pitrou |first2=A. |last2=Coc |first3=J.-P. |last3=Uzan |first4=E. |last4=Vangioni |doi=10.1016/j.physrep.2018.04.005 |doi-access=free|arxiv=1801.08023 |bibcode=2018PhR...754....1P }}</ref><ref name=Hsyu20>{{cite journal |title=The PHLEK Survey: A New Determination of the Primordial Helium Abundance |first1=T. |last1=Hsyu |first2=R. J. |last2=Cooke |first3=J. X. |last3=Prochaska |first4=M. |last4=Bolte |date=2020 |journal=The Astrophysical Journal |volume=896 |number=77 |page=77 |doi=10.3847/1538-4357/ab91af |doi-access=free|arxiv=2005.12290 |bibcode=2020ApJ...896...77H }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{lotukerfi}} [[Flokkur:Lotukerfið]] 8c8abth763wdk921lpx8e01sonx3t1u 0 189438 1983944 1943529 2026-10-26T11:54:09Z TKSnaevarr 53243 1983944 wikitext text/x-wiki {{Bók | titill = Hinn mikli Gatsby | uppr_titill = The Great Gatsby | þýðandi = [[Atli Magnússon]] | mynd = The Great Gatsby Cover 1925 Retouched.jpg | lýsing_myndar = Forsíða fyrstu útgáfu bókarinnar. | höfundur = [[F. Scott Fitzgerald]] | kápa = [[Francis Cugat]] | land = {{USA}} [[Bandaríkin]] | tungumál = [[Enska]] | útgefandi = [[Charles Scribner's Sons]] | útgáfudagur = 10. apríl 1925 | íslensk_útgáfudags=1987 | stefnur = [[Harmleikur]] | isbn = 9789979651215 }} '''''Hinn mikli Gatsby'''''{{efn|Íslensk þýðing bókarinnar hét bara '''''Gatsby''''' þegar hún kom út í fyrsta sinn árið 1987 en var titluð ''Hinn mikli Gatsby'' þegar hún var endurútgefin árið 2008.}} ([[enska]]: ''The Great Gatsby'') er skáldsaga frá árinu 1925 eftir bandaríska rithöfundinn [[F. Scott Fitzgerald]]. Sagan er [[harmleikur]] sem gerist á [[djassöldin]]ni á [[Long Island]] nærri [[New York-borg]]. Í bókinni segir fyrstu persónu [[sögumaður]]inn Nick Carraway frá kynnum sínum af Jay Gatsby, dularfullum milljarðamæringi sem er gagntekinn af því að endurheimta fyrrum ástkonu sína, Daisy Buchanan. Fitzgerald byggði söguna meðal annars á gömlu ástarsambandi sínu með yfirstéttarkonunni Ginevru King og á trylltum svallveislum sem hann hafði mætt í á norðurströnd Long Island árið 1922. Eftir að Fitzgerald flutti til [[Franska rivíeran|frönsku rívíerunnar]] lauk hann við drög að skáldsögunni árið 1924. Hann sendi drögin til ritstjórans [[Maxwell Perkins]], sem taldi Fitzgerald á að endurskoða drögin næsta vetur. Fitzgerald var orðinn ánægður með textann eftir yfirferðina en var óviss um titilinn og íhugaði nokkra aðra möguleika. Fitzgerald varð afar hrifinn af myndinni ''Celestial Eyes'', sem listmálarinn [[Francis Cugat]] gerði fyrir kápu bókarinnar, og byggði hluta myndmálsins í texta bókarinnar á henni. ''Hinn mikli Gatsby'' hlaut almennt góða dóma þegar bókin kom út hjá [[Charles Scribner's Sons]] í apríl 1925 en sumum gagnrýnendum fannst hún ekki jafnast á við fyrri verk Fitzgeralds. Miðað við fyrri skáldsögur hans, ''This Side of Paradise'' (1920) og ''The Beautiful and Damned'' (1922), seldist bókin ekki vel. Í október höfðu aðeins 20.000 eintök selst og vonir Fitzgeralds um að salan myndi rétta úr efnahag hans höfðu brugðist. Þegar Fitzgerald lést árið 1940 stóð hann í þeirri trú að verk hans væru fallin í gleymsku.<ref>{{Vefheimild|titill=Taldi sig vera misheppnaðan höfund|url=https://www.visir.is/g/2013468898d/taldi-sig-vera-misheppnadan-hofund|dags= 16. maí 2013|skoðað=22. janúar 2026|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]}}</ref> Í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni ruku vinsældir bókarinnar skyndilega upp þegar samtök bóksala útbýttu ókeypis eintökum af henni meðal bandarískra hermanna sem voru staðsettir erlendis. Þessar nýju vinsældir bókarinnar leiddu til fræðilegs endurmats á henni og hún varð fljótt mikilvægur hluti af námsskrám bandarískra menntaskóla og af bandarískri dægurmenningu. Fjöldi leikrita og kvikmynda var gerður eftir bókinni á næstu áratugum.<ref>{{Tímarit.is|6221988|Leonardo DiCaprio fetar í fótspor Roberts Redfords|blað=|Frjáls verslun|útgáfudagsetning=1. febrúar 2013|blaðsíða=112–113|höfundur=Hilmar Karlsson}}</ref> Mikið hefur verið skrifað um umfjöllun bókarinnar um stétt, muninn á erfðum og sjálfsáunnum auðæfum, kynhlutverk, kynþætti, umhverfisvernd og um svartsýna nálgun bókarinnar á [[Ameríski draumurinn|ameríska drauminn]]. Í dag er ''Hinn mikli Gatsby'' almennt álitin eitt af meistaraverkum bandarískra bókmennta. ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|bókmenntir|Bandaríkin}} [[Flokkur:Bókaárið 1925]] [[Flokkur:Bandarískar skáldsögur]] gyce677shxrqhd6ttm9i6hebncfp009 0 192991 1983880 1983537 2026-10-25T12:28:08Z Torfifagri 33930 /* Lagalisti */ 1983880 wikitext text/x-wiki Megas raular lögin sín {{Plata | nafn = Megas raular lögin sín | týpa = safnplata | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 2012 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]], [[Rokktónlist|Rokk]] | lengd = 309:13 | tungumál = | útgefandi = Sena | leikstjóri = | upptökustjóri = ýmsir | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = ''[[Aðför að lögum]]'' | síðasta_ár = 2011 | ár = 2012 | næsti_titill = ''[[Jeppi á fjalli]]'' | næsta_ár = 2013 | misc = | litakóði = }} '''''Megas raular lögin sín''''' er safnplata með [[Megas]]i frá [[2012]] og kom út á fjórum geisladiskum, alls 74 lög. Á fyrstu þremur diskunum eru flest lögin af eldri plötum Megasar, en nokkur þeirra eru af tónleikum héðan og þaðan eða aðrar útgáfur en birst hafa til þessa. Á fjórða disknum eru flest lögin áður óútgefin eða komu út á plötum annarra listamanna. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi nema annað sé tekið fram | headline = Diskur 1 | title1 = Skutullinn | length1 = 01:30 | title2 = Heilræðavísur | length2 = 04:09 | title3 = (4000000 dollara og 99 senta) Mannúðarmálfræði | length3 = 08:09 | title4 = Spáðu í mig | length4 = 03:51 | title5 = Enn (að minnsta kosti) | length5 = 05:56 | title6 = Gamla gasstöðin við Hlemm | note6 = Rangsælis um Ísland 2009 | length6 = 05:30 | title7 = Jónas Ólafur Jóhannesson frá Hriflu | note7 = Kastljós 2009 | length7 = 02:26 | title8 = Af síra Sæma | length8 = 05:35 | title9 = Útumholtoghólablús | length9 = 03:40 | title10 = Paradísarfuglinn | length10 = 03:44 | title11 = Komdu og skoðaðu í kistuna mína | length11 = 04:54 | title12 = Gamli sorrí Gráni | note12 = Púlsinn 1990 | length12 = 03:00 | title13 = Ragnheiður biskupsdóttir | note13 = Hótel Borg 1990 | length13 = 03:31 | title14 = Krókódílamaðurinn | length14 = 03:17 | title15 = Orfeus og Evridís | length15 = 04:50 | title16 = Heilræðavísur #2 | length16 = 03:35 | title17 = Silfurskotturnar hafa sungið fyrir mig | length17 = 04:51 | title18 = Vertu mér samferða inní blómalandið amma | note18 = Rangsælis um Ísland 2009 | length18 = 06:41 |total_length = 79:09 }} {{Lagalisti | headline = Diskur 2 | title1 = Lóa, Lóa | note1 = Hótel Borg 1990 | length1 = 04:39 | title2 = Undir rós | note2 = Upprunaleg útgáfa | length2 = 04:45 | title3 = Við Birkiland | length3 = 02:34 | title4 = Litla stúlkan með eldspýturnar | note4 = Hótel Borg 1990 | length4 = 06:40 | title5 = Litlir sætir strákar | note5 = Nasa 2009 | length5 = 04:11 | title6 = Tíminn | length6 = 03:02 | title7 = Pæklaðar plómur | length7 = 04:02 | title8 = Rauðar rútur | note8 = Rangsælis um Ísland 2009 | length8 = 10:45 | title9 = Rósin | length9 = 04:19 | title10 = Tvær stjörnur | length10 = 03:05 | title11 = As Time Goes By (Play It Again Sam) | length11 = 03:59 | title12 = Á barnum | length12 = 03:42 | title13 = Þú þekkir mig ekki | length13 = 06:34 | title14 = Börn í borg | length14 = 01:59 | title15 = Afmælisanþem | length15 = 02:53 | title16 = Reykjavíkurnætur | length16 = 04:46 | title17 = Þú bíður (allavegana eftir mér) | length17 = 03:43 |total_length = 75:38 }} {{Lagalisti | headline = Diskur 3 | title1 = Gamansemi guðanna | length1 = 03:20 | title2 = Klörukviða | length2 = 03:09 | title3 = Ljóðað á lausráðna | length3 = 03:32 | title4 = Fljótfærni | lyrics4 = Birgir Bragason (og Megas) | length4 = 01:45 | title5 = Passíusálmur #25 - Um útleiðslu Kristí úr þinghúsinu | lyrics5 = Hallgrímur Pétursson | length5 = 08:45 | title6 = Mæja Mæja | length6 = 04:43 | title7 = Kvöld í Atlavík | length7 = 04:05 | title8 = Heill | length8 = 03:30 | title9 = Upprisubúðir | length9 = 02:37 | title10 = Stubbur og Ögn | length10 = 05:53 | title11 = Þyrnirós | note11 = upprunaleg gerð með Kukli 1985 | length11 = 06:59 | title12 = Hvert örstutt spor | lyrics12 = Halldór Laxness | music12 = Jón Nordal | length12 = 01:53 | title13 = Þórsmerkurljóð | lyrics13 = Sigurður Þórarinsson | music13 = Erlent lag | length13 = 04:15 | title14 = Skiptimynt í buddunni þinni | length14 = 04:30 | title15 = Ef þú smælar framan í heiminn | note15 = útgáfa frá 2008 | length15 = 05:53 | title16 = Dáblá dauðarauða | length16 = 02:58 | title17 = Lengi skal manninn reyna | lyrics17 = Þorvaldur Þorsteinsson | length17 = 03:44 | title18 = Skil ekki plottið/Engu að tapa | note18 = útgáfa með hljómsveit 2011 | lyrics18 = Þorvaldur Þorsteinsson | length18 = 01:51 | title19 = Þá | note19 = útgáfa með hljómsveit 2011 | lyrics19 = Þorvaldur Þorsteinsson | length19 = 03:07 | title20 = Kúkur í flagi | length20 = 02:42 |total_length = 79:11 }} {{Lagalisti | headline = Diskur 4 | title1 = Ballaðan um Bugða Sandmann | note1 = áður óútgefið | length1 = 02:05 | title2 = Hjálpum þeim | note2 = frumflutt á Listahátíð 2012, þessi útgáfa áður óútgefin | length2 = 02:44 | title3 = Hafnarfjörður | note3 = frumflutt í Hljómskálanum 2012, þessi útgáfa áður óútgefin | length3 = 04:13 | title4 = Mærin í Smáralind | note4 = upprunalega á GRM 2010, þessi útgáfa áður óútgefin | length4 = 03:41 | title5 = Ennþá man ég hvar | lyrics5 = Bjarni Guðmundsson | music5 = Karl Normann | length5 = 02:50 | title6 = Svo er nú það | lyrics6 = Káinn | music6 = Bragi Valdimar Skúlason | length6 = 02:33 | title7 = Andlát Stepháns G. | lyrics7 = Káinn | music7 = Bragi Valdimar Skúlason | length7 = 01:28 | title8 = Draumalandið | note8 = upprunalega í samnefndu leikriti, áður óútgefið | lyrics8 = Guðmundur Magnússon | music8 = Sigfús Einarsson | length8 = 02:46 | title9 = Á meðan gröfin enn er opin | lyrics9 = Bragi Valdimar Skúlason | music9 = Tony Joe White | length9 = 04:43 | title10 = Frægur sigur | note10 = Kastljós 2010 | length10 = 03:35 | title11 = Partí/Elskhuginn | note11 = 2011 | length11 = 04:08 | title12 = Er ástin andartaksdraumur | lyrics12 = Loftur Guðmundsson | music12 = Bronislaw Kaper | note12 = Austurbæjarbíó 1984 | length12 = 05:22 | title13 = Plastpokablús | note13 = Austurbæjarbíó 1984 | length13 = 09:07 | title14 = Karí | note14 = upprunalega á GRM: Þrjár stjörnur 2011, þessi útgáfa áður óútgefin | length14 = 03:49 | title15 = Hærra minn guð til þín | lyrics15 = Matthías Jochumsson | music15 = Sarah F. Adams | note15 = Hallgrímskirkja 2006 | length15 = 04:50 | title16 = Jólamamba | note16 = áður óútgefið | length16 = 03:20 | title17 = Ég sá pabba krassa á jólatréð | note17 = áður óútgefið | length17 = 05:30 | title18 = Sortnar sentrúm | note18 = Harpa 2012 | length18 = 03:47 | title19 = Ábending | note15 = Rangsælis um Ísland 2009 | length19 = 04:44 |total_length = 75:15 }} == Upplýsingar == *Lagaval: Megas, Guðm. Kristinn Jónsson, Eiður Arnarsson *Stafræn yfirfærsla, tónjöfnun og samsetning: Bjarni Bragi Kjartansson *Umsjón með útgáfu: Eiður Arnarsson *Hönnun: Harri *Ljósmyndir: Margrét H. Blöndal *Ljósmyndir á framhlið og bakhlið textabókar: Jim Smart, framhlið á vasa 1: *Steingrímur Bjarnason, framhlið á vasa 2: Haraldur S. Blöndal , framhlið á vasa 4: óþekktur (góður) *Allur réttur áskilinn höfundum [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 2012]] oeylvm9vyeetqij9l53oko90wi73gba 2 193038 1983879 1983633 2026-10-25T12:18:10Z ~2026-56998-24 122198 /* Helstu verk */ 1983879 wikitext text/x-wiki [[File:Joseph Schumpeter ekonomialaria.jpg|thumb|Joseph Schumpeter]]Joseph Alois Schumpeter (8. febrúar 1883 – 8. janúar 1950) var [[Austurríki|austurrískur]] [[Hagfræði|hagfræðingur]] og einn áhrifamesti fræðimaður í sögu hagfræðilegrar hugsunar á 20. öld. Hann er einkum þekktur fyrir kenningar sínar um efnahagsþróun, [[Frumkvöðull|frumkvöðlastarfsemi]], [[nýsköpun]] og [[hagsveiflur]]. Schumpeter lagði áherslu á að nýsköpun og starf frumkvöðla væru mikilvægir drifkraftar efnahagslegrar þróunar og tengdi þær breytingar sem verða í kapítalísku hagkerfi við sífellda endurnýjun þess. Hugmyndir hans hafa haft mikil áhrif á síðari þróun hagfræðilegrar hugsunar og rannsóknir á efnahagslegum breytingum<ref name=":4">{{Cite journal |last=Cain |first=Peter |last2=Swedberg |first2=Richard |last3=Marz |first3=Eduard |date=1992-11 |title=Joseph A. Schumpeter: His Life and Work. |url=https://doi.org/10.2307/2234815 |journal=The Economic Journal |volume=102 |issue=415 |pages=1543 |doi=10.2307/2234815 |issn=0013-0133}}</ref>. == Ævi og starfsferill == Joseph Alois Schumpeter fæddist þann 8. febrúar 1883 í Triesch í Móravíu sem þá var hluti af [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki-Ungverjalandi]]. Faðir hans lést þegar Schumpeter var ungur að aldri og fluttist hann þá með móður sinni til [[Vín (Austurríki)|Vínarborgar]]. Þar gekk hann í Theresianum, einn virtasta skóla borgarinnar, áður en hann hóf nám við Háskólann í Vín árið 1901. Hann nam nám við [[lögfræði]] en lagði jafnframt stund á [[hagfræði]] og kynntist þar meðal annars austurríska hagfræðiskólanum. Meðal kennara hans voru [[Eugen von Böhm-Bawerk]] og [[Friedrich Von Wieser|Friedrich von Wieser]] sem höfðu síðan áhrif á fræðilega mótun hans. Schumpeter lauk [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] árið 1906 og hóf í kjölfarið að hasla sér völl sem fræðimaður í hagfræði<ref name=":5">{{Bókaheimild|titill=Joseph Alois Schumpeter: The public life of a private man|höfundur=Wolfgang F. Stolper|ár=2019|útgefandi=Princeton University Press}}</ref>. Eftir námið dvaldi Schumpeter um tíma í [[England|Englandi]] og starfaði m.a. við lögfræði áður en hann sneri sér alfarið að fræðistörfum. Árið 1909 hóf hann kennslu við háskólann í Czernowitz og tveimur árum síðar varð hann prófessor við háskólann í [[Graz]]. Þar gegndi hann stöðu sem prófessor fram yfir [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]] en á þessum árum fór hann jafnframt að skapa sér alþjóðlegt orðspor sem [[Hagfræði|hagfræðingur]]. Árið 1913–1914 dvaldi hann í Bandaríkjunum sem gestaprófessor við [[Columbia-háskóli|Columbia-háskólann]] í New York. Fyrri heimsstyrjöldin og upplausn keisaraveldis Austurríkis-Ungverjalands breyttu hins vegar aðstæðum hans verulega og á næstu árum færðist hann