Wikipedia:Potturinn

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="is">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>iswiki</dbname>
    <base>https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Miðill</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Kerfissíða</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Spjall</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Notandi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Notandaspjall</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaspjall</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Mynd</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Myndaspjall</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Melding</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Meldingarspjall</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Snið</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sniðaspjall</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hjálp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hjálparspjall</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Flokkur</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Flokkaspjall</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Gátt</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gáttaspjall</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">Skjátexti</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">Skjátextaspjall</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia:Potturinn</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1746</id>
    <revision>
      <id>1983951</id>
      <parentid>1983302</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>35226</id>
      </contributor>
      <comment>Nýr hluti: /* Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon */</comment>
      <origin>1983951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129555" sha1="7oq6e1au62h361qsmlfsm14vmv79iyn" xml:space="preserve">&lt;!-- Skiljið þessa línu eftir --&gt;{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__

== Pilibhit-tígursfriðlandið ==

I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC)
: I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC)

== 25 ára afmæli Wikipedíu  15. janúar 2026 ==

þann 15. janúar næstkomandi verður  25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð?  Eða baka afmælisköku?

Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað)  sem byrjaði rúmlega kl. 16  það gæti tengst fyrirhuguðu &quot;A 15-minute pre-party&quot; sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis.

Hér er nánar um þann viðburð:

[[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]]

@salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC)

:Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-24148-9|&amp;#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC)
:Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni:  [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia]
:Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC)
::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC)
::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC)
: Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið.
--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC)

:Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag.  Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og  t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum.  Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC)

== Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. ==

Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra.
Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]].
Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC)

:Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC)
::Takk fyrir svarið.
::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC)
:::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC)
::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC)
:::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC)
::::::Oki. Þá gerum við það ekki.
::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC)

== Report concerning User:~2026-17683-2 ==
[[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC)

:{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC)

== Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. ==

Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu.


Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: 

Edda Björg Eyjólfsdóttir 

Sverðið í steininum 

Svampur Sveinsson


Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju.

[[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC)
:''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Misvísandi upplýsingar ==

Góðan daginn.

Rak augun í eftirfarandi:

Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni &quot;Hlaupár – Wikipedia&quot;:

''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.''


Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“

''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.'''''


Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf.

Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC)
: Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir ==

það er mikið að  greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi.

Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC)
: Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Úrelt orðanotkun   ==

Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-49679-3|&amp;#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC)

:Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC)

== Report concerning User:LI Mintian ==
[[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &amp;ndash; Long-term abuse &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC)

== Report concerning User:~2026-92643-0 ==
[[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC)

== Þýddir kvikmyndatitlar ==

Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. 

Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC)

:Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC)
::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC)
:::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC)
::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC)
:::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC)
::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku.
::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC)
: Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC)
::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC)
:::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi.
:::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC)
::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar &quot;listrænna&quot; kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC)
:::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC)
::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara &quot;Titill er bandarísk kvikmynd&quot;. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC)
:::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC)

== Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] ==

Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda.

=== 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál&quot; ===

Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]:

* Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi.
* Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima.
* Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna.

[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af&quot; en TKSnaevarr krefst „hrósað.&quot; Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun.

Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]].

=== 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) ===

Tímaröð atburða 21. febrúar 2026:

# Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi.
# [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum.
# Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''.
# Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað&quot; — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um.

Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð.

Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''&quot;editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved&quot;''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar&quot;''.

Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi.

Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur.

=== Beiðni ===

# Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál&quot; með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]].
# Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir.
# Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni.

Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC)

:Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC)

:@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst.

Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit:
@[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC)

Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál&quot; verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru:

* '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu.
* '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða.
* '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum.
* '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað&quot; er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi&quot; við ríkisstjórnir.
* '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima.

Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC)

:Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir.
:Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér  atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa  í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: &quot;Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... 
:Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja  hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. 
:Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin  &quot;samkvæmt Gunnari Smára...&quot; er  viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. 
:Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar &quot;Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér&quot;  komi setning eins og &quot;Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......&quot;  Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði  og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein)  það er bara rugl að hafa með að einhver sem &quot;hafi verið virk innan flokksins&quot; hafi sagt af sér.  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC)
::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum.
::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi.
::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar.
::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. &quot;harðstjórnarríki&quot;)  endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC)
:Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður.
:WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar.
:Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning.
:WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær.
:WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er.
:Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana.
:Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast.
:Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC)
::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur&quot; — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu.
::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra.
::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC)

'''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál&quot; í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær:

# Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður).
# Breytti „hrósað&quot; í „rætt hvað megi læra af&quot; — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu.
# Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður&quot; sem var tekin úr samhengi.
# Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi.

Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur.

Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC)

:Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC)
:Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. 
:Breytingarnar sem ég gerði voru ekki &quot;í eigin þágu&quot;, heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. 
:En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins &quot;hrósa&quot; gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn &quot;blinda aðdáun&quot;, sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur.
:Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið:
:: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.''
:og 
:: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna''
:Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' 
:Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang.
:Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC)
::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC)
::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn''
::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC)

== Report concerning User:Ormur12345 ==
[[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &amp;ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&amp;diff=prev&amp;oldid=1949779 &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC)

== Tillaga um fjöldaeyðingu ==

Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC)

:Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC)
::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC)
:::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC)
:::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC)
:::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig.
:::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC)
::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC)
:::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC)
::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC)

== Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia  ==

Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega.  [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC)
: Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC)
:Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])&lt;/bdi&gt; 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==
:Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Report concerning User:Nikkilasi ==
[[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC)

== Report concerning User:~2026-23045-73 ==
[[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &amp;ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[User:lp0 on fire|&lt;span style=&quot;color:#c56030;background:inherit;&quot;&gt;lp0&amp;nbsp;on&amp;nbsp;fire&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:lp0 on fire|&lt;span style=&quot;color:#64cea0;background:inherit&quot;&gt;()&lt;/span&gt;]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC)

== Report concerning User:~2026-22837-55 ==
[[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Report concerning User:~2026-25639-48 ==
[[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &amp;ndash; Vandalism. Please check IP &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC)

== Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee ==
[[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maí 2026 kl. 17:14 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Sniðmátsgögn (TemplateData) og Breytur ==

Mér finnst bara smá þörf á að ávarpa þetta, þar sem ég hef verið að kynnast sniðmátsgögnunum í notkun og uppsetningu. Það er verið að tala um gildi út um allt í þessu þegar verið er að tala um breytur og það truflar mig heil ósköp. Hvernig á maður þá að tala um gildin sem eiga að fara inn í þessar breytur? Á ensku þetta kallaðar parameters. Réttast væri að kalla það Breytur eða Færibreytur. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 08:41 (UTC)

:Fór í gegnum þetta á translatewiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-templatedata-user&amp;language=is&amp;action_source=search&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate Þýðing á TemplateData]) en það má endilega einhver yfirfara það. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 10:37 (UTC)
::Fínt. Þetta var eflaust óviljaverk að þýða parameter sem gildi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 13:23 (UTC)

== Report concerning User:~2026-33230-90 ==
[[Special:Contributions/~2026-33230-90|~2026-33230-90]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 11:29 (UTC)

== Stubbar og Stubbaflokkar þurfa uppfærslu ==

Ég hef verið að vinna í að setja upp [[Snið:Asbox]] til að uppfæra stubbasniðin okkar, þetta er allt að koma (þetta eina staka [[Snið:Stubbur|stubbasnið]] er orðið ansi feitt og frekar fráhrindandi að fara bæta við fleirri breytum inn í það, en núna er hægt að umbreyta því öllu og leyfa stubbum að vera stök stubbasnið. Það væri ekkert mál í rauninni að láta allt svo vísa á rétta leið frá gamla stubbinum á meðan því er skipt út. 

En útfrá þessu þá fór ég að pæla í stubbaflokkunum, það er allt &lt;code&gt;Flokkur:Wikipedia:&lt;/code&gt; og sýnist það fela flokkinn. Veit ekki alveg af hverju við erum að fela að einhver grein sé stubbur með því að hafa flokkinn ósýnilegan og Enska Wikipedia er ekki að notast við falda flokka. Væri ekki bara tilvalið að uppfæra flokkana fyrir stubba í leiðinni? Það er nú eftir allt saman hægt að breyta gömlum flokkum í tilvísun, eins og allt annað. Ef fólk færi að bæta efni við stubb, þá er gott að geta séð stubba flokkinn líka, detta inn í að uppfæra fleirra af sama tagi, það ættu að vera margar leiðir að öllu, ekki endilega að þurfa leita að því, heldur að geta bara dottið óvart inn í það líka. 

[[w:Category:Stubs|Category:Stubs]]

Hvað finnst fólki? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 16:34 (UTC)

:: Nægir ekki að merkja stubba? Til hvers að flokka? Hvernig erum við að fela að grein sé stubbur? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 19:31 (UTC)
:::Stubbarnir eru flokkaðir svo að fólk geti bætt við greinar innan þeirra áhugasviðs. Stubbaflokkarnir eru faldir með &lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:40 (UTC)
:::Að bæta stubbasniði bætir sjálfkrafa viðeigandi stubbaflokki, svo það var alltaf til staðar þessi flokkun. En það er hægt að birta þessa földu flokka í stillingunum, var að finna það sjálf.  Datt í hug að [[:Flokkur:Wikipedia:Allir stubbar|Wikipedia:Allir stubbar]] gæti verið eini sýnilegi flokkurinn í þessu og hinir haldið áfram að vera faldir, því útfrá því getur fólk fundið aðra falda flokka (hægt er að sjá þá ef maður er inn í sjálfum flokknum eftir allt saman). Þá getur fólk fundið flokkinn og alla hina stubbaflokkana ef þeim dettur í hug að hjálpa til að bæta við efni [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 09:31 (UTC)
:Það er alveg hægt að einfalda Snið:Stubbur svo það sé auðveldara að bæta við það. Snið:Asbox notast við snið fyrir hvern flokk, sem gerir það að verkum að það þyrfti þá að breyta yfir 10 þúsund greinum. Jafnvel með vélmenni, sem keyra sjálfgefið með 6 breytingar á mínútu, þá tæki það yfir 27 klukkustundir og myndi fylla nýlegar breytingar. Það útaf því að sniðið sé flókið og flokkarnir faldir er IMO ekki þess virði.
:Tillögur geta verið opnar í 2 vikur, sem er lengri tími en á ensku wikipediu, en þetta er líka smærra samfélag og þessi tími er í takt við minni wikipediur.
:Wikipedia forskeytið í flokkunum var líka gagnrýnt af Logiston. Ég man ekki eftir umræðu um Wikipedia forskeytið, þannig það er líklega ekki meirihluti fyrir því. Það þyrfti að kljást við árekstra eins og Flokkur:Trjástubbar gæti innihaldið felld tré eða stuttar síður um tré og ætti ekki að innihalda bæði. Það er þó leysanlegt vandamál.
:Það að gera flokkana sýnilega aftur er lítið mál en það þarf meirihluta fyrir því. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:38 (UTC)
::málið er að það þarf ekki að fara og breyta síðum sem nota {{tl|stubbur}} í núverandi mynd því það er frekar einfalt mál að umbreyta honum til að nota þetta switch case til að lauma inn nýju stubbunum og bara venja sig af því að vera nota bara þetta eina snið. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 21:43 (UTC)
::Ein leið til að halda nokkuð í hvernig stubburinn virkar núna væri að notfæra okkur undirsnið til að búa til sérhæfðu stubbasniðin, þá gæti það verið {{tl|Stubbur/dagblað}} í staðinn fyrir {{tl|Stubbur|dagblað}} [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 5. júní 2026 kl. 22:25 (UTC)
:::Það myndi laga það ákveðna vandamál. Snið:Stubbur tekur líka við allt að þremur stubbaflokkum. Algengt dæmi er &lt;nowiki&gt;{{Stubbur|æviágrip|Ísland}}&lt;/nowiki&gt; sem hefur textann &quot;æviágrip sem tengist Íslandi&quot; sem fer líka í sér flokk, af því að æviágripastubbarnir voru orðnir margir. Stubba undirsniðin myndu annaðhvort taka upp það orðalag eða vera með allt að þrjú stubbabox. Asbox þyrfti alltaf að styðja aðra beygingarmynd en nefnifall. Ef það er eitt stubbabox fyrir þrjá eða tvo stubbaflokka, þá þarf það að styðja enn fleiri beygingarmyndir. Ef það þarf að teygja sig það langt til að fá Asbox til að virka fyrir íslensku þá er alveg eins hægt að búa til module frá grunni. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:22 (UTC)
::::Mér sýndist að beyging á orðum í núverandi {{tl|Stubbur}} vera skrifað sérstaklega, en ekki eitthvað module sem kann að beygja orðin. {{Tl|Asbox}} styður það, bæði á undan og eftir orðinu &quot;grein&quot; og hægt er að bæta tenglum því það er bara strengur sem það bætir inn [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:32 (UTC)
:Þannig að það virðist vera í lagi að ég fari yfir og uppfæri stubbasniðin til að nota {{tl|Asbox}}, enginn virðist mótfallinn því. Set upp á {{tl|Stubbur/sandkassi}} hvernig hægt væri að umbreyta upprunalega {{tl|stubbur}} til að nota síðan nýja dæmið svo það verði engin þörf á að fara í gegnum fjall af gömlum stubbum til að byrja að nota nýtt kerfi, svo það verði auðveldara að bæta nýjum gerðum af stubbum í framtíðinni. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. júní 2026 kl. 09:04 (UTC)
:Langar að ræða aðeins meira um nafnasamræminguna sem stungið var uppá: [[Flokkaspjall:Wikipedia:Íslandsstubbar]], @[[Notandi:Snævar|Snævar]]. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 3. júlí 2026 kl. 10:41 (UTC)
Hvað með að Snið:Stubbur verði að module og stubbaflokkarnir séu skilgreindir eins og tafla1 eða tafla2?
Mætti orðalagið í flokkum &quot;Stubbar sem tengjast x&quot; hverfa, nema þar sem þörf er á aðgreiningu. Til dæmis &quot;Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku&quot; yrði að &quot;Wikipedia:Afríkustubbar&quot; eða &quot;Afríkustubbar&quot;?

Tafla1
&lt;syntaxhighlight lang=lua&gt;
local conf = {
	-- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur
	{&quot;LocationAfrica.png&quot;, &quot;Afríka&quot;, &quot;Afríka&quot;, &quot;Afríku&quot;, &quot;Afríku&quot;, &quot;Flokkur:Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku&quot;},
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

Tafla2
&lt;syntaxhighlight lang=lua&gt;
local conf = {
	-- mynd, greinarheiti stubbaflokks, nefnifall stubbaflokks, þágufall stubbaflokks, eignarfall stubbaflokks, flokkur
	{mynd=&quot;LocationAfrica.png&quot;, greinarheiti=&quot;Afríka&quot;, nefnifall=&quot;Afríka&quot;, [&quot;þágufall&quot;]=&quot;Afríku&quot;, eignarfall=&quot;Afríku&quot;, flokkur=&quot;Wikipedia:Stubbar sem tengjast Afríku&quot;},
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:08 (UTC)

:Það væri alveg hægt að taka til í hvernig stubbaflokkar eru nefndir og áframsenda/tilvísa þangað frá þeim gamla. 
:Veit ekki alveg hvernig það væri einfaldara að umbreyta {{tl|Stubbur}} í module (hef ekki prófað að skapa module frá grunni sjálf), [[Snið:Asbox]] (nýja stubba grunnsniðið) notar stubba module [[Module:Article stub box]] sem kemur frá upphaflega wikipedia. Búin að prófa að gera nýtt stubbasnið til sýnis með {{tl|Stubbur/dagblað}}, og við að hafa það sem undirsíðu/snið þá er alltaf smá vísun á grunnsniðið {{tl|Stubbur}} efst í horninu, sem er frekar þæginlegt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 6. júní 2026 kl. 08:19 (UTC)
=== Uppfæra snið:Stubbur til að nota nýju stubbana ===
Þá er komið að því að yfirfæra {{tl|stubbur}} til að nota nýju stubbasniðin, sýnist að allir stubbaflokkar og meðfylgjandi stubbasnið sem núverandi stubbur sér um að höndla séu komin, og komin með ágætan kóða í {{tl|stubbur/sandkassi}} sem getur tekið við stubba-orðunum og unnið úr þeim til að finna samsetnings flokkun (t.d. æviágrip tengd afríku, íslensk kvikmyndagerð) sem er ekki háð orðum heldur það athugar hvort samsetningin er til í stubbasniðum: er snið:stubbur/1/2 til eða snið:stubbur/2/1. Þannig að það gæti virkað fyrir nýja stubba á þann hátt í framtíðinni ef fólk vill halda í gömlu notkun stubbsins. Þegar það finnur ekki samsetningu þá er það að setja allt að 3 aðskild stubbasnið eftir umfangsefni (enska wikipedia leyfir allt að 4 aðskilin stubbasnið, þ.e.a.s. stubbaflokka). 

* [[Snið:Stubbur/sandkassi]] (tilraunar/nýja snið útgáfa af stubbur)
* [[Snið:Stubbur/prufudæmi]] (sjá hvernig nýja sniðið virkar samhliða núverandi)

Ég hef verið að setja upp stubbasniðin þannig að hægt væri að bæta við 2 aukaflokkum og eigindalýsingu í gegnum sniðin ef fólk vildi aukalega sérhæfingu á flokkun, en held ég taki það út þegar ég yfirfer stubbasniðin af því að í fyrsta lagi er það flóknara en að bæta aukaflokkum í núverandi {{tl|stubbur}} því að þá þarf að hafa nafn flokksins og bæta við eigindalýsingu &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{stubbur/gerð|flokkur1=NafnFlokks|eigindi=sem tengist einhverju}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, en það væri mikil vinna að uppfæra slíka notkun ef t.d. stubbaflokkur er færður. Enska wikipedia er ekki að leyfa nein aukaleg gildi í sínum stubbasniðum, bætir bara auka flækjustigi.
[[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júlí 2026 kl. 07:16 (UTC)

== Þýðing á Module og TimedText nafnrými ==

Legg til að breyta Module nafnrými í Sniðmát. Spjallið verður Sniðmátsspjall. Module inniheldur samskonar síður og snið, en það er hægt að gera meira með module. Til dæmis er hægt að leita að orðum í module, en það þyrfti að nota [[Module:Strengur]] til að gera það sama í sniðum. Á sama hátt er merkingarmunurinn á orðunum sniði og sniðmáti sá að sniðmát gerir meira. Module er skrifað í Lua og snið í wikikóða. Mun færa síðurnar sjálfur, ef það er samþykkt.

TimedText yrði skjátexti. Spjallið verður skjátextaspjall. TimedText geymir texta fyrir myndbönd og hljóðskrár. Það er það sama og þegar valinn er íslenskur texti fyrir kvikmynd. Engar síður eru í þessu nafnrými. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:44 (UTC)

:Snið og sniðmát er sami hluturinn (snið er nafnrýmið, sniðmát kallast það á snið síðunni sjálfri). Hinsvegar hafa modules verið kallaðar skriftur hér á þessari wiki hef ég séð [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 7. júní 2026 kl. 11:49 (UTC)
:Að kalla Module þá Skrifta er ekki svo galið að mínu mati, prófaði að kalla á aðstoð google til að finna tilvitnanir í þetta orð og fann „Uppsetning og aðlögun (þ.á.m. aðlögun sniðmáta, endurritun fjölva/skrifta, nýir sniðfletir og fleira)“ [https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/onnur_gogn_innri/parx_os_notkun_opins_hugbunadar_v0.20.pdf Opinn hugbúnaður, PARX viðskiptaráðgjöf IBM]. Og svo annað nefndi að ''skrifta'' er manneskja sem skrifar niður hvernig hver og ein upptaka var sem léttir klipparanum vinnu sína([https://www.facebook.com/groups/20515436122/posts/10156016893841123/ fundið á facebook]). Fyrir utan það að hér á þessari íslensku wiki Lua nú þegar kallað [[Hjálp:Lua skrifta|skrifta]].
:Hefði haldið að það yrði erfitt að venja fólk á að kalla module sniðmát fyrst Snið er kallað sniðmát á mörgum stöðum eins og einföld stytting á orðinu, það þyrfti að fara í gegnum mikið af texta og breyta lýsingum og upplýsingum á ýmsum stöðum. Svo erum við erum með Sniðmátsgögn (TemplateData). 
:En þegar það kemur að SkjáTexti, er það ekki næmt á há og lágstafi? Annars finnst mér það passa vel við [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júní 2026 kl. 23:51 (UTC)
:Snið og sniðmát eru of lík og í raun samheiti. Skrifta eða skriftueining eða bara eining kemur allt til greina. Módúll er líka gilt tökuorð sem virðist vera talsvert notað, en virkar letilegra. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:13 (UTC)
:Ef það er ennþá verið að pæla í að þýða heilt nafnarými, og ef '''skrifta''' er ekki ásættanlegt orð fyrir þetta (sé að það er að játa syndir sínar á [https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/37126 nútímamálsorðabókinni]), hvað þá með '''eining''', '''kóðaeining''' eða '''Luaeining''' (þetta er nú þegar kallað eining í flipanum hliðina á ''spjall'', og það er vissulega beinasta þýðingin)? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 30. júní 2026 kl. 07:22 (UTC)

== Þýða Documentation? ==

Ætti {{tl|Documentation}} ekki að vera {{tl|Upplýsingar}}? Veit að þetta er mikið notað (á að vera allstaðar) og mögulega seint að pæla í þessu, en það væri hægt að færa sniðið á nýja nafnið og aframsend tilvísunin lætur þá sniðið virka undir báðum nöfnum og ef einhver bot-guru gæti kannski farið yfir til að umbreyta tilfellum af Documentation yfir í Upplýsingar? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 08:05 (UTC)

:Documentation er oft þýtt sem skjölun. Það er meira að segja til [[Snið:Skjölun]] nú þegar (sem tilvísun á Snið:Documentation) og [[Module:Skjölun]]. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 10:49 (UTC)
::Já, en skjölun hljómar meira eins og flokkun og skipulag, svo að „Upplýsingar“ virtist meira viðeigandi í þessum tilgangi. En vissi ekki af þessu þýdda sniði og skriftu. Virkaði það ekki? Held það væri samt ekki beint þörf að þýða heiti á skriftunni, sniðið er aðal málið og það brýtur ekkert að nota áframsendingu eftir allt saman (þá er það bara samheiti til að nota sama sniðið, dæmi: {{tl|Unbulleted list}} og {{tl|ubl}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:25 (UTC)
Bætti þá bara {{tl|Upplýsingar}} sem nýrri tilvísun í {{tl|Documentation}} til að hafa flott samheiti fyrir sniðið :Þ Er ekki verið að reyna að gera þetta Wiki alíslenskt eftir allt saman? Er ekki að fara uppfæra öll snið til að vera svona rosalega íslensk í skjölun, það má henda botta í það verk. Það væri vissulega gaman ef Upplýsingar yrði þá grunnsniðið frekar en öfugt í framtíðinni (ekki að það skipti neinu máli fyrir síður sem kalla á þessi snið, eins lengi og það kallar á rétta innihaldið). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:36 (UTC)

:Skýrslutæknifélagið þýðir documentation sem skjölun.
:Ef þú vilt nota snið:skjölun í staðinn fyrir snið:documentation þá er það þitt val.
:Það er minna viðhald að hafa sniðið á enska heitinu, upp á uppfærslur frá ensku wikipediu að gera. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:38 (UTC)
::Það er alveg vel gilt að hafa innleiðingu sniða frá enska wikipedia auðvelt, sérstaklega þegar hlutir eru ekki beint sýnilegir nema í kóðanum. Hvernig væri samt að kalla það „Upplýsingaskjölun“ þá þegar það er birt (ekki að tala um heiti á sniðinu þá, bara þýðingin sem leynist í skriftunni sem framkallar sniðið), frekar en bara skjölun eða upplýsingar, þá ætti þetta að hitta beint í mark. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 11:44 (UTC)

=== Notkun á {{tl|Documentation}} í Modules nafnrými ekki alveg að virka ===
Nokkuð tengt þessu efni, en hef tekið eftir því að skriftur/modules eru ekki alveg eins og hver önnur síða þegar það kemur að skjölun. Það hefur sjálfgefið tilvísun í að búa til &lt;code&gt;/doc&lt;/code&gt; fyrir upplýsingar án þess að {{tl|documentation}} sniðið sé notað en það má ekki beint nota það snið inn í module &lt;code&gt;/doc&lt;/code&gt; því það veldur villum eins og það sé nú þegar verið að nota documentation sniðið (''Viðvörun: Þessi síða notar sniðið Snið:Documentation sem veldur sniðmátslykkju (óendanlegt endurkvæmt kall).
'') . Þetta virðist vera eitthvað sem möppudýrin þurfa að kíkja á, til að virkja að modules geti notfært sér documentation sniðið að fullu. [[w:Module:Documentation|Module:Documentation á Enska Wikipedia]] hefur dálk um notkun þess í öðrum modules. Er hægt að kíkja á þetta? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 15:07 (UTC)

:Til að losna við lykkjuna þá er hægt að gera &lt;nowiki&gt;{{Documentation|content=&lt;texti&gt;}}&lt;/nowiki&gt; þar sem &lt;texti&gt; er innihald síðunnar. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 17:43 (UTC)
::Prófaði það líka, en þá skellir það þessu í sér flokk fyrir síður sem nota Documentation sniðið furðulega... [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 9. júní 2026 kl. 19:03 (UTC)

== Upplýsingaskjölun, Sandkassar og Dæmasíður ==

Það ætti kannski að ræða það, afsaka ef ég fór út í eitthvað án samþykkis. Upplýsingaskjölun og hjálparsíður er eitthvað sem ég hef furðu mikinn áhuga á að viðhalda og þrátt fyrir að það sé eitthvað sem er einstaklega mikilvægt fyrir wikipedia, þar sérstaklega fyrir &lt;code&gt;Snið:&lt;/code&gt; og &lt;code&gt;Modules:&lt;/code&gt; (bráðum &lt;code&gt;Skrifta:&lt;/code&gt;? miðað við efri uppástungu), þá er þetta ekki svo staðlað hérna, engar upplýsingar voru um notkun þess og þar af leiðandi ekki mikið notað útfyrir &lt;code&gt;/doc&lt;/code&gt; undirsíðuna. Ég sjálf áttaði mig ekki á hefðbundinni notkun &lt;code&gt;/sandbox&lt;/code&gt; og &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; sem eru hluti af {{tl|Documentation}} fyrr en ég fór út í að byrja þýða upplýsingarnar og skoða þetta nánar. Sandkassi fyrir snið er ekki alveg það sama og notenda sandkassi, þar sem hjá sniðinu á að vera afrit af kóðanum af sjálfu sniðinu til þess að fikta í og gera tillögur um breytingar fyrir raunverulegt sniðið. Sýnidæmin eru svo til staðar til að bæði sýna hvernig sniðið kemur út, og bera það saman við sandkassa útgáfuna. [[w:Wikipedia:Template sandbox and test cases|Template sandbox and test cases]] (langar svoldið til toga þessar upplýsingar hingað og leggja smá grunn um staðlaða notkun á þessu).

Ég sá að aðeins örfáa snið voru að nýta sér &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; og þess vegna tilvalið að íslenska þetta fyrst það er sýnilegt nafn og nú þegar búið að þýða sandkassann. En fyrst það er svo lítið notað, þá er ennþá tækifæri til að hugsa út í þetta, jafnvel gagnrýna ef nafnið sem varð fyrir valinu er agalegt. Fannst prófunarsíða ekki alveg smella, og það eru í raun engar tilraunir gerðar þar, bara {{tl|Sýnidæmi}} til samanburðs, síða full af dæmum: &lt;code&gt;/dæmasíða&lt;/code&gt;. Afakið vesenið í mér, og það er alltaf hægt að senda línu í spjallið (enginn les hugsanir eftir allt saman). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 07:26 (UTC)

=== Sýnidæmi og Prufudæmi ===
Mér finnst eins og ég hef mögulega verið að rugla saman „test cases“ við „demos“ ([[w:Template:Demo|Template:Demo]]), því að þá virðist eins og það ætti að vera kallað Prufudæmi og Sýnidæmi. En þá þyrfti ég að færa sýnidæmi á prufudæmi til að leiðrétta þetta. Held að engin síða nema {{tl|Sýnidæmi}} noti sniðið undir því nafni hvort er eð, þeir sem hafa notað sniðið eru að kalla á {{tl|test case}}, svo það væri engin vinna að bara breyta tilvísun á {{tl|Prufudæmi}} ef ég færi út í það. Þetta er alveg ótengt því að &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; síðan var endurskýrð &lt;code&gt;/dæmasíða&lt;/code&gt; af því að það tilgreinir ekki tegund af dæmum og þarf þess vegna ekkert að breytast [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 10. júní 2026 kl. 23:01 (UTC)

:Þessar síður voru búnar til sem prufusíður, en það er ákveðin skörun á milli prufusíðna og dæmasíðna. Jafnvel síður sem voru ekki búnar til af mér eru prufusíður eins og sést af breytingum sama notanda yfir sama tímabil. Það að /testcases síður voru endurskýrðar /dæmasíður tengist ekki tæknilega, en það er sama umræðuefnið.
:Snið:Sýnidæmi á að vera á snið:prufudæmi. Þó svo ég sé ekki alveg sammála færslu /testcases á /dæmasíður þá er ég ekki nægjanlega ósammála til að leiðrétta það. Það er hinsvegar eitt að vera með síðu á /dæmasíður og annað að vera með snið sem reynir að neita því að þetta er prufusíða. Það að hafa snið:sýnidæmi á þeim titli hvað mig varðar kemur ekki til greina, það er aðeins of langt gengið.
:Bæði prufusíða og dæmisíða myndi sýna helstu gildi.
:* Prufusíða: Síða sem er hægt að forskoða með &quot;Forskoða síðu með þessu sniði&quot;, fyrir neðan breytingarbox, til að forðast breytingar á sniðum og modules sem fjarlægja möguleika óvart. Getur notað modules á borð við [[Module:UnitTests]], sem hentar illa í dæmasíðu. Notað af þeim sem viðhalda sniðum.
:* Dæmasíða: Síða sem er notuð af almennum notendum til að finna sambærilegt dæmi við það sem þeir hafa í huga. Ólíkt prufusíðu og notkun þeirra sem viðhalda síðum er almennum notanda sama um mun á aðalsniði og sandkassanum.
:[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 02:45 (UTC)
::Ég væri alveg til í að fara útí að leiðrétta þetta sjálf, ef fólk er þá sammála að &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; hefði átt að vera &lt;code&gt;/prufusíða&lt;/code&gt;. Og að {{tl|test case}} hefði átt að vera {{tl|prufudæmi}}. Þetta voru ekki of mörg tilvik (þá geta demos verið sýnidæmi, þetta nýja heiti var ekki komið í neina notkun til að það sé neitt vvesenað breyta þessu, og sama gildir um testcases). Er samt á því máli að þetta ætti að vera þýtt. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 07:14 (UTC)
:Þá erum við komin með {{tl|Prufudæmi}} og {{tl|Sýnidæmi}} ([[w:emplate:Demo]] var ekki komið inn hjá okkur fyrr en nú, og prufudæmi er ekki alveg hugsað í sama tilgangi). Þarf bara að fara eitthvað yfir til að taka til eftir mig og bæta við {{tl|Eyða}} á það sem hefur aftengst í þessum breytingum. 
:Undirsíðan &lt;code&gt;/testcases&lt;/code&gt; er núna &lt;code&gt;/prufudæmi&lt;/code&gt; sem tengist allt við {{tl|Documentation}}, væri hægt að búa til skilaboðasnið sem bætir við tengli á tileinkaðar &lt;code&gt;/sýnidæmi&lt;/code&gt; undirsíðu ef þörf er á (það gæti alltaf verið einhver tilfelli þar sem sýnidæmin séu of mörg til þess að þæginlegt sé að sýna það allt á &lt;code&gt;/doc&lt;/code&gt;), því að Upplýsingaskjölunin er ekki að búa til tengil fyrir það, bara sandkassar og prufudæmi. Langar svoldið að flokka betur skilaboðasniðin.
:Vona að allt sé núna á hreinu í samband við documentation og fólk geti þá farið að nota þetta af alvöru eins og Enska Wikipedia hefur í huga. Gæti skellt inn Hjálparsíðu um þetta svo allir séu á sömu síðu með þetta. Ég afsaka aftur allt vesenið á mér með þetta. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 12. júní 2026 kl. 12:03 (UTC)

== Vélmenni og Þjarkur ==

Ætla bara að draga athygli að umræðunni sem er í gangi: '''[[Spjall:Þjarkur (tækni)]]'''. 
„Vélmenni“ er orðið miklu víðara en áður fyrr, og útfrá innihaldi greinar þá sé um að ræða „Þjarkur“ sem er íslenska orðið yfir fyrirbærið. Aðgreining myndaðist því að þjarkur á einnig við tilbúna steypta stólpa. Vélmenni virðist vera orðið samheiti fyrir „android“ og „bots“ og annan hugbúnað. Alveg þess virði að taka upp umræðuna þar sem tæknin hefur þróast og orðaval vanist í ákveðnum geirum. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 11. júní 2026 kl. 08:40 (UTC)

== Hvernig vel þarf ég að kunna íslensku? ==

Ég hef verið að hugsa um að ég gæti bætt við íslensku wikipediu, en ég er ekki viss hvort ég sé nógu góð í íslensku til þess að geta gert það. Íslenska er móðurmálið mitt en ég bý í öðru landi svo að íslenskan mín er þaraðleiðandi ekkert sérstaklega sterk. Ég tala íslensku vel en ég þekki ekki &quot;official&quot; orðaforða mjög vel (Til dæmis svoleiðis sem er notað í fréttum og vísindarlegum hlutum). [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-36329-72|&amp;#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:31 (UTC)

:Ég hefði sagt að ef þú ert alveg öruggur í þeim upplýsingum sem þú vilt bæta við, þá er alltaf mjög fínt að styðja sig við allar síðurnar hjá [https://málið.is/ Árnastofnun] til að finna út hvort orð sé gilt eða beygt rétt og hvernig orð eru á íslensku yfir höfuð (það er svo margt gagnlegt þar), svo fann ég {{tl|Yfirlestur}} snið sem þú gætir skellt á hluti sem þú vilt að einhver fari yfir það. Mæli með að gera aðgang samt, þá getur þú fylgst með breytingum og margt annað gagnlegt, gert þér notendasíðu og sandkassa til að prófa þig áfram. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:47 (UTC)
::Ok, takk. Ég hugleiði það. [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-36329-72|&amp;#126;2026-36329-72]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-36329-72|spjall]]) 22. júní 2026 kl. 22:53 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|spjall]])&lt;/bdi&gt; 23. júní 2026 kl. 17:11 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25. júní 2026 kl. 13:29 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== WikiVerkefni ==

erum við ekki með það á íslenska wikipedia? [[w:Wikipedia:WikiProject|WikiProjects]], átti þetta ekki að hafa eigið nafnrými? Formleg verkefni sem fólk setur af stað, ég hef verið að stússast í stubbum, sá að það var eitthvað hnita verkefni og ljósmyndaverkefni í gangi. Var helst að pæla í þessu útfrá því að ákveðin WikiVerkefni geta verið með umsjá yfir ákveðnum flokkum og svoleiðis (sniðið sem ég er að setja upp frá enska wikipedia er að vísa í WikiProjects {{tl|Stubbaflokkur}}) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. júní 2026 kl. 17:36 (UTC)

:Ég var nokkuð viss um að það væri sér nafnrými fyrir það, en svo viðist ekki vera. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:10 (UTC)
:Íslenska wikipedia er einfandlega of lítil fyrir Wikiverkefni. Það er ekkert slíkt til. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 09:39 (UTC)
::var nokkuð viss um að það var einhverntíman sitt eigið nafnrými, en núna virðist það bara falla undir wikipedia nafnrýmið, svo mér datt í hug að vera einfaldlega með &lt;code&gt;Wikipedia:Verkefni:Stubbar&lt;/code&gt; sem dæmi. Við erum kannski lítil, en alveg þess virði að hafa einhvern stað fyrir verkefni sem fólk vill gjarnan sjá gerast. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 28. júní 2026 kl. 10:13 (UTC)
:::Ef það er eitthvað sem þú vilt gjarnar sjá gerast þá er best að gera það sjálf/ur. Ég sé ekki ástæðu til að vera með WikiProjects hér. Umræða um stubba getur átt sér stað hér: [[Sniðaspjall:Stubbur]]. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 13. júlí 2026 kl. 20:33 (UTC)

== Stubbaflokkar ==

Útfrá breytingum með tengingar á [[sagnfræði]] og [[saga]], þá þarf ég bara að spyrja hvað eigi að gera við [[:Flokkur:Wikipedia:Sagnfræðistubbar]] og [[:Flokkur:Wikipedia:Sögustubbar]]. Grunar að þetta séu tveir flokkar sem eru að gera sama hlutinn. Kannski ætti [[Snið:Stubbur/saga]] bara að vera tilvísun í [[Snið:Stubbur/sagnfræði]], væri þá flýtileið/samheitasnið. Þurfum við kannski stubbaflokk fyrir sögur (eins og [[frásögn|frásagnir]] og [[bók|bækur]])? Held að það yrði stærðarinnar verkefni að breyta því, annars erum við með [[:Flokkur:Wikipedia:Bókmenntastubbar]] sem getur alveg tekið við því og sögu stubbasniðið verður tilvísun í sagnfræði. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 12:06 (UTC)

:Frekar hafa það öfugt: að sagnfræðistubbar séu tilvísun á sögustubbar. Saga ætti að vera almennara heitið, því sagnfræði er rannsókn á sögu. Svipað og fiskar vs. fiskifræði, eða dýr vs. dýrafræði. Maður segir t.d. ekki &quot;sagnfræði Íslands&quot; heldur &quot;saga Íslands&quot;. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 8. júlí 2026 kl. 23:18 (UTC)

== Drög að grein um Eimverk — óskað eftir óháðri yfirferð (hagsmunatengsl gefin upp) ==

Sæl öll. Ég er stofnandi og eigandi Eimverks og hef því hagsmunatengsl við þetta efni — sjá yfirlýsingu á notandasíðunni minni í samræmi við notendaskilmála Wikimedia um launuð framlög. Ég hef skrifað drög að grein um fyrirtækið í sandkassa: [[Notandi:Halli Thorkelsson/Eimverk]]. Drögin styðjast eingöngu við óháðar heimildir (Vísi, mbl.is, Whisky Magazine o.fl.). Eimverk er nú rauður tengill í sniðinu um [[Vaxtarsprotinn|Vaxtarsprotann]] (verðlaun 2016). Vegna hagsmunatengsla birti ég greinina ekki sjálfur, en væri þakklátur ef óháður notandi vildi fara yfir drögin og færa þau í aðalnafnrými ef þau standast kröfur — og að sjálfsögðu breyta að vild. Takk fyrir. [[Notandi:Halli Thorkelsson|Halli Thorkelsson]] ([[Notandaspjall:Halli Thorkelsson|spjall]]) 13. júlí 2026 kl. 19:36 (UTC)

:Sæll Halli, takk fyrir að gefa þér tíma til að bíða eftir að óháðir notendur fari yfir greinina þína. Það hefur verið lögð vinna í greinina og að læra á að tæknilegar ritreglur en því miður er hún að megni til efni sem passar ekki á wikipedia, hún er eins og auglýsing fyrir ákveðnar áfengistegundir og það er alls ekki viðeigandi á Wikipedia.  Ég fór yfir greinina og það eina sem ég myndi segja að væri viðeigandi af þeim upplýsingum sem koma fram í greininni sem þú hefur skrifað er þetta: &quot;Eimverk (Eimverk Distillery) er  eimingarverksmiðja staðsett í Garðabæ sem framleiðir viskí úr íslensku byggi. Auk viskís framleiðir Eimverk  gin og  brennivín.&quot; Það ættu líka að koma fram upplýsingar um hvenær verksmiðjan hóf starfsemi og um fyrirtækið (þ.e. nafn eins og það er í fyrirtækjaskrá) sem stendur að rekstrinum.   Það er áhugavert hvenær fyrst var eimað viskí á Íslandi  og ýmislegt í kringum slíka eimun en það ætti að vera í sérstakri grein sem fjallaði um eimun áfengis og einn undirkafli í þeirri grein gæti verið slík iðja á Íslandi.  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 10. september 2026 kl. 12:25 (UTC)

== Probably hoax article: [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] ==

Sorry for writing in English; though I'm still able to read quite a bit of Icelandic (having tried to learn the language out of interest for some years), I'm not that good at writing (and talking even less). Well, this is a heads-up regarding a larger hoax affair in German-language Wikipedia that also seems to spill over here. If you read German (or use a translating tool), see [[:de:Wikipedia:Checkuser/Anfragen/Isländischer Fake-Komplex: Mærviksen, Sannvarðr et al.]] and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30846487#Global_lock_for_Iceland_hoax_socks this steward request]. In short, someone using a lot of accounts has created elaborate hoax articles in German about supposed, actually non-existing instruments invented in Iceland (a nautical instrument and a tool for measuring characteristics of wool) and has gone to great lengths to &quot;support&quot; the hoax, including uploading fake historical documents and photos to Wikimedia Commons, archive.org and flickr. For example, they took a digitized page of the newspaper Ísafold from timarit.is and then changed one notice on that page to a text that supported their hoax, then uploaded it to Commons. They also cited books that don't exist. - [[Stefán Gunnarsson (ullarmatsmaður)]] was created here by one of these accounts, the now globally locked [[Notandi:Dulsvik]], and Dulsvik even has a teasing German text on their user page here (&quot;Dass du bis hierher gekommen bist, beweist nur, dass du die Quellen genau in der Reihenfolge gelesen hast, in der ich sie für dich geschrieben habe. ;)&quot; - translated: ''The fact that you've made it this far only proves that you've read the sources in the exact order I wrote them for you. ;)''). I believe that the article is a a hoax as well, using fake sources (including the document at archive.org, uploaded there recently). As I'm not familiar with the processes here, I leave it to you to deal with this; I think the article should be deleted and probably all edits by Dulsvik reverted. [[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 23. júlí 2026 kl. 22:17 (UTC)
: The books used as sources are not fake. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 00:34 (UTC)
::But do they support the content of the article? I can't check. Perhaps you can. --[[Notandi:Lymantria|Lymantria]] ([[Notandaspjall:Lymantria|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 06:14 (UTC)
:::The book ''Handtak og auga'', supposedly the subject's memoirs, is not in the [https://leitir.is/discovery/search?query=any,contains,Handtak%20og%20auga&amp;tab=MyLibrary&amp;search_scope=10000_MYLIB&amp;vid=354ILC_NETWORK:10000_UNION&amp;offset=0 Icelandic library database]. The document on archive.org is the only mention of it that I can find. The other three books cited are real, but one would have to find physical copies of them to determine if they actually support the article. 
:::I'll go to a library and look at them when I have the time. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:18 (UTC)
::::Ég kíkti á bókasafn og fann þessa Byggðasögu Skagafjarðar. Ekkert þar um þennan mann eða ullarvinnslu yfirleitt á þeirri síðu sem vísað er í. Þessi texti á archive.org virkar mjög ótrúverðugur, þetta er skjal sem notandi hlóð inn þar í þessum mánuði. Notandi sem stofnaður var nylega og hefur ekki gert neitt annað. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:11 (UTC)
::::: Það er enginn Stefán Gunnarsson fæddur 1861 fyrir norðan hvorki í Íslendingabók né á manntalsvef Þjóðskjalasafns. Ég hallast að því að eyða öllum framlögum notanda. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 10:48 (UTC)
::::::Já, eyða þá. Miðað við þetta og sögu notandans hlýtur þetta að vera bull.
::::::Gæti síðan [[Kalrinwage]] verið sams konar gabb? Efnistökin eru svipuð og í greininni um ullarmatsmanninn, og það er nákvæmlega ekkert að finna um efni greinarinnar annars staðar á netinu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:01 (UTC)
:::::::Já, var einmitt að spá í því. Það er erfitt að staðfesta nema eiga þessar ágætu bækur um þjóðsögur frá Skáni. Í öllu falli er hún þá ekki nógu markverð til að vera efni í grein. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 11:04 (UTC)
::::::::Þakka ykkur öllum kærlega fyrir hjálpina í þessu máli! - &quot;Kalrinwage&quot; sounds suspiciously similar to &quot;Kaldrin-Nadel&quot;, one of his fake entries (the supposed nautical instrument) in the German Wikipedia. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 18:41 (UTC)
: The faker has used a mix of strategies in his German articles - sources that don't exist, sources that exist and were manipulated (like the Ísafold page), and sources that exist but don't support the content. So, I suppose that for example the article ''Ull verður gull'' cited many times here probably doesn't contain what it's supposed to, but it's hard to check as it's not available digitally (another strategy by the faker). &lt;s&gt;{But I see something implausible with that reference in itself: &quot;Magnús Guðmundsson (1988). ''Ull verður gull: Ullariðnaður Íslendinga á síðari hluta 19. aldar og á 20. öld (Safn til iðnsögu Íslendinga, 2. bindi).'' Hið íslenska bókmenntafélag. bls. 161.&quot; The article does exist, see [https://leitir.is/permalink/354ILC_NETWORK/10c1517/alma991003831719706886 catalogue entry at leitir.is] - but per that entry, it spans pages 224-228 (''bls. 224-228'') in the publication, and our author cites ''bls. 161'', that is, page 161. So they cite a page which isn't actually part of that article ''Ull verður gull'' in the book. And it was published in 1989, not in 1988. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:25 (UTC)
::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Oh, now I see it: What they have done is they haven't actually cited the book ''Ull verður gull'' which was indeed published in 1988, but a '''1989 review of that book''', which is [https://timarit.is/page/5277848#page/n225/mode/2up available at TÍmarit]. That's very typical of such probably AI-generated fake references, they can't distinguish reviews from the works themselves, I have seen this kind of fake reference before. There's nothing about a Stefán Gunnarsson in that review, and probably not in the reviewed book either, I would guess. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:40 (UTC)&lt;/s&gt;
::::{{ping|Berserkur|Lymantria|TKSnaevarr}} Sorry, I retract my above comments - I think I was misled by finding the review in timarit.is first before the book. The reference is about the book, right. So one now would need to get that book and check page 161. --[[Notandi:Gestumblindi|Gestumblindi]] ([[Notandaspjall:Gestumblindi|spjall]]) 24. júlí 2026 kl. 09:43 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  24. júlí 2026 kl. 12:24 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Report concerning User:Sigurjón2013 ==
[[Special:Contributions/Sigurjón2013|Sigurjón2013]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 28. júlí 2026 kl. 13:16 (UTC)

== Drög að grein &amp; hagsmunaárekstur ==

Góðan dag,

Ég gerði drög að grein um hugveituna Vörðu [[https://is.wikipedia.org/wiki/Notandi:Councilgem/Var%C3%B0a]], en sem aðstandandi er hagsmunaárekstur og því ekki eðlilegt að ég geri hana að alvöru síðu (skilst mér!)

Myndi þiggja ef einhver hefur tíma yfirferð og færslu í alvöru síðu. Get gert sjálfur en vil ekki sökum hagsmunaáreksturs.

kv. [[Notandi:Councilgem|Councilgem]] ([[Notandaspjall:Councilgem|spjall]]) 20. ágúst 2026 kl. 08:59 (UTC)

== Ósk um yfirferð og eyðingu greinarinnar „Skúlason ehf“ ==

Góðan daginn,

Ég hef lagt fram rökstudda beiðni á spjallsíðu greinarinnar „Skúlason ehf“ um að greinin verði tekin til eyðingar. Greinin fjallar um eldra og óskylt fyrirtæki með sama heiti og getur ranglega tengt núverandi Skúlason ehf., kt. 500920-1220, við alvarlegar ásakanir sem tengjast því ekki.

Ég er eigandi núverandi fyrirtækis og hef gert skýrt grein fyrir tengslum mínum. Ég óska eftir að óháður ritstjóri eða möppudýr fari yfir beiðnina og hefji formlegt eyðingarferli.

Umræðan er hér: [[Spjall:Skúlason ehf|https://is.wikipedia.org/wiki/Spjall:Sk%C3%BAlason_ehf]]

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; [[Notandi:Arnithorskulason|Arnithorskulason]] ([[Notandaspjall:Arnithorskulason|spjall]]) 21. ágúst 2026 kl. 10:54 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

* You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}.
* If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

* Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15. september 2026 kl. 12:58 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 22. september 2026 kl. 15:16 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067455 --&gt;

== Heimildir og tungumál ==
Eru heimildir á öðrum tungumálum en íslensku og ensku leyfilegar? Á sama hátt, er það sanngjarnt að koma hingað meiri upplýsingum um erlendar hluti? (Fyrirgefðu ef ég hljóma hugsjónarík.) [[Notandi:Kippur|Kippur]] ([[Notandaspjall:Kippur|spjall]]) 23. september 2026 kl. 19:51 (UTC)

:Heimildir mega vera á hvaða tungumáli sem er. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 23. september 2026 kl. 22:10 (UTC)

== Report concerning User:~2026-52481-48 ==
[[Special:Contributions/~2026-52481-48|~2026-52481-48]] &amp;ndash; x-wiki vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 29. september 2026 kl. 06:35 (UTC)

== Orðabókarnefnd ==
Halló! Í greininni um [[Alexander Jóhannesson]] er minnst á &quot;Orðabókarnefnd&quot;. Hvaða orðabók er hér átt við? Bestu kveðjur frá Sviss, --[[Notandi:Freigut|Freigut]] ([[Notandaspjall:Freigut|spjall]]) 6. október 2026 kl. 08:39 (UTC)

:Líklega er átt við orðabók Háskóla Íslands. Hún var með þriggja manna stjórn sem var skipuð málfræðingum. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 6. október 2026 kl. 10:24 (UTC)
::[https://timarit.is/page/1269610 Hér] kemur fram að nefndin var skipuð 1946. Sæti í henni áttu Alexander Jóhannesson, Einar Ól. Sveinsson og Þorkell Jóhannesson. Starfsmenn orðabókarinnar voru Jakob Benediktsson, Ásgeir Blöndal Magnússon og Árni Kristjánsson. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 6. október 2026 kl. 10:28 (UTC)
:::Takk fyrir! Ég hef síðan lesið í formála að ''Etymologisches isländisches Wörterbuch'' eftir Alexander Jóhannesson að stórfræðiorðabók á íslensku hafi verið í undirbúningi á þeim tíma. Frá sjónarhóli ársins 1956 var gert ráð fyrir að hún yrði gefin út innan tíu til fimmtán ára. En að því er virðist kom hún aldrei út&amp;nbsp;... [[Notandi:Freigut|Freigut]] ([[Notandaspjall:Freigut|spjall]]) 7. október 2026 kl. 07:40 (UTC)
:::Eða veit einhver meira um &quot;Orðabók Háskóla Íslands&quot;? --[[Notandi:Freigut|Freigut]] ([[Notandaspjall:Freigut|spjall]]) 7. október 2026 kl. 15:45 (UTC)
::::Orðabók Háskóla Íslands fékkst aðallega við málsögurannsóknir (sögulegt orðasafn) og gerð sérhæfðra orðasafna. Það má sjá afrakstur þeirrar vinnu í dag á [https://malid.is], [https://idordabanki.arnastofnun.is] og [https://ritmalssafn.arnastofnun.is/]. Hún er nú hluti af [[Árnastofnun]]. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 7. október 2026 kl. 15:59 (UTC)
:::::Ó, ég skil. Takk fyrir hjálpina þína! Jæja, ég geri ráð fyrir að Wikipedia-greinin mín um [[:de:Alexander Jóhannesson]] sé nú fullgerð. --[[Notandi:Freigut|Freigut]] ([[Notandaspjall:Freigut|spjall]]) 7. október 2026 kl. 16:31 (UTC)

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary.

The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the  Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].&lt;br/&gt;
Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes.

Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 9. október 2026 kl. 09:28 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=31142775 --&gt;

== Report concerning User:SigurðurIngvarsson123 ==
[[Special:Contributions/SigurðurIngvarsson123|SigurðurIngvarsson123]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 12. október 2026 kl. 14:46 (UTC)
: What vandalism? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 12. október 2026 kl. 16:26 (UTC)
::Sjá eyddar breytingar notanda. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 13. október 2026 kl. 06:05 (UTC)

== Report concerning User:~2026-55003-77 ==
[[Special:Contributions/~2026-55003-77|~2026-55003-77]] &amp;ndash; Vandalism. Please check old tempaccounts and consider an IP block &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 12. október 2026 kl. 14:46 (UTC)

== Report concerning User:~2026-55279-30 ==
[[Special:Contributions/~2026-55279-30|~2026-55279-30]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 15. október 2026 kl. 09:17 (UTC)

== Sniðmát fyrir Tímarit.is ==
Ég hef reglulega velt fyrir mér hvort það væri hægt að búa til sniðmát fyrir heimildir af Tímarit.is. Flestar heimildir sem ég set inn eru þaðan en vefheimildarsniðmátið gerir ekki ráð fyrir dagsetningu (bara ár og mánuð). Það er hægt að setja inn blaðsíðutal en það er ekki sjálfgefið. [[Notandi:Óli Gneisti|Óli Gneisti - lágmenningarfræðingur]] ([[Notandaspjall:Óli Gneisti|spjall]]) 19. október 2026 kl. 08:37 (UTC)

:Heimildasniðið [[Snið:Tímarit.is]] er til. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 19. október 2026 kl. 08:41 (UTC)
::Þarf að setja það alveg handvirkt inn eða er mér að yfirsjást eitthvað? [[Notandi:Óli Gneisti|Óli Gneisti - lágmenningarfræðingur]] ([[Notandaspjall:Óli Gneisti|spjall]]) 19. október 2026 kl. 17:26 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-10-28|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

* You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-10-28|en}}.
* If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

* Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 26. október 2026 kl. 14:00 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;</text>
      <sha1>7oq6e1au62h361qsmlfsm14vmv79iyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William Butler Yeats</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3959</id>
    <revision>
      <id>1984001</id>
      <parentid>1493532</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ritaskrá */</comment>
      <origin>1984001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="mt37mbxbl7piopck6q64isa6aqpfrx2" xml:space="preserve">[[Mynd:Yeats Boughton.jpg|thumb|right|Yeats árið 1903]]
'''William Butler Yeats''' ([[13. júní]], [[1865]] – [[28. janúar]], [[1939]]) var [[Írland|írskt]] [[skáld]] og [[leikskáld]] sem var einn af frumkvöðlum [[írska bókmenntaendurreisnin|írsku bókmenntaendurreisnarinnar]] fyrir aldamótin [[1900]]. Hann var einn af stofnendum [[Abbey Theater]] leikhússins í [[Dublin]] [[1904]]. Hann var einnig mikill áhugamaður um [[dulspeki]] og [[guðspeki]] og kynnti sér [[Hindúatrú]]. Hann fékk sæti í [[írska öldungadeildin|írsku öldungadeildinni]] [[1922]]. Þótt hann sé eitt af lykilskáldum á [[enska|ensku]] á [[20. öldin]]ni fékkst hann ekki við óbundið form líkt og svo mörg önnur [[módernismi|módernísk]] skáld heldur orti undir hefðbundnum bragarháttum. Hann hlaut [[bókmenntaverðlaun Nóbels]] árið [[1923]].

== Ritaskrá ==
* 1886 — ''Mosada'' (leikrit) 
* 1888 — ''Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry'' (þjóðsögur) 
* 1889 — ''The Wanderings of Oisin and Other Poems'' (ljóð) 
* 1891 — ''Representative Irish Tales'' (smásögur eftir aðra höfunda)
* 1891 — ''John Sherman and Dhoya'' (nóvella og smásaga)
* 1892 — ''Irish Faerie Tales'' (þjóðsögur)
* 1892 — ''The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics''  (ljóð)
* 1893 — ''The Celtic Twilight'' (þjóðsögur)
* 1894 — ''The Land of Heart's Desire'' (leikrit)
* 1895 — ''Poems'' (ljóð) 
* 1897 — ''The Secret Rose'' (ljóð) 
* 1899 — ''The Wind Among the Reeds'' (ljóð) 
* 1900 — ''The Shadowy Waters'' (ljóð) 
* 1902 — ''Cathleen ni Houlihan'' (leikrit)
* 1903 — ''Ideas of Good and Evil'' (esseyjur) 
* 1903 — ''In the Seven Woods'' (ljóð) 
* 1907 — ''Discoveries'' (esseyjur) 
* 1910 — ''The Green Helmet and Other Poems'' (ljóð) 
* 1912 — ''The Cutting of an Agate'' (esseyjur) 
* 1913 — ''Poems Written in Discouragement'' (ljóð) 
* 1914 — ''Responsibilities'' (ljóð) 
* 1916 — ''Reveries Over Childhood and Youth'' (minningar)
* 1917 — ''The Wild Swans at Coole'' (ljóð) 
* 1918 — ''Per Amica Silentia Lunae'' (heimspeki) 
* 1921 — ''Michael Robartes and the Dancer'' (ljóð) 
* 1921 — ''Four Plays for Dancers'' (leikrit) 
* 1921 — ''Four Years'' (minningar) 
* 1924 — ''The Cat and the Moon'' (ljóð) 
* 1925 — ''A Vision'' (heimspeki)
* 1926 — ''Estrangement'' (esseyjur) 
* 1926 — ''Autobiographies'' (minningar) 
* 1927 — ''October Blast'' (ljóð)
* 1928 — ''The Tower'' (ljóð)
* 1929 — ''The Winding Stair'' (ljóð)
* 1933 — ''The Winding Stair and Other Poems'' (ljóð) 
* 1934 — ''Collected Plays'' (leikrit) 
* 1935 — ''A Full Moon in March'' (ljóð)
* 1938 — ''New Poems'' (ljóð)

{{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}}
{{Stubbur|bókmenntir}}
{{DEFAULTSORT:Yeats, William Butler}}
{{fd|1865|1939}}
[[Flokkur:Írsk skáld]]
[[Flokkur:Írsk leikskáld]]
[[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]]</text>
      <sha1>mt37mbxbl7piopck6q64isa6aqpfrx2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984002</id>
      <parentid>1984001</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1984002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2975" sha1="ddmn520yjwl3p0p3va83nd3b4n27cyr" xml:space="preserve">[[Mynd:Yeats Boughton.jpg|thumb|right|Yeats árið 1903]]
'''William Butler Yeats''' ([[13. júní]] [[1865]] – [[28. janúar]] [[1939]]) var [[Írland|írskt]] [[skáld]] og [[leikskáld]] sem var einn af frumkvöðlum [[írska bókmenntaendurreisnin|írsku bókmenntaendurreisnarinnar]] fyrir aldamótin 1900. Hann var einn af stofnendum [[Abbey Theater]]-leikhússins í [[Dublin]] 1904. Hann var einnig mikill áhugamaður um [[dulspeki]] og [[guðspeki]] og kynnti sér [[hindúatrú]]. Hann fékk sæti í [[írska öldungadeildin|írsku öldungadeildinni]] árið 1922. Þótt hann sé eitt af lykilskáldum á [[enska|ensku]] á [[20. öldin]]ni fékkst hann ekki við óbundið form líkt og svo mörg önnur [[módernismi|módernísk]] skáld heldur orti undir hefðbundnum [[bragarháttur|bragarháttum]]. Hann hlaut [[bókmenntaverðlaun Nóbels]] árið 1923.

== Ritaskrá ==
* 1886 — ''Mosada'' (leikrit) 
* 1888 — ''Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry'' (þjóðsögur) 
* 1889 — ''The Wanderings of Oisin and Other Poems'' (ljóð) 
* 1891 — ''Representative Irish Tales'' (smásögur eftir aðra höfunda)
* 1891 — ''John Sherman and Dhoya'' (nóvella og smásaga)
* 1892 — ''Irish Faerie Tales'' (þjóðsögur)
* 1892 — ''The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics''  (ljóð)
* 1893 — ''The Celtic Twilight'' (þjóðsögur)
* 1894 — ''The Land of Heart's Desire'' (leikrit)
* 1895 — ''Poems'' (ljóð) 
* 1897 — ''The Secret Rose'' (ljóð) 
* 1899 — ''The Wind Among the Reeds'' (ljóð) 
* 1900 — ''The Shadowy Waters'' (ljóð) 
* 1902 — ''Cathleen ni Houlihan'' (leikrit)
* 1903 — ''Ideas of Good and Evil'' (esseyjur) 
* 1903 — ''In the Seven Woods'' (ljóð) 
* 1907 — ''Discoveries'' (esseyjur) 
* 1910 — ''The Green Helmet and Other Poems'' (ljóð) 
* 1912 — ''The Cutting of an Agate'' (esseyjur) 
* 1913 — ''Poems Written in Discouragement'' (ljóð) 
* 1914 — ''Responsibilities'' (ljóð) 
* 1916 — ''Reveries Over Childhood and Youth'' (minningar)
* 1917 — ''The Wild Swans at Coole'' (ljóð) 
* 1918 — ''Per Amica Silentia Lunae'' (heimspeki) 
* 1921 — ''Michael Robartes and the Dancer'' (ljóð) 
* 1921 — ''Four Plays for Dancers'' (leikrit) 
* 1921 — ''Four Years'' (minningar) 
* 1924 — ''The Cat and the Moon'' (ljóð) 
* 1925 — ''A Vision'' (heimspeki)
* 1926 — ''Estrangement'' (esseyjur) 
* 1926 — ''Autobiographies'' (minningar) 
* 1927 — ''October Blast'' (ljóð)
* 1928 — ''The Tower'' (ljóð)
* 1929 — ''The Winding Stair'' (ljóð)
* 1933 — ''The Winding Stair and Other Poems'' (ljóð) 
* 1934 — ''Collected Plays'' (leikrit) 
* 1935 — ''A Full Moon in March'' (ljóð)
* 1938 — ''New Poems'' (ljóð)

{{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}}
{{Stubbur|bókmenntir}}
{{DEFAULTSORT:Yeats, William Butler}}
{{fd|1865|1939}}
[[Flokkur:Írsk skáld]]
[[Flokkur:Írsk leikskáld]]
[[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]]</text>
      <sha1>ddmn520yjwl3p0p3va83nd3b4n27cyr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984003</id>
      <parentid>1984002</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ritaskrá */</comment>
      <origin>1984003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2974" sha1="5ifpg2zyjo96z7j1odvk1f2zg183abw" xml:space="preserve">[[Mynd:Yeats Boughton.jpg|thumb|right|Yeats árið 1903]]
'''William Butler Yeats''' ([[13. júní]] [[1865]] – [[28. janúar]] [[1939]]) var [[Írland|írskt]] [[skáld]] og [[leikskáld]] sem var einn af frumkvöðlum [[írska bókmenntaendurreisnin|írsku bókmenntaendurreisnarinnar]] fyrir aldamótin 1900. Hann var einn af stofnendum [[Abbey Theater]]-leikhússins í [[Dublin]] 1904. Hann var einnig mikill áhugamaður um [[dulspeki]] og [[guðspeki]] og kynnti sér [[hindúatrú]]. Hann fékk sæti í [[írska öldungadeildin|írsku öldungadeildinni]] árið 1922. Þótt hann sé eitt af lykilskáldum á [[enska|ensku]] á [[20. öldin]]ni fékkst hann ekki við óbundið form líkt og svo mörg önnur [[módernismi|módernísk]] skáld heldur orti undir hefðbundnum [[bragarháttur|bragarháttum]]. Hann hlaut [[bókmenntaverðlaun Nóbels]] árið 1923.

== Ritaskrá ==
* 1886 — ''Mosada'' (leikrit) 
* 1888 — ''Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry'' (þjóðsögur) 
* 1889 — ''The Wanderings of Oisin and Other Poems'' (ljóð) 
* 1891 — ''Representative Irish Tales'' (smásögur eftir aðra höfunda)
* 1891 — ''John Sherman and Dhoya'' (nóvella og smásaga)
* 1892 — ''Irish Faery Tales'' (þjóðsögur)
* 1892 — ''The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics''  (ljóð)
* 1893 — ''The Celtic Twilight'' (þjóðsögur)
* 1894 — ''The Land of Heart's Desire'' (leikrit)
* 1895 — ''Poems'' (ljóð) 
* 1897 — ''The Secret Rose'' (ljóð) 
* 1899 — ''The Wind Among the Reeds'' (ljóð) 
* 1900 — ''The Shadowy Waters'' (ljóð) 
* 1902 — ''Cathleen ni Houlihan'' (leikrit)
* 1903 — ''Ideas of Good and Evil'' (esseyjur) 
* 1903 — ''In the Seven Woods'' (ljóð) 
* 1907 — ''Discoveries'' (esseyjur) 
* 1910 — ''The Green Helmet and Other Poems'' (ljóð) 
* 1912 — ''The Cutting of an Agate'' (esseyjur) 
* 1913 — ''Poems Written in Discouragement'' (ljóð) 
* 1914 — ''Responsibilities'' (ljóð) 
* 1916 — ''Reveries Over Childhood and Youth'' (minningar)
* 1917 — ''The Wild Swans at Coole'' (ljóð) 
* 1918 — ''Per Amica Silentia Lunae'' (heimspeki) 
* 1921 — ''Michael Robartes and the Dancer'' (ljóð) 
* 1921 — ''Four Plays for Dancers'' (leikrit) 
* 1921 — ''Four Years'' (minningar) 
* 1924 — ''The Cat and the Moon'' (ljóð) 
* 1925 — ''A Vision'' (heimspeki)
* 1926 — ''Estrangement'' (esseyjur) 
* 1926 — ''Autobiographies'' (minningar) 
* 1927 — ''October Blast'' (ljóð)
* 1928 — ''The Tower'' (ljóð)
* 1929 — ''The Winding Stair'' (ljóð)
* 1933 — ''The Winding Stair and Other Poems'' (ljóð) 
* 1934 — ''Collected Plays'' (leikrit) 
* 1935 — ''A Full Moon in March'' (ljóð)
* 1938 — ''New Poems'' (ljóð)

{{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}}
{{Stubbur|bókmenntir}}
{{DEFAULTSORT:Yeats, William Butler}}
{{fd|1865|1939}}
[[Flokkur:Írsk skáld]]
[[Flokkur:Írsk leikskáld]]
[[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]]</text>
      <sha1>5ifpg2zyjo96z7j1odvk1f2zg183abw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984004</id>
      <parentid>1984003</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ritaskrá */</comment>
      <origin>1984004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2974" sha1="n6pxeypc0f0s5z3a8c7mpcbhcy9lvds" xml:space="preserve">[[Mynd:Yeats Boughton.jpg|thumb|right|Yeats árið 1903]]
'''William Butler Yeats''' ([[13. júní]] [[1865]] – [[28. janúar]] [[1939]]) var [[Írland|írskt]] [[skáld]] og [[leikskáld]] sem var einn af frumkvöðlum [[írska bókmenntaendurreisnin|írsku bókmenntaendurreisnarinnar]] fyrir aldamótin 1900. Hann var einn af stofnendum [[Abbey Theater]]-leikhússins í [[Dublin]] 1904. Hann var einnig mikill áhugamaður um [[dulspeki]] og [[guðspeki]] og kynnti sér [[hindúatrú]]. Hann fékk sæti í [[írska öldungadeildin|írsku öldungadeildinni]] árið 1922. Þótt hann sé eitt af lykilskáldum á [[enska|ensku]] á [[20. öldin]]ni fékkst hann ekki við óbundið form líkt og svo mörg önnur [[módernismi|módernísk]] skáld heldur orti undir hefðbundnum [[bragarháttur|bragarháttum]]. Hann hlaut [[bókmenntaverðlaun Nóbels]] árið 1923.

== Ritaskrá ==
* 1886 — ''Mosada'' (leikrit) 
* 1888 — ''Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry'' (þjóðsögur) 
* 1889 — ''The Wanderings of Oisin and Other Poems'' (ljóð) 
* 1891 — ''Representative Irish Tales'' (smásögur eftir aðra höfunda)
* 1891 — ''John Sherman and Dhoya'' (nóvella og smásaga)
* 1892 — ''Irish Fairy Tales'' (þjóðsögur)
* 1892 — ''The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics''  (ljóð)
* 1893 — ''The Celtic Twilight'' (þjóðsögur)
* 1894 — ''The Land of Heart's Desire'' (leikrit)
* 1895 — ''Poems'' (ljóð) 
* 1897 — ''The Secret Rose'' (ljóð) 
* 1899 — ''The Wind Among the Reeds'' (ljóð) 
* 1900 — ''The Shadowy Waters'' (ljóð) 
* 1902 — ''Cathleen ni Houlihan'' (leikrit)
* 1903 — ''Ideas of Good and Evil'' (esseyjur) 
* 1903 — ''In the Seven Woods'' (ljóð) 
* 1907 — ''Discoveries'' (esseyjur) 
* 1910 — ''The Green Helmet and Other Poems'' (ljóð) 
* 1912 — ''The Cutting of an Agate'' (esseyjur) 
* 1913 — ''Poems Written in Discouragement'' (ljóð) 
* 1914 — ''Responsibilities'' (ljóð) 
* 1916 — ''Reveries Over Childhood and Youth'' (minningar)
* 1917 — ''The Wild Swans at Coole'' (ljóð) 
* 1918 — ''Per Amica Silentia Lunae'' (heimspeki) 
* 1921 — ''Michael Robartes and the Dancer'' (ljóð) 
* 1921 — ''Four Plays for Dancers'' (leikrit) 
* 1921 — ''Four Years'' (minningar) 
* 1924 — ''The Cat and the Moon'' (ljóð) 
* 1925 — ''A Vision'' (heimspeki)
* 1926 — ''Estrangement'' (esseyjur) 
* 1926 — ''Autobiographies'' (minningar) 
* 1927 — ''October Blast'' (ljóð)
* 1928 — ''The Tower'' (ljóð)
* 1929 — ''The Winding Stair'' (ljóð)
* 1933 — ''The Winding Stair and Other Poems'' (ljóð) 
* 1934 — ''Collected Plays'' (leikrit) 
* 1935 — ''A Full Moon in March'' (ljóð)
* 1938 — ''New Poems'' (ljóð)

{{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}}
{{Stubbur|bókmenntir}}
{{DEFAULTSORT:Yeats, William Butler}}
{{fd|1865|1939}}
[[Flokkur:Írsk skáld]]
[[Flokkur:Írsk leikskáld]]
[[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]]</text>
      <sha1>n6pxeypc0f0s5z3a8c7mpcbhcy9lvds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tékkland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4100</id>
    <revision>
      <id>1984015</id>
      <parentid>1961923</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57121-30</username>
        <id>122228</id>
      </contributor>
      <origin>1984015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45140" sha1="8qrc8c7cfvo5z6ytrn4knpkdxx9yx5k" xml:space="preserve">{{Land
|nafn = Lýðveldið Tékkland
|nafn_á_frummáli = Česká republika
|nafn_í_eignarfalli = Tékklands
|fáni = Flag of the Czech Republic.svg
|skjaldarmerki = Coat of arms of the Czech Republic.svg
|kjörorð = Pravda vítězí
|kjörorð_tungumál = tékkneska
|kjörorð_þýðing = (Sannleikurinn lifir)
|staðsetningarkort = EU-Czech_Republic.svg
|tungumál = [[Tékkneska]] 
|höfuðborg =  [[Prag]]
|stjórnarfar = [[Lýðveldi]]
|titill_leiðtoga1 = [[Forseti Tékklands|Forseti]]
|titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Tékklands|Forsætisráðherra]]
|nafn_leiðtoga1 = [[Petr Pavel]]
|nafn_leiðtoga2 = [[Andrej Babiš]]
|ESBaðild=[[1. maí]] [[2004]]
|stærðarsæti = 115
|flatarmál = 78.871
|hlutfall_vatns = 2,12
|mannfjöldaár = 2021
|mannfjöldasæti = 86
|fólksfjöldi = 10.701.777
|íbúar_á_ferkílómetra = 136
|VLF_ár = 2020
|VLF = 432,346
|VLF_sæti = 36
|VLF_á_mann = 40.585
|VLF_á_mann_sæti = 34
|staða = Sjálfstæði
|atburður1 = [[Tékkóslóvakía]]
|dagsetning1 = [[28. október]] [[1918]]
|atburður2 = Aðskilnaður
|dagsetning2 = 1. janúar 1993
|VÞL_ár = 2019
|VÞL = {{hækkun}} 0.900
|VÞL_sæti = 27
|gjaldmiðill = [[Tékknesk króna|Króna]] (CZK)
|tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]])
|þjóðsöngur = [[Kde domov můj]]
|tld = cz
|símakóði = 420
}}
'''TékklanD''' ([[tékkneska]]: ''Česko''; opinberlega '''Lýðveldið Tékkland''', [[tékkneska]]: ''Česká republika'') er landlukt ríki í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] og vestasta land gömlu [[Austantjaldslöndin|austantjaldsríkjanna]]. Landið var stofnað [[1. janúar]] [[1993]] þegar [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] var [[skipting Tékkóslóvakíu|skipt í tvo hluta]], Tékkland og [[Slóvakía|Slóvakíu]]. Höfuðborgin er [[Prag]] og er hún jafnframt stærsta borg landsins.