um stund frá háskólastörfum yfir í opinber störf og viðskipti<ref name=":5" />. Árið 1919 varð Schumpeter síðan [[fjármálaráðherra]] [[Austurríki|Austurríkis]] í ríkisstjórn Karls Renner. Hann gegndi embættinu þó aðeins í stuttan tíma áður en hann sneri aftur að öðrum störfum. Árið 1921 tók hann við stjórn Biedermann-bankans í [[Vín (Austurríki)|Vín]]. Bankastarfsemin entist þó stuttlega og þegar bankinn varð gjaldþrota árið 1924 varð Schumpeter fyrir verulegu fjárhagslegu tjóni. Þessi atburður hafði mikil áhrif á líf hans og varð til þess að hann sneri sér aftur að háskólastörfum. Árið 1925 tók hann sér síðan stöðu sem prófessor við háskólann í [[Bonn]] þar sem hann starfaði næstu árin<ref name=":5" />. Árið 1932 fluttist Schumpeter til Bandaríkjanna og hóf störf við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]]. Þar átti hann eftir að starfa til æviloka og varð einn þekktasti hagfræðingur háskólans. Í Harvard hélt hann áfram rannsóknum sínum og skrifum og tók jafnframt þátt í fræðilegu starfi á alþjóðlegum vettvangi. Hann gegndi m.a. formennsku í American Economic Association árið 1948<ref name=":4" />. Síðustu æviárin helgaði hann áfram fræðistörfum og vann m.a. að umfangsmiklu verki um sögu hagfræðilegrar hugsunar. Schumpeter lést á heimili sínu í [[Connecticut]] 8. janúar 1950 þá 66 ára að aldri<ref name=":4" />. == Framlag til hagfræði == === Hagsveiflur og skapandi eyðilegging === Schumpeter taldi [[nýsköpun]] drifkraft efnahagslegra breytinga og tengdi hana bæði við [[hagsveiflur]] (e. business cycles) og skapandi eyðileggingu (e. [[:en:Creative_destruction|creative destruction]]). Hann leit á [[Kapítalismi|kapitalískt]] hagkerfi sem síbreytilegt kerfi þar sem nýjar vörur, framleiðsluaðferðir og [[tækni]] koma reglulega fram og hafa áhrif á þróun markaða<ref name=":3" />. Schumpeter færði rök fyrir því að nýsköpun kæmi í [[Bylgjulögun|bylgjum]]. Nálgun hans gekk út frá því að tækninýjungar gætu skapað ný fjárfestingartækifæri ásamt því að stuðla að aukinni framleiðslu og efnahagslegum vexti. Nýsköpun gæti skapað tímabundið samkeppnisforskot á markaði en þegar samkeppnisaðilar taka upp svipaðar lausnir eykst samkeppni og forskotið minnkar. [[Fjárfestingarvörur|Fjárfesting]] og [[hagvöxtur]] gæti þar með hægt á sér þar til ný bylgja nýsköpunar kæmi fram. Hann tengdi þessar hugmyndir m.a. við rannsóknir [[Níkolaj Kondratjev|Nikolaj Kondratjev]] á langtímasveiflum í hagkerfinu. Schumpeter fjallaði ítarlega um samband nýsköpunar og hagsveiflna í riti sínu Business Cycles árið 1939<ref>{{Citation |title=Innovation and business cycles |date=2002-04-18 |work=The Contribution of Joseph A. Schumpeter to Economics |pages=147–165 |url=https://doi.org/10.4324/9780203995952-14 |access-date=2026-10-02 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-99595-2}}</ref>. Skapandi eyðilegging er eitt þekktasta hugtak Schumpeters og lýsir því hvernig nýsköpun leiðir til breytinga í kapítalísku hagkerfi. Þegar nýjar [[vörur]], framleiðsluaðferðir eða tæknilausnir koma fram geta eldri vörur og tækni orðið úrelt. Schumpeter gerði sér grein fyrir því að þetta gæti haft neikvæðar afleiðingar á [[Samfélag|samfélög]] þar sem þær gætu leitt til atvinnuleysis hjá þeim hópum sem störfuðu í þeim geirum sem yrðu undir. Hann taldi jafnframt að velgengni og þróun kapítalismans gætu með tímanum grafið undan [[Forsenda|forsendum]] kerfisins<ref name=":1">{{Cite journal |last=Schumpeter |first=Joseph A. |date=2010-04-05 |title=Capitalism, Socialism and Democracy |url=https://doi.org/10.4324/9780203857090 |doi=10.4324/9780203857090}}</ref>. === Kenningar um nýsköpun og frumkvöðlastarfsemi === Schumpeter lagði mikla áherslu á hlutverk [[Nýsköpun|nýsköpunar]] og [[Frumkvöðull|frumkvöðlastarfsemi]] í kenningum sínum um efnahagsþróun. Eins og áður segir taldi Schumpeter að [[nýsköpun]] og tækniframfarir væru mikilvægir drifkraftar efnahagslegra breytinga og að [[Frumkvöðull|frumkvöðlar]] gegndu þar lykilhlutverki með því að koma nýjum hugmyndum og aðferðum af stað<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=Handbook of the History of Economic Thought: Insights on the Founders of Modern Economics - Joseph Alois Schumpeter: The Economist of Rhetoric|höfundur=Yuichi Shionoya|höfundur2=Jürgen Georg Backhaus|útgefandi=Springer New York|ár=2012|bls=581-604|ISBN=978-1-4419-8336-7}}</ref>. Hugmyndir Schumpeters um samband frumkvöðlastarfsemi, nýsköpunar og efnahagsþróunar tóku þó breytingum og þróuðust síðar meir í skrifum hans. Síðari fræðimenn hafa m.a. notað hugtökin Schumpeter Mark I og Mark II til að lýsa þessum ólíku áherslum í hugmyndum hans um nýsköpun<ref>{{Citation |last=Sandelin |first=Bo |title=Pre-classical economic thought |date=2016-08-29 |work=A Short History of Economic Thought |pages=104-105 |url=https://doi.org/10.4324/9781315770895-7 |access-date=2026-10-01 |publisher=Routledge |isbn=978-1-315-77089-5}}</ref>. ==== Mark I ==== Í því sem fræðimenn hafa síðar kallað Schumpeter Mark I er frumkvöðullinn í lykilhlutverki í efnahagsþróun. Samkvæmt kenningu Schumpeters er nýsköpun einn helsti drifkraftur efnahagslegra breytinga og frumkvöðullinn sá sem kemur nýjungum í framkvæmd. Nýsköpun getur m.a. falist í því að koma á nýrri vöru eða framleiðsluaðferð, finna nýjan markað eða nýja uppsprettu aðfanga eða einfaldlega endurskipuleggja starfsemi heillar atvinnugreinar. Frumkvöðullinn gegnir því öðru hlutverki en sá sem einfaldlega rekur fyrirtæki sem fyrir er. Hann kemur nýjum leiðum í framkvæmd og getur þannig breytt þeim skilyrðum sem fyrirtæki starfa við. Þessi áhersla á frumkvöðullinn tengist þeirri hugmynd Schumpeters að efnahagsþróun verði ekki eingöngu með smávægilegum breytingum innan ríkjandi kerfis heldur með því að nýjar leiðir séu teknar upp. Frumkvöðullinn verður þannig sá aðili sem leiðir slíkar breytingar og kemur efnahagslegri þróun af stað. Í þessari sýn er nýsköpun því ekki aðeins tæknileg breyting heldur ferli sem getur raskað því jafnvægi sem fyrir er og skapað nýjar aðstæður í hagkerfinu<ref name=":3" />. ==== Mark II ==== Í því sem fræðimenn hafa síðar kallað Schumpeter Mark II færist áherslan frá einstaklingnum sem frumkvöðli yfir á stór og rótgróin fyrirtæki. Í seinni skrifum Schumpeters kemur fram sú hugmynd að nýsköpun geti orðið sífellt skipulagðari og að stór fyrirtæki geti sjálf byggt upp þá þekkingu og aðstöðu sem þarf til að þróa nýjar vörur og framleiðsluaðferðir. Nýsköpun verður þá ekki eingöngu til vegna frumkvæðis einstaklings heldur getur hún orðið hluti af skipulögðu starfi innan fyrirtækja. Þessi þróun tengist vexti stórfyrirtækja og aukinni sérhæfingu innan þeirra þar sem rannsóknir og þróun geta orðið fastur hluti af starfsemi fyrirtækjanna. Í ritinu „Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði“ tengdi Schumpeter þessa þróun við breytingar á kapítalísku hagkerfi og lýsti því hvernig nýsköpun gæti í auknum mæli orðið skipulögð innan stórra fyrirtækja. Mark II felur þó ekki í sér að frumkvöðullinn hverfi algjörlega úr hugmyndum Schumpeters heldur að áherslan færist frá einstaklingnum sem kemur nýjunginni af stað yfir á fyrirtækið sem hefur burði til að stunda nýsköpun með skipulögðum hætti. Þannig má líta á Mark I og Mark II sem ólíkar áherslur í hugmyndum Schumpeters um hvernig nýsköpun verður til og hvernig hún getur stuðlað að efnahagsþróun<ref name=":3" />. === Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði === Árið 1942 gaf Schumpeter út bókina „Kapítalismi, sósíalismi og lýðræði“ sem að varð ein þekktasta bók sem að hann skrifaði. Þar fjallaði Shumpeter um þróun kapítalismans og velti því fyrir sér hvernig framtíð hans yrði. Hann taldi að kraftur kapítalismans væri byggður á hlutverki nýsköpunar og frumkvöðla starfsemi sem að væri mikilvægur drifkraftur til efnahagslegra breytinga en ekki söfnun fjármagns. Hagnaður væri því ekki varanlegur þar sem að nýjar vörur, framleiðsluaðferðir og skipulag fyrirtækja gætu skapað forskot og þar með myndað hagnað. Þrátt fyrir að Schumpeter hafi talið að kapítalisman vera mjög öflugan, taldi hann að með tímanum þá gæti hann grafið undan sjálfum sér. Þá horfði hann til þess að velgengi kapítalismans gæti leitt til aukinnar stærðar fyrirtækja, stóru fyrirtækin myndu standa sífellt meir fyrir nýsköpun og velgegninni fylgdi einnig aukið skriffræði. Auk þess sem að hann taldi að mögulegt væri að sósíalismi gæti tekið við af kapítalismanum, þar sem að kapítalisminn gæti skapað sjálfur samfélagslegar aðstæður sem leiddu til aukinnar gagngrýni á kerfið<ref name=":3" />. Schumpeter gagnrýndi það að lýðræðið fælist fyrst og fremst í almannavilja. Í staðinn taldi hann að lýðræðið væri pólitísk þar sem að stjórnmálamenn keppa um stuðning kjósenda í reglulegum kosniningum. Kjósendur myndu því veita stjórnmálamönnum umboð til að stjórna. Gagngrínin var því þannig að lýðræðið væri samkeppni stjórnmálamanna um atkvæði fremur en að að almenningur tæki beint þátt í ákvörðunum<ref name=":1" />. == Áhrif og arfleið == === Áhrif á nútímarannsóknir um hagvöxt === Ein mikilvægasta arfleið Josephs Schumpeters er hvernig síðari hagfræðingar hafa þróað hugmyndir hans áfram. Philippe Aghion og Peter Howitt settu árið 1992 fram formlegt hagvaxtarlíkan sem byggði á hugmyndinni um skapandi eyðileggingu. Þeir útskýrðu hvernig fjárfesting í rannsóknum og þróun getur skapað viðvarandi hagvöxt og hvernig nýjar tæknilausnir leysa eldri lausnir af hólmi. Með þessu varð sýn Schumpeters að grundvelli kenningar sem hægt var að nota við nákvæma greiningu á hagkerfum. <ref>{{Citation |last=Offer |first=Avner |title=A Prize in ‘Economic Sciences’ |date=2019-11-05 |work=The Nobel Factor |pages=42–67 |url=https://doi.org/10.23943/princeton/9780691196312.003.0003 |access-date=2026-10-01 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-19631-2 |last2=Söderberg |first2=Gabriel}}</ref> Mikilvægi þessarar arfleifðar varð sérstaklega sýnilegt árið 2025 þegar Aghion og Howitt hlutu hlutdeild í Nóbelsverðlaununum í hagfræði fyrir kenninguna um viðvarandi hagvöxt með skapandi eyðileggingu. Verðlaunin voru veitt fyrir þeirra eigin rannsóknir en þær byggðu á hugmynd sem Schumpeter hafði gert að lykilatriði í greiningu sinni.<ref>{{Cite journal |date=2006-07 |title=The Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2005 |url=https://doi.org/10.1111/j.1467-9442.2006.00449.x |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=108 |issue=2 |pages=183–184 |doi=10.1111/j.1467-9442.2006.00449.x |issn=0347-0520}}</ref> === Áhrif á þróunarhagfræði === Schumpeter varð einnig mikilvægur innblástur fyrir þróunarhagfræði eða ''evolutionary economics''. Hér er átt við rannsóknir á því hvernig fyrirtæki, tækni og hagkerfi breytast með tímanum. Í þessari rannsóknarhefð er meðal annars skoðað hvernig fyrirtæki læra, aðlagast og þróa nýjar aðferðir og hvers vegna sum þeirra ná árangri á meðan önnur hverfa. Fræðimenn á borð við Richard Nelson og Giovanni Dosi hafa unnið að rannsóknum í þessum anda. Arfleið Schumpeters felst því einnig í því að hafa mótað rannsóknarstefnu þar sem breytingar og þróun atvinnulífsins eru í forgrunni.<ref>{{Cite journal |last=Schumpeter |first=Joseph A. |date=2006-03-07 |title=History of Economic Analysis |url=https://doi.org/10.4324/9780203983911 |doi=10.4324/9780203983911}}</ref> === Áhrif á frumkvöðlafræði og viðskiptasögu === Hugmyndir hans stuðluðu að því að frumkvöðlastarfsemi varð sjálfstætt og mikilvægt rannsóknarefni. Harvard Business School rekur hluta rannsóknarhefðar sinnar á þessu sviði til hugmynda Schumpeters á fjórða og fimmta áratug síðustu aldar. Harvard Business School Áhrifin náðu einnig til viðskiptasögu. Rannsóknarmiðstöð um sögu frumkvöðlastarfsemi við Harvard tengdi saman hagfræðilega greiningu og sögulegar rannsóknir á fyrirtækjum og athafnamönnum. Schumpeter var meðal helstu fræðilegu áhrifavalda þessa starfs. Þannig hjálpaði hann til við að beina athygli að því hvernig ákvarðanir einstaklinga og fyrirtækja geta mótað efnahagslega þróun. <ref>{{Cite journal |last=Lalich |first=Janja |last2=McLaren |first2=Karla |date=2017-09-01 |title=Escaping Utopia |url=https://doi.org/10.4324/9781315295091 |doi=10.4324/9781315295091}}</ref> === Arfleið í efnahagslegri stefnumótun === Síðari rannsóknir í anda Schumpeters hafa haft áhrif á umræðu um hvernig stjórnvöld geta skapað aðstæður fyrir nýsköpun. Þar er skoðað hvernig samkeppni, stofnanir og efnahagslegir hvatar hafa áhrif á vilja fyrirtækja til að fjárfesta í nýjum lausnum. Þessar rannsóknir hafa jafnframt sýnt að breytingar skapa árekstra milli nýrra fyrirtækja og þeirra sem þegar eru á markaði. Rótgróin fyrirtæki geta haft hag af því að verja stöðu sína jafnvel þegar nýjungar gætu aukið framleiðni. Arfleið hans tengist því umræðu um hvernig megi tryggja nýjum fyrirtækjum tækifæri og hjálpa starfsfólki að takast á við breytingar. Þetta er síðari þróun hugmynda hans fremur en tilbúin stefnuáætlun frá honum sjálfum.<ref>{{Cite journal |last=Aghion |first=Philippe |date=2016-12-06 |title=Entrepreneurship and growth: lessons from an intellectual journey |url=https://doi.org/10.1007/s11187-016-9812-z |journal=Small Business Economics |volume=48 |issue=1 |pages=9–24 |doi=10.1007/s11187-016-9812-z |issn=0921-898X}}</ref> === Fræðafélag og verðlaun í hans nafni === Árið 1986 var International Joseph A. Schumpeter Society stofnað að frumkvæði Wolfgangs Stolpers og Horsts Hanusch. Markmið félagsins er að efla rannsóknir í anda Schumpeters. Meðal annars á nýsköpun, tæknibreytingum og þróun hagkerfa.