Tékkland er nánast miðsvæðis í Mið-Evrópu og á sér að miklu leyti náttúruleg landamæri í formi fjallgarða. Í vestri er [[Þýskaland]], en [[Eirfjöllin]] (''Krušné hory'') og [[Bæheimsskógur]] (''Šumava'') skilja þar á milli. Í norðri er [[Pólland]] en þar mynda [[Súdetafjöll]]in (''Sudety'') og [[Risafjöll]]in (''Krkonoše'') náttúruleg landamæri. Í austri er Slóvakía en landamærin liggja um [[Karpatafjöll]]. Í suðri er svo [[Austurríki]]. Tékklandi er gjarnan skipt í þrjá meginhluta: [[Bæheimur|Bæheim]] í vestri, [[Mæri]] í austri og syðsta hluti [[Slésía|Slésíu]] í norðaustri. Í höfninni í [[Hamborg]] er stór hafnarbakki, 30 þúsund m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð, sem tilheyrir Tékklandi. Bakkinn kallast [[Moldárhöfn]] (''Vltavský přístav''). Hann var hluti af [[Versalasamningurinn|Versalasamningnum]] sem kvað á um að Tékkland skyldi eiga aðgang að hafnaraðstöðu í Hamborg, þaðan sem hægt er að sigla niður [[Saxelfur|Saxelfi]] alla leið til Bæheims. Samningurinn gildir í 99 ár og rennur út árið [[2028]].

== Heiti ==
Tékkar nota orðið Česko um land sitt. Hugtakið kom fyrst fram [[1777]] en var aldrei eða sárasjaldan notað fyrir [[1993]]. Meðan Tékkóslóvakía var til hét landið allt Československo. Þegar Tékkóslóvakíu var skipt í tvö ríki 1993 varð heitið Česko ofan á en það merkir Tékkar eða tékkneska þjóðin. Tékkneska heitið fyrir Bæheim er Čechy en oftast er það notað fyrir landið allt (líka Mæri og Slésíu). Þjóðsagan segir að forfaðirinn Čech hafi verið stofnandi tékknesku þjóðarinnar. Önnur tungumál, svo sem [[enska]] og þýska, hafa tekið síðara orðið að láni og myndað heitið Czech (enska) og Tschech (þýska) síðan Tékkóslóvakía var mynduð [[1918]]. Það hafa [[Ísland|Íslendingar]] einnig gert. Þó eru íbúar Mæris og Slésíu ekki allir sáttir við síðara heitið, enda útilokar það á vissan hátt íbúa þess en setur íbúa Bæheims ofar hinum. Tékkar sjálfir nota ekki neitt stuttheiti á landi sínu. Alþjóðlega heitir landið Česká republika. Þó er til styttri útgáfa í flestum öðrum málum. Í íslensku er heitið Tékkland gjarnan notað í staðinn fyrir Tékkneska lýðveldið, en áður kom fyrir að landið væri nefnt Tékkía.&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=990456&amp;issId=54398&amp;lang=4 Alþýðublaðið, 01.06.1939]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=54663&amp;lang=4 Alþýðublaðið, 17.08.1939]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=62229 Alþýðublaðið, 19.03.1940]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1766389 Morgunblaðið, 14.06.1992]&lt;/ref&gt;

== Saga ==
=== Upphaf ===
[[Mynd:Great moravia svatopluk.png|thumb|[[Stórmæri]] þegar hún náði mestri útbreiðslu.]]
Fundist hafa mannvistarleifar frá [[fornsteinöld]] í Tékklandi. [[Venus frá Dolní Věstonice]] er keramikstytta af konu sem er talin vera frá því fyrir 29.000 til 25.000 árum.

Frá 3. öld f.Kr. settist [[keltar|keltneski]] þjóðflokkurinn [[Bojar]] (gríska: Βόιοι) að á svæðinu. Talið er að heitið Bæheimur (Bohemia) vísi til þessa þjóðflokks. Á fyrstu öld e.Kr. settust [[Germanar|germanskir þjóðflokkar]] að á svæðinu og hröktu Keltana burt. Í Bæheimi voru til dæmis [[Markómannar]] en [[Rómaveldi|Rómverjar]] stöðvuðu útrás þeirra til suðurs. Á [[Þjóðflutningatímabilið|þjóðflutningatímabilinu]] á 5. öld gjörbreyttist íbúasamsetning landsins.

Frá og með 550 settust [[Slavar]] frá ströndum [[Svartahaf]]s og [[Karpatafjöll]]um að í Bæheimi og Mæri. Þeir hrökkluðust þangað undan framrás [[Húnar|Húna]], [[Avarar|Avara]], [[Búlgarar|Búlgara]] og [[Magýarar|Magýara]] frá sléttum Asíu. Árið [[833]] var furstadæmið [[Stórmæri]] stofnað og náði það langt út fyrir mörk Bæheims og Mæris í dag. [[Svatopluk 1. af Mæri]] varð fursti í Stórmæri [[871]], en á hans tíma komu munkarnir (og bræðurnir) [[Kýrill og Meþódíus]] og kristnuðu þjóðina. Þeir höfðu verið sendir frá [[Mikligarður|Miklagarði]] og lögðu því grunninn að [[rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunni]] í Stórmæri.

Árið [[895]] gekkst [[Spytihněv fursti]] [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] á hönd, en keisari var þá [[Arnúlfur keisari]]. Stórmæri varð því hluti þess ríkis og var lögð niður tólf árum síðar. Afleiðingin var sú að [[rómversk-kaþólska kirkjan]] nam land í Bæheimi og óx hratt meðan rétttrúnaðarkirkjan átti undir högg að sækja. Árið [[1003]] réðist [[Boleslaw 1.]] konungur Póllands inn í Bæheim og hertók landið. Hersetan stóð hins vegar aðeins yfir í eitt ár.

=== Miðpunktur þýska ríkisins ===
[[Mynd:Karl IV. (HRR).jpg|thumb|Karl 4. gerði Prag að stórborg.]]
Árið [[1085]] leyfði [[Hinrik 4. keisari]] stofnun konungsríkis í Bæheimi. Markgreifinn [[Vratislav 2.]] varð því krýndur konungur, enda var hann eindreginn stuðningsmaður Hinriks gegn [[Saxland|Söxum]]. Krýningin fór fram í [[Prag]], sem þar með varð að eiginlegri höfuðborg. Konungstitill Vratislavs var ekki arfgengur og eftirmenn hans voru því áfram hertogar þar til [[Ottókar 1.]] fékk [[Sikileyjarbréfið]] frá [[Friðrik 2. keisari|Friðriki 2. keisara]] sem staðfesti rétt erfingja hans til konungstitils í Bæheimi. [[Konungríkið Bæheimur]] var sjálfstætt sem slíkt en var undir verndarvæng og umsjón hins Heilaga rómverska ríkis.

Í kjölfarið fylgdi nokkurt þýskt landnám í Bæheimi. Sökum stuðnings konunganna í Prag við hina þýsku keisara ríkisins, var konungur Bæheims hverju sinni einnig [[kjörfursti]], það er að segja hann sat í kjörfurstaráðinu sem valdi næsta konung hins Heilaga rómverska ríkis. Sem kjörfurstar höfðu konungar Bæheims mikil völd í ríkinu. Árið [[1300]] voru Bæheimur og [[Pólland]] undir sama konungi, fyrst [[Wenzel 2.]] og síðan [[Wenzel 3.]], en því fyrirkomulagi lauk [[1306]] er Wenzel 3. var myrtur í [[Olomouc]].

Árið [[1310]] kvæntist [[Jóhann blindi|Jóhann af Lúxemborg]], sonur [[Hinrik 7. keisari|Hinriks 7. keisara]], [[Elísabet af Bæheimi|Elísabetu]], dóttur [[Wenzel 2.|Wenzels 2.]] konungs í Bæheimi. Sonur þeirra hét Wenzel og tók við konungdæminu í Bæheimi [[1347]] sem Karl 1. Aðeins ári síðar stofnaði Karl konungur [[Háskólinn í Prag|háskóla í Prag]], en hann er elsti háskóli Evrópu norðan Alpafjalla. Á sama ári var hann kjörinn keisari Heilaga rómverska ríkisins og tók við embætti sem [[Karl 4. keisari]] í borginni [[Aachen]]. Karl ákvað að sitja í Prag, sem þar með varð að höfuðborg hins heilaga rómverska ríkis. Árið [[1355]] var Karl svo krýndur keisari í [[Róm]]. Karl gaf út [[Gullbréfið 1378]], en í því fastsetti hann reglur um konungskjör í Heilaga rómverska ríkinu, ásamt ýmsum öðrum grundvallarlögum. Gullbréfið var í gildi þar til Heilaga rómverska ríkið leið undir lok árið [[1806]]. Tveir synir Karls áttu einnig eftir að verða keisarar Heilaga rómverska ríkisins. 
[[Wenzel 4.]] var konungur [[1378]]–[[1400]] og [[Sigmundur keisari]] [[1411]]–[[1437]]. Sá síðarnefndi var krýndur keisari ríkisins árið [[1433]].

=== Hússítar ===
[[Mynd:Jan Hus at the Stake.jpg|thumb|Jan Hus brenndur á báli 1415]]
[[Hússítar]] voru umbótahreyfing innan kaþólsku kirkjunnar upprunnin í Bæheimi. Þeir hófu að vinna gegn kaþólsku kirkjunni og keisaranum, sem á þessum tíma voru jafnframt konungar Bæheims. Hússítar eru nefndir eftir guðfræðingnum [[Jan Hus]], sem á tímabili var rektor háskólans í Prag. Þegar Hus var brenndur á báli á [[kirkjuþingið í Konstanz|kirkjuþinginu í Konstanz]] [[1415]] fyrir [[villutrú]], gerðu fylgjendur hans uppreisn. Þegar Hússítar réðust inn í ráðhúsið í Prag [[1419]] og fleygðu fulltrúum konungs út um gluggana, hófust [[Hússítastríðin]].

Múgur manna réðst einnig inn í kirkjur og klaustur til að ræna og eyðileggja. Í [[desember]] 1419 fór fyrsta orrustan fram nálægt Plzeň, en henni lauk með sigri Hússíta undir forystu [[Jan Žižka]]. Árið [[1420]] réðist keisaraher inn í Prag en Hússítar náðu að hrekja hann á brott. Keisarinn missti meira og meira land í Bæheimi næstu árin, uns hann réði aðeins yfir nokkrum jaðarsvæðum. Nokkrir bæir sem héldu tryggð við kaþólsku kirkjuna og keisarann voru jöfnuð við jörðu. Í stríðinu réðust Hússítar einnig á lönd handan Bæheims, svo sem Austurríki (1428–1429), Saxland og jafnvel Ungverjaland. Eftir ýmsar orrustur, sem Hússítar höfðu yfirleitt sigur í, kom til lokaorrustu milli hófsamari [[Útrakistar|Útrakista]] og róttækari [[Taborítar|Taboríta]] 30. maí [[1434]]. Þar voru róttækir Hússítar loks gjörsigraðir og þeim nær útrýmt.

Ósigur þeirra batt þó ekki alveg enda á siðbót Hússíta í Bæheimi, jafnvel þótt kaþólska kirkjan væri víða endurreist í landinu. Þar að auki hafði Jan Hus þýtt [[Biblían|Biblíuna]] á tékknesku og þannig átt stóran þátt í að festa tungumálið í ritmálinu. Þrátt fyrir ósigur Hússíta myndaðist í fyrsta sinn eiginleg þjóðarvakning meðal Tékka. Árið [[1458]] varð [[Georg Podiebrad]] konungur Bæheims. Þar með varð hann fyrsti siðbótarkonungur Evrópu á [[Miðaldir|miðöldum]].

=== Habsborgarar og 30 ára stríðið ===
[[Mynd:Prager.Fenstersturz.1618.jpg|thumb|Fulltrúum keisarans hent út um glugga á kastalanum í Prag. Atburður þessi markaði upphaf 30 ára stríðsins.]]
Frá og með [[1526]] urðu Bæheimur og Mæri lén [[Habsborgarar|Habsborgara]] er [[Ferdinand 1. keisari|Ferdinand 1.]] af Habsborg varð konungur landsins. Eftir það voru löndin tvö undir væng Austurríkis allt til loka heimsstyrjaldarinnar fyrri 1918. Habsborgarinn [[Rúdolf 2.]], keisari Heilaga rómverska ríkisins, flutti aðsetur sitt frá [[Vínarborg]] til Prag [[1583]]. Prag varð því næstu áratugi miðstöð stjórnmála, lista og vísinda í ríkinu. Rúdolf var opinn fyrir nýjum hugmyndum og veitti Bæheimi formlegt [[trúfrelsi]]. Hann var jafnframt ötull áhugamaður um listir og vísindi, og bauð ýmsum þekktum mönnum á þeim sviðum til Prag. Má þar nefna [[Tycho Brahe]] og [[Jóhannes Kepler]].

Árið [[1612]] lést Rúdolf. Þá varð [[Matthías keisari|Mattías]] konungur Bæheims og Heilaga rómverska ríkisins. Hann hóf þegar að þrengja að mótmælendum í Bæheimi og endurreisa kaþólsku kirkjuna. Þetta gekk svo langt að árið [[1618]] ruddust mótmælendur inn í [[Kastalinn í Prag|kastalann í Prag]] (''Hradčany'') og fleygðu fulltrúum keisarans út um gluggann. Atburður þessi markar upphafið að [[Þrjátíu ára stríðið|þrjátíu ára stríðinu]]. Ári síðar lést Mattías keisari og kusu gildin í Prag, sem voru mótmælendatrúar, [[Friðrik 5. kjörfursti|Friðrik frá Pfalz]] sem nýjan konung Bæheims. Samtímis varð [[Ferdinand 2. keisari|Ferdinand]] af Habsborg keisari Heilaga rómverska ríkisins. Vorið [[1620]] var fyrsta orrusta stríðsins háð í Bæheimi þegar keisaraher Ferdinands gjörsigraði Friðrik konung í [[orrustan við Hvítafjall|orrustunni við Hvítafjall]]. Friðrik flúði úr landi og var kallaður Vetrarkonungurinn. Hann var síðasti sjálfstæði konungur Bæheims.

Mótmælendur í Prag voru ofsóttir. Sumir voru fangelsaðir, aðrir líflátnir og enn aðrir flúðu land. Í kjölfarið kom Ferdinand keisari kaþólsku kirkjunni á með valdi. Konungdæmið í Bæheimi varð hluti af titlum keisarans og sjálfstæði landsins að hluta afnumið. Bæheimi og Mæri var þaðan í frá stjórnað frá Vín, allt til 1918. Þýsk tunga ruddi sér til rúms, að minnsta kosti í opinberu lífi, en tékkneska hörfaði.

=== Ný þjóðarvakning ===
Á 19. öld myndaðist ný þjóðarvakning meðal Tékka, en þá höfðu Habsborgarkeisarar í Vín stjórnað landinu í tvær aldir. Í [[júní]] [[1848]] var [[Slavaráðstefnan í Prag 1848|Slavaráðstefnan mikla]] haldin í Prag. Tékkar heimtuðu að tékkneskt mál yrði viðurkennt á ný en það var þá orðið að minnihlutamáli. Auk þess kröfðust þeir aukinna stjórnmálalegra réttinda.

Ráðstefnunni var vart lokið þegar [[Uppreisnin í Prag 1848|borgarauppreisn hófst í Prag]] og stóð í fimm daga (12.-17. júní). Mótmælendur heimtuðu sjálfstæði og gengu berserksgang út um allt. Götubardagar stóðu yfir í nokkra daga. Austurrískir varðliðar urðu að setja upp fallbyssur og umkringja borgina til að ráða niðurlögum mótmælanna.

Í [[Iðnbyltingin|iðnbyltingu]] næstu áratuga varð Bæheimur að helsta iðnaðarhéraði keisaradæmisins í Vín. En þjóðin naut ekki þess frelsis sem aðrar þjóðir innan Austurríska keisaradæmisins nutu. Til að mynda var bannað að gefa út dagblöð á tékknesku. Allt lesefni var á þýsku. Það var ekki fyrr en [[1897]] að stjórnin í Vín leyfði borgum og sveitarfélögum að nota tékknesku til jafns við þýsku. Einnig fékk Bæheimur heimastjórn en hún var leyst upp árið [[1913]].

=== Tékkóslóvakía ===
[[Mynd:Czechoslovakia01.png|thumb|Tékkóslóvakía eins hún leit út í upphafi: Bæheimur, Mæri, Slóvakía og vesturhluti Úkraínu]]
[[Mynd:Bundesarchiv Bild 137-049535, Anschluß sudetendeutscher Gebiete.jpg|thumb|Hitler lætur hylla sig í Kraslice í október 1938 eftir að hafa innlimað Súdetahéruðin]]
Tékkar börðust með Þjóðverjum og Austurríkismönnum í [[Heimstyrjöldin fyrri|heimsstyrjöldinni fyrri]], þrátt fyrir andstöðu almennings. Við stríðslok [[1918]] leystist [[Austurríska keisaradæmið]] upp. Skyndilega stóðu Tékkar uppi án stjórnar í Vín. Þann [[16. október]] 1918 sameinuðust héruðin Bæheimur, Mæri og suðurhluti Slésíu er stofnað var nýtt ríki með Prag sem höfuðborg. Tveimur vikum síðar, [[30. október]], sameinaðist [[Slóvakía]] nýja ríkinu, sem hlaut nafnið [[Tékkóslóvakía]]. Auk þess tilheyrði vestasti hluti Úkraínu nýja ríkinu.

Í manntali [[1921]] kom í ljós að íbúar voru 14 milljónir, þar af rúmlega helmingur Tékkar, 23% Þjóðverjar, 14% Slóvakar, 5,5% Ungverjar, auk Rútena, Pólverja og Króata. Lýðveldið var því fjölþjóðaríki og erjur og sundurlyndi nánast daglegt brauð. Árið [[1938]] ásældist [[Adolf Hitler]] stóra hluta landsins, aðallega [[Súdetahéruðin]], enda bjuggu þar margir Þjóðverjar. Með [[München-sáttmálinn|München-sáttmálanum]] 29. september 1938 voru Súdetahéruðin innlimuð í Þýskaland. Ungverjaland og Pólland lögðu einnig undir sig hvert sinn skikann af landi Tékkóslóvakíu. Við þetta missti Tékkóslóvakía rúmlega 40% iðnaðar síns. Eftir stóð aðeins lítið og vanmáttugt ríki.

Þjóðverjar hófu að reka Tékka burt úr innlimuðu héruðunum, en fangelsuðu og myrtu marga. Þann 5. október flúði [[Edvard Beneš]] forseti til [[London]]. Í kjölfarið lýstu Slóvakar yfir sjálfstæði. Þann [[15. mars]] [[1939]] innlimaði Hitler afganginn af Bæheimi og Mæri, og þar með leystist Tékkóslóvakía upp sem ríki. Það voru [[Sovétríkin|Sovétmenn]] sem frelsuðu landið að mestu leyti [[1945]]. Þann 5. maí hófu íbúar Prag uppreisn gegn Þjóðverjum sem stóð í þrjá daga. 8. maí hrökkluðust Þjóðverjar burt og degi síðar hertók [[Rauði herinn]] borgina. Í kjölfarið var Tékkóslóvakía endurreist, fyrir utan Úkraínuhlutann. Þremur milljónum Þjóðverja, aðallega í Súdetahéruðunum, var gert að yfirgefa landið.

=== Kommúnistaríkið og Vorið í Prag ===
Í kosningum [[1946]] hlutu [[Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu|kommúnistar]] 40% greiddra atkvæða og mikilvæg embætti í stjórn landsins. Árið 1948 hrifsuðu þeir til sín öll völd í landinu gerðust hallir undir [[Moskva|Moskvu]]. Edvard Beneš, sem aftur var orðinn forseti, neitaði að skrifa undir nýja stjórnarskrá og sagði af sér. [[Klement Gottwald]], leiðtogi kommúnista, lýsti því yfir stofnun nýs sósíalísks lýðveldis og var fyrsti forseti þess. 

Árið [[1968]] var [[Alexander Dubček]] formaður kommúnistaflokksins og [[Ludvík Svoboda]] varð forseti. Þeir voru báðir mjög frjálslegir gagnvart kommúnismanum og hófu ýmsar umbætur í landinu. Til dæmis voru höftin á prentfrelsi afnumin, komið var á skoðanafrelsi og fólk mátti jafnvel ferðast til útlanda. Einnig unnu þeir að umbótum á efnahagssviðinu. Þessar umbætur gengu undir heitinu „[[vorið í Prag]]“. Þetta mæltist illa fyrir í öðrum austantjaldslöndum, sérstaklega í Póllandi og [[Austur-Þýskaland]]i.

Þann 21. ágúst 1968 gerðu herir [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]], undir forystu Sovétmanna, [[innrás Varsjárbandalagsins í Tékkóslóvakíu|innrás í Tékkóslóvakíu]]. Tékkar fengu ekkert við ráðið. Allar lýðræðisbreytingar undanfarinna mánaða voru teknar til baka. Dubček var settur af og kommúnistaflokkurinn hreinsaður. Heimurinn stóð á öndinni. Tugþúsundir Tékka yfirgáfu landið í kjölfarið. Talið er að rúmlega 170 þúsund manns hafi flúið til Austurríkis.

=== Leiðin til lýðræðis ===
[[Mynd:Václav Havel cut out.jpg|thumb|Václav Havel forseti]]
Í nóvember [[1989]] hófust [[Flauelsbyltingin|mótmæli]] gegn kommúnistastjórninni í Prag. Þíða hafði myndast í ýmsum [[austantjaldslönd]]um, ekki síst í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Í lok nóvember sagði stjórnin í Prag af sér. Í upphafi desember var mynduð ný stjórn án aðkomu kommúnista. Seinna í sama mánuði var rithöfundurinn og baráttumaðurinn [[Václav Havel]] kjörinn forseti landsins.

Fyrstu lýðræðislegu kosningarnar landsins síðan 1945 fóru fram [[8. júní]] [[1990]]. Brátt kom þó í ljós að hagsmunir Tékka og Slóvaka voru mismunandi. Strax í upphafi árs [[1991]] hófust viðræður milli þjóðanna um aðskilnað, en ákveðið var að bíða eftir kosningum árið [[1992]]. Þegar þær voru afstaðnar komust forsætisráðherrar beggja þjóða að þeirri niðurstöðu að [[skipting Tékkóslóvakíu|aðskilja löndin]] á friðsamlegan hátt, án kosninga eða aðkomu almennings. Samkvæmt því fór aðskilnaðurinn fram [[1. janúar]] [[1993]] en við hann urðu Tékkland og Slóvakía til sem tvö sjálfstæð ríki.

Í júní á sama ári gekk Tékkland í [[Evrópuráðið]] og [[1999]] í [[NATO]]. Þann [[1. maí]] [[2004]] fékk Tékkland síðan inngöngu í [[Evrópusambandið]]. Um það var kosið í þjóðaratkvæðagreiðslu en rúmlega 77% kusu með aðild.

== Landfræði ==
Tékkland er [[landlukt land]] sem liggur að mestu milli 48. og 51. breiddargráðu norður og 12. til 19. lengdargráðu austur. Tékkland á landamæri að fjórum öðrum ríkjum: [[Þýskaland]]i (810 km) í vestri, [[Pólland]]i (762 km) í norðri, [[Austurríki]] (466 km) í suðri og [[Slóvakía|Slóvakíu]] (252 km) í austri.

[[Mynd:Schneekoppe-W2008.JPG|thumb|Snætindur (Sněžka) er hæsti tindur Tékklands,1.603 m. Efst sér í veðurathugunarstöðina.]]
Tékkland er nær umkringt fjallgörðum. Bæheimur er eins og skál í stórum fjalladal. Til vesturs eru [[Bæheimsskógur]] og [[Eirfjöllin]] en til norðurs eru [[Risafjöllin]] og [[Súdetafjöllin]]. Í síðastnefnda fjallgarðnum er hæsta fjall landsins, [[Snætindur]] (tékkneska: ''Sněžka''; þýska: ''Schneekoppe'') sem er 1.602 metra hátt. Í austurhluta landsins er vestasti hluti [[Karpatafjöll|Karpatafjalla]].

Nær gjörvallur Bæheimur tilheyrir vatnasviði [[Saxelfur|Saxelfar]], en fljótið rennur frá Risafjöllum um allt norðanvert landið uns það hverfur inn í Þýskaland. Mæri er hins vegar á vatnasviði [[Dóná]]r. Örlítill hluti nyrst í landinu tilheyrir vatnasviði [[Odra|Odru]], sem rennur í Eystrasalt. Lengstu fljót Tékklands eru [[Moldá]] (Vltava), Saxelfur (Labe), [[Ohre]] (Eger) og [[Morava]] (March). Moldá og Ohre eru þverár Saxelfar, en Morava rennur út í Dóná.

Í Tékklandi eru stöðuvötn aðeins fá og lítil.

== Stjórnmál ==
Í Tékklandi er fjölflokka[[þingræði]] og [[fulltrúlýðræði]]. [[Tékkneska þingið]] (''Parlament České republiky'') kemur saman í tveimur deildum; fulltrúadeild með 200 fulltrúa, og öldungadeild með 81 þingmann.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.psp.cz/en/docs/laws/constitution.html |title=The Constitution of the Czech Republic – Article 16 |publisher=Czech Republic |access-date=8 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903213530/http://www.psp.cz/en/docs/laws/constitution.html |archive-date=3 September 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Þingmenn fulltrúadeildar eru kosnir til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u þar sem 5% atkvæða þarf til að listi fái fulltrúa á þingi. Landið skiptist í 14 kjördæmi sem fara saman við héruðin. Fulltrúaþingið, sem er arftaki [[Þjóðarráð Tékklands|Þjóðarráðs Tékklands]], fer með sömu völd og [[sambandsþing Tékkóslóvakíu]] fór með áður. Öldungadeildarþingmenn eru kosnir í [[einmenningskjördæmi|einmenningskjördæmum]] með tveimur umferðum. Einn þriðji öldungadeildarþingmanna er kosinn á hverju hausti. Þetta kerfi byggist á bandaríska kerfinu, nema hvað hvert kjördæmi er um það bil jafnstórt og tvær umferðir eru notaðar.

[[File:Slib poslanců 8. listopadu 2021.jpg|thumb|Fulltrúadeildin, neðri deild tékkneska þingsins.]]
[[Forseti Tékklands]] er formlegur þjóðhöfðingi landsins með takmörkuð völd, sem skipar [[forsætisráðherra Tékklands|forsætisráðherra]], og aðra ráðherra samkvæmt tillögu forsætisráðherra. Frá 1993 og 2012 var forsetinn kosinn af sameinuðu þingi til fimm ára í senn og mátti ekki sitja í meira en tvö kjörtímabil. [[Václav Havel]] og [[Václav Klaus]] sátu þannig báðir í 2 kjörtímabil. Frá 2013 hefur forseti verið kosinn í almennum kosningum.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Klaus signs Czech direct presidential election implementing law|url=http://www.ceskenoviny.cz/tema/zpravy/klaus-signs-czech-direct-presidential-election-implementing-law/823441|publisher=Czech Press Agency|date=1 August 2012|access-date=7 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116234425/http://www.ceskenoviny.cz/tema/zpravy/klaus-signs-czech-direct-presidential-election-implementing-law/823441|archive-date=16 January 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Færð hafa verið rök fyrir því að með þessu hafi stjórarfarið fjarlægst þingræði og nálgast [[forsetaþingræði]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hloušek|first=Vít|date=11 March 2015|title=Is the Czech Republic on its Way to Semi-Presidentialism?|journal=Baltic Journal of Law &amp; Politics|volume=7|issue=2|pages=95–118|doi=10.1515/bjlp-2015-0004|doi-access=free | issn = 2029-0454 }}&lt;/ref&gt;

[[Ríkisstjórn Tékklands]] fer með framkvæmdavaldið samkvæmt [[stjórnarskrá Tékklands]]. [[Forsætisráðherra Tékklands]] er stjórnarleiðtogi, en í stjórninni sitja auk hans ráðherrar og aðstoðarforsætisráðherra. Ríkisstjórnin ber ábyrgð gagnvart þinginu.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vlada.cz/en/vlada/ |title=Members of the Government |publisher=[[Government of the Czech Republic]] |access-date=8 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831071310/http://www.vlada.cz/en/vlada/ |archive-date=31 August 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Forsætisráðherrann fer með stefnumörkun í utanríkis- og innanríkismálum og velur ráðherra.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vlada.cz/en/clenove-vlady/premier/premier-en-50677/ |title=Prime Minister |publisher=[[Government of the Czech Republic]] |access-date=8 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185754/http://www.vlada.cz/en/clenove-vlady/premier/premier-en-50677/ |archive-date=4 March 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Her ===
Í Tékklandi er [[tékkneski herinn|atvinnuher]]. Hann mynda landher og flugher, auk varahermanna. Alls þjóna 25 þúsund menn í tékkneska hernum. Æðsti yfirmaður hersins er forsetinn. Tékkneskir hermenn hafa sinnt friðargæslu í nokkrum stórum verkefnum, svo sem í [[Bosnía-Hersegóvína|Bosníu]], [[Kosóvó]], [[Írak]] (aðeins til [[2004]]) og [[Afganistan]].

=== Stjórnsýslueiningar ===
Tékkland skiptist upp í þrettán [[hérað|héruð]] (tékkneska: ''Kraje'', ''Kraj'' í eintölu) auk höfuðborgarinnar Prag.
[[Mynd:Czechia - Bohemia, Moravia and Czech Silesia III (en).png|thumb|right|Kort sem sýnir núverandi og söguleg héruð Tékklands.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;width:1em&quot; |&lt;small&gt;(Bílnúmer)&lt;/small&gt;
!Hérað
! style=&quot;width: 9em&quot; | Höfuðstaður
! style=&quot;width:5em&quot; | Íbúafjöldi &lt;small&gt;(áætlaður 2004)&lt;/small&gt;
! style=&quot;width: 5em&quot; | Íbúafjöldi &lt;small&gt;(áætlaður 2010)&lt;/small&gt;
|-
| align=center | A || colspan=2 | Höfuðborgarsvæði Prag (''Hlavní město Praha'') || align=right |1.170.571 || align=right | 1.251.072
|-
|align=center|S
| [[Mið-Bæheimur]] (Středočeský kraj) || skrifstofur staðsettar í [[Prag]]|| align=right | 1.144.071 || align=right | 1.256.850
|-
|align=center|C
| [[Suður-Bæheimur]] (Jihočeský kraj) || [[České Budějovice]] || align=right |625.712 || align=right | 637.723
|-
|align=center|P || [[Plzeň (hérað)|Plzeň]]  (Plzeňský kraj) || [[Plzeň]] || align=right |549.618 || align=right | 571.831
|-
|align=center|K || [[Karlsbað (hérað)|Karlsbað]] (Karlovarský kraj) || [[Karlovy Vary]]|| align=&quot;right&quot; |304.588 || align=right | 307.380
|-
|align=center|U || [[Ústí]] (Ústecký kraj)|| [[Ústí nad Labem]]|| align=&quot;right&quot; |822.133 || align=right | 835.814
|-
|align=center|L || [[Liberec (hérað)|Liberec]] (Liberecký kraj) || [[Liberec]] || align=right |427.563 || align=right | 439.458
|-
|align=center|H
|[[Královéhradecký kraj]]|| [[Hradec Králové]]|| align=&quot;right&quot; |547.296 || align=right | 554.370
|-
|align=center|E || [[Pardubice (hérað)|Pardubice]] (Pardubický kraj) || [[Pardubice]] || align=right |505.285 || align=right | 516.777
|-
|align=center|M || [[Olomouc (hérað)|Olomouc]] (Olomoucký kraj) || [[Olomouc]] || align=right |635.126 || align=right | 641.555
|-
|align=center| T || [[Suður-Slésía]] (Moravskoslezský kraj) || [[Ostrava]] || align=right |1.257.554 || align=right | 1.244.837
|-
|align=center|B || [[Suður-Mæri]] (Jihomoravský kraj) || [[Brno]] || align=right |1.123.201 || align=right | 1.152.819
|-
|align=center|Z || [[Zlín (hérað)|Zlín]] (Zlínský kraj) || [[Zlín]]|| align=&quot;right&quot; |590.706 || align=right | 590.527
|-
|align=center|J || [[Hálönd (Tékkland)|Hálönd]] (Vysočina) || [[Jihlava]]|| align=&quot;right&quot; |517.153 || align=right | 514.805
|}

== Efnahagslíf ==
Austurríki-Ungverjaland iðnvæddist hratt en stóð þó [[Bretland]]i og þýska ríkinu ([[Þýskaland]]i) nokkuð að baki enda hófst iðnaðaruppbygging þar síðar en í fyrrnefndum löndum og pólítískur óstöðugleiki í austurríska heimsveldinu árin fyrir stofnun keisaradæmisins Austurríkis-Ungverjalands hafði sín áhrif. 

Iðnaður varð sérstaklega öflugur í vestanverðu keisaradæminu og varð Prag í Bæheimi ein helsta þungamiðja þeirrar þróunar. Þannig varð svæðið sem nú nefnist Tékkland að einu af meginiðnaðarsvæðum Evrópu. Í austurhluta Austurríkis-Ungverjalands varð landbúnaður hins vegar ráðandi. Helstu framleiðsluvörur voru iðnvélar, [[stál]] og [[járn]], [[kol]], textíll og vefnaðarvörur, [[vopn]] og hergögn, efnavörur og margt fleira. Iðnaðurinn nútímavæddist í takt við tímann og gaf öðrum ekkert eftir og var til dæmis hafin bílaframleiðsla þar upp úr aldamótunum, [[1901]]. Bæheimur og Mæri voru kjarni alls iðnaðar Austuríkis-Ungverjalands þar til það veldi leystist upp. 

Í fyrri heimsstyrjöldinni var iðnaður svæðisins nýttur til [[Hergagnaframleiðsla|hergagnaframleiðslu]] þar sem Austuríki-Ungverjaland barðist við hlið Þjóðverja við [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamenn]]. Brestir voru þó komnir í ríkjasambandið Austurríki-Ungverjaland og leið það undir lok í stríðslok.

Eftir stríðið varð Tékkóslóvakía til sem sjálfstætt ríki í fyrsta sinn þegar Bæheimur, Mæri og Slóvakía, sem voru áður héruð í Austuríki-Ungverjalandi runnu saman í eitt ríki. Landið fékk stærstan hluta iðnaðar heimsveldisins fyrrverandi í sinn hlut og varð því eitt af öflugri iðnríkjum Evrópu og á því byggði landið ágætt gengi sitt á millistríðsárunum. [[Kreppan mikla]] á þriðja áratug [[20. öldin|20. aldar]] fór ekki framhjá Tékkóslóvakíu frekar en öðrum löndum hins vestræna heims. Iðnaðarframleiðsla dróst saman og atvinnuleysi jókst. Mun alvarlegri og dekkri ský hrönnuðust þó upp á sjóndeildarhringnum, sérstaklega þó í vestri en einnig í austri þó torræðari væru. Tékkóslóvakía varð fyrsta fórnarlamb [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] í Evrópu og varð það áður en sú styrjöld hófst opinberlega enda var landinu fórnað fyrir ímyndaðan frið á samningaborði alþjóðlegra stjórnmála. 

Þjóðverjar hernámu meginhluta landsins 1938 – 1939 og afgangnum var skipt milli nágrannanna. Iðnaðarmáttur Tékkóslóvakíu var þegar settur í fulla vinnu fyrir þýsku hervélina og framleiddi gríðarlegt magn vopna allt stríðið svo sem skriðdreka, vélbyssur og fallbyssur. Vinnuafl þræla, bæði heimamanna og erlendra „verkamanna“ eða Fremdarbeiter eins og þeir voru kallaðir, var mikið notað við þessa framleiðslu. Margir lifðu þá vinnu ekki af enda aðbúnaður og meðferð skelfileg. Vopnaframleiðslan stöðvaðist ekki að fullu fyrr en við uppgjöf Þjóðverja vorið 1945 en þá hrúguðust upp óveðurskýin eina ferðinna enn og nú á austurhimni þar sem Tékkóslóvakía lenti á áhrifasvæði [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]], en líkt og áður voru það örlög sem ákveðin voru við samningaborð stórveldanna á Jalta-ráðstefnunni. Við tóku nokkur ár óvissu í landinnu sem var þó fljótlega eytt.
 
Þegar kommúnistar tóku yfir Tékkóslóvakíu árið 1948 var nokkurt jafnvægi milli hinna ýmsu þátta hagkerfisins. Iðnaður var þó þungamiðja atvinnulífsins enda landið eitt það iðnvæddasta í Evrópu þó enn væru Tékkóslóvakar að sjálfsögðu að súpa seyðið af seinni heimsstyrjöldinni líkt og aðrar þjóðir álfunnar. Eftir að kommúnistar tóku völdin lögðu þeir höfuðáherslu á [[Þungaiðnaður|þungaiðnað]] umfram aðra þætti atvinnulífsins svo sem landbúnað og framleiðslu almennra neitendavara. Margar helstu atvinnugreinar þjóðarinnar höfðu verið þjóðnýttar að hluta eða öllu leyti fyrir yfirtöku kommúnista og héldu þeir því áfram. Svo var komið, um árið [[1950|1950,]] að svo til allt efnahagslíf þjóðarinnar hafði verið þjóðnýtt og hélst það svo allt þar til kommúnistastjórnin féll í flauelsbyltingunni 1989. Vorið í Prag hafði að sjálfsögðu ákveðinn áhrif á iðnað líkt og aðra hluti þjóðfélagsins en varði svo stutt að engar meiriháttar breytingar höfðu komist í framkvæmd þegar það var kæft í fæðingu.

Stóriðnaður fékk mikinn stuðning á 6. áratugnum en með því fylgdi að mikið var um úrgang og verksmiðjurnar voru ekki nægilega vel staðsettar til þess að geta nýtt allt það sem landið og fólkið í landinu hafði upp á að bjóða. Þrátt fyrir að starfsfólkið væri vel þjálfað og duglegt þá voru hvatir til vinnu og stjórnunar litlar. Það leiddi til minni veltu, minni framleiðslu og lélegri vara. Hagkerfið hrundi því að nokkru leyti á sjöunda áratugnum og þrátt fyrir ýmsar ráðstafanir og tilraunir til umbóta þá náðist ekki fullnægjandi árangur.

[[Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn]] aðstoðaði Tékkland árið 1989 að byggja upp innviðina á ný. Með því byrjaði iðnaður að dafna og erlendir fjárfestar fjárfestu í iðnaði. Iðnaður í Tékklandi var að einkavæðast.

Árið [[1995]] voru mýmörg fyrirtæki einkavædd sem leiddi til þess að um 80% af öllum iðnaði í Tékklandi var kominn úr ríkiseign. Þó hafði tékkneska ríkið enn nokkra stjórn á stál-, fjarskipta- og orkuiðnaði í gegnum fyrirtækið CEZ Group, en það á um það bil 96 fyrirtæki og hefur starfsemi í allmörgum löndum svo sem [[Austurríki]], [[Pólland]]i, [[Serbía|Serbíu]], [[Tyrkland]]i og átta öðrum. Það því eitt stærsta ríkisrekna fyrirtæki í Evrópu. Einkavæðing CEZ Group átti að hefjast árið [[2001]] en þá stóð fyrirtækið undir 41% af vergri landframleiðslu og veitti 35% af fólki í Tékklandi atvinnu. En vegna efnahagslegrar niðursveiflu var hætt við það. Nú árið [[2012]] er enn verið að hugsa um hvort einkavæða eigi fyrirtækið.

Tékkland er nú með eitt iðnvæddasta hagkerfi í Mið- og Austur-Evrópu. Þessi iðnstyrkur er arfleifð frá 19. öld þegar Bæheimur og Mæri voru iðnaðarhéröð í austurríska-ungverska keisaradæminu. Íbúar Tékklands eru vel menntaðir og innviðir Tékklands mjög þróaðir.

=== Helstu atvinnugreinar ===
[[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-W0901-0110, Leipzig, Herbstmesse, Personenkraftwagen.jpg|thumb|Skoda-bílar á sýningu í Leipzig 1980]]
Helstu atvinnugreinar Tékklands eru: bílaiðnaður, smíði véla, járn- og stálframleiðsla, járnvinnsla, raftæki, vefnaður, gler, kristall, postulín, vopnaframleiðsla, keramik og auðvitað bjórbruggun. Helstu landbúnaðarafurðir Tékklands eru: [[Sykurrófa|sykurrófur]], [[Kartafla|kartöflur]], [[hveiti]] og [[Humall|humlar]]. Eins og með mörg ríki í Mið-Evrópu er mikil hagvöxtur fólginn í eftirspurn og erlendri fjárfestingu.

==== Bílaiðnaður ====
Í Tékklandi voru framleiddir 465.268 bílar árið [[2001]] en framleiðslan er nú að ná um einni milljón bíla á ári. Meira en 800 fyrirtæki eru beintengd framleiðslu bíla í Tékklandi. Verg ársframleiðsla greinarinnar er um 9-10% af landsframleiðslu. Af bílaframleiðendum sem framleiða eitthvað eða allt í ökutækin í Tékklandi má nefna [[Skoda]], TPCA (Toyota Peugeot Citroën Automobile), [[Hyundai]], [[Tatra (bifreið)|Tatra]], [[Irisbus Iveco]] og [[Avia Ashok Leyland]].

==== Orkuiðnaður ====
Samkvæmt hagstofu Tékklands er 65,4% af [[rafmagn]]i landsins búið til með [[Gufa|gufu]]. Gufan er ekki [[jarðhiti]] heldur búin til með því að hita [[vatn]] með brennslu [[kol]]a og annarra efna. 30% af rafmagninu er framleitt með [[Kjarnorka|kjarnorku]] en einungis 4,6% með endurnýtanlegum orkugjöfum svo sem [[fallvatn]]i. Mikið er notað af [[gas]]i í Tékklandi en það kemur með pípum frá [[Rússland]]i og [[Noregur|Noregi]]. Tvöfalt meira er notað af gasi en rafmagni í iðnaði.

=== Gjaldmiðill ===
Fram til 1918 var austurríska krónan gjaldmiðill í landinu. Þegar Tékkóslóvakía var stofnuð sem ríki var búinn til nýr gjaldmiðill, tékkóslóvakíska krónan. 1993 klofnaði landið í Tékkland og Slóvakía. Tékkland tók þá upp eigin mynt, tékknesku krónuna. 1 króna eru 100 Haleru (þýska: Heller). Þegar Tékkland gekk í [[Evrópusambandið]] var ætlunin að innleiða [[Evra|evruna]] árið [[2010]]. Af þessu hefur þó ekki orðið enn þá en stjórnin hefur skuldbundið sig til að taka upp evruna á allra næstu árum.

==Íbúar==
Alls búa 10,5 milljónir í Tékklandi, þar af 75% þeirra í borgum. Þéttleikinn er 130 íbúar á km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, sem er talsvert undir meðallagi í [[Evrópa|Evrópu]]. Rúmlega 90% þjóðarinnar eru Tékkar. 3,7% eru Mærar (íbúar frá Mæri), en þessir þjóðflokkar voru ekki aðgreindir fyrr en [[1980]]. 3,9% eru útlendingar og fer þeim ört fjölgandi. Stærsti hópur útlendinga eru [[Úkraína|Úkraínumenn]] (1,2%), síðan [[Slóvakía|Slóvakar]], [[Víetnam]]ar, [[Rússland|Rússar]] og [[Pólland|Pólverjar]].

=== Borgir ===
Sökum þess að Tékkland tilheyrði Austurríki í langan tíma ganga flestar borgir í landinu einnig undir þýskum heitum. Stærstu borgir landsins:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Röð !! Borg !! Þýskt heiti !! Íbúar !! Hérað
|-
| 1 || [[Prag]] (Praha) || Prag || 1,2 milljónir || Höfuðborgarsvæðið
|-
| 2 || [[Brno]] || Brünn || 371 þúsund || Suður-Mæri
|-
| 3 || [[Ostrava]] || Ostrau || 306 þúsund || Suður-Slésía
|-
| 4 || [[Plzeň]] || Pilsen || 169 þúsund || Plzeň
|-
| 5 || [[Liberec]] || Reichenberg || 101 þúsund || Liberec
|-
| 6 || [[Olomouc]] || Olmütz || 100 þúsund || Olomouc
|-
| 7 || [[Ústí nad Labem]]|| Aussig an der Elbe || 95 þúsund || Ústí
|-
| 8 || [[České Budějovice]] || Budweis || 94 þúsund || Suður-Bæheimur
|-
| 9 || [[Hradec Králové]]|| Königgrätz || 94 þúsund || Králové
|-
| 10 || [[Pardubice]] || Pardubitz || 90 þúsund || Pardubice
|-
| 11 || [[Havířov]]|| - || 82 þúsund || Suður-Slésía
|-
| 12 || [[Zlín]]|| Zlin || 75 þúsund || Zlín
|-
| 13 || [[Kladno]]|| - || 69 þúsund || Mið-Bæheimur
|-
| 14 || [[Most]]|| Brüx || 67 þús || Ústí
|}

=== Trú ===
59% allra landsmanna eru ekki skráðir í nein trúfélög og er það eitt hæsta hlutfall heims. 26% landsmanna eru [[Kaþólska kirkjan|kaþólikkar]], 7% eru í [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunni]] en afgangurinn greinist í kirkjur mótmælenda. Eftir [[Heimstyrjöldin síðari|heimsstyrjöldina síðari]] voru kristnar kirkjur teknar eignarnámi. Áætlað er að endurgreiða skaðann sem þær urðu fyrir og á það að verða gert í síðasta lagi [[2013]].

=== Tungumál ===
Opinbert tungumál Tékklands er tékkneska, sem er indóevrópskt tungumál af ætt vesturslavneskra tungumála. Tólf önnur tungumál eru opinberlega viðurkennd sem móðurmál minnihlutahópa í Tékklandi. Það eru [[slóvakíska]], romani, [[úkraínska]], [[pólska]], [[þýska]], [[gríska]], [[ungverska]], [[rússneska]], rútenska, [[búlgarska]], [[króatíska]] og [[serbneska]].

== Menning ==
=== Kvikmyndir ===
Eftir fyrri heimstyrjöldina blómstraði kvikmyndaiðnaðurinn í Tékklandi. Margar kvikmyndir voru gerðar eða um áttatíu á ári. Svo var sjöundi áratugurinn gullöld kvikmyndagerðarinnar. Film and Television School of the Academy of Performing Arts (FAMU) einn elsti skóli sinnar tegundar í Evrópu var stofnaður í Prag og tvær tékkneskar myndir unnu [[Óskarsverðlaunin|Óskarinn]] fyrir bestu erlendu myndina. Nú flykkjast margir erlendir aðilar til Tékklands bæði til að taka upp myndir þar vegna minni kostnaðar og einnig til að kynna sér nýjar tékkneskar kvikmyndir.

=== Tónlist og bókmenntir ===
Ýmsir þekktir tónlistarmenn eru frá Tékklandi. Frá 19. öldinni eru nöfn eins og [[Bedřich Smetana]] og [[Antonín Dvořák]] heimsþekkt. Af þekktum rithöfundum má nefna [[Franz Kafka]] og [[Milan Kundera]].

=== Íþróttir ===
Þjóðaríþrótt Tékka er [[íshokkí]]. Landsliðið hefur nokkrum sinnum orðið heimsmeistari, síðast [[2010]]. [[1998]] urðu Tékkar Ólympíumeistarar á vetrarleikunum í [[Nagano]] í [[Japan]]. Aðrar vetraríþróttir eru einnig hátt skrifaðar, svo sem skíðaíþróttir. Miðstöð skíðaíþrótta í landinu er [[Liberec]] í norðurhluta Bæheims en þar fór meðal annars fram heimsbikarmótið í norrænum greinum [[2009]].

[[Knattspyrna]] er einnig vinsæl íþrótt. Úrvalsdeildin heiti Gambrinus-deild og er með 16 lið. Landsliðið hefur síðustu ár verið að gera það gott á alþjóða vettvangi. Á [[EM í knattspyrnu 1996|EM 1996]] í [[England]]i komst liðið í úrslit en tapaði leiknum fyrir [[Holland]]i. Liðið hefur einu sinni komist í lokakeppni HM, árið [[2006]] í Þýskalandi, en komst ekki upp úr riðlakeppninni. Meðan Tékkóslóvakía var og hét komst liðið tvisvar í úrslit en tapaði báðum leikjum. Fyrst [[1934]] fyrir [[Ítalía|Ítalíu]], síðan [[1962]] fyrir [[Brasilía|Brasilíu]]. Af þekktum tékkneskum leikmönnum má nefna [[Milan Baroš]] (Galatassaray), [[Jan Koller]] (lengst af hjá [[Borussia Dortmund]]) og markmanninn [[Petr Čech]] hjá [[Chelsea F.C.|Chelsea]].

Í kappakstursbrautinni Automotodrom Brno er keppt í alþjóðlegum kappakstri.

=== Matargerð ===
[[Mynd:Budvar UK.JPG|thumb|Budweis-bjór]]
Tékknesk matargerð einkennist af kjötréttum, sérstaklega svínakjöti. Landið er þó þekktara fyrir bjórframleiðsu, en [[Bjór (öl)|bjór]] er ein helsta útflutningsvara landsins. Tékkar framleiða á einum ársfjórðungi um 15.263 hektólítra af bjór og af þeim eru um 2.903 milljón hektólítrar fluttir út. Helstu kaupendur tékknesks bjórs eru Þjóðverjar, Slóvakar og Rússar. Þær borgir sem helst brugga bjór eru Plzeň og České Budějovice en þekktustu tegundirnar eru nefndar eftir borgunum (Pilsner og Budweis). Tékkar drekka hlutfallslega mestan bjór á mann í heimi.

=== Helgidagar ===
Í Tékklandi eru svipaðir helgidagar og í öðrum ríkjum Mið- og Vestur-Evrópu. Athygli vekur þó að [[uppstigningardagur]] og gamlársdagur eru ekki helgidagar í landinu. Opinberir helgidagar í Tékklandi:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dags. !! Helgidagur !! Ath.
|-
| [[1. janúar]] || Þjóðhátíð || Tékkland stofnað 1. janúar 2003
|-
| Að vori || [[Páskar]] || Tveir dagar
|-
| [[1. maí]] || Verkalýðsdagurinn ||
|-
| [[8. maí]] || Frelsisdagur || Stríðslokadagur heimstyrjaldarinnar síðari
|-
| [[5. júlí]] || Dagur heilags Kyrills og heilags Meþóds || Kyrill og Meþód kristnuðu landið á 9. öld
|-
| [[6. júlí]] || Dagur Jans Hus || Dagurinn sem Jan Hus var brenndur á báli 1415
|-
| [[28. september]] || Dagur tékkneska ríkisins || Dauðadagur heilags Wenzels 929 eða 935, verndardýrlingur Tékklands
|-
| [[28. október]] || Dagur Tékkóslóvakíu || Stofndagur Tékkóslóvakíu 1918
|-
| [[17. nóvember]] || Baráttudagur fyrir frelsi og lýðræði || Stúdentamótmælin 1938 og 1989
|-
| [[24. desember]] || Aðfangadagur || 
|-
| [[25. desember]] || [[Jól]]adagur || 
|-
| [[26. desember]] || Annar í jólum|| 
|}

Auk ofangreindra helgidaga er haldið upp á nokkra aðra daga en aðeins í vissum landshlutum.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Tschechien|mánuðurskoðað=12. desember|árskoðað=2012}}

== Tenglar ==
{{Wiktionary|Tékkland}}
* [http://www.vlada.cz/en/ Ríkisstjórn Tékklands]
* [https://www.visitczechrepublic.com/en-US Opinber ferðavefur]

{{Evrópa}}
{{Evrópusambandið}}
{{Evrópuráðið}}
{{Efnahags- og framfarastofnunin}}

[[Flokkur:Tékkland| ]]
[[Flokkur:Landlukt lönd]]</text>
      <sha1>8qrc8c7cfvo5z6ytrn4knpkdxx9yx5k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984016</id>
      <parentid>1984015</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-57121-30|~2026-57121-30]] ([[User talk:~2026-57121-30|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Fyxi|Fyxi]]</comment>
      <origin>1961923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45140" sha1="gogfa705tv3anddan3z1t5m0hv7s0q5" xml:space="preserve">{{Land
|nafn = Lýðveldið Tékkland
|nafn_á_frummáli = Česká republika
|nafn_í_eignarfalli = Tékklands
|fáni = Flag of the Czech Republic.svg
|skjaldarmerki = Coat of arms of the Czech Republic.svg
|kjörorð = Pravda vítězí
|kjörorð_tungumál = tékkneska
|kjörorð_þýðing = (Sannleikurinn lifir)
|staðsetningarkort = EU-Czech_Republic.svg
|tungumál = [[Tékkneska]] 
|höfuðborg =  [[Prag]]
|stjórnarfar = [[Lýðveldi]]
|titill_leiðtoga1 = [[Forseti Tékklands|Forseti]]
|titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Tékklands|Forsætisráðherra]]
|nafn_leiðtoga1 = [[Petr Pavel]]
|nafn_leiðtoga2 = [[Andrej Babiš]]
|ESBaðild=[[1. maí]] [[2004]]
|stærðarsæti = 115
|flatarmál = 78.871
|hlutfall_vatns = 2,12
|mannfjöldaár = 2021
|mannfjöldasæti = 86
|fólksfjöldi = 10.701.777
|íbúar_á_ferkílómetra = 136
|VLF_ár = 2020
|VLF = 432,346
|VLF_sæti = 36
|VLF_á_mann = 40.585
|VLF_á_mann_sæti = 34
|staða = Sjálfstæði
|atburður1 = [[Tékkóslóvakía]]
|dagsetning1 = [[28. október]] [[1918]]
|atburður2 = Aðskilnaður
|dagsetning2 = 1. janúar 1993
|VÞL_ár = 2019
|VÞL = {{hækkun}} 0.900
|VÞL_sæti = 27
|gjaldmiðill = [[Tékknesk króna|Króna]] (CZK)
|tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]])
|þjóðsöngur = [[Kde domov můj]]
|tld = cz
|símakóði = 420
}}
'''Tékkland''' ([[tékkneska]]: ''Česko''; opinberlega '''Lýðveldið Tékkland''', [[tékkneska]]: ''Česká republika'') er landlukt ríki í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] og vestasta land gömlu [[Austantjaldslöndin|austantjaldsríkjanna]]. Landið var stofnað [[1. janúar]] [[1993]] þegar [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] var [[skipting Tékkóslóvakíu|skipt í tvo hluta]], Tékkland og [[Slóvakía|Slóvakíu]]. Höfuðborgin er [[Prag]] og er hún jafnframt stærsta borg landsins.

Tékkland er nánast miðsvæðis í Mið-Evrópu og á sér að miklu leyti náttúruleg landamæri í formi fjallgarða. Í vestri er [[Þýskaland]], en [[Eirfjöllin]] (''Krušné hory'') og [[Bæheimsskógur]] (''Šumava'') skilja þar á milli. Í norðri er [[Pólland]] en þar mynda [[Súdetafjöll]]in (''Sudety'') og [[Risafjöll]]in (''Krkonoše'') náttúruleg landamæri. Í austri er Slóvakía en landamærin liggja um [[Karpatafjöll]]. Í suðri er svo [[Austurríki]]. Tékklandi er gjarnan skipt í þrjá meginhluta: [[Bæheimur|Bæheim]] í vestri, [[Mæri]] í austri og syðsta hluti [[Slésía|Slésíu]] í norðaustri. Í höfninni í [[Hamborg]] er stór hafnarbakki, 30 þúsund m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð, sem tilheyrir Tékklandi. Bakkinn kallast [[Moldárhöfn]] (''Vltavský přístav''). Hann var hluti af [[Versalasamningurinn|Versalasamningnum]] sem kvað á um að Tékkland skyldi eiga aðgang að hafnaraðstöðu í Hamborg, þaðan sem hægt er að sigla niður [[Saxelfur|Saxelfi]] alla leið til Bæheims. Samningurinn gildir í 99 ár og rennur út árið [[2028]].

== Heiti ==
Tékkar nota orðið Česko um land sitt. Hugtakið kom fyrst fram [[1777]] en var aldrei eða sárasjaldan notað fyrir [[1993]]. Meðan Tékkóslóvakía var til hét landið allt Československo. Þegar Tékkóslóvakíu var skipt í tvö ríki 1993 varð heitið Česko ofan á en það merkir Tékkar eða tékkneska þjóðin. Tékkneska heitið fyrir Bæheim er Čechy en oftast er það notað fyrir landið allt (líka Mæri og Slésíu). Þjóðsagan segir að forfaðirinn Čech hafi verið stofnandi tékknesku þjóðarinnar. Önnur tungumál, svo sem [[enska]] og þýska, hafa tekið síðara orðið að láni og myndað heitið Czech (enska) og Tschech (þýska) síðan Tékkóslóvakía var mynduð [[1918]]. Það hafa [[Ísland|Íslendingar]] einnig gert. Þó eru íbúar Mæris og Slésíu ekki allir sáttir við síðara heitið, enda útilokar það á vissan hátt íbúa þess en setur íbúa Bæheims ofar hinum. Tékkar sjálfir nota ekki neitt stuttheiti á landi sínu. Alþjóðlega heitir landið Česká republika. Þó er til styttri útgáfa í flestum öðrum málum. Í íslensku er heitið Tékkland gjarnan notað í staðinn fyrir Tékkneska lýðveldið, en áður kom fyrir að landið væri nefnt Tékkía.&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=990456&amp;issId=54398&amp;lang=4 Alþýðublaðið, 01.06.1939]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=54663&amp;lang=4 Alþýðublaðið, 17.08.1939]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=62229 Alþýðublaðið, 19.03.1940]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1766389 Morgunblaðið, 14.06.1992]&lt;/ref&gt;

== Saga ==
=== Upphaf ===
[[Mynd:Great moravia svatopluk.png|thumb|[[Stórmæri]] þegar hún náði mestri útbreiðslu.]]
Fundist hafa mannvistarleifar frá [[fornsteinöld]] í Tékklandi. [[Venus frá Dolní Věstonice]] er keramikstytta af konu sem er talin vera frá því fyrir 29.000 til 25.000 árum.

Frá 3. öld f.Kr. settist [[keltar|keltneski]] þjóðflokkurinn [[Bojar]] (gríska: Βόιοι) að á svæðinu. Talið er að heitið Bæheimur (Bohemia) vísi til þessa þjóðflokks. Á fyrstu öld e.Kr. settust [[Germanar|germanskir þjóðflokkar]] að á svæðinu og hröktu Keltana burt. Í Bæheimi voru til dæmis [[Markómannar]] en [[Rómaveldi|Rómverjar]] stöðvuðu útrás þeirra til suðurs. Á [[Þjóðflutningatímabilið|þjóðflutningatímabilinu]] á 5. öld gjörbreyttist íbúasamsetning landsins.

Frá og með 550 settust [[Slavar]] frá ströndum [[Svartahaf]]s og [[Karpatafjöll]]um að í Bæheimi og Mæri. Þeir hrökkluðust þangað undan framrás [[Húnar|Húna]], [[Avarar|Avara]], [[Búlgarar|Búlgara]] og [[Magýarar|Magýara]] frá sléttum Asíu. Árið [[833]] var furstadæmið [[Stórmæri]] stofnað og náði það langt út fyrir mörk Bæheims og Mæris í dag. [[Svatopluk 1. af Mæri]] varð fursti í Stórmæri [[871]], en á hans tíma komu munkarnir (og bræðurnir) [[Kýrill og Meþódíus]] og kristnuðu þjóðina. Þeir höfðu verið sendir frá [[Mikligarður|Miklagarði]] og lögðu því grunninn að [[rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunni]] í Stórmæri.

Árið [[895]] gekkst [[Spytihněv fursti]] [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]] á hönd, en keisari var þá [[Arnúlfur keisari]]. Stórmæri varð því hluti þess ríkis og var lögð niður tólf árum síðar. Afleiðingin var sú að [[rómversk-kaþólska kirkjan]] nam land í Bæheimi og óx hratt meðan rétttrúnaðarkirkjan átti undir högg að sækja. Árið [[1003]] réðist [[Boleslaw 1.]] konungur Póllands inn í Bæheim og hertók landið. Hersetan stóð hins vegar aðeins yfir í eitt ár.

=== Miðpunktur þýska ríkisins ===
[[Mynd:Karl IV. (HRR).jpg|thumb|Karl 4. gerði Prag að stórborg.]]
Árið [[1085]] leyfði [[Hinrik 4. keisari]] stofnun konungsríkis í Bæheimi. Markgreifinn [[Vratislav 2.]] varð því krýndur konungur, enda var hann eindreginn stuðningsmaður Hinriks gegn [[Saxland|Söxum]]. Krýningin fór fram í [[Prag]], sem þar með varð að eiginlegri höfuðborg. Konungstitill Vratislavs var ekki arfgengur og eftirmenn hans voru því áfram hertogar þar til [[Ottókar 1.]] fékk [[Sikileyjarbréfið]] frá [[Friðrik 2. keisari|Friðriki 2. keisara]] sem staðfesti rétt erfingja hans til konungstitils í Bæheimi. [[Konungríkið Bæheimur]] var sjálfstætt sem slíkt en var undir verndarvæng og umsjón hins Heilaga rómverska ríkis.

Í kjölfarið fylgdi nokkurt þýskt landnám í Bæheimi. Sökum stuðnings konunganna í Prag við hina þýsku keisara ríkisins, var konungur Bæheims hverju sinni einnig [[kjörfursti]], það er að segja hann sat í kjörfurstaráðinu sem valdi næsta konung hins Heilaga rómverska ríkis. Sem kjörfurstar höfðu konungar Bæheims mikil völd í ríkinu. Árið [[1300]] voru Bæheimur og [[Pólland]] undir sama konungi, fyrst [[Wenzel 2.]] og síðan [[Wenzel 3.]], en því fyrirkomulagi lauk [[1306]] er Wenzel 3. var myrtur í [[Olomouc]].

Árið [[1310]] kvæntist [[Jóhann blindi|Jóhann af Lúxemborg]], sonur [[Hinrik 7. keisari|Hinriks 7. keisara]], [[Elísabet af Bæheimi|Elísabetu]], dóttur [[Wenzel 2.|Wenzels 2.]] konungs í Bæheimi. Sonur þeirra hét Wenzel og tók við konungdæminu í Bæheimi [[1347]] sem Karl 1. Aðeins ári síðar stofnaði Karl konungur [[Háskólinn í Prag|háskóla í Prag]], en hann er elsti háskóli Evrópu norðan Alpafjalla. Á sama ári var hann kjörinn keisari Heilaga rómverska ríkisins og tók við embætti sem [[Karl 4. keisari]] í borginni [[Aachen]]. Karl ákvað að sitja í Prag, sem þar með varð að höfuðborg hins heilaga rómverska ríkis. Árið [[1355]] var Karl svo krýndur keisari í [[Róm]]. Karl gaf út [[Gullbréfið 1378]], en í því fastsetti hann reglur um konungskjör í Heilaga rómverska ríkinu, ásamt ýmsum öðrum grundvallarlögum. Gullbréfið var í gildi þar til Heilaga rómverska ríkið leið undir lok árið [[1806]]. Tveir synir Karls áttu einnig eftir að verða keisarar Heilaga rómverska ríkisins. 
[[Wenzel 4.]] var konungur [[1378]]–[[1400]] og [[Sigmundur keisari]] [[1411]]–[[1437]]. Sá síðarnefndi var krýndur keisari ríkisins árið [[1433]].

=== Hússítar ===
[[Mynd:Jan Hus at the Stake.jpg|thumb|Jan Hus brenndur á báli 1415]]
[[Hússítar]] voru umbótahreyfing innan kaþólsku kirkjunnar upprunnin í Bæheimi. Þeir hófu að vinna gegn kaþólsku kirkjunni og keisaranum, sem á þessum tíma voru jafnframt konungar Bæheims. Hússítar eru nefndir eftir guðfræðingnum [[Jan Hus]], sem á tímabili var rektor háskólans í Prag. Þegar Hus var brenndur á báli á [[kirkjuþingið í Konstanz|kirkjuþinginu í Konstanz]] [[1415]] fyrir [[villutrú]], gerðu fylgjendur hans uppreisn. Þegar Hússítar réðust inn í ráðhúsið í Prag [[1419]] og fleygðu fulltrúum konungs út um gluggana, hófust [[Hússítastríðin]].

Múgur manna réðst einnig inn í kirkjur og klaustur til að ræna og eyðileggja. Í [[desember]] 1419 fór fyrsta orrustan fram nálægt Plzeň, en henni lauk með sigri Hússíta undir forystu [[Jan Žižka]]. Árið [[1420]] réðist keisaraher inn í Prag en Hússítar náðu að hrekja hann á brott. Keisarinn missti meira og meira land í Bæheimi næstu árin, uns hann réði aðeins yfir nokkrum jaðarsvæðum. Nokkrir bæir sem héldu tryggð við kaþólsku kirkjuna og keisarann voru jöfnuð við jörðu. Í stríðinu réðust Hússítar einnig á lönd handan Bæheims, svo sem Austurríki (1428–1429), Saxland og jafnvel Ungverjaland. Eftir ýmsar orrustur, sem Hússítar höfðu yfirleitt sigur í, kom til lokaorrustu milli hófsamari [[Útrakistar|Útrakista]] og róttækari [[Taborítar|Taboríta]] 30. maí [[1434]]. Þar voru róttækir Hússítar loks gjörsigraðir og þeim nær útrýmt.

Ósigur þeirra batt þó ekki alveg enda á siðbót Hússíta í Bæheimi, jafnvel þótt kaþólska kirkjan væri víða endurreist í landinu. Þar að auki hafði Jan Hus þýtt [[Biblían|Biblíuna]] á tékknesku og þannig átt stóran þátt í að festa tungumálið í ritmálinu. Þrátt fyrir ósigur Hússíta myndaðist í fyrsta sinn eiginleg þjóðarvakning meðal Tékka. Árið [[1458]] varð [[Georg Podiebrad]] konungur Bæheims. Þar með varð hann fyrsti siðbótarkonungur Evrópu á [[Miðaldir|miðöldum]].

=== Habsborgarar og 30 ára stríðið ===
[[Mynd:Prager.Fenstersturz.1618.jpg|thumb|Fulltrúum keisarans hent út um glugga á kastalanum í Prag. Atburður þessi markaði upphaf 30 ára stríðsins.]]
Frá og með [[1526]] urðu Bæheimur og Mæri lén [[Habsborgarar|Habsborgara]] er [[Ferdinand 1. keisari|Ferdinand 1.]] af Habsborg varð konungur landsins. Eftir það voru löndin tvö undir væng Austurríkis allt til loka heimsstyrjaldarinnar fyrri 1918. Habsborgarinn [[Rúdolf 2.]], keisari Heilaga rómverska ríkisins, flutti aðsetur sitt frá [[Vínarborg]] til Prag [[1583]]. Prag varð því næstu áratugi miðstöð stjórnmála, lista og vísinda í ríkinu. Rúdolf var opinn fyrir nýjum hugmyndum og veitti Bæheimi formlegt [[trúfrelsi]]. Hann var jafnframt ötull áhugamaður um listir og vísindi, og bauð ýmsum þekktum mönnum á þeim sviðum til Prag. Má þar nefna [[Tycho Brahe]] og [[Jóhannes Kepler]].

Árið [[1612]] lést Rúdolf. Þá varð [[Matthías keisari|Mattías]] konungur Bæheims og Heilaga rómverska ríkisins. Hann hóf þegar að þrengja að mótmælendum í Bæheimi og endurreisa kaþólsku kirkjuna. Þetta gekk svo langt að árið [[1618]] ruddust mótmælendur inn í [[Kastalinn í Prag|kastalann í Prag]] (''Hradčany'') og fleygðu fulltrúum keisarans út um gluggann. Atburður þessi markar upphafið að [[Þrjátíu ára stríðið|þrjátíu ára stríðinu]]. Ári síðar lést Mattías keisari og kusu gildin í Prag, sem voru mótmælendatrúar, [[Friðrik 5. kjörfursti|Friðrik frá Pfalz]] sem nýjan konung Bæheims. Samtímis varð [[Ferdinand 2. keisari|Ferdinand]] af Habsborg keisari Heilaga rómverska ríkisins. Vorið [[1620]] var fyrsta orrusta stríðsins háð í Bæheimi þegar keisaraher Ferdinands gjörsigraði Friðrik konung í [[orrustan við Hvítafjall|orrustunni við Hvítafjall]]. Friðrik flúði úr landi og var kallaður Vetrarkonungurinn. Hann var síðasti sjálfstæði konungur Bæheims.