<ref>{{Cite journal |date=1998-01 |title=International Joseph A. Schumpeter Society: Schumpeter Prize Competition 1998 |url=https://doi.org/10.1023/a:1017144320643 |journal=Public Choice |volume=94 |issue=1-2 |pages=222–222 |doi=10.1023/a:1017144320643 |issn=0048-5829}}</ref> Félagið hefur veitt Schumpeter Prize frá árinu 1988 fyrir framúrskarandi fræðileg verk á rannsóknarsviðum þess. Það tengist einnig tímaritinu ''Journal of Evolutionary Economics'', sem hefur verið vettvangur fyrir rannsóknir í þessari hefð. International Joseph A. Schumpeter Society Þá veitir Schumpeter-félagið í Vín sérstök verðlaun í minningu hans fyrir nýstárleg afrek í viðskiptum, stjórnmálum og hagfræði. Meðal verðlaunahafa eru Mario Draghi, Nicholas Stern og Margrethe Vestager. Þessi verðlaun eru aðskilin frá rannsóknarverðlaunum alþjóðlega fræðafélagsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.schumpetergesellschaft-wien.com/schumpeteraward|title=Schumpeter-Award|website=Schumpeter Gesellschaft Wien|language=de-AT|access-date=2026-10-01}}</ref> == Helstu verk == * ''The Nature and Essence of Theoretical Economics (Wesen und Hauptinhalt der theoretischen Nationalökonomie), 1908.'' * ''The Theory of Economic Development (Theorie der wirtschaftlichen Entwicklung), 1911; ensk þýðing 1934.'' * ''„The Instability of Capitalism“, 1928.'' * ''Business Cycles: A Theoretical, Historical and Statistical Analysis of the Capitalist Process, 1939.'' * ''Capitalism, Socialism and Democracy, 1942.'' * ''Ten Great Economists: From Marx to Keynes, 1951, gefin út að honum látnum.'' * ''History of Economic Analysis, 1954, gefin út að honum látnum.'' == Heimildir == <references /> eigq2fwqu40lipjvbmnzs1y2vpulfx5 0 193269 1983889 1983862 2026-10-25T13:50:44Z Salvor 70 1983889 wikitext text/x-wiki {{heimildir|facebook og instagram statusar eru ekki viðeigandi heimildir}} '''Feitletraður texti'''BN´96 (Boltafélag Norðfjarðar 1996) er íslenskt áhugamannafélag í knattspyrnu. Félagið var stofnað í Neskaupstað árið 1996 af hópi drengja sem elskuðu að spila fótbolta. Heimavöllur liðsins gengur gjarna undir heitinu Aggavagga. Aðdragandinn að stofnun félagsins er sá að Ungmennafélaginu Agli Rauða hafði verið meinað að taka þátt í mótum á vegum UÍA vegna þess að formaður Egils, Axel á Kirkjubóli, þjáðist af þvílíkum ritkrampa að hann gat bara alls ekki skrifað skýrslur og því hafði Egill Rauði ekki skilað inn skýrslum til UÍA í áraraðir. Því ákváðu piltarnir að nú væru góð ráð dýr og drifu sig að stofna boltafélag. Til að fagna tvítugs afmælinu var haldinn eftirminnilegur fótboltaleikur á Aggavöggu á Eistnaflugshátíðinni 2016. <ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BIfjQkxjWFC/|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-10-25}}</ref> Mottó: "Secundus pila" Stofnendur félagsins lýstu því einhverntíma yfir að "BN´96 væri besta fótboltafélag í heimi" en húmor,samheldni og mikil ástríða fyrir íþróttinni hafa alla tíð einkennt starfsemina. Liðið spilaði jafnan í hvítum keppnistreyjum með grænum röndum í fyrstu voru þær þverröndóttar en breyttust í langröndóttar vegna þess að treyjufyrirtækið sem félagið skipti við við gat ekki útvegað rétta búninga með nægum fyrirvara. Árangur og keppni BN´96 hefur verið ötull þátttakandi í héraðsmótum Austurlands, einkum í hinum árlega Launaflsbikar ÚÍA (áður bikarkeppni ÚÍA) og verið krýndir sigurvegarar nokkrum sinnum í þeirri keppni. Minnisverður atburður er þegar Boltafélag Norðfjarðar hampaði sjálfum Launaflsbikarnum haustið 2018 eftir eftirminnilegan úrslitaleik gegn Borgfirðingum á Fellavelli. Leikurinn fór í vítaspyrnukeppni þar sem Norðfirðingar reyndust betri skyttur og tryggðu sér titilinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=2045169688859814&set=a.530832442171413|title=Facebook|website=www.facebook.com|access-date=2026-10-25}}</ref> Menning og stuðningsmenn Félagið á sér dyggan hóp stuðningsmanna í Neskaupstað. Leikir liðsins eru þekktir fyrir skemmtilega stemningu þar sem mikill húmor er í fyrirrúmi. Sem dæmi gaf félagið það út á samfélagsmiðlum árið 2012, eftir stórsigur á liðinu Þristi, að liðið hefði formlega lokið táknrænum mótmælum sínum gegn veiðigjöldum og myndi ekki lengur reyna að tapa leikjum viljandi. Félagið hefur einnig látið útbúa sinn eigin varning og stuðningsmannalög fyrir stórleiki.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100057339854937&locale=ps_AF#|titill=varningur}}</ref> tugoejdcw6s5vyr3w2yr2kerlyig4zx 1983890 1983889 2026-10-25T13:58:20Z Salvor 70 1983890 wikitext text/x-wiki {{lagfæra}} {{heimildir|facebook og instagram statusar eru ekki viðeigandi heimildir}} '''Feitletraður texti'''BN´96 (Boltafélag Norðfjarðar 1996) er íslenskt áhugamannafélag í knattspyrnu. Félagið var stofnað í Neskaupstað árið 1996 af hópi drengja sem elskuðu að spila fótbolta. Heimavöllur liðsins gengur gjarna undir heitinu Aggavagga. Aðdragandinn að stofnun félagsins er sá að Ungmennafélaginu Agli Rauða hafði verið meinað að taka þátt í mótum á vegum UÍA vegna þess að formaður Egils, Axel á Kirkjubóli, þjáðist af þvílíkum ritkrampa að hann gat bara alls ekki skrifað skýrslur og því hafði Egill Rauði ekki skilað inn skýrslum til UÍA í áraraðir. Því ákváðu piltarnir að nú væru góð ráð dýr og drifu sig að stofna boltafélag. Til að fagna tvítugs afmælinu var haldinn eftirminnilegur fótboltaleikur á Aggavöggu á Eistnaflugshátíðinni 2016. <ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BIfjQkxjWFC/|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-10-25}}</ref> Mottó: "Secundus pila" Stofnendur félagsins lýstu því einhverntíma yfir að "BN´96 væri besta fótboltafélag í heimi" en húmor,samheldni og mikil ástríða fyrir íþróttinni hafa alla tíð einkennt starfsemina. Liðið spilaði jafnan í hvítum keppnistreyjum með grænum röndum í fyrstu voru þær þverröndóttar en breyttust í langröndóttar vegna þess að treyjufyrirtækið sem félagið skipti við við gat ekki útvegað rétta búninga með nægum fyrirvara. Árangur og keppni BN´96 hefur verið ötull þátttakandi í héraðsmótum Austurlands, einkum í hinum árlega Launaflsbikar ÚÍA (áður bikarkeppni ÚÍA) og verið krýndir sigurvegarar nokkrum sinnum í þeirri keppni. Minnisverður atburður er þegar Boltafélag Norðfjarðar hampaði sjálfum Launaflsbikarnum haustið 2018 eftir eftirminnilegan úrslitaleik gegn Borgfirðingum á Fellavelli. Leikurinn fór í vítaspyrnukeppni þar sem Norðfirðingar reyndust betri skyttur og tryggðu sér titilinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=2045169688859814&set=a.530832442171413|title=Facebook|website=www.facebook.com|access-date=2026-10-25}}</ref> Menning og stuðningsmenn Félagið á sér dyggan hóp stuðningsmanna í Neskaupstað. Leikir liðsins eru þekktir fyrir skemmtilega stemningu þar sem mikill húmor er í fyrirrúmi. Sem dæmi gaf félagið það út á samfélagsmiðlum árið 2012, eftir stórsigur á liðinu Þristi, að liðið hefði formlega lokið táknrænum mótmælum sínum gegn veiðigjöldum og myndi ekki lengur reyna að tapa leikjum viljandi. Félagið hefur einnig látið útbúa sinn eigin varning og stuðningsmannalög fyrir stórleiki.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100057339854937&locale=ps_AF#|titill=varningur}}</ref> 03dvmv6jj1l7i67vg7w8izgwdzlalez 1983891 1983890 2026-10-25T14:02:20Z Salvor 70 1983891 wikitext text/x-wiki {{lagfæring|taka burt ónauðsynlegar óviðkomandi upplýsingar merkingarlausar setningar og grín}} {{heimildir|facebook og instagram statusar eru ekki viðeigandi heimildir}} '''Feitletraður texti'''BN´96 (Boltafélag Norðfjarðar 1996) er íslenskt áhugamannafélag í knattspyrnu. Félagið var stofnað í Neskaupstað árið 1996 af hópi drengja sem elskuðu að spila fótbolta. Heimavöllur liðsins gengur gjarna undir heitinu Aggavagga. Aðdragandinn að stofnun félagsins er sá að Ungmennafélaginu Agli Rauða hafði verið meinað að taka þátt í mótum á vegum UÍA vegna þess að formaður Egils, Axel á Kirkjubóli, þjáðist af þvílíkum ritkrampa að hann gat bara alls ekki skrifað skýrslur og því hafði Egill Rauði ekki skilað inn skýrslum til UÍA í áraraðir. Því ákváðu piltarnir að nú væru góð ráð dýr og drifu sig að stofna boltafélag. Til að fagna tvítugs afmælinu var haldinn eftirminnilegur fótboltaleikur á Aggavöggu á Eistnaflugshátíðinni 2016. <ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BIfjQkxjWFC/|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-10-25}}</ref> Mottó: "Secundus pila" Stofnendur félagsins lýstu því einhverntíma yfir að "BN´96 væri besta fótboltafélag í heimi" en húmor,samheldni og mikil ástríða fyrir íþróttinni hafa alla tíð einkennt starfsemina. Liðið spilaði jafnan í hvítum keppnistreyjum með grænum röndum í fyrstu voru þær þverröndóttar en breyttust í langröndóttar vegna þess að treyjufyrirtækið sem félagið skipti við við gat ekki útvegað rétta búninga með nægum fyrirvara. Árangur og keppni BN´96 hefur verið ötull þátttakandi í héraðsmótum Austurlands, einkum í hinum árlega Launaflsbikar ÚÍA (áður bikarkeppni ÚÍA) og verið krýndir sigurvegarar nokkrum sinnum í þeirri keppni. Minnisverður atburður er þegar Boltafélag Norðfjarðar hampaði sjálfum Launaflsbikarnum haustið 2018 eftir eftirminnilegan úrslitaleik gegn Borgfirðingum á Fellavelli. Leikurinn fór í vítaspyrnukeppni þar sem Norðfirðingar reyndust betri skyttur og tryggðu sér titilinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=2045169688859814&set=a.530832442171413|title=Facebook|website=www.facebook.com|access-date=2026-10-25}}</ref> Menning og stuðningsmenn Félagið á sér dyggan hóp stuðningsmanna í Neskaupstað. Leikir liðsins eru þekktir fyrir skemmtilega stemningu þar sem mikill húmor er í fyrirrúmi. Sem dæmi gaf félagið það út á samfélagsmiðlum árið 2012, eftir stórsigur á liðinu Þristi, að liðið hefði formlega lokið táknrænum mótmælum sínum gegn veiðigjöldum og myndi ekki lengur reyna að tapa leikjum viljandi. Félagið hefur einnig látið útbúa sinn eigin varning og stuðningsmannalög fyrir stórleiki.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.facebook.com/profile.php?id=100057339854937&locale=ps_AF#|titill=varningur}}</ref> bov5f9iz5pxvm5shv8u6otaw7gf8diw 0 193270 1983898 2026-10-25T18:48:32Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Persóna | nafn = Flávio Bolsonaro | mynd = Foto oficial do senador Flávio Bolsonaro (v. AgSen) (3x4).jpg | myndatexti = Bolsonaro árið 2019. | fæðingarnafn = Flávio Nantes Bolsonaro | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1981|4|30}} | fæðingarstaður = [[Resende, Rio de Janeiro|Rio de Janeiro]], [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] | þjóðerni = [[Brasilía|Brasilískur]] | starf...“ 1983898 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Flávio Bolsonaro | mynd = Foto oficial do senador Flávio Bolsonaro (v. AgSen) (3x4).jpg | myndatexti = Bolsonaro árið 2019. | fæðingarnafn = Flávio Nantes Bolsonaro | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1981|4|30}} | fæðingarstaður = [[Resende, Rio de Janeiro|Rio de Janeiro]], [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] | þjóðerni = [[Brasilía|Brasilískur]] | starf = {{flatlist| * Stjórnmálamaður * athafnamaður * lögmaður }} | maki = {{gifting|Fernanda Antunes Figueira|2010}} | börn = 2 | faðir = [[Jair Bolsonaro]] | móðir = [[Rogéria Bolsonaro]] | háskóli = [[Candido Mendes-háskóli]] ([[Legum Baccalaureus|LLB]]) | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Brasilía, 2006)|Frjálslyndi flokkurinn]] (2021–) }} '''Flávio Nantes Bolsonaro''' (f. 30. apríl 1981) er [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður. Hann er sonur [[Jair Bolsonaro|Jairs Bolsonaro]], sem var [[forseti Brasilíu]] frá 2019 til 2023. Bolsonaro er þingmaður á öldungadeild brasilíska þingsins. Í júlí 2026 tilkynnti hann formlega að hann myndi gefa kost á sér í forsetakosningum Brasilíu í október sama ár með stuðningi föður síns. Jair Bolsonaro afplánaði þá 27 ára fangelsisdóm fyrir tilraun til valdaráns eftir forsetakosningarnar 2022, þar sem hann tapaði endurkjöri fyrir [[Luiz Inácio Lula da Silva]]. Hægrisinnaðir þjóðarleiðtogar á borð við [[Javier Milei]] og [[Benjamín Netanjahú]] voru fljótir að lýsa yfir stuðningi við framboðið.<ref>{{Vefheimild|titill= Bolsonaro yngri til­kynnir forsetaframboð |url=https://www.visir.is/g/20262913595d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 25. júlí 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Áróra L Davíðsdóttir}}</ref> Flávio Bolsonaro vann óvæntan sigur í fyrri umferð forsetakosninganna, sem fór fram 4. október 2026. Hann hlaut þar 47,03% atkvæða gegn 45,16% sem Lula da Silva hlaut.<ref>{{Vefheimild|titill= Vann ó­væntan sigur í fyrri um­ferðinni|url=https://www.visir.is/g/20262943869d/vann-ovaentan-sigur-i-fyrri-umferdinni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Smári Jökull Jónsson}}</ref> Þar sem enginn frambjóðandi hlaut meirihluta atkvæða var efnt til annarrar kosningaumferðar.<ref>{{Vefheimild|titill= Önnur umferð í Brasilíu eftir óvæntan sigur Bolsonaro |url=https://heimildin.is/grein/27360/onnur-umferd-i-brasiliu-eftir-ovaentan-sigur-bolsonaro/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Fran Blandy|höfundur2=Sebastian Serrano}}</ref> Í kosningabaráttunni lagði Bolsonaro áherslu á framfærslukostnað og öryggisleysi og sakaði Lula um ábyrgðarlaus útgjöld vegna félagslegra aðgerða sem hann hafði boðað.<ref>{{Vefheimild|titill=„Lygari“ og „trúður“: Eitt stærsta lýðræðisríki heims á krossgötum|url=https://heimildin.is/grein/27490/lygari-og-trudur-eitt-staersta-lydraedisriki-heims-a-krossgotum/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. október 2026|skoðað=25. október 2026}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Bolsonaro, Flávio}} {{f|1981}} [[Flokkur:Brasilískir stjórnmálamenn]] ld36ack5vfcaf5f16p1evv5jpi5ccsv 1983904 1983898 2026-10-25T19:00:57Z TKSnaevarr 53243 1983904 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Flávio Bolsonaro | mynd = Foto oficial do senador Flávio Bolsonaro (v. AgSen) (3x4).jpg | myndatexti = Bolsonaro árið 2019. | fæðingarnafn = Flávio Nantes Bolsonaro | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1981|4|30}} | fæðingarstaður = [[Resende, Rio de Janeiro|Resende]], [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] | þjóðerni = [[Brasilía|Brasilískur]] | starf = {{flatlist| * Stjórnmálamaður * athafnamaður * lögmaður }} | maki = {{gifting|Fernanda Antunes Figueira|2010}} | börn = 2 | faðir = [[Jair Bolsonaro]] | móðir = [[Rogéria Bolsonaro]] | háskóli = [[Candido Mendes-háskóli]] ([[Legum Baccalaureus|LLB]]) | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Brasilía, 2006)|Frjálslyndi flokkurinn]] (2021–) }} '''Flávio Nantes Bolsonaro''' (f. 30. apríl 1981) er [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður. Hann er sonur [[Jair Bolsonaro|Jairs Bolsonaro]], sem var [[forseti Brasilíu]] frá 2019 til 2023. Bolsonaro er þingmaður á öldungadeild brasilíska þingsins. Í júlí 2026 tilkynnti hann formlega að hann myndi gefa kost á sér í forsetakosningum Brasilíu í október sama ár með stuðningi föður síns. Jair Bolsonaro afplánaði þá 27 ára fangelsisdóm fyrir tilraun til valdaráns eftir forsetakosningarnar 2022, þar sem hann tapaði endurkjöri fyrir [[Luiz Inácio Lula da Silva]]. Hægrisinnaðir þjóðarleiðtogar á borð við [[Javier Milei]] og [[Benjamín Netanjahú]] voru fljótir að lýsa yfir stuðningi við framboðið.<ref>{{Vefheimild|titill= Bolsonaro yngri til­kynnir forsetaframboð |url=https://www.visir.is/g/20262913595d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 25. júlí 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Áróra L Davíðsdóttir}}</ref> Flávio Bolsonaro vann óvæntan sigur í fyrri umferð forsetakosninganna, sem fór fram 4. október 2026. Hann hlaut þar 47,03% atkvæða gegn 45,16% sem Lula da Silva hlaut.<ref>{{Vefheimild|titill= Vann ó­væntan sigur í fyrri um­ferðinni|url=https://www.visir.is/g/20262943869d/vann-ovaentan-sigur-i-fyrri-umferdinni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Smári Jökull Jónsson}}</ref> Þar sem enginn frambjóðandi hlaut meirihluta atkvæða var efnt til annarrar kosningaumferðar.<ref>{{Vefheimild|titill= Önnur umferð í Brasilíu eftir óvæntan sigur Bolsonaro |url=https://heimildin.is/grein/27360/onnur-umferd-i-brasiliu-eftir-ovaentan-sigur-bolsonaro/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Fran Blandy|höfundur2=Sebastian Serrano}}</ref> Í kosningabaráttunni lagði Bolsonaro áherslu á framfærslukostnað og öryggisleysi og sakaði Lula um ábyrgðarlaus útgjöld vegna félagslegra aðgerða sem hann hafði boðað.<ref>{{Vefheimild|titill=„Lygari“ og „trúður“: Eitt stærsta lýðræðisríki heims á krossgötum|url=https://heimildin.is/grein/27490/lygari-og-trudur-eitt-staersta-lydraedisriki-heims-a-krossgotum/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. október 2026|skoðað=25. október 2026}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Bolsonaro, Flávio}} {{f|1981}} [[Flokkur:Brasilískir stjórnmálamenn]] sz2xwimsru45vgtcui9iriu0n5j3gnf 1983924 1983904 2026-10-26T08:18:06Z TKSnaevarr 53243 1983924 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Flávio Bolsonaro | mynd = Foto oficial do senador Flávio Bolsonaro (v. AgSen) (3x4).jpg | myndatexti = Bolsonaro árið 2019. | fæðingarnafn = Flávio Nantes Bolsonaro | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1981|4|30}} | fæðingarstaður = [[Resende, Rio de Janeiro|Resende]], [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] | þjóðerni = [[Brasilía|Brasilískur]] | starf = {{flatlist| * Stjórnmálamaður * athafnamaður * lögmaður }} | maki = {{gifting|Fernanda Antunes Figueira|2010}} | börn = 2 | faðir = [[Jair Bolsonaro]] | móðir = [[Rogéria Bolsonaro]] | háskóli = [[Candido Mendes-háskóli]] ([[Legum Baccalaureus|LLB]]) | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Brasilía, 2006)|Frjálslyndi flokkurinn]] (2021–) }} '''Flávio Nantes Bolsonaro''' (f. 30. apríl 1981) er [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður. Hann er sonur [[Jair Bolsonaro|Jairs Bolsonaro]], sem var [[forseti Brasilíu]] frá 2019 til 2023. Bolsonaro er þingmaður á öldungadeild brasilíska þingsins. Í júlí 2026 tilkynnti hann formlega að hann myndi gefa kost á sér í forsetakosningum Brasilíu í október sama ár með stuðningi föður síns. Jair Bolsonaro afplánaði þá 27 ára fangelsisdóm fyrir tilraun til valdaráns eftir forsetakosningarnar 2022, þar sem hann tapaði endurkjöri fyrir [[Luiz Inácio Lula da Silva]]. Hægrisinnaðir þjóðarleiðtogar á borð við [[Javier Milei]] og [[Benjamín Netanjahú]] voru fljótir að lýsa yfir stuðningi við framboðið.<ref>{{Vefheimild|titill= Bolsonaro yngri til­kynnir forsetaframboð |url=https://www.visir.is/g/20262913595d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 25. júlí 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Áróra L Davíðsdóttir}}</ref> Flávio Bolsonaro vann óvæntan sigur í fyrri umferð forsetakosninganna, sem fór fram 4. október 2026. Hann hlaut þar 47,03% atkvæða gegn 45,16% sem Lula da Silva hlaut.<ref>{{Vefheimild|titill= Vann ó­væntan sigur í fyrri um­ferðinni|url=https://www.visir.is/g/20262943869d/vann-ovaentan-sigur-i-fyrri-umferdinni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Smári Jökull Jónsson}}</ref> Þar sem enginn frambjóðandi hlaut meirihluta atkvæða var efnt til annarrar kosningaumferðar.<ref>{{Vefheimild|titill= Önnur umferð í Brasilíu eftir óvæntan sigur Bolsonaro |url=https://heimildin.is/grein/27360/onnur-umferd-i-brasiliu-eftir-ovaentan-sigur-bolsonaro/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Fran Blandy|höfundur2=Sebastian Serrano}}</ref> Í kosningabaráttunni lagði Bolsonaro áherslu á framfærslukostnað og öryggisleysi og sakaði Lula um ábyrgðarlaus útgjöld vegna félagslegra aðgerða sem hann hafði boðað.<ref>{{Vefheimild|titill=„Lygari“ og „trúður“: Eitt stærsta lýðræðisríki heims á krossgötum|url=https://heimildin.is/grein/27490/lygari-og-trudur-eitt-staersta-lydraedisriki-heims-a-krossgotum/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 19. október 2026|skoðað=25. október 2026}}</ref> Í seinni umferðinni þann 25. október vann Lula hins vegar sigur með 51,79% atkvæða gegn 48,21. Bolsonaro viðurkenndi ekki ósigur og kallaði eftir því að kosningarnar yrðu ógildar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262953612d/o-vaentur-sigur-lula-en-bol-sonaro-vill-o-gilda-ur-slitin|titill= Ó­væntur sigur Lula en Bol­sonaro vill ó­gilda úr­slitin |dags= 26. október 2026 |útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað= 26. október 2026 |höfundur=Smári Jökull Jónsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Bolsonaro, Flávio}} {{f|1981}} [[Flokkur:Brasilískir stjórnmálamenn]] 6kjx9r4aimkkcnfnml46se3kg5shr6q 1 193271 1983899 2026-10-25T18:50:07Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Æviágrip lifandi fólks}}“ 1983899 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} b75xrfi0grej1bw61lv8tkm8pd648up 0 193272 1983902 2026-10-25T18:56:15Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Flávio Bolsonaro]] 1983902 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Flávio Bolsonaro]] ja79h2c1ghtp9etl539xz8jg9hoa99r 0 193273 1983907 2026-10-25T21:33:17Z Svarði2 42280 Nýtt 1983907 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Fagus crenata'' | status = VU | status_system = IUCN2.3 | status_ref = <ref name="iucn status 16 November 2021">{{cite iucn |author=Lu, S.Y. |author2=Pan, F.J. |date=1998 |title=''Fagus hayatae'' |volume=1998 |article-number=e.T31246A9619499 |doi=10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T31246A9619499.en |access-date= Oktober 26, 2026}} </ref> | image = Fagus_hayatae_98412.jpg | image_caption = | image2 = | image2_caption = | domain = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'') | familia = [[Beykiætt]] (''Fagaceae'') | genus = [[Beyki]] (''Fagus'') | species = '''''F. hayatae''''' | binomial = ''Fagus hayatae'' | binomial_authority = [[Ivan Vladimirovitj Palibin|Palib.]] ex [[Bunzo Hayata|Hayata]]<ref name = "col43047638">Palib. ex Hayata (1911) , In: J. Coll. Sci. Imp. Univ. Tokyo 30(1): 286</ref> | range_map = | range_map_caption = | synonyms = ''Fagus pashanica'' <small>C.C.Yang</small><br>''Fagus hayatae zhejiangensis'' <small>M.C.Liu & M.H.Wu ex [[Yong Tian Chang|Y.T.Chang]] & [[Cheng Chiu Huang|C.C.Huang]]</small><br>''Fagus hayatae pashanica'' <small>(C.C.Yang) R.Peter ex J.Q.Li</small> }} Taívanbeyki '''''Fagus crenata'''''. er lauftré af beykiætt.<ref name = "COL">{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3DSHV|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43047613|accessdate= 2026-10-20}}</ref> Það er sagt einlent á Taívan (IUCN), en finnst samt á meginlandi Kína samkvæmt ''Flora of China''<ref name=FoC>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006254 |title=''Fagus hayatae'' |author=Chengjiu Huang |author2=Yongtian Zhang |author3=Bruce Bartholomew |name-list-style=amp |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=11 September 2012}}</ref> og ''Flora of Taiwan''<ref name=FoT>{{cite book |title=Flora of Taiwan |edition=2nd |volume=2 |chapter=Fagaceae |last1=Liao |first1=Jih-Ching |editor-last=Huang |editor-first=Tseng-chieng |year=1996 |publisher=Editorial Committee of the Flora of Taiwan, Second Edition |location=Taipei, Taiwan |isbn=957-9019-52-5 |pages=51–123 |url=http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookcontent.php?book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&volume=2 |chapter-url=http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookpage.php?volume=2&book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&page=51 |access-date=11 September 2012 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195442/http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookcontent.php?book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&volume=2 }}</ref>. ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Fagus hayatae}} {{wikilífverur|Fagus hayatae}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Beykiætt| ]] qn1k1evnr8yb9axy00w0vi7a6eo9ywb 1983908 1983907 2026-10-25T21:33:55Z Svarði2 42280 Svarði2 færði [[Fagus hayatae]] á [[Taívanbeyki]]: Íslenskt nafn 1983907 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Fagus crenata'' | status = VU | status_system = IUCN2.3 | status_ref = <ref name="iucn status 16 November 2021">{{cite iucn |author=Lu, S.Y. |author2=Pan, F.J. |date=1998 |title=''Fagus hayatae'' |volume=1998 |article-number=e.T31246A9619499 |doi=10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T31246A9619499.en |access-date= Oktober 26, 2026}} </ref> | image = Fagus_hayatae_98412.jpg | image_caption = | image2 = | image2_caption = | domain = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'') | familia = [[Beykiætt]] (''Fagaceae'') | genus = [[Beyki]] (''Fagus'') | species = '''''F. hayatae''''' | binomial = ''Fagus hayatae'' | binomial_authority = [[Ivan Vladimirovitj Palibin|Palib.]] ex [[Bunzo Hayata|Hayata]]<ref name = "col43047638">Palib. ex Hayata (1911) , In: J. Coll. Sci. Imp. Univ. Tokyo 30(1): 286</ref> | range_map = | range_map_caption = | synonyms = ''Fagus pashanica'' <small>C.C.Yang</small><br>''Fagus hayatae zhejiangensis'' <small>M.C.Liu & M.H.Wu ex [[Yong Tian Chang|Y.T.Chang]] & [[Cheng Chiu Huang|C.C.Huang]]</small><br>''Fagus hayatae pashanica'' <small>(C.C.Yang) R.Peter ex J.Q.Li</small> }} Taívanbeyki '''''Fagus crenata'''''. er lauftré af beykiætt.<ref name = "COL">{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3DSHV|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43047613|accessdate= 2026-10-20}}</ref> Það er sagt einlent á Taívan (IUCN), en finnst samt á meginlandi Kína samkvæmt ''Flora of China''<ref name=FoC>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006254 |title=''Fagus hayatae'' |author=Chengjiu Huang |author2=Yongtian Zhang |author3=Bruce Bartholomew |name-list-style=amp |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=11 September 2012}}</ref> og ''Flora of Taiwan''<ref name=FoT>{{cite book |title=Flora of Taiwan |edition=2nd |volume=2 |chapter=Fagaceae |last1=Liao |first1=Jih-Ching |editor-last=Huang |editor-first=Tseng-chieng |year=1996 |publisher=Editorial Committee of the Flora of Taiwan, Second Edition |location=Taipei, Taiwan |isbn=957-9019-52-5 |pages=51–123 |url=http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookcontent.php?book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&volume=2 |chapter-url=http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookpage.php?volume=2&book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&page=51 |access-date=11 September 2012 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195442/http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookcontent.php?book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&volume=2 }}</ref>. ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Fagus hayatae}} {{wikilífverur|Fagus hayatae}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Beykiætt| ]] qn1k1evnr8yb9axy00w0vi7a6eo9ywb 1983911 1983908 2026-10-25T23:39:05Z Berserkur 10188 1983911 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Taívanbeyki'' | status = VU | status_system = IUCN2.3 | status_ref = <ref name="iucn status 16 November 2021">{{cite iucn |author=Lu, S.Y. |author2=Pan, F.J. |date=1998 |title=''Fagus hayatae'' |volume=1998 |article-number=e.T31246A9619499 |doi=10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T31246A9619499.en |access-date= Oktober 26, 2026}} </ref> | image = Fagus_hayatae_98412.jpg | image_caption = | image2 = | image2_caption = | domain = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'') | familia = [[Beykiætt]] (''Fagaceae'') | genus = [[Beyki]] (''Fagus'') | species = '''''F. hayatae''''' | binomial = ''Fagus hayatae'' | binomial_authority = [[Ivan Vladimirovitj Palibin|Palib.]] ex [[Bunzo Hayata|Hayata]]<ref name = "col43047638">Palib. ex Hayata (1911) , In: J. Coll. Sci. Imp. Univ. Tokyo 30(1): 286</ref> | range_map = | range_map_caption = | synonyms = ''Fagus pashanica'' <small>C.C.Yang</small><br>''Fagus hayatae zhejiangensis'' <small>M.C.Liu & M.H.Wu ex [[Yong Tian Chang|Y.T.Chang]] & [[Cheng Chiu Huang|C.C.Huang]]</small><br>''Fagus hayatae pashanica'' <small>(C.C.Yang) R.Peter ex J.Q.Li</small> }} '''Taívanbeyki''' (fræðiheiti: Fagus crenata) er [[lauftré]] af [[beykiætt]].<ref name = "COL">{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3DSHV|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43047613|accessdate= 2026-10-20}}</ref> Það er sagt einlent á [[Taívan]] (IUCN), en finnst samt á meginlandi Kína samkvæmt ''Flora of China''<ref name=FoC>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006254 |title=''Fagus hayatae'' |author=Chengjiu Huang |author2=Yongtian Zhang |author3=Bruce Bartholomew |name-list-style=amp |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=11 September 2012}}</ref> og ''Flora of Taiwan''<ref name=FoT>{{cite book |title=Flora of Taiwan |edition=2nd |volume=2 |chapter=Fagaceae |last1=Liao |first1=Jih-Ching |editor-last=Huang |editor-first=Tseng-chieng |year=1996 |publisher=Editorial Committee of the Flora of Taiwan, Second Edition |location=Taipei, Taiwan |isbn=957-9019-52-5 |pages=51–123 |url=http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookcontent.php?book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&volume=2 |chapter-url=http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookpage.php?volume=2&book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&page=51 |access-date=11 September 2012 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195442/http://tai2.ntu.edu.tw/ebook/ebookcontent.php?book=Fl.%20Taiwan%202nd%20edit.&volume=2 }}</ref>. ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Fagus hayatae}} {{wikilífverur|Fagus hayatae}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Beykiætt| ]] mjqh0cbr8t57cw7he7fr99mfrggrtvn 0 193274 1983909 2026-10-25T21:33:55Z Svarði2 42280 Svarði2 færði [[Fagus hayatae]] á [[Taívanbeyki]]: Íslenskt nafn 1983909 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Taívanbeyki]] ev3m1ryrs7gf3rbv30p9xuwzoidpm85