Mótmælendur í Prag voru ofsóttir. Sumir voru fangelsaðir, aðrir líflátnir og enn aðrir flúðu land. Í kjölfarið kom Ferdinand keisari kaþólsku kirkjunni á með valdi. Konungdæmið í Bæheimi varð hluti af titlum keisarans og sjálfstæði landsins að hluta afnumið. Bæheimi og Mæri var þaðan í frá stjórnað frá Vín, allt til 1918. Þýsk tunga ruddi sér til rúms, að minnsta kosti í opinberu lífi, en tékkneska hörfaði.

=== Ný þjóðarvakning ===
Á 19. öld myndaðist ný þjóðarvakning meðal Tékka, en þá höfðu Habsborgarkeisarar í Vín stjórnað landinu í tvær aldir. Í [[júní]] [[1848]] var [[Slavaráðstefnan í Prag 1848|Slavaráðstefnan mikla]] haldin í Prag. Tékkar heimtuðu að tékkneskt mál yrði viðurkennt á ný en það var þá orðið að minnihlutamáli. Auk þess kröfðust þeir aukinna stjórnmálalegra réttinda.

Ráðstefnunni var vart lokið þegar [[Uppreisnin í Prag 1848|borgarauppreisn hófst í Prag]] og stóð í fimm daga (12.-17. júní). Mótmælendur heimtuðu sjálfstæði og gengu berserksgang út um allt. Götubardagar stóðu yfir í nokkra daga. Austurrískir varðliðar urðu að setja upp fallbyssur og umkringja borgina til að ráða niðurlögum mótmælanna.

Í [[Iðnbyltingin|iðnbyltingu]] næstu áratuga varð Bæheimur að helsta iðnaðarhéraði keisaradæmisins í Vín. En þjóðin naut ekki þess frelsis sem aðrar þjóðir innan Austurríska keisaradæmisins nutu. Til að mynda var bannað að gefa út dagblöð á tékknesku. Allt lesefni var á þýsku. Það var ekki fyrr en [[1897]] að stjórnin í Vín leyfði borgum og sveitarfélögum að nota tékknesku til jafns við þýsku. Einnig fékk Bæheimur heimastjórn en hún var leyst upp árið [[1913]].

=== Tékkóslóvakía ===
[[Mynd:Czechoslovakia01.png|thumb|Tékkóslóvakía eins hún leit út í upphafi: Bæheimur, Mæri, Slóvakía og vesturhluti Úkraínu]]
[[Mynd:Bundesarchiv Bild 137-049535, Anschluß sudetendeutscher Gebiete.jpg|thumb|Hitler lætur hylla sig í Kraslice í október 1938 eftir að hafa innlimað Súdetahéruðin]]
Tékkar börðust með Þjóðverjum og Austurríkismönnum í [[Heimstyrjöldin fyrri|heimsstyrjöldinni fyrri]], þrátt fyrir andstöðu almennings. Við stríðslok [[1918]] leystist [[Austurríska keisaradæmið]] upp. Skyndilega stóðu Tékkar uppi án stjórnar í Vín. Þann [[16. október]] 1918 sameinuðust héruðin Bæheimur, Mæri og suðurhluti Slésíu er stofnað var nýtt ríki með Prag sem höfuðborg. Tveimur vikum síðar, [[30. október]], sameinaðist [[Slóvakía]] nýja ríkinu, sem hlaut nafnið [[Tékkóslóvakía]]. Auk þess tilheyrði vestasti hluti Úkraínu nýja ríkinu.

Í manntali [[1921]] kom í ljós að íbúar voru 14 milljónir, þar af rúmlega helmingur Tékkar, 23% Þjóðverjar, 14% Slóvakar, 5,5% Ungverjar, auk Rútena, Pólverja og Króata. Lýðveldið var því fjölþjóðaríki og erjur og sundurlyndi nánast daglegt brauð. Árið [[1938]] ásældist [[Adolf Hitler]] stóra hluta landsins, aðallega [[Súdetahéruðin]], enda bjuggu þar margir Þjóðverjar. Með [[München-sáttmálinn|München-sáttmálanum]] 29. september 1938 voru Súdetahéruðin innlimuð í Þýskaland. Ungverjaland og Pólland lögðu einnig undir sig hvert sinn skikann af landi Tékkóslóvakíu. Við þetta missti Tékkóslóvakía rúmlega 40% iðnaðar síns. Eftir stóð aðeins lítið og vanmáttugt ríki.

Þjóðverjar hófu að reka Tékka burt úr innlimuðu héruðunum, en fangelsuðu og myrtu marga. Þann 5. október flúði [[Edvard Beneš]] forseti til [[London]]. Í kjölfarið lýstu Slóvakar yfir sjálfstæði. Þann [[15. mars]] [[1939]] innlimaði Hitler afganginn af Bæheimi og Mæri, og þar með leystist Tékkóslóvakía upp sem ríki. Það voru [[Sovétríkin|Sovétmenn]] sem frelsuðu landið að mestu leyti [[1945]]. Þann 5. maí hófu íbúar Prag uppreisn gegn Þjóðverjum sem stóð í þrjá daga. 8. maí hrökkluðust Þjóðverjar burt og degi síðar hertók [[Rauði herinn]] borgina. Í kjölfarið var Tékkóslóvakía endurreist, fyrir utan Úkraínuhlutann. Þremur milljónum Þjóðverja, aðallega í Súdetahéruðunum, var gert að yfirgefa landið.

=== Kommúnistaríkið og Vorið í Prag ===
Í kosningum [[1946]] hlutu [[Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu|kommúnistar]] 40% greiddra atkvæða og mikilvæg embætti í stjórn landsins. Árið 1948 hrifsuðu þeir til sín öll völd í landinu gerðust hallir undir [[Moskva|Moskvu]]. Edvard Beneš, sem aftur var orðinn forseti, neitaði að skrifa undir nýja stjórnarskrá og sagði af sér. [[Klement Gottwald]], leiðtogi kommúnista, lýsti því yfir stofnun nýs sósíalísks lýðveldis og var fyrsti forseti þess. 

Árið [[1968]] var [[Alexander Dubček]] formaður kommúnistaflokksins og [[Ludvík Svoboda]] varð forseti. Þeir voru báðir mjög frjálslegir gagnvart kommúnismanum og hófu ýmsar umbætur í landinu. Til dæmis voru höftin á prentfrelsi afnumin, komið var á skoðanafrelsi og fólk mátti jafnvel ferðast til útlanda. Einnig unnu þeir að umbótum á efnahagssviðinu. Þessar umbætur gengu undir heitinu „[[vorið í Prag]]“. Þetta mæltist illa fyrir í öðrum austantjaldslöndum, sérstaklega í Póllandi og [[Austur-Þýskaland]]i.

Þann 21. ágúst 1968 gerðu herir [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]], undir forystu Sovétmanna, [[innrás Varsjárbandalagsins í Tékkóslóvakíu|innrás í Tékkóslóvakíu]]. Tékkar fengu ekkert við ráðið. Allar lýðræðisbreytingar undanfarinna mánaða voru teknar til baka. Dubček var settur af og kommúnistaflokkurinn hreinsaður. Heimurinn stóð á öndinni. Tugþúsundir Tékka yfirgáfu landið í kjölfarið. Talið er að rúmlega 170 þúsund manns hafi flúið til Austurríkis.

=== Leiðin til lýðræðis ===
[[Mynd:Václav Havel cut out.jpg|thumb|Václav Havel forseti]]
Í nóvember [[1989]] hófust [[Flauelsbyltingin|mótmæli]] gegn kommúnistastjórninni í Prag. Þíða hafði myndast í ýmsum [[austantjaldslönd]]um, ekki síst í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Í lok nóvember sagði stjórnin í Prag af sér. Í upphafi desember var mynduð ný stjórn án aðkomu kommúnista. Seinna í sama mánuði var rithöfundurinn og baráttumaðurinn [[Václav Havel]] kjörinn forseti landsins.

Fyrstu lýðræðislegu kosningarnar landsins síðan 1945 fóru fram [[8. júní]] [[1990]]. Brátt kom þó í ljós að hagsmunir Tékka og Slóvaka voru mismunandi. Strax í upphafi árs [[1991]] hófust viðræður milli þjóðanna um aðskilnað, en ákveðið var að bíða eftir kosningum árið [[1992]]. Þegar þær voru afstaðnar komust forsætisráðherrar beggja þjóða að þeirri niðurstöðu að [[skipting Tékkóslóvakíu|aðskilja löndin]] á friðsamlegan hátt, án kosninga eða aðkomu almennings. Samkvæmt því fór aðskilnaðurinn fram [[1. janúar]] [[1993]] en við hann urðu Tékkland og Slóvakía til sem tvö sjálfstæð ríki.

Í júní á sama ári gekk Tékkland í [[Evrópuráðið]] og [[1999]] í [[NATO]]. Þann [[1. maí]] [[2004]] fékk Tékkland síðan inngöngu í [[Evrópusambandið]]. Um það var kosið í þjóðaratkvæðagreiðslu en rúmlega 77% kusu með aðild.

== Landfræði ==
Tékkland er [[landlukt land]] sem liggur að mestu milli 48. og 51. breiddargráðu norður og 12. til 19. lengdargráðu austur. Tékkland á landamæri að fjórum öðrum ríkjum: [[Þýskaland]]i (810 km) í vestri, [[Pólland]]i (762 km) í norðri, [[Austurríki]] (466 km) í suðri og [[Slóvakía|Slóvakíu]] (252 km) í austri.

[[Mynd:Schneekoppe-W2008.JPG|thumb|Snætindur (Sněžka) er hæsti tindur Tékklands,1.603 m. Efst sér í veðurathugunarstöðina.]]
Tékkland er nær umkringt fjallgörðum. Bæheimur er eins og skál í stórum fjalladal. Til vesturs eru [[Bæheimsskógur]] og [[Eirfjöllin]] en til norðurs eru [[Risafjöllin]] og [[Súdetafjöllin]]. Í síðastnefnda fjallgarðnum er hæsta fjall landsins, [[Snætindur]] (tékkneska: ''Sněžka''; þýska: ''Schneekoppe'') sem er 1.602 metra hátt. Í austurhluta landsins er vestasti hluti [[Karpatafjöll|Karpatafjalla]].

Nær gjörvallur Bæheimur tilheyrir vatnasviði [[Saxelfur|Saxelfar]], en fljótið rennur frá Risafjöllum um allt norðanvert landið uns það hverfur inn í Þýskaland. Mæri er hins vegar á vatnasviði [[Dóná]]r. Örlítill hluti nyrst í landinu tilheyrir vatnasviði [[Odra|Odru]], sem rennur í Eystrasalt. Lengstu fljót Tékklands eru [[Moldá]] (Vltava), Saxelfur (Labe), [[Ohre]] (Eger) og [[Morava]] (March). Moldá og Ohre eru þverár Saxelfar, en Morava rennur út í Dóná.

Í Tékklandi eru stöðuvötn aðeins fá og lítil.

== Stjórnmál ==
Í Tékklandi er fjölflokka[[þingræði]] og [[fulltrúlýðræði]]. [[Tékkneska þingið]] (''Parlament České republiky'') kemur saman í tveimur deildum; fulltrúadeild með 200 fulltrúa, og öldungadeild með 81 þingmann.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.psp.cz/en/docs/laws/constitution.html |title=The Constitution of the Czech Republic – Article 16 |publisher=Czech Republic |access-date=8 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903213530/http://www.psp.cz/en/docs/laws/constitution.html |archive-date=3 September 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Þingmenn fulltrúadeildar eru kosnir til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u þar sem 5% atkvæða þarf til að listi fái fulltrúa á þingi. Landið skiptist í 14 kjördæmi sem fara saman við héruðin. Fulltrúaþingið, sem er arftaki [[Þjóðarráð Tékklands|Þjóðarráðs Tékklands]], fer með sömu völd og [[sambandsþing Tékkóslóvakíu]] fór með áður. Öldungadeildarþingmenn eru kosnir í [[einmenningskjördæmi|einmenningskjördæmum]] með tveimur umferðum. Einn þriðji öldungadeildarþingmanna er kosinn á hverju hausti. Þetta kerfi byggist á bandaríska kerfinu, nema hvað hvert kjördæmi er um það bil jafnstórt og tvær umferðir eru notaðar.

[[File:Slib poslanců 8. listopadu 2021.jpg|thumb|Fulltrúadeildin, neðri deild tékkneska þingsins.]]
[[Forseti Tékklands]] er formlegur þjóðhöfðingi landsins með takmörkuð völd, sem skipar [[forsætisráðherra Tékklands|forsætisráðherra]], og aðra ráðherra samkvæmt tillögu forsætisráðherra. Frá 1993 og 2012 var forsetinn kosinn af sameinuðu þingi til fimm ára í senn og mátti ekki sitja í meira en tvö kjörtímabil. [[Václav Havel]] og [[Václav Klaus]] sátu þannig báðir í 2 kjörtímabil. Frá 2013 hefur forseti verið kosinn í almennum kosningum.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Klaus signs Czech direct presidential election implementing law|url=http://www.ceskenoviny.cz/tema/zpravy/klaus-signs-czech-direct-presidential-election-implementing-law/823441|publisher=Czech Press Agency|date=1 August 2012|access-date=7 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116234425/http://www.ceskenoviny.cz/tema/zpravy/klaus-signs-czech-direct-presidential-election-implementing-law/823441|archive-date=16 January 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Færð hafa verið rök fyrir því að með þessu hafi stjórarfarið fjarlægst þingræði og nálgast [[forsetaþingræði]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hloušek|first=Vít|date=11 March 2015|title=Is the Czech Republic on its Way to Semi-Presidentialism?|journal=Baltic Journal of Law &amp; Politics|volume=7|issue=2|pages=95–118|doi=10.1515/bjlp-2015-0004|doi-access=free | issn = 2029-0454 }}&lt;/ref&gt;

[[Ríkisstjórn Tékklands]] fer með framkvæmdavaldið samkvæmt [[stjórnarskrá Tékklands]]. [[Forsætisráðherra Tékklands]] er stjórnarleiðtogi, en í stjórninni sitja auk hans ráðherrar og aðstoðarforsætisráðherra. Ríkisstjórnin ber ábyrgð gagnvart þinginu.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vlada.cz/en/vlada/ |title=Members of the Government |publisher=[[Government of the Czech Republic]] |access-date=8 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831071310/http://www.vlada.cz/en/vlada/ |archive-date=31 August 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Forsætisráðherrann fer með stefnumörkun í utanríkis- og innanríkismálum og velur ráðherra.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vlada.cz/en/clenove-vlady/premier/premier-en-50677/ |title=Prime Minister |publisher=[[Government of the Czech Republic]] |access-date=8 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185754/http://www.vlada.cz/en/clenove-vlady/premier/premier-en-50677/ |archive-date=4 March 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Her ===
Í Tékklandi er [[tékkneski herinn|atvinnuher]]. Hann mynda landher og flugher, auk varahermanna. Alls þjóna 25 þúsund menn í tékkneska hernum. Æðsti yfirmaður hersins er forsetinn. Tékkneskir hermenn hafa sinnt friðargæslu í nokkrum stórum verkefnum, svo sem í [[Bosnía-Hersegóvína|Bosníu]], [[Kosóvó]], [[Írak]] (aðeins til [[2004]]) og [[Afganistan]].

=== Stjórnsýslueiningar ===
Tékkland skiptist upp í þrettán [[hérað|héruð]] (tékkneska: ''Kraje'', ''Kraj'' í eintölu) auk höfuðborgarinnar Prag.
[[Mynd:Czechia - Bohemia, Moravia and Czech Silesia III (en).png|thumb|right|Kort sem sýnir núverandi og söguleg héruð Tékklands.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;width:1em&quot; |&lt;small&gt;(Bílnúmer)&lt;/small&gt;
!Hérað
! style=&quot;width: 9em&quot; | Höfuðstaður
! style=&quot;width:5em&quot; | Íbúafjöldi &lt;small&gt;(áætlaður 2004)&lt;/small&gt;
! style=&quot;width: 5em&quot; | Íbúafjöldi &lt;small&gt;(áætlaður 2010)&lt;/small&gt;
|-
| align=center | A || colspan=2 | Höfuðborgarsvæði Prag (''Hlavní město Praha'') || align=right |1.170.571 || align=right | 1.251.072
|-
|align=center|S
| [[Mið-Bæheimur]] (Středočeský kraj) || skrifstofur staðsettar í [[Prag]]|| align=right | 1.144.071 || align=right | 1.256.850
|-
|align=center|C
| [[Suður-Bæheimur]] (Jihočeský kraj) || [[České Budějovice]] || align=right |625.712 || align=right | 637.723
|-
|align=center|P || [[Plzeň (hérað)|Plzeň]]  (Plzeňský kraj) || [[Plzeň]] || align=right |549.618 || align=right | 571.831
|-
|align=center|K || [[Karlsbað (hérað)|Karlsbað]] (Karlovarský kraj) || [[Karlovy Vary]]|| align=&quot;right&quot; |304.588 || align=right | 307.380
|-
|align=center|U || [[Ústí]] (Ústecký kraj)|| [[Ústí nad Labem]]|| align=&quot;right&quot; |822.133 || align=right | 835.814
|-
|align=center|L || [[Liberec (hérað)|Liberec]] (Liberecký kraj) || [[Liberec]] || align=right |427.563 || align=right | 439.458
|-
|align=center|H
|[[Královéhradecký kraj]]|| [[Hradec Králové]]|| align=&quot;right&quot; |547.296 || align=right | 554.370
|-
|align=center|E || [[Pardubice (hérað)|Pardubice]] (Pardubický kraj) || [[Pardubice]] || align=right |505.285 || align=right | 516.777
|-
|align=center|M || [[Olomouc (hérað)|Olomouc]] (Olomoucký kraj) || [[Olomouc]] || align=right |635.126 || align=right | 641.555
|-
|align=center| T || [[Suður-Slésía]] (Moravskoslezský kraj) || [[Ostrava]] || align=right |1.257.554 || align=right | 1.244.837
|-
|align=center|B || [[Suður-Mæri]] (Jihomoravský kraj) || [[Brno]] || align=right |1.123.201 || align=right | 1.152.819
|-
|align=center|Z || [[Zlín (hérað)|Zlín]] (Zlínský kraj) || [[Zlín]]|| align=&quot;right&quot; |590.706 || align=right | 590.527
|-
|align=center|J || [[Hálönd (Tékkland)|Hálönd]] (Vysočina) || [[Jihlava]]|| align=&quot;right&quot; |517.153 || align=right | 514.805
|}

== Efnahagslíf ==
Austurríki-Ungverjaland iðnvæddist hratt en stóð þó [[Bretland]]i og þýska ríkinu ([[Þýskaland]]i) nokkuð að baki enda hófst iðnaðaruppbygging þar síðar en í fyrrnefndum löndum og pólítískur óstöðugleiki í austurríska heimsveldinu árin fyrir stofnun keisaradæmisins Austurríkis-Ungverjalands hafði sín áhrif. 

Iðnaður varð sérstaklega öflugur í vestanverðu keisaradæminu og varð Prag í Bæheimi ein helsta þungamiðja þeirrar þróunar. Þannig varð svæðið sem nú nefnist Tékkland að einu af meginiðnaðarsvæðum Evrópu. Í austurhluta Austurríkis-Ungverjalands varð landbúnaður hins vegar ráðandi. Helstu framleiðsluvörur voru iðnvélar, [[stál]] og [[járn]], [[kol]], textíll og vefnaðarvörur, [[vopn]] og hergögn, efnavörur og margt fleira. Iðnaðurinn nútímavæddist í takt við tímann og gaf öðrum ekkert eftir og var til dæmis hafin bílaframleiðsla þar upp úr aldamótunum, [[1901]]. Bæheimur og Mæri voru kjarni alls iðnaðar Austuríkis-Ungverjalands þar til það veldi leystist upp. 

Í fyrri heimsstyrjöldinni var iðnaður svæðisins nýttur til [[Hergagnaframleiðsla|hergagnaframleiðslu]] þar sem Austuríki-Ungverjaland barðist við hlið Þjóðverja við [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamenn]]. Brestir voru þó komnir í ríkjasambandið Austurríki-Ungverjaland og leið það undir lok í stríðslok.

Eftir stríðið varð Tékkóslóvakía til sem sjálfstætt ríki í fyrsta sinn þegar Bæheimur, Mæri og Slóvakía, sem voru áður héruð í Austuríki-Ungverjalandi runnu saman í eitt ríki. Landið fékk stærstan hluta iðnaðar heimsveldisins fyrrverandi í sinn hlut og varð því eitt af öflugri iðnríkjum Evrópu og á því byggði landið ágætt gengi sitt á millistríðsárunum. [[Kreppan mikla]] á þriðja áratug [[20. öldin|20. aldar]] fór ekki framhjá Tékkóslóvakíu frekar en öðrum löndum hins vestræna heims. Iðnaðarframleiðsla dróst saman og atvinnuleysi jókst. Mun alvarlegri og dekkri ský hrönnuðust þó upp á sjóndeildarhringnum, sérstaklega þó í vestri en einnig í austri þó torræðari væru. Tékkóslóvakía varð fyrsta fórnarlamb [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] í Evrópu og varð það áður en sú styrjöld hófst opinberlega enda var landinu fórnað fyrir ímyndaðan frið á samningaborði alþjóðlegra stjórnmála. 

Þjóðverjar hernámu meginhluta landsins 1938 – 1939 og afgangnum var skipt milli nágrannanna. Iðnaðarmáttur Tékkóslóvakíu var þegar settur í fulla vinnu fyrir þýsku hervélina og framleiddi gríðarlegt magn vopna allt stríðið svo sem skriðdreka, vélbyssur og fallbyssur. Vinnuafl þræla, bæði heimamanna og erlendra „verkamanna“ eða Fremdarbeiter eins og þeir voru kallaðir, var mikið notað við þessa framleiðslu. Margir lifðu þá vinnu ekki af enda aðbúnaður og meðferð skelfileg. Vopnaframleiðslan stöðvaðist ekki að fullu fyrr en við uppgjöf Þjóðverja vorið 1945 en þá hrúguðust upp óveðurskýin eina ferðinna enn og nú á austurhimni þar sem Tékkóslóvakía lenti á áhrifasvæði [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]], en líkt og áður voru það örlög sem ákveðin voru við samningaborð stórveldanna á Jalta-ráðstefnunni. Við tóku nokkur ár óvissu í landinnu sem var þó fljótlega eytt.
 
Þegar kommúnistar tóku yfir Tékkóslóvakíu árið 1948 var nokkurt jafnvægi milli hinna ýmsu þátta hagkerfisins. Iðnaður var þó þungamiðja atvinnulífsins enda landið eitt það iðnvæddasta í Evrópu þó enn væru Tékkóslóvakar að sjálfsögðu að súpa seyðið af seinni heimsstyrjöldinni líkt og aðrar þjóðir álfunnar. Eftir að kommúnistar tóku völdin lögðu þeir höfuðáherslu á [[Þungaiðnaður|þungaiðnað]] umfram aðra þætti atvinnulífsins svo sem landbúnað og framleiðslu almennra neitendavara. Margar helstu atvinnugreinar þjóðarinnar höfðu verið þjóðnýttar að hluta eða öllu leyti fyrir yfirtöku kommúnista og héldu þeir því áfram. Svo var komið, um árið [[1950|1950,]] að svo til allt efnahagslíf þjóðarinnar hafði verið þjóðnýtt og hélst það svo allt þar til kommúnistastjórnin féll í flauelsbyltingunni 1989. Vorið í Prag hafði að sjálfsögðu ákveðinn áhrif á iðnað líkt og aðra hluti þjóðfélagsins en varði svo stutt að engar meiriháttar breytingar höfðu komist í framkvæmd þegar það var kæft í fæðingu.

Stóriðnaður fékk mikinn stuðning á 6. áratugnum en með því fylgdi að mikið var um úrgang og verksmiðjurnar voru ekki nægilega vel staðsettar til þess að geta nýtt allt það sem landið og fólkið í landinu hafði upp á að bjóða. Þrátt fyrir að starfsfólkið væri vel þjálfað og duglegt þá voru hvatir til vinnu og stjórnunar litlar. Það leiddi til minni veltu, minni framleiðslu og lélegri vara. Hagkerfið hrundi því að nokkru leyti á sjöunda áratugnum og þrátt fyrir ýmsar ráðstafanir og tilraunir til umbóta þá náðist ekki fullnægjandi árangur.

[[Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn]] aðstoðaði Tékkland árið 1989 að byggja upp innviðina á ný. Með því byrjaði iðnaður að dafna og erlendir fjárfestar fjárfestu í iðnaði. Iðnaður í Tékklandi var að einkavæðast.

Árið [[1995]] voru mýmörg fyrirtæki einkavædd sem leiddi til þess að um 80% af öllum iðnaði í Tékklandi var kominn úr ríkiseign. Þó hafði tékkneska ríkið enn nokkra stjórn á stál-, fjarskipta- og orkuiðnaði í gegnum fyrirtækið CEZ Group, en það á um það bil 96 fyrirtæki og hefur starfsemi í allmörgum löndum svo sem [[Austurríki]], [[Pólland]]i, [[Serbía|Serbíu]], [[Tyrkland]]i og átta öðrum. Það því eitt stærsta ríkisrekna fyrirtæki í Evrópu. Einkavæðing CEZ Group átti að hefjast árið [[2001]] en þá stóð fyrirtækið undir 41% af vergri landframleiðslu og veitti 35% af fólki í Tékklandi atvinnu. En vegna efnahagslegrar niðursveiflu var hætt við það. Nú árið [[2012]] er enn verið að hugsa um hvort einkavæða eigi fyrirtækið.

Tékkland er nú með eitt iðnvæddasta hagkerfi í Mið- og Austur-Evrópu. Þessi iðnstyrkur er arfleifð frá 19. öld þegar Bæheimur og Mæri voru iðnaðarhéröð í austurríska-ungverska keisaradæminu. Íbúar Tékklands eru vel menntaðir og innviðir Tékklands mjög þróaðir.

=== Helstu atvinnugreinar ===
[[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-W0901-0110, Leipzig, Herbstmesse, Personenkraftwagen.jpg|thumb|Skoda-bílar á sýningu í Leipzig 1980]]
Helstu atvinnugreinar Tékklands eru: bílaiðnaður, smíði véla, járn- og stálframleiðsla, járnvinnsla, raftæki, vefnaður, gler, kristall, postulín, vopnaframleiðsla, keramik og auðvitað bjórbruggun. Helstu landbúnaðarafurðir Tékklands eru: [[Sykurrófa|sykurrófur]], [[Kartafla|kartöflur]], [[hveiti]] og [[Humall|humlar]]. Eins og með mörg ríki í Mið-Evrópu er mikil hagvöxtur fólginn í eftirspurn og erlendri fjárfestingu.

==== Bílaiðnaður ====
Í Tékklandi voru framleiddir 465.268 bílar árið [[2001]] en framleiðslan er nú að ná um einni milljón bíla á ári. Meira en 800 fyrirtæki eru beintengd framleiðslu bíla í Tékklandi. Verg ársframleiðsla greinarinnar er um 9-10% af landsframleiðslu. Af bílaframleiðendum sem framleiða eitthvað eða allt í ökutækin í Tékklandi má nefna [[Skoda]], TPCA (Toyota Peugeot Citroën Automobile), [[Hyundai]], [[Tatra (bifreið)|Tatra]], [[Irisbus Iveco]] og [[Avia Ashok Leyland]].

==== Orkuiðnaður ====
Samkvæmt hagstofu Tékklands er 65,4% af [[rafmagn]]i landsins búið til með [[Gufa|gufu]]. Gufan er ekki [[jarðhiti]] heldur búin til með því að hita [[vatn]] með brennslu [[kol]]a og annarra efna. 30% af rafmagninu er framleitt með [[Kjarnorka|kjarnorku]] en einungis 4,6% með endurnýtanlegum orkugjöfum svo sem [[fallvatn]]i. Mikið er notað af [[gas]]i í Tékklandi en það kemur með pípum frá [[Rússland]]i og [[Noregur|Noregi]]. Tvöfalt meira er notað af gasi en rafmagni í iðnaði.

=== Gjaldmiðill ===
Fram til 1918 var austurríska krónan gjaldmiðill í landinu. Þegar Tékkóslóvakía var stofnuð sem ríki var búinn til nýr gjaldmiðill, tékkóslóvakíska krónan. 1993 klofnaði landið í Tékkland og Slóvakía. Tékkland tók þá upp eigin mynt, tékknesku krónuna. 1 króna eru 100 Haleru (þýska: Heller). Þegar Tékkland gekk í [[Evrópusambandið]] var ætlunin að innleiða [[Evra|evruna]] árið [[2010]]. Af þessu hefur þó ekki orðið enn þá en stjórnin hefur skuldbundið sig til að taka upp evruna á allra næstu árum.

==Íbúar==
Alls búa 10,5 milljónir í Tékklandi, þar af 75% þeirra í borgum. Þéttleikinn er 130 íbúar á km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, sem er talsvert undir meðallagi í [[Evrópa|Evrópu]]. Rúmlega 90% þjóðarinnar eru Tékkar. 3,7% eru Mærar (íbúar frá Mæri), en þessir þjóðflokkar voru ekki aðgreindir fyrr en [[1980]]. 3,9% eru útlendingar og fer þeim ört fjölgandi. Stærsti hópur útlendinga eru [[Úkraína|Úkraínumenn]] (1,2%), síðan [[Slóvakía|Slóvakar]], [[Víetnam]]ar, [[Rússland|Rússar]] og [[Pólland|Pólverjar]].

=== Borgir ===
Sökum þess að Tékkland tilheyrði Austurríki í langan tíma ganga flestar borgir í landinu einnig undir þýskum heitum. Stærstu borgir landsins:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Röð !! Borg !! Þýskt heiti !! Íbúar !! Hérað
|-
| 1 || [[Prag]] (Praha) || Prag || 1,2 milljónir || Höfuðborgarsvæðið
|-
| 2 || [[Brno]] || Brünn || 371 þúsund || Suður-Mæri
|-
| 3 || [[Ostrava]] || Ostrau || 306 þúsund || Suður-Slésía
|-
| 4 || [[Plzeň]] || Pilsen || 169 þúsund || Plzeň
|-
| 5 || [[Liberec]] || Reichenberg || 101 þúsund || Liberec
|-
| 6 || [[Olomouc]] || Olmütz || 100 þúsund || Olomouc
|-
| 7 || [[Ústí nad Labem]]|| Aussig an der Elbe || 95 þúsund || Ústí
|-
| 8 || [[České Budějovice]] || Budweis || 94 þúsund || Suður-Bæheimur
|-
| 9 || [[Hradec Králové]]|| Königgrätz || 94 þúsund || Králové
|-
| 10 || [[Pardubice]] || Pardubitz || 90 þúsund || Pardubice
|-
| 11 || [[Havířov]]|| - || 82 þúsund || Suður-Slésía
|-
| 12 || [[Zlín]]|| Zlin || 75 þúsund || Zlín
|-
| 13 || [[Kladno]]|| - || 69 þúsund || Mið-Bæheimur
|-
| 14 || [[Most]]|| Brüx || 67 þús || Ústí
|}

=== Trú ===
59% allra landsmanna eru ekki skráðir í nein trúfélög og er það eitt hæsta hlutfall heims. 26% landsmanna eru [[Kaþólska kirkjan|kaþólikkar]], 7% eru í [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunni]] en afgangurinn greinist í kirkjur mótmælenda. Eftir [[Heimstyrjöldin síðari|heimsstyrjöldina síðari]] voru kristnar kirkjur teknar eignarnámi. Áætlað er að endurgreiða skaðann sem þær urðu fyrir og á það að verða gert í síðasta lagi [[2013]].

=== Tungumál ===
Opinbert tungumál Tékklands er tékkneska, sem er indóevrópskt tungumál af ætt vesturslavneskra tungumála. Tólf önnur tungumál eru opinberlega viðurkennd sem móðurmál minnihlutahópa í Tékklandi. Það eru [[slóvakíska]], romani, [[úkraínska]], [[pólska]], [[þýska]], [[gríska]], [[ungverska]], [[rússneska]], rútenska, [[búlgarska]], [[króatíska]] og [[serbneska]].

== Menning ==
=== Kvikmyndir ===
Eftir fyrri heimstyrjöldina blómstraði kvikmyndaiðnaðurinn í Tékklandi. Margar kvikmyndir voru gerðar eða um áttatíu á ári. Svo var sjöundi áratugurinn gullöld kvikmyndagerðarinnar. Film and Television School of the Academy of Performing Arts (FAMU) einn elsti skóli sinnar tegundar í Evrópu var stofnaður í Prag og tvær tékkneskar myndir unnu [[Óskarsverðlaunin|Óskarinn]] fyrir bestu erlendu myndina. Nú flykkjast margir erlendir aðilar til Tékklands bæði til að taka upp myndir þar vegna minni kostnaðar og einnig til að kynna sér nýjar tékkneskar kvikmyndir.

=== Tónlist og bókmenntir ===
Ýmsir þekktir tónlistarmenn eru frá Tékklandi. Frá 19. öldinni eru nöfn eins og [[Bedřich Smetana]] og [[Antonín Dvořák]] heimsþekkt. Af þekktum rithöfundum má nefna [[Franz Kafka]] og [[Milan Kundera]].

=== Íþróttir ===
Þjóðaríþrótt Tékka er [[íshokkí]]. Landsliðið hefur nokkrum sinnum orðið heimsmeistari, síðast [[2010]]. [[1998]] urðu Tékkar Ólympíumeistarar á vetrarleikunum í [[Nagano]] í [[Japan]]. Aðrar vetraríþróttir eru einnig hátt skrifaðar, svo sem skíðaíþróttir. Miðstöð skíðaíþrótta í landinu er [[Liberec]] í norðurhluta Bæheims en þar fór meðal annars fram heimsbikarmótið í norrænum greinum [[2009]].

[[Knattspyrna]] er einnig vinsæl íþrótt. Úrvalsdeildin heiti Gambrinus-deild og er með 16 lið. Landsliðið hefur síðustu ár verið að gera það gott á alþjóða vettvangi. Á [[EM í knattspyrnu 1996|EM 1996]] í [[England]]i komst liðið í úrslit en tapaði leiknum fyrir [[Holland]]i. Liðið hefur einu sinni komist í lokakeppni HM, árið [[2006]] í Þýskalandi, en komst ekki upp úr riðlakeppninni. Meðan Tékkóslóvakía var og hét komst liðið tvisvar í úrslit en tapaði báðum leikjum. Fyrst [[1934]] fyrir [[Ítalía|Ítalíu]], síðan [[1962]] fyrir [[Brasilía|Brasilíu]]. Af þekktum tékkneskum leikmönnum má nefna [[Milan Baroš]] (Galatassaray), [[Jan Koller]] (lengst af hjá [[Borussia Dortmund]]) og markmanninn [[Petr Čech]] hjá [[Chelsea F.C.|Chelsea]].

Í kappakstursbrautinni Automotodrom Brno er keppt í alþjóðlegum kappakstri.

=== Matargerð ===
[[Mynd:Budvar UK.JPG|thumb|Budweis-bjór]]
Tékknesk matargerð einkennist af kjötréttum, sérstaklega svínakjöti. Landið er þó þekktara fyrir bjórframleiðsu, en [[Bjór (öl)|bjór]] er ein helsta útflutningsvara landsins. Tékkar framleiða á einum ársfjórðungi um 15.263 hektólítra af bjór og af þeim eru um 2.903 milljón hektólítrar fluttir út. Helstu kaupendur tékknesks bjórs eru Þjóðverjar, Slóvakar og Rússar. Þær borgir sem helst brugga bjór eru Plzeň og České Budějovice en þekktustu tegundirnar eru nefndar eftir borgunum (Pilsner og Budweis). Tékkar drekka hlutfallslega mestan bjór á mann í heimi.

=== Helgidagar ===
Í Tékklandi eru svipaðir helgidagar og í öðrum ríkjum Mið- og Vestur-Evrópu. Athygli vekur þó að [[uppstigningardagur]] og gamlársdagur eru ekki helgidagar í landinu. Opinberir helgidagar í Tékklandi:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dags. !! Helgidagur !! Ath.
|-
| [[1. janúar]] || Þjóðhátíð || Tékkland stofnað 1. janúar 2003
|-
| Að vori || [[Páskar]] || Tveir dagar
|-
| [[1. maí]] || Verkalýðsdagurinn ||
|-
| [[8. maí]] || Frelsisdagur || Stríðslokadagur heimstyrjaldarinnar síðari
|-
| [[5. júlí]] || Dagur heilags Kyrills og heilags Meþóds || Kyrill og Meþód kristnuðu landið á 9. öld
|-
| [[6. júlí]] || Dagur Jans Hus || Dagurinn sem Jan Hus var brenndur á báli 1415
|-
| [[28. september]] || Dagur tékkneska ríkisins || Dauðadagur heilags Wenzels 929 eða 935, verndardýrlingur Tékklands
|-
| [[28. október]] || Dagur Tékkóslóvakíu || Stofndagur Tékkóslóvakíu 1918
|-
| [[17. nóvember]] || Baráttudagur fyrir frelsi og lýðræði || Stúdentamótmælin 1938 og 1989
|-
| [[24. desember]] || Aðfangadagur || 
|-
| [[25. desember]] || [[Jól]]adagur || 
|-
| [[26. desember]] || Annar í jólum|| 
|}

Auk ofangreindra helgidaga er haldið upp á nokkra aðra daga en aðeins í vissum landshlutum.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Tschechien|mánuðurskoðað=12. desember|árskoðað=2012}}

== Tenglar ==
{{Wiktionary|Tékkland}}
* [http://www.vlada.cz/en/ Ríkisstjórn Tékklands]
* [https://www.visitczechrepublic.com/en-US Opinber ferðavefur]

{{Evrópa}}
{{Evrópusambandið}}
{{Evrópuráðið}}
{{Efnahags- og framfarastofnunin}}

[[Flokkur:Tékkland| ]]
[[Flokkur:Landlukt lönd]]</text>
      <sha1>gogfa705tv3anddan3z1t5m0hv7s0q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Austurríki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4252</id>
    <revision>
      <id>1983949</id>
      <parentid>1959861</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57121-30</username>
        <id>122228</id>
      </contributor>
      <comment>ekki miklu</comment>
      <origin>1983949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59765" sha1="mcrkr25yj2dkqofnf2qm44n1d3k54ij" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Lýðveldið Austurríki
| nafn_á_frummáli = Republik Österreich
| nafn_í_eignarfalli = Austurríkis
| fáni = Flag of Austria.svg
| skjaldarmerki = Austria Bundesadler.svg
| staðsetningarkort = EU-Austria.svg
| tungumál = [[þýska]]
| höfuðborg = [[Vín (Austurríki)|Vín]]
| stjórnarfar = [[Lýðveldi]]
| titill_leiðtoga1 = [[Forseti Austurríkis|Forseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Alexander Van der Bellen]]
| titill_leiðtoga2 = [[Kanslari Austurríkis|Kanslari]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Christian Stocker]]
| ESBaðild = 1. janúar 1995
| stærðarsæti = 113
| flatarmál = 83.879
| hlutfall_vatns = 0,84
| mannfjöldaár = 2026
| mannfjöldasæti = 97
| fólksfjöldi = 9.219.113
| íbúar_á_ferkílómetra = 109,9
| staða = [[Sjálfstæði]]
| atburður1 = Ríkisstofnun
| dagsetning1 = [[27. júlí]] [[1955]]
| VLF_ár = 2018
| VLF = 461,432
| VLF_sæti = 42
| VLF_á_mann = 51.936
| VLF_á_mann_sæti = 15
| VÞL = {{hækkun}} 0.922
| VÞL_sæti = 18
| VÞL_ár = 2019
| gjaldmiðill = [[Evra]]
| tímabelti = [[UTC]]+1
| þjóðsöngur = [[Land der Berge, Land am Strome]]
| tld = at
| símakóði = 43
}}
'''Austurríki''' ([[þýska]]: ''Österreich'') er [[landlukt]] land í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] í [[Austur-Alpar|Austur-Ölpunum]]. Hálendi [[Alparnir|Alpafjallanna]] einkennir landslag Austurríkis en í norðri og suðri eru [[Bæheimsskógur]] og [[Pannóníska sléttan]]. Landið er [[sambandslýðveldi]] níu sambandsríkja. Höfuðborg þess er [[Vín (Austurríki)|Vín]]. Austurríki á landamæri að [[Þýskaland]]i í norðvestri, [[Tékkland]]i í norðri, [[Slóvakía|Slóvakíu]] í norðaustri, [[Ungverjaland]]i í austri, [[Slóvenía|Slóveníu]] og [[Ítalía|Ítalíu]] í suðri, og [[Sviss]] og [[Liechtenstein]] í vestri. Landið er tæplega 84 þúsund ferkílómetrar að stærð og þar búa um 9,2 milljónir.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hanes |first=D.M. |date=1994-09-01 |title=Studies of granular flow down an inclined chute. Quarterly technical progress report: Year four, Quarter two, 13 March--12 June 1994 |doi=10.2172/10182964}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mannfjöldi&quot;&gt;{{cite web |title=Population at beginning of year/quarter |url=https://www.statistik.at/en/statistics/population-and-society/population/population-stock/population-at-beginning-of-year/quarter|date=2026-01-01|access-date=2026-04-14|lang=en|publisher=Statistik Austria}}&lt;/ref&gt;

Landið varð til undir lok fyrsta árþúsundsins úr landsvæðunum [[Pannóníumörk]] og [[Ungverska mörk|Ungversku mörk]] innan [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]]. Upphaflega var landið [[markgreifi|markgreifadæmi]] sem heyrði undir [[Bæjaraland]]. Árið 1156 var landið gert að [[hertogadæmið Austurríki|hertogadæmi]] og árið 1453 að [[erkihertogadæmið Austurríki|erkihertogadæmi]]. Á 16. öld varð Vínarborg höfuðborg keisaradæmisins og Austurríki varð þannig heimaland [[Habsborgarar|Habsborgara]] (sem upprunalega voru frá Sviss). Eftir [[upplausn Heilaga rómverska ríkisins]] 1806 gerðist Austurríki sjálft [[Austurríska keisaradæmið|keisaradæmi]]. Þetta ríki varð stórveldi í Evrópu og leiðandi innan [[Þýska sambandið|Þýska sambandsins]]. Eftir ósigur í [[Stríð Prússlands og Austurríkis|stríði Prússlands og Austurríkis]] 1866 var sambandið leyst upp og [[Austurríki-Ungverjaland]] varð til.

Eftir morðið á [[Franz Ferdinand erkihertogi|Franz Ferdinand]] erkihertoga árið 1914, lýsti [[Frans Jósef 1. Austurríkiskeisari|Frans Jósef]] keisari [[Serbía|Serbíu]] stríði á hendur sem þróaðist síðan út í [[fyrri heimsstyrjöld]]. Ósigur keisaradæmisins og upplausn í kjölfarið varð til þess að Austurríki varð [[lýðveldi]] árið 19190. Á [[millistríðsárin|millistríðsárunum]] fór andstaða við þingræði vaxandi og lyktaði með valdatöku [[fasismi|fasista]] undir stjórn [[Engelbert Dollfuss]] 1934. Ári áður en [[síðari heimsstyrjöld]] braust út var landið [[innlimun Austurríkis|innlimað]] í [[Þriðja ríkið]]. Eftir [[frelsun Austurríkis]] 1945 tók við langt hernámstímabil [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]]. Landið fékk aftur sjálfstæði árið 1955.

Austurríki býr við [[þingræði]] og [[fulltrúalýðræði]] með [[forseti Austurríkis|forseta]] sem kosinn er í almennum kosningum og [[kanslari Austurríkis|kanslara]] sem stjórnarleiðtoga. Helstu borgir landsins fyrir utan Vín eru [[Graz]], [[Linz]], [[Salzburg]] og [[Innsbruck]]. Austurríki hefur lengi verið [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (nafnvirði)|eitt af ríkustu löndum heims]] miðað við landsframleiðslu á mann og var í 18. sæti [[vísitala um þróun lífsgæða|lífsgæðavísitölunnar]] árið 2019.

Austurríki hefur verið aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] frá 1955 og [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] frá 1995. [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og [[Samtök olíuframleiðsluríkja]] eru með höfuðstöðvar í Vín. Austurríki er stofnaðili að [[Efnahags- og framfarastofnunin]]ni og [[Interpol]]. Landið undirritaði [[Schengen-samkomulagið]] 1995 og tók upp [[evra|evruna]] 1999.

== Heiti ==
Austurríki hefur í gegnum aldirnar verið nefnt nokkrum nöfnum. Allt til 8. aldar hét það ''Marchia Orientalis'', þ.e. Austurmörk (''Ostmark'').&lt;ref&gt;''Online Etymological Dictionary,'' &quot;[http://www.etymonline.com/index.php?search=Austria&amp;searchmode=none Austria]&quot;&lt;/ref&gt; Landið var í austur frá hinu forna Frankaríki [[Karlamagnús]]ar. Orðið „mörk“ var gjarnan notað yfir landsvæði á jaðri ríkis (sbr. Mark Brandenburg, [[Danmörk]] og svo framvegis).

Í í skjali [[Ottó 2. keisari|Ottós 2. keisara]] frá [[976]] nefnir hann héraðið ''Ostarichi'', sem bókstaflega merkir „ríkið í austri“ (Austurríki), enda var það í austur frá þýska ríkinu.&lt;ref name=&quot;University of Klagenfurt&quot;&gt;{{cite web|url=http://wwwg.uni-klu.ac.at/spw/oenf/name2.htm|title=University of Klagenfurt|access-date=2 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110513121957/http://wwwg.uni-klu.ac.at/spw/oenf/name2.htm|archive-date=13 May 2011|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book| editor1-last=Bischof| editor1-first=Günter| editor-link=Günter Bischof| editor2-last=Pelinka| editor2-first=Anton| editor2-link=Anton Pelinka| title=Austrian Historical Memory and National Identity| publisher=Transaction Publishers| place=New Brunswick| date=1997| isbn=978-1-56000-902-3| url=https://books.google.com/books?id=tfhADwAAQBAJ&amp;pg=PT34| pages=20–21| access-date=14 June 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180614144308/https://books.google.de/books?id=tfhADwAAQBAJ&amp;pg=PT34&amp;lpg=PA92#v=onepage| archive-date=14 June 2018| url-status=live| df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Þetta er heitið sem festist í norðurgermönskum málum (til dæmis [[Íslenska|íslensku]] og [[Danska|dönsku]]). Þaðan kemur einnig franska heitið en í bjagaðri mynd (''Autriche''). Úr ''Ostarichi'' varð til þýska heitið ''Österreich'', enda hefur það sömu merkingu.

Á [[Latína|latínu]] fékk landið nafnið ''Austria'' frá 12. öld, en latína var diplómata- og fræðimál Evrópu allt til [[Siðaskiptin|siðaskipta]]. Ýmis mál hafa tekið upp þetta heiti, svo sem [[enska]], [[ítalska]], [[spænska]] og [[gríska]].

Nokkur önnur heiti hafa verið notuð en þau voru öll skammlíf. Þar má nefna ''Ostland'' (Austurland), ''Osterland'' og fleiri.

== Saga Austurríkis ==
=== Landnám ===
Til forna lögðu Rómverjar undir sig langmestan hluta Austurríkis. Aðeins nyrsti hlutinn, norðan Dónár, tilheyrði [[Germanir|Germönum]]. Við endalok Rómaveldis óðu Vestgotar, Austgotar og Alemannar yfir landið en enginn þessara þjóðflokka settist þar að. Á sjöttu öld fluttu Bæverjar til landsins úr norðri en Alemannar settust að vestast í Vorarlberg. Eftir það fluttu [[Slavar]] einnig í einhverjum mæli til landsins úr austri. Árið 600 stofnuðu Slavar fyrsta sjálfstæða slavaríkið í Evrópu ([[Karantanía]]) en það náði inn í suðurhluta núverandi Austurríkis ([[Kärnten]] og [[Steiermark]]). Þetta ríki liðaðist sundur á 8. öld og varð loks hluti hins mikla Frankaríkis. Á tímum [[Karlamagnús]]ar hófst landnám Germana á þessum slóðum, en Ungverjar eyðilögðu það jafnharðan. Eftir að [[Ottó I (HRR)|Ottó I]] keisari vann lokasigur á Ungverjum árið [[955]], hófst nýtt landnám Bæverja sem komu nú frá [[Bæjaraland]]i í vestri. Árið [[976]] hlaut Leopold frá Bæjaralandi, af ættinni Babenberg, allt svæðið að léni frá [[Ottó III (HRR)|Ottó III]] keisara. Það var þá kallað Ostarichi, sem seinna breyttist í Österreich. Austurríki féll því undir stjórn Bæjaralands en bæði löndin voru greifadæmi í hinu heilaga rómverska keisaradæmi.

=== Uppgangur Habsborgara ===
Á tímum Babenberg-ættarinnar var landið rutt og þar myndaðist heildstætt samfélag. Babenberg-ættin réð einnig Bæjaralandi og voru bæði greifadæmin undir sömu stjórn. En [[1156]] aðskildi [[Friðrik Barbarossa]] keisari bæði löndin og breytti Austurríki í hertogadæmi. Með þessum gjörningi hófst saga Austurríkis sem eigið landsvæði innan hins [[heilaga rómverska ríkið|heilaga rómverska keisaradæmis]], enda var það þá laustengt sambandsveldi margra hertogadæma. Fyrsti hertoginn hét [[Hinrik Jasormimgott|Hinrik]], með viðurnefnið Jasormimgott. Hann gerði borgina Vín að aðsetri sínu, en síðan þá hefur Vín verið höfuðstaður Austurríkis. Á tíma Hinriks hertoga varð Steiermark hluti af Austurríki en einnig landsvæði sem í dag eru hluti af Slóveníu. Þegar Friðrik II hertogi féll í orrustu [[1246]], dó Babenberg-ættin út. Þá hófst valdabarátta um héraðið, sem var nokkurn veginn stjórnlaust næsta áratuginn. Ottókar II, konungur [[Bæheimur|Bæheims]], náði völdum [[1256]] en hann féll í orrustu [[1278]] gegn [[Rúdolf I (HRR)|Rúdolf af Habsborg]]. Þar með náði Habsborgarættin völdum í Austurríki sem ríkjandi hertogar og héldu þeim í 640 ár, allt til 1918.

=== Erkihertogadæmið ===
Árið [[1335]] féll Kärnten í hendur Habsborgara og [[1363]] Týról. Þar með var Austurríki orðið að stóru hertogadæmi og náði vel út yfir núverandi landmæri. Þetta þótti þá vera allstórt svæði og [[1379]] var hertogadæminu skipt upp í þrjá hluta. 

* Neðra-Austurríki (Ober – og Niederösterreich)
* Innra-Austurríki (Steiermark, Kärnten, Krain, Istría og Tríest)
* Austurríki nær (Týról og Vorarlberg, ásamt löndum í Elsass og Württemberg)

Þetta leiddi til mikilla erja á allri [[15. öldin]]ni, enda voru erfingjarnir margir og löndin góð. Austurríki sameinaðist ekki aftur fyrr en [[1493]] er Friðrik V. hertogi erfði alla hlutana. Friðrik var kjörinn keisari hins heilaga rómverska keisaradæmis á miðri 15. öld. Nokkrir hertogar Habsborgara höfðu áður verið kjörnir konungar og keisarar hins heilaga rómverska keisaradæmiss en með Friðrik, sem kallaðist [[Friðrik III (HRR)|Friðrik III]], myndaðist nær óbrotin lína Habsborgara sem konungar og keisarar hins heilaga rómverska keisaradæmis, allt til upplausnar þess [[1806]]. Friðrik hóf Austurríki upp sem erkihertogadæmi innan ríkisins strax árið eftir kjör sitt sem konungur. Þannig stóð erkihertogadæmið Austurríki jafnfætis við kjörfurstadæmin, með þeirri undantekningu að erkihertoginn hafði ekki kjörgengi í konungskjöri. Sem erkihertogadæmi varð Austurríki hins vegar sjálfstætt ríki í ríkinu.

=== Stórveldi ===
[[1477]] kvæntist hertoginn [[Maximilian I (HRR)|Maximilian]] Maríu frá [[Búrgund]]. Maximilian varð síðan keisari [[1493]] og erfði Habsborg því Búrgúnd. Eftir að sonur hans, Filippus, kvæntist Jóhönnu af Kastilíu og Aragon, [[1496]], eignaðist Habsborgarveldið [[Spánn|Spán]] og þar með nýju löndin í [[Ameríka|Ameríku]] en einnig Napólíríkið, [[Sikiley]] og [[Sardinía|Sardiníu]]. Þegar [[Karl V (HRR)|Karl V]]. varð keisari [[1519]] stóð Habsborg á hátindi veldis síns. Austurríki var hluti af stórveldi. Karl V. hafði þó ekki mikinn áhuga á að hafa ríkið áfram á einni hendi. Strax [[1521]] skildi hann Austurríki frá og gaf það bróður sínum, Ferdinand I. Síðar gaf hann syni sínum Spán (ásamt [[Niðurlönd]]um og Ameríku). [[1526]] töpuðu Ungverjar orrustu við Ósmanna (Tyrki) og erfði Ferdinand þá Ungverjaland og Bæheim, ásamt Mæri, Sílesíu og Lausitz. Hins vegar varð Ferdinand í staðinn að fást við Tyrki. Árið 1538 var konungsríkinu Ungverjalandi skipt í þrennt:

* Meginhluti landsins hélst undir krúnu Austurríkis
* Austurhluti landsins féll í hendur Tyrkjum
* Siebenbürgen ([[Rúmenía|í Rúmeníu]]) stjórnuðu ungverskir aðalsmenn, utan áhrifasvæðis Austurríkis

Árið [[1556]] sagði Karl V. af sér og settist í helgan stein. Þar með skiptist Habsborg í tvær nýjar ættir,  spænsku ættin og austurrísku ættina. Allir keisarar hins heilaga rómverska keisaradæmis eftir þetta voru af austurrísku ættinni.

=== Siðaskipti og Tyrkjaógnin ===
[[Mynd:Siege of Vienna 1529 by Pieter Snayers.jpeg|thumb|Tyrkir sitja um Vín 1529]]
Þegar [[siðaskiptin]] hófust snemma á [[16. öldin|16. öld]] fór nýja trúin eins og eldur í sinu um gjörvallt Austurríki. Aðallinn og keisarinn viðhéldu kaþólskunni en ekki kom til átaka eða uppþota í ríkinu. Ef til vill átti óttinn við Tyrki einhvern þátt í því að þjappa íbúum Austurríkis saman. [[1529]] voru Tyrkir komnir að borgarmörkum Vínar.

Þann [[27. september]] hófu þeir umsátur um borgina undir forystu soldánsins [[Súlíman I]]. Íbúar Vínar voru skelfingu lostnir. Margir íbúar Vínar flúðu en á hinn bóginn tókst nokkur þúsund hermönnum hins heilaga rómverska keisaradæmis og Spánar að komast til borgarinnar áður en umsáturshringurinn lokaðist. Tyrkir voru hins vegar með nær 250 þúsund manna lið. Eftir nokkra bardaga ákvað Súlíman að hætta umsátrinu sökum versnandi veðurs en vetur var í nánd og birgðaflutningar erfiðir. Þann [[14. október]] hurfu Tyrkir úr landi. Þeir birtust aftur [[1532]] en þá hafði Karli V. tekist að safna miklu liði. Súlíman réðist því ekki á Vín, heldur rændi og ruplaði í Steiermark og hvarf á braut á ný.

Árið [[1600]] hóf [[kaþólska kirkjan]] gagnsiðbótina í Austurríki, heldur seinna en víða annars staðar í þýska ríkinu. Gagnsiðbótin var hins vegar mjög grimmileg og árangurinn eftir því. Á skömmum tíma tókst að snúa meirihluta íbúa Austurríkis til kaþólsku á ný. Þar af leiðandi tók landið þátt í [[30 ára stríðið|30 ára stríðinu]] og barðist með Bæjurum gegn siðaskiptamönnum og gegn [[Svíþjóð|Svíum]].

=== Síðara umsátur Tyrkja ===
[[Mynd:TB Ausfall.jpg|thumb|Orrustan um Vín]]
[[1683]] birtust Tyrkir aftur við borgardyr Vínar. Að þessu sinni undir forystu stórvesírsins [[Kara Mústafa]]. [[14. júlí]] var umsáturshringur lagður um borgina. Meðan Vín var þannig einangruð frá umheiminum, lögðu Tyrkir nágrenni borgarinnar í rúst, sem og Neðra-Austurríki. Mörgum borgum var eytt og íbúar þeirra stráfelldir. Þrátt fyrir ákafar árásir á Vín náðu Tyrkir ekki að komast inn fyrir borgarmúrana. Í [[ágúst]] hafði [[Leopold I (HRR)|Leopold I]]. keisari safnað nægu liði til að þramma til Vínar. Með í för voru hermenn frá Bæjaralandi, Frankalandi, Saxlandi, Sváfalandi og [[Feneyjar|Feneyjum]]. Einnig mætti pólskur her til Vínar. Sobieski konungur var aðalherstjórnandi kristna hersins.

Þann [[12. september]] hófst stórorrusta við Tyrki í Kahlenberg við Vín. Meðan sú orrusta stóð yfir gerði herinn í Vínarborg útrás og réðst á Tyrki. Eftir tólf tíma bardaga létu Tyrkir undan síga og flúðu af vettvangi. Vín var þannig bjargað, en reyndar er talið að þessi sigur á Tyrkjum hafi bjargað Austurríki öllu. Í kjölfarið voru háðar tvær styrjaldir við Tyrki á [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Hin fyrri fór fram [[1683]]-[[1699]] en í henni var Evgen prins af Savoy mjög sigursæll. Austurríki vann þá lönd á Balkanskaga þar sem í dag eru hlutar Slóveníu og [[Króatía|Króatíu]].

=== Spænska og austurríska erfðastríðin ===
[[Mynd:Maria Theresia10.jpg|thumb|María Teresa. Málverk eftir Martin van Meytens.]]
Árið [[1701]] hófst [[spænska erfðastríðið]]. Ýmsir gerðu tilkall til spænsku krúnunnar við andlát [[Karl 2. Spánarkonungur|Karls II]]. konungs, en hann var síðasti erfingi spænsku Habsborgaranna. [[Jósef I (HRR)|Jósef I.]] keisari gerði tilkall til krúnunnar fyrir hönd Austurríkis, en eftir mikla bardaga hlaut Filippus V. frá Frakklandi hnossið. Stríðinu lauk með friðarsáttmálanum í [[Utrecht]] [[1713]]. Eftir fleiri Tyrkjastríð [[1714]]-[[1718|18]] lagði Austurríki undir sig landsvæði í norðurhluta [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu]] og [[Serbía|Serbíu]] og nokkur fleiri.

Habsborgaraveldið náði því mestri útbreiðslu sinni eftir að Spánn var skilinn frá. Árið [[1711]] tók [[Karl VI (HRR)|Karl VI.]] við sem keisari hins heilaga rómverska keisaradæmis. Honum var strax ljóst að hann yrði síðasti Habsborgarinn í karllegg og hafði áhyggjur af framtíð Austurríkis og hins heilaga rómverska keisaradæmis. Því bjó hann til nýja [[stjórnarskrá]] fyrir keisaradæmið, en í henni kvað svo á að keisaraembættið mætti erfast til dætra í Austurríki. Karl lést [[1740]]. Sökum þess að engin önnur lönd innan hins heilaga rómverska keisaradæmis, né heldur kjörfurstarnir, viðurkenndu stjórnarskrá Karls VI um erfðir kvenna, braust út stríð um krúnu Austurríkis og hins heilaga rómverska keisaradæmis.

[[Friðrik 2. Prússakonungur|Friðrik mikli]] Prússakonungur réðst inn í Sílesíu og hertók landsvæðið. Hann gerði bandalag við kjörfurstann af Bæjaralandi, sem í kjölfarið var kjörinn keisari hins heilaga rómverska keisaradæmis sem [[Karl VII (HRR)|Karl VII]]. Prússar, Bæjarar og Frakkar börðust gegn Austurríki en Englendingar og Hollendingar veittu Austurríkismönnum mikinn stuðning. Karl VII. lést [[1745]] og þá var leiðin greið fyrir elstu dóttur Karls VI., [[María Teresa|Maríu Teresu]]. Hún var krýnd sem erkihertogaynja af Habsborg og drottning Ungverjalands, en eiginmaður hennar, [[Frans I (HRR)|Frans I]]., var krýndur sem keisari ríkisins. Enn var þó barist í stríðinu til [[1748]]. [[Sjö ára stríðið]] [[1756]]-[[1763|63]] breytti engu um Sílesíu eða önnur landamæri Austurríkis.

=== Evrópumál ===
Jósef II. tók við af móður sinni sem erkihertogi af Austurríki 1780. Hann var mjög framfarasinnaður og vildi allt fyrir fólkið gera. [[1785]] stakk hann upp á því að fá að skipta á austurrísku Niðurlöndum (þ.e. [[Belgía|Belgíu]]) fyrir Bæjaraland, þannig að Bæjaraland og Austurríki myndu sameinast í eitt ríki, en hið heilaga rómverska keisaradæmi hlyti Niðurlönd. Kjörfurstarnir höfnuðu hins vegar tillögunni. Á hinn bóginn tók Jósef þátt í skiptingu [[Pólland]]s [[1772]], [[1793]] og [[1795]] (ásamt [[Prússland]]i og [[Rússland]]i). Þar fékk Austurríki stóran hluta landsins, allt norður til [[Varsjá]]r en Pólland þurrkaðist út af landakortinu. [[Franska byltingin]] skók Evrópu [[1789]]. Strax árið  [[1794]] hertók franskur byltingarher Niðurlönd Habsborgara (þ.e. Belgíu). 

=== Napoleonsstríðin ===
Austurríki tók þátt í bandalaginu gegn [[Napoleon Bonaparte|Napóleon]] þegar árið [[1799]] til að stemma stigu við yfirgangi [[Frakkland]]s. Þrátt fyrir það stóðu Austurríkismenn einir gegn Napóleon í orrustunni við Marengo og við Hohenlinden árið [[1800]] og biður ósigur í bæði skiptin. Við það unnu Frakkar lönd við Rínarfljót. Eftir sigur Frakka í þríkeisaraorrustunni miklu við [[Leipzig]] [[1805]] komust þeir til Vínarborgar og tóku borgina. Við það tækifæri missti Austurríki lönd sín á [[Ítalía|Ítalíu]] (til dæmis Feneyjar). Frakkar yfirgáfu borgina hins vegar skjótt aftur. Þegar hið heilaga rómverska keisaradæmi var lagt niður [[1806]] eftir þrýsting frá Napoleon, var Frans II. ríkjandi keisari. Strax á sama ári lýsti hann yfir stofnun keisaradæmis í Austurríki. Segja má að þetta hafi verið stofndagur Austurríkis sem óháðs og frjáls ríkis, þrátt fyrir að nær allir keisarar hins heilaga rómverska keisaradæmis hafi verið af ætt Habsborgara og oftast setið í Vín síðan á 15. öld. Nýja keisaradæmið stóð til 1918.

Aftur var myndað bandalag gegn Napóleon. Austurríki tók hins vegar ekki þátt í neinum orrustum fyrr en [[1809]]. Á því ári biðu þeir ósigur fyrir Napóleon í orrustunum við Abensberg, Eggmühl og [[Regensburg]]. Austurríski herinn flúði til Bæheims og Napóleon þrammaði til Vínar. Frakkar skutu á borgina og hertóku hana í einni svipan í [[maí]]. Við svo búið sneri austurríski herinn aftur frá Bæheimi. Í orrustunni við Aspern (nálægt Vín) sigruðu Austurríkismenn og hröktu Frakka burt úr landinu á næstu mánuðum. Þetta var fyrsti stóri ósigur Napóleons á ferli sínum. Fyrir vikið hélt Austurríki sjálfstæði sínu. [[1813]] dró til þjóðarorrustunnar miklu við Leipzig. Þar mættust Frakkar og Bandamenn (Austurríki, Prússland, Rússland og Svíþjóð). Orrustan stóð yfir í þrjá heila daga og lauk með ósigri Napóleons. Þetta var síðasta orrusta Austurríkismanna gegn honum. Þeir komu ekki við sögu við lokaósigur Napóleons í [[Orrustan við Waterloo|orrustunni við Waterloo]].

=== Vínarfundurinn ===
[[Mynd:Prince Metternich by Lawrence.jpeg|thumb|Metternich fursti]]
Eftir fall Napóleons var nauðsynlegt að skipa ríkjum og landamærum í Evrópu upp á nýtt. Haldin var viðamikil ráðstefna í Vín að boði Frans I. keisara, en fundarstjóri var utanríkisráðherra landsins, [[Metternich fursti]]. Ráðstefnan hófst [[18. september]] [[1814]] og kallast [[Vínarfundurinn]] (þ. ''Wiener Kongress''). Allir helstu leiðtogar í Evrópu sóttu ráðstefnuna, sér í lagi frá Rússlandi, Bretlandi, Austurríki, Prússlandi, Frakklandi, Kirkjuríkinu og mörgum öðrum smærri ríkjum. Vín var næsta árið pólitísk þungamiðja Evrópu. Viðræður og samningar gengu hægt. Á vormánuðum [[1815]] strauk Napóleon úr útlegð frá Elbu og safnaði liði á ný. Komst þá skriður á samninga og lauk ráðstefnunni [[9. júní]]. Aðeins níu dögum síðar, [[18. júní]], var Napóleon sigraður á ný í stórorrustunni við Waterloo. Fyrir Austurríki hafði ráðstefnan mikil áhrif. Landið missti Niðurlönd og eignir við ofanvert Rínarfljót. Á hinn bóginn fékk Austurríki að halda Galisíu (suðurhluti Póllands). Landið fékk auk þess Illyríu og Salzburg. Austurríki varð eftir sem áður stórveldi í Evrópu. Eitt það síðasta sem Vínarfundurinn gerði var að stofna [[þýska sambandið]] úr leifum þýskra furstadæma, hertogadæma og konungsríkja. Austurríki varð leiðandi afl í þessu nýja ríkinu en stóð samt fyrir utan það sem eigið keisaraveldi. Austurríki stóð til að mynda utan við tollabandalag nýja ríkisins. [[Bismarck]] leysti þetta þýska samband upp árið [[1866]].

=== Byltingar ===
Samhliða aukinni [[iðnvæðing]]u og fjölgun í röðum nýrrar verkamannastéttar jukust stjórnmálaleg átök í Austurríki. Þetta var einnig tími [[þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]]. Um miðja [[19. öldin]]a voru mótmælin í hámarki en sökum þess að Austurríki var fjölþjóðaríki, náðu mótmælendur ekki að skipuleggja sig eins vel og víða annars staðar. Á byltingarárinu [[1848]] kom til víðtækra mótmælaaðgerða, en þær voru allar barðar niður. Á hinn bóginn sá keisari að friða þurfti lýðinn. Því var Metternich fursti rekinn úr embætti, enda var hann mjög íhaldssamur á gamla kerfið og mikill harðlínumaður. 

Þann [[22. júlí]] fundaði fyrsta austurríska þingið í nútíma-formi í Vín. Ekkert þinghús var til staðar og því var fundað í reiðskóla til að byrja með. Þótt tekist hefði að friða íbúa móðurlandsins í bili, braust út bylting í öðrum hlutum ríkisins. Á Norður-Ítalíu barði herinn niður byltingu. Í Ungverjalandi var vilji til að losna frá Austurríki og dreginn saman mikill her. Austurríski herinn neitaði hins vegar að fara austur og því lýstu Ungverjar sig úr sambandi við keisarann. Íbúar Vínar studdu yfirmenn hersins og gerð var aðför að keisara og ríkisstjórn, sem yfirgáfu borgina og flúðu til borgarinnar Olomouc í Mæri (Tékklandi). Þar sagði [[Ferdinand 1. Austurríkiskeisari|Ferdinand I. keisari]] af sér en frændi hans, [[Frans Jósef 1. Austurríkiskeisari|Frans Jósef]], tók við sem nýr keisari. Keisarasinnar söfnuðu liði og hófu gagnbyltingu. [[1. nóvember]] hertóku þeir Vín í miklum bardögum þar sem 2000 manns týndu lífi. 24 leiðtogar byltingarmanna voru teknir af lífi. Þar með var endir bundinn á byltinguna. Aðeins með aðstoð Rússa tókst að vinna Ungverjaland á ný. Eftir þetta tók Frans Jósef I. keisari sér nánast einræðisvald.

=== Ítalía og þýska stríðið ===
Árið [[1859]] hófu Ítalir, undir forystu [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldi]]s, að sameina sjálfstæð lönd og greifadæmi á Ítalíuskaga. Þeir sigruðu Austurríki í orrustunni við Solferino og Magenta. Við tapið missti Austurríki nokkur lönd, svo sem [[Langbarðaland]]. Ítalía varð svo sjáfstætt konungsríki [[1861]]. Einnig varð mikill órói í þýska sambandinu. Austurríki var ávallt leiðandi afl í því, þar til Bismarck komst til valda í Prússlandi. Þegar Bismarck hertók [[Slésvík-Holtsetaland|Slésvík og Holtsetaland]], deildi hann yfirráðum þessara héraða með Austurríki. Prússland réði yfir Slésvík en Austurríki yfir Holtsetalandi. Þegar Bismarck síðan hertók Holtsetaland [[1866]] sagði Austurríki Prússlandi [[Stríð Prússa og Austurríkismanna|stríð á hendur]]. [[3. júlí]] það ár var barist við Königgrätz í Bæheimi. Við hlið Austurríkis börðust Saxar, Bæjarar og nokkur önnur þýsk héruð, sem einnig vildu stöðva framgang Prússlands. Prússar sigruðu hins vegar í orrustunni og urðu leiðandi afl í Þýskalandi. Þýska sambandið var lagt niður. Aðeins fimm árum síðar varð Prússland keisaraveldi og hafði þá sameinað mestan hluta Þýskalands. Austurríki var ekki með í því keisaraveldi. Þar með hafði Austurríki misst bæði lönd, völd og virðingu, þrátt fyrir að vera enn eigið keisararíki. Frans Jósef I. var niðurlægður. Ári síðar stofnaði hann austurríska-ungverska sambandsríkið og var krýndur konungur Ungverjalands [[8. júní]] [[1867]]. Eftir það var Ungverjaland ekki lengur hluti af keisaradæminu. Hins vegar tilheyrðu Bæheimur, Mæri, Galisía, vesturhluti Rúmeníu, Slóvenía og Króatía keisaradæminu.

=== Serbíukrísan ===
[[Mynd:Gavrilo Princip assassinates Franz Ferdinand.jpg|thumb|Morðið á krónprinsinum Frans Ferdinand og eiginkonu hans]]
[[1878]] hertók Austurríki alla Bosníu og Hersegóvínu, en þau lönd höfðu tilheyrt Tyrkjum. [[1908]] voru þau innlimuð Austurríki. Meðan Frans Jósef keisari reyndi að meðhöndla þegna sína hvarvetna í ríkinu á grundvelli jafnréttis, leyndi ríkisarfinn, Frans Ferdinand, ekki skoðunum sínum um að Slavar og Ungverjar væru annars flokks þegnar. [[1914]] heimsóttu hann og eiginkona hans borgina [[Sarajevó]] í Bosníu. Mörgum þjóðernissinnum þar í borg, sem vildu sameina Suður-Slava í eitt ríki, fannst heimsókn þessi ögrun og þegar Frans Ferdinand og kona hans óku gegnum Sarajevó þann [[28. júní]] skaut Gavrilo Princip, serbneskur þjóðernissinni, þau til bana  Austurríkismenn urðu æfir. Stjórnin kenndi ríkisstjórn Serbíu um verknaðinn. [[23. júlí]] setti Austurríki stjórn Serbíu úrslitakosti sem þeir síðarnefndu gátu ekki uppfyllt að öllu leyti. Eftir að keisari Þýskalands hafði staðfest stuðning við Austurríki, lýsti Austurríki stríði á hendur Serbum [[28. júlí]]. Þar með hófst [[heimstyrjöldin fyrri|heimsstyrjöldin fyrri]].

=== Heimstyrjöld ===
[[Mynd:Erzherzog Thronfolger Karl Franz Josef.jpg|thumb|[[Karl 1. Austurríkiskeisari|Karl I]] var síðasti keisari Austurríkis]]
Austurríki reið ekki feitum hesti frá hernaði sínum í styrjöldinni. Þeir börðust aðallega í Galisíu (núverandi Póllandi), við landamærin að Ítalíu og á Balkanskaga. Rússar náðu að hrekja Austurríkismenn og Þjóðverja burt úr Galisíu. Á Balkanskaga voru Serbar mjög aðgangsharðir og hröktu Austurríkismenn burt. Það var einungis á landamærum Ítalíu sem Austurríkismönnum tókst að halda stöðu sinni. Árið [[1916]] lést Frans Jósef I. keisari og við tók [[Karl 1. Austurríkiskeisari|Karl I]]. Hann kallaði saman ríkisráðið, sem tjáði honum hugmyndir sínar um framtíð Austurríkis. Ungverjaland og Balkanskagi voru ekki hluti af þeim hugmyndum og því ljóst fyrir stríðslok að Austurríki myndi brátt líða undir lok sem fjölþjóðaríki. Karl hvatti því hinar ýmsu þjóðir ríkisins til að mynda eigin stjórn, sem myndi lúta stjórninni í Vín. Þjóðirnar settu sér sínar eigin stjórnir, en hugðust hins vegar lýsa yfir sjálfstæði. Í stríðslok lágu Þýskaland og Austurríki efnahagslega í rústum. Því tók þjóðarráð Austurríkis til bragðs að mynda nýja stjórn, í [[október]] [[1918]], án aðkomu Karls I. keisara. [[11. nóvember]] leysti Karl því keisara- og konungdæmið Austurríki-Ungverjaland upp og [[12. nóvember]] var lýðveldið Austurríki formlega stofnað. Karl sagði hins vegar ekki af sér sem keisari. Því voru honum gefin þau tilmæli að segja af sér eða yfirgefa landið ella. Í [[mars (mánuður)|mars]] [[1919]] yfirgaf Karl landið og í [[apríl]] voru gömlu Habsborgarlögin numin úr gildi. Í uppgjöri stríðsins missti Austurríki öll sín slavnesku landsvæði. Galisía varð að hluta Póllands. Bæheimur og Mæri að vesturhluta Tékkóslóvakíu. Slóvenía, Illyría og Bosnía og Hersegóvína urðu að vesturhluta [[Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Suðurhluta Týról hertók Ítalía. Ungverjaland varð sjálfstætt ríki. Þar með varð Austurríki minna en það er í dag (Burgenland var enn hluti Ungverjalands) og hafði aldrei verið minna í sögu Habsborgarveldisins.

=== Fyrsta lýðveldið ===
Við stofnun lýðveldisins trúðu fáir á bjarta framtíð landsins. Margir lærðir menn töldu að móðurlandið eitt sér væri of lítið til að brauðfæða íbúana. Auk þess var landið efnahagslega í rúst. Upp kom sú hugmynd að Austurríki sameinaðist [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldinu]] en [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|Bandamenn]] lögðu blátt bann við öllu slíku. [[Salzburg]] sótti formlega um inngöngu í Þýskaland, óháð stjórninni í Vín, en Weimar-lýðveldið hafnaði því. Vorarlberg sótti um inngöngu í Sviss og við atkvæðagreiðslu vildu 80% íbúanna verða að kantónu í Sviss. Bæði Svisslendingar og Bandamenn höfnuðu því hins vegar. Í syðstu sýslum Kärnten greiddu íbúarnir einnig atkvæði um sameiningu við Slóveníu (og/eða Júgóslavíu), en niðurstaðan var sú að vera áfram í Austurríki. [[1921]] var ákveðið að stofna nýtt ríki í vestasta hluta Ungverjalands. Við atkvæðagreiðslu vildi mikill meirihluti íbúanna hins vegar sameiningu við Austurríki og því varð svo. Svæðið hlaut heitið Burgenland og er fámennasta sambandsland Austurríkis.

Til að rétta af fjárhag landsins var gamla krónan lögð niður árið [[1924]] og tekinn upp skildingur (Schilling). Sú litla efnahagsuppsveifla sem orðið hafði varð þó að engu [[1929]] þegar [[kreppan mikla|heimskreppan]] skall á. Austurríki lifði á lánum. Til að mynda lánaði [[Þjóðabandalagið]] landinu 300 milljónir skildinga gegn því að landið sameinaðist ekki Weimar-lýðveldinu næstu 20 árin. [[1933]] var þriðjungur Austurríkismanna atvinnulaus. [[1932]] komst kristilegi sósíalistinn [[Engelbert Dollfuss]] til valda sem kanslari lýðveldisins. Hann varð fyrir áhrifum af fasískum fyrirmyndum á Ítalíu og varð nánast einvaldur. Þann [[4. mars]] leysti hann upp þingið, [[7. mars]] var tekin upp [[ritskoðun]] og bann við hópamyndun sett á í landinu. [[10. maí]] voru allar kosningar afnumdar og í framhaldi af því allir stjórnmálaflokkar bannaðir. Í [[febrúar]] gerðu íbúar landsins allsherjaruppreisn, þar sem sýnt þótti að Dollfuss kanslari myndi ekki slaka á klónni. Uppreisnin var hins vegar barin niður af mikilli hörku. [[1934]] var gerð önnur tilraun til byltingar. Í henni varð Dollfuss fyrir skoti og lést af sárum sínum [[25. júlí]].

=== Innlimunin ===
[[Mynd:Bundesarchiv Bild 146-1972-028-14, Anschluss Österreich.jpg|thumb|Hitler (í fremsta bílnum) lætur hylla sig í Vín 15. mars 1938]]
Eftirmaður hans, [[Kurt Schuschnigg]], átti við ramman reip að draga. Mikil óánægja var í Austurríki og þurfti Schuschnigg á aðstoð frá [[Benito Mussolini|Mussolini]] og síðar frá Þýskalandi Hitlers að halda. [[Hitler]], sem var sjálfur fæddur í Austurríki, vann að því bak við tjöldin að sameina ríkin, þrátt fyrir bann Þjóðabandalagsins. Schuschnigg kanslari reyndi að forðast slíkar tilraunir og tilkynnti óvænta þjóðarakvæðagreiðslu um frjálst og óháð Austurríki. Atkvæðagreiðslan átti að fara fram [[13. mars]] [[1938]]. [[11. mars]] þrýsti Hitler með hótunum á Miklas forseta að leysa Schuschnigg frá embætti og skipa nasistann [[Arthur Seyss-Inquart]] nýjan kanslara. Strax daginn eftir þrammaði þýski herinn inn fyrir landamæri Austurríkis og hertók allar höfuðborgir sambandslandanna. Þann dag tilkynnti Hitler að Þýskaland og Austurríki hefðu sameinast. Ríkisstjórnin var leyst upp. Hitler var nýi valdhafinn í Austurríki og sótti hann Vín heim [[15. mars]] til að láta hylla sig. Samtímis þessu var þegar byrjað að ofsækja gyðinga hvarvetna í landinu og flytja burt. [[Heimstyrjöldin síðari|Heimsstyrjöldin síðari]] hófst í [[nóvember]] [[1939]]. Hundruð þúsunda Austurríkismanna voru kallaðir í þýska herinn og urðu þeir að berjast með nasistum. Fyrstu loftárásir á landið voru þó ekki fyrr en í ágúst [[1943]], sökum fjarlægðar frá flugvöllum bandamanna. [[Sovétríkin|Sovétmenn]] komust til Vínar og eftir harða bardaga við nasista féll borgin [[23. apríl]] [[1945]]. Þar með lauk landið þátttöku sinni í stríðinu. Aðrir bandamenn hernámu Austurríki ekki fyrr en í maíbyrjun.

=== Hernám og annað lýðveldið ===

Eftir stríð skiptu bandamenn Austurríki upp í fjögur hernámssvæði, eins og gert var með Þýskaland. 

* Frakkland: Vorarlberg og vesturhluti Týról
* Bretland: Austurhluti Týról, Kärnten og Steiermark
* Bandaríkin: Salzburg og suðurhluti Efra-Austurríkis
* Sovétríkin: Norðurhluti Efra-Austurríkis, Neðra-Austurríki og Burgenland

[[Mynd:Austria 1945-55.png|thumb|Austurríki skipt upp í fjögur hernámssvæði]]
Vín var skipt  í fjögur svæði, rétt eins og [[Berlín]]. Miðborgin var undir stjórn allra fjögurra herja bandamanna. Aldrei kom til greina að sameina Þýskaland og Austurríki, enda bæði bandamenn og Austurríkismenn ákveðið á móti öllu slíku. Hernámið stóð yfir í tíu ár. [[15. maí]] [[1955]] hlaut Austurríki sjálfstæði sitt á ný og yfirgáfu þá allir erlendir hermenn landið. Austurríki varð að lýðveldi á ný. Á sama ári lýsti landið yfir hlutleysi. Í framhaldi af því varð mikill efnahagsuppgangur í landinu. Það gekk í [[Sameinuðu þjóðirnar]] í desember 1955 og í [[Evrópuráðið]] [[1956]]. Margir flóttamenn flúðu til Austurríkis frá Ungverjalandi eftir misheppnaða [[Uppreisnin í Ungverjalandi|byltingu þar 1956]] og frá Tékklandi eftir [[vorið í Prag]] [[1968]]. Þegar [[járntjaldið]] féll [[1990]] opnuðust landamæri landsins til Tékklands, Ungverjalands og Slóveníu. Austurríki var því ekki lengur á jaðarsvæði í Evrópu. Meðan stríðið í Júgóslavíu stóð yfir tók Austurríki við fjölda flóttamanna. Austurríki gekk í [[Evrópusambandið]] [[1995]], en áður hafði það verið stofnmeðlimur að [[EFTA]] [[1960]]. Þann [[1. janúar]] [[2002]] tók evran gildi þar í landi.

== Landafræði ==
Austurríki er 83.879 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð og er því meðalstórt ríki í Evrópu. Það á land að átta öðrum ríkjum: 784 km að [[Þýskaland]]i sem liggja að hluta um [[Bodenvatn]], 430 km að [[Ítalía|Ítalíu]], 366 km að [[Ungverjaland]]i sem liggja að hluta um [[Neusiedler See]], 362 km að [[Tékkland]]i, 330 km að [[Slóvenía|Slóveníu]], 164 km að [[Sviss]], 91 km að [[Slóvakía|Slóvakíu]] og 35 km að [[Liechtenstein]].

[[Mynd:Austria satellite Grosslandschaften markerstyle.png|thumb|Alpafjöll og Bæheimsskógur eru dökk á myndinni. Á milli sér í [[Dónárdalur|Dónárdalinn]] mikla og Vínarundirlendið í austri.]]
Gróflega má skipta Austurríki í fimm landfræðilega hluta: [[Alpafjöll]] þekja rúmlega 60% landsins, frá vesturlandamærunum og nær alla leið austur til Vínarborgar. [[Bæheimsskógur]] og hæðalandið norðan þeirra liggur að [[Bæheimur|Bæheimi]] í [[Tékkland]]i. [[Dónárdalurinn mikli]] nær frá Salzburg og austur eftir landinu. Í austri er [[Vínarundirlendið]] og [[Pannóníska sléttan]] í suðaustri liggur að Ungverjalandi og Slóveníu. Auk Alpafjalla er [[Dóná]] mjög áberandi í landslagi Austurríkis en fljótið rennur í gegnum landið norðanvert frá vestri til austurs

[[Mynd:Grossglockner from SW.jpg|thumb|Grossglockner er hæsti tindur Austurríkis.]]
Austurríki er mikið fjallaland. Tveir fjallgarðar eru í landinu. Sá stærri er [[Alpafjöll]] en þau liggja nánast eftir endilöngu landinu frá vestri til austurs og ná nærri því til Vínar. Í þeim eru öll hæstu fjöll landsins. Ölpunum í Austurríki er skipt í marga minni fjallgarða. Minni fjallgarðurinn er [[Bæheimsskógur]] í norðurhluta landsins, við landamærin að Tékklandi. Hæstu fjöll Austurríkis eru [[Grossglockner]] (3.798 m) og [[Kleinglockner]] (3.770 m) í [[Hohe Tauern]]-fjallgarðinum, [[Wildspitze]] (3.772 m) og [[Weisskugel]] (3.739 m) í [[Ötztal-Alparnir|Ötztal-Ölpunum]].

Í Austurríki eru tvö lítil svæði, [[Kleinwalsertal]] í [[Vorarlberg]] og [[Jungholz]] í [[Týról]], sem ekki verður með góðu móti komist til frá Austurríki vegna hárra fjalla. Þótt bæði svæðin tilheyri Austurríki eru þau eingöngu aðgengileg frá Þýskalandi.

[[Mynd:Autriche hydro-de.svg|thumb|Fjólublátt = Vatnasvið Dónár. Appelsínugult = Vatnasvið Rínar. Grænt = Vatnasvið Saxelfar.]]
Langstærsti hluti Austurríkis tengist vatnasviði [[Dóná]]r (um 95%). Vestast í Vorarlberg renna nokkrar ár í [[Rín]]. Allra nyrst, við tékknesku landamærin, renna tvær litlar ár til norðurs og tengjast vatnasviði [[Saxelfur|Saxelfar]]. Stærstu ár Austurríkis fyrir utan Dóná miðað við lengd innanlands eru [[Inn]], [[Mur]], [[Enns]], [[Salzach]], [[Gurk]], [[Traun (fljót)|Traun]] og [[Drau]], sem allar eru á vatnasviði Dónár.

Mikið er af vötnum í Austurríki. Tvö þeirra mynda landamæri við önnur ríki: Neusiedler See við Ungverjaland, og Bodenvatn við Þýskaland og Sviss. Önnur stærstu stöðuvötn í Austurríki eru [[Attersee]], [[Traunsee]] og [[Wörthersee]]. Stærsta uppistöðulón Austurríkis heitir [[Stauraum Altenwörth]] og er aðeins 11 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð. Það er í Dóná rétt vestan við Vín.

== Stjórnmál ==
Austurríki er sambandslýðveldi níu sambandsríkja. [[Austurríska þingið]] er í tveimur deildum, þjóðarráðinu (Nationalrat) og sambandsráðinu (Bundesrat). Hið fyrrnefnda mynda 183 þingmenn sem kosnir eru í almennum kosningum. Kjörtímabilið er fimm ár. Í sambandsráðinu eru fulltrúar sambandsríkjanna, sem einnig eru þingmenn í hverju sambandsríki fyrir sig. Æðsti yfirmaður þingsins er [[kanslari]]nn, sem [[forseti Austurríkis|forseti landsins]] velur. Kjörtímabil forsetans er sex ár. Forsetinn tilnefnir alla ráðherra  en það er kanslarinn sem endanlega velur þá. Hvert sambandsland er með eigið þing (Landtag). Á hverju þingi eru sextán þingmenn sem kosnir eru í almennum kosningum og velja þeir ráðherrana í hverju sambandslandi fyrir sig.

=== Her ===
Í Austurríki er herskylda fyrir alla karlmenn og stendur hún yfir í sex mánuði. Í hernum eru að staðaldri 35 þúsund manns en 25 þúsund til viðbótar eru tiltækir. Konur eru ekki herskyldar en engu að síður velkomar. Markmið hersins er að tryggja varnir ríkisins en einnig að aðstoða við hjálparstarf ef náttúruhamfarir valda skaða eða neyðaraðstæður koma upp. Eftir að heimsstyrjöldinni síðari lauk hefur Austurríki ekki tekið þátt í neinum hernaðarátökum. Þó hefur landið sent hermenn til starfa erlendis síðan [[1960]]. Í öllum slíkum tilvikum er um litlar herdeildir að ræða. Stærsta verkefni austurríska hersins var KFOR-verkefnið í [[Kosóvó]] [[1999]] en 436 manns voru sendir þangað.

=== Sambandslönd ===
[[Mynd:Austria,_administrative_divisions_-_de.svg|thumb|right|Sambandslönd Austurríkis.]]
Austurríki er skipt í níu sambandslönd (Bundesland):

{|  class=&quot;wikitable sortable&quot;   
!bgcolor=&quot;silver&quot;|Sambandsland
!bgcolor=&quot;silver&quot;|Höfuðstaður
!bgcolor=&quot;silver&quot;|Flatarmál (km²)
!bgcolor=&quot;silver&quot;|Mannfjöldi (2026)&lt;ref name=&quot;mannfjöldi&quot; /&gt;
|-
|[[Burgenland]]
|[[Eisenstadt]]
|align=&quot;right&quot;|3.961,80
|align=&quot;right&quot;|301.674
|-
|[[Efra-Austurríki]]
|[[Linz]]
|align=&quot;right&quot;|11.979,91
|align=&quot;right&quot;|1.537.669
|-
|[[Kärnten]]
|[[Klagenfurt]]
|align=&quot;right&quot;|9.538,01
|align=&quot;right&quot;|570.167
|-
|[[Neðra-Austurríki]]
|[[Sankt Pölten]]
|align=&quot;right&quot;|19.186,26
|align=&quot;right&quot;|1.730.094
|-
|[[Salzburg (fylki)|Salzburg]]
|[[Salzburg]]
|align=&quot;right&quot;|7.156,03
|align=&quot;right&quot;|573.748
|-
|[[Steiermark]]
|[[Graz]]
|align=&quot;right&quot;|16.401,04
|align=&quot;right&quot;|1.272.195
|-
|[[Tirol]]
|[[Innsbruck]]
|align=&quot;right&quot;|12.640,17
|align=&quot;right&quot;|779.174
|-
|[[Vín (Austurríki)|Vín]]
|[[Vín (Austurríki)|Vín]]
|align=&quot;right&quot;|414,65
|align=&quot;right&quot;|2.042.036
|-
|[[Vorarlberg]]
|[[Bregenz]]
|align=&quot;right&quot;|2.601,12
|align=&quot;right&quot;|412.356
|}

== Efnahagslíf ==
[[File:Austria Product Exports (2019).svg|upright=1.4|thumb|right|Hlutfallsleg skipting útflutningsvara árið 2019.]]
Austurríki situr oftast hátt á listum yfir [[lönd eftir landsframleiðslu á mann (nafnvirði)|lönd eftir landsframleiðslu á mann]]&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&amp;ey=2012&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=122&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=37&amp;pr.y=14|title=Austria|publisher=International Monetary Fund|access-date=17 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121125152140/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&amp;ey=2012&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=122&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=37&amp;pr.y=14|archive-date=25 November 2012|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; þar sem landið býr við iðnvætt atvinnulíf og þróað [[markaðshagkerfi með félagslegu ívafi]]. Síðustu ár hefur [[einkavæðing]] dregið úr ríkisrekstri svo hann er nú svipaður og í öðrum Evrópulöndum. [[Verkalýðsfélag|Verkalýðsfélög]] hafa mikil áhrif á atvinnustefnu og ákvarðanir um stækkun hagkerfisins. Fyrir utan háþróaðan iðnað er ferðaþjónusta mikilvægasta atvinnugreinin.

Helsta viðskiptaland Austurríkis hefur lengi verið Þýskaland, og landið er viðkvæmt fyrir sveiflum í [[hagkerfi Þýskalands]]. Síðan Austurríki gerðist aðildarríki [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] hefur það tengst öðrum Evrópulöndum nánari böndum og orðið minna háð Þýskalandi. Aðildin að Evrópusambandinu hefur líka laðað að erlenda fjárfestingu vegna aðgangsins að innri markaði sambandsins og nálægðar við uppgangsmarkaði í Evrópusambandinu. Hagvöxtur náði 3,3% árið 2006.&lt;ref&gt;[http://www.oenb.at/isaweb/report.do?&amp;lang=EN&amp;report=7.7 Real GDP Growth – Expenditure Side] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181106193328/https://www.oenb.at/isaweb/report.do?lang=EN&amp;report=7.7|date=6 November 2018}}, frá [[Oesterreichische Nationalbank]]&lt;/ref&gt; Um 67% af innflutningi Austurríkis er frá öðrum Evrópusambandsríkjum.&lt;ref&gt;{{cite web|title=OEC – Austria (AUT) Exports, Imports, and Trade Partners|url=http://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/aut/|website=atlas.media.mit.edu|access-date=12 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313121243/http://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/aut/|archive-date=13 March 2016|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[File:BlueEurozone.svg|thumb|left|Austurríki er hluti af [[evrusvæðið|evrusvæðinu]] (dökkblár) og [[innri markaður Evrópusambandsins|innri markaði Evrópusambandsins]].]]
Þann 16. nóvember 2010 tilkynnti Austurríki að landið hygðist halda eftir sínum hlut í stuðningi Evrópusambandsins við Grikkland, vegna versnandi skuldastöðu Grikkja og meintri vangetu þeirra til að standa við skattheimtu sem hafði verið lofað.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Mark |url=http://www.marksmarketanalysis.com/2010/11/austria-withholds-greek-bailout-funds.html |title=Mark's Market Analysis |publisher=Marksmarketanalysis.com |date=16 November 2010 |access-date=24 July 2011 |archive-url=https://archive.today/20110714035955/http://www.marksmarketanalysis.com/2010/11/austria-withholds-greek-bailout-funds.html |archive-date=14 July 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

[[Alþjóðlega fjármálakreppan 2007-2008]] hafði ýmis önnur neikvæð áhrif á hagkerfi Austurríkis. Ríkisstjórnin keypti [[Hypo Alpe-Adria-Bank International]] fyrir 1 evru eftir skuldavandræði bankans, og þurrkuðu þar með út 1,63 milljarðs dollara eignarhlut bæverska ríkisbankans [[BayernLB]]. Staða HGAA var enn óleyst í febrúar 2014&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-02-15/hypo-alpe-s-state-backed-bonds-cut-4-levels-on-insolvency-debate.html|title=Hypo Alpe Debt Cut Four Steps as Insolvency Not Ruled Out|first=Boris|last=Groendahl|work=Bloomberg.com|date=15 February 2014|access-date=5 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20141024143911/http://www.bloomberg.com/news/2014-02-15/hypo-alpe-s-state-backed-bonds-cut-4-levels-on-insolvency-debate.html|archive-date=24 October 2014|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; og [[Werner Faymann]] kanslari varaði við því að gjaldþrot bankans yrði sambærilegt við gjaldþrot [[Creditanstalt]] árið 1931.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-02-17/austria-s-faymann-channels-1931-creditanstalt-crash-on-hypo-alpe.html|title=Faymann Evokes 1931 Austria Creditanstalt Crash on Hypo Alpe|first=Boris|last=Groendahl|work=Bloomberg.com|date=17 February 2014|access-date=5 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20141024143418/http://www.bloomberg.com/news/2014-02-17/austria-s-faymann-channels-1931-creditanstalt-crash-on-hypo-alpe.html|archive-date=24 October 2014|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Frá falli kommúnismans hafa austurrísk fyrirtæki átt mikil viðskipti við lönd í Austur-Evrópu. Milli 1995 og 2010 hafa 4.868 samrunar metnir á samtals 163 milljarða evra með þátttöku austurrískra fyrirtækja verið tilkynntir.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imaa-institute.org/statistics-mergers-acquisitions.html#MergersAcquisitions_Austria |title=Statistics on Mergers &amp; Acquisitions (M&amp;A) – M&amp;A Courses &amp;#124; Company Valuation Courses &amp;#124; Mergers &amp; Acquisitions Courses |publisher=Imaa-institute.org |access-date=24 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726173440/http://www.imaa-institute.org/statistics-mergers-acquisitions.html |archive-date=26 July 2011 |url-status=dead |df=dmy }}&lt;/ref&gt; Stærstu viðskipti austurrískra fyrirtækja&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imaa-institute.org/statistics-mergers-acquisitions.html#TopMergersAcquisitions_Austria |title=Statistics on Mergers &amp; Acquisitions (M&amp;A) – M&amp;A Courses &amp;#124; Company Valuation Courses &amp;#124; Mergers &amp; Acquisitions Courses |publisher=Imaa-institute.org |access-date=24 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726173440/http://www.imaa-institute.org/statistics-mergers-acquisitions.html |archive-date=26 July 2011 |url-status=dead |df=dmy }}&lt;/ref&gt; hafa verið: kaup [[HypoVereinsbank]] á [[Bank Austria]] fyrir 7,8 milljarða evra árið 2000, kaup [[Volkswagen Group]] á [[Porsche|Porsche Holding Salzburg]] fyrir 3,6 milljarða árið 2009,&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ramsey |first=Jonathon |url=http://www.autoblog.com/2009/12/08/volkswagen-takes-49-9-percent-stake-in-porsche-ag/ |title=Volkswagen takes 49.9 percent stake in Porsche AG |publisher=Autoblog.com |access-date=24 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810091134/http://www.autoblog.com/2009/12/08/volkswagen-takes-49-9-percent-stake-in-porsche-ag/ |archive-date=10 August 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;  og kaup [[Erste Group]] á [[Banca Comercială Română]] fyrir 3,7 milljarða evra árið 2005.&lt;ref&gt;[http://www.erstegroup.com/de/Download?chronicleId=0901481b80005991.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809152940/http://www.erstegroup.com/de/Download?chronicleId=0901481b80005991.pdf|date=9 August 2011}}&lt;/ref&gt;

[[Ferðaþjónusta]] stendur undir nær 9% af vergri landsframleiðslu í Austurríki.&lt;ref name=&quot;STAT&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.statistik.at/web_de/static/tourismus_in_oesterreich_2007_bmwa_wko_stat_031155.pdf |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081218105425/http://www.statistik.at/web_de/static/tourismus_in_oesterreich_2007_bmwa_wko_stat_031155.pdf |url-status=dead |archive-date=18 December 2008 |title=TOURISMUS IN ÖSTERREICH 2007 |access-date=18 November 2008 |language=de |date=May 2008 |publisher=BMWA, WKO, Statistik Austria }}&lt;/ref&gt;
Árið 2007 var Austurríki í 9. sæti yfir eyðslu erlendra ferðamanna, með 18,9 milljarða dala í tekjur.&lt;ref name=&quot;UNTWO&quot;/&gt; Landið var í 12. sæti yfir heimsóknir, með 20,8 milljón ferðamenn.&lt;ref name=&quot;UNTWO&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tourismroi.com/Content_Attachments/27670/File_633513750035785076.pdf |title=UNTWO World Tourism Barometer, Vol.6 No.2 |access-date=18 November 2008 |publisher=UNTWO |date=June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081031013714/http://www.tourismroi.com/Content_Attachments/27670/File_633513750035785076.pdf |archive-date=31 October 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Gjaldmiðill ===
Gjaldmiðill Austurríkis er [[evran|evra]]. Á árunum 1925-1938 og aftur 1945-1998 hét gjaldmiðillinn skildingur (Schilling). Í einum Schilling voru 100 Groschen. Á árunum 1938-1945 var landið hluti af Þýskalandi og var þýska ríkismarkið þá gjaldmiðill. Skildingurinn átti uppruna sinn í ríki Karlamagnúsar en ýmis lönd hafa notað gjaldmiðil með þessu nafni í gegnum aldirnar, svo sem [[England]] (shilling), Þýskaland og Danmörk (Skilling). Árið 1999 tók Austurríki upp evruna, en skildingurinn var í notkun til [[28. febrúar]] [[2002]].

== Íbúar ==
Í Austurríki búa um 8,8 milljónir manna á tæplega 84 þúsund km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; svæði. Íbúaþéttleiki landsins er því 100 íbúar á km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Mikil fjölgun fólks var merkjanleg á tímum [[Iðnbyltingin|iðnbyltingarinnar]], þrátt fyrir talsverðar [[Ameríkuferðir]] en íbúum fækkaði hratt meðan heimsstyrjaldirnar tvær á [[20. öldin|20. öld]] stóðu yfir. Eftir stríð hefur Austurríkismönnum fjölgað hægt og er fjölgunin í dag ekki nema um 30 þúsund á ári. Fjölgunin er til komin vegna innflutnings erlendra borgara, þar sem fæðingar- og dánartíðni í landinu stenst nokkurn veginn á. Flestir þeirra sem eru af erlendu bergi brotnir eru frá löndum fyrrverandi [[Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Útlendingar í Austurríki eru rúmlega 800 þúsund talsins, þ.e. tæp 10% af íbúafjölda landsins. Í Vín er hlutfallið 20%.

=== Borgir ===
Vín er langstærsta borg landsins með tæplega 1,7 milljónir íbúa. Stórborgarsvæðið er með 2,4 milljón íbúa sem er rúmlega fjórðungur allra íbúa Austurríkis. Stærstu borgir landsins eru:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Röð !! Borg !! Íbúar !! Sambandsland
|-
| 1 || [[Vín]] || 1.687.271 || Vín
|-
| 2 || [[Graz]] || 253.994 || Steiermark
|-
| 3 || [[Linz]] || 189.122 || Efra Austurríki
|-
| 4 || [[Salzburg]] || 147.732 || Salzburg
|-
| 5 || [[Innsbruck]] || 118.035 || Tírol
|-
| 6 || [[Klagenfurt]] || 93.478 || Kärnten
|-
| 7 || [[Villach]] || 58.949 || Kärnten
|-
| 8 || [[Wels]] || 58.542 || Efra Austurríki
|-
| 9 || [[St. Pölten]] || 51.548 || Neðra Austurríki
|-
| 10 || [[Dornbirn]] || 44.867|| Vorarlberg
|-
| 11 || [[Wiener Neustadt]] || 40.564 || Neðra Austurríki
|-
| 12 || [[Steyr]] || 38.402 || Efra Austurríki
|-
| 13 || [[Feldkirch]] || 30.673 || Vorarlberg
|-
| 14 || [[Bregenz]] || 27.309 || Vorarlberg
|}

=== Tungumál ===
[[Mynd:Oberwart - Felsőőr.JPG|thumb|Við ungversku landamærin eru bæjarheitin rituð á tveimur málum]]
Í Austurríki er [[þýska]] [[opinbert tungumál]]. Hér er hins vegar um suðurþýska mállýsku að ræða þannig að framburður og orðaforði eru ekki að öllu leyti eins og í háþýsku. Austurríska mállýskan líkist helst bæversku en hefur þó breyst meira. Við inngöngu Austurríkis í Evrópusambandið var samið um að landið fengi að halda sínum sérstaka orðaforða. Önnur viðurkennd tungumál í Austurríki eru [[ungverska]], [[slóvenska]], burgenlandkróatíska, [[tékkneska]], [[slóvakíska]] og rómaní ([[sígaunar]]).

=== Trú ===
Tæplega 75% Austurríkismanna eru kaþólskir. Aðeins 4,6% tilheyra evangelískum kirkjum. Um 340 þúsund manns eru [[Múhameðstrú]]ar en það eru 4,3% landsmanna. [[Gyðingar]] eru 8-10 þúsund. Langflestir þeirra búa í Vín. Tíu þúsund manns eru [[Búddismi|búddistar]]. Þeir sem ekki tilheyra neinum trúflokki eru 12% af íbúum landsins.

== Menning ==

=== Tónlist ===
[[Mynd:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|Mozart var eitt þekktasta tónskáld Austurríkis]]
Margir af þekktustu tónskáldum og tónlistarmönnum klassíska tímans komu frá Austurríki. Þeirra helstu eru [[Wolfgang Amadeus Mozart]], [[Joseph Haydn]], [[Franz Schubert]], [[Anton Bruckner]] og [[Franz Liszt]], sem var Ungverji sem fæddist í Burgenland. Auk þeirra fluttu ýmsir aðrir til Vínar til að starfa þar, svo sem [[Ludwig van Beethoven]] (fæddist í [[Bonn]]).

Sérstakur undirflokkur klassískrar tónlistar nefnast [[Vínarvals]]ar og eru þeir heimsþekktir. Helstu valsatónskáldin eru [[Johann Strauss II|Johann Strauss]] (bæði faðir og sonur) og [[Josef Lanner]]. Fjölmörg óperutónskáld eru frá Austurríki. Þeirra helstu eru [[Karl Millöcker]], [[Nico Dostal]], [[Franz Suppé]], [[Franz Lehár]] og [[Ralph Benatzky]]. Fáar þekktar hljómsveitir nútímatónlistar eru frá Austurríki. Einn helsti dægurlagasöngvari landsins er [[Udo Jürgens]], sem sigraði í [[Eurovision]] [[1966]]. Austurríki sigraði jafnframt [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2014]] og [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025|2025]].

=== Aðrir listamenn ===
Þekktir austurrískir rithöfundar eru [[Franz Grillparzer]] (oft nefndur þjóðskáld Austurríkis), [[Franz Kafka]], [[Bertha von Suttner]] (fyrsta konan til að hljóta [[friðarverðlaun Nóbels]]), [[Rainer Maria Rilke]], [[Egon Erwin Kisch]], [[Johannes Mario Simmel]] og [[Elfriede Jelinek]] (Nóbelsverðlaun). 
Þekktir leikarar og leikkonur frá Austurríki eru meðal annars [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]], [[Maximilian Schell]], [[Klaus Maria Brandauer]] og [[Arnold Schwarzenegger]].

=== Vísindi ===
Þrír Austurríkismenn hafa hlotið Nóbelsverðlaunin í efnafræði, fjórir í eðlisfræði og sex í læknisfræði. Þeirra þekktastir eru kjarneðlisfræðingurinn Wolfgang Pauli og atferlisfræðingurinn Konrad Lorenz. Einn þekktasti sálfræðingur heims var Austurríkismaðurinn [[Sigmund Freud]].

=== Íþróttir ===
[[Mynd:Lauda Frankfurt 1996.JPG|thumb|Niki Lauda er þrefaldur heimsmeistari í Formúlu 1]]
Þjóðaríþrótt Austurríkismanna eru [[skíðaíþróttir]] (Alpagreinar). Skíðamenn eins og [[Toni Sailer]], [[Franz Klammer]] og [[Hermann Maier]] eru margfaldir heimsbikar- og Ólympíumeistarar. Innsbruck er Ólympíuborg, en þar hafa vetrarleikarnir verið haldnir tvisvar ([[1964]] og [[1976]]).
Í [[ruðningur|ruðningi]] þykir austurríska deildin meðal þeirra bestu í heimi.
Í [[Handbolti|handbolta]] hefur kvennaliðið Hypo Niederösterreich átta sinnum unnið Evrópudeildina.
Í [[Formúla 1|Formúlu 1]] hafa þrír Austurríkismenn getið sér gott orð: [[Niki Lauda]] (þrefaldur heimsmeistari), [[Jochen Rindt]] og [[Gerhard Berger]].

=== Helgidagar ===
Auk neðangreindra helgidaga eru til nokkrir í viðbót sem eingöngu gilda í einu eða tveimur sambandslöndum.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dags. !! Helgidagur !! Ath.
|-
| [[1. janúar]] || Nýársdagur || 
|-
| [[6. janúar]] || [[Vitringarnir þrír]] || 
|-
| [[19. mars]] || Dagur heilags Jósefs || Aðeins í fjórum sambandslöndum
|-
| Breytilegt || [[Föstudagurinn langi]] || Ekki fyrir kaþólsku kirkjuna
|-
| Breytilegt || [[Páskar]] || Tveir dagar
|-
| [[1. maí]] || [[Verkalýðsdagurinn]] || 
|-
| Breytilegt || [[Uppstigningardagur]] || 
|-
| Breytilegt || [[Hvítasunna]] || Tveir dagar
|-
| Breytilegt || Fronleichnam || 
|-
| [[15. ágúst]] || Himnaför Maríu || 
|-
| [[26. október]] || Þjóðhátíðardagur || 
|-
| [[1. nóvember]] || Allraheilagramessa || 
|-
| [[8. desember]] || Getnaður Maríu || 
|-
| [[24. desember]] || Aðfangadagur || 
|-
| [[25. desember]] || [[Jól]]adagur || 
|-
| [[26. desember]] || Dagur heilags Stefáns || 
|-
| [[31. desember]] || Gamlársdagur || 
|}

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Österreich|mánuðurskoðað=24. nóvember|árskoðað=2011}}

== Tenglar ==
* [https://www.oesterreich.gv.at/ Þjónustusíða austurríska ríkisins]
* [https://www.austria.info/en Ferðamálaráð Austurríkis]
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/44183/Austria Austria] í ''[[Encyclopædia Britannica]]''

{{Wiktionary|Austurríki}}

{{Sambandslönd Austurríkis}}
{{Evrópa}}
{{Evrópusambandið}}
{{Evrópuráðið}}
{{Efnahags- og framfarastofnunin}}

[[Flokkur:Austurríki| ]]
[[Flokkur:Landlukt lönd]]</text>
      <sha1>mcrkr25yj2dkqofnf2qm44n1d3k54ij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fögur hugsun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5844</id>
    <revision>
      <id>1983967</id>
      <parentid>1951870</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1983967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="qeoi067nm3uo5q7guiewapxgb2xpfra" xml:space="preserve">{{Kvikmynd 
|  nafn             = Fögur hugsun
|  plagat          = Abeautifulmindposter.jpg 
|  upprunalegt heiti =A Beautiful Mind
|  leikstjóri       = [[Ron Howard (leikstjóri)|Ron Howard]] 
|  framleiðandi       = [[Brian Grazer]]&lt;br /&gt;Ron Howard 
|  handritshöfundur         = [[Sylvia Nasar]] (bók)&lt;br /&gt;[[Akiva Goldsman]] 
|  leikarar       = [[Russell Crowe]]&lt;br /&gt;[[Ed Harris]]&lt;br /&gt;[[Jennifer Connelly]]&lt;br /&gt;[[Paul Bettany]] 
|  dreifingaraðili    = [[Universal Pictures]] 
|  útgáfudagur   = {{USA}} [[21. desember]] [[2001]] &lt;br /&gt;{{ISL}} [[1. mars]] [[2002]]
|  sýningartími        = 135 mín. 
|  aldurstakmark = [[Mynd:Flag of the United States.svg|22px|MPAA: Rated PG-13 for intense thematic material, sexual content and a scene of violence.]] PG-13 &lt;br /&gt; [[Mynd:Flag of Iceland.svg|22px|Kvikmyndaskoðun]] 12
|  tungumál = [[enska]] 
|  ráðstöfunarfé         = $60.000.000 
|  framhald af   =
|  framhald      =
|  verðlaun         =    
Akiva Goldsman]]
|  imdb_id        = 0268978 |
}}
'''''Fegurð hugans''''' eða '''''Fögur hugsun''''' (''A Beautiful Mind'') er [[kvikmynd]] sem fjallar um ævi [[stærðfræði]]ngsins, [[hagfræði]]ngsins og nóbelsverðlaunahafans [[John Nash]].

{{stubbur|kvikmynd}}
{{K|2001}}
[[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]]
[[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]]
[[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]]</text>
      <sha1>qeoi067nm3uo5q7guiewapxgb2xpfra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brasilía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6681</id>
    <revision>
      <id>1983987</id>
      <parentid>1983031</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Landfræði */</comment>
      <origin>1983987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43992" sha1="ftoirmmeealpzyncqjbnm52xsu1m1mh" xml:space="preserve">{{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}}
{{Land
| nafn = Sambandslýðveldið Brasilía
| nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil
| nafn_í_eignarfalli = Brasilíu
| fáni = Flag of Brazil.svg
| skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg
| kjörorð = Ordem e Progresso
| kjörorð_tungumál = portúgalska
| kjörorð_þýðing = Regla og framfarir
| staðsetningarkort = BRA orthographic.svg
| tungumál = [[Portúgalska]]
| höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]&lt;br /&gt;
| stjórnarfar = [[Forsetaræði]]
| titill_leiðtoga1 = [[Forseti Brasilíu|Forseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]]
| staða = Sjálfstæði
| staða_athugasemd = frá [[Portúgal]]
| atburður1 = Yfirlýst
| dagsetning1 = 7. september 1822
| atburður2 = Viðurkennt
| dagsetning2 = 29. ágúst 1825
| atburður3 = Lýðveldi
| dagsetning3 = 15. nóvember 1889
| flatarmál = 8.510.346
| hlutfall_vatns = 0,65
| stærðarsæti = 5
| fólksfjöldi = 214.211.951
| mannfjöldaár = 2026
| mannfjöldasæti = 7
| íbúar_á_ferkílómetra = 24
| VLF = 5.230
| VLF_sæti = 8
| VLF_ár = 2026
| VLF_á_mann = 24.428
| VLF_á_mann_sæti = 82
| VÞL = {{hækkun}} 0.786
| VÞL_sæti = 84
| VÞL_ár = 2023
| gjaldmiðill = [[brasilískur ríal|ríal]]
| tímabelti = [[UTC-2]] til [[UTC-5]]
| þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]]
| tld = br
| símakóði = 55
}}
'''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil''), er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. Brasilía er [[sambandsríki]] 26 fylkja og eins alríkisumdæmis þar sem höfuðborgin [[Brasilía (borg)|Brasilía]] er staðsett. Fjölmennasta borg landsins er [[São Paulo]] og sú næstfjölmennasta er [[Rio de Janeiro]]. Brasilía er fjölmennasta [[portúgalska|portúgölskumælandi]] land heims og eina landið í [[Ameríka|Ameríku]] þar sem portúgalska er [[opinbert tungumál]].

Strandlengja Brasilíu við Atlantshaf í austri er 7367 km löng. Landið nær yfir um helming landsvæðis Suður-Ameríku. Brasilía á landamæri að öllum öðrum ríkjum á meginlandi álfunnar, nema [[Ekvador]] og [[Síle]]. Landslag í Brasilíu er mjög fjölbreytt og nær yfir [[hitabelti]] og hlýtempruð belti, með [[votlendi]], [[gresja|gresjum]], [[háslétta|hásléttum]] og [[fjall|fjöllum]]. Megnið af vatnasviði [[Amasónfljót]]s er innan landamæra Brasilíu. Þar er mjög fjölbreytt dýralíf, fjölbreytt [[vistkerfi]], miklar náttúruauðlindir og mörg [[náttúruverndarsvæði]]. Brasilía situr efst á lista yfir lönd eftir [[líffjölbreytni]]. Staða umhverfismála í Brasilíu, þar á meðal hnignun náttúrulegs umhverfis og [[skógeyðing]], er talin hafa miklar afleiðingar fyrir [[loftslagsbreytingar]] og minnkandi líffjölbreytni á heimsvísu.

Brasilía var byggð [[frumbyggjar Brasilíu|ýmsum frumbyggjaþjóðum]] fyrir komu portúgalska landkönnuðarins [[Pedro Álvares Cabral]] árið 1500. Í kjölfarið gerði [[Portúgal]] tilkall til landsvæðis þar og stofnaði fyrstu borgina, [[São Vicente]], árið 1532. Portúgalar fluttu inn [[Atlantshafsverslunin|þræla frá Afríku]] til að vinna á [[plantekra|plantekrum]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Andreatta, Margarida Davina|year=1995|title=Engenho São Jorge dos Erasmos: prospecção arqueológica, histórica e industrial|journal=Revista USP|volume=0|number=41|page=28|doi=10.11606/issn.2316-9036.v0i41p28-47}}&lt;/ref&gt; Brasilía var portúgölsk nýlenda til 1815 þegar landið var gert að [[Sameinað konungsdæmi Portúgals, Brasilíu og Algarve|meðkonungsdæmi]] eftir að portúgalska hirðin flutti frá [[Lissabon]] til [[Rio de Janeiro]]. [[Pétur 1. Brasilíukeisari|Pedro af Braganza]] lýsti yfir sjálfstæði Brasilíu árið 1822, fór í [[sjálfstæðisstríð Brasilíu|stríð við Portúgal]] og stofnaði [[Brasilíska keisaradæmið]]. Með fyrstu [[stjórnarskrá Brasilíu]] 1824 var stofnað þing í tveimur deildum og kveðið á um prentfrelsi og trúfrelsi. [[Þrælahald]] var afnumið í skrefum og loks afnumið alveg árið 1888. Árið eftir framdi herinn valdarán og lýst var yfir stofnun [[lýðveldi]]s með [[forsetaræði]]. Árið 1930 var gerð [[byltingin 1930|vopnuð bylting]] og [[Getúlio Vargas]] komst til valda. Vargas leiddi sjálfur annað [[valdaránið í Brasilíu 1937|valdarán 1937]] til að koma á alræðisstjórn sem var kölluð [[Estado Novo]]. Vargas var svo steypt af stóli í [[valdaránið í Brasilíu 1945|valdaráni árið 1945]] og lýðræði endurreist. [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|Herforingjastjórn]] rændi völdum árið 1964 með stuðningi Bandaríkjanna og ríkti til ársins 1985. Síðan þá hefur landið haft borgaralega ríkisstjórn. Núverandi stjórnarskrá er frá 1988 og skilgreinir landið sem [[sambandslýðveldi]].

Brasilía er stórveldi í sínum heimshluta og [[miðveldi]],&lt;ref name=&quot;SchaeferPoffenbarger2014&quot;&gt;{{Cite book |last1=M. Schaefer |url=https://books.google.com/books?id=yXdaBQAAQBAJ&amp;pg=PT32 |title=The Formation of the BRICS and its Implication for the United States: Emerging Together |last2=J. Poffenbarger |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-38794-3 |page=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burges2016&quot;&gt;{{Cite book |last=Sean W. Burges |url=https://books.google.com/books?id=tolwCwAAQBAJ&amp;pg=PA114 |title=Latin America and the Shifting Sands of Globalization |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-69658-2 |pages=114–15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gina&quot;&gt;{{Cite journal |last=Gardini |first=Gian Luca |year=2016 |title=Brazil: What Rise of What Power? |journal=Bulletin of Latin American Research |volume=35 |pages=5–19 |doi=10.1111/blar.12417}}&lt;/ref&gt; og hefur líka verið lýst sem [[nýtt stórveldi|nýju stórveldi]].&lt;ref name=&quot;FRIDE&quot;&gt;{{Cite web |last=Gratius |first=Susanne |date=April 2008 |title=The international arena and emerging powers: stabilising or destabilising forces? |url=http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615194931/http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-date=15 June 2016 |website=FRIDE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Collecott&quot;&gt;{{Cite web |last=Peter Collecott |date=29 October 2011 |title=Brazil's Quest for Superpower Status |url=http://www.diplomaticourier.com/2011/10/29/brazil-s-quest-for-superpower-status/ |access-date=10 August 2014 |publisher=The Diplomatic Courier}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Clendenning |first=Alan |date=17 April 2008 |title=Booming Brazil could be world power soon |page=2 |work=USA Today |agency=The Associated Press |url=https://www.usatoday.com/money/economy/2008-04-17-310212789_x.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DominguezKim2013&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jorge Dominguez |url=https://books.google.com/books?id=c0I_4JmjFbwC&amp;pg=PA98 |title=Between Compliance and Conflict: East Asia Latin America and the New Pax Americana |last2=Byung Kook Kim |publisher=Center for International Affairs, Harvard University |year=2013 |isbn=978-1-136-76983-2 |pages=98–99}}&lt;/ref&gt; Brasilía er [[nýmarkaðsland]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 2018 |title=FTSE Country Classification |url=https://www.ftse.com/products/downloads/FTSE-Country-Classification-Update-2018.pdf |url-status=live |publisher=FTSE Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wb-upper-middle&quot;&gt;{{Cite web |title=Country and Lending Groups |url=http://data.worldbank.org/about/country-classifications/country-and-lending-groups#Upper_middle_income|publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; [[þróunarríki|efri-miðtekjuland]] og [[nýiðnvætt ríki]];&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&amp;sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |access-date=29 September 2019 |website=IMF.org |publisher=[[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]]}}&lt;/ref&gt; Brasilía er eitt af stærstu hagkerfum heims, bæði að nafnvirði og kaupmáttarjafnað,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CIA – The World Factbook – Country Comparisons – GDP (purchasing power parity)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|publisher=[[Bandaríska leyniþjónustan]]|access-date=2026-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|archive-date=2011-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; stærsta hagkerfi [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og á [[suðurhvel jarðar|suðurhveli jarðar]], og er það Suður-Ameríkuríki sem á mest auðmagn. Hagkerfi brasilíu er eitt af þeim umfangsmestu og fjölbreyttustu í heimi. Brasilía er helsti útflytjandi margvíslegra landbúnaðarvara, jarðefna, og framleiðsluvara.&lt;ref name=&quot;Neilson102&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jeff Neilson |url=https://books.google.com/books?id=wokuHhx1AOUC&amp;pg=PA1834 |title=Value Chain Struggles |last2=Bill Pritchard |publisher=John Wiley &amp; Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-5544-4 |page=102}}&lt;/ref&gt; Landið er í 13. sæti landa heims eftir fjölda færslna á [[Heimsminjaskrá UNESCO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UNESCO World Heritage Centre&amp;nbsp;— World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/list |url-status=live|publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt; Brasilía er stofnaðili [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[G20]], [[BRICS]], [[G4]], [[Mercosur]], [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], [[Samtök Íberíu-Ameríkuríkja|Samtaka Íberíu-Ameríkuríkja]], og [[Samtök portúgölskumælandi landa|Samtaka portúgölskumælandi landa]]. Landið á áheyrnarfulltrúa í [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] og er [[bandamaður Bandaríkjanna utan NATO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vandiver |first=John |date=9 May 2019 |title=Trump bumps up Brazil to 'major non-NATO' ally |url=https://www.stripes.com/news/trump-bumps-up-brazil-to-major-non-nato-ally-1.580256|access-date=2 April 2023 |website=Stars and Stripes |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 August 2019 |title=Brazil must be a 'facilitator' in the Middle East, says VP |url=https://anba.com.br/en/brazil-must-be-a-facilitator-in-the-middle-east-says-vp/ |access-date=26 May 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Brasilía“ er líklega dregið af portúgalska orðinu yfir [[brasilíutré]] sem einu sinni óx um allt við strönd Brasilíu.&lt;ref name=&quot;Fausto1999&quot;&gt;{{Cite book |last=Fausto |first=Boris |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00faus |title=A Concise History of Brazil |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-56526-4 |page=[https://archive.org/details/concisehistoryof00faus/page/9 9] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Tréð nefnist {{lang|pt|pau-brasil}} á portúgölsku, þar sem orðið {{lang|pt|brasil}} er almennt túlkað sem „rautt eins og glóð“, frá orðinu {{lang|pt|brasa}} „glóð“ og endingunni {{lang|pt|-il}} (frá {{lang|la|-iculum}} eða {{lang|la|-ilium}}).&lt;ref name=&quot;Vincent2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jon S. Vincent. |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc |title=Culture and Customs of Brazil |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-0-313-30495-8 |page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc/page/36 36] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Til eru kenningar um að þetta sé í raun alþýðuskýring á orði yfir rauðvið sem sé upprunnið í arabískum eða asískum málum.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |title=Brazil &amp;#124; Etymology of the name Brazil by etymonline |access-date=24 March 2024 |archive-date=24 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324183937/https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Brasilíutré gefur djúprauðan lit og var því verðmætt í evrópskum klæðaiðnaði. Það var fyrsta afurðin frá Brasilíu sem var hagnýtt í stórum stíl.&lt;ref name=&quot;Tucker2007&quot;&gt;{{Cite book |last=Richard P. Tucker |url=https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186 |title=Insatiable Appetite: The Ecological Degradation of the Tropical World |publisher=University of Michigan |year=2007 |isbn=978-0-7425-5365-1 |page=186 |access-date=16 June 2015 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129183601/https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Alla 16. öldina felldu [[frumbyggjar Brasilíu]] (aðallega [[Túpíar]]) mikið magn af brasilíutré til að selja evrópskum kaupmönnum fyrir neysluvörur.&lt;ref name=&quot;Lee2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Wayne E. Lee |url=https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196 |title=Empires and Indigenes: Intercultural Alliance, Imperial Expansion, and Warfare in the Early Modern World |publisher=NYU Press |year=2011 |isbn=978-0-8147-6527-2 |page=196 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221303/https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í portúgölskum skjölum var landið upphaflega nefnt „land hins helga kross“ ({{lang|pt|Terra da Santa Cruz}}),&lt;ref name=&quot;Corporation1880&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Daly |first=Charles P. |year=1880 |title=Maps and Map-making Before Mercator |url=https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493 |magazine=[[The Popular Science Monthly]] |publisher=Bonnier Corporation |at=473–495, see page 493 |issn=0161-7370 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221315/https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en evrópskir sjómenn og kaupmenn kölluðu það „land brasilíutrésins“ ({{lang|pt|Terra do Brasil}}) út af versluninni með brasilíuvið.&lt;ref name=&quot;Léry1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Jean de Léry |url=https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242 |title=History of a Voyage to the Land of Brazil, Otherwise Called America |publisher=University of California Press |year=1990 |isbn=978-0-520-91380-6 |page=242 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221327/https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Þetta heiti tók smám saman yfir í stað opinbera heitisins. Sumir sjómenn kölluðu það líka „land páfagauka“.&lt;ref name=&quot;Sokolow2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jayme A. Sokolow. |url=https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84 |title=The Great Encounter: Native Peoples and European Settlers in the Americas, 1492–1800 |publisher=M.E. Sharpe |year=2003 |isbn=978-0-7656-0982-3 |page=84 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221351/https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í [[gvaraní]] heitir Brasilía {{lang|gn|Pindorama}} sem merkir „land pálmatrjáa“.&lt;ref name=&quot;Herrera-Sobek2012&quot;&gt;{{Cite book |last=Maria Herrera-Sobek |url=https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |title=Celebrating Latino Folklore |publisher=ABC-CLIO |year=2012 |isbn=978-0-313-34340-7 |page=155 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221353/https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
[[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum.

Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]].

Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825.

Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku.

Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi.

Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. 

Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á.

[[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.&lt;/ref&gt;

Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016&lt;/ref&gt;

Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro.

Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í
[[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna.

== Landfræði ==
[[File:Brazil topo.jpg|thumb|Hæðakort af Brasilíu.]]
Brasilía þekur nær helming yfirborðs Suður-Ameríku (47,7%), meðal annars stórt svæði við austurströnd álfunnar og stóran hluta inni í landi.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Land and Resources |encyclopedia=Encarta |publisher=MSN |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |access-date=11 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028044617/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |archive-date=28 October 2009}} {{Dubious|date=January 2010}}&lt;!-- tertiary source --&gt;&lt;/ref&gt; Brasilía á landamæri að [[Úrúgvæ]] í suðri, [[Argentína|Argentínu]] og [[Paragvæ]] í suðvestri; [[Bólivía|Bólivíu]] og [[Perú]] í vestri; [[Kólumbía|Kólumbíu]] í norðvestri; og [[Venesúela]], [[Gvæjana]], [[Súrínam]], og [[Franska Gvæjana|Frönsku Gvæjana]] í norðri. Brasilía á landamæri að nær öllum öðrum Suður-Ameríkuríkjum, nema [[Ekvador]] og [[Síle]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt;

Brasilía nær líka yfir nokkra eyjaklasa eins og [[Fernando de Noronha]], [[Rocas-rif]], [[Péturs- og Pálseyjar]], og [[Trindade og Martim Vaz]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Landslag Brasilíu er því afar fjölbreytt og landið býr yfir fjölbreyttum náttúruauðlindum.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot; /&gt; Að Atlantshafseyjunum meðtöldum liggur Brasilía milli 61. breiddargráðu norður og 34. breiddargráðu suður, og 28. og 74. lengdargráðu vestur.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot;&gt;{{Cite web|title=Brazil|access-date=4 May 2018|year=2018|website=CIA World Factbook|url=https://user.iiasa.ac.at/~marek/fbook/01/geos/br.html}}&lt;/ref&gt;

Brasilía er [[listi yfir lönd og útlendur eftir stærð|fimmta stærsta land heims]], og það þriðja stærsta í Ameríku. Landið er 8.515.767 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð.&lt;ref name=&quot;Official Area&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/cartografia/default_territ_area.shtm|title=Opinber stærð|lang=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106154550/http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/cartografia/default_territ_area.shtm |archive-date=6. janúar 2012|website=IBGE: Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística}}&lt;/ref&gt; Inni í því eru 55.455 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; af vatni. Brasilía er eina land heims sem bæði [[miðbaugur]] og [[steingeitarbaugur]] liggja um.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Þar eru fjögur tímabelti, frá [[UTC-5]] vestast í [[Amasónía|Amasóníu]], að [[UTC-2]] á eyjunum í Atlantshafi.&lt;ref name=&quot;timezones&quot;&gt;{{Cite web |title=Hora Legal Brasileira |url=http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722173247/http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm |archive-date=22 July 2011 |access-date=28 December 2014 |publisher=Observatório Nacional}}&lt;/ref&gt;

=== Náttúra ===
Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund.
&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|5393|Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=9.11.2005}}&lt;/ref&gt;

Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|60387|Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=7.12.2011}}&lt;/ref&gt;

[[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|6633|Hvað veist þú um Amasonfljótið?|höfundur=Ásta Margrét Eiríksdóttir og Helga Björk Vigfúsdóttir|dags=10.5.2007}}&lt;/ref&gt;

Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli.

== Stjórnmál ==
{{Multiple image
| direction         = horizontal
| align             = right
| caption_align     = center
| total_width       = 330
| image1            = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (ombros) denoise.jpg
| caption1          = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;forseti Brasilíu&lt;/small&gt;
| image2            = Alckmin 2024.jpg
| caption2          = [[Geraldo Alckmin]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;varaforseti&lt;/small&gt;
}}
Brasilía er [[lýðræði]]sríki, [[sambandsríki]] og [[lýðveldi]] sem býr við [[forsetaræði]], eftir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um stjórnarskrá Brasilíu 1993|þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrá Brasilíu 1993]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm|title=Constituição da república federativa do Brasil de 1988|publisher=Presidência da República|website=Gov.br|access-date=13.10.2026}}&lt;/ref&gt; [[Forseti Brasilíu]] er bæði [[þjóðhöfðingi]] og [[stjórnarleiðtogi]] sambandsins og gegnir embættinu í fjögur ár í senn með möguleika á einu endurkjöri. Núverandi forseti er [[Luiz Inácio Lula da Silva]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pimentel |first=Mauro |title=Lula returns for third term as Brazil president |work=CNN |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230101-lula-returns-for-third-term-as-brazil-president}}&lt;/ref&gt; Forsetinn skipar ráðherra í ríkisstjórn landsins og tekur beinan þátt í stjórn þess.

[[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þinghús þjóðþingsins.]]
Löggjafarvaldið er aðallega í höndum fylkisþinga. [[Þjóðþing Brasilíu]] er löggjafarþing sambandsríkisins og kemur saman í tveimur deildum: [[Fulltrúadeild Brasilíu]] og [[Öldungadeild Brasilíu]]. Öldungadeildin er skipuð fulltrúum 26 [[fylki Brasilíu|fylkja Brasilíu]] auk [[Alríkisfylki Brasilíu|alríkisfylkisins]]. Hvert fylki og alríkisfylkið eiga þrjá öldungadeildarfulltrúa sem eru kosnir í almennum kosningum til 8 ára.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bruns |first1=Axel |last2=Enli |first2=Gunn |last3=Skogerbo |first3=Eli |last4=Larsson |first4=Anders Olof |last5=Christensen |first5=Christian |title=The Routledge Companion to Social Media and Politics |date=22 December 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-50656-0 |url=https://books.google.com/books?id=OK1ACwAAQBAJ&amp;pg=PA519 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brazil - The legislature |work=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Brazil/The-legislature |language=en}}&lt;/ref&gt; Þingmenn fulltrúadeildarinnar eru kosnir til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ameringer |first1=Charles D. |title=Political Parties of the Americas, 1980s to 1990s: Canada, Latin America, and the West Indies |date=1992 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-27418-3 |page=105 |url=https://books.google.com/books?id=kD5qi3MyEHYC&amp;pg=PA105 |language=en}}&lt;/ref&gt; Dómsvaldið er nær eingöngu á hendi dómstóla.

Samkvæmt skýrslunni ''Global State of Democracy'' frá [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]] (IDEA) er Brasilía fyrir ofan miðju þegar kemur að aðgerðum til að tryggja lýðræði. Styrkleikar landsins liggja í víðtækum kosningarétti, trúfrelsi, og félagaþátttöku.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brazil {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/country/brazil |access-date=2025-10-06 |website=www.idea.int |language=en}}&lt;/ref&gt; Árið 2021 var Brasilíu lýst sem „[[gallað lýðræði|gölluðu lýðræði]]“ í lýðræðisvísitölu ''[[The Economist]]'' þar sem landið lenti í 46. sæti.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Democracy Index 2021: the China challenge |url=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |website=Economist Intelligence Unit |language=en-GB |access-date=2026-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326122737/https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |archive-date=2022-03-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt frelsisvísitölu [[Freedom House]] er Brasilía skilgreind sem „frjálst land“.&lt;ref name=&quot;FITW-TG-2021&quot;&gt;{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Freedom in the World 2021 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/2021-02/FIW2021_World_02252021_FINAL-web-upload.pdf |access-date=3 March 2021 |publisher=Freedom House}}&lt;/ref&gt;

=== Stjórnsýslueiningar ===
[[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]]
Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Nr. !! Nafn !! Lykill !! Höfuðborg
|-
|1. || [[Acre (fylki)|Acre]] || AC || [[Rio Branco]]
|-
|2. || [[Alagoas]] || AL || [[Maceió]]
|-
|3. || [[Amapá]] || AP || [[Macapá]]
|-
|4. || [[Amazonas]] || AM || [[Manaus]]
|-
|5. || [[Bahia]] || BA || [[Salvador]]
|-
|6. || [[Ceará]] || CE || [[Fortaleza]]
|-
|7. || [[Espírito Santo]] || ES || [[Vitória]]
|-
| 8. || [[Goiás]] || GO || [[Goiânia]]
|-
| 9. || [[Maranhão]] || MA || [[São Luís]]
|-
| 10. || [[Mato Grosso]] || MT || [[Cuiabá]]
|-
| 11. || [[Mato Grosso do Sul]] || MS || [[Campo Grande]]
|-
| 12. || [[Minas Gerais]] || MG || [[Belo Horizonte]]
|-
| 13. || [[Pará]] || PA || [[Belém]]
|-
| 14. || [[Paraíba]] || PB || [[João Pessoa]]
|-
| 15. || [[Paraná (fylki)|Paraná]] || PR || [[Curitiba]]
|-
| 16. || [[Pernambuco]] || PE || [[Recife]]
|-
| 17. || [[Piauí]] || PI || [[Teresina]]
|-
| 18. || [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] || RJ || [[Rio de Janeiro]]
|-
| 19. || [[Rio Grande do Norte]] || RN || [[Natal]]
|-
| 20. || [[Rio Grande do Sul]] || RS || [[Porto Alegre]]
|-
| 21. || [[Rondônia]] || RO || [[Porto Velho]]
|-
| 22. || [[Roraima]] || RR || [[Boa Vista]]
|-
| 23. || [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] || SC || [[Florianópolis]]
|-
| 24. || [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] || SP || [[São Paulo]]
|-
| 25. || [[Sergipe]] || SE || [[Aracaju]]
|-
| 26. || [[Tocantins]] || TO || [[Palmas]]
|-
| 27. || [[Distrito Federal]] || DF || [[Brasilía (borg)|Brasilía]]
|}

==Íbúar==
[[File:Population density Brazil 2022.svg|thumb|Íbúaþéttleiki eftir sveitarfélögum 2022.]]
Brasilía er fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 214 milljónir íbúa (2026). Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Rio de Janeiro.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|18250|Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=12.8.2016}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt áætlun stjórnvalda voru íbúar Brasilíu 214.211.951 þann 1. júlí 2026, töluvert fleiri en þær 203 milljónir sem taldar voru árið 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Estimativas da população residente para os municípios e para as unidades da federação {{!}} IBGE |url=https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/populacao/9103-estimativas-de-populacao.html |access-date=5 September 2025 |website=www.ibge.gov.br}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 August 2024 |title=Brazilian population likely to start shrinking in 2042 |url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/geral/noticia/2024-08/brazilian-population-likely-start-shrinking-2042 |access-date=24 August 2024 |website=Agência Brasil |language=en}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldinn er langmestur í suðaustri (89 milljónir) og norðaustri (54,6 milljónir), en tveir stærstu landshlutarnir; miðvesturhéruðin og norðurhéruðin, sem eru samanlagt 64,12% af landi Brasilíu, hafa aðeins 33,8 milljón íbúa.

Fyrsta manntalið var gert í Brasilíu árið 1872. Þá töldust íbúar landsins vera 9.930.478.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|title=Brazil population reaches 190.8 million|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809205237/http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|archive-date=9 August 2013|website=Brasil.gov.br}}&lt;/ref&gt; Milli 1880 og 1930 fluttu fjórar milljónir manna þangað frá Evrópu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/profiles/display.cfm?id=311|title=Shaping Brazil: The Role of International Migration|website=Migration Policy Institute}}&lt;/ref&gt; Áður hafði nokkur fjöldi Íslendinga flust þangað, en heildarfjöldi þeirra hefur vart verið meira en 40.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|1489513|Íslendingar í Brasilíu|höfundur=J.O.de Meira Penna|blað=Morgunblaðið|dags=20. ágúst 1977|bls=23}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldi Brasilíu óx umtalsvert milli 1940 og 1970 vegna lægri [[dánartíðni]], jafnvel þótt [[fæðingartíðni]] drægist örlítið saman. Á 5. áratugnum var árleg fjölgun 2,4% og hækkaði í 3% á 6. áratugnum, en minnkaði í 2,9% á 7. áratugnum, á sama tíma og lífslíkur hækkuðu úr 44 í 54 ár.&lt;ref&gt;{{cite report|author=José Alberto Magno de Carvalho|url=http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf|title=Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019004601/http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf |archive-date=19 October 2016|website=Belo Horizonte: UFMG/Cedeplar|year=2004|page=5}}&lt;/ref&gt; Lífslíkur náðu 72,6 árum árið 2007.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 November 1999 |title=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1275&amp;id_pagina=1 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt; Frá 7. áratugnum hefur fólksfjölgun farið minnkandi, frá 3,04% milli 1950 og 1960, að 1,05% árið 2008. Áætlanir gera ráð fyrir 0,29% fólksfækkun árið 2050.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Projeção da População do Brasil – Brazil's populational projection |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_impressao.php?id_noticia=1272 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Magno de Carvalho, [http://www.observasaude.sp.gov.br/BibliotecaPortal/Acervo/Estrutura_Demogr%C3%A1fica_Brasil.pdf &quot;Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil&quot;]{{dead link|date=May 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, pp.&amp;nbsp;7–8.&lt;/ref&gt; Árið 2022 var hlutfall ólæsra um 7%,&lt;ref name=&quot;RF&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2024 |title=2022 Census: Illiteracy rate falls from 9.6% to 7.0% in 12 years, though inequalities persist {{!}} News Agency |url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/en/agencia-news/2184-news-agency/news/40118-2022-census-illiteracy-rate-falls-from-9-6-to-7-0-in-12-years-though-inequalities-persist |access-date=14 May 2025 |website=Agência de Notícias - IBGE |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; sem var töluverð fækkun frá 11,8% árið 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|website=PNAD 2008, IBGE|url=http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/tabela/protabl.asp?c=271&amp;i=P&amp;sec59=93024&amp;sec59=1023&amp;sec59=1024&amp;nome=on&amp;notarodape=on&amp;tab=271&amp;unit=0&amp;pov=3&amp;opc1=1&amp;poc2=1&amp;orc59=5&amp;OpcTipoNivt=1&amp;opn1=2&amp;nivt=0&amp;poc1=1&amp;sec58=0&amp;orp=7&amp;qtu3=27&amp;opv=1&amp;sec1=0&amp;opc2=1&amp;pop=1&amp;opn2=0&amp;orv=2&amp;orc2=4&amp;opc58=1&amp;qtu2=5&amp;sev=121&amp;sev=1000121&amp;sec2=0&amp;poc59=2&amp;opp=1&amp;opn3=0&amp;orc1=3&amp;poc58=1&amp;qtu1=1&amp;cabec=on&amp;opc59=1&amp;ascendente=on&amp;sep=43345&amp;orn=1&amp;qtu7=9&amp;orc58=6&amp;opn7=0&amp;decm=99&amp;pon=1&amp;OpcCara=44&amp;proc=1|title=Pessoas de 5 anos ou mais de idade por situação, sexo, alfabetização e grupos de idade e grupos de idade}}&lt;/ref&gt; Árið 1940 var yfir helmingur íbúa landsins ólæs.&lt;ref name=&quot;RF&quot; /&gt;

== Menning ==
[[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]]
{{Aðalgrein|Brasilísk menning}}
Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní  2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30  }}&lt;/ref&gt;

=== Listasaga ===
[[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]].

Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni.

=== Tónlist ===
{{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}}
Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]].
[[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]]
Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]].

=== Bókmenntir ===
{{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}}
Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.&lt;/ref&gt;

=== Matarmenning ===
[[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]]
{{Aðalgrein|Brasilískur matur}}
Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir.

Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur.

Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]].

Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar.

==Heimild==
Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }}
== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Ítarefni ==
* Bellos, Alex (2003). ''Futebol: The Brazilian Way of Life''. London: Bloomsbury Publishing plc.
* Bethell, Leslie (1991). ''Colonial Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press.
* Fausto, Boris (1999). ''A Concise History of Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press.
* Skidmore, Thomas E. (1974). ''Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought''. Oxford: Oxford University Press.
* Wagley, Charles (1963). ''An Introduction to Brazil''. New York, New York: Columbia University Press.

== Tenglar ==
* [https://www.gov.br/pt-br Opinber þjónusta í Brasilíu]
* [https://www.gov.br/planalto/pt-br Vefur forseta Brasilíu]
* [https://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu]
* [https://www12.senado.leg.br/hpsenado Öldungadeild Brasilíu]
{{Fylki Brasilíu}}
{{Suður-Ameríka}}
{{G-20}}
{{Stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Brasilía| ]]</text>
      <sha1>ftoirmmeealpzyncqjbnm52xsu1m1mh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983989</id>
      <parentid>1983987</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T21:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ítarefni */</comment>
      <origin>1983989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44198" sha1="7x0ii9vzk8750005dz787qn4kf9ldsh" xml:space="preserve">{{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}}
{{Land
| nafn = Sambandslýðveldið Brasilía
| nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil
| nafn_í_eignarfalli = Brasilíu
| fáni = Flag of Brazil.svg
| skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg
| kjörorð = Ordem e Progresso
| kjörorð_tungumál = portúgalska
| kjörorð_þýðing = Regla og framfarir
| staðsetningarkort = BRA orthographic.svg
| tungumál = [[Portúgalska]]
| höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]&lt;br /&gt;
| stjórnarfar = [[Forsetaræði]]
| titill_leiðtoga1 = [[Forseti Brasilíu|Forseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]]
| staða = Sjálfstæði
| staða_athugasemd = frá [[Portúgal]]
| atburður1 = Yfirlýst
| dagsetning1 = 7. september 1822
| atburður2 = Viðurkennt
| dagsetning2 = 29. ágúst 1825
| atburður3 = Lýðveldi
| dagsetning3 = 15. nóvember 1889
| flatarmál = 8.510.346
| hlutfall_vatns = 0,65
| stærðarsæti = 5
| fólksfjöldi = 214.211.951
| mannfjöldaár = 2026
| mannfjöldasæti = 7
| íbúar_á_ferkílómetra = 24
| VLF = 5.230
| VLF_sæti = 8
| VLF_ár = 2026
| VLF_á_mann = 24.428
| VLF_á_mann_sæti = 82
| VÞL = {{hækkun}} 0.786
| VÞL_sæti = 84
| VÞL_ár = 2023
| gjaldmiðill = [[brasilískur ríal|ríal]]
| tímabelti = [[UTC-2]] til [[UTC-5]]
| þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]]
| tld = br
| símakóði = 55
}}
'''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil''), er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. Brasilía er [[sambandsríki]] 26 fylkja og eins alríkisumdæmis þar sem höfuðborgin [[Brasilía (borg)|Brasilía]] er staðsett. Fjölmennasta borg landsins er [[São Paulo]] og sú næstfjölmennasta er [[Rio de Janeiro]]. Brasilía er fjölmennasta [[portúgalska|portúgölskumælandi]] land heims og eina landið í [[Ameríka|Ameríku]] þar sem portúgalska er [[opinbert tungumál]].

Strandlengja Brasilíu við Atlantshaf í austri er 7367 km löng. Landið nær yfir um helming landsvæðis Suður-Ameríku. Brasilía á landamæri að öllum öðrum ríkjum á meginlandi álfunnar, nema [[Ekvador]] og [[Síle]]. Landslag í Brasilíu er mjög fjölbreytt og nær yfir [[hitabelti]] og hlýtempruð belti, með [[votlendi]], [[gresja|gresjum]], [[háslétta|hásléttum]] og [[fjall|fjöllum]]. Megnið af vatnasviði [[Amasónfljót]]s er innan landamæra Brasilíu. Þar er mjög fjölbreytt dýralíf, fjölbreytt [[vistkerfi]], miklar náttúruauðlindir og mörg [[náttúruverndarsvæði]]. Brasilía situr efst á lista yfir lönd eftir [[líffjölbreytni]]. Staða umhverfismála í Brasilíu, þar á meðal hnignun náttúrulegs umhverfis og [[skógeyðing]], er talin hafa miklar afleiðingar fyrir [[loftslagsbreytingar]] og minnkandi líffjölbreytni á heimsvísu.

Brasilía var byggð [[frumbyggjar Brasilíu|ýmsum frumbyggjaþjóðum]] fyrir komu portúgalska landkönnuðarins [[Pedro Álvares Cabral]] árið 1500. Í kjölfarið gerði [[Portúgal]] tilkall til landsvæðis þar og stofnaði fyrstu borgina, [[São Vicente]], árið 1532. Portúgalar fluttu inn [[Atlantshafsverslunin|þræla frá Afríku]] til að vinna á [[plantekra|plantekrum]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Andreatta, Margarida Davina|year=1995|title=Engenho São Jorge dos Erasmos: prospecção arqueológica, histórica e industrial|journal=Revista USP|volume=0|number=41|page=28|doi=10.11606/issn.2316-9036.v0i41p28-47}}&lt;/ref&gt; Brasilía var portúgölsk nýlenda til 1815 þegar landið var gert að [[Sameinað konungsdæmi Portúgals, Brasilíu og Algarve|meðkonungsdæmi]] eftir að portúgalska hirðin flutti frá [[Lissabon]] til [[Rio de Janeiro]]. [[Pétur 1. Brasilíukeisari|Pedro af Braganza]] lýsti yfir sjálfstæði Brasilíu árið 1822, fór í [[sjálfstæðisstríð Brasilíu|stríð við Portúgal]] og stofnaði [[Brasilíska keisaradæmið]]. Með fyrstu [[stjórnarskrá Brasilíu]] 1824 var stofnað þing í tveimur deildum og kveðið á um prentfrelsi og trúfrelsi. [[Þrælahald]] var afnumið í skrefum og loks afnumið alveg árið 1888. Árið eftir framdi herinn valdarán og lýst var yfir stofnun [[lýðveldi]]s með [[forsetaræði]]. Árið 1930 var gerð [[byltingin 1930|vopnuð bylting]] og [[Getúlio Vargas]] komst til valda. Vargas leiddi sjálfur annað [[valdaránið í Brasilíu 1937|valdarán 1937]] til að koma á alræðisstjórn sem var kölluð [[Estado Novo]]. Vargas var svo steypt af stóli í [[valdaránið í Brasilíu 1945|valdaráni árið 1945]] og lýðræði endurreist. [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|Herforingjastjórn]] rændi völdum árið 1964 með stuðningi Bandaríkjanna og ríkti til ársins 1985. Síðan þá hefur landið haft borgaralega ríkisstjórn. Núverandi stjórnarskrá er frá 1988 og skilgreinir landið sem [[sambandslýðveldi]].

Brasilía er stórveldi í sínum heimshluta og [[miðveldi]],&lt;ref name=&quot;SchaeferPoffenbarger2014&quot;&gt;{{Cite book |last1=M. Schaefer |url=https://books.google.com/books?id=yXdaBQAAQBAJ&amp;pg=PT32 |title=The Formation of the BRICS and its Implication for the United States: Emerging Together |last2=J. Poffenbarger |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-38794-3 |page=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burges2016&quot;&gt;{{Cite book |last=Sean W. Burges |url=https://books.google.com/books?id=tolwCwAAQBAJ&amp;pg=PA114 |title=Latin America and the Shifting Sands of Globalization |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-69658-2 |pages=114–15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gina&quot;&gt;{{Cite journal |last=Gardini |first=Gian Luca |year=2016 |title=Brazil: What Rise of What Power? |journal=Bulletin of Latin American Research |volume=35 |pages=5–19 |doi=10.1111/blar.12417}}&lt;/ref&gt; og hefur líka verið lýst sem [[nýtt stórveldi|nýju stórveldi]].&lt;ref name=&quot;FRIDE&quot;&gt;{{Cite web |last=Gratius |first=Susanne |date=April 2008 |title=The international arena and emerging powers: stabilising or destabilising forces? |url=http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615194931/http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-date=15 June 2016 |website=FRIDE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Collecott&quot;&gt;{{Cite web |last=Peter Collecott |date=29 October 2011 |title=Brazil's Quest for Superpower Status |url=http://www.diplomaticourier.com/2011/10/29/brazil-s-quest-for-superpower-status/ |access-date=10 August 2014 |publisher=The Diplomatic Courier}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Clendenning |first=Alan |date=17 April 2008 |title=Booming Brazil could be world power soon |page=2 |work=USA Today |agency=The Associated Press |url=https://www.usatoday.com/money/economy/2008-04-17-310212789_x.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DominguezKim2013&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jorge Dominguez |url=https://books.google.com/books?id=c0I_4JmjFbwC&amp;pg=PA98 |title=Between Compliance and Conflict: East Asia Latin America and the New Pax Americana |last2=Byung Kook Kim |publisher=Center for International Affairs, Harvard University |year=2013 |isbn=978-1-136-76983-2 |pages=98–99}}&lt;/ref&gt; Brasilía er [[nýmarkaðsland]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 2018 |title=FTSE Country Classification |url=https://www.ftse.com/products/downloads/FTSE-Country-Classification-Update-2018.pdf |url-status=live |publisher=FTSE Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wb-upper-middle&quot;&gt;{{Cite web |title=Country and Lending Groups |url=http://data.worldbank.org/about/country-classifications/country-and-lending-groups#Upper_middle_income|publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; [[þróunarríki|efri-miðtekjuland]] og [[nýiðnvætt ríki]];&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&amp;sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |access-date=29 September 2019 |website=IMF.org |publisher=[[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]]}}&lt;/ref&gt; Brasilía er eitt af stærstu hagkerfum heims, bæði að nafnvirði og kaupmáttarjafnað,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CIA – The World Factbook – Country Comparisons – GDP (purchasing power parity)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|publisher=[[Bandaríska leyniþjónustan]]|access-date=2026-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|archive-date=2011-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; stærsta hagkerfi [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og á [[suðurhvel jarðar|suðurhveli jarðar]], og er það Suður-Ameríkuríki sem á mest auðmagn. Hagkerfi brasilíu er eitt af þeim umfangsmestu og fjölbreyttustu í heimi. Brasilía er helsti útflytjandi margvíslegra landbúnaðarvara, jarðefna, og framleiðsluvara.&lt;ref name=&quot;Neilson102&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jeff Neilson |url=https://books.google.com/books?id=wokuHhx1AOUC&amp;pg=PA1834 |title=Value Chain Struggles |last2=Bill Pritchard |publisher=John Wiley &amp; Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-5544-4 |page=102}}&lt;/ref&gt; Landið er í 13. sæti landa heims eftir fjölda færslna á [[Heimsminjaskrá UNESCO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UNESCO World Heritage Centre&amp;nbsp;— World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/list |url-status=live|publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt; Brasilía er stofnaðili [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[G20]], [[BRICS]], [[G4]], [[Mercosur]], [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], [[Samtök Íberíu-Ameríkuríkja|Samtaka Íberíu-Ameríkuríkja]], og [[Samtök portúgölskumælandi landa|Samtaka portúgölskumælandi landa]]. Landið á áheyrnarfulltrúa í [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] og er [[bandamaður Bandaríkjanna utan NATO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vandiver |first=John |date=9 May 2019 |title=Trump bumps up Brazil to 'major non-NATO' ally |url=https://www.stripes.com/news/trump-bumps-up-brazil-to-major-non-nato-ally-1.580256|access-date=2 April 2023 |website=Stars and Stripes |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 August 2019 |title=Brazil must be a 'facilitator' in the Middle East, says VP |url=https://anba.com.br/en/brazil-must-be-a-facilitator-in-the-middle-east-says-vp/ |access-date=26 May 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Brasilía“ er líklega dregið af portúgalska orðinu yfir [[brasilíutré]] sem einu sinni óx um allt við strönd Brasilíu.&lt;ref name=&quot;Fausto1999&quot;&gt;{{Cite book |last=Fausto |first=Boris |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00faus |title=A Concise History of Brazil |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-56526-4 |page=[https://archive.org/details/concisehistoryof00faus/page/9 9] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Tréð nefnist {{lang|pt|pau-brasil}} á portúgölsku, þar sem orðið {{lang|pt|brasil}} er almennt túlkað sem „rautt eins og glóð“, frá orðinu {{lang|pt|brasa}} „glóð“ og endingunni {{lang|pt|-il}} (frá {{lang|la|-iculum}} eða {{lang|la|-ilium}}).&lt;ref name=&quot;Vincent2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jon S. Vincent. |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc |title=Culture and Customs of Brazil |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-0-313-30495-8 |page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc/page/36 36] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Til eru kenningar um að þetta sé í raun alþýðuskýring á orði yfir rauðvið sem sé upprunnið í arabískum eða asískum málum.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |title=Brazil &amp;#124; Etymology of the name Brazil by etymonline |access-date=24 March 2024 |archive-date=24 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324183937/https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Brasilíutré gefur djúprauðan lit og var því verðmætt í evrópskum klæðaiðnaði. Það var fyrsta afurðin frá Brasilíu sem var hagnýtt í stórum stíl.&lt;ref name=&quot;Tucker2007&quot;&gt;{{Cite book |last=Richard P. Tucker |url=https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186 |title=Insatiable Appetite: The Ecological Degradation of the Tropical World |publisher=University of Michigan |year=2007 |isbn=978-0-7425-5365-1 |page=186 |access-date=16 June 2015 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129183601/https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Alla 16. öldina felldu [[frumbyggjar Brasilíu]] (aðallega [[Túpíar]]) mikið magn af brasilíutré til að selja evrópskum kaupmönnum fyrir neysluvörur.&lt;ref name=&quot;Lee2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Wayne E. Lee |url=https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196 |title=Empires and Indigenes: Intercultural Alliance, Imperial Expansion, and Warfare in the Early Modern World |publisher=NYU Press |year=2011 |isbn=978-0-8147-6527-2 |page=196 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221303/https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í portúgölskum skjölum var landið upphaflega nefnt „land hins helga kross“ ({{lang|pt|Terra da Santa Cruz}}),&lt;ref name=&quot;Corporation1880&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Daly |first=Charles P. |year=1880 |title=Maps and Map-making Before Mercator |url=https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493 |magazine=[[The Popular Science Monthly]] |publisher=Bonnier Corporation |at=473–495, see page 493 |issn=0161-7370 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221315/https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en evrópskir sjómenn og kaupmenn kölluðu það „land brasilíutrésins“ ({{lang|pt|Terra do Brasil}}) út af versluninni með brasilíuvið.&lt;ref name=&quot;Léry1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Jean de Léry |url=https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242 |title=History of a Voyage to the Land of Brazil, Otherwise Called America |publisher=University of California Press |year=1990 |isbn=978-0-520-91380-6 |page=242 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221327/https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Þetta heiti tók smám saman yfir í stað opinbera heitisins. Sumir sjómenn kölluðu það líka „land páfagauka“.&lt;ref name=&quot;Sokolow2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jayme A. Sokolow. |url=https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84 |title=The Great Encounter: Native Peoples and European Settlers in the Americas, 1492–1800 |publisher=M.E. Sharpe |year=2003 |isbn=978-0-7656-0982-3 |page=84 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221351/https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í [[gvaraní]] heitir Brasilía {{lang|gn|Pindorama}} sem merkir „land pálmatrjáa“.&lt;ref name=&quot;Herrera-Sobek2012&quot;&gt;{{Cite book |last=Maria Herrera-Sobek |url=https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |title=Celebrating Latino Folklore |publisher=ABC-CLIO |year=2012 |isbn=978-0-313-34340-7 |page=155 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221353/https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
[[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum.

Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]].

Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825.

Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku.

Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi.

Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. 

Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á.

[[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.&lt;/ref&gt;

Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016&lt;/ref&gt;

Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro.

Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í
[[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna.

== Landfræði ==
[[File:Brazil topo.jpg|thumb|Hæðakort af Brasilíu.]]
Brasilía þekur nær helming yfirborðs Suður-Ameríku (47,7%), meðal annars stórt svæði við austurströnd álfunnar og stóran hluta inni í landi.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Land and Resources |encyclopedia=Encarta |publisher=MSN |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |access-date=11 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028044617/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |archive-date=28 October 2009}} {{Dubious|date=January 2010}}&lt;!-- tertiary source --&gt;&lt;/ref&gt; Brasilía á landamæri að [[Úrúgvæ]] í suðri, [[Argentína|Argentínu]] og [[Paragvæ]] í suðvestri; [[Bólivía|Bólivíu]] og [[Perú]] í vestri; [[Kólumbía|Kólumbíu]] í norðvestri; og [[Venesúela]], [[Gvæjana]], [[Súrínam]], og [[Franska Gvæjana|Frönsku Gvæjana]] í norðri. Brasilía á landamæri að nær öllum öðrum Suður-Ameríkuríkjum, nema [[Ekvador]] og [[Síle]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt;

Brasilía nær líka yfir nokkra eyjaklasa eins og [[Fernando de Noronha]], [[Rocas-rif]], [[Péturs- og Pálseyjar]], og [[Trindade og Martim Vaz]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Landslag Brasilíu er því afar fjölbreytt og landið býr yfir fjölbreyttum náttúruauðlindum.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot; /&gt; Að Atlantshafseyjunum meðtöldum liggur Brasilía milli 61. breiddargráðu norður og 34. breiddargráðu suður, og 28. og 74. lengdargráðu vestur.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot;&gt;{{Cite web|title=Brazil|access-date=4 May 2018|year=2018|website=CIA World Factbook|url=https://user.iiasa.ac.at/~marek/fbook/01/geos/br.html}}&lt;/ref&gt;

Brasilía er [[listi yfir lönd og útlendur eftir stærð|fimmta stærsta land heims]], og það þriðja stærsta í Ameríku. Landið er 8.515.767 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð.&lt;ref name=&quot;Official Area&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/cartografia/default_territ_area.shtm|title=Opinber stærð|lang=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106154550/http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/cartografia/default_territ_area.shtm |archive-date=6. janúar 2012|website=IBGE: Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística}}&lt;/ref&gt; Inni í því eru 55.455 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; af vatni. Brasilía er eina land heims sem bæði [[miðbaugur]] og [[steingeitarbaugur]] liggja um.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Þar eru fjögur tímabelti, frá [[UTC-5]] vestast í [[Amasónía|Amasóníu]], að [[UTC-2]] á eyjunum í Atlantshafi.&lt;ref name=&quot;timezones&quot;&gt;{{Cite web |title=Hora Legal Brasileira |url=http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722173247/http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm |archive-date=22 July 2011 |access-date=28 December 2014 |publisher=Observatório Nacional}}&lt;/ref&gt;

=== Náttúra ===
Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund.
&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|5393|Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=9.11.2005}}&lt;/ref&gt;

Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|60387|Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=7.12.2011}}&lt;/ref&gt;

[[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|6633|Hvað veist þú um Amasonfljótið?|höfundur=Ásta Margrét Eiríksdóttir og Helga Björk Vigfúsdóttir|dags=10.5.2007}}&lt;/ref&gt;

Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli.

== Stjórnmál ==
{{Multiple image
| direction         = horizontal
| align             = right
| caption_align     = center
| total_width       = 330
| image1            = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (ombros) denoise.jpg
| caption1          = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;forseti Brasilíu&lt;/small&gt;
| image2            = Alckmin 2024.jpg
| caption2          = [[Geraldo Alckmin]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;varaforseti&lt;/small&gt;
}}
Brasilía er [[lýðræði]]sríki, [[sambandsríki]] og [[lýðveldi]] sem býr við [[forsetaræði]], eftir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um stjórnarskrá Brasilíu 1993|þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrá Brasilíu 1993]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm|title=Constituição da república federativa do Brasil de 1988|publisher=Presidência da República|website=Gov.br|access-date=13.10.2026}}&lt;/ref&gt; [[Forseti Brasilíu]] er bæði [[þjóðhöfðingi]] og [[stjórnarleiðtogi]] sambandsins og gegnir embættinu í fjögur ár í senn með möguleika á einu endurkjöri. Núverandi forseti er [[Luiz Inácio Lula da Silva]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pimentel |first=Mauro |title=Lula returns for third term as Brazil president |work=CNN |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230101-lula-returns-for-third-term-as-brazil-president}}&lt;/ref&gt; Forsetinn skipar ráðherra í ríkisstjórn landsins og tekur beinan þátt í stjórn þess.

[[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þinghús þjóðþingsins.]]
Löggjafarvaldið er aðallega í höndum fylkisþinga. [[Þjóðþing Brasilíu]] er löggjafarþing sambandsríkisins og kemur saman í tveimur deildum: [[Fulltrúadeild Brasilíu]] og [[Öldungadeild Brasilíu]]. Öldungadeildin er skipuð fulltrúum 26 [[fylki Brasilíu|fylkja Brasilíu]] auk [[Alríkisfylki Brasilíu|alríkisfylkisins]]. Hvert fylki og alríkisfylkið eiga þrjá öldungadeildarfulltrúa sem eru kosnir í almennum kosningum til 8 ára.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bruns |first1=Axel |last2=Enli |first2=Gunn |last3=Skogerbo |first3=Eli |last4=Larsson |first4=Anders Olof |last5=Christensen |first5=Christian |title=The Routledge Companion to Social Media and Politics |date=22 December 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-50656-0 |url=https://books.google.com/books?id=OK1ACwAAQBAJ&amp;pg=PA519 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brazil - The legislature |work=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Brazil/The-legislature |language=en}}&lt;/ref&gt; Þingmenn fulltrúadeildarinnar eru kosnir til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ameringer |first1=Charles D. |title=Political Parties of the Americas, 1980s to 1990s: Canada, Latin America, and the West Indies |date=1992 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-27418-3 |page=105 |url=https://books.google.com/books?id=kD5qi3MyEHYC&amp;pg=PA105 |language=en}}&lt;/ref&gt; Dómsvaldið er nær eingöngu á hendi dómstóla.

Samkvæmt skýrslunni ''Global State of Democracy'' frá [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]] (IDEA) er Brasilía fyrir ofan miðju þegar kemur að aðgerðum til að tryggja lýðræði. Styrkleikar landsins liggja í víðtækum kosningarétti, trúfrelsi, og félagaþátttöku.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brazil {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/country/brazil |access-date=2025-10-06 |website=www.idea.int |language=en}}&lt;/ref&gt; Árið 2021 var Brasilíu lýst sem „[[gallað lýðræði|gölluðu lýðræði]]“ í lýðræðisvísitölu ''[[The Economist]]'' þar sem landið lenti í 46. sæti.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Democracy Index 2021: the China challenge |url=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |website=Economist Intelligence Unit |language=en-GB |access-date=2026-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326122737/https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |archive-date=2022-03-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt frelsisvísitölu [[Freedom House]] er Brasilía skilgreind sem „frjálst land“.&lt;ref name=&quot;FITW-TG-2021&quot;&gt;{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Freedom in the World 2021 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/2021-02/FIW2021_World_02252021_FINAL-web-upload.pdf |access-date=3 March 2021 |publisher=Freedom House}}&lt;/ref&gt;

=== Stjórnsýslueiningar ===
[[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]]
Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Nr. !! Nafn !! Lykill !! Höfuðborg
|-
|1. || [[Acre (fylki)|Acre]] || AC || [[Rio Branco]]
|-
|2. || [[Alagoas]] || AL || [[Maceió]]
|-
|3. || [[Amapá]] || AP || [[Macapá]]
|-
|4. || [[Amazonas]] || AM || [[Manaus]]
|-
|5. || [[Bahia]] || BA || [[Salvador]]
|-
|6. || [[Ceará]] || CE || [[Fortaleza]]
|-
|7. || [[Espírito Santo]] || ES || [[Vitória]]
|-
| 8. || [[Goiás]] || GO || [[Goiânia]]
|-
| 9. || [[Maranhão]] || MA || [[São Luís]]
|-
| 10. || [[Mato Grosso]] || MT || [[Cuiabá]]
|-
| 11. || [[Mato Grosso do Sul]] || MS || [[Campo Grande]]
|-
| 12. || [[Minas Gerais]] || MG || [[Belo Horizonte]]
|-
| 13. || [[Pará]] || PA || [[Belém]]
|-
| 14. || [[Paraíba]] || PB || [[João Pessoa]]
|-
| 15. || [[Paraná (fylki)|Paraná]] || PR || [[Curitiba]]
|-
| 16. || [[Pernambuco]] || PE || [[Recife]]
|-
| 17. || [[Piauí]] || PI || [[Teresina]]
|-
| 18. || [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] || RJ || [[Rio de Janeiro]]
|-
| 19. || [[Rio Grande do Norte]] || RN || [[Natal]]
|-
| 20. || [[Rio Grande do Sul]] || RS || [[Porto Alegre]]
|-
| 21. || [[Rondônia]] || RO || [[Porto Velho]]
|-
| 22. || [[Roraima]] || RR || [[Boa Vista]]
|-
| 23. || [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] || SC || [[Florianópolis]]
|-
| 24. || [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] || SP || [[São Paulo]]
|-
| 25. || [[Sergipe]] || SE || [[Aracaju]]
|-
| 26. || [[Tocantins]] || TO || [[Palmas]]
|-
| 27. || [[Distrito Federal]] || DF || [[Brasilía (borg)|Brasilía]]
|}

==Íbúar==
[[File:Population density Brazil 2022.svg|thumb|Íbúaþéttleiki eftir sveitarfélögum 2022.]]
Brasilía er fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 214 milljónir íbúa (2026). Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Rio de Janeiro.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|18250|Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=12.8.2016}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt áætlun stjórnvalda voru íbúar Brasilíu 214.211.951 þann 1. júlí 2026, töluvert fleiri en þær 203 milljónir sem taldar voru árið 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Estimativas da população residente para os municípios e para as unidades da federação {{!}} IBGE |url=https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/populacao/9103-estimativas-de-populacao.html |access-date=5 September 2025 |website=www.ibge.gov.br}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 August 2024 |title=Brazilian population likely to start shrinking in 2042 |url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/geral/noticia/2024-08/brazilian-population-likely-start-shrinking-2042 |access-date=24 August 2024 |website=Agência Brasil |language=en}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldinn er langmestur í suðaustri (89 milljónir) og norðaustri (54,6 milljónir), en tveir stærstu landshlutarnir; miðvesturhéruðin og norðurhéruðin, sem eru samanlagt 64,12% af landi Brasilíu, hafa aðeins 33,8 milljón íbúa.

Fyrsta manntalið var gert í Brasilíu árið 1872. Þá töldust íbúar landsins vera 9.930.478.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|title=Brazil population reaches 190.8 million|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809205237/http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|archive-date=9 August 2013|website=Brasil.gov.br}}&lt;/ref&gt; Milli 1880 og 1930 fluttu fjórar milljónir manna þangað frá Evrópu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/profiles/display.cfm?id=311|title=Shaping Brazil: The Role of International Migration|website=Migration Policy Institute}}&lt;/ref&gt; Áður hafði nokkur fjöldi Íslendinga flust þangað, en heildarfjöldi þeirra hefur vart verið meira en 40.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|1489513|Íslendingar í Brasilíu|höfundur=J.O.de Meira Penna|blað=Morgunblaðið|dags=20. ágúst 1977|bls=23}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldi Brasilíu óx umtalsvert milli 1940 og 1970 vegna lægri [[dánartíðni]], jafnvel þótt [[fæðingartíðni]] drægist örlítið saman. Á 5. áratugnum var árleg fjölgun 2,4% og hækkaði í 3% á 6. áratugnum, en minnkaði í 2,9% á 7. áratugnum, á sama tíma og lífslíkur hækkuðu úr 44 í 54 ár.&lt;ref&gt;{{cite report|author=José Alberto Magno de Carvalho|url=http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf|title=Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019004601/http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf |archive-date=19 October 2016|website=Belo Horizonte: UFMG/Cedeplar|year=2004|page=5}}&lt;/ref&gt; Lífslíkur náðu 72,6 árum árið 2007.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 November 1999 |title=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1275&amp;id_pagina=1 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt; Frá 7. áratugnum hefur fólksfjölgun farið minnkandi, frá 3,04% milli 1950 og 1960, að 1,05% árið 2008. Áætlanir gera ráð fyrir 0,29% fólksfækkun árið 2050.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Projeção da População do Brasil – Brazil's populational projection |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_impressao.php?id_noticia=1272 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Magno de Carvalho, [http://www.observasaude.sp.gov.br/BibliotecaPortal/Acervo/Estrutura_Demogr%C3%A1fica_Brasil.pdf &quot;Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil&quot;]{{dead link|date=May 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, pp.&amp;nbsp;7–8.&lt;/ref&gt; Árið 2022 var hlutfall ólæsra um 7%,&lt;ref name=&quot;RF&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2024 |title=2022 Census: Illiteracy rate falls from 9.6% to 7.0% in 12 years, though inequalities persist {{!}} News Agency |url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/en/agencia-news/2184-news-agency/news/40118-2022-census-illiteracy-rate-falls-from-9-6-to-7-0-in-12-years-though-inequalities-persist |access-date=14 May 2025 |website=Agência de Notícias - IBGE |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; sem var töluverð fækkun frá 11,8% árið 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|website=PNAD 2008, IBGE|url=http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/tabela/protabl.asp?c=271&amp;i=P&amp;sec59=93024&amp;sec59=1023&amp;sec59=1024&amp;nome=on&amp;notarodape=on&amp;tab=271&amp;unit=0&amp;pov=3&amp;opc1=1&amp;poc2=1&amp;orc59=5&amp;OpcTipoNivt=1&amp;opn1=2&amp;nivt=0&amp;poc1=1&amp;sec58=0&amp;orp=7&amp;qtu3=27&amp;opv=1&amp;sec1=0&amp;opc2=1&amp;pop=1&amp;opn2=0&amp;orv=2&amp;orc2=4&amp;opc58=1&amp;qtu2=5&amp;sev=121&amp;sev=1000121&amp;sec2=0&amp;poc59=2&amp;opp=1&amp;opn3=0&amp;orc1=3&amp;poc58=1&amp;qtu1=1&amp;cabec=on&amp;opc59=1&amp;ascendente=on&amp;sep=43345&amp;orn=1&amp;qtu7=9&amp;orc58=6&amp;opn7=0&amp;decm=99&amp;pon=1&amp;OpcCara=44&amp;proc=1|title=Pessoas de 5 anos ou mais de idade por situação, sexo, alfabetização e grupos de idade e grupos de idade}}&lt;/ref&gt; Árið 1940 var yfir helmingur íbúa landsins ólæs.&lt;ref name=&quot;RF&quot; /&gt;

== Menning ==
[[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]]
{{Aðalgrein|Brasilísk menning}}
Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní  2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30  }}&lt;/ref&gt;

=== Listasaga ===
[[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]].

Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni.

=== Tónlist ===
{{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}}
Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]].
[[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]]
Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]].

=== Bókmenntir ===
{{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}}
Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.&lt;/ref&gt;

=== Matarmenning ===
[[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]]
{{Aðalgrein|Brasilískur matur}}
Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir.

Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur.

Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]].

Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar.

==Heimild==
Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }}
== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Ítarefni ==
* {{cite book|author=Bellos, Alex|year=2003|title=Futebol: The Brazilian Way of Life|location=London|publisher=Bloomsbury Publishing plc.}}
* {{cite book|author=Bethell, Leslie|year=1991|title=Colonial Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Fausto, Boris|year=1999|title=A Concise History of Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Skidmore, Thomas E.|year=1974|title=Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought|location=Oxford|publisher=Oxford University Press}}
* {{cite book|author=Wagley, Charles|year=1963|title=An Introduction to Brazil|location=New York, New York|publisher=Columbia University Press}}

== Tenglar ==
* [https://www.gov.br/pt-br Opinber þjónusta í Brasilíu]
* [https://www.gov.br/planalto/pt-br Vefur forseta Brasilíu]
* [https://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu]
* [https://www12.senado.leg.br/hpsenado Öldungadeild Brasilíu]
{{Fylki Brasilíu}}
{{Suður-Ameríka}}
{{G-20}}
{{Stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Brasilía| ]]</text>
      <sha1>7x0ii9vzk8750005dz787qn4kf9ldsh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983990</id>
      <parentid>1983989</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T21:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Landfræði */</comment>
      <origin>1983990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44139" sha1="e6n3ozvndl08c5204qqgvm9nulbyki3" xml:space="preserve">{{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}}
{{Land
| nafn = Sambandslýðveldið Brasilía
| nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil
| nafn_í_eignarfalli = Brasilíu
| fáni = Flag of Brazil.svg
| skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg
| kjörorð = Ordem e Progresso
| kjörorð_tungumál = portúgalska
| kjörorð_þýðing = Regla og framfarir
| staðsetningarkort = BRA orthographic.svg
| tungumál = [[Portúgalska]]
| höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]&lt;br /&gt;
| stjórnarfar = [[Forsetaræði]]
| titill_leiðtoga1 = [[Forseti Brasilíu|Forseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]]
| staða = Sjálfstæði
| staða_athugasemd = frá [[Portúgal]]
| atburður1 = Yfirlýst
| dagsetning1 = 7. september 1822
| atburður2 = Viðurkennt
| dagsetning2 = 29. ágúst 1825
| atburður3 = Lýðveldi
| dagsetning3 = 15. nóvember 1889
| flatarmál = 8.510.346
| hlutfall_vatns = 0,65
| stærðarsæti = 5
| fólksfjöldi = 214.211.951
| mannfjöldaár = 2026
| mannfjöldasæti = 7
| íbúar_á_ferkílómetra = 24
| VLF = 5.230
| VLF_sæti = 8
| VLF_ár = 2026
| VLF_á_mann = 24.428
| VLF_á_mann_sæti = 82
| VÞL = {{hækkun}} 0.786
| VÞL_sæti = 84
| VÞL_ár = 2023
| gjaldmiðill = [[brasilískur ríal|ríal]]
| tímabelti = [[UTC-2]] til [[UTC-5]]
| þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]]
| tld = br
| símakóði = 55
}}
'''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil''), er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. Brasilía er [[sambandsríki]] 26 fylkja og eins alríkisumdæmis þar sem höfuðborgin [[Brasilía (borg)|Brasilía]] er staðsett. Fjölmennasta borg landsins er [[São Paulo]] og sú næstfjölmennasta er [[Rio de Janeiro]]. Brasilía er fjölmennasta [[portúgalska|portúgölskumælandi]] land heims og eina landið í [[Ameríka|Ameríku]] þar sem portúgalska er [[opinbert tungumál]].

Strandlengja Brasilíu við Atlantshaf í austri er 7367 km löng. Landið nær yfir um helming landsvæðis Suður-Ameríku. Brasilía á landamæri að öllum öðrum ríkjum á meginlandi álfunnar, nema [[Ekvador]] og [[Síle]]. Landslag í Brasilíu er mjög fjölbreytt og nær yfir [[hitabelti]] og hlýtempruð belti, með [[votlendi]], [[gresja|gresjum]], [[háslétta|hásléttum]] og [[fjall|fjöllum]]. Megnið af vatnasviði [[Amasónfljót]]s er innan landamæra Brasilíu. Þar er mjög fjölbreytt dýralíf, fjölbreytt [[vistkerfi]], miklar náttúruauðlindir og mörg [[náttúruverndarsvæði]]. Brasilía situr efst á lista yfir lönd eftir [[líffjölbreytni]]. Staða umhverfismála í Brasilíu, þar á meðal hnignun náttúrulegs umhverfis og [[skógeyðing]], er talin hafa miklar afleiðingar fyrir [[loftslagsbreytingar]] og minnkandi líffjölbreytni á heimsvísu.

Brasilía var byggð [[frumbyggjar Brasilíu|ýmsum frumbyggjaþjóðum]] fyrir komu portúgalska landkönnuðarins [[Pedro Álvares Cabral]] árið 1500. Í kjölfarið gerði [[Portúgal]] tilkall til landsvæðis þar og stofnaði fyrstu borgina, [[São Vicente]], árið 1532. Portúgalar fluttu inn [[Atlantshafsverslunin|þræla frá Afríku]] til að vinna á [[plantekra|plantekrum]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Andreatta, Margarida Davina|year=1995|title=Engenho São Jorge dos Erasmos: prospecção arqueológica, histórica e industrial|journal=Revista USP|volume=0|number=41|page=28|doi=10.11606/issn.2316-9036.v0i41p28-47}}&lt;/ref&gt; Brasilía var portúgölsk nýlenda til 1815 þegar landið var gert að [[Sameinað konungsdæmi Portúgals, Brasilíu og Algarve|meðkonungsdæmi]] eftir að portúgalska hirðin flutti frá [[Lissabon]] til [[Rio de Janeiro]]. [[Pétur 1. Brasilíukeisari|Pedro af Braganza]] lýsti yfir sjálfstæði Brasilíu árið 1822, fór í [[sjálfstæðisstríð Brasilíu|stríð við Portúgal]] og stofnaði [[Brasilíska keisaradæmið]]. Með fyrstu [[stjórnarskrá Brasilíu]] 1824 var stofnað þing í tveimur deildum og kveðið á um prentfrelsi og trúfrelsi. [[Þrælahald]] var afnumið í skrefum og loks afnumið alveg árið 1888. Árið eftir framdi herinn valdarán og lýst var yfir stofnun [[lýðveldi]]s með [[forsetaræði]]. Árið 1930 var gerð [[byltingin 1930|vopnuð bylting]] og [[Getúlio Vargas]] komst til valda. Vargas leiddi sjálfur annað [[valdaránið í Brasilíu 1937|valdarán 1937]] til að koma á alræðisstjórn sem var kölluð [[Estado Novo]]. Vargas var svo steypt af stóli í [[valdaránið í Brasilíu 1945|valdaráni árið 1945]] og lýðræði endurreist. [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|Herforingjastjórn]] rændi völdum árið 1964 með stuðningi Bandaríkjanna og ríkti til ársins 1985. Síðan þá hefur landið haft borgaralega ríkisstjórn. Núverandi stjórnarskrá er frá 1988 og skilgreinir landið sem [[sambandslýðveldi]].

Brasilía er stórveldi í sínum heimshluta og [[miðveldi]],&lt;ref name=&quot;SchaeferPoffenbarger2014&quot;&gt;{{Cite book |last1=M. Schaefer |url=https://books.google.com/books?id=yXdaBQAAQBAJ&amp;pg=PT32 |title=The Formation of the BRICS and its Implication for the United States: Emerging Together |last2=J. Poffenbarger |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-38794-3 |page=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burges2016&quot;&gt;{{Cite book |last=Sean W. Burges |url=https://books.google.com/books?id=tolwCwAAQBAJ&amp;pg=PA114 |title=Latin America and the Shifting Sands of Globalization |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-69658-2 |pages=114–15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gina&quot;&gt;{{Cite journal |last=Gardini |first=Gian Luca |year=2016 |title=Brazil: What Rise of What Power? |journal=Bulletin of Latin American Research |volume=35 |pages=5–19 |doi=10.1111/blar.12417}}&lt;/ref&gt; og hefur líka verið lýst sem [[nýtt stórveldi|nýju stórveldi]].&lt;ref name=&quot;FRIDE&quot;&gt;{{Cite web |last=Gratius |first=Susanne |date=April 2008 |title=The international arena and emerging powers: stabilising or destabilising forces? |url=http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615194931/http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-date=15 June 2016 |website=FRIDE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Collecott&quot;&gt;{{Cite web |last=Peter Collecott |date=29 October 2011 |title=Brazil's Quest for Superpower Status |url=http://www.diplomaticourier.com/2011/10/29/brazil-s-quest-for-superpower-status/ |access-date=10 August 2014 |publisher=The Diplomatic Courier}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Clendenning |first=Alan |date=17 April 2008 |title=Booming Brazil could be world power soon |page=2 |work=USA Today |agency=The Associated Press |url=https://www.usatoday.com/money/economy/2008-04-17-310212789_x.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DominguezKim2013&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jorge Dominguez |url=https://books.google.com/books?id=c0I_4JmjFbwC&amp;pg=PA98 |title=Between Compliance and Conflict: East Asia Latin America and the New Pax Americana |last2=Byung Kook Kim |publisher=Center for International Affairs, Harvard University |year=2013 |isbn=978-1-136-76983-2 |pages=98–99}}&lt;/ref&gt; Brasilía er [[nýmarkaðsland]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 2018 |title=FTSE Country Classification |url=https://www.ftse.com/products/downloads/FTSE-Country-Classification-Update-2018.pdf |url-status=live |publisher=FTSE Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wb-upper-middle&quot;&gt;{{Cite web |title=Country and Lending Groups |url=http://data.worldbank.org/about/country-classifications/country-and-lending-groups#Upper_middle_income|publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; [[þróunarríki|efri-miðtekjuland]] og [[nýiðnvætt ríki]];&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&amp;sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |access-date=29 September 2019 |website=IMF.org |publisher=[[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]]}}&lt;/ref&gt; Brasilía er eitt af stærstu hagkerfum heims, bæði að nafnvirði og kaupmáttarjafnað,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CIA – The World Factbook – Country Comparisons – GDP (purchasing power parity)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|publisher=[[Bandaríska leyniþjónustan]]|access-date=2026-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|archive-date=2011-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; stærsta hagkerfi [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og á [[suðurhvel jarðar|suðurhveli jarðar]], og er það Suður-Ameríkuríki sem á mest auðmagn. Hagkerfi brasilíu er eitt af þeim umfangsmestu og fjölbreyttustu í heimi. Brasilía er helsti útflytjandi margvíslegra landbúnaðarvara, jarðefna, og framleiðsluvara.&lt;ref name=&quot;Neilson102&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jeff Neilson |url=https://books.google.com/books?id=wokuHhx1AOUC&amp;pg=PA1834 |title=Value Chain Struggles |last2=Bill Pritchard |publisher=John Wiley &amp; Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-5544-4 |page=102}}&lt;/ref&gt; Landið er í 13. sæti landa heims eftir fjölda færslna á [[Heimsminjaskrá UNESCO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UNESCO World Heritage Centre&amp;nbsp;— World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/list |url-status=live|publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt; Brasilía er stofnaðili [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[G20]], [[BRICS]], [[G4]], [[Mercosur]], [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], [[Samtök Íberíu-Ameríkuríkja|Samtaka Íberíu-Ameríkuríkja]], og [[Samtök portúgölskumælandi landa|Samtaka portúgölskumælandi landa]]. Landið á áheyrnarfulltrúa í [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] og er [[bandamaður Bandaríkjanna utan NATO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vandiver |first=John |date=9 May 2019 |title=Trump bumps up Brazil to 'major non-NATO' ally |url=https://www.stripes.com/news/trump-bumps-up-brazil-to-major-non-nato-ally-1.580256|access-date=2 April 2023 |website=Stars and Stripes |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 August 2019 |title=Brazil must be a 'facilitator' in the Middle East, says VP |url=https://anba.com.br/en/brazil-must-be-a-facilitator-in-the-middle-east-says-vp/ |access-date=26 May 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Brasilía“ er líklega dregið af portúgalska orðinu yfir [[brasilíutré]] sem einu sinni óx um allt við strönd Brasilíu.&lt;ref name=&quot;Fausto1999&quot;&gt;{{Cite book |last=Fausto |first=Boris |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00faus |title=A Concise History of Brazil |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-56526-4 |page=[https://archive.org/details/concisehistoryof00faus/page/9 9] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Tréð nefnist {{lang|pt|pau-brasil}} á portúgölsku, þar sem orðið {{lang|pt|brasil}} er almennt túlkað sem „rautt eins og glóð“, frá orðinu {{lang|pt|brasa}} „glóð“ og endingunni {{lang|pt|-il}} (frá {{lang|la|-iculum}} eða {{lang|la|-ilium}}).&lt;ref name=&quot;Vincent2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jon S. Vincent. |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc |title=Culture and Customs of Brazil |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-0-313-30495-8 |page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc/page/36 36] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Til eru kenningar um að þetta sé í raun alþýðuskýring á orði yfir rauðvið sem sé upprunnið í arabískum eða asískum málum.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |title=Brazil &amp;#124; Etymology of the name Brazil by etymonline |access-date=24 March 2024 |archive-date=24 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324183937/https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Brasilíutré gefur djúprauðan lit og var því verðmætt í evrópskum klæðaiðnaði. Það var fyrsta afurðin frá Brasilíu sem var hagnýtt í stórum stíl.&lt;ref name=&quot;Tucker2007&quot;&gt;{{Cite book |last=Richard P. Tucker |url=https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186 |title=Insatiable Appetite: The Ecological Degradation of the Tropical World |publisher=University of Michigan |year=2007 |isbn=978-0-7425-5365-1 |page=186 |access-date=16 June 2015 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129183601/https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Alla 16. öldina felldu [[frumbyggjar Brasilíu]] (aðallega [[Túpíar]]) mikið magn af brasilíutré til að selja evrópskum kaupmönnum fyrir neysluvörur.&lt;ref name=&quot;Lee2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Wayne E. Lee |url=https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196 |title=Empires and Indigenes: Intercultural Alliance, Imperial Expansion, and Warfare in the Early Modern World |publisher=NYU Press |year=2011 |isbn=978-0-8147-6527-2 |page=196 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221303/https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í portúgölskum skjölum var landið upphaflega nefnt „land hins helga kross“ ({{lang|pt|Terra da Santa Cruz}}),&lt;ref name=&quot;Corporation1880&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Daly |first=Charles P. |year=1880 |title=Maps and Map-making Before Mercator |url=https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493 |magazine=[[The Popular Science Monthly]] |publisher=Bonnier Corporation |at=473–495, see page 493 |issn=0161-7370 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221315/https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en evrópskir sjómenn og kaupmenn kölluðu það „land brasilíutrésins“ ({{lang|pt|Terra do Brasil}}) út af versluninni með brasilíuvið.&lt;ref name=&quot;Léry1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Jean de Léry |url=https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242 |title=History of a Voyage to the Land of Brazil, Otherwise Called America |publisher=University of California Press |year=1990 |isbn=978-0-520-91380-6 |page=242 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221327/https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Þetta heiti tók smám saman yfir í stað opinbera heitisins. Sumir sjómenn kölluðu það líka „land páfagauka“.&lt;ref name=&quot;Sokolow2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jayme A. Sokolow. |url=https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84 |title=The Great Encounter: Native Peoples and European Settlers in the Americas, 1492–1800 |publisher=M.E. Sharpe |year=2003 |isbn=978-0-7656-0982-3 |page=84 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221351/https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í [[gvaraní]] heitir Brasilía {{lang|gn|Pindorama}} sem merkir „land pálmatrjáa“.&lt;ref name=&quot;Herrera-Sobek2012&quot;&gt;{{Cite book |last=Maria Herrera-Sobek |url=https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |title=Celebrating Latino Folklore |publisher=ABC-CLIO |year=2012 |isbn=978-0-313-34340-7 |page=155 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221353/https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
[[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum.

Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]].

Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825.

Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku.

Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi.

Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. 

Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á.

[[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.&lt;/ref&gt;

Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016&lt;/ref&gt;

Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro.

Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í
[[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna.

== Landfræði ==
[[File:Brazil topo.jpg|thumb|Hæðakort af Brasilíu.]]
Brasilía þekur nær helming yfirborðs Suður-Ameríku (47,7%), meðal annars stórt svæði við austurströnd álfunnar og stóran hluta inni í landi.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Land and Resources |encyclopedia=Encarta |publisher=MSN |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |access-date=11 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028044617/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |archive-date=28 October 2009}} {{Dubious|date=January 2010}}&lt;!-- tertiary source --&gt;&lt;/ref&gt; Brasilía á landamæri að [[Úrúgvæ]] í suðri, [[Argentína|Argentínu]] og [[Paragvæ]] í suðvestri; [[Bólivía|Bólivíu]] og [[Perú]] í vestri; [[Kólumbía|Kólumbíu]] í norðvestri; og [[Venesúela]], [[Gvæjana]], [[Súrínam]], og [[Franska Gvæjana|Frönsku Gvæjana]] í norðri. Brasilía á landamæri að nær öllum öðrum Suður-Ameríkuríkjum, nema [[Ekvador]] og [[Síle]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt;

Brasilía nær líka yfir nokkra eyjaklasa eins og [[Fernando de Noronha]], [[Rocas-rif]], [[Péturs- og Pálseyjar]], og [[Trindade og Martim Vaz]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Landslag Brasilíu er því afar fjölbreytt og landið býr yfir fjölbreyttum náttúruauðlindum.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot; /&gt; Að Atlantshafseyjunum meðtöldum liggur Brasilía milli 61. breiddargráðu norður og 34. breiddargráðu suður, og 28. og 74. lengdargráðu vestur.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot;&gt;{{Cite web|title=Brazil|access-date=4 May 2018|year=2018|website=CIA World Factbook|url=https://user.iiasa.ac.at/~marek/fbook/01/geos/br.html}}&lt;/ref&gt;

Brasilía er [[listi yfir lönd og útlendur eftir stærð|fimmta stærsta land heims]], og það þriðja stærsta í Ameríku. Landið er 8.515.767 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð.&lt;ref name=&quot;Official Area&quot;&gt;{{cite web|url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-sala-de-imprensa/2013-agencia-de-noticias/releases/14318-asi-ibge-apresenta-nova-area-territorial-brasileira-8515767049-km|title=IBGE apresenta nova área territorial brasileira: 8.515.767,049 km²|date=27.11.2012|website=IBGE}}&lt;/ref&gt; Inni í því eru 55.455 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; af vatni. Brasilía er eina land heims sem bæði [[miðbaugur]] og [[steingeitarbaugur]] liggja um.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Þar eru fjögur tímabelti, frá [[UTC-5]] vestast í [[Amasónía|Amasóníu]], að [[UTC-2]] á eyjunum í Atlantshafi.&lt;ref name=&quot;timezones&quot;&gt;{{Cite web |title=Hora Legal Brasileira |url=http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722173247/http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm |archive-date=22 July 2011 |access-date=28 December 2014 |publisher=Observatório Nacional}}&lt;/ref&gt;

=== Náttúra ===
Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund.
&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|5393|Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=9.11.2005}}&lt;/ref&gt;

Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|60387|Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=7.12.2011}}&lt;/ref&gt;

[[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|6633|Hvað veist þú um Amasonfljótið?|höfundur=Ásta Margrét Eiríksdóttir og Helga Björk Vigfúsdóttir|dags=10.5.2007}}&lt;/ref&gt;

Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli.

== Stjórnmál ==
{{Multiple image
| direction         = horizontal
| align             = right
| caption_align     = center
| total_width       = 330
| image1            = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (ombros) denoise.jpg
| caption1          = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;forseti Brasilíu&lt;/small&gt;
| image2            = Alckmin 2024.jpg
| caption2          = [[Geraldo Alckmin]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;varaforseti&lt;/small&gt;
}}
Brasilía er [[lýðræði]]sríki, [[sambandsríki]] og [[lýðveldi]] sem býr við [[forsetaræði]], eftir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um stjórnarskrá Brasilíu 1993|þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrá Brasilíu 1993]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm|title=Constituição da república federativa do Brasil de 1988|publisher=Presidência da República|website=Gov.br|access-date=13.10.2026}}&lt;/ref&gt; [[Forseti Brasilíu]] er bæði [[þjóðhöfðingi]] og [[stjórnarleiðtogi]] sambandsins og gegnir embættinu í fjögur ár í senn með möguleika á einu endurkjöri. Núverandi forseti er [[Luiz Inácio Lula da Silva]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pimentel |first=Mauro |title=Lula returns for third term as Brazil president |work=CNN |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230101-lula-returns-for-third-term-as-brazil-president}}&lt;/ref&gt; Forsetinn skipar ráðherra í ríkisstjórn landsins og tekur beinan þátt í stjórn þess.

[[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þinghús þjóðþingsins.]]
Löggjafarvaldið er aðallega í höndum fylkisþinga. [[Þjóðþing Brasilíu]] er löggjafarþing sambandsríkisins og kemur saman í tveimur deildum: [[Fulltrúadeild Brasilíu]] og [[Öldungadeild Brasilíu]]. Öldungadeildin er skipuð fulltrúum 26 [[fylki Brasilíu|fylkja Brasilíu]] auk [[Alríkisfylki Brasilíu|alríkisfylkisins]]. Hvert fylki og alríkisfylkið eiga þrjá öldungadeildarfulltrúa sem eru kosnir í almennum kosningum til 8 ára.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bruns |first1=Axel |last2=Enli |first2=Gunn |last3=Skogerbo |first3=Eli |last4=Larsson |first4=Anders Olof |last5=Christensen |first5=Christian |title=The Routledge Companion to Social Media and Politics |date=22 December 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-50656-0 |url=https://books.google.com/books?id=OK1ACwAAQBAJ&amp;pg=PA519 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brazil - The legislature |work=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Brazil/The-legislature |language=en}}&lt;/ref&gt; Þingmenn fulltrúadeildarinnar eru kosnir til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ameringer |first1=Charles D. |title=Political Parties of the Americas, 1980s to 1990s: Canada, Latin America, and the West Indies |date=1992 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-27418-3 |page=105 |url=https://books.google.com/books?id=kD5qi3MyEHYC&amp;pg=PA105 |language=en}}&lt;/ref&gt; Dómsvaldið er nær eingöngu á hendi dómstóla.

Samkvæmt skýrslunni ''Global State of Democracy'' frá [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]] (IDEA) er Brasilía fyrir ofan miðju þegar kemur að aðgerðum til að tryggja lýðræði. Styrkleikar landsins liggja í víðtækum kosningarétti, trúfrelsi, og félagaþátttöku.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brazil {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/country/brazil |access-date=2025-10-06 |website=www.idea.int |language=en}}&lt;/ref&gt; Árið 2021 var Brasilíu lýst sem „[[gallað lýðræði|gölluðu lýðræði]]“ í lýðræðisvísitölu ''[[The Economist]]'' þar sem landið lenti í 46. sæti.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Democracy Index 2021: the China challenge |url=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |website=Economist Intelligence Unit |language=en-GB |access-date=2026-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326122737/https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |archive-date=2022-03-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt frelsisvísitölu [[Freedom House]] er Brasilía skilgreind sem „frjálst land“.&lt;ref name=&quot;FITW-TG-2021&quot;&gt;{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Freedom in the World 2021 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/2021-02/FIW2021_World_02252021_FINAL-web-upload.pdf |access-date=3 March 2021 |publisher=Freedom House}}&lt;/ref&gt;

=== Stjórnsýslueiningar ===
[[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]]
Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Nr. !! Nafn !! Lykill !! Höfuðborg
|-
|1. || [[Acre (fylki)|Acre]] || AC || [[Rio Branco]]
|-
|2. || [[Alagoas]] || AL || [[Maceió]]
|-
|3. || [[Amapá]] || AP || [[Macapá]]
|-
|4. || [[Amazonas]] || AM || [[Manaus]]
|-
|5. || [[Bahia]] || BA || [[Salvador]]
|-
|6. || [[Ceará]] || CE || [[Fortaleza]]
|-
|7. || [[Espírito Santo]] || ES || [[Vitória]]
|-
| 8. || [[Goiás]] || GO || [[Goiânia]]
|-
| 9. || [[Maranhão]] || MA || [[São Luís]]
|-
| 10. || [[Mato Grosso]] || MT || [[Cuiabá]]
|-
| 11. || [[Mato Grosso do Sul]] || MS || [[Campo Grande]]
|-
| 12. || [[Minas Gerais]] || MG || [[Belo Horizonte]]
|-
| 13. || [[Pará]] || PA || [[Belém]]
|-
| 14. || [[Paraíba]] || PB || [[João Pessoa]]
|-
| 15. || [[Paraná (fylki)|Paraná]] || PR || [[Curitiba]]
|-
| 16. || [[Pernambuco]] || PE || [[Recife]]
|-
| 17. || [[Piauí]] || PI || [[Teresina]]
|-
| 18. || [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] || RJ || [[Rio de Janeiro]]
|-
| 19. || [[Rio Grande do Norte]] || RN || [[Natal]]
|-
| 20. || [[Rio Grande do Sul]] || RS || [[Porto Alegre]]
|-
| 21. || [[Rondônia]] || RO || [[Porto Velho]]
|-
| 22. || [[Roraima]] || RR || [[Boa Vista]]
|-
| 23. || [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] || SC || [[Florianópolis]]
|-
| 24. || [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] || SP || [[São Paulo]]
|-
| 25. || [[Sergipe]] || SE || [[Aracaju]]
|-
| 26. || [[Tocantins]] || TO || [[Palmas]]
|-
| 27. || [[Distrito Federal]] || DF || [[Brasilía (borg)|Brasilía]]
|}

==Íbúar==
[[File:Population density Brazil 2022.svg|thumb|Íbúaþéttleiki eftir sveitarfélögum 2022.]]
Brasilía er fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 214 milljónir íbúa (2026). Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Rio de Janeiro.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|18250|Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=12.8.2016}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt áætlun stjórnvalda voru íbúar Brasilíu 214.211.951 þann 1. júlí 2026, töluvert fleiri en þær 203 milljónir sem taldar voru árið 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Estimativas da população residente para os municípios e para as unidades da federação {{!}} IBGE |url=https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/populacao/9103-estimativas-de-populacao.html |access-date=5 September 2025 |website=www.ibge.gov.br}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 August 2024 |title=Brazilian population likely to start shrinking in 2042 |url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/geral/noticia/2024-08/brazilian-population-likely-start-shrinking-2042 |access-date=24 August 2024 |website=Agência Brasil |language=en}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldinn er langmestur í suðaustri (89 milljónir) og norðaustri (54,6 milljónir), en tveir stærstu landshlutarnir; miðvesturhéruðin og norðurhéruðin, sem eru samanlagt 64,12% af landi Brasilíu, hafa aðeins 33,8 milljón íbúa.

Fyrsta manntalið var gert í Brasilíu árið 1872. Þá töldust íbúar landsins vera 9.930.478.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|title=Brazil population reaches 190.8 million|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809205237/http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|archive-date=9 August 2013|website=Brasil.gov.br}}&lt;/ref&gt; Milli 1880 og 1930 fluttu fjórar milljónir manna þangað frá Evrópu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/profiles/display.cfm?id=311|title=Shaping Brazil: The Role of International Migration|website=Migration Policy Institute}}&lt;/ref&gt; Áður hafði nokkur fjöldi Íslendinga flust þangað, en heildarfjöldi þeirra hefur vart verið meira en 40.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|1489513|Íslendingar í Brasilíu|höfundur=J.O.de Meira Penna|blað=Morgunblaðið|dags=20. ágúst 1977|bls=23}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldi Brasilíu óx umtalsvert milli 1940 og 1970 vegna lægri [[dánartíðni]], jafnvel þótt [[fæðingartíðni]] drægist örlítið saman. Á 5. áratugnum var árleg fjölgun 2,4% og hækkaði í 3% á 6. áratugnum, en minnkaði í 2,9% á 7. áratugnum, á sama tíma og lífslíkur hækkuðu úr 44 í 54 ár.&lt;ref&gt;{{cite report|author=José Alberto Magno de Carvalho|url=http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf|title=Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019004601/http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf |archive-date=19 October 2016|website=Belo Horizonte: UFMG/Cedeplar|year=2004|page=5}}&lt;/ref&gt; Lífslíkur náðu 72,6 árum árið 2007.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 November 1999 |title=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1275&amp;id_pagina=1 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt; Frá 7. áratugnum hefur fólksfjölgun farið minnkandi, frá 3,04% milli 1950 og 1960, að 1,05% árið 2008. Áætlanir gera ráð fyrir 0,29% fólksfækkun árið 2050.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Projeção da População do Brasil – Brazil's populational projection |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_impressao.php?id_noticia=1272 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Magno de Carvalho, [http://www.observasaude.sp.gov.br/BibliotecaPortal/Acervo/Estrutura_Demogr%C3%A1fica_Brasil.pdf &quot;Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil&quot;]{{dead link|date=May 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, pp.&amp;nbsp;7–8.&lt;/ref&gt; Árið 2022 var hlutfall ólæsra um 7%,&lt;ref name=&quot;RF&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2024 |title=2022 Census: Illiteracy rate falls from 9.6% to 7.0% in 12 years, though inequalities persist {{!}} News Agency |url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/en/agencia-news/2184-news-agency/news/40118-2022-census-illiteracy-rate-falls-from-9-6-to-7-0-in-12-years-though-inequalities-persist |access-date=14 May 2025 |website=Agência de Notícias - IBGE |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; sem var töluverð fækkun frá 11,8% árið 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|website=PNAD 2008, IBGE|url=http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/tabela/protabl.asp?c=271&amp;i=P&amp;sec59=93024&amp;sec59=1023&amp;sec59=1024&amp;nome=on&amp;notarodape=on&amp;tab=271&amp;unit=0&amp;pov=3&amp;opc1=1&amp;poc2=1&amp;orc59=5&amp;OpcTipoNivt=1&amp;opn1=2&amp;nivt=0&amp;poc1=1&amp;sec58=0&amp;orp=7&amp;qtu3=27&amp;opv=1&amp;sec1=0&amp;opc2=1&amp;pop=1&amp;opn2=0&amp;orv=2&amp;orc2=4&amp;opc58=1&amp;qtu2=5&amp;sev=121&amp;sev=1000121&amp;sec2=0&amp;poc59=2&amp;opp=1&amp;opn3=0&amp;orc1=3&amp;poc58=1&amp;qtu1=1&amp;cabec=on&amp;opc59=1&amp;ascendente=on&amp;sep=43345&amp;orn=1&amp;qtu7=9&amp;orc58=6&amp;opn7=0&amp;decm=99&amp;pon=1&amp;OpcCara=44&amp;proc=1|title=Pessoas de 5 anos ou mais de idade por situação, sexo, alfabetização e grupos de idade e grupos de idade}}&lt;/ref&gt; Árið 1940 var yfir helmingur íbúa landsins ólæs.&lt;ref name=&quot;RF&quot; /&gt;

== Menning ==
[[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]]
{{Aðalgrein|Brasilísk menning}}
Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní  2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30  }}&lt;/ref&gt;

=== Listasaga ===
[[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]].

Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni.

=== Tónlist ===
{{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}}
Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]].
[[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]]
Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]].

=== Bókmenntir ===
{{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}}
Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.&lt;/ref&gt;

=== Matarmenning ===
[[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]]
{{Aðalgrein|Brasilískur matur}}
Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir.

Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur.

Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]].

Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar.

==Heimild==
Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }}
== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Ítarefni ==
* {{cite book|author=Bellos, Alex|year=2003|title=Futebol: The Brazilian Way of Life|location=London|publisher=Bloomsbury Publishing plc.}}
* {{cite book|author=Bethell, Leslie|year=1991|title=Colonial Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Fausto, Boris|year=1999|title=A Concise History of Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Skidmore, Thomas E.|year=1974|title=Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought|location=Oxford|publisher=Oxford University Press}}
* {{cite book|author=Wagley, Charles|year=1963|title=An Introduction to Brazil|location=New York, New York|publisher=Columbia University Press}}

== Tenglar ==
* [https://www.gov.br/pt-br Opinber þjónusta í Brasilíu]
* [https://www.gov.br/planalto/pt-br Vefur forseta Brasilíu]
* [https://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu]
* [https://www12.senado.leg.br/hpsenado Öldungadeild Brasilíu]
{{Fylki Brasilíu}}
{{Suður-Ameríka}}
{{G-20}}
{{Stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Brasilía| ]]</text>
      <sha1>e6n3ozvndl08c5204qqgvm9nulbyki3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983991</id>
      <parentid>1983990</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T21:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1983991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44139" sha1="jij13x1aocnozv0cqpitxr22jtssc8r" xml:space="preserve">{{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}}
{{Land
| nafn = Sambandslýðveldið Brasilía
| nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil
| nafn_í_eignarfalli = Brasilíu
| fáni = Flag of Brazil.svg
| skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg
| kjörorð = Ordem e Progresso
| kjörorð_tungumál = portúgalska
| kjörorð_þýðing = Regla og framfarir
| staðsetningarkort = BRA orthographic.svg
| tungumál = [[Portúgalska]]
| höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]&lt;br /&gt;
| stjórnarfar = [[Forsetaræði]]
| titill_leiðtoga1 = [[Forseti Brasilíu|Forseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]]
| staða = Sjálfstæði
| staða_athugasemd = frá [[Portúgal]]
| atburður1 = Yfirlýst
| dagsetning1 = 7. september 1822
| atburður2 = Viðurkennt
| dagsetning2 = 29. ágúst 1825
| atburður3 = Lýðveldi
| dagsetning3 = 15. nóvember 1889
| flatarmál = 8.515.767
| hlutfall_vatns = 0,65
| stærðarsæti = 5
| fólksfjöldi = 214.211.951
| mannfjöldaár = 2026
| mannfjöldasæti = 7
| íbúar_á_ferkílómetra = 24
| VLF = 5.230
| VLF_sæti = 8
| VLF_ár = 2026
| VLF_á_mann = 24.428
| VLF_á_mann_sæti = 82
| VÞL = {{hækkun}} 0.786
| VÞL_sæti = 84
| VÞL_ár = 2023
| gjaldmiðill = [[brasilískur ríal|ríal]]
| tímabelti = [[UTC-2]] til [[UTC-5]]
| þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]]
| tld = br
| símakóði = 55
}}
'''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil''), er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.515.767 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. Brasilía er [[sambandsríki]] 26 fylkja og eins alríkisumdæmis þar sem höfuðborgin [[Brasilía (borg)|Brasilía]] er staðsett. Fjölmennasta borg landsins er [[São Paulo]] og sú næstfjölmennasta er [[Rio de Janeiro]]. Brasilía er fjölmennasta [[portúgalska|portúgölskumælandi]] land heims og eina landið í [[Ameríka|Ameríku]] þar sem portúgalska er [[opinbert tungumál]].

Strandlengja Brasilíu við Atlantshaf í austri er 7367 km löng. Landið nær yfir um helming landsvæðis Suður-Ameríku. Brasilía á landamæri að öllum öðrum ríkjum á meginlandi álfunnar, nema [[Ekvador]] og [[Síle]]. Landslag í Brasilíu er mjög fjölbreytt og nær yfir [[hitabelti]] og hlýtempruð belti, með [[votlendi]], [[gresja|gresjum]], [[háslétta|hásléttum]] og [[fjall|fjöllum]]. Megnið af vatnasviði [[Amasónfljót]]s er innan landamæra Brasilíu. Þar er mjög fjölbreytt dýralíf, fjölbreytt [[vistkerfi]], miklar náttúruauðlindir og mörg [[náttúruverndarsvæði]]. Brasilía situr efst á lista yfir lönd eftir [[líffjölbreytni]]. Staða umhverfismála í Brasilíu, þar á meðal hnignun náttúrulegs umhverfis og [[skógeyðing]], er talin hafa miklar afleiðingar fyrir [[loftslagsbreytingar]] og minnkandi líffjölbreytni á heimsvísu.

Brasilía var byggð [[frumbyggjar Brasilíu|ýmsum frumbyggjaþjóðum]] fyrir komu portúgalska landkönnuðarins [[Pedro Álvares Cabral]] árið 1500. Í kjölfarið gerði [[Portúgal]] tilkall til landsvæðis þar og stofnaði fyrstu borgina, [[São Vicente]], árið 1532. Portúgalar fluttu inn [[Atlantshafsverslunin|þræla frá Afríku]] til að vinna á [[plantekra|plantekrum]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Andreatta, Margarida Davina|year=1995|title=Engenho São Jorge dos Erasmos: prospecção arqueológica, histórica e industrial|journal=Revista USP|volume=0|number=41|page=28|doi=10.11606/issn.2316-9036.v0i41p28-47}}&lt;/ref&gt; Brasilía var portúgölsk nýlenda til 1815 þegar landið var gert að [[Sameinað konungsdæmi Portúgals, Brasilíu og Algarve|meðkonungsdæmi]] eftir að portúgalska hirðin flutti frá [[Lissabon]] til [[Rio de Janeiro]]. [[Pétur 1. Brasilíukeisari|Pedro af Braganza]] lýsti yfir sjálfstæði Brasilíu árið 1822, fór í [[sjálfstæðisstríð Brasilíu|stríð við Portúgal]] og stofnaði [[Brasilíska keisaradæmið]]. Með fyrstu [[stjórnarskrá Brasilíu]] 1824 var stofnað þing í tveimur deildum og kveðið á um prentfrelsi og trúfrelsi. [[Þrælahald]] var afnumið í skrefum og loks afnumið alveg árið 1888. Árið eftir framdi herinn valdarán og lýst var yfir stofnun [[lýðveldi]]s með [[forsetaræði]]. Árið 1930 var gerð [[byltingin 1930|vopnuð bylting]] og [[Getúlio Vargas]] komst til valda. Vargas leiddi sjálfur annað [[valdaránið í Brasilíu 1937|valdarán 1937]] til að koma á alræðisstjórn sem var kölluð [[Estado Novo]]. Vargas var svo steypt af stóli í [[valdaránið í Brasilíu 1945|valdaráni árið 1945]] og lýðræði endurreist. [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|Herforingjastjórn]] rændi völdum árið 1964 með stuðningi Bandaríkjanna og ríkti til ársins 1985. Síðan þá hefur landið haft borgaralega ríkisstjórn. Núverandi stjórnarskrá er frá 1988 og skilgreinir landið sem [[sambandslýðveldi]].

Brasilía er stórveldi í sínum heimshluta og [[miðveldi]],&lt;ref name=&quot;SchaeferPoffenbarger2014&quot;&gt;{{Cite book |last1=M. Schaefer |url=https://books.google.com/books?id=yXdaBQAAQBAJ&amp;pg=PT32 |title=The Formation of the BRICS and its Implication for the United States: Emerging Together |last2=J. Poffenbarger |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-38794-3 |page=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burges2016&quot;&gt;{{Cite book |last=Sean W. Burges |url=https://books.google.com/books?id=tolwCwAAQBAJ&amp;pg=PA114 |title=Latin America and the Shifting Sands of Globalization |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-69658-2 |pages=114–15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gina&quot;&gt;{{Cite journal |last=Gardini |first=Gian Luca |year=2016 |title=Brazil: What Rise of What Power? |journal=Bulletin of Latin American Research |volume=35 |pages=5–19 |doi=10.1111/blar.12417}}&lt;/ref&gt; og hefur líka verið lýst sem [[nýtt stórveldi|nýju stórveldi]].&lt;ref name=&quot;FRIDE&quot;&gt;{{Cite web |last=Gratius |first=Susanne |date=April 2008 |title=The international arena and emerging powers: stabilising or destabilising forces? |url=http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615194931/http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-date=15 June 2016 |website=FRIDE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Collecott&quot;&gt;{{Cite web |last=Peter Collecott |date=29 October 2011 |title=Brazil's Quest for Superpower Status |url=http://www.diplomaticourier.com/2011/10/29/brazil-s-quest-for-superpower-status/ |access-date=10 August 2014 |publisher=The Diplomatic Courier}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Clendenning |first=Alan |date=17 April 2008 |title=Booming Brazil could be world power soon |page=2 |work=USA Today |agency=The Associated Press |url=https://www.usatoday.com/money/economy/2008-04-17-310212789_x.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DominguezKim2013&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jorge Dominguez |url=https://books.google.com/books?id=c0I_4JmjFbwC&amp;pg=PA98 |title=Between Compliance and Conflict: East Asia Latin America and the New Pax Americana |last2=Byung Kook Kim |publisher=Center for International Affairs, Harvard University |year=2013 |isbn=978-1-136-76983-2 |pages=98–99}}&lt;/ref&gt; Brasilía er [[nýmarkaðsland]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 2018 |title=FTSE Country Classification |url=https://www.ftse.com/products/downloads/FTSE-Country-Classification-Update-2018.pdf |url-status=live |publisher=FTSE Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wb-upper-middle&quot;&gt;{{Cite web |title=Country and Lending Groups |url=http://data.worldbank.org/about/country-classifications/country-and-lending-groups#Upper_middle_income|publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; [[þróunarríki|efri-miðtekjuland]] og [[nýiðnvætt ríki]];&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&amp;sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |access-date=29 September 2019 |website=IMF.org |publisher=[[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]]}}&lt;/ref&gt; Brasilía er eitt af stærstu hagkerfum heims, bæði að nafnvirði og kaupmáttarjafnað,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CIA – The World Factbook – Country Comparisons – GDP (purchasing power parity)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|publisher=[[Bandaríska leyniþjónustan]]|access-date=2026-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|archive-date=2011-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; stærsta hagkerfi [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og á [[suðurhvel jarðar|suðurhveli jarðar]], og er það Suður-Ameríkuríki sem á mest auðmagn. Hagkerfi brasilíu er eitt af þeim umfangsmestu og fjölbreyttustu í heimi. Brasilía er helsti útflytjandi margvíslegra landbúnaðarvara, jarðefna, og framleiðsluvara.&lt;ref name=&quot;Neilson102&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jeff Neilson |url=https://books.google.com/books?id=wokuHhx1AOUC&amp;pg=PA1834 |title=Value Chain Struggles |last2=Bill Pritchard |publisher=John Wiley &amp; Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-5544-4 |page=102}}&lt;/ref&gt; Landið er í 13. sæti landa heims eftir fjölda færslna á [[Heimsminjaskrá UNESCO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UNESCO World Heritage Centre&amp;nbsp;— World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/list |url-status=live|publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt; Brasilía er stofnaðili [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[G20]], [[BRICS]], [[G4]], [[Mercosur]], [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], [[Samtök Íberíu-Ameríkuríkja|Samtaka Íberíu-Ameríkuríkja]], og [[Samtök portúgölskumælandi landa|Samtaka portúgölskumælandi landa]]. Landið á áheyrnarfulltrúa í [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] og er [[bandamaður Bandaríkjanna utan NATO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vandiver |first=John |date=9 May 2019 |title=Trump bumps up Brazil to 'major non-NATO' ally |url=https://www.stripes.com/news/trump-bumps-up-brazil-to-major-non-nato-ally-1.580256|access-date=2 April 2023 |website=Stars and Stripes |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 August 2019 |title=Brazil must be a 'facilitator' in the Middle East, says VP |url=https://anba.com.br/en/brazil-must-be-a-facilitator-in-the-middle-east-says-vp/ |access-date=26 May 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Brasilía“ er líklega dregið af portúgalska orðinu yfir [[brasilíutré]] sem einu sinni óx um allt við strönd Brasilíu.&lt;ref name=&quot;Fausto1999&quot;&gt;{{Cite book |last=Fausto |first=Boris |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00faus |title=A Concise History of Brazil |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-56526-4 |page=[https://archive.org/details/concisehistoryof00faus/page/9 9] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Tréð nefnist {{lang|pt|pau-brasil}} á portúgölsku, þar sem orðið {{lang|pt|brasil}} er almennt túlkað sem „rautt eins og glóð“, frá orðinu {{lang|pt|brasa}} „glóð“ og endingunni {{lang|pt|-il}} (frá {{lang|la|-iculum}} eða {{lang|la|-ilium}}).&lt;ref name=&quot;Vincent2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jon S. Vincent. |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc |title=Culture and Customs of Brazil |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-0-313-30495-8 |page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc/page/36 36] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Til eru kenningar um að þetta sé í raun alþýðuskýring á orði yfir rauðvið sem sé upprunnið í arabískum eða asískum málum.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |title=Brazil &amp;#124; Etymology of the name Brazil by etymonline |access-date=24 March 2024 |archive-date=24 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324183937/https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Brasilíutré gefur djúprauðan lit og var því verðmætt í evrópskum klæðaiðnaði. Það var fyrsta afurðin frá Brasilíu sem var hagnýtt í stórum stíl.&lt;ref name=&quot;Tucker2007&quot;&gt;{{Cite book |last=Richard P. Tucker |url=https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186 |title=Insatiable Appetite: The Ecological Degradation of the Tropical World |publisher=University of Michigan |year=2007 |isbn=978-0-7425-5365-1 |page=186 |access-date=16 June 2015 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129183601/https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Alla 16. öldina felldu [[frumbyggjar Brasilíu]] (aðallega [[Túpíar]]) mikið magn af brasilíutré til að selja evrópskum kaupmönnum fyrir neysluvörur.&lt;ref name=&quot;Lee2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Wayne E. Lee |url=https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196 |title=Empires and Indigenes: Intercultural Alliance, Imperial Expansion, and Warfare in the Early Modern World |publisher=NYU Press |year=2011 |isbn=978-0-8147-6527-2 |page=196 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221303/https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í portúgölskum skjölum var landið upphaflega nefnt „land hins helga kross“ ({{lang|pt|Terra da Santa Cruz}}),&lt;ref name=&quot;Corporation1880&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Daly |first=Charles P. |year=1880 |title=Maps and Map-making Before Mercator |url=https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493 |magazine=[[The Popular Science Monthly]] |publisher=Bonnier Corporation |at=473–495, see page 493 |issn=0161-7370 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221315/https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en evrópskir sjómenn og kaupmenn kölluðu það „land brasilíutrésins“ ({{lang|pt|Terra do Brasil}}) út af versluninni með brasilíuvið.&lt;ref name=&quot;Léry1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Jean de Léry |url=https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242 |title=History of a Voyage to the Land of Brazil, Otherwise Called America |publisher=University of California Press |year=1990 |isbn=978-0-520-91380-6 |page=242 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221327/https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Þetta heiti tók smám saman yfir í stað opinbera heitisins. Sumir sjómenn kölluðu það líka „land páfagauka“.&lt;ref name=&quot;Sokolow2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jayme A. Sokolow. |url=https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84 |title=The Great Encounter: Native Peoples and European Settlers in the Americas, 1492–1800 |publisher=M.E. Sharpe |year=2003 |isbn=978-0-7656-0982-3 |page=84 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221351/https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í [[gvaraní]] heitir Brasilía {{lang|gn|Pindorama}} sem merkir „land pálmatrjáa“.&lt;ref name=&quot;Herrera-Sobek2012&quot;&gt;{{Cite book |last=Maria Herrera-Sobek |url=https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |title=Celebrating Latino Folklore |publisher=ABC-CLIO |year=2012 |isbn=978-0-313-34340-7 |page=155 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221353/https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
[[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum.

Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]].

Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825.

Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku.

Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi.

Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. 

Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á.

[[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.&lt;/ref&gt;

Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016&lt;/ref&gt;

Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro.

Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í
[[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna.

== Landfræði ==
[[File:Brazil topo.jpg|thumb|Hæðakort af Brasilíu.]]
Brasilía þekur nær helming yfirborðs Suður-Ameríku (47,7%), meðal annars stórt svæði við austurströnd álfunnar og stóran hluta inni í landi.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Land and Resources |encyclopedia=Encarta |publisher=MSN |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |access-date=11 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028044617/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |archive-date=28 October 2009}} {{Dubious|date=January 2010}}&lt;!-- tertiary source --&gt;&lt;/ref&gt; Brasilía á landamæri að [[Úrúgvæ]] í suðri, [[Argentína|Argentínu]] og [[Paragvæ]] í suðvestri; [[Bólivía|Bólivíu]] og [[Perú]] í vestri; [[Kólumbía|Kólumbíu]] í norðvestri; og [[Venesúela]], [[Gvæjana]], [[Súrínam]], og [[Franska Gvæjana|Frönsku Gvæjana]] í norðri. Brasilía á landamæri að nær öllum öðrum Suður-Ameríkuríkjum, nema [[Ekvador]] og [[Síle]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt;

Brasilía nær líka yfir nokkra eyjaklasa eins og [[Fernando de Noronha]], [[Rocas-rif]], [[Péturs- og Pálseyjar]], og [[Trindade og Martim Vaz]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Landslag Brasilíu er því afar fjölbreytt og landið býr yfir fjölbreyttum náttúruauðlindum.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot; /&gt; Að Atlantshafseyjunum meðtöldum liggur Brasilía milli 61. breiddargráðu norður og 34. breiddargráðu suður, og 28. og 74. lengdargráðu vestur.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot;&gt;{{Cite web|title=Brazil|access-date=4 May 2018|year=2018|website=CIA World Factbook|url=https://user.iiasa.ac.at/~marek/fbook/01/geos/br.html}}&lt;/ref&gt;

Brasilía er [[listi yfir lönd og útlendur eftir stærð|fimmta stærsta land heims]], og það þriðja stærsta í Ameríku. Landið er 8.515.767 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð.&lt;ref name=&quot;Official Area&quot;&gt;{{cite web|url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-sala-de-imprensa/2013-agencia-de-noticias/releases/14318-asi-ibge-apresenta-nova-area-territorial-brasileira-8515767049-km|title=IBGE apresenta nova área territorial brasileira: 8.515.767,049 km²|date=27.11.2012|website=IBGE}}&lt;/ref&gt; Inni í því eru 55.455 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; af vatni. Brasilía er eina land heims sem bæði [[miðbaugur]] og [[steingeitarbaugur]] liggja um.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Þar eru fjögur tímabelti, frá [[UTC-5]] vestast í [[Amasónía|Amasóníu]], að [[UTC-2]] á eyjunum í Atlantshafi.&lt;ref name=&quot;timezones&quot;&gt;{{Cite web |title=Hora Legal Brasileira |url=http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722173247/http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm |archive-date=22 July 2011 |access-date=28 December 2014 |publisher=Observatório Nacional}}&lt;/ref&gt;

=== Náttúra ===
Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund.
&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|5393|Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=9.11.2005}}&lt;/ref&gt;

Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|60387|Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=7.12.2011}}&lt;/ref&gt;

[[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|6633|Hvað veist þú um Amasonfljótið?|höfundur=Ásta Margrét Eiríksdóttir og Helga Björk Vigfúsdóttir|dags=10.5.2007}}&lt;/ref&gt;

Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli.

== Stjórnmál ==
{{Multiple image
| direction         = horizontal
| align             = right
| caption_align     = center
| total_width       = 330
| image1            = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (ombros) denoise.jpg
| caption1          = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;forseti Brasilíu&lt;/small&gt;
| image2            = Alckmin 2024.jpg
| caption2          = [[Geraldo Alckmin]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;varaforseti&lt;/small&gt;
}}
Brasilía er [[lýðræði]]sríki, [[sambandsríki]] og [[lýðveldi]] sem býr við [[forsetaræði]], eftir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um stjórnarskrá Brasilíu 1993|þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrá Brasilíu 1993]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm|title=Constituição da república federativa do Brasil de 1988|publisher=Presidência da República|website=Gov.br|access-date=13.10.2026}}&lt;/ref&gt; [[Forseti Brasilíu]] er bæði [[þjóðhöfðingi]] og [[stjórnarleiðtogi]] sambandsins og gegnir embættinu í fjögur ár í senn með möguleika á einu endurkjöri. Núverandi forseti er [[Luiz Inácio Lula da Silva]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pimentel |first=Mauro |title=Lula returns for third term as Brazil president |work=CNN |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230101-lula-returns-for-third-term-as-brazil-president}}&lt;/ref&gt; Forsetinn skipar ráðherra í ríkisstjórn landsins og tekur beinan þátt í stjórn þess.

[[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þinghús þjóðþingsins.]]
Löggjafarvaldið er aðallega í höndum fylkisþinga. [[Þjóðþing Brasilíu]] er löggjafarþing sambandsríkisins og kemur saman í tveimur deildum: [[Fulltrúadeild Brasilíu]] og [[Öldungadeild Brasilíu]]. Öldungadeildin er skipuð fulltrúum 26 [[fylki Brasilíu|fylkja Brasilíu]] auk [[Alríkisfylki Brasilíu|alríkisfylkisins]]. Hvert fylki og alríkisfylkið eiga þrjá öldungadeildarfulltrúa sem eru kosnir í almennum kosningum til 8 ára.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bruns |first1=Axel |last2=Enli |first2=Gunn |last3=Skogerbo |first3=Eli |last4=Larsson |first4=Anders Olof |last5=Christensen |first5=Christian |title=The Routledge Companion to Social Media and Politics |date=22 December 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-50656-0 |url=https://books.google.com/books?id=OK1ACwAAQBAJ&amp;pg=PA519 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brazil - The legislature |work=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Brazil/The-legislature |language=en}}&lt;/ref&gt; Þingmenn fulltrúadeildarinnar eru kosnir til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ameringer |first1=Charles D. |title=Political Parties of the Americas, 1980s to 1990s: Canada, Latin America, and the West Indies |date=1992 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-27418-3 |page=105 |url=https://books.google.com/books?id=kD5qi3MyEHYC&amp;pg=PA105 |language=en}}&lt;/ref&gt; Dómsvaldið er nær eingöngu á hendi dómstóla.

Samkvæmt skýrslunni ''Global State of Democracy'' frá [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]] (IDEA) er Brasilía fyrir ofan miðju þegar kemur að aðgerðum til að tryggja lýðræði. Styrkleikar landsins liggja í víðtækum kosningarétti, trúfrelsi, og félagaþátttöku.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brazil {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/country/brazil |access-date=2025-10-06 |website=www.idea.int |language=en}}&lt;/ref&gt; Árið 2021 var Brasilíu lýst sem „[[gallað lýðræði|gölluðu lýðræði]]“ í lýðræðisvísitölu ''[[The Economist]]'' þar sem landið lenti í 46. sæti.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Democracy Index 2021: the China challenge |url=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |website=Economist Intelligence Unit |language=en-GB |access-date=2026-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326122737/https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |archive-date=2022-03-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt frelsisvísitölu [[Freedom House]] er Brasilía skilgreind sem „frjálst land“.&lt;ref name=&quot;FITW-TG-2021&quot;&gt;{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Freedom in the World 2021 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/2021-02/FIW2021_World_02252021_FINAL-web-upload.pdf |access-date=3 March 2021 |publisher=Freedom House}}&lt;/ref&gt;

=== Stjórnsýslueiningar ===
[[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]]
Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Nr. !! Nafn !! Lykill !! Höfuðborg
|-
|1. || [[Acre (fylki)|Acre]] || AC || [[Rio Branco]]
|-
|2. || [[Alagoas]] || AL || [[Maceió]]
|-
|3. || [[Amapá]] || AP || [[Macapá]]
|-
|4. || [[Amazonas]] || AM || [[Manaus]]
|-
|5. || [[Bahia]] || BA || [[Salvador]]
|-
|6. || [[Ceará]] || CE || [[Fortaleza]]
|-
|7. || [[Espírito Santo]] || ES || [[Vitória]]
|-
| 8. || [[Goiás]] || GO || [[Goiânia]]
|-
| 9. || [[Maranhão]] || MA || [[São Luís]]
|-
| 10. || [[Mato Grosso]] || MT || [[Cuiabá]]
|-
| 11. || [[Mato Grosso do Sul]] || MS || [[Campo Grande]]
|-
| 12. || [[Minas Gerais]] || MG || [[Belo Horizonte]]
|-
| 13. || [[Pará]] || PA || [[Belém]]
|-
| 14. || [[Paraíba]] || PB || [[João Pessoa]]
|-
| 15. || [[Paraná (fylki)|Paraná]] || PR || [[Curitiba]]
|-
| 16. || [[Pernambuco]] || PE || [[Recife]]
|-
| 17. || [[Piauí]] || PI || [[Teresina]]
|-
| 18. || [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] || RJ || [[Rio de Janeiro]]
|-
| 19. || [[Rio Grande do Norte]] || RN || [[Natal]]
|-
| 20. || [[Rio Grande do Sul]] || RS || [[Porto Alegre]]
|-
| 21. || [[Rondônia]] || RO || [[Porto Velho]]
|-
| 22. || [[Roraima]] || RR || [[Boa Vista]]
|-
| 23. || [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] || SC || [[Florianópolis]]
|-
| 24. || [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] || SP || [[São Paulo]]
|-
| 25. || [[Sergipe]] || SE || [[Aracaju]]
|-
| 26. || [[Tocantins]] || TO || [[Palmas]]
|-
| 27. || [[Distrito Federal]] || DF || [[Brasilía (borg)|Brasilía]]
|}

==Íbúar==
[[File:Population density Brazil 2022.svg|thumb|Íbúaþéttleiki eftir sveitarfélögum 2022.]]
Brasilía er fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 214 milljónir íbúa (2026). Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Rio de Janeiro.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|18250|Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=12.8.2016}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt áætlun stjórnvalda voru íbúar Brasilíu 214.211.951 þann 1. júlí 2026, töluvert fleiri en þær 203 milljónir sem taldar voru árið 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Estimativas da população residente para os municípios e para as unidades da federação {{!}} IBGE |url=https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/populacao/9103-estimativas-de-populacao.html |access-date=5 September 2025 |website=www.ibge.gov.br}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 August 2024 |title=Brazilian population likely to start shrinking in 2042 |url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/geral/noticia/2024-08/brazilian-population-likely-start-shrinking-2042 |access-date=24 August 2024 |website=Agência Brasil |language=en}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldinn er langmestur í suðaustri (89 milljónir) og norðaustri (54,6 milljónir), en tveir stærstu landshlutarnir; miðvesturhéruðin og norðurhéruðin, sem eru samanlagt 64,12% af landi Brasilíu, hafa aðeins 33,8 milljón íbúa.

Fyrsta manntalið var gert í Brasilíu árið 1872. Þá töldust íbúar landsins vera 9.930.478.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|title=Brazil population reaches 190.8 million|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809205237/http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|archive-date=9 August 2013|website=Brasil.gov.br}}&lt;/ref&gt; Milli 1880 og 1930 fluttu fjórar milljónir manna þangað frá Evrópu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/profiles/display.cfm?id=311|title=Shaping Brazil: The Role of International Migration|website=Migration Policy Institute}}&lt;/ref&gt; Áður hafði nokkur fjöldi Íslendinga flust þangað, en heildarfjöldi þeirra hefur vart verið meira en 40.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|1489513|Íslendingar í Brasilíu|höfundur=J.O.de Meira Penna|blað=Morgunblaðið|dags=20. ágúst 1977|bls=23}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldi Brasilíu óx umtalsvert milli 1940 og 1970 vegna lægri [[dánartíðni]], jafnvel þótt [[fæðingartíðni]] drægist örlítið saman. Á 5. áratugnum var árleg fjölgun 2,4% og hækkaði í 3% á 6. áratugnum, en minnkaði í 2,9% á 7. áratugnum, á sama tíma og lífslíkur hækkuðu úr 44 í 54 ár.&lt;ref&gt;{{cite report|author=José Alberto Magno de Carvalho|url=http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf|title=Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019004601/http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf |archive-date=19 October 2016|website=Belo Horizonte: UFMG/Cedeplar|year=2004|page=5}}&lt;/ref&gt; Lífslíkur náðu 72,6 árum árið 2007.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 November 1999 |title=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1275&amp;id_pagina=1 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt; Frá 7. áratugnum hefur fólksfjölgun farið minnkandi, frá 3,04% milli 1950 og 1960, að 1,05% árið 2008. Áætlanir gera ráð fyrir 0,29% fólksfækkun árið 2050.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Projeção da População do Brasil – Brazil's populational projection |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_impressao.php?id_noticia=1272 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Magno de Carvalho, [http://www.observasaude.sp.gov.br/BibliotecaPortal/Acervo/Estrutura_Demogr%C3%A1fica_Brasil.pdf &quot;Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil&quot;]{{dead link|date=May 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, pp.&amp;nbsp;7–8.&lt;/ref&gt; Árið 2022 var hlutfall ólæsra um 7%,&lt;ref name=&quot;RF&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2024 |title=2022 Census: Illiteracy rate falls from 9.6% to 7.0% in 12 years, though inequalities persist {{!}} News Agency |url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/en/agencia-news/2184-news-agency/news/40118-2022-census-illiteracy-rate-falls-from-9-6-to-7-0-in-12-years-though-inequalities-persist |access-date=14 May 2025 |website=Agência de Notícias - IBGE |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; sem var töluverð fækkun frá 11,8% árið 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|website=PNAD 2008, IBGE|url=http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/tabela/protabl.asp?c=271&amp;i=P&amp;sec59=93024&amp;sec59=1023&amp;sec59=1024&amp;nome=on&amp;notarodape=on&amp;tab=271&amp;unit=0&amp;pov=3&amp;opc1=1&amp;poc2=1&amp;orc59=5&amp;OpcTipoNivt=1&amp;opn1=2&amp;nivt=0&amp;poc1=1&amp;sec58=0&amp;orp=7&amp;qtu3=27&amp;opv=1&amp;sec1=0&amp;opc2=1&amp;pop=1&amp;opn2=0&amp;orv=2&amp;orc2=4&amp;opc58=1&amp;qtu2=5&amp;sev=121&amp;sev=1000121&amp;sec2=0&amp;poc59=2&amp;opp=1&amp;opn3=0&amp;orc1=3&amp;poc58=1&amp;qtu1=1&amp;cabec=on&amp;opc59=1&amp;ascendente=on&amp;sep=43345&amp;orn=1&amp;qtu7=9&amp;orc58=6&amp;opn7=0&amp;decm=99&amp;pon=1&amp;OpcCara=44&amp;proc=1|title=Pessoas de 5 anos ou mais de idade por situação, sexo, alfabetização e grupos de idade e grupos de idade}}&lt;/ref&gt; Árið 1940 var yfir helmingur íbúa landsins ólæs.&lt;ref name=&quot;RF&quot; /&gt;

== Menning ==
[[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]]
{{Aðalgrein|Brasilísk menning}}
Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní  2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30  }}&lt;/ref&gt;

=== Listasaga ===
[[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]].

Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni.

=== Tónlist ===
{{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}}
Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]].
[[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]]
Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]].

=== Bókmenntir ===
{{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}}
Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.&lt;/ref&gt;

=== Matarmenning ===
[[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]]
{{Aðalgrein|Brasilískur matur}}
Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir.

Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur.

Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]].

Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar.

==Heimild==
Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }}
== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Ítarefni ==
* {{cite book|author=Bellos, Alex|year=2003|title=Futebol: The Brazilian Way of Life|location=London|publisher=Bloomsbury Publishing plc.}}
* {{cite book|author=Bethell, Leslie|year=1991|title=Colonial Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Fausto, Boris|year=1999|title=A Concise History of Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Skidmore, Thomas E.|year=1974|title=Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought|location=Oxford|publisher=Oxford University Press}}
* {{cite book|author=Wagley, Charles|year=1963|title=An Introduction to Brazil|location=New York, New York|publisher=Columbia University Press}}

== Tenglar ==
* [https://www.gov.br/pt-br Opinber þjónusta í Brasilíu]
* [https://www.gov.br/planalto/pt-br Vefur forseta Brasilíu]
* [https://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu]
* [https://www12.senado.leg.br/hpsenado Öldungadeild Brasilíu]
{{Fylki Brasilíu}}
{{Suður-Ameríka}}
{{G-20}}
{{Stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Brasilía| ]]</text>
      <sha1>jij13x1aocnozv0cqpitxr22jtssc8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983994</id>
      <parentid>1983991</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T21:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimild */</comment>
      <origin>1983994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43993" sha1="mhbqrrzxg4vgf3m91klocd8kkp4hrrr" xml:space="preserve">{{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}}
{{Land
| nafn = Sambandslýðveldið Brasilía
| nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil
| nafn_í_eignarfalli = Brasilíu
| fáni = Flag of Brazil.svg
| skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg
| kjörorð = Ordem e Progresso
| kjörorð_tungumál = portúgalska
| kjörorð_þýðing = Regla og framfarir
| staðsetningarkort = BRA orthographic.svg
| tungumál = [[Portúgalska]]
| höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]&lt;br /&gt;
| stjórnarfar = [[Forsetaræði]]
| titill_leiðtoga1 = [[Forseti Brasilíu|Forseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]]
| staða = Sjálfstæði
| staða_athugasemd = frá [[Portúgal]]
| atburður1 = Yfirlýst
| dagsetning1 = 7. september 1822
| atburður2 = Viðurkennt
| dagsetning2 = 29. ágúst 1825
| atburður3 = Lýðveldi
| dagsetning3 = 15. nóvember 1889
| flatarmál = 8.515.767
| hlutfall_vatns = 0,65
| stærðarsæti = 5
| fólksfjöldi = 214.211.951
| mannfjöldaár = 2026
| mannfjöldasæti = 7
| íbúar_á_ferkílómetra = 24
| VLF = 5.230
| VLF_sæti = 8
| VLF_ár = 2026
| VLF_á_mann = 24.428
| VLF_á_mann_sæti = 82
| VÞL = {{hækkun}} 0.786
| VÞL_sæti = 84
| VÞL_ár = 2023
| gjaldmiðill = [[brasilískur ríal|ríal]]
| tímabelti = [[UTC-2]] til [[UTC-5]]
| þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]]
| tld = br
| símakóði = 55
}}
'''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil''), er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.515.767 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. Brasilía er [[sambandsríki]] 26 fylkja og eins alríkisumdæmis þar sem höfuðborgin [[Brasilía (borg)|Brasilía]] er staðsett. Fjölmennasta borg landsins er [[São Paulo]] og sú næstfjölmennasta er [[Rio de Janeiro]]. Brasilía er fjölmennasta [[portúgalska|portúgölskumælandi]] land heims og eina landið í [[Ameríka|Ameríku]] þar sem portúgalska er [[opinbert tungumál]].

Strandlengja Brasilíu við Atlantshaf í austri er 7367 km löng. Landið nær yfir um helming landsvæðis Suður-Ameríku. Brasilía á landamæri að öllum öðrum ríkjum á meginlandi álfunnar, nema [[Ekvador]] og [[Síle]]. Landslag í Brasilíu er mjög fjölbreytt og nær yfir [[hitabelti]] og hlýtempruð belti, með [[votlendi]], [[gresja|gresjum]], [[háslétta|hásléttum]] og [[fjall|fjöllum]]. Megnið af vatnasviði [[Amasónfljót]]s er innan landamæra Brasilíu. Þar er mjög fjölbreytt dýralíf, fjölbreytt [[vistkerfi]], miklar náttúruauðlindir og mörg [[náttúruverndarsvæði]]. Brasilía situr efst á lista yfir lönd eftir [[líffjölbreytni]]. Staða umhverfismála í Brasilíu, þar á meðal hnignun náttúrulegs umhverfis og [[skógeyðing]], er talin hafa miklar afleiðingar fyrir [[loftslagsbreytingar]] og minnkandi líffjölbreytni á heimsvísu.

Brasilía var byggð [[frumbyggjar Brasilíu|ýmsum frumbyggjaþjóðum]] fyrir komu portúgalska landkönnuðarins [[Pedro Álvares Cabral]] árið 1500. Í kjölfarið gerði [[Portúgal]] tilkall til landsvæðis þar og stofnaði fyrstu borgina, [[São Vicente]], árið 1532. Portúgalar fluttu inn [[Atlantshafsverslunin|þræla frá Afríku]] til að vinna á [[plantekra|plantekrum]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Andreatta, Margarida Davina|year=1995|title=Engenho São Jorge dos Erasmos: prospecção arqueológica, histórica e industrial|journal=Revista USP|volume=0|number=41|page=28|doi=10.11606/issn.2316-9036.v0i41p28-47}}&lt;/ref&gt; Brasilía var portúgölsk nýlenda til 1815 þegar landið var gert að [[Sameinað konungsdæmi Portúgals, Brasilíu og Algarve|meðkonungsdæmi]] eftir að portúgalska hirðin flutti frá [[Lissabon]] til [[Rio de Janeiro]]. [[Pétur 1. Brasilíukeisari|Pedro af Braganza]] lýsti yfir sjálfstæði Brasilíu árið 1822, fór í [[sjálfstæðisstríð Brasilíu|stríð við Portúgal]] og stofnaði [[Brasilíska keisaradæmið]]. Með fyrstu [[stjórnarskrá Brasilíu]] 1824 var stofnað þing í tveimur deildum og kveðið á um prentfrelsi og trúfrelsi. [[Þrælahald]] var afnumið í skrefum og loks afnumið alveg árið 1888. Árið eftir framdi herinn valdarán og lýst var yfir stofnun [[lýðveldi]]s með [[forsetaræði]]. Árið 1930 var gerð [[byltingin 1930|vopnuð bylting]] og [[Getúlio Vargas]] komst til valda. Vargas leiddi sjálfur annað [[valdaránið í Brasilíu 1937|valdarán 1937]] til að koma á alræðisstjórn sem var kölluð [[Estado Novo]]. Vargas var svo steypt af stóli í [[valdaránið í Brasilíu 1945|valdaráni árið 1945]] og lýðræði endurreist. [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|Herforingjastjórn]] rændi völdum árið 1964 með stuðningi Bandaríkjanna og ríkti til ársins 1985. Síðan þá hefur landið haft borgaralega ríkisstjórn. Núverandi stjórnarskrá er frá 1988 og skilgreinir landið sem [[sambandslýðveldi]].

Brasilía er stórveldi í sínum heimshluta og [[miðveldi]],&lt;ref name=&quot;SchaeferPoffenbarger2014&quot;&gt;{{Cite book |last1=M. Schaefer |url=https://books.google.com/books?id=yXdaBQAAQBAJ&amp;pg=PT32 |title=The Formation of the BRICS and its Implication for the United States: Emerging Together |last2=J. Poffenbarger |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-38794-3 |page=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burges2016&quot;&gt;{{Cite book |last=Sean W. Burges |url=https://books.google.com/books?id=tolwCwAAQBAJ&amp;pg=PA114 |title=Latin America and the Shifting Sands of Globalization |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-69658-2 |pages=114–15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gina&quot;&gt;{{Cite journal |last=Gardini |first=Gian Luca |year=2016 |title=Brazil: What Rise of What Power? |journal=Bulletin of Latin American Research |volume=35 |pages=5–19 |doi=10.1111/blar.12417}}&lt;/ref&gt; og hefur líka verið lýst sem [[nýtt stórveldi|nýju stórveldi]].&lt;ref name=&quot;FRIDE&quot;&gt;{{Cite web |last=Gratius |first=Susanne |date=April 2008 |title=The international arena and emerging powers: stabilising or destabilising forces? |url=http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615194931/http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-date=15 June 2016 |website=FRIDE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Collecott&quot;&gt;{{Cite web |last=Peter Collecott |date=29 October 2011 |title=Brazil's Quest for Superpower Status |url=http://www.diplomaticourier.com/2011/10/29/brazil-s-quest-for-superpower-status/ |access-date=10 August 2014 |publisher=The Diplomatic Courier}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Clendenning |first=Alan |date=17 April 2008 |title=Booming Brazil could be world power soon |page=2 |work=USA Today |agency=The Associated Press |url=https://www.usatoday.com/money/economy/2008-04-17-310212789_x.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DominguezKim2013&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jorge Dominguez |url=https://books.google.com/books?id=c0I_4JmjFbwC&amp;pg=PA98 |title=Between Compliance and Conflict: East Asia Latin America and the New Pax Americana |last2=Byung Kook Kim |publisher=Center for International Affairs, Harvard University |year=2013 |isbn=978-1-136-76983-2 |pages=98–99}}&lt;/ref&gt; Brasilía er [[nýmarkaðsland]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 2018 |title=FTSE Country Classification |url=https://www.ftse.com/products/downloads/FTSE-Country-Classification-Update-2018.pdf |url-status=live |publisher=FTSE Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wb-upper-middle&quot;&gt;{{Cite web |title=Country and Lending Groups |url=http://data.worldbank.org/about/country-classifications/country-and-lending-groups#Upper_middle_income|publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; [[þróunarríki|efri-miðtekjuland]] og [[nýiðnvætt ríki]];&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&amp;sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |access-date=29 September 2019 |website=IMF.org |publisher=[[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]]}}&lt;/ref&gt; Brasilía er eitt af stærstu hagkerfum heims, bæði að nafnvirði og kaupmáttarjafnað,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CIA – The World Factbook – Country Comparisons – GDP (purchasing power parity)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|publisher=[[Bandaríska leyniþjónustan]]|access-date=2026-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|archive-date=2011-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; stærsta hagkerfi [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og á [[suðurhvel jarðar|suðurhveli jarðar]], og er það Suður-Ameríkuríki sem á mest auðmagn. Hagkerfi brasilíu er eitt af þeim umfangsmestu og fjölbreyttustu í heimi. Brasilía er helsti útflytjandi margvíslegra landbúnaðarvara, jarðefna, og framleiðsluvara.&lt;ref name=&quot;Neilson102&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jeff Neilson |url=https://books.google.com/books?id=wokuHhx1AOUC&amp;pg=PA1834 |title=Value Chain Struggles |last2=Bill Pritchard |publisher=John Wiley &amp; Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-5544-4 |page=102}}&lt;/ref&gt; Landið er í 13. sæti landa heims eftir fjölda færslna á [[Heimsminjaskrá UNESCO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UNESCO World Heritage Centre&amp;nbsp;— World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/list |url-status=live|publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt; Brasilía er stofnaðili [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[G20]], [[BRICS]], [[G4]], [[Mercosur]], [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], [[Samtök Íberíu-Ameríkuríkja|Samtaka Íberíu-Ameríkuríkja]], og [[Samtök portúgölskumælandi landa|Samtaka portúgölskumælandi landa]]. Landið á áheyrnarfulltrúa í [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] og er [[bandamaður Bandaríkjanna utan NATO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vandiver |first=John |date=9 May 2019 |title=Trump bumps up Brazil to 'major non-NATO' ally |url=https://www.stripes.com/news/trump-bumps-up-brazil-to-major-non-nato-ally-1.580256|access-date=2 April 2023 |website=Stars and Stripes |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 August 2019 |title=Brazil must be a 'facilitator' in the Middle East, says VP |url=https://anba.com.br/en/brazil-must-be-a-facilitator-in-the-middle-east-says-vp/ |access-date=26 May 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Brasilía“ er líklega dregið af portúgalska orðinu yfir [[brasilíutré]] sem einu sinni óx um allt við strönd Brasilíu.&lt;ref name=&quot;Fausto1999&quot;&gt;{{Cite book |last=Fausto |first=Boris |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00faus |title=A Concise History of Brazil |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-56526-4 |page=[https://archive.org/details/concisehistoryof00faus/page/9 9] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Tréð nefnist {{lang|pt|pau-brasil}} á portúgölsku, þar sem orðið {{lang|pt|brasil}} er almennt túlkað sem „rautt eins og glóð“, frá orðinu {{lang|pt|brasa}} „glóð“ og endingunni {{lang|pt|-il}} (frá {{lang|la|-iculum}} eða {{lang|la|-ilium}}).&lt;ref name=&quot;Vincent2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jon S. Vincent. |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc |title=Culture and Customs of Brazil |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-0-313-30495-8 |page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc/page/36 36] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Til eru kenningar um að þetta sé í raun alþýðuskýring á orði yfir rauðvið sem sé upprunnið í arabískum eða asískum málum.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |title=Brazil &amp;#124; Etymology of the name Brazil by etymonline |access-date=24 March 2024 |archive-date=24 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324183937/https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Brasilíutré gefur djúprauðan lit og var því verðmætt í evrópskum klæðaiðnaði. Það var fyrsta afurðin frá Brasilíu sem var hagnýtt í stórum stíl.&lt;ref name=&quot;Tucker2007&quot;&gt;{{Cite book |last=Richard P. Tucker |url=https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186 |title=Insatiable Appetite: The Ecological Degradation of the Tropical World |publisher=University of Michigan |year=2007 |isbn=978-0-7425-5365-1 |page=186 |access-date=16 June 2015 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129183601/https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Alla 16. öldina felldu [[frumbyggjar Brasilíu]] (aðallega [[Túpíar]]) mikið magn af brasilíutré til að selja evrópskum kaupmönnum fyrir neysluvörur.&lt;ref name=&quot;Lee2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Wayne E. Lee |url=https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196 |title=Empires and Indigenes: Intercultural Alliance, Imperial Expansion, and Warfare in the Early Modern World |publisher=NYU Press |year=2011 |isbn=978-0-8147-6527-2 |page=196 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221303/https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í portúgölskum skjölum var landið upphaflega nefnt „land hins helga kross“ ({{lang|pt|Terra da Santa Cruz}}),&lt;ref name=&quot;Corporation1880&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Daly |first=Charles P. |year=1880 |title=Maps and Map-making Before Mercator |url=https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493 |magazine=[[The Popular Science Monthly]] |publisher=Bonnier Corporation |at=473–495, see page 493 |issn=0161-7370 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221315/https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en evrópskir sjómenn og kaupmenn kölluðu það „land brasilíutrésins“ ({{lang|pt|Terra do Brasil}}) út af versluninni með brasilíuvið.&lt;ref name=&quot;Léry1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Jean de Léry |url=https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242 |title=History of a Voyage to the Land of Brazil, Otherwise Called America |publisher=University of California Press |year=1990 |isbn=978-0-520-91380-6 |page=242 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221327/https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Þetta heiti tók smám saman yfir í stað opinbera heitisins. Sumir sjómenn kölluðu það líka „land páfagauka“.&lt;ref name=&quot;Sokolow2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jayme A. Sokolow. |url=https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84 |title=The Great Encounter: Native Peoples and European Settlers in the Americas, 1492–1800 |publisher=M.E. Sharpe |year=2003 |isbn=978-0-7656-0982-3 |page=84 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221351/https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í [[gvaraní]] heitir Brasilía {{lang|gn|Pindorama}} sem merkir „land pálmatrjáa“.&lt;ref name=&quot;Herrera-Sobek2012&quot;&gt;{{Cite book |last=Maria Herrera-Sobek |url=https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |title=Celebrating Latino Folklore |publisher=ABC-CLIO |year=2012 |isbn=978-0-313-34340-7 |page=155 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221353/https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
[[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum.

Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]].

Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825.

Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku.

Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi.

Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. 

Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á.

[[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.&lt;/ref&gt;

Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016&lt;/ref&gt;

Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro.

Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í
[[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna.

== Landfræði ==
[[File:Brazil topo.jpg|thumb|Hæðakort af Brasilíu.]]
Brasilía þekur nær helming yfirborðs Suður-Ameríku (47,7%), meðal annars stórt svæði við austurströnd álfunnar og stóran hluta inni í landi.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Land and Resources |encyclopedia=Encarta |publisher=MSN |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |access-date=11 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028044617/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |archive-date=28 October 2009}} {{Dubious|date=January 2010}}&lt;!-- tertiary source --&gt;&lt;/ref&gt; Brasilía á landamæri að [[Úrúgvæ]] í suðri, [[Argentína|Argentínu]] og [[Paragvæ]] í suðvestri; [[Bólivía|Bólivíu]] og [[Perú]] í vestri; [[Kólumbía|Kólumbíu]] í norðvestri; og [[Venesúela]], [[Gvæjana]], [[Súrínam]], og [[Franska Gvæjana|Frönsku Gvæjana]] í norðri. Brasilía á landamæri að nær öllum öðrum Suður-Ameríkuríkjum, nema [[Ekvador]] og [[Síle]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt;

Brasilía nær líka yfir nokkra eyjaklasa eins og [[Fernando de Noronha]], [[Rocas-rif]], [[Péturs- og Pálseyjar]], og [[Trindade og Martim Vaz]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Landslag Brasilíu er því afar fjölbreytt og landið býr yfir fjölbreyttum náttúruauðlindum.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot; /&gt; Að Atlantshafseyjunum meðtöldum liggur Brasilía milli 61. breiddargráðu norður og 34. breiddargráðu suður, og 28. og 74. lengdargráðu vestur.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot;&gt;{{Cite web|title=Brazil|access-date=4 May 2018|year=2018|website=CIA World Factbook|url=https://user.iiasa.ac.at/~marek/fbook/01/geos/br.html}}&lt;/ref&gt;

Brasilía er [[listi yfir lönd og útlendur eftir stærð|fimmta stærsta land heims]], og það þriðja stærsta í Ameríku. Landið er 8.515.767 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð.&lt;ref name=&quot;Official Area&quot;&gt;{{cite web|url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-sala-de-imprensa/2013-agencia-de-noticias/releases/14318-asi-ibge-apresenta-nova-area-territorial-brasileira-8515767049-km|title=IBGE apresenta nova área territorial brasileira: 8.515.767,049 km²|date=27.11.2012|website=IBGE}}&lt;/ref&gt; Inni í því eru 55.455 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; af vatni. Brasilía er eina land heims sem bæði [[miðbaugur]] og [[steingeitarbaugur]] liggja um.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Þar eru fjögur tímabelti, frá [[UTC-5]] vestast í [[Amasónía|Amasóníu]], að [[UTC-2]] á eyjunum í Atlantshafi.&lt;ref name=&quot;timezones&quot;&gt;{{Cite web |title=Hora Legal Brasileira |url=http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722173247/http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm |archive-date=22 July 2011 |access-date=28 December 2014 |publisher=Observatório Nacional}}&lt;/ref&gt;

=== Náttúra ===
Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund.
&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|5393|Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=9.11.2005}}&lt;/ref&gt;

Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|60387|Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=7.12.2011}}&lt;/ref&gt;

[[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|6633|Hvað veist þú um Amasonfljótið?|höfundur=Ásta Margrét Eiríksdóttir og Helga Björk Vigfúsdóttir|dags=10.5.2007}}&lt;/ref&gt;

Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli.

== Stjórnmál ==
{{Multiple image
| direction         = horizontal
| align             = right
| caption_align     = center
| total_width       = 330
| image1            = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (ombros) denoise.jpg
| caption1          = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;forseti Brasilíu&lt;/small&gt;
| image2            = Alckmin 2024.jpg
| caption2          = [[Geraldo Alckmin]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;varaforseti&lt;/small&gt;
}}
Brasilía er [[lýðræði]]sríki, [[sambandsríki]] og [[lýðveldi]] sem býr við [[forsetaræði]], eftir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um stjórnarskrá Brasilíu 1993|þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrá Brasilíu 1993]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm|title=Constituição da república federativa do Brasil de 1988|publisher=Presidência da República|website=Gov.br|access-date=13.10.2026}}&lt;/ref&gt; [[Forseti Brasilíu]] er bæði [[þjóðhöfðingi]] og [[stjórnarleiðtogi]] sambandsins og gegnir embættinu í fjögur ár í senn með möguleika á einu endurkjöri. Núverandi forseti er [[Luiz Inácio Lula da Silva]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pimentel |first=Mauro |title=Lula returns for third term as Brazil president |work=CNN |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230101-lula-returns-for-third-term-as-brazil-president}}&lt;/ref&gt; Forsetinn skipar ráðherra í ríkisstjórn landsins og tekur beinan þátt í stjórn þess.

[[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þinghús þjóðþingsins.]]
Löggjafarvaldið er aðallega í höndum fylkisþinga. [[Þjóðþing Brasilíu]] er löggjafarþing sambandsríkisins og kemur saman í tveimur deildum: [[Fulltrúadeild Brasilíu]] og [[Öldungadeild Brasilíu]]. Öldungadeildin er skipuð fulltrúum 26 [[fylki Brasilíu|fylkja Brasilíu]] auk [[Alríkisfylki Brasilíu|alríkisfylkisins]]. Hvert fylki og alríkisfylkið eiga þrjá öldungadeildarfulltrúa sem eru kosnir í almennum kosningum til 8 ára.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bruns |first1=Axel |last2=Enli |first2=Gunn |last3=Skogerbo |first3=Eli |last4=Larsson |first4=Anders Olof |last5=Christensen |first5=Christian |title=The Routledge Companion to Social Media and Politics |date=22 December 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-50656-0 |url=https://books.google.com/books?id=OK1ACwAAQBAJ&amp;pg=PA519 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brazil - The legislature |work=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Brazil/The-legislature |language=en}}&lt;/ref&gt; Þingmenn fulltrúadeildarinnar eru kosnir til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ameringer |first1=Charles D. |title=Political Parties of the Americas, 1980s to 1990s: Canada, Latin America, and the West Indies |date=1992 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-27418-3 |page=105 |url=https://books.google.com/books?id=kD5qi3MyEHYC&amp;pg=PA105 |language=en}}&lt;/ref&gt; Dómsvaldið er nær eingöngu á hendi dómstóla.

Samkvæmt skýrslunni ''Global State of Democracy'' frá [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]] (IDEA) er Brasilía fyrir ofan miðju þegar kemur að aðgerðum til að tryggja lýðræði. Styrkleikar landsins liggja í víðtækum kosningarétti, trúfrelsi, og félagaþátttöku.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brazil {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/country/brazil |access-date=2025-10-06 |website=www.idea.int |language=en}}&lt;/ref&gt; Árið 2021 var Brasilíu lýst sem „[[gallað lýðræði|gölluðu lýðræði]]“ í lýðræðisvísitölu ''[[The Economist]]'' þar sem landið lenti í 46. sæti.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Democracy Index 2021: the China challenge |url=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |website=Economist Intelligence Unit |language=en-GB |access-date=2026-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326122737/https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |archive-date=2022-03-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt frelsisvísitölu [[Freedom House]] er Brasilía skilgreind sem „frjálst land“.&lt;ref name=&quot;FITW-TG-2021&quot;&gt;{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Freedom in the World 2021 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/2021-02/FIW2021_World_02252021_FINAL-web-upload.pdf |access-date=3 March 2021 |publisher=Freedom House}}&lt;/ref&gt;

=== Stjórnsýslueiningar ===
[[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]]
Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Nr. !! Nafn !! Lykill !! Höfuðborg
|-
|1. || [[Acre (fylki)|Acre]] || AC || [[Rio Branco]]
|-
|2. || [[Alagoas]] || AL || [[Maceió]]
|-
|3. || [[Amapá]] || AP || [[Macapá]]
|-
|4. || [[Amazonas]] || AM || [[Manaus]]
|-
|5. || [[Bahia]] || BA || [[Salvador]]
|-
|6. || [[Ceará]] || CE || [[Fortaleza]]
|-
|7. || [[Espírito Santo]] || ES || [[Vitória]]
|-
| 8. || [[Goiás]] || GO || [[Goiânia]]
|-
| 9. || [[Maranhão]] || MA || [[São Luís]]
|-
| 10. || [[Mato Grosso]] || MT || [[Cuiabá]]
|-
| 11. || [[Mato Grosso do Sul]] || MS || [[Campo Grande]]
|-
| 12. || [[Minas Gerais]] || MG || [[Belo Horizonte]]
|-
| 13. || [[Pará]] || PA || [[Belém]]
|-
| 14. || [[Paraíba]] || PB || [[João Pessoa]]
|-
| 15. || [[Paraná (fylki)|Paraná]] || PR || [[Curitiba]]
|-
| 16. || [[Pernambuco]] || PE || [[Recife]]
|-
| 17. || [[Piauí]] || PI || [[Teresina]]
|-
| 18. || [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] || RJ || [[Rio de Janeiro]]
|-
| 19. || [[Rio Grande do Norte]] || RN || [[Natal]]
|-
| 20. || [[Rio Grande do Sul]] || RS || [[Porto Alegre]]
|-
| 21. || [[Rondônia]] || RO || [[Porto Velho]]
|-
| 22. || [[Roraima]] || RR || [[Boa Vista]]
|-
| 23. || [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] || SC || [[Florianópolis]]
|-
| 24. || [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] || SP || [[São Paulo]]
|-
| 25. || [[Sergipe]] || SE || [[Aracaju]]
|-
| 26. || [[Tocantins]] || TO || [[Palmas]]
|-
| 27. || [[Distrito Federal]] || DF || [[Brasilía (borg)|Brasilía]]
|}

==Íbúar==
[[File:Population density Brazil 2022.svg|thumb|Íbúaþéttleiki eftir sveitarfélögum 2022.]]
Brasilía er fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 214 milljónir íbúa (2026). Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Rio de Janeiro.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|18250|Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=12.8.2016}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt áætlun stjórnvalda voru íbúar Brasilíu 214.211.951 þann 1. júlí 2026, töluvert fleiri en þær 203 milljónir sem taldar voru árið 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Estimativas da população residente para os municípios e para as unidades da federação {{!}} IBGE |url=https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/populacao/9103-estimativas-de-populacao.html |access-date=5 September 2025 |website=www.ibge.gov.br}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 August 2024 |title=Brazilian population likely to start shrinking in 2042 |url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/geral/noticia/2024-08/brazilian-population-likely-start-shrinking-2042 |access-date=24 August 2024 |website=Agência Brasil |language=en}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldinn er langmestur í suðaustri (89 milljónir) og norðaustri (54,6 milljónir), en tveir stærstu landshlutarnir; miðvesturhéruðin og norðurhéruðin, sem eru samanlagt 64,12% af landi Brasilíu, hafa aðeins 33,8 milljón íbúa.

Fyrsta manntalið var gert í Brasilíu árið 1872. Þá töldust íbúar landsins vera 9.930.478.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|title=Brazil population reaches 190.8 million|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809205237/http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|archive-date=9 August 2013|website=Brasil.gov.br}}&lt;/ref&gt; Milli 1880 og 1930 fluttu fjórar milljónir manna þangað frá Evrópu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/profiles/display.cfm?id=311|title=Shaping Brazil: The Role of International Migration|website=Migration Policy Institute}}&lt;/ref&gt; Áður hafði nokkur fjöldi Íslendinga flust þangað, en heildarfjöldi þeirra hefur vart verið meira en 40.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|1489513|Íslendingar í Brasilíu|höfundur=J.O.de Meira Penna|blað=Morgunblaðið|dags=20. ágúst 1977|bls=23}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldi Brasilíu óx umtalsvert milli 1940 og 1970 vegna lægri [[dánartíðni]], jafnvel þótt [[fæðingartíðni]] drægist örlítið saman. Á 5. áratugnum var árleg fjölgun 2,4% og hækkaði í 3% á 6. áratugnum, en minnkaði í 2,9% á 7. áratugnum, á sama tíma og lífslíkur hækkuðu úr 44 í 54 ár.&lt;ref&gt;{{cite report|author=José Alberto Magno de Carvalho|url=http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf|title=Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019004601/http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf |archive-date=19 October 2016|website=Belo Horizonte: UFMG/Cedeplar|year=2004|page=5}}&lt;/ref&gt; Lífslíkur náðu 72,6 árum árið 2007.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 November 1999 |title=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1275&amp;id_pagina=1 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt; Frá 7. áratugnum hefur fólksfjölgun farið minnkandi, frá 3,04% milli 1950 og 1960, að 1,05% árið 2008. Áætlanir gera ráð fyrir 0,29% fólksfækkun árið 2050.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Projeção da População do Brasil – Brazil's populational projection |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_impressao.php?id_noticia=1272 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Magno de Carvalho, [http://www.observasaude.sp.gov.br/BibliotecaPortal/Acervo/Estrutura_Demogr%C3%A1fica_Brasil.pdf &quot;Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil&quot;]{{dead link|date=May 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, pp.&amp;nbsp;7–8.&lt;/ref&gt; Árið 2022 var hlutfall ólæsra um 7%,&lt;ref name=&quot;RF&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2024 |title=2022 Census: Illiteracy rate falls from 9.6% to 7.0% in 12 years, though inequalities persist {{!}} News Agency |url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/en/agencia-news/2184-news-agency/news/40118-2022-census-illiteracy-rate-falls-from-9-6-to-7-0-in-12-years-though-inequalities-persist |access-date=14 May 2025 |website=Agência de Notícias - IBGE |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; sem var töluverð fækkun frá 11,8% árið 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|website=PNAD 2008, IBGE|url=http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/tabela/protabl.asp?c=271&amp;i=P&amp;sec59=93024&amp;sec59=1023&amp;sec59=1024&amp;nome=on&amp;notarodape=on&amp;tab=271&amp;unit=0&amp;pov=3&amp;opc1=1&amp;poc2=1&amp;orc59=5&amp;OpcTipoNivt=1&amp;opn1=2&amp;nivt=0&amp;poc1=1&amp;sec58=0&amp;orp=7&amp;qtu3=27&amp;opv=1&amp;sec1=0&amp;opc2=1&amp;pop=1&amp;opn2=0&amp;orv=2&amp;orc2=4&amp;opc58=1&amp;qtu2=5&amp;sev=121&amp;sev=1000121&amp;sec2=0&amp;poc59=2&amp;opp=1&amp;opn3=0&amp;orc1=3&amp;poc58=1&amp;qtu1=1&amp;cabec=on&amp;opc59=1&amp;ascendente=on&amp;sep=43345&amp;orn=1&amp;qtu7=9&amp;orc58=6&amp;opn7=0&amp;decm=99&amp;pon=1&amp;OpcCara=44&amp;proc=1|title=Pessoas de 5 anos ou mais de idade por situação, sexo, alfabetização e grupos de idade e grupos de idade}}&lt;/ref&gt; Árið 1940 var yfir helmingur íbúa landsins ólæs.&lt;ref name=&quot;RF&quot; /&gt;

== Menning ==
[[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]]
{{Aðalgrein|Brasilísk menning}}
Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní  2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30  }}&lt;/ref&gt;

=== Listasaga ===
[[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]].

Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni.

=== Tónlist ===
{{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}}
Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]].
[[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]]
Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]].

=== Bókmenntir ===
{{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}}
Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.&lt;/ref&gt;

=== Matarmenning ===
[[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]]
{{Aðalgrein|Brasilískur matur}}
Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir.

Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur.

Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]].

Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Ítarefni ==
* {{cite book|author=Bellos, Alex|year=2003|title=Futebol: The Brazilian Way of Life|location=London|publisher=Bloomsbury Publishing plc.}}
* {{cite book|author=Bethell, Leslie|year=1991|title=Colonial Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Fausto, Boris|year=1999|title=A Concise History of Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Skidmore, Thomas E.|year=1974|title=Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought|location=Oxford|publisher=Oxford University Press}}
* {{cite book|author=Wagley, Charles|year=1963|title=An Introduction to Brazil|location=New York, New York|publisher=Columbia University Press}}

== Tenglar ==
* [https://www.gov.br/pt-br Opinber þjónusta í Brasilíu]
* [https://www.gov.br/planalto/pt-br Vefur forseta Brasilíu]
* [https://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu]
* [https://www12.senado.leg.br/hpsenado Öldungadeild Brasilíu]
{{Fylki Brasilíu}}
{{Suður-Ameríka}}
{{G-20}}
{{Stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Brasilía| ]]</text>
      <sha1>mhbqrrzxg4vgf3m91klocd8kkp4hrrr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984014</id>
      <parentid>1983994</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Landfræði */</comment>
      <origin>1984014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43980" sha1="8ubbatl7hv02o5oksz79c2qm2wqvdmi" xml:space="preserve">{{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}}
{{Land
| nafn = Sambandslýðveldið Brasilía
| nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil
| nafn_í_eignarfalli = Brasilíu
| fáni = Flag of Brazil.svg
| skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg
| kjörorð = Ordem e Progresso
| kjörorð_tungumál = portúgalska
| kjörorð_þýðing = Regla og framfarir
| staðsetningarkort = BRA orthographic.svg
| tungumál = [[Portúgalska]]
| höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]&lt;br /&gt;
| stjórnarfar = [[Forsetaræði]]
| titill_leiðtoga1 = [[Forseti Brasilíu|Forseti]]
| nafn_leiðtoga1 = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]]
| nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]]
| staða = Sjálfstæði
| staða_athugasemd = frá [[Portúgal]]
| atburður1 = Yfirlýst
| dagsetning1 = 7. september 1822
| atburður2 = Viðurkennt
| dagsetning2 = 29. ágúst 1825
| atburður3 = Lýðveldi
| dagsetning3 = 15. nóvember 1889
| flatarmál = 8.515.767
| hlutfall_vatns = 0,65
| stærðarsæti = 5
| fólksfjöldi = 214.211.951
| mannfjöldaár = 2026
| mannfjöldasæti = 7
| íbúar_á_ferkílómetra = 24
| VLF = 5.230
| VLF_sæti = 8
| VLF_ár = 2026
| VLF_á_mann = 24.428
| VLF_á_mann_sæti = 82
| VÞL = {{hækkun}} 0.786
| VÞL_sæti = 84
| VÞL_ár = 2023
| gjaldmiðill = [[brasilískur ríal|ríal]]
| tímabelti = [[UTC-2]] til [[UTC-5]]
| þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]]
| tld = br
| símakóði = 55
}}
'''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil''), er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.515.767 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. Brasilía er [[sambandsríki]] 26 fylkja og eins alríkisumdæmis þar sem höfuðborgin [[Brasilía (borg)|Brasilía]] er staðsett. Fjölmennasta borg landsins er [[São Paulo]] og sú næstfjölmennasta er [[Rio de Janeiro]]. Brasilía er fjölmennasta [[portúgalska|portúgölskumælandi]] land heims og eina landið í [[Ameríka|Ameríku]] þar sem portúgalska er [[opinbert tungumál]].

Strandlengja Brasilíu við Atlantshaf í austri er 7367 km löng. Landið nær yfir um helming landsvæðis Suður-Ameríku. Brasilía á landamæri að öllum öðrum ríkjum á meginlandi álfunnar, nema [[Ekvador]] og [[Síle]]. Landslag í Brasilíu er mjög fjölbreytt og nær yfir [[hitabelti]] og hlýtempruð belti, með [[votlendi]], [[gresja|gresjum]], [[háslétta|hásléttum]] og [[fjall|fjöllum]]. Megnið af vatnasviði [[Amasónfljót]]s er innan landamæra Brasilíu. Þar er mjög fjölbreytt dýralíf, fjölbreytt [[vistkerfi]], miklar náttúruauðlindir og mörg [[náttúruverndarsvæði]]. Brasilía situr efst á lista yfir lönd eftir [[líffjölbreytni]]. Staða umhverfismála í Brasilíu, þar á meðal hnignun náttúrulegs umhverfis og [[skógeyðing]], er talin hafa miklar afleiðingar fyrir [[loftslagsbreytingar]] og minnkandi líffjölbreytni á heimsvísu.

Brasilía var byggð [[frumbyggjar Brasilíu|ýmsum frumbyggjaþjóðum]] fyrir komu portúgalska landkönnuðarins [[Pedro Álvares Cabral]] árið 1500. Í kjölfarið gerði [[Portúgal]] tilkall til landsvæðis þar og stofnaði fyrstu borgina, [[São Vicente]], árið 1532. Portúgalar fluttu inn [[Atlantshafsverslunin|þræla frá Afríku]] til að vinna á [[plantekra|plantekrum]].&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Andreatta, Margarida Davina|year=1995|title=Engenho São Jorge dos Erasmos: prospecção arqueológica, histórica e industrial|journal=Revista USP|volume=0|number=41|page=28|doi=10.11606/issn.2316-9036.v0i41p28-47}}&lt;/ref&gt; Brasilía var portúgölsk nýlenda til 1815 þegar landið var gert að [[Sameinað konungsdæmi Portúgals, Brasilíu og Algarve|meðkonungsdæmi]] eftir að portúgalska hirðin flutti frá [[Lissabon]] til [[Rio de Janeiro]]. [[Pétur 1. Brasilíukeisari|Pedro af Braganza]] lýsti yfir sjálfstæði Brasilíu árið 1822, fór í [[sjálfstæðisstríð Brasilíu|stríð við Portúgal]] og stofnaði [[Brasilíska keisaradæmið]]. Með fyrstu [[stjórnarskrá Brasilíu]] 1824 var stofnað þing í tveimur deildum og kveðið á um prentfrelsi og trúfrelsi. [[Þrælahald]] var afnumið í skrefum og loks afnumið alveg árið 1888. Árið eftir framdi herinn valdarán og lýst var yfir stofnun [[lýðveldi]]s með [[forsetaræði]]. Árið 1930 var gerð [[byltingin 1930|vopnuð bylting]] og [[Getúlio Vargas]] komst til valda. Vargas leiddi sjálfur annað [[valdaránið í Brasilíu 1937|valdarán 1937]] til að koma á alræðisstjórn sem var kölluð [[Estado Novo]]. Vargas var svo steypt af stóli í [[valdaránið í Brasilíu 1945|valdaráni árið 1945]] og lýðræði endurreist. [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|Herforingjastjórn]] rændi völdum árið 1964 með stuðningi Bandaríkjanna og ríkti til ársins 1985. Síðan þá hefur landið haft borgaralega ríkisstjórn. Núverandi stjórnarskrá er frá 1988 og skilgreinir landið sem [[sambandslýðveldi]].

Brasilía er stórveldi í sínum heimshluta og [[miðveldi]],&lt;ref name=&quot;SchaeferPoffenbarger2014&quot;&gt;{{Cite book |last1=M. Schaefer |url=https://books.google.com/books?id=yXdaBQAAQBAJ&amp;pg=PT32 |title=The Formation of the BRICS and its Implication for the United States: Emerging Together |last2=J. Poffenbarger |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-38794-3 |page=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burges2016&quot;&gt;{{Cite book |last=Sean W. Burges |url=https://books.google.com/books?id=tolwCwAAQBAJ&amp;pg=PA114 |title=Latin America and the Shifting Sands of Globalization |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-69658-2 |pages=114–15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gina&quot;&gt;{{Cite journal |last=Gardini |first=Gian Luca |year=2016 |title=Brazil: What Rise of What Power? |journal=Bulletin of Latin American Research |volume=35 |pages=5–19 |doi=10.1111/blar.12417}}&lt;/ref&gt; og hefur líka verið lýst sem [[nýtt stórveldi|nýju stórveldi]].&lt;ref name=&quot;FRIDE&quot;&gt;{{Cite web |last=Gratius |first=Susanne |date=April 2008 |title=The international arena and emerging powers: stabilising or destabilising forces? |url=http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615194931/http://fride.org/descarga/com_emerging_powers_eng_abr08.pdf |archive-date=15 June 2016 |website=FRIDE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Collecott&quot;&gt;{{Cite web |last=Peter Collecott |date=29 October 2011 |title=Brazil's Quest for Superpower Status |url=http://www.diplomaticourier.com/2011/10/29/brazil-s-quest-for-superpower-status/ |access-date=10 August 2014 |publisher=The Diplomatic Courier}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Clendenning |first=Alan |date=17 April 2008 |title=Booming Brazil could be world power soon |page=2 |work=USA Today |agency=The Associated Press |url=https://www.usatoday.com/money/economy/2008-04-17-310212789_x.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DominguezKim2013&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jorge Dominguez |url=https://books.google.com/books?id=c0I_4JmjFbwC&amp;pg=PA98 |title=Between Compliance and Conflict: East Asia Latin America and the New Pax Americana |last2=Byung Kook Kim |publisher=Center for International Affairs, Harvard University |year=2013 |isbn=978-1-136-76983-2 |pages=98–99}}&lt;/ref&gt; Brasilía er [[nýmarkaðsland]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 2018 |title=FTSE Country Classification |url=https://www.ftse.com/products/downloads/FTSE-Country-Classification-Update-2018.pdf |url-status=live |publisher=FTSE Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wb-upper-middle&quot;&gt;{{Cite web |title=Country and Lending Groups |url=http://data.worldbank.org/about/country-classifications/country-and-lending-groups#Upper_middle_income|publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; [[þróunarríki|efri-miðtekjuland]] og [[nýiðnvætt ríki]];&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&amp;sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |access-date=29 September 2019 |website=IMF.org |publisher=[[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]]}}&lt;/ref&gt; Brasilía er eitt af stærstu hagkerfum heims, bæði að nafnvirði og kaupmáttarjafnað,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CIA – The World Factbook – Country Comparisons – GDP (purchasing power parity)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|publisher=[[Bandaríska leyniþjónustan]]|access-date=2026-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|archive-date=2011-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; stærsta hagkerfi [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og á [[suðurhvel jarðar|suðurhveli jarðar]], og er það Suður-Ameríkuríki sem á mest auðmagn. Hagkerfi brasilíu er eitt af þeim umfangsmestu og fjölbreyttustu í heimi. Brasilía er helsti útflytjandi margvíslegra landbúnaðarvara, jarðefna, og framleiðsluvara.&lt;ref name=&quot;Neilson102&quot;&gt;{{Cite book |last1=Jeff Neilson |url=https://books.google.com/books?id=wokuHhx1AOUC&amp;pg=PA1834 |title=Value Chain Struggles |last2=Bill Pritchard |publisher=John Wiley &amp; Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-5544-4 |page=102}}&lt;/ref&gt; Landið er í 13. sæti landa heims eftir fjölda færslna á [[Heimsminjaskrá UNESCO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UNESCO World Heritage Centre&amp;nbsp;— World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/list |url-status=live|publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt; Brasilía er stofnaðili [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[G20]], [[BRICS]], [[G4]], [[Mercosur]], [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], [[Samtök Íberíu-Ameríkuríkja|Samtaka Íberíu-Ameríkuríkja]], og [[Samtök portúgölskumælandi landa|Samtaka portúgölskumælandi landa]]. Landið á áheyrnarfulltrúa í [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] og er [[bandamaður Bandaríkjanna utan NATO]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vandiver |first=John |date=9 May 2019 |title=Trump bumps up Brazil to 'major non-NATO' ally |url=https://www.stripes.com/news/trump-bumps-up-brazil-to-major-non-nato-ally-1.580256|access-date=2 April 2023 |website=Stars and Stripes |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 August 2019 |title=Brazil must be a 'facilitator' in the Middle East, says VP |url=https://anba.com.br/en/brazil-must-be-a-facilitator-in-the-middle-east-says-vp/ |access-date=26 May 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Heitið „Brasilía“ er líklega dregið af portúgalska orðinu yfir [[brasilíutré]] sem einu sinni óx um allt við strönd Brasilíu.&lt;ref name=&quot;Fausto1999&quot;&gt;{{Cite book |last=Fausto |first=Boris |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00faus |title=A Concise History of Brazil |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-56526-4 |page=[https://archive.org/details/concisehistoryof00faus/page/9 9] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Tréð nefnist {{lang|pt|pau-brasil}} á portúgölsku, þar sem orðið {{lang|pt|brasil}} er almennt túlkað sem „rautt eins og glóð“, frá orðinu {{lang|pt|brasa}} „glóð“ og endingunni {{lang|pt|-il}} (frá {{lang|la|-iculum}} eða {{lang|la|-ilium}}).&lt;ref name=&quot;Vincent2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jon S. Vincent. |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc |title=Culture and Customs of Brazil |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |isbn=978-0-313-30495-8 |page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000vinc/page/36 36] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Til eru kenningar um að þetta sé í raun alþýðuskýring á orði yfir rauðvið sem sé upprunnið í arabískum eða asískum málum.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |title=Brazil &amp;#124; Etymology of the name Brazil by etymonline |access-date=24 March 2024 |archive-date=24 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324183937/https://www.etymonline.com/word/Brazil#etymonline_v_17075 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Brasilíutré gefur djúprauðan lit og var því verðmætt í evrópskum klæðaiðnaði. Það var fyrsta afurðin frá Brasilíu sem var hagnýtt í stórum stíl.&lt;ref name=&quot;Tucker2007&quot;&gt;{{Cite book |last=Richard P. Tucker |url=https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186 |title=Insatiable Appetite: The Ecological Degradation of the Tropical World |publisher=University of Michigan |year=2007 |isbn=978-0-7425-5365-1 |page=186 |access-date=16 June 2015 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129183601/https://books.google.com/books?id=2V2q30BdEJ8C&amp;pg=PA186#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Alla 16. öldina felldu [[frumbyggjar Brasilíu]] (aðallega [[Túpíar]]) mikið magn af brasilíutré til að selja evrópskum kaupmönnum fyrir neysluvörur.&lt;ref name=&quot;Lee2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Wayne E. Lee |url=https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196 |title=Empires and Indigenes: Intercultural Alliance, Imperial Expansion, and Warfare in the Early Modern World |publisher=NYU Press |year=2011 |isbn=978-0-8147-6527-2 |page=196 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221303/https://books.google.com/books?id=xatMrooibacC&amp;pg=PA196#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í portúgölskum skjölum var landið upphaflega nefnt „land hins helga kross“ ({{lang|pt|Terra da Santa Cruz}}),&lt;ref name=&quot;Corporation1880&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Daly |first=Charles P. |year=1880 |title=Maps and Map-making Before Mercator |url=https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493 |magazine=[[The Popular Science Monthly]] |publisher=Bonnier Corporation |at=473–495, see page 493 |issn=0161-7370 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221315/https://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA493#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en evrópskir sjómenn og kaupmenn kölluðu það „land brasilíutrésins“ ({{lang|pt|Terra do Brasil}}) út af versluninni með brasilíuvið.&lt;ref name=&quot;Léry1990&quot;&gt;{{Cite book |last=Jean de Léry |url=https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242 |title=History of a Voyage to the Land of Brazil, Otherwise Called America |publisher=University of California Press |year=1990 |isbn=978-0-520-91380-6 |page=242 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221327/https://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&amp;pg=PA242#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Þetta heiti tók smám saman yfir í stað opinbera heitisins. Sumir sjómenn kölluðu það líka „land páfagauka“.&lt;ref name=&quot;Sokolow2003&quot;&gt;{{Cite book |last=Jayme A. Sokolow. |url=https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84 |title=The Great Encounter: Native Peoples and European Settlers in the Americas, 1492–1800 |publisher=M.E. Sharpe |year=2003 |isbn=978-0-7656-0982-3 |page=84 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221351/https://books.google.com/books?id=ytghV9q6v3cC&amp;pg=PA84#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í [[gvaraní]] heitir Brasilía {{lang|gn|Pindorama}} sem merkir „land pálmatrjáa“.&lt;ref name=&quot;Herrera-Sobek2012&quot;&gt;{{Cite book |last=Maria Herrera-Sobek |url=https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |title=Celebrating Latino Folklore |publisher=ABC-CLIO |year=2012 |isbn=978-0-313-34340-7 |page=155 |access-date=16 June 2015 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215221353/https://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&amp;pg=PA155 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
[[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum.

Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]].

Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825.

Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku.

Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi.

Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. 

Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á.

[[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.&lt;/ref&gt;

Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016&lt;/ref&gt;

Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro.

Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í
[[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna.

== Landfræði ==
[[File:Brazil topo.jpg|thumb|Hæðakort af Brasilíu.]]
Brasilía þekur nær helming yfirborðs Suður-Ameríku (47,7%), meðal annars stórt svæði við austurströnd álfunnar og stóran hluta inni í landi.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Land and Resources |encyclopedia=Encarta |publisher=MSN |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |access-date=11 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028044617/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html |archive-date=28 October 2009}} {{Dubious|date=January 2010}}&lt;!-- tertiary source --&gt;&lt;/ref&gt; Brasilía á landamæri að [[Úrúgvæ]] í suðri, [[Argentína|Argentínu]] og [[Paragvæ]] í suðvestri; [[Bólivía|Bólivíu]] og [[Perú]] í vestri; [[Kólumbía|Kólumbíu]] í norðvestri; og [[Venesúela]], [[Gvæjana]], [[Súrínam]], og [[Franska Gvæjana|Frönsku Gvæjana]] í norðri. Brasilía á landamæri að nær öllum öðrum Suður-Ameríkuríkjum, nema [[Ekvador]] og [[Síle]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt;

Brasilía nær líka yfir nokkra eyjaklasa eins og [[Fernando de Noronha]], [[Rocas-rif]], [[Péturs- og Pálseyjar]], og [[Trindade og Martim Vaz]].&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Landslag Brasilíu er því afar fjölbreytt og landið býr yfir fjölbreyttum náttúruauðlindum.&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot; /&gt; Að Atlantshafseyjunum meðtöldum liggur Brasilía milli 61. breiddargráðu norður og 34. breiddargráðu suður, og 28. og 74. lengdargráðu vestur.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot;&gt;{{Cite web|title=Brazil|access-date=4 May 2018|year=2018|website=CIA World Factbook|url=https://user.iiasa.ac.at/~marek/fbook/01/geos/br.html}}&lt;/ref&gt;

Brasilía er [[listi yfir lönd og útlendur eftir stærð|fimmta stærsta land heims]], og það þriðja stærsta í Ameríku. Landið er 8.515.767 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; að stærð.&lt;ref name=&quot;Official Area&quot;&gt;{{cite web|url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-sala-de-imprensa/2013-agencia-de-noticias/releases/14318-asi-ibge-apresenta-nova-area-territorial-brasileira-8515767049-km|title=IBGE apresenta nova área territorial brasileira: 8.515.767,049 km²|date=27.11.2012|website=IBGE}}&lt;/ref&gt; Inni í því eru 55.455 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; af vatni. Brasilía er eina land heims sem bæði [[miðbaugur]] og [[steingeitarbaugur]] liggja um.&lt;ref name=&quot;CIA Geo&quot; /&gt; Þar eru fjögur tímabelti, frá [[UTC-5]] vestast í [[Amazonas]], að [[UTC-2]] á eyjunum í Atlantshafi.&lt;ref name=&quot;timezones&quot;&gt;{{Cite web |title=Hora Legal Brasileira |url=http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722173247/http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm |archive-date=22 July 2011 |access-date=28 December 2014 |publisher=Observatório Nacional}}&lt;/ref&gt;

=== Náttúra ===
Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund.
&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|5393|Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=9.11.2005}}&lt;/ref&gt;

Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|60387|Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?|höfundur=Jón Már Halldórsson|dags=7.12.2011}}&lt;/ref&gt;

[[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|6633|Hvað veist þú um Amasonfljótið?|höfundur=Ásta Margrét Eiríksdóttir og Helga Björk Vigfúsdóttir|dags=10.5.2007}}&lt;/ref&gt;

Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli.

== Stjórnmál ==
{{Multiple image
| direction         = horizontal
| align             = right
| caption_align     = center
| total_width       = 330
| image1            = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (ombros) denoise.jpg
| caption1          = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;forseti Brasilíu&lt;/small&gt;
| image2            = Alckmin 2024.jpg
| caption2          = [[Geraldo Alckmin]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;varaforseti&lt;/small&gt;
}}
Brasilía er [[lýðræði]]sríki, [[sambandsríki]] og [[lýðveldi]] sem býr við [[forsetaræði]], eftir [[þjóðaratkvæðagreiðsla um stjórnarskrá Brasilíu 1993|þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrá Brasilíu 1993]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm|title=Constituição da república federativa do Brasil de 1988|publisher=Presidência da República|website=Gov.br|access-date=13.10.2026}}&lt;/ref&gt; [[Forseti Brasilíu]] er bæði [[þjóðhöfðingi]] og [[stjórnarleiðtogi]] sambandsins og gegnir embættinu í fjögur ár í senn með möguleika á einu endurkjöri. Núverandi forseti er [[Luiz Inácio Lula da Silva]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pimentel |first=Mauro |title=Lula returns for third term as Brazil president |work=CNN |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230101-lula-returns-for-third-term-as-brazil-president}}&lt;/ref&gt; Forsetinn skipar ráðherra í ríkisstjórn landsins og tekur beinan þátt í stjórn þess.

[[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þinghús þjóðþingsins.]]
Löggjafarvaldið er aðallega í höndum fylkisþinga. [[Þjóðþing Brasilíu]] er löggjafarþing sambandsríkisins og kemur saman í tveimur deildum: [[Fulltrúadeild Brasilíu]] og [[Öldungadeild Brasilíu]]. Öldungadeildin er skipuð fulltrúum 26 [[fylki Brasilíu|fylkja Brasilíu]] auk [[Alríkisfylki Brasilíu|alríkisfylkisins]]. Hvert fylki og alríkisfylkið eiga þrjá öldungadeildarfulltrúa sem eru kosnir í almennum kosningum til 8 ára.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bruns |first1=Axel |last2=Enli |first2=Gunn |last3=Skogerbo |first3=Eli |last4=Larsson |first4=Anders Olof |last5=Christensen |first5=Christian |title=The Routledge Companion to Social Media and Politics |date=22 December 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-50656-0 |url=https://books.google.com/books?id=OK1ACwAAQBAJ&amp;pg=PA519 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Brazil - The legislature |work=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Brazil/The-legislature |language=en}}&lt;/ref&gt; Þingmenn fulltrúadeildarinnar eru kosnir til 4 ára í senn með [[hlutfallskosning]]u.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ameringer |first1=Charles D. |title=Political Parties of the Americas, 1980s to 1990s: Canada, Latin America, and the West Indies |date=1992 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-27418-3 |page=105 |url=https://books.google.com/books?id=kD5qi3MyEHYC&amp;pg=PA105 |language=en}}&lt;/ref&gt; Dómsvaldið er nær eingöngu á hendi dómstóla.

Samkvæmt skýrslunni ''Global State of Democracy'' frá [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]] (IDEA) er Brasilía fyrir ofan miðju þegar kemur að aðgerðum til að tryggja lýðræði. Styrkleikar landsins liggja í víðtækum kosningarétti, trúfrelsi, og félagaþátttöku.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brazil {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/country/brazil |access-date=2025-10-06 |website=www.idea.int |language=en}}&lt;/ref&gt; Árið 2021 var Brasilíu lýst sem „[[gallað lýðræði|gölluðu lýðræði]]“ í lýðræðisvísitölu ''[[The Economist]]'' þar sem landið lenti í 46. sæti.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Democracy Index 2021: the China challenge |url=https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |website=Economist Intelligence Unit |language=en-GB |access-date=2026-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326122737/https://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/eiu-democracy-index-2021.pdf?mkt_tok=NzUzLVJJUS00MzgAAAGDWhBlxfqM9cMZEewC0HoBG0xhm9PFkxb-_IqDsjlxRZgDssKgB0pHGt7yS48UFv94hU4ZW0C_jXaFfmK_5TbL23wtQarQv22nFbg8ZTnHQrrcPg |archive-date=2022-03-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt frelsisvísitölu [[Freedom House]] er Brasilía skilgreind sem „frjálst land“.&lt;ref name=&quot;FITW-TG-2021&quot;&gt;{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Freedom in the World 2021 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/2021-02/FIW2021_World_02252021_FINAL-web-upload.pdf |access-date=3 March 2021 |publisher=Freedom House}}&lt;/ref&gt;

=== Stjórnsýslueiningar ===
[[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]]
Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Nr. !! Nafn !! Lykill !! Höfuðborg
|-
|1. || [[Acre (fylki)|Acre]] || AC || [[Rio Branco]]
|-
|2. || [[Alagoas]] || AL || [[Maceió]]
|-
|3. || [[Amapá]] || AP || [[Macapá]]
|-
|4. || [[Amazonas]] || AM || [[Manaus]]
|-
|5. || [[Bahia]] || BA || [[Salvador]]
|-
|6. || [[Ceará]] || CE || [[Fortaleza]]
|-
|7. || [[Espírito Santo]] || ES || [[Vitória]]
|-
| 8. || [[Goiás]] || GO || [[Goiânia]]
|-
| 9. || [[Maranhão]] || MA || [[São Luís]]
|-
| 10. || [[Mato Grosso]] || MT || [[Cuiabá]]
|-
| 11. || [[Mato Grosso do Sul]] || MS || [[Campo Grande]]
|-
| 12. || [[Minas Gerais]] || MG || [[Belo Horizonte]]
|-
| 13. || [[Pará]] || PA || [[Belém]]
|-
| 14. || [[Paraíba]] || PB || [[João Pessoa]]
|-
| 15. || [[Paraná (fylki)|Paraná]] || PR || [[Curitiba]]
|-
| 16. || [[Pernambuco]] || PE || [[Recife]]
|-
| 17. || [[Piauí]] || PI || [[Teresina]]
|-
| 18. || [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] || RJ || [[Rio de Janeiro]]
|-
| 19. || [[Rio Grande do Norte]] || RN || [[Natal]]
|-
| 20. || [[Rio Grande do Sul]] || RS || [[Porto Alegre]]
|-
| 21. || [[Rondônia]] || RO || [[Porto Velho]]
|-
| 22. || [[Roraima]] || RR || [[Boa Vista]]
|-
| 23. || [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] || SC || [[Florianópolis]]
|-
| 24. || [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] || SP || [[São Paulo]]
|-
| 25. || [[Sergipe]] || SE || [[Aracaju]]
|-
| 26. || [[Tocantins]] || TO || [[Palmas]]
|-
| 27. || [[Distrito Federal]] || DF || [[Brasilía (borg)|Brasilía]]
|}

==Íbúar==
[[File:Population density Brazil 2022.svg|thumb|Íbúaþéttleiki eftir sveitarfélögum 2022.]]
Brasilía er fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 214 milljónir íbúa (2026). Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Rio de Janeiro.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|18250|Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=12.8.2016}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt áætlun stjórnvalda voru íbúar Brasilíu 214.211.951 þann 1. júlí 2026, töluvert fleiri en þær 203 milljónir sem taldar voru árið 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Estimativas da população residente para os municípios e para as unidades da federação {{!}} IBGE |url=https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/populacao/9103-estimativas-de-populacao.html |access-date=5 September 2025 |website=www.ibge.gov.br}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 August 2024 |title=Brazilian population likely to start shrinking in 2042 |url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/geral/noticia/2024-08/brazilian-population-likely-start-shrinking-2042 |access-date=24 August 2024 |website=Agência Brasil |language=en}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldinn er langmestur í suðaustri (89 milljónir) og norðaustri (54,6 milljónir), en tveir stærstu landshlutarnir; miðvesturhéruðin og norðurhéruðin, sem eru samanlagt 64,12% af landi Brasilíu, hafa aðeins 33,8 milljón íbúa.

Fyrsta manntalið var gert í Brasilíu árið 1872. Þá töldust íbúar landsins vera 9.930.478.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|title=Brazil population reaches 190.8 million|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809205237/http://www.brasil.gov.br/news/history/2011/04-1/29/brazil-population-reaches-190.8-million/newsitem_view?set_language=en|archive-date=9 August 2013|website=Brasil.gov.br}}&lt;/ref&gt; Milli 1880 og 1930 fluttu fjórar milljónir manna þangað frá Evrópu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/profiles/display.cfm?id=311|title=Shaping Brazil: The Role of International Migration|website=Migration Policy Institute}}&lt;/ref&gt; Áður hafði nokkur fjöldi Íslendinga flust þangað, en heildarfjöldi þeirra hefur vart verið meira en 40.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|1489513|Íslendingar í Brasilíu|höfundur=J.O.de Meira Penna|blað=Morgunblaðið|dags=20. ágúst 1977|bls=23}}&lt;/ref&gt; Íbúafjöldi Brasilíu óx umtalsvert milli 1940 og 1970 vegna lægri [[dánartíðni]], jafnvel þótt [[fæðingartíðni]] drægist örlítið saman. Á 5. áratugnum var árleg fjölgun 2,4% og hækkaði í 3% á 6. áratugnum, en minnkaði í 2,9% á 7. áratugnum, á sama tíma og lífslíkur hækkuðu úr 44 í 54 ár.&lt;ref&gt;{{cite report|author=José Alberto Magno de Carvalho|url=http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf|title=Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019004601/http://cedeplar.face.ufmg.br/pesquisas/td/TD%20227.pdf |archive-date=19 October 2016|website=Belo Horizonte: UFMG/Cedeplar|year=2004|page=5}}&lt;/ref&gt; Lífslíkur náðu 72,6 árum árið 2007.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 November 1999 |title=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1275&amp;id_pagina=1 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt; Frá 7. áratugnum hefur fólksfjölgun farið minnkandi, frá 3,04% milli 1950 og 1960, að 1,05% árið 2008. Áætlanir gera ráð fyrir 0,29% fólksfækkun árið 2050.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Projeção da População do Brasil – Brazil's populational projection |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_impressao.php?id_noticia=1272 |access-date=25 January 2010 |publisher=IBGE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Magno de Carvalho, [http://www.observasaude.sp.gov.br/BibliotecaPortal/Acervo/Estrutura_Demogr%C3%A1fica_Brasil.pdf &quot;Crescimento populacional e estrutura demográfica no Brasil&quot;]{{dead link|date=May 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, pp.&amp;nbsp;7–8.&lt;/ref&gt; Árið 2022 var hlutfall ólæsra um 7%,&lt;ref name=&quot;RF&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2024 |title=2022 Census: Illiteracy rate falls from 9.6% to 7.0% in 12 years, though inequalities persist {{!}} News Agency |url=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/en/agencia-news/2184-news-agency/news/40118-2022-census-illiteracy-rate-falls-from-9-6-to-7-0-in-12-years-though-inequalities-persist |access-date=14 May 2025 |website=Agência de Notícias - IBGE |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; sem var töluverð fækkun frá 11,8% árið 2008.&lt;ref&gt;{{cite web|website=PNAD 2008, IBGE|url=http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/tabela/protabl.asp?c=271&amp;i=P&amp;sec59=93024&amp;sec59=1023&amp;sec59=1024&amp;nome=on&amp;notarodape=on&amp;tab=271&amp;unit=0&amp;pov=3&amp;opc1=1&amp;poc2=1&amp;orc59=5&amp;OpcTipoNivt=1&amp;opn1=2&amp;nivt=0&amp;poc1=1&amp;sec58=0&amp;orp=7&amp;qtu3=27&amp;opv=1&amp;sec1=0&amp;opc2=1&amp;pop=1&amp;opn2=0&amp;orv=2&amp;orc2=4&amp;opc58=1&amp;qtu2=5&amp;sev=121&amp;sev=1000121&amp;sec2=0&amp;poc59=2&amp;opp=1&amp;opn3=0&amp;orc1=3&amp;poc58=1&amp;qtu1=1&amp;cabec=on&amp;opc59=1&amp;ascendente=on&amp;sep=43345&amp;orn=1&amp;qtu7=9&amp;orc58=6&amp;opn7=0&amp;decm=99&amp;pon=1&amp;OpcCara=44&amp;proc=1|title=Pessoas de 5 anos ou mais de idade por situação, sexo, alfabetização e grupos de idade e grupos de idade}}&lt;/ref&gt; Árið 1940 var yfir helmingur íbúa landsins ólæs.&lt;ref name=&quot;RF&quot; /&gt;

== Menning ==
[[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]]
{{Aðalgrein|Brasilísk menning}}
Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní  2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30  }}&lt;/ref&gt;

=== Listasaga ===
[[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]].

Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni.

=== Tónlist ===
{{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}}
Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]].
[[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]]
Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]].

=== Bókmenntir ===
{{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}}
Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.&lt;/ref&gt;

=== Matarmenning ===
[[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]]
{{Aðalgrein|Brasilískur matur}}
Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir.

Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur.

Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]].

Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Ítarefni ==
* {{cite book|author=Bellos, Alex|year=2003|title=Futebol: The Brazilian Way of Life|location=London|publisher=Bloomsbury Publishing plc.}}
* {{cite book|author=Bethell, Leslie|year=1991|title=Colonial Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Fausto, Boris|year=1999|title=A Concise History of Brazil|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}
* {{cite book|author=Skidmore, Thomas E.|year=1974|title=Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought|location=Oxford|publisher=Oxford University Press}}
* {{cite book|author=Wagley, Charles|year=1963|title=An Introduction to Brazil|location=New York, New York|publisher=Columbia University Press}}

== Tenglar ==
* [https://www.gov.br/pt-br Opinber þjónusta í Brasilíu]
* [https://www.gov.br/planalto/pt-br Vefur forseta Brasilíu]
* [https://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu]
* [https://www12.senado.leg.br/hpsenado Öldungadeild Brasilíu]
{{Fylki Brasilíu}}
{{Suður-Ameríka}}
{{G-20}}
{{Stubbur|landafræði}}
[[Flokkur:Brasilía| ]]</text>
      <sha1>8ubbatl7hv02o5oksz79c2qm2wqvdmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angóla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10777</id>
    <revision>
      <id>1983965</id>
      <parentid>1961695</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lofslag */</comment>
      <origin>1983965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7304" sha1="29by27v9fjjlo89cjdtneaf0d5rg1zp" xml:space="preserve">{{Land
|nafn = Lýðveldið Angóla
|nafn_á_frummáli = República de Angola
|nafn_í_eignarfalli = Angóla
|fáni = Flag_of_Angola.svg
|alt =   
|skjaldarmerki = Emblem of Angola.svg
|alt1 = 
|staðsetningarkort = Location_Angola_AU_Africa.svg
|alt2 = 
|kjörorð = Virtus unita fortior&lt;br /&gt;([[latína]]: „Eining veitir styrk“)
|þjóðsöngur = [[Angola Avante!]]
|tungumál = [[portúgalska]]
|höfuðborg = [[Lúanda]]
|stjórnarfar = Lýðveldi
|titill_leiðtoga = [[Forseti Angóla|Forseti]]
|nöfn_leiðtoga = [[João Lourenço]]
|staða = [[Sjálfstæði]]
|atburður1 = frá [[Portúgal]]
|dagsetning1 = [[11. nóvember]], [[1975]]
|stærðarsæti = 23
|flatarmál = 1.246.700
|hlutfall_vatns = 0%
|fólksfjöldi = 25.789.024
|mannfjöldaár = 2014
|mannfjöldasæti = 51
|íbúar_á_ferkílómetra = 20,69
|VLF_ár = 2018
|VLF_sæti = 64
|VLF = 198,821
|VLF_á_mann = 6.850
|VLF_á_mann_sæti = 107
|VÞL = {{hækkun}} 0.581
|VÞL_ár = 2017
|VÞL_sæti = 149
|gjaldmiðill = [[kwanza]]
|tímabelti = [[UTC]]+1
|tld = ao
|símakóði = 244
}}
'''Angóla''' er [[land]] í [[Sunnanverð Afríka|sunnanverðri Afríku]] með strönd að [[Atlantshaf]]i og landamæri að [[Namibía|Namibíu]] í suðri, [[Sambía|Sambíu]] í austri og [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó|Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó]] í norðri. Útlendan [[Kabinda]] er auk þess við landamæri [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldisins Kingó]]. Angóla var áður [[Portúgal|portúgölsk]] [[nýlenda]] með umtalsverðar [[náttúruauðlind]]ir, meðal annars [[olía|olíu]] og [[demantar|demanta]]. Landið átti í stöðugri [[borgarastyrjöld]] frá því að það fékk [[sjálfstæði]] árið [[1975]] til ársins [[2002]]. [[Kosningar]] voru síðast haldnar í landinu árið [[2022]].

Angóla var upphaflega byggt [[koisanmál|koisanmælandi]] íbúum en [[bantúmál|bantúmenn]] hófu að setjast að á svæðinu í [[fornöld]] og stofnuðu þar nokkur konungsríki. [[Konungsríkið Kongó]] var stofnað á [[14. öldin|14. öld]] með höfuðborg í [[M'banza-Kongo]] þar sem nú er norðurhluti Angóla. Portúgalir hófu verslun við þetta ríki sent á [[15. öldin|15. öld]]. Portúgalski landkönnuðurinn [[Paulo Dias de Novais]] stofnaði [[Lúanda]] sem verslunarstað árið [[1575]]. Portúgalir reistu þar virki nokkrum árum síðar og smám saman lögðu þeir strendur landsins undir sig. [[Þrælaverslunin]] var mikilvægur hluti af verslun milli Portúgala og Kongómanna. Á [[Berlínarráðstefnan|Berlínarráðstefnunni]] [[1885]] fengu Portúgalir allt landið í sinn hlut. Kröfur um sjálfstæði urðu háværari eftir miðja [[20. öldin|20. öld]] og [[Portúgalska nýlendustríðið]] hófst árið [[1961]] með baráttu skæruliðasamtakanna [[FNLA|Þjóðfylkingarinnar til frelsunar Angóla]] (FNLA) og [[UNITA|Þjóðarsamtaka til algers sjálfstæðis Angóla]] (UNITA) gegn nýlendustjórninni. Eftir [[Nellikubyltingin|Nellikubyltinguna]] í Portúgal [[1974]] fékk Angóla sjálfstæði. Brátt hófst blóðug [[Borgarastyrjöldin í Angóla|borgarastyrjöld]] milli þriggja skæruliðahreyfinga sem varð fljótlega [[leppstríð]] stórveldanna í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]]. Árið [[2002]] var samið um vopnahlé. Kosningar voru haldnar [[2008]] og ný stjórnarskrá samþykkt [[2010]].

Frá lokum borgarastyrjaldarinnar hefur efnahagur landsins vaxið hratt, enda á landið miklar náttúruauðlindir. Helsta útflutningsafurð landsins er [[hráolía]], en auk þess flytur Angóla út [[úran]], [[demantur|demanta]], [[gull]] og [[báxít]]. Þrátt fyrir þetta eru lífsgæði almennings í Angóla slæm og ójöfnuður er mikill. [[Lífslíkur]] og [[barnadauði]] eru með því sem verst gerist í heiminum. Portúgalska er opinbert tungumál í Angóla en auk hennar eru töluð mörg frumbyggjamál: stærst þeirra eru [[umbundu]], [[kimbundu]] og [[kikongo]]. Yfir helmingur íbúa aðhyllist [[rómversk-kaþólska]] trú og um fjórðungur [[mótmælendatrú]]. 

==Heiti==
Heitið ''Angola'' er nafn sem [[Portúgal]]ir notuðu yfir landið og síðar [[Portúgalska Angóla|nýlendu sína]] á svæðinu. Það kemur fyrst fyrir í skrá [[Dias de Novais]] frá 1571. Þeir drógu heitið af titlinum ''ngola'' sem konungar ríkisins [[Konungsríkið Ndongo|Ndongo]] notuðu. Á þeim tíma var Ndongo að nafninu til undir [[Konungsríkið Kongó|Konungsríkinu Kongó]] en sóttist eftir auknu sjálfstæði.

== Landafræði ==

=== Lofslag ===
Loftslag í Angóla einkennist af rigningartíma og þurrkatíma.  Í norður hlutanum er regntíminn yfirleitt í sjö mánuði frá september til april en í suðurhlutanum er regntíminn styttri eða frá nóvember til febrúar.  Hitinn lækkar eftir því sem fjær dregur miðbaug og meiri hæð yfir sjávarmáli og hækkar almennt eftir því sem nær dregur Atlantshafinu.

== Stjórnmál ==

===Stjórnsýsluskipting===
Angóla skiptist frá 2015 í 18 héruð og 162 sveitarfélög sem aftur skiptast í 559 byggðir. Héruðin eru:

&lt;div style=&quot;float:right&quot;&gt;[[Mynd:Angola_Provinces_numbered_300px.png|200px]]&lt;/div&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
#[[Bengo-hérað|Bengo]]
#[[Benguela-hérað|Benguela]]
#[[Bié-hérað|Bié]]
#[[Kabinda-hérað]]
#[[Cuando Cubango]]
#[[Cuanza Norte]]
#[[Cuanza Sul]]
#[[Cunene-hérað|Cunene]]
#[[Huambo-hérað|Huambo]]
#[[Huíla Province|Huíla]]
#[[Luanda-hérað|Luanda]]
#[[Lunda Norte]]
#[[Lunda Sul]]
#[[Malanje-hérað|Malanje]]
#[[Moxico-hérað|Moxico]]
#[[Namibe-hérað|Namibe]]
#[[Uíge-hérað|Uíge]]
#[[Zaire-hérað|Zaire]]
{{div col end}}

===Útlendan Kabinda===
[[Mynd:Flag_of_Cabinda_(FLEC_propose).svg|thumb|right|Tillaga að fána sjálfstæðs Kabinda.]]
[[Kabinda-hérað]] hefur þá sérstöðu að vera [[útlenda]] sem er alveg aðskilin frá Angóla með 60 km breiðri ræmu af landsvæði [[Austur-Kongó]] meðfram [[Kongófljót]]i. Það er 7.283 km² að stærð. Kabinda á landamæri að [[Vestur-Kongó]] í norðri og Austur-Kongó í austri og suðri. Höfuðstaður héraðsins er borgin [[Kabinda]].

Samkvæmt manntali frá 1995 voru íbúar Kabinda-héraðs um 600.000, en þar af bjuggu 400.000 í nágrannaríkjunum. Mannfjöldaáætlanir eru mjög óáreiðanlegar. Kabinda er að mestu vaxið regnskógi og þaðan berst harðviður, kaffi, kakó, hrágúmmí og pálmaolía. Kabinda er þó þekktast fyrir stórar olíulindir undan ströndinni og hefur verið kallað „Kúveit Afríku“ vegna þeirra. Olíuútflutningur er meira en helmingur af útflutningsverðmætum héraðsins. Mest af þessari olíu fannst meðan landið var enn undir nýlendustjórn Portúgala af fyrirtækinu [[Cabinda Gulf Oil Company]] frá 1968. 

Allt frá því Portúgal gaf völdin í landinu eftir við skæruliðahópa sjálfstæðissinna hafa aðskilnaðarsinnar andsnúnir stjórn Angóla stundað skæruhernað í Kabinda. [[Framvörður fyrir frelsun útlendunnar Kabinda]] lýsti yfir sjálfstæði frá Angóla og stofnun [[Lýðveldið Kabinda|Lýðveldisins Kabinda]] árið 1975. Eitt af einkennum aðskilnaðarhreyfinga í Kabinda er hvernig þær hafa klofnað í stöðugt minni einingar.

{{commonscat|Angola|Angóla}}
{{Afríka}}
{{Stubbur|afríka}}
[[Flokkur:Angóla| ]]</text>
      <sha1>29by27v9fjjlo89cjdtneaf0d5rg1zp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alpafjöll</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11216</id>
    <revision>
      <id>1983946</id>
      <parentid>1942021</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T12:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57121-30</username>
        <id>122228</id>
      </contributor>
      <comment>ekki miklu</comment>
      <origin>1983946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2073" sha1="bq5kpimn0vy068k61jrw6gmvbal6bz2" xml:space="preserve">[[Mynd:Alpenrelief 01.jpg|thumb|Upphleypt kort af Ölpunum.]]
[[Mynd:Matterhorn Riffelsee 2005-06-11.jpg|thumb|[[Matterhorn]] er líkast til þekktasta [[fjall]]ið í Ölpunum]]
[[Mynd:Mont Blanc oct 2004.JPG|thumb|Mont Blanc.]]
[[Mynd:Alpine flora.jpg|thumb|Háfjallagróður Alpanna.]]
'''Alpafjöl''' eða '''Alparnir''' (nefnd '''Mundíufjöll''' til forna eða '''Fjall''') eru [[fjallgarður]] sem teygir sig um 1200 kílómetra frá [[Austurríki]] og [[Slóvenía|Slóveníu]] í [[austur|austri]] um [[Ítalía|Ítalíu]], [[Sviss]], [[Liechtenstein]] og [[Þýskaland]] til [[Frakkland]]s í [[vestur|vestri]]. 

Hæsta [[fjall]] Alpanna er [[Hvítfjall]] (f. ''Mont Blanc'', í. ''Monte Bianco''), 4809 [[metri|m]] hátt, á [[landamæri|landamærum]] Frakklands og Ítalíu. Alparnir eru [[fellingafjöll]], það er fjöll sem orðið hafa til þegar tveir (eða fleiri) [[jarðflekar]] rákust saman.

==Gróður og dýralíf==
[[Laufskógar|Laufskógar]] ná upp í 1200-1500 metra hæð. Þar fyrir ofan má finna tré eins  og [[fjallafura|fjallafuru]], [[lindifura|lindifuru]] og [[evrópulerki]] sem vaxa hátt í 2000-2400 metra hæð. Ofan þeirrar hæðar má finna fjalla[[túndra|túndru]]. [[Jöklasóley]] er meðal blómplantna sem finnast í háfjöllunum, í allt að 4000 metra hæð. 

[[Alpasteingeit]] er það spendýr sem lifir hæst uppi. [[Múrmeldýr]] lifa ofan [[trjálína|trjálínu]]. Í Austur-Ölpunum lifa enn [[brúnbjörn|brúnbirnir]]. [[Gullörn]] og [[hrægammur|gammar]] eru stærstu fuglategundirnar.

==Hæstu fjöll Alpanna ==

# [[Mont Blanc]] (4 809 m)
# [[Monte Rosa]] (4 634 m)
# [[Dom]] (4 545 m) 
# [[Weisshorn]] (4 506 m)
# [[Matterhorn]] (4 478 m)
# [[Grand Combin]] (4 314 m)
# [[Finsteraarhorn]] (4 273 m)
# [[Aletschhorn]] (4 193 m)
# [[Barre des Écrins]] (4 102 m)
# [[Gran Paradiso]] (4 061 m)

==Tengt efni==
*[[Júlísku Alparnir]]
*[[Svissnesku Alparnir]]
*[[Dólómítafjöll]]

{{commons|Category:Alps|Ölpunum}}

{{Stubbur|landafræði}}

[[Flokkur:Alpafjöll]]
[[Flokkur:Fjallgarðar í Evrópu]]</text>
      <sha1>bq5kpimn0vy068k61jrw6gmvbal6bz2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983947</id>
      <parentid>1983946</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T12:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57121-30</username>
        <id>122228</id>
      </contributor>
      <origin>1983947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2074" sha1="tgvhl0ia6kv05i1cbkxnxbi37fkx2uh" xml:space="preserve">[[Mynd:Alpenrelief 01.jpg|thumb|Upphleypt kort af Ölpunum.]]
[[Mynd:Matterhorn Riffelsee 2005-06-11.jpg|thumb|[[Matterhorn]] er líkast til þekktasta [[fjall]]ið í Ölpunum]]
[[Mynd:Mont Blanc oct 2004.JPG|thumb|Mont Blanc.]]
[[Mynd:Alpine flora.jpg|thumb|Háfjallagróður Alpanna.]]
'''AlpafjölL''' eða '''Alparnir''' (nefnd '''Mundíufjöll''' til forna eða '''Fjall''') eru [[fjallgarður]] sem teygir sig um 1200 kílómetra frá [[Austurríki]] og [[Slóvenía|Slóveníu]] í [[austur|austri]] um [[Ítalía|Ítalíu]], [[Sviss]], [[Liechtenstein]] og [[Þýskaland]] til [[Frakkland]]s í [[vestur|vestri]]. 

Hæsta [[fjall]] Alpanna er [[Hvítfjall]] (f. ''Mont Blanc'', í. ''Monte Bianco''), 4809 [[metri|m]] hátt, á [[landamæri|landamærum]] Frakklands og Ítalíu. Alparnir eru [[fellingafjöll]], það er fjöll sem orðið hafa til þegar tveir (eða fleiri) [[jarðflekar]] rákust saman.

==Gróður og dýralíf==
[[Laufskógar|Laufskógar]] ná upp í 1200-1500 metra hæð. Þar fyrir ofan má finna tré eins  og [[fjallafura|fjallafuru]], [[lindifura|lindifuru]] og [[evrópulerki]] sem vaxa hátt í 2000-2400 metra hæð. Ofan þeirrar hæðar má finna fjalla[[túndra|túndru]]. [[Jöklasóley]] er meðal blómplantna sem finnast í háfjöllunum, í allt að 4000 metra hæð. 

[[Alpasteingeit]] er það spendýr sem lifir hæst uppi. [[Múrmeldýr]] lifa ofan [[trjálína|trjálínu]]. Í Austur-Ölpunum lifa enn [[brúnbjörn|brúnbirnir]]. [[Gullörn]] og [[hrægammur|gammar]] eru stærstu fuglategundirnar.

==Hæstu fjöll Alpanna ==

# [[Mont Blanc]] (4 809 m)
# [[Monte Rosa]] (4 634 m)
# [[Dom]] (4 545 m) 
# [[Weisshorn]] (4 506 m)
# [[Matterhorn]] (4 478 m)
# [[Grand Combin]] (4 314 m)
# [[Finsteraarhorn]] (4 273 m)
# [[Aletschhorn]] (4 193 m)
# [[Barre des Écrins]] (4 102 m)
# [[Gran Paradiso]] (4 061 m)

==Tengt efni==
*[[Júlísku Alparnir]]
*[[Svissnesku Alparnir]]
*[[Dólómítafjöll]]

{{commons|Category:Alps|Ölpunum}}

{{Stubbur|landafræði}}

[[Flokkur:Alpafjöll]]
[[Flokkur:Fjallgarðar í Evrópu]]</text>
      <sha1>tgvhl0ia6kv05i1cbkxnxbi37fkx2uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piet Hein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21839</id>
    <revision>
      <id>1984010</id>
      <parentid>1954034</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juppi lantteineen</username>
        <id>121924</id>
      </contributor>
      <origin>1984010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1800" sha1="7b2cipsv1lzgesbwplx5pp1dw9ioq5c" xml:space="preserve">[[Mynd:Piet Hein and H.C. Andersen (cropped).jpg|thumb|right|Piet Hein (1983)]]

'''Piet Hein''' ([[16. desember]] [[1905]] - [[17. apríl]] [[1996]]) var danskt [[skáld]], [[uppfinningamaður]] og [[stærfræðingur]]. Hein notaði [[leyninafn]]ið ''Kumbel'' (sem er forndanskt orð sem merkir &quot;legsteinn&quot;).

Ljóð Heins, sem hann kallaði ''[[Gruk]]'', eru heimsfræg. Flest þeirra eru skrifuð á dönsku en mörg hafa verið þýdd á önnur tungumál. Gruk eru stutt sposk ljóð, oft ásamt teikningum, sem sameina gleði og sorg, myrkur og ljós. Samanlagt urðu þau milli  7- og 9.000. Eitt það fyrsta og þekktasta er:

:''Lille kat, lille kat&lt;br&gt;lille kat på vejen.&lt;br&gt;Hvis er du, hvis er du?&lt;br&gt;Jeg er sgu min egen''.

Hein er einnig þekktur fyrir [[flatarmál]]smyndir, m.a. [[súperellipsa|súperellipsuna]]. Hann skapaði einnig súpereggið, sem sjá má hjá Egeskov-kastala á Fjóni.

Sem stærðfræðingur hafði Hein mikinn áhuga á spilum. Hann bjó m.a. til spilið [[Hex]] árið [[1942]], upphaflega kallað Polygon.

== Bækur ==
Hein gaf út yfir 60 bækur, Hér eru nokkrar þeirra fyrstu:
* ''Gruk: 1. Samling''. Kbh, 1940
* ''Gruk: 2. Samling''. Kbh. 1941
* ''77 Gruk''. Kbh. 1941. 
* ''Den tiende Muse''. Kbh. 1941. 
* ''Vers i Verdensrummet''. Kbh. 1941. 
* ''Kumbels Almanak 1942''. Kbh. 1941. 
* ''Gruk. 3. Samling''. Kbh. 1942

== Tengt efni ==
*[https://www.piethein.dk/ Piet Hein A/S]
*[https://www.matematiksider.dk/piethein.html dönsk grein um súperellipsuna]
*[http://www.absolutform.co.uk/piet_hein.htm ensk grein um Piet Hein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051226044303/http://www.absolutform.co.uk/piet_hein.htm |date=2005-12-26 }}

{{commons|Piet Hein}}

[[Flokkur:Danskir rithöfundar|Hein, Piet]]
{{fde|1905|1996|Hein, Piet}}</text>
      <sha1>7b2cipsv1lzgesbwplx5pp1dw9ioq5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gullknötturinn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23723</id>
    <revision>
      <id>1984006</id>
      <parentid>1930058</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1984006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6433" sha1="4a7bsz48hhwtqvzy0v76yl2e9p66w4q" xml:space="preserve">[[Mynd:Cristiano Ronaldo and Lionel Messi - Portugal vs Argentina, 9th February 2011.jpg|thumb|Ronaldo og Messi hafa hvor um sig unnið til verðlaunanna fimm sinnum.]]
'''Gullknötturinn''' (franska: ''Ballon d'Or'') er viðurkenning sem [[Frakkland|franska]] [[Knattspyrna|knattspyrnublaðið]] ''France Football'' veitir þeim knattspyrnumanni sem hefur staðið upp úr á árinu.  &lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/journals/perspectives-on-politics/article/abs/messi-ronaldo-and-the-politics-of-celebrity-elections-voting-for-the-best-soccer-player-in-the-world/36CB5CB44D4C06866305408163A49290]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sportbible.com/football/ballon-dor-votes-lionel-messi-cristiano-ronaldo-665271-20230302?source=facebook&amp;fbclid=IwAR3LI1jGmPSn6t7ceIM-ql4o5eV5meCTB5dcbvPMeTArHAGJnDHlIuzPR_Y] Sportbible&lt;/ref&gt;

Verðlaunin voru veitt í fyrsta sinn árið [[1956]]. Fram til ársins [[1994]] var kjörið einungis opið evrópskum leikmönnum, en frá [[1995]] hefur verið kosið um alla þá sem spila með evrópskum liðum, hvort sem þeir eru evrópskir eður ei.

[[Johan Cruyff]], [[Michel Platini]] og [[Marco van Basten]] hafa allir hlotið verðlaunin þrisvar. [[Cristiano Ronaldo]] hefur unnið til þeirra fimm sinnum en [[Lionel Messi]] er hlutskarpastur með 8 verðlaun.

== Verðlaunahafar ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=left
!'''Ár'''
!'''Knattspyrnumaður'''
!'''Þjóðerni'''
!'''Lið'''
|- align=left
|[[1956]]||[[Stanley Matthews]]||[[England]]||[[Blackpool FC|Blackpool]]
|- align=left
|[[1957]]||[[Alfredo Di Stefano]]||[[Spánn]]||[[Real Madrid]]
|- align=left
|[[1958]]||[[Raymond Kopa]]||[[Frakkland]]||Real Madrid
|- align=left
|[[1959]]||Alfredo Di Stefano (2)||Spánn||Real Madrid
|- align=left
|[[1960]]||[[Luis Suárez (fæddur 1935)|Luis Suárez]]||Spánn||[[Internazionale]]
|- align=left
|[[1961]]||[[Omar Sivori]]||[[Ítalía]]||[[Juventus]]
|- align=left
|[[1962]]||[[Josef Masopust]]||[[Tékkóslóvakía]]||[[Dukla Praha]]
|- align=left
|[[1963]]||[[Lev Jasjin]]||[[Sovétríkin]]||[[Dynamo Moskva]]
|- align=left
|[[1964]]||[[Denis Law]]||[[Skotland]]||[[Manchester United]]
|- align=left
|[[1965]]||[[Eusébio]]||[[Portúgal]]||[[Benfica]]
|- align=left
|[[1966]]||[[Bobby Charlton]]||England||Manchester United
|- align=left
|[[1967]]||[[Florian Albert]]||[[Ungverjaland]]||[[Ferencváros]]
|- align=left
|[[1968]]||[[George Best]]||[[Norður-Írland]]||Manchester United
|- align=left
|[[1969]]||[[Gianni Rivera]]||Ítalía||[[AC Milan]]
|- align=left
|[[1970]]||[[Gerd Müller]]||[[Vestur-Þýskaland]]||[[Bayern München]]
|- align=left
|[[1971]]||[[Johan Cruyff]]||[[Holland]]||[[Ajax Amsterdam|Ajax]]
|- align=left
|[[1972]]||[[Franz Beckenbauer]]||Vestur-Þýskaland||Bayern München
|- align=left
|[[1973]]||Johan Cruyff (2)||Holland||Ajax/[[FC Barcelona|Barcelona]]
|- align=left
|[[1974]]||Johan Cruyff (3)||Holland||Barcelona
|- align=left
|[[1975]]||[[Oleg Blokhin]]||Sovétríkin||[[Dynamo Kiev]]
|- align=left
|[[1976]]||Franz Beckenbauer (2)||Vestur-Þýskaland||Bayern München
|- align=left
|[[1977]]||[[Allan Simonsen]]||[[Danmörk]]||[[Borussia Mönchengladbach]]
|- align=left
|[[1978]]||[[Kevin Keegan]]||England||[[Hamburger SV]]
|- align=left
|[[1979]]||Kevin Keegan (2)||England||Hamburger SV
|- align=left
|[[1980]]||[[Karl-Heinz Rummenigge]]||Vestur-Þýskaland||Bayern München
|- align=left
|[[1981]]||Karl-Heinz Rummenigge (2)||Vestur-Þýskaland||Bayern München
|- align=left
|[[1982]]||[[Paolo Rossi]]||Ítalía||Juventus
|- align=left
|[[1983]]||[[Michel Platini]]||Frakkland||Juventus
|- align=left
|[[1984]]||Michel Platini (2)||Frakkland||Juventus
|- align=left
|[[1985]]||Michel Platini (3)||Frakkland||Juventus
|- align=left
|[[1986]]||[[Igor Belanov]]||Sovétríkin||Dynamo Kiev
|- align=left
|[[1987]]||[[Ruud Gullit]]||Holland||[[PSV Eindhoven]]/AC Milan
|- align=left
|[[1988]]||[[Marco van Basten]]||Holland||AC Milan
|- align=left
|[[1989]]||Marco van Basten (2)||Holland||AC Milan
|- align=left
|[[1990]]||[[Lothar Matthäus]]||Vestur-Þýskaland||Internazionale
|- align=left
|[[1991]]||[[Jean-Pierre Papin]]||Frakkland||[[Olympique de Marseille]]
|- align=left
|[[1992]]||Marco van Basten (3)||Holland||AC Milan
|- align=left
|[[1993]]||[[Roberto Baggio]]||Ítalía||Juventus
|- align=left
|[[1994]]||[[Hristo Stoitsjkov]]||[[Búlgaría]]||Barcelona
|- align=left
|[[1995]]||[[George Weah]]||[[Líbería]]||AC Milan
|- align=left
|[[1996]]||[[Matthias Sammer]]||[[Þýskaland]]||[[Borussia Dortmund]]
|- align=left
|[[1997]]||[[Ronaldo (fæddur 1976)|Ronaldo]]||[[Brasilía]]||Internazionale
|- align=left
|[[1998]]||[[Zinedine Zidane]]||Frakkland||Juventus
|- align=left
|[[1999]]||[[Rivaldo]]||Brasilía||Barcelona
|- align=left
|[[2000]]||[[Luis Figo]]||Portúgal||Barcelona/Real Madrid
|- align=left
|[[2001]]||[[Michael Owen]]||England||[[Liverpool FC|Liverpool]]
|- align=left
|[[2002]]||Ronaldo||Brasilía||Real Madrid
|- align=left
|[[2003]]||[[Pavel Nedved]]||[[Tékkland]]||Juventus
|- align=left
|[[2004]]||[[Andrei Sjevtsjenko]]||[[Úkraína]]||AC Milan
|- align=left
|[[2005]]||[[Ronaldinho]]||Brasilía||Barcelona
|- align=left
|[[2006]]||[[Fabio Cannavaro]]||Ítalía||Real Madrid
|- align=left
|[[2007]]||[[Kaká]]||Brasilía||AC Milan
|- align=left
|[[2008]]||[[Cristiano Ronaldo]]||Portúgal||Manchester United
|- align=left
|[[2009]]||[[Lionel Messi]]||[[Argentína]]||Barcelona
|-
|2010
|Lionel Messi (2)
|Argentína
|Barcelona
|-
|2011
|Lionel Messi (3)
|Argentína
|Barcelona
|-
|2012
|Lionel Messi (4)
|Argentína
|Barcelona
|-
|2013
|Cristiano Ronaldo (2)
|Portúgal
|Real Madrid
|-
|2014
|Cristiano Ronaldo (3)
|Portúgal
|Real Madrid
|-
|2015
|Lionel Messi (5)
|Argentína
|Barcelona
|-
|2016
|Cristiano Ronaldo (4)
|Portúgal
|Real Madrid
|-
|2017
|Cristiano Ronaldo (5)
|Portúgal
|Real Madrid
|-
|2018
|[[Luka Modrić]]
|[[Króatía]]
|Real Madrid
|-
|2019
|Lionel Messi (6)
|Argentína
|Barcelona
|-
|2020
|Verðlaun ekki veitt vegna [[Covid-19]]
|
|
|-
|2021
|Lionel Messi (7)
|Argentína
|Barcelona/[[Paris Saint-Germain]]
|-
|2022
|[[Karim Benzema]]
|Frakkland
|Real Madrid
|-
|2023
|Lionel Messi (8)
|Argentína
|PSG/Inter Miami
|-
|2024
|[[Rodri]] 
|Spánn
|[[Manchester City]]
|-
|2025
|[[Ousmane Dembelé]]
|Frakkland
|Paris Saint-Germain
|-
|2026
|[[Harry Kane]]
|England
|Bayern München
|-
|}

{{Gullknötturinn}}
{{s|1956}}
[[Flokkur:Gullknötturinn| ]]

==Tilvísanir==

{{reflist}}</text>
      <sha1>4a7bsz48hhwtqvzy0v76yl2e9p66w4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hans Christian Ørsted</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24554</id>
    <revision>
      <id>1983980</id>
      <parentid>1978797</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ritvilla</comment>
      <origin>1983980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1254" sha1="4e26tksv6y0rn6hbu308wt8xidkmmbk" xml:space="preserve">[[Mynd:%C3%98rsted.jpg|thumb|right|Hans Christian Ørsted (1822)]]
'''Hans Christian Ørsted''' (f. [[14. ágúst]] [[1777]] — d. [[5. mars]] [[1851]]) var danskur [[eðlisfræðingur]], [[efnafræðingur]] og [[lyfjafræðingur]]. Hann er einn þekktasti [[vísindamaður]] [[Danmerkur]] fyrir uppgötvun sína á [[rafsegulfræði]]. 

Hann var drifkrafturinn á bakvið stofnun [[Danska tækniháskólans|Danska tækniháskólinn]] (DTU) og var fyrsti [[rektor]] hans. Í dag heitir [[rafmagnsverkfræði]]deild skólans eftir honum.

== Uppgötvun rafsegulfræði ==
Hans Christian uppgötvaði áhrif [[rafmagn]]s á [[segull|segulsvið]] fyrir tilviljun þegar hann var að undirbúa sig fyrir fyrirlestur árið [[1820]]. Hann tók eftir því að nál á áttavita sem hann hafði hjá sér hreyfðist þegar hann kveikti og slökkti á rafhlöðu sem hann var að vinna með. 

[[Rannsóknir]] hans höfðu meðal annars mikil áhrif á [[franska]] vísindamanninn [[André-Marie Ampère]].

Einingin fyrir styrk segulviðs í [[cgs]]-einingakerfinu er kennd við Ørsted.

== Hlekkir ==
* [https://www.dtu.dk Heimasíða Danska tækniháskólans.]
{{fd|1777|1851}}
{{DEFAULTSORT:Ørsted, Hans Christian}}
[[Flokkur:Danskir eðlisfræðingar]]</text>
      <sha1>4e26tksv6y0rn6hbu308wt8xidkmmbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34091</id>
    <revision>
      <id>1983959</id>
      <parentid>1983364</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1983959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11717" sha1="9ev3nprrfepma2go9atdphe67iiicyx" xml:space="preserve">{{félagasamtök
|nafn = Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn&lt;br&gt;{{collapsible list
 | titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:84%;
 | title = {{nobold|''(á opinberum tungumálum)''}}
 | {{Infobox |subbox=yes |bodystyle=font-size:77%;font-weight:normal;
  | rowclass1 = mergedrow |label1=[[Enska]]: |data1={{Lang|en|International Criminal Court}}
  | rowclass2 = mergedrow |label2=[[Franska]]: |data2={{Lang|fr|Cour pénale internationale}}
  | rowclass3 = mergedrow |label3=[[Arabíska]]:|data3={{Lang|ar|المحكمة الجنائية الدولية}}
  | rowclass4 = mergedrow |label4=[[Kínverska]]: |data4={{Lang|zh|国际刑事法院}}
  | rowclass5 = mergedrow |label5=[[Rússneska]]: |data5={{Lang|ru|Международный уголовный суд}}
  | rowclass6 = mergedrow |label6=[[Spænska]]: |data6={{Lang|es|Corte Penal Internacional}}
 }}}}
|mynd = International Criminal Court logo.svg
|myndaheiti ={{small|Merki Alþjóðlega sakamáladómstólsins}}
|skammstöfun= ICC
|kort = ICC member states.svg
|kortastærð=200px
|kortaheiti=Kort sem sýnir aðildarríki Alþjóðlega sakamáladómstólsins.&lt;div style=&quot;text-align:left&quot;&gt;{{legend|#00AA00|Aðildarríki}}
{{legend|#EEEE00|Ríki sem hafa undirritað en ekki fullgilt Rómarsamþykkt}}
{{legend|purple|Aðildarríki sem dró aðild sína til baka}}
{{legend|orange|Undirskriftarríki sem dró undirskrift sína til baka}}
{{legend|#FF1111|Hvorki aðildarríki né undirskriftarríki}}
|stofnun=Rómarsamþykkt gerð: {{start date and age|1998|7|17}}&lt;br&gt;Tók gildi: {{start date and age|2002|7|1}}
|höfuðstöðvar={{NED}} [[Haag]], [[Holland]]i
|titill_leiðtoga = Forseti
|nafn_leiðtoga = [[Tomoko Akane]]
|vefsíða={{URL|www.icc-cpi.int}}
|hnit = {{coord|52|6|20|N|4|19|4|E|region:NL|display=inline, title}}
}}
'''Alþjóðlegi sakamáladómstólinn''' er milliríkjastofnun sem situr í [[Haag]] í [[Holland]]i. Hann hefur sjálfvirka lögsögu sem sóknaraðili gegn einstaklingum sem grunaðir eru um alþjóðaglæpi sem þýðir að dómstólinn er óháður sérstöku samþykki viðkomandi ríkja. Dæmi um mál sem dómstólinn getur látið til sín taka eru [[þjóðarmorð]], [[glæpir gegn mannúð]] og [[stríðsglæpir]]. Í nánustu framtíð er hægt að sjá dómstólinn sækja mál er varðar brot á „almennum“ friði í heiminum. 

Dómstólnum er ætlað að vera framlenging við núverandi innlend dómskerfi hjá þjóðum heimsins. Dómstólinn getur aðeins beitt lögsögu sinni þegar ákveðin skilyrði eru uppfyllt, svo sem þegar innlendir dómstólar eru ófúsir eða ófærir um að sækja glæpamenn til saka. Einnig er það skilyrði að annaðhvort þegnríki hins ákærða eða ríkið þar sem ákært brot var framið í sé aðili að [[Rómarsamþykktin]]ni. Í málum sem tengjast [[stríðsglæpur|stríðsglæpum]] er aðildarríkjum heimilt að undanþiggja sig lögsögu dómsins í allt að sjö ár frá aðild ríkisins að samþykktinni. Einnig getur [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] vísað málum til dómstólsins og einnig einstök ríki. Dómstólinn var stofnsettur 1. júlí 2002, sama dagsetning og Rómarsamþykktin gekk í gildi. Rómarsamþykktin er samþykkt sem lögð er til grundvallar dómstólnum. Hún er [[þjóðréttarsamningur]] sem ríki gerast aðilar að með undirritun Rómarsamþykktarinnar og verða þar með aðilar að dómstólnum. 

Á alþjóðaráðstefnu í Róm 1998, samþykktu 120 ríki að koma dómstólnum á legg. Síðustu ellefu samþykktirnar sem nauðsynlegar voru fyrir samþykkt dómstólsins voru fullgiltar 11. apríl 2002. [[Ísland]] varð tíunda aðildarríkið til þess að fullgilda samþykktina þann 25. maí árið 2000. Með fullgildingu samþykktarinnar hafa 122 ríki gerst aðilar að Alþjóðasakamáladómstólnum. Alþjóðasakamáladómstóllinn er varanlegt [[dómsvald]], ólíkt til dæmis [[Alþjóðastríðsglæpadómstóllinn|Alþjóðastríðsglæpadómstólnum]] sem fékkst við málefni fyrrum [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] og [[Rúanda]] þar sem er takmörkuð lögsaga er varðar tíma og rúm. Mál sem dómstóllinn getur tekið til meðferðar verða að hafa verið framin eftir stofnun hans 1. júlí 2002.

== Uppbygging ==
Dómstóllinn hefur fjórar meginstoðir í sínu innra kerfi. Það er formennska fyrir dómstólnum sem er skipuð þremur dómurum sem eru valdir af jafningjum sínum í dómstólaráði dómstólsins. Forseti dómstólsins er [[Tomoko Akane]] (Japan). [[Rosario Salvatore Aitala]] (Ítalía) er fyrsti varaforseti og [[Reine Alapini-Gansou]] (Benín) er annar varaforseti. Dómstólaráðið  hlustar á mál sem eru sótt fyrir dómnum. Það er skipað 18 dómurum sem er skipt  upp í deildir. 

=== Dómarar ===
Eftirtaldir dómarar skipa dómstólinn og þar með dómstólsráðið.
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|+'''Dómarar við Alþjóðlega sakamáladómstólinn'''
! Nafn !! Ríki !! Tók við embætti !! Lætur af embætti !! Deild &lt;br/&gt; !! Athugasemdir
|-
|{{sortname|Tomoko|Akane}} || {{flag|Japan}} || 2018 || 2027 || Áfrýjunardeild || Forseti
|-
|{{sortname|Rosario|Salvatore Aitala}} || {{flag|Ítalía}} || 2018 || 2027 || Forréttardeild || Fyrsti varaforseti
|-
|{{sortname|Reine|Alapini-Gansou}} || {{flag|Benín}} || 2018 || 2027 || Forréttardeild || Annar varaforseti
|-
|{{sortname|Luz del|Carmen Ibáñez Carranza}} || {{flag|Perú}} || 2018 || 2027 || Áfrýjunardeild || 
|-
|{{sortname|Solomy Balungi|Bossa}} || {{flag|Úganda}} || 2018 || 2027 || Áfrýjunardeild ||
|-
|{{sortname|Kimberly|Prost}} || {{flag|Kanada}} || 2018 || 2027 || Réttardeild ||
|-
|{{sortname|Joanna|Korner}} || {{flag|Bretland}} || 2021 || 2030 || Réttardeild ||
|-
|{{sortname|Gocha|Lordkipanidze}} || {{flag|Georgía}} || 2021 || 2030 || Áfrýjunardeild ||
|-
|{{sortname|Socorro|Flores Liera}}|| {{flag|Mexíkó}} || 2021 || 2030 || Forréttardeild ||
|-
|{{sortname|Sergio Gerardo|Ugalde Godinez}} || {{flag|Kosta Ríka}} || 2021 || 2030 || Forréttardeild ||
|-
|{{sortname|Miatta Maria|Samba}} || {{flag|Síerra Leóne}} || 2021 || 2030 || Réttardeild ||
|-
|{{sortname|Althea Violet|Alexis-Windsor}} || {{flag|Trínidad og Tóbagó}} || 2021 || 2030 || Réttardeild ||
|-
|{{sortname|Keebong|Paek}} || {{flag|Suður-Kórea}} || 2024 || 2033 || Réttardeild ||
|-
|{{sortname|Erdenebalsuren|Damdin}} || {{flag|Mongólía}} || 2024 || 2033 || Áfrýjunardeild ||
|-
|{{sortname|Iulia|Motoc}} || {{flag|Rúmenía}} || 2024 || 2033 || Forréttardeild ||
|-
|{{sortname|Haykel|Ben Mahfoudh}} || {{flag|Túnis}} || 2024 || 2033 || Forréttardeild ||
|-
|{{sortname|Nicolas|Guillou}} || {{flag|Frakkland}} || 2024 || 2033 || Réttardeild ||
|-
|{{sortname|Beti|Hohler}} || {{flag|Slóvenía}} || 2024 || 2033 || Réttardeild || 
|}

Skrifstofa saksóknara er undir stjórn saksóknara sem rannsakar og sækir mál fyrir dómstólnum. Skrifstofunni veitir forstöðu [[Karim Ahmad Khan]] (Bretland) sem var kosin af aðildarríkjunum til að gegna embætti í níu ár. Saksóknara til aðstoðar er aðstoðarsaksóknarinn [[Nazhat Shameem]] (Fídjí).

Að lokum heyrir almenn stjórnsýsla réttarins undir dómritara, hann er kosinn til fimm ára í senn af dómurum. Þar fellur undir stjórn höfuðstöðva, framkvæmd gæsluvarðhalda og aðstaða verjenda auk annars. Að auki eru nokkrar undirstofnanir starfandi við réttinn. Þar má meðal annars nefna skrifstofu verjenda fórnarlamba og skrifstofu verjenda ákærðra við dómstólinn. 

Einnig er starfandi sjóður innan dómstólsins stofnaður af aðildarríkjum hans sem styður við fórnarlömb og aðstandendur mála sem falla undir lögsögu hans.

==Handtökuskipanir==
Þann 17. mars 2023 gáfu dómarar Alþjóðlega sakamáladómstólsins út handtökuskipun á hendur [[Vladímír Pútín]], forseta Rússlands, og [[María Lvova-Belova|Maríu Lvova-Belova]], umboðsmanni barna í Rússlandi, vegna tilkynninga um að fjölda úkraínskra barna hefði verið rænt í [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] og þau flutt til Rússlands.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Gefa út handtökuskipun á hendur Pútín|url=https://www.visir.is/g/20232390943d/gefa-ut-handtokuskipun-a-hendur-putin|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=17. mars 2023|skoðað=2022|mánuðurskoðað=17. mars 2023|höfundur=Samúel Karl Ólason}}&lt;/ref&gt; Í júní 2024 gaf dómstóllinn einnig út handtökuskipun gegn rússneska varnarmálaráðherranum [[Sergej Shojgú]] og [[Valeríj Gerasímov]], yfirmanni rússneska herráðsins, vegna ætlaðra stríðsglæpa sem þeir hefðu framið með því að beina árásum gegn óbreyttum borgurum og borgaralegum innviðum í Úkraínu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2024/06/25/handtokuskipun_gefin_ut_fyrir_gerasim_ov_og_shoigu/|titill=Handtökuskipun gefin út fyrir Gerasím­ov og Shoígú
|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=25. júní 2024|mánuðurskoðað=25. júní 2024}}&lt;/ref&gt;

Þann 20. maí 2024 fór [[Karim Ahmad Khan]], saksóknari við sakamáladómstólinn, fram á að alþjóðleg handtökuskipun yrði gefin út á hendur [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, [[Yoav Gall­ant]], varnarmálaráðherra Ísraels, og gegn háttsettum leiðtogum innan [[Hamas]]-samtakanna, vegna ætlaðra [[Stríðsglæpir|stríðsglæpa]] og [[Glæpir gegn mannúð|glæpa gegn mannúð]] sem framdir hefðu verið í [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|stríði Ísraels og Hamas]] frá því í október 2023.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn vill handtaka Netanjahú|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2024/05/20/althjodlegi_sakamaladomstollinn_vill_handtaka_netan/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=20. maí 2024|skoðað=22. maí 2024}}&lt;/ref&gt; Dómstóllinn gaf síðar út handtökuskipun gegn Netanjahú, Gallant og Hamas-leiðtoganum [[Múhameð Diab Ibrahim al-Masri]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Handökuskipun vegna Gasa og munurinn á alþjóðadómstólunum í Haag|url=https://unric.org/is/althjoda-glaepadomstollinn-althjodadomstollinn/|útgefandi=Upplýsingaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu|dags=22. maí 2024|skoðað=12. maí 2025}}&lt;/ref&gt;

Þann 11. mars 2025 var fyrrum forseti Filippseyja, [[Rodrigo Duterte]], handtekinn í Maníla og framseldur til Haag vegna handtökuskipunar sem Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn hafði gefið út gegn honum. Hann var sakaður um glæpi gegn mannúð vegna stríðs gegn eiturlyfjum í forsetatíð hans þar sem talið er að tugþúsundir fólks hafi verið tekið af lífi án dóms og laga.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Duterte sakaður um glæpi gegn mann­kyninu og hand­tekinn í Manila|url=https://www.visir.is/g/20252699508d/duterte-sakadur-um-glaepi-gegn-mann-kyninu-og-hand-tekinn-i-manila|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 11. mars 2025 |skoðað= 11. mars 2025 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}&lt;/ref&gt;

== Heimildir ==
*http://www.unhcr.ch (sótt 20. nóv 2014).
*https://www.un.org/law/icc/index.html (sótt 20. nóv 2014).
*https://web.archive.org/web/20150821060843/http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/Pages/default.aspx (sótt 20. nóv 2014).
*http://aiic.net/page/1660 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130303010710/http://aiic.net/page/1660 |date=2013-03-03 }} (sótt 20. nóv 2014).
*https://www.un.org/en/index.shtml (sótt 20. nóv 2014).

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{s|2002}}
[[Flokkur:Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn| ]]
[[Flokkur:Handhafar Sakharov-verðlaunanna]]
[[Flokkur:Yfirþjóðlegir dómstólar]]</text>
      <sha1>9ev3nprrfepma2go9atdphe67iiicyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:Kastljós</title>
    <ns>1</ns>
    <id>35552</id>
    <revision>
      <id>1983974</id>
      <parentid>1983914</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Umfjallanir */ Svar</comment>
      <origin>1983974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="780" sha1="tuc77gkc262hzl4slwvgbh82o7qn6dg" xml:space="preserve">Það hafa tveir sjónvarpsþættir áður heitið Kastljós, sá fyrsti var í Ríkissjónvarpinu í einhverja áratugi en var lagður niður, sem varð til þess að Stöð 2 gat rænt nafninu (sem aftur varð til þess að núverandi þáttur á Ríkissjónvarpinu hét fyrst Kastljós''ið''). Þetta mætti koma hér fram. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 13:02, 2 janúar 2007 (UTC)

== Umfjallanir ==
Eru þessar þröngu umfjallanir á síðunni ekki orðnar úreltar? Eyða? 15+ ára gamalt sýnist mér. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 25. október 2026 kl. 23:47 (UTC)

:Mætti kannski skipta út fyrir almennari umfjöllun um efni þáttanna? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 26. október 2026 kl. 18:59 (UTC)</text>
      <sha1>tuc77gkc262hzl4slwvgbh82o7qn6dg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983986</id>
      <parentid>1983974</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snævar</username>
        <id>16586</id>
      </contributor>
      <comment>/* Umfjallanir */ Svar</comment>
      <origin>1983986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1072" sha1="cu8n5scl2xa7e15358mnh3bb56aipxf" xml:space="preserve">Það hafa tveir sjónvarpsþættir áður heitið Kastljós, sá fyrsti var í Ríkissjónvarpinu í einhverja áratugi en var lagður niður, sem varð til þess að Stöð 2 gat rænt nafninu (sem aftur varð til þess að núverandi þáttur á Ríkissjónvarpinu hét fyrst Kastljós''ið''). Þetta mætti koma hér fram. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 13:02, 2 janúar 2007 (UTC)

== Umfjallanir ==
Eru þessar þröngu umfjallanir á síðunni ekki orðnar úreltar? Eyða? 15+ ára gamalt sýnist mér. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 25. október 2026 kl. 23:47 (UTC)

:Mætti kannski skipta út fyrir almennari umfjöllun um efni þáttanna? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 26. október 2026 kl. 18:59 (UTC)
:Mér finnst frekar að það ætti bara að færa efnið aftur til baka á [[Kastljós (dægurmálaþáttur) (1. þáttaröð)]]. Það að bæta við almennri umfjöllun er í lagi mín vegna. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 26. október 2026 kl. 20:44 (UTC)</text>
      <sha1>cu8n5scl2xa7e15358mnh3bb56aipxf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983997</id>
      <parentid>1983986</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T21:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Umfjallanir */</comment>
      <origin>1983997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="mj3144j5obvfa0cc7rbpajthh7eg35l" xml:space="preserve">Það hafa tveir sjónvarpsþættir áður heitið Kastljós, sá fyrsti var í Ríkissjónvarpinu í einhverja áratugi en var lagður niður, sem varð til þess að Stöð 2 gat rænt nafninu (sem aftur varð til þess að núverandi þáttur á Ríkissjónvarpinu hét fyrst Kastljós''ið''). Þetta mætti koma hér fram. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 13:02, 2 janúar 2007 (UTC)

== Umfjallanir ==
Eru þessar þröngu umfjallanir á síðunni ekki orðnar úreltar? Eyða? 15+ ára gamalt sýnist mér. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 25. október 2026 kl. 23:47 (UTC)

:Mætti kannski skipta út fyrir almennari umfjöllun um efni þáttanna? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 26. október 2026 kl. 18:59 (UTC)
:Mér finnst frekar að það ætti bara að færa efnið aftur til baka á [[Kastljós (dægurmálaþáttur) (1. þáttaröð)]]. Það að bæta við almennri umfjöllun er í lagi mín vegna. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 26. október 2026 kl. 20:44 (UTC)
:: Almenn umfjöllun er málið. En ég skil ekki , 1. þáttaröð? Eru komnar 25+ þáttaraðir og af hverju að kenna síðuna við fyrstu? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. október 2026 kl. 21:37 (UTC)</text>
      <sha1>mj3144j5obvfa0cc7rbpajthh7eg35l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>María Antonetta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38296</id>
    <revision>
      <id>1984022</id>
      <parentid>1982207</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>snurfus</comment>
      <origin>1984022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18262" sha1="bn5iycvc9r6mtjl6lxmumdae4w0hou9" xml:space="preserve">{{heimildir vantar}}
{{konungur
| titill = Drottning [[Konungsríkið Frakkland|Frakklands]]
| ætt = [[Habsborgarar|Habsburg-Lothringen-ætt]]
| skjaldarmerki = CoA of Marie-Antoinette of Austria.png
| nafn = Marie Antoinette
| mynd = Élisabeth Vigée Le Brun- Marie-Antoinette à la Rose - collection Resnick.jpg
| skírnarnafn = María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen
| fæðingardagur = [[2. nóvember]] [[1755]]
| fæðingarstaður = [[Vín (borg)|Vín]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1793|10|16|1755|11|2}}
| dánarstaður = [[París]], [[Fyrsta franska lýðveldið|Frakklandi]]
| grafinn = Basilique royale de Saint-Denis, París
| ríkisár = [[10. maí]] [[1774]] – [[21. september]] [[1792]]
| undirskrift = Marie-AntoinetteSignature.jpg
| faðir = [[Frans I (HRR)|Frans 1.]]
| móðir = [[María Teresa af Austurríki]]
| maki = [[Loðvík 16.]]
| titill_maka = Konungur
| börn = María Teresa, Loðvík Jósef, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], Soffía
}}
'''María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen''', ([[2. nóvember]] [[1755]] – [[16. október]] [[1793]]; [[franska]]: ''Marie Antoinette Josèphe Jeanne''; [[þýska]]: ''Maria Antonia Josefa Johanna'') var [[drottning Frakklands]] frá 10. maí 1774 til 21. september 1792, þegar franska konungdæmið var lagt af í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]]. 

María fæddist í höllinni [[Hofburg]] í [[Vínarborg]]. Hún var fimmtánda barn og yngsta dóttir [[Frans 1. keisari|Frans 1. keisara]] og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] af Austurríki. Hún var gift [[Loðvík 16.|Loðvíki 16.]], Frakklandskonungi og var móðir „týnda“ ríkisarfans [[Loðvík 17.|Loðvíks 17.]] Hún er einkum þekkt fyrir að vera léttúðug drottning sem eyddi miklu fé í skemmtanir og fjárhættuspil og fyrir að hafa sagt: „Gefum þeim kökur“ (sem hún sagði reyndar aldrei).&lt;ref&gt;{{cite book|author=Lanser, Susan S.|year=2003|chapter=Eating Cake: The (Ab)uses of Marie-Antoinette|editor1=Goodman, Dena|editor2=Kaiser, Thomas E.|title=Marie Antoinette: Writings on the Body of a Queen|publisher=Routledge|pages=273–290|isbn=978-0415933957}}&lt;/ref&gt; Dauðdagi hennar er einnig vel þekktur, en hún var hálshöggvin með [[fallöxi]] eftir að hafa verið dæmd fyrir landráð og fleiri glæpi.

== Barnæska ==
María Antonetta fæddist í Hofburg-höllinni í [[Vín (borg)|Vín]]. Hún var næstyngst af sextán börnum og ellefta dóttir foreldra sinna, [[Frans 1. keisari|Frans 1.]] keisara og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] keisaraynju. Hún var nefnd Maria til heiðurs [[María mey|Maríu mey]], eins og allar systur hennar, Antonia til heiðurs dýrlingnum [[Anton af Padúu|Antoni af Padúu]], Josefa til heiðurs [[Jósef 2. keisari|eldri bróður sínum]] og Johanna til heiðurs [[Jóhannes guðspjallamaður|Jóhannesi guðspjallamanni]]. Við fæðingu var henni lýst sem lítilli en heilbrigðri hertogaynju.

Ung hitti María Antonetta tónskáldið [[Wolfgang Amadeus Mozart]], þegar hann lék fyrir fjölskyldu hennar ásamt systur sinni, [[Maria Anna Mozart|Mariu Önnu Mozart]]. Þau voru þá 6 og 10 ára, en María var 7 ára.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/wolferl-and-nannerl-court|title=Wolferl and Nannerl at Court|author=Julia Teresa Friehs|access-date=27.10.2026|website=The World of the Habsburgs}}&lt;/ref&gt;

== María giftist krónprinsi Frakklands ==
Systur Maríu voru snemma giftar háttsettum mönnum í Evrópu. [[Maria Christina|Maria Christina, hertogaynja af Teschen]] giftist [[Albert Kasimir hertogi af Sachsen-Teschen|Alberti af Saxlandi]]. [[María Amalía erkihertogaynja|Maria Amila]] var gift [[Ferdinand hertogi af Parma|hertoganum af Parma]] og [[María Karólína af Austurríki|Maria Carolina]] var gift [[Ferdinand 1. af Sikileyjunum tveimur|Ferdinand 4.]] konungi Napólí. 

Árið 1748 var sáttmáli undirriitaður í Aix-la-Chapelle í þeirri von að binda mætti enda á [[Austurríska erfðastríðið|rúmlega aldarlangt stríð]] milli Austurríkis og Frakklands. Til að halda friðinn var því komið í kring að [[Loðvík 16.|Loðvík Ágúst]], sonarsonur og erfingi [[Loðvík 15.|Loðvíks 15.]] Frakkakonungs, kvæntist einni af dætrum Mariu Theresu. Þar sem aðrar eldri systur hennar höfðu dáið þegar bólusóttarfaraldur gekk yfir árið 1767 var María Antonetta ein eftir sem möguleg brúður. Eftir langar samningaviðræður bað Loðvík 15. um hönd Maríu til handa sonarsyni sínum árið 1769. Þegar ljóst var að María Antonetta yrði gift ríkisarfa Frakklands komst móðir hennar að því að dóttir hennar var bæði léleg í [[Þýska|þýsku]] og [[Franska|frönsku]] og kunni yfirleitt ekki mikið. Því voru kallaðir til kennarar til að kenna Maríu og var sérstaklega lögð áhersla á franska siði og tungu.

Þann 19 apríl 1770 var María gift Loðvík Ágústi í Ágústusarkirkju í Vín og var [[Ferdinand, erkihertogi af Austurríki-Este|Ferdinand]] bróðir hennar [[Staðgengilsbrúðkaup|staðgengill]] krónprinsins. Við brúðkaupið fékk María titilinn Marie Antoinette, krónprinsessa Frakklands. Tveimur dögum eftir brúðkaupið hélt María frá Vínarborg til Frakklands. 

Þann 7. maí var María Antonetta afhent Frakklandi með mikilli viðhöfn og átti afhending hennar að tákna að tengsl hennar við Austurríki og fjölskyldu hennar væru að fullu slitin. Sérstök timburhöll var reist á óbyggðu sandeyjunni [[Kehl]] í [[Rín]], á milli Frakklands og Þýskalands, fyrir þennan hátíðlega viðburð. Tvö herbergi hallarinnar sneru að Þýskalandi og þangað átti María Antonetta að ganga sem erkihertogadóttir, en tvö vissu að Frakklandi og þaðan átti hún að ganga sem krónprinsessa Frakklands. Hirðsiðir kröfðust þess að hún skildi eftir allar eigur sínar og var hún því afklædd og færð í franskar flíkur. Hún þurfti að kveðja föruneyti sitt og þegar hún gekk inn í herbergið þar sem hið franska föruneyti hennar beið féll hún kjökrandi í fang nýrrar hirðmeyjar sinnar, [[de Noailles greifafrú]]ar. 

María hélt inn í Frakkland og fékk konunglegar móttökur í [[Strassborg]] þar sem bæjarbúar komu saman til að fagna krónprinsessunni. Þaðan hélt föruneyti hennar til [[Compiegne-skógur|Compiegne-skógar]], en 14. maí var konungsfjölskyldan þangað komin til þess að taka á móti henni. Konungurinn, Loðvík 15., tók fyrstur á móti Maríu Antonettu og kynnti hana svo fyrir tilvonandi manni hennar, Loðvík Ágústi, sem var klunnalegur og áhugalaus og kyssti hana laust á kinnina eins og til var ætlast. 

Hið raunverulega brúðkaup var haldið í [[Versalir|Versölum]] 16. maí. Hjónin voru gefin saman í bænahúsi Loðvíks 15. af erkibiskupnum í [[Reims]]. Rétt fyrir brúðkaupið voru Maríu gefin heil ósköp af skarti. Í safninu var meðal annars demantshálsfesti sem hafði tilheyrt [[Anna af Austurríki|Önnu af Austurríki]], og hlutir sem höfðu tilheyrt [[María Skotadrottning|Maríu Skotadrottningu]] og [[Katrín af Medici|Katrínu af Medici]]. María fékk einnig persónulega gjöf frá Loðvík 15. Aðeins aðalsmenn fengu að vera viðstaddir athöfnina, en almúganum var leyft að taka þátt í hátíðarhöldunum sem á eftir fylgdu. Mikill mannfjöldi var samankominn til að sjá flugeldasýninguna sem átti að verða sú skrautlegasta sem hafði sést við hirðina. Er leið á daginn fór veðrið að versna og varð svo mikið steypiregn að mannfjöldinn þurfti að frá að hverfa og leita sér skjóls. Inni hélt þó brúðkaupsveislan áfram og höfðu sex þúsund aðalsmenn tryggt sér aðgang til að sjá konungsfjölskylduna snæða brúðkaupsmálsverðinn. Að málsverði loknum var nýgiftu hjónunum fylgt til herbergis síns þar sem hirðin fylgdi þeim til sængur og erkibiskupinn af Reims blessaði rúm þeirra og skvetti yfir það vígðu vatni. Að því búnu voru María Antonetta og Loðvík Ágúst skilin eftir ein. Hugmyndin var að þau myndu um nóttina fullkomna hjónaband sitt.

== Krónprinsessa ==
María Antonetta nærðist á því að hafa fólk í kringum sig og átti marga vini og vinkonur. Hún hafði unun af því að dansa og leika og eyddi miklum peningum í [[fjárhættuspil]]. Hins vegar sinnti hún ekki skyldum sínum sem krónprinsessa þar sem henni þótti það ekkert skemmtilegt, og þegar hún varð drottning reyndi hún því að eyða sem mestum tíma í einkahúsi sínu, Petit Trianon, sem maður hennar hafði gefið henni. Þessi framkoma gerði að verkum að aðalsmenn og aðrir sem komu til hallarinnar urðu móðgaðir þar sem hún virti þá ekki viðlits og fóru þeir því að búa til sögur um hana. Fljótt varð hún alræmd sem svikakvendi sem gerði ekki annað en að tæla menn og konur, eyddi ríkispeningum og væri austurrískur njósnari. Þetta leiddi til mikilla óvinsælda sem áttu eftir að aukast með árunum.

== María Antonetta verður drottning ==
Hinn 10. maí 1774 lést Loðvík 15. Var þá Loðvík Ágúst krýndur [[Loðvík 16.]], konungur Frakklands. Krýningin fór fram 11. júní og varð María Antonetta drottning Frakklands. Þá var hjónaband þeirra enn ófullkomnað. Marie Terese hafði miklar áhyggjur af þessu og sendi Maríu Antonettu í sífellu bréf þar sem hún reyndi að ráðleggja dóttur sinni um það hvernig hún ætti að fá mann sinn til við sig. Öll hirðin vissi að hjónin höfðu aldrei átt holdlegt samræði og að ef hjónabandið yrði ekki fullkomnað gat það haft þær afleiðingar að því yrði rift. Mannorð þeirra beggja beið mikinn hnekki við þetta og Maríu Antonettu fannst erfitt að lifa við smánina. Talið er að getuleysi Loðvíks 16. hafi stafað af líkamlegum galla sem hægt var að laga með smávægilegri aðgerð. Lengi var reynt að fá hann til að fara í aðgerðina, en talið er að þegar bróðir Maríu Antonettu, [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]], kom í heimsókn árið 1777 hafi hann náð að tala Loðvík 16. til svo að skömmu eftir heimsókn hans var hjónabandið loks fullkomnað.

== Móðurhlutverkið ==
[[Mynd:Marie Antoinette and her Children by Élisabeth Vigée-Lebrun.jpg|thumb|left|María Antonetta ásamt eftirlifandi börnum sínum árið 1787.]]
Ári seinna fréttist að drottningin væri loksins barnshafandi eftir sjö ára hjónaband. Fæddist þeim hjónunum dóttir hinn 19. desember 1778&lt;ref name=vísindavefur&gt;{{Vísindavefurinn|56139|Hvað varð um börn Loðvíks XVI. og Maríu Antonettu eftir að þau voru hálshöggvin?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=9. nóvember 2011}}&lt;/ref&gt;  og var hún nefnd [[Marie Thérèse Charlotte]]. Drottningin eignaðist svo krónprinsinn [[Loðvík Jósef erfðaprins|Louis Joseph Xavier François]] 22. október 1781. Þá varð mikill fögnuður í Frakklandi enda erfðaprinsinn langþráði loksins fæddur.&lt;ref name=vísindavefur/&gt; Mun konungurinn hafa sagt við Maríu Antonettu: „Frú, þér hafið uppfyllt óskir vorar og Frakklands, þér eruð móðir ríkisarfans.“ Þau eignuðust tvö börn til, [[Loðvík 17.|Louis Charles]], sem var kallaður [[Loðvík 17.]] eftir lát föður síns, fæddist 27. mars 1785. María Antonetta varð fljótt þunguð á ný og hafði miklar áhyggjur af að það gæti haft áhrif á heilsu fyrra barnsins. Yngsta dóttir þeirra, [[Sophie Hélène Beatrix Frakklandsprinsessa|Sophie Hélène Beatrix]], fæddist 9. júlí 1786, nokkrum vikum fyrir tímann. Hún lést skömmu fyrir fyrsta afmælisdaginn sinn. Stuttu eftir lát Sophie var Maríu Antonettu sagt að elsti sonur hennar væri með banvænan lungnasjúkdóm. Drengurinn var sífellt veikur þar til hann lést. Yngri sonur konungshjónanna, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], varð þar með ríkisarfi.

== Upphaf frönsku byltingarinnar ==
Franska ríkið skuldaði verulegar upphæðir, að mestum hluta vegna [[Bandaríska frelsisstríðið|stríðsins í Norður-Ameríku]] en einnig vegna lélegrar skattheimtu. Loðvík 16. kallaði saman aðalsmannaþing til að finna lausn á fjárhagsvanda ríkisins en þar sem aðalsmennirnir treystu sér ekki til að taka þær ákvarðanir sem þurfti kröfðust þeir þess að stéttaþingið yrði kallað saman. Það hafði síðast verið kallað saman 1614. Konungurinn samþykkti þetta og stéttaþingið kom saman 5. maí 1789. Illa gekk að samræma óskir allra og þegar ríkisarfinn Louis Joseph lést hinn 4. júní, aðeins sjö ára gamall, eftir löng veikindi, drógu konungshjónin sig í hlé syrgjandi enda hafði drengurinn verið mikið yndi foreldra sinna. 

Hinn 14. júlí réðust Parísarbúar á [[Bastillan|Bastilluna]] til að verða sér úti um vopn og er sá atburður talinn vera dagurinn sem Frakkar „vöknuðu“. [[Bastilludagurinn]] varð síðar þjóðhátíðardagur Frakka. Árásin á Bastilluna er af mörgum talin hafa markað upphaf [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]], sem átti eftir að leiða til endaloka hins forna konungdæmis. 

Hinn 5. október lögðu konur í París af stað til Versala til að mótmæla skorti á brauði, í göngu sem gjarnan er kölluð brauðgangan eða [[kvennagangan til Versala]]. Orðrómur gekk um að konungsfjölskyldan væri að hamstra korn, og því héldu reiðar og æstar konur af stað í átt til Versala. Jafnt og þétt bættist í hópinn og ekki eingöngu konur. Löngu síðar, eða um miðja 19. öld, voru Maríu Antonettu eignuð orðin „Gefum þeim kökur“ er hún heyrði af brauðgöngunni.

Múgurinn réðst inn í höllina og krafðist þess að fá konungshjónin framseld. Það náðist að halda aftur af múginum en hann krafðist þess að konungurinn sýndi sig á svölum [[Versalahöll|Versalahallar]]. Þegar hann hafði gert það var þess krafist að drottningin sýndi sig og þegar hún gerði það uppskar hún mikil fagnaðarlæti. Múgurinn var þó ekki sáttur og var þess krafist að konungsfjölskyldan færi til Parísar. Þegar Loðvík 16. og Maríu Antonettu varð ljóst að lýðnum yrði ekki aftrað ákváðu þau að fara með fólkinu til Parísar. Á leiðinni ríkti mikil sigurgleði meðal fólksins sem söng: „Við komum með þau, bakarann, bakararakonuna og litla bakaradrenginn. Nú sveltum við ekki lengur“. Þau fluttu í [[Tuileries-höll]] þar sem þeim leið eins og föngum, enda voru þau sífellt grunuð um að hyggja á flótta og var því ekki leyft að fara ferða sinna að vild. 

Eftir misheppnuða flóttatilraun til [[Varennes]] 20.-21. júní 1791 fékkst staðfesting á að konungshjónin styddu ekki byltinguna og hinn 10. ágúst réðust Parísarbúar á Tuileries-höll. Konungsfjölskyldan náði að forða sér í þinghúsið, en við það að missa höllina var talið að konungsveldið í Frakklandi væri endanlega fallið. Í þinghúsinu þurfti fjölskyldan að sitja undir löngum fundi þar sem ákveðið var hvað skyldi gert við þau, en að lokum var ákveðið að færa þau í [[Temple]], þar sem þau yrðu höfð í haldi.

== Endalokin nálgast ==
Á síðustu árum Maríu Antonettu breyttist hún úr léttúðugu prinsessunni, sem þráði ekkert annað en að vera ánægð og að skemmta sjálfri sér, í tignarlega konu sem sýndi mikið hugrekki á erfiðustu stundum lífs síns. Hún gekk hnarreist til móts við fallöxina og hélt reisn sinni til hinstu stundar. Í einu bréfa sinna skrifaði hún: „Í ógæfunni þekkir maður sjálfan sig“ og það lýsir vel breytingunum sem á henni urðu. 

Loðvík 16. var sóttur til saka fyrir landráð 11. desember og lét lífið í fallöxinni hinn 21. janúar 1793, þá kallaður „Loðvík [[Kapetingar|Kapet]]“. María Antonetta, sem fékk við dauða hans titilinn, „ekkjan Kapet“, fékk ekki neinar fréttir um örlög manns síns, en inn um gluggann heyrði hún fagnaðarlætin þegar hann hafði verið líflátinn. 

[[Mynd:Exécution de Marie Antoinette le 16 octobre 1793.jpg|thumb|right|Mynd af aftöku Maríu Antonettu þann 16. október 1793. Hér sést böðullinn Sanson sýna múgnum höfuð drottningarinnar.]]
Sonur Maríu, ríkisarfinn Loðvík Karl, var tekinn frá henni hinn 3. júlí 1793 og settur í fóstur hjá skósmiðnum Símoni. María Antonetta ætlaði ekki að sleppa honum en þegar verðirnir hótuðu að drepa dóttur hennar, Maríu Teresu, ákvað hún að berjast ekki á móti. Sonur hennar, sem var nefndur Loðvík 17. af konungsinnum eftir dauða föður hans, lést í Temple árið 1795 og var grafinn í fjöldagröf en sumir héldu því fram að honum hefði verið smyglað úr landi. Seinna áttu eftir að koma fram menn sem þóttust vera Loðvík 17. 

Hinn 1. ágúst 1793 var María send í [[Conciergerie]]-fangelsið en það var þekkt sem endastöðin áður en fólk var leitt á höggstokkinn. María Antonetta fékk [[Sýndarréttarhöld|ósanngjörn réttarhöld]] eins og svo margir aðrir sem voru dæmdir af byltingardómstólnum og flestar þær sakir sem hún var dæmd fyrir voru ósannar. Hún átti meðal annars að hafa kennt syni sínum, Louis Charles, sjálfsfróun og látið hann sofa á milli sín og mágkonu sinnar, Elísabetar prinsessu. Prinsinn bar sjálfur vitni gegn móður sinni. Hún var einnig sögð hafa sent miklar fjárhæðir til bróður síns í Austurríki og skipulagt kynsvall í Versölum. 

María Antonetta var sek um að reyna að flýja land og hafði reynt að skipuleggja flótta þegar hún var í haldi. Af þeim sökum þótti ekki öruggt að þyrma henni. Hún var send á höggstokkinn 16. október 1793 og lík hennar lagt í ómerkta gröf. Það hennar fannst þó síðar, líklega af því að kalki var stráð yfir konungsfólk, og var grafið í [[Dómkirkjan í St. Denis|St. Denis-dómkirkjunni]] árið 1815. 

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{fd|1755|1793}}
[[Flokkur:Drottningar Frakklands]]
[[Flokkur:Habsburg-Lothringen-ætt]]
[[Flokkur:Búrbónar]]</text>
      <sha1>bn5iycvc9r6mtjl6lxmumdae4w0hou9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984023</id>
      <parentid>1984022</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Upphaf frönsku byltingarinnar */</comment>
      <origin>1984023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18411" sha1="tpsqinwejbidboush7vmfc4on0f5z93" xml:space="preserve">{{heimildir vantar}}
{{konungur
| titill = Drottning [[Konungsríkið Frakkland|Frakklands]]
| ætt = [[Habsborgarar|Habsburg-Lothringen-ætt]]
| skjaldarmerki = CoA of Marie-Antoinette of Austria.png
| nafn = Marie Antoinette
| mynd = Élisabeth Vigée Le Brun- Marie-Antoinette à la Rose - collection Resnick.jpg
| skírnarnafn = María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen
| fæðingardagur = [[2. nóvember]] [[1755]]
| fæðingarstaður = [[Vín (borg)|Vín]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1793|10|16|1755|11|2}}
| dánarstaður = [[París]], [[Fyrsta franska lýðveldið|Frakklandi]]
| grafinn = Basilique royale de Saint-Denis, París
| ríkisár = [[10. maí]] [[1774]] – [[21. september]] [[1792]]
| undirskrift = Marie-AntoinetteSignature.jpg
| faðir = [[Frans I (HRR)|Frans 1.]]
| móðir = [[María Teresa af Austurríki]]
| maki = [[Loðvík 16.]]
| titill_maka = Konungur
| börn = María Teresa, Loðvík Jósef, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], Soffía
}}
'''María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen''', ([[2. nóvember]] [[1755]] – [[16. október]] [[1793]]; [[franska]]: ''Marie Antoinette Josèphe Jeanne''; [[þýska]]: ''Maria Antonia Josefa Johanna'') var [[drottning Frakklands]] frá 10. maí 1774 til 21. september 1792, þegar franska konungdæmið var lagt af í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]]. 

María fæddist í höllinni [[Hofburg]] í [[Vínarborg]]. Hún var fimmtánda barn og yngsta dóttir [[Frans 1. keisari|Frans 1. keisara]] og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] af Austurríki. Hún var gift [[Loðvík 16.|Loðvíki 16.]], Frakklandskonungi og var móðir „týnda“ ríkisarfans [[Loðvík 17.|Loðvíks 17.]] Hún er einkum þekkt fyrir að vera léttúðug drottning sem eyddi miklu fé í skemmtanir og fjárhættuspil og fyrir að hafa sagt: „Gefum þeim kökur“ (sem hún sagði reyndar aldrei).&lt;ref&gt;{{cite book|author=Lanser, Susan S.|year=2003|chapter=Eating Cake: The (Ab)uses of Marie-Antoinette|editor1=Goodman, Dena|editor2=Kaiser, Thomas E.|title=Marie Antoinette: Writings on the Body of a Queen|publisher=Routledge|pages=273–290|isbn=978-0415933957}}&lt;/ref&gt; Dauðdagi hennar er einnig vel þekktur, en hún var hálshöggvin með [[fallöxi]] eftir að hafa verið dæmd fyrir landráð og fleiri glæpi.

== Barnæska ==
María Antonetta fæddist í Hofburg-höllinni í [[Vín (borg)|Vín]]. Hún var næstyngst af sextán börnum og ellefta dóttir foreldra sinna, [[Frans 1. keisari|Frans 1.]] keisara og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] keisaraynju. Hún var nefnd Maria til heiðurs [[María mey|Maríu mey]], eins og allar systur hennar, Antonia til heiðurs dýrlingnum [[Anton af Padúu|Antoni af Padúu]], Josefa til heiðurs [[Jósef 2. keisari|eldri bróður sínum]] og Johanna til heiðurs [[Jóhannes guðspjallamaður|Jóhannesi guðspjallamanni]]. Við fæðingu var henni lýst sem lítilli en heilbrigðri hertogaynju.

Ung hitti María Antonetta tónskáldið [[Wolfgang Amadeus Mozart]], þegar hann lék fyrir fjölskyldu hennar ásamt systur sinni, [[Maria Anna Mozart|Mariu Önnu Mozart]]. Þau voru þá 6 og 10 ára, en María var 7 ára.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/wolferl-and-nannerl-court|title=Wolferl and Nannerl at Court|author=Julia Teresa Friehs|access-date=27.10.2026|website=The World of the Habsburgs}}&lt;/ref&gt;

== María giftist krónprinsi Frakklands ==
Systur Maríu voru snemma giftar háttsettum mönnum í Evrópu. [[Maria Christina|Maria Christina, hertogaynja af Teschen]] giftist [[Albert Kasimir hertogi af Sachsen-Teschen|Alberti af Saxlandi]]. [[María Amalía erkihertogaynja|Maria Amila]] var gift [[Ferdinand hertogi af Parma|hertoganum af Parma]] og [[María Karólína af Austurríki|Maria Carolina]] var gift [[Ferdinand 1. af Sikileyjunum tveimur|Ferdinand 4.]] konungi Napólí. 

Árið 1748 var sáttmáli undirriitaður í Aix-la-Chapelle í þeirri von að binda mætti enda á [[Austurríska erfðastríðið|rúmlega aldarlangt stríð]] milli Austurríkis og Frakklands. Til að halda friðinn var því komið í kring að [[Loðvík 16.|Loðvík Ágúst]], sonarsonur og erfingi [[Loðvík 15.|Loðvíks 15.]] Frakkakonungs, kvæntist einni af dætrum Mariu Theresu. Þar sem aðrar eldri systur hennar höfðu dáið þegar bólusóttarfaraldur gekk yfir árið 1767 var María Antonetta ein eftir sem möguleg brúður. Eftir langar samningaviðræður bað Loðvík 15. um hönd Maríu til handa sonarsyni sínum árið 1769. Þegar ljóst var að María Antonetta yrði gift ríkisarfa Frakklands komst móðir hennar að því að dóttir hennar var bæði léleg í [[Þýska|þýsku]] og [[Franska|frönsku]] og kunni yfirleitt ekki mikið. Því voru kallaðir til kennarar til að kenna Maríu og var sérstaklega lögð áhersla á franska siði og tungu.

Þann 19 apríl 1770 var María gift Loðvík Ágústi í Ágústusarkirkju í Vín og var [[Ferdinand, erkihertogi af Austurríki-Este|Ferdinand]] bróðir hennar [[Staðgengilsbrúðkaup|staðgengill]] krónprinsins. Við brúðkaupið fékk María titilinn Marie Antoinette, krónprinsessa Frakklands. Tveimur dögum eftir brúðkaupið hélt María frá Vínarborg til Frakklands. 

Þann 7. maí var María Antonetta afhent Frakklandi með mikilli viðhöfn og átti afhending hennar að tákna að tengsl hennar við Austurríki og fjölskyldu hennar væru að fullu slitin. Sérstök timburhöll var reist á óbyggðu sandeyjunni [[Kehl]] í [[Rín]], á milli Frakklands og Þýskalands, fyrir þennan hátíðlega viðburð. Tvö herbergi hallarinnar sneru að Þýskalandi og þangað átti María Antonetta að ganga sem erkihertogadóttir, en tvö vissu að Frakklandi og þaðan átti hún að ganga sem krónprinsessa Frakklands. Hirðsiðir kröfðust þess að hún skildi eftir allar eigur sínar og var hún því afklædd og færð í franskar flíkur. Hún þurfti að kveðja föruneyti sitt og þegar hún gekk inn í herbergið þar sem hið franska föruneyti hennar beið féll hún kjökrandi í fang nýrrar hirðmeyjar sinnar, [[de Noailles greifafrú]]ar. 

María hélt inn í Frakkland og fékk konunglegar móttökur í [[Strassborg]] þar sem bæjarbúar komu saman til að fagna krónprinsessunni. Þaðan hélt föruneyti hennar til [[Compiegne-skógur|Compiegne-skógar]], en 14. maí var konungsfjölskyldan þangað komin til þess að taka á móti henni. Konungurinn, Loðvík 15., tók fyrstur á móti Maríu Antonettu og kynnti hana svo fyrir tilvonandi manni hennar, Loðvík Ágústi, sem var klunnalegur og áhugalaus og kyssti hana laust á kinnina eins og til var ætlast. 

Hið raunverulega brúðkaup var haldið í [[Versalir|Versölum]] 16. maí. Hjónin voru gefin saman í bænahúsi Loðvíks 15. af erkibiskupnum í [[Reims]]. Rétt fyrir brúðkaupið voru Maríu gefin heil ósköp af skarti. Í safninu var meðal annars demantshálsfesti sem hafði tilheyrt [[Anna af Austurríki|Önnu af Austurríki]], og hlutir sem höfðu tilheyrt [[María Skotadrottning|Maríu Skotadrottningu]] og [[Katrín af Medici|Katrínu af Medici]]. María fékk einnig persónulega gjöf frá Loðvík 15. Aðeins aðalsmenn fengu að vera viðstaddir athöfnina, en almúganum var leyft að taka þátt í hátíðarhöldunum sem á eftir fylgdu. Mikill mannfjöldi var samankominn til að sjá flugeldasýninguna sem átti að verða sú skrautlegasta sem hafði sést við hirðina. Er leið á daginn fór veðrið að versna og varð svo mikið steypiregn að mannfjöldinn þurfti að frá að hverfa og leita sér skjóls. Inni hélt þó brúðkaupsveislan áfram og höfðu sex þúsund aðalsmenn tryggt sér aðgang til að sjá konungsfjölskylduna snæða brúðkaupsmálsverðinn. Að málsverði loknum var nýgiftu hjónunum fylgt til herbergis síns þar sem hirðin fylgdi þeim til sængur og erkibiskupinn af Reims blessaði rúm þeirra og skvetti yfir það vígðu vatni. Að því búnu voru María Antonetta og Loðvík Ágúst skilin eftir ein. Hugmyndin var að þau myndu um nóttina fullkomna hjónaband sitt.

== Krónprinsessa ==
María Antonetta nærðist á því að hafa fólk í kringum sig og átti marga vini og vinkonur. Hún hafði unun af því að dansa og leika og eyddi miklum peningum í [[fjárhættuspil]]. Hins vegar sinnti hún ekki skyldum sínum sem krónprinsessa þar sem henni þótti það ekkert skemmtilegt, og þegar hún varð drottning reyndi hún því að eyða sem mestum tíma í einkahúsi sínu, Petit Trianon, sem maður hennar hafði gefið henni. Þessi framkoma gerði að verkum að aðalsmenn og aðrir sem komu til hallarinnar urðu móðgaðir þar sem hún virti þá ekki viðlits og fóru þeir því að búa til sögur um hana. Fljótt varð hún alræmd sem svikakvendi sem gerði ekki annað en að tæla menn og konur, eyddi ríkispeningum og væri austurrískur njósnari. Þetta leiddi til mikilla óvinsælda sem áttu eftir að aukast með árunum.

== María Antonetta verður drottning ==
Hinn 10. maí 1774 lést Loðvík 15. Var þá Loðvík Ágúst krýndur [[Loðvík 16.]], konungur Frakklands. Krýningin fór fram 11. júní og varð María Antonetta drottning Frakklands. Þá var hjónaband þeirra enn ófullkomnað. Marie Terese hafði miklar áhyggjur af þessu og sendi Maríu Antonettu í sífellu bréf þar sem hún reyndi að ráðleggja dóttur sinni um það hvernig hún ætti að fá mann sinn til við sig. Öll hirðin vissi að hjónin höfðu aldrei átt holdlegt samræði og að ef hjónabandið yrði ekki fullkomnað gat það haft þær afleiðingar að því yrði rift. Mannorð þeirra beggja beið mikinn hnekki við þetta og Maríu Antonettu fannst erfitt að lifa við smánina. Talið er að getuleysi Loðvíks 16. hafi stafað af líkamlegum galla sem hægt var að laga með smávægilegri aðgerð. Lengi var reynt að fá hann til að fara í aðgerðina, en talið er að þegar bróðir Maríu Antonettu, [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]], kom í heimsókn árið 1777 hafi hann náð að tala Loðvík 16. til svo að skömmu eftir heimsókn hans var hjónabandið loks fullkomnað.

== Móðurhlutverkið ==
[[Mynd:Marie Antoinette and her Children by Élisabeth Vigée-Lebrun.jpg|thumb|left|María Antonetta ásamt eftirlifandi börnum sínum árið 1787.]]
Ári seinna fréttist að drottningin væri loksins barnshafandi eftir sjö ára hjónaband. Fæddist þeim hjónunum dóttir hinn 19. desember 1778&lt;ref name=vísindavefur&gt;{{Vísindavefurinn|56139|Hvað varð um börn Loðvíks XVI. og Maríu Antonettu eftir að þau voru hálshöggvin?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=9. nóvember 2011}}&lt;/ref&gt;  og var hún nefnd [[Marie Thérèse Charlotte]]. Drottningin eignaðist svo krónprinsinn [[Loðvík Jósef erfðaprins|Louis Joseph Xavier François]] 22. október 1781. Þá varð mikill fögnuður í Frakklandi enda erfðaprinsinn langþráði loksins fæddur.&lt;ref name=vísindavefur/&gt; Mun konungurinn hafa sagt við Maríu Antonettu: „Frú, þér hafið uppfyllt óskir vorar og Frakklands, þér eruð móðir ríkisarfans.“ Þau eignuðust tvö börn til, [[Loðvík 17.|Louis Charles]], sem var kallaður [[Loðvík 17.]] eftir lát föður síns, fæddist 27. mars 1785. María Antonetta varð fljótt þunguð á ný og hafði miklar áhyggjur af að það gæti haft áhrif á heilsu fyrra barnsins. Yngsta dóttir þeirra, [[Sophie Hélène Beatrix Frakklandsprinsessa|Sophie Hélène Beatrix]], fæddist 9. júlí 1786, nokkrum vikum fyrir tímann. Hún lést skömmu fyrir fyrsta afmælisdaginn sinn. Stuttu eftir lát Sophie var Maríu Antonettu sagt að elsti sonur hennar væri með banvænan lungnasjúkdóm. Drengurinn var sífellt veikur þar til hann lést. Yngri sonur konungshjónanna, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], varð þar með ríkisarfi.

== Upphaf frönsku byltingarinnar ==
Franska ríkið skuldaði verulegar upphæðir, að mestum hluta vegna [[Bandaríska frelsisstríðið|stríðsins í Norður-Ameríku]] en einnig vegna lélegrar skattheimtu. Loðvík 16. kallaði saman aðalsmannaþing til að finna lausn á fjárhagsvanda ríkisins en þar sem aðalsmennirnir treystu sér ekki til að taka þær ákvarðanir sem þurfti kröfðust þeir þess að stéttaþingið yrði kallað saman. Það hafði síðast verið kallað saman 1614. Konungurinn samþykkti þetta og stéttaþingið kom saman 5. maí 1789. Illa gekk að samræma óskir allra og þegar ríkisarfinn Louis Joseph lést hinn 4. júní, aðeins sjö ára gamall, eftir löng veikindi, drógu konungshjónin sig í hlé syrgjandi enda hafði drengurinn verið mikið yndi foreldra sinna. 

Hinn 14. júlí réðust Parísarbúar á [[Bastillan|Bastilluna]] til að verða sér úti um vopn og er sá atburður talinn vera dagurinn sem Frakkar „vöknuðu“. [[Bastilludagurinn]] varð síðar þjóðhátíðardagur Frakka. Árásin á Bastilluna er af mörgum talin hafa markað upphaf [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]], sem átti eftir að leiða til endaloka hins forna konungdæmis. 

Hinn 5. október lögðu konur í París af stað til Versala til að mótmæla skorti á brauði, í göngu sem gjarnan er kölluð brauðgangan eða [[kvennagangan til Versala]]. Orðrómur gekk um að konungsfjölskyldan væri að hamstra korn, og því héldu reiðar og æstar konur af stað í átt til Versala. Jafnt og þétt bættist í hópinn og ekki eingöngu konur. Löngu síðar, eða um miðja 19. öld, voru Maríu Antonettu eignuð orðin „Gefum þeim kökur“ (''Qu'ils mangent de la brioche'') er hún heyrði af brauðgöngunni. Orðin eru úr bók eftir [[Jean-Jacques Rousseau]] og eru frá því nokkru áður en María kom til Frakklands.

Múgurinn réðst inn í höllina og krafðist þess að fá konungshjónin framseld. Það náðist að halda aftur af múginum en hann krafðist þess að konungurinn sýndi sig á svölum [[Versalahöll|Versalahallar]]. Þegar hann hafði gert það var þess krafist að drottningin sýndi sig og þegar hún gerði það uppskar hún mikil fagnaðarlæti. Múgurinn var þó ekki sáttur og var þess krafist að konungsfjölskyldan færi til Parísar. Þegar Loðvík 16. og Maríu Antonettu varð ljóst að lýðnum yrði ekki aftrað ákváðu þau að fara með fólkinu til Parísar. Á leiðinni ríkti mikil sigurgleði meðal fólksins sem söng: „Við komum með þau, bakarann, bakararakonuna og litla bakaradrenginn. Nú sveltum við ekki lengur“. Þau fluttu í [[Tuileries-höll]] þar sem þeim leið eins og föngum, enda voru þau sífellt grunuð um að hyggja á flótta og var því ekki leyft að fara ferða sinna að vild. 

Eftir misheppnuða flóttatilraun til [[Varennes]] 20.-21. júní 1791 fékkst staðfesting á að konungshjónin styddu ekki byltinguna og hinn 10. ágúst réðust Parísarbúar á Tuileries-höll. Konungsfjölskyldan náði að forða sér í þinghúsið, en við það að missa höllina var talið að konungsveldið í Frakklandi væri endanlega fallið. Í þinghúsinu þurfti fjölskyldan að sitja undir löngum fundi þar sem ákveðið var hvað skyldi gert við þau, en að lokum var ákveðið að færa þau í [[Temple]], þar sem þau yrðu höfð í haldi.

== Endalokin nálgast ==
Á síðustu árum Maríu Antonettu breyttist hún úr léttúðugu prinsessunni, sem þráði ekkert annað en að vera ánægð og að skemmta sjálfri sér, í tignarlega konu sem sýndi mikið hugrekki á erfiðustu stundum lífs síns. Hún gekk hnarreist til móts við fallöxina og hélt reisn sinni til hinstu stundar. Í einu bréfa sinna skrifaði hún: „Í ógæfunni þekkir maður sjálfan sig“ og það lýsir vel breytingunum sem á henni urðu. 

Loðvík 16. var sóttur til saka fyrir landráð 11. desember og lét lífið í fallöxinni hinn 21. janúar 1793, þá kallaður „Loðvík [[Kapetingar|Kapet]]“. María Antonetta, sem fékk við dauða hans titilinn, „ekkjan Kapet“, fékk ekki neinar fréttir um örlög manns síns, en inn um gluggann heyrði hún fagnaðarlætin þegar hann hafði verið líflátinn. 

[[Mynd:Exécution de Marie Antoinette le 16 octobre 1793.jpg|thumb|right|Mynd af aftöku Maríu Antonettu þann 16. október 1793. Hér sést böðullinn Sanson sýna múgnum höfuð drottningarinnar.]]
Sonur Maríu, ríkisarfinn Loðvík Karl, var tekinn frá henni hinn 3. júlí 1793 og settur í fóstur hjá skósmiðnum Símoni. María Antonetta ætlaði ekki að sleppa honum en þegar verðirnir hótuðu að drepa dóttur hennar, Maríu Teresu, ákvað hún að berjast ekki á móti. Sonur hennar, sem var nefndur Loðvík 17. af konungsinnum eftir dauða föður hans, lést í Temple árið 1795 og var grafinn í fjöldagröf en sumir héldu því fram að honum hefði verið smyglað úr landi. Seinna áttu eftir að koma fram menn sem þóttust vera Loðvík 17. 

Hinn 1. ágúst 1793 var María send í [[Conciergerie]]-fangelsið en það var þekkt sem endastöðin áður en fólk var leitt á höggstokkinn. María Antonetta fékk [[Sýndarréttarhöld|ósanngjörn réttarhöld]] eins og svo margir aðrir sem voru dæmdir af byltingardómstólnum og flestar þær sakir sem hún var dæmd fyrir voru ósannar. Hún átti meðal annars að hafa kennt syni sínum, Louis Charles, sjálfsfróun og látið hann sofa á milli sín og mágkonu sinnar, Elísabetar prinsessu. Prinsinn bar sjálfur vitni gegn móður sinni. Hún var einnig sögð hafa sent miklar fjárhæðir til bróður síns í Austurríki og skipulagt kynsvall í Versölum. 

María Antonetta var sek um að reyna að flýja land og hafði reynt að skipuleggja flótta þegar hún var í haldi. Af þeim sökum þótti ekki öruggt að þyrma henni. Hún var send á höggstokkinn 16. október 1793 og lík hennar lagt í ómerkta gröf. Það hennar fannst þó síðar, líklega af því að kalki var stráð yfir konungsfólk, og var grafið í [[Dómkirkjan í St. Denis|St. Denis-dómkirkjunni]] árið 1815. 

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{fd|1755|1793}}
[[Flokkur:Drottningar Frakklands]]
[[Flokkur:Habsburg-Lothringen-ætt]]
[[Flokkur:Búrbónar]]</text>
      <sha1>tpsqinwejbidboush7vmfc4on0f5z93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984024</id>
      <parentid>1984023</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Upphaf frönsku byltingarinnar */</comment>
      <origin>1984024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18408" sha1="1k7yqjlwerx9sgfd9dmjxxdt3u4ose8" xml:space="preserve">{{heimildir vantar}}
{{konungur
| titill = Drottning [[Konungsríkið Frakkland|Frakklands]]
| ætt = [[Habsborgarar|Habsburg-Lothringen-ætt]]
| skjaldarmerki = CoA of Marie-Antoinette of Austria.png
| nafn = Marie Antoinette
| mynd = Élisabeth Vigée Le Brun- Marie-Antoinette à la Rose - collection Resnick.jpg
| skírnarnafn = María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen
| fæðingardagur = [[2. nóvember]] [[1755]]
| fæðingarstaður = [[Vín (borg)|Vín]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1793|10|16|1755|11|2}}
| dánarstaður = [[París]], [[Fyrsta franska lýðveldið|Frakklandi]]
| grafinn = Basilique royale de Saint-Denis, París
| ríkisár = [[10. maí]] [[1774]] – [[21. september]] [[1792]]
| undirskrift = Marie-AntoinetteSignature.jpg
| faðir = [[Frans I (HRR)|Frans 1.]]
| móðir = [[María Teresa af Austurríki]]
| maki = [[Loðvík 16.]]
| titill_maka = Konungur
| börn = María Teresa, Loðvík Jósef, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], Soffía
}}
'''María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen''', ([[2. nóvember]] [[1755]] – [[16. október]] [[1793]]; [[franska]]: ''Marie Antoinette Josèphe Jeanne''; [[þýska]]: ''Maria Antonia Josefa Johanna'') var [[drottning Frakklands]] frá 10. maí 1774 til 21. september 1792, þegar franska konungdæmið var lagt af í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]]. 

María fæddist í höllinni [[Hofburg]] í [[Vínarborg]]. Hún var fimmtánda barn og yngsta dóttir [[Frans 1. keisari|Frans 1. keisara]] og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] af Austurríki. Hún var gift [[Loðvík 16.|Loðvíki 16.]], Frakklandskonungi og var móðir „týnda“ ríkisarfans [[Loðvík 17.|Loðvíks 17.]] Hún er einkum þekkt fyrir að vera léttúðug drottning sem eyddi miklu fé í skemmtanir og fjárhættuspil og fyrir að hafa sagt: „Gefum þeim kökur“ (sem hún sagði reyndar aldrei).&lt;ref&gt;{{cite book|author=Lanser, Susan S.|year=2003|chapter=Eating Cake: The (Ab)uses of Marie-Antoinette|editor1=Goodman, Dena|editor2=Kaiser, Thomas E.|title=Marie Antoinette: Writings on the Body of a Queen|publisher=Routledge|pages=273–290|isbn=978-0415933957}}&lt;/ref&gt; Dauðdagi hennar er einnig vel þekktur, en hún var hálshöggvin með [[fallöxi]] eftir að hafa verið dæmd fyrir landráð og fleiri glæpi.

== Barnæska ==
María Antonetta fæddist í Hofburg-höllinni í [[Vín (borg)|Vín]]. Hún var næstyngst af sextán börnum og ellefta dóttir foreldra sinna, [[Frans 1. keisari|Frans 1.]] keisara og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] keisaraynju. Hún var nefnd Maria til heiðurs [[María mey|Maríu mey]], eins og allar systur hennar, Antonia til heiðurs dýrlingnum [[Anton af Padúu|Antoni af Padúu]], Josefa til heiðurs [[Jósef 2. keisari|eldri bróður sínum]] og Johanna til heiðurs [[Jóhannes guðspjallamaður|Jóhannesi guðspjallamanni]]. Við fæðingu var henni lýst sem lítilli en heilbrigðri hertogaynju.

Ung hitti María Antonetta tónskáldið [[Wolfgang Amadeus Mozart]], þegar hann lék fyrir fjölskyldu hennar ásamt systur sinni, [[Maria Anna Mozart|Mariu Önnu Mozart]]. Þau voru þá 6 og 10 ára, en María var 7 ára.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/wolferl-and-nannerl-court|title=Wolferl and Nannerl at Court|author=Julia Teresa Friehs|access-date=27.10.2026|website=The World of the Habsburgs}}&lt;/ref&gt;

== María giftist krónprinsi Frakklands ==
Systur Maríu voru snemma giftar háttsettum mönnum í Evrópu. [[Maria Christina|Maria Christina, hertogaynja af Teschen]] giftist [[Albert Kasimir hertogi af Sachsen-Teschen|Alberti af Saxlandi]]. [[María Amalía erkihertogaynja|Maria Amila]] var gift [[Ferdinand hertogi af Parma|hertoganum af Parma]] og [[María Karólína af Austurríki|Maria Carolina]] var gift [[Ferdinand 1. af Sikileyjunum tveimur|Ferdinand 4.]] konungi Napólí. 

Árið 1748 var sáttmáli undirriitaður í Aix-la-Chapelle í þeirri von að binda mætti enda á [[Austurríska erfðastríðið|rúmlega aldarlangt stríð]] milli Austurríkis og Frakklands. Til að halda friðinn var því komið í kring að [[Loðvík 16.|Loðvík Ágúst]], sonarsonur og erfingi [[Loðvík 15.|Loðvíks 15.]] Frakkakonungs, kvæntist einni af dætrum Mariu Theresu. Þar sem aðrar eldri systur hennar höfðu dáið þegar bólusóttarfaraldur gekk yfir árið 1767 var María Antonetta ein eftir sem möguleg brúður. Eftir langar samningaviðræður bað Loðvík 15. um hönd Maríu til handa sonarsyni sínum árið 1769. Þegar ljóst var að María Antonetta yrði gift ríkisarfa Frakklands komst móðir hennar að því að dóttir hennar var bæði léleg í [[Þýska|þýsku]] og [[Franska|frönsku]] og kunni yfirleitt ekki mikið. Því voru kallaðir til kennarar til að kenna Maríu og var sérstaklega lögð áhersla á franska siði og tungu.

Þann 19 apríl 1770 var María gift Loðvík Ágústi í Ágústusarkirkju í Vín og var [[Ferdinand, erkihertogi af Austurríki-Este|Ferdinand]] bróðir hennar [[Staðgengilsbrúðkaup|staðgengill]] krónprinsins. Við brúðkaupið fékk María titilinn Marie Antoinette, krónprinsessa Frakklands. Tveimur dögum eftir brúðkaupið hélt María frá Vínarborg til Frakklands. 

Þann 7. maí var María Antonetta afhent Frakklandi með mikilli viðhöfn og átti afhending hennar að tákna að tengsl hennar við Austurríki og fjölskyldu hennar væru að fullu slitin. Sérstök timburhöll var reist á óbyggðu sandeyjunni [[Kehl]] í [[Rín]], á milli Frakklands og Þýskalands, fyrir þennan hátíðlega viðburð. Tvö herbergi hallarinnar sneru að Þýskalandi og þangað átti María Antonetta að ganga sem erkihertogadóttir, en tvö vissu að Frakklandi og þaðan átti hún að ganga sem krónprinsessa Frakklands. Hirðsiðir kröfðust þess að hún skildi eftir allar eigur sínar og var hún því afklædd og færð í franskar flíkur. Hún þurfti að kveðja föruneyti sitt og þegar hún gekk inn í herbergið þar sem hið franska föruneyti hennar beið féll hún kjökrandi í fang nýrrar hirðmeyjar sinnar, [[de Noailles greifafrú]]ar. 

María hélt inn í Frakkland og fékk konunglegar móttökur í [[Strassborg]] þar sem bæjarbúar komu saman til að fagna krónprinsessunni. Þaðan hélt föruneyti hennar til [[Compiegne-skógur|Compiegne-skógar]], en 14. maí var konungsfjölskyldan þangað komin til þess að taka á móti henni. Konungurinn, Loðvík 15., tók fyrstur á móti Maríu Antonettu og kynnti hana svo fyrir tilvonandi manni hennar, Loðvík Ágústi, sem var klunnalegur og áhugalaus og kyssti hana laust á kinnina eins og til var ætlast. 

Hið raunverulega brúðkaup var haldið í [[Versalir|Versölum]] 16. maí. Hjónin voru gefin saman í bænahúsi Loðvíks 15. af erkibiskupnum í [[Reims]]. Rétt fyrir brúðkaupið voru Maríu gefin heil ósköp af skarti. Í safninu var meðal annars demantshálsfesti sem hafði tilheyrt [[Anna af Austurríki|Önnu af Austurríki]], og hlutir sem höfðu tilheyrt [[María Skotadrottning|Maríu Skotadrottningu]] og [[Katrín af Medici|Katrínu af Medici]]. María fékk einnig persónulega gjöf frá Loðvík 15. Aðeins aðalsmenn fengu að vera viðstaddir athöfnina, en almúganum var leyft að taka þátt í hátíðarhöldunum sem á eftir fylgdu. Mikill mannfjöldi var samankominn til að sjá flugeldasýninguna sem átti að verða sú skrautlegasta sem hafði sést við hirðina. Er leið á daginn fór veðrið að versna og varð svo mikið steypiregn að mannfjöldinn þurfti að frá að hverfa og leita sér skjóls. Inni hélt þó brúðkaupsveislan áfram og höfðu sex þúsund aðalsmenn tryggt sér aðgang til að sjá konungsfjölskylduna snæða brúðkaupsmálsverðinn. Að málsverði loknum var nýgiftu hjónunum fylgt til herbergis síns þar sem hirðin fylgdi þeim til sængur og erkibiskupinn af Reims blessaði rúm þeirra og skvetti yfir það vígðu vatni. Að því búnu voru María Antonetta og Loðvík Ágúst skilin eftir ein. Hugmyndin var að þau myndu um nóttina fullkomna hjónaband sitt.

== Krónprinsessa ==
María Antonetta nærðist á því að hafa fólk í kringum sig og átti marga vini og vinkonur. Hún hafði unun af því að dansa og leika og eyddi miklum peningum í [[fjárhættuspil]]. Hins vegar sinnti hún ekki skyldum sínum sem krónprinsessa þar sem henni þótti það ekkert skemmtilegt, og þegar hún varð drottning reyndi hún því að eyða sem mestum tíma í einkahúsi sínu, Petit Trianon, sem maður hennar hafði gefið henni. Þessi framkoma gerði að verkum að aðalsmenn og aðrir sem komu til hallarinnar urðu móðgaðir þar sem hún virti þá ekki viðlits og fóru þeir því að búa til sögur um hana. Fljótt varð hún alræmd sem svikakvendi sem gerði ekki annað en að tæla menn og konur, eyddi ríkispeningum og væri austurrískur njósnari. Þetta leiddi til mikilla óvinsælda sem áttu eftir að aukast með árunum.

== María Antonetta verður drottning ==
Hinn 10. maí 1774 lést Loðvík 15. Var þá Loðvík Ágúst krýndur [[Loðvík 16.]], konungur Frakklands. Krýningin fór fram 11. júní og varð María Antonetta drottning Frakklands. Þá var hjónaband þeirra enn ófullkomnað. Marie Terese hafði miklar áhyggjur af þessu og sendi Maríu Antonettu í sífellu bréf þar sem hún reyndi að ráðleggja dóttur sinni um það hvernig hún ætti að fá mann sinn til við sig. Öll hirðin vissi að hjónin höfðu aldrei átt holdlegt samræði og að ef hjónabandið yrði ekki fullkomnað gat það haft þær afleiðingar að því yrði rift. Mannorð þeirra beggja beið mikinn hnekki við þetta og Maríu Antonettu fannst erfitt að lifa við smánina. Talið er að getuleysi Loðvíks 16. hafi stafað af líkamlegum galla sem hægt var að laga með smávægilegri aðgerð. Lengi var reynt að fá hann til að fara í aðgerðina, en talið er að þegar bróðir Maríu Antonettu, [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]], kom í heimsókn árið 1777 hafi hann náð að tala Loðvík 16. til svo að skömmu eftir heimsókn hans var hjónabandið loks fullkomnað.

== Móðurhlutverkið ==
[[Mynd:Marie Antoinette and her Children by Élisabeth Vigée-Lebrun.jpg|thumb|left|María Antonetta ásamt eftirlifandi börnum sínum árið 1787.]]
Ári seinna fréttist að drottningin væri loksins barnshafandi eftir sjö ára hjónaband. Fæddist þeim hjónunum dóttir hinn 19. desember 1778&lt;ref name=vísindavefur&gt;{{Vísindavefurinn|56139|Hvað varð um börn Loðvíks XVI. og Maríu Antonettu eftir að þau voru hálshöggvin?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=9. nóvember 2011}}&lt;/ref&gt;  og var hún nefnd [[Marie Thérèse Charlotte]]. Drottningin eignaðist svo krónprinsinn [[Loðvík Jósef erfðaprins|Louis Joseph Xavier François]] 22. október 1781. Þá varð mikill fögnuður í Frakklandi enda erfðaprinsinn langþráði loksins fæddur.&lt;ref name=vísindavefur/&gt; Mun konungurinn hafa sagt við Maríu Antonettu: „Frú, þér hafið uppfyllt óskir vorar og Frakklands, þér eruð móðir ríkisarfans.“ Þau eignuðust tvö börn til, [[Loðvík 17.|Louis Charles]], sem var kallaður [[Loðvík 17.]] eftir lát föður síns, fæddist 27. mars 1785. María Antonetta varð fljótt þunguð á ný og hafði miklar áhyggjur af að það gæti haft áhrif á heilsu fyrra barnsins. Yngsta dóttir þeirra, [[Sophie Hélène Beatrix Frakklandsprinsessa|Sophie Hélène Beatrix]], fæddist 9. júlí 1786, nokkrum vikum fyrir tímann. Hún lést skömmu fyrir fyrsta afmælisdaginn sinn. Stuttu eftir lát Sophie var Maríu Antonettu sagt að elsti sonur hennar væri með banvænan lungnasjúkdóm. Drengurinn var sífellt veikur þar til hann lést. Yngri sonur konungshjónanna, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], varð þar með ríkisarfi.

== Upphaf frönsku byltingarinnar ==
Franska ríkið skuldaði verulegar upphæðir, að mestum hluta vegna [[Bandaríska frelsisstríðið|stríðsins í Norður-Ameríku]] en einnig vegna lélegrar skattheimtu. Loðvík 16. kallaði saman aðalsmannaþing til að finna lausn á fjárhagsvanda ríkisins en þar sem aðalsmennirnir treystu sér ekki til að taka þær ákvarðanir sem þurfti kröfðust þeir þess að stéttaþingið yrði kallað saman. Það hafði síðast verið kallað saman 1614. Konungurinn samþykkti þetta og stéttaþingið kom saman 5. maí 1789. Illa gekk að samræma óskir allra og þegar ríkisarfinn Louis Joseph lést hinn 4. júní, aðeins sjö ára gamall, eftir löng veikindi, drógu konungshjónin sig í hlé syrgjandi enda hafði drengurinn verið mikið yndi foreldra sinna. 

Hinn 14. júlí réðust Parísarbúar á [[Bastillan|Bastilluna]] til að verða sér úti um vopn og er sá atburður talinn vera dagurinn sem Frakkar „vöknuðu“. [[Bastilludagurinn]] varð síðar þjóðhátíðardagur Frakka. Árásin á Bastilluna er af mörgum talin hafa markað upphaf [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]], sem átti eftir að leiða til endaloka hins forna konungdæmis. 

Hinn 5. október lögðu konur í París af stað til Versala til að mótmæla skorti á brauði, í göngu sem gjarnan er kölluð brauðgangan eða [[kvennagangan til Versala]]. Orðrómur gekk um að konungsfjölskyldan væri að hamstra korn, og því héldu reiðar og æstar konur af stað í átt til Versala. Jafnt og þétt bættist í hópinn og ekki eingöngu konur. Löngu síðar, eða um miðja 19. öld, voru Maríu Antonettu eignuð orðin „Gefum þeim kökur“ (''Qu'ils mangent de la brioche'') er hún heyrði af brauðgöngunni. Orðin eru úr bók eftir [[Jean-Jacques Rousseau]] og sem kom út nokkru áður en María kom til Frakklands.

Múgurinn réðst inn í höllina og krafðist þess að fá konungshjónin framseld. Það náðist að halda aftur af múginum en hann krafðist þess að konungurinn sýndi sig á svölum [[Versalahöll|Versalahallar]]. Þegar hann hafði gert það var þess krafist að drottningin sýndi sig og þegar hún gerði það uppskar hún mikil fagnaðarlæti. Múgurinn var þó ekki sáttur og var þess krafist að konungsfjölskyldan færi til Parísar. Þegar Loðvík 16. og Maríu Antonettu varð ljóst að lýðnum yrði ekki aftrað ákváðu þau að fara með fólkinu til Parísar. Á leiðinni ríkti mikil sigurgleði meðal fólksins sem söng: „Við komum með þau, bakarann, bakararakonuna og litla bakaradrenginn. Nú sveltum við ekki lengur“. Þau fluttu í [[Tuileries-höll]] þar sem þeim leið eins og föngum, enda voru þau sífellt grunuð um að hyggja á flótta og var því ekki leyft að fara ferða sinna að vild. 

Eftir misheppnuða flóttatilraun til [[Varennes]] 20.-21. júní 1791 fékkst staðfesting á að konungshjónin styddu ekki byltinguna og hinn 10. ágúst réðust Parísarbúar á Tuileries-höll. Konungsfjölskyldan náði að forða sér í þinghúsið, en við það að missa höllina var talið að konungsveldið í Frakklandi væri endanlega fallið. Í þinghúsinu þurfti fjölskyldan að sitja undir löngum fundi þar sem ákveðið var hvað skyldi gert við þau, en að lokum var ákveðið að færa þau í [[Temple]], þar sem þau yrðu höfð í haldi.

== Endalokin nálgast ==
Á síðustu árum Maríu Antonettu breyttist hún úr léttúðugu prinsessunni, sem þráði ekkert annað en að vera ánægð og að skemmta sjálfri sér, í tignarlega konu sem sýndi mikið hugrekki á erfiðustu stundum lífs síns. Hún gekk hnarreist til móts við fallöxina og hélt reisn sinni til hinstu stundar. Í einu bréfa sinna skrifaði hún: „Í ógæfunni þekkir maður sjálfan sig“ og það lýsir vel breytingunum sem á henni urðu. 

Loðvík 16. var sóttur til saka fyrir landráð 11. desember og lét lífið í fallöxinni hinn 21. janúar 1793, þá kallaður „Loðvík [[Kapetingar|Kapet]]“. María Antonetta, sem fékk við dauða hans titilinn, „ekkjan Kapet“, fékk ekki neinar fréttir um örlög manns síns, en inn um gluggann heyrði hún fagnaðarlætin þegar hann hafði verið líflátinn. 

[[Mynd:Exécution de Marie Antoinette le 16 octobre 1793.jpg|thumb|right|Mynd af aftöku Maríu Antonettu þann 16. október 1793. Hér sést böðullinn Sanson sýna múgnum höfuð drottningarinnar.]]
Sonur Maríu, ríkisarfinn Loðvík Karl, var tekinn frá henni hinn 3. júlí 1793 og settur í fóstur hjá skósmiðnum Símoni. María Antonetta ætlaði ekki að sleppa honum en þegar verðirnir hótuðu að drepa dóttur hennar, Maríu Teresu, ákvað hún að berjast ekki á móti. Sonur hennar, sem var nefndur Loðvík 17. af konungsinnum eftir dauða föður hans, lést í Temple árið 1795 og var grafinn í fjöldagröf en sumir héldu því fram að honum hefði verið smyglað úr landi. Seinna áttu eftir að koma fram menn sem þóttust vera Loðvík 17. 

Hinn 1. ágúst 1793 var María send í [[Conciergerie]]-fangelsið en það var þekkt sem endastöðin áður en fólk var leitt á höggstokkinn. María Antonetta fékk [[Sýndarréttarhöld|ósanngjörn réttarhöld]] eins og svo margir aðrir sem voru dæmdir af byltingardómstólnum og flestar þær sakir sem hún var dæmd fyrir voru ósannar. Hún átti meðal annars að hafa kennt syni sínum, Louis Charles, sjálfsfróun og látið hann sofa á milli sín og mágkonu sinnar, Elísabetar prinsessu. Prinsinn bar sjálfur vitni gegn móður sinni. Hún var einnig sögð hafa sent miklar fjárhæðir til bróður síns í Austurríki og skipulagt kynsvall í Versölum. 

María Antonetta var sek um að reyna að flýja land og hafði reynt að skipuleggja flótta þegar hún var í haldi. Af þeim sökum þótti ekki öruggt að þyrma henni. Hún var send á höggstokkinn 16. október 1793 og lík hennar lagt í ómerkta gröf. Það hennar fannst þó síðar, líklega af því að kalki var stráð yfir konungsfólk, og var grafið í [[Dómkirkjan í St. Denis|St. Denis-dómkirkjunni]] árið 1815. 

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{fd|1755|1793}}
[[Flokkur:Drottningar Frakklands]]
[[Flokkur:Habsburg-Lothringen-ætt]]
[[Flokkur:Búrbónar]]</text>
      <sha1>1k7yqjlwerx9sgfd9dmjxxdt3u4ose8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984025</id>
      <parentid>1984024</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1984025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18415" sha1="fb5dqozvpcsrryza2xemf7sqmbjk0h3" xml:space="preserve">{{heimildir vantar}}
{{konungur
| titill = Drottning [[Konungsríkið Frakkland|Frakklands]]
| ætt = [[Habsborgarar|Habsburg-Lothringen-ætt]]
| skjaldarmerki = CoA of Marie-Antoinette of Austria.png
| nafn = Marie Antoinette
| mynd = Élisabeth Vigée Le Brun- Marie-Antoinette à la Rose - collection Resnick.jpg
| skírnarnafn = María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen
| fæðingardagur = [[2. nóvember]] [[1755]]
| fæðingarstaður = [[Vín (borg)|Vín]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1793|10|16|1755|11|2}}
| dánarstaður = [[París]], [[Fyrsta franska lýðveldið|Frakklandi]]
| grafinn = Basilique royale de Saint-Denis, París
| ríkisár = [[10. maí]] [[1774]] – [[21. september]] [[1792]]
| undirskrift = Marie-AntoinetteSignature.jpg
| faðir = [[Frans I (HRR)|Frans 1.]]
| móðir = [[María Teresa af Austurríki]]
| maki = [[Loðvík 16.]]
| titill_maka = Konungur
| börn = María Teresa, Loðvík Jósef, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], Soffía
}}
'''María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen''', ([[2. nóvember]] [[1755]] – [[16. október]] [[1793]]; [[franska]]: ''Marie Antoinette Josèphe Jeanne''; [[þýska]]: ''Maria Antonia Josefa Johanna'') var [[drottning Frakklands]] frá 10. maí 1774 til 21. september 1792, þegar franska konungdæmið var lagt af í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]]. 

María fæddist í höllinni [[Hofburg]] í [[Vínarborg]]. Hún var fimmtánda barn og yngsta dóttir [[Frans 1. keisari|Frans 1. keisara]] og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] af Austurríki. Hún var gift [[Loðvík 16.|Loðvíki 16.]] Frakkakonungi og var móðir „týnda ríkisarfans“ [[Loðvík 17.|Loðvíks 17.]] Hún er einkum þekkt fyrir að hafa verið léttúðug drottning sem eyddi miklu fé í skemmtanir og fjárhættuspil, og eins fyrir að hafa sagt: „Gefum þeim kökur“ (sem hún sagði raunar aldrei).&lt;ref&gt;{{cite book|author=Lanser, Susan S.|year=2003|chapter=Eating Cake: The (Ab)uses of Marie-Antoinette|editor1=Goodman, Dena|editor2=Kaiser, Thomas E.|title=Marie Antoinette: Writings on the Body of a Queen|publisher=Routledge|pages=273–290|isbn=978-0415933957}}&lt;/ref&gt; Dauðdagi hennar er einnig vel þekktur, en hún var hálshöggvin með [[fallöxi]] eftir að hafa verið dæmd fyrir landráð og fleiri glæpi.

== Barnæska ==
María Antonetta fæddist í Hofburg-höllinni í [[Vín (borg)|Vín]]. Hún var næstyngst af sextán börnum og ellefta dóttir foreldra sinna, [[Frans 1. keisari|Frans 1.]] keisara og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] keisaraynju. Hún var nefnd Maria til heiðurs [[María mey|Maríu mey]], eins og allar systur hennar, Antonia til heiðurs dýrlingnum [[Anton af Padúu|Antoni af Padúu]], Josefa til heiðurs [[Jósef 2. keisari|eldri bróður sínum]] og Johanna til heiðurs [[Jóhannes guðspjallamaður|Jóhannesi guðspjallamanni]]. Við fæðingu var henni lýst sem lítilli en heilbrigðri hertogaynju.

Ung hitti María Antonetta tónskáldið [[Wolfgang Amadeus Mozart]], þegar hann lék fyrir fjölskyldu hennar ásamt systur sinni, [[Maria Anna Mozart|Mariu Önnu Mozart]]. Þau voru þá 6 og 10 ára, en María var 7 ára.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/wolferl-and-nannerl-court|title=Wolferl and Nannerl at Court|author=Julia Teresa Friehs|access-date=27.10.2026|website=The World of the Habsburgs}}&lt;/ref&gt;

== María giftist krónprinsi Frakklands ==
Systur Maríu voru snemma giftar háttsettum mönnum í Evrópu. [[Maria Christina|Maria Christina, hertogaynja af Teschen]] giftist [[Albert Kasimir hertogi af Sachsen-Teschen|Alberti af Saxlandi]]. [[María Amalía erkihertogaynja|Maria Amila]] var gift [[Ferdinand hertogi af Parma|hertoganum af Parma]] og [[María Karólína af Austurríki|Maria Carolina]] var gift [[Ferdinand 1. af Sikileyjunum tveimur|Ferdinand 4.]] konungi Napólí. 

Árið 1748 var sáttmáli undirriitaður í Aix-la-Chapelle í þeirri von að binda mætti enda á [[Austurríska erfðastríðið|rúmlega aldarlangt stríð]] milli Austurríkis og Frakklands. Til að halda friðinn var því komið í kring að [[Loðvík 16.|Loðvík Ágúst]], sonarsonur og erfingi [[Loðvík 15.|Loðvíks 15.]] Frakkakonungs, kvæntist einni af dætrum Mariu Theresu. Þar sem aðrar eldri systur hennar höfðu dáið þegar bólusóttarfaraldur gekk yfir árið 1767 var María Antonetta ein eftir sem möguleg brúður. Eftir langar samningaviðræður bað Loðvík 15. um hönd Maríu til handa sonarsyni sínum árið 1769. Þegar ljóst var að María Antonetta yrði gift ríkisarfa Frakklands komst móðir hennar að því að dóttir hennar var bæði léleg í [[Þýska|þýsku]] og [[Franska|frönsku]] og kunni yfirleitt ekki mikið. Því voru kallaðir til kennarar til að kenna Maríu og var sérstaklega lögð áhersla á franska siði og tungu.

Þann 19 apríl 1770 var María gift Loðvík Ágústi í Ágústusarkirkju í Vín og var [[Ferdinand, erkihertogi af Austurríki-Este|Ferdinand]] bróðir hennar [[Staðgengilsbrúðkaup|staðgengill]] krónprinsins. Við brúðkaupið fékk María titilinn Marie Antoinette, krónprinsessa Frakklands. Tveimur dögum eftir brúðkaupið hélt María frá Vínarborg til Frakklands. 

Þann 7. maí var María Antonetta afhent Frakklandi með mikilli viðhöfn og átti afhending hennar að tákna að tengsl hennar við Austurríki og fjölskyldu hennar væru að fullu slitin. Sérstök timburhöll var reist á óbyggðu sandeyjunni [[Kehl]] í [[Rín]], á milli Frakklands og Þýskalands, fyrir þennan hátíðlega viðburð. Tvö herbergi hallarinnar sneru að Þýskalandi og þangað átti María Antonetta að ganga sem erkihertogadóttir, en tvö vissu að Frakklandi og þaðan átti hún að ganga sem krónprinsessa Frakklands. Hirðsiðir kröfðust þess að hún skildi eftir allar eigur sínar og var hún því afklædd og færð í franskar flíkur. Hún þurfti að kveðja föruneyti sitt og þegar hún gekk inn í herbergið þar sem hið franska föruneyti hennar beið féll hún kjökrandi í fang nýrrar hirðmeyjar sinnar, [[de Noailles greifafrú]]ar. 

María hélt inn í Frakkland og fékk konunglegar móttökur í [[Strassborg]] þar sem bæjarbúar komu saman til að fagna krónprinsessunni. Þaðan hélt föruneyti hennar til [[Compiegne-skógur|Compiegne-skógar]], en 14. maí var konungsfjölskyldan þangað komin til þess að taka á móti henni. Konungurinn, Loðvík 15., tók fyrstur á móti Maríu Antonettu og kynnti hana svo fyrir tilvonandi manni hennar, Loðvík Ágústi, sem var klunnalegur og áhugalaus og kyssti hana laust á kinnina eins og til var ætlast. 

Hið raunverulega brúðkaup var haldið í [[Versalir|Versölum]] 16. maí. Hjónin voru gefin saman í bænahúsi Loðvíks 15. af erkibiskupnum í [[Reims]]. Rétt fyrir brúðkaupið voru Maríu gefin heil ósköp af skarti. Í safninu var meðal annars demantshálsfesti sem hafði tilheyrt [[Anna af Austurríki|Önnu af Austurríki]], og hlutir sem höfðu tilheyrt [[María Skotadrottning|Maríu Skotadrottningu]] og [[Katrín af Medici|Katrínu af Medici]]. María fékk einnig persónulega gjöf frá Loðvík 15. Aðeins aðalsmenn fengu að vera viðstaddir athöfnina, en almúganum var leyft að taka þátt í hátíðarhöldunum sem á eftir fylgdu. Mikill mannfjöldi var samankominn til að sjá flugeldasýninguna sem átti að verða sú skrautlegasta sem hafði sést við hirðina. Er leið á daginn fór veðrið að versna og varð svo mikið steypiregn að mannfjöldinn þurfti að frá að hverfa og leita sér skjóls. Inni hélt þó brúðkaupsveislan áfram og höfðu sex þúsund aðalsmenn tryggt sér aðgang til að sjá konungsfjölskylduna snæða brúðkaupsmálsverðinn. Að málsverði loknum var nýgiftu hjónunum fylgt til herbergis síns þar sem hirðin fylgdi þeim til sængur og erkibiskupinn af Reims blessaði rúm þeirra og skvetti yfir það vígðu vatni. Að því búnu voru María Antonetta og Loðvík Ágúst skilin eftir ein. Hugmyndin var að þau myndu um nóttina fullkomna hjónaband sitt.

== Krónprinsessa ==
María Antonetta nærðist á því að hafa fólk í kringum sig og átti marga vini og vinkonur. Hún hafði unun af því að dansa og leika og eyddi miklum peningum í [[fjárhættuspil]]. Hins vegar sinnti hún ekki skyldum sínum sem krónprinsessa þar sem henni þótti það ekkert skemmtilegt, og þegar hún varð drottning reyndi hún því að eyða sem mestum tíma í einkahúsi sínu, Petit Trianon, sem maður hennar hafði gefið henni. Þessi framkoma gerði að verkum að aðalsmenn og aðrir sem komu til hallarinnar urðu móðgaðir þar sem hún virti þá ekki viðlits og fóru þeir því að búa til sögur um hana. Fljótt varð hún alræmd sem svikakvendi sem gerði ekki annað en að tæla menn og konur, eyddi ríkispeningum og væri austurrískur njósnari. Þetta leiddi til mikilla óvinsælda sem áttu eftir að aukast með árunum.

== María Antonetta verður drottning ==
Hinn 10. maí 1774 lést Loðvík 15. Var þá Loðvík Ágúst krýndur [[Loðvík 16.]], konungur Frakklands. Krýningin fór fram 11. júní og varð María Antonetta drottning Frakklands. Þá var hjónaband þeirra enn ófullkomnað. Marie Terese hafði miklar áhyggjur af þessu og sendi Maríu Antonettu í sífellu bréf þar sem hún reyndi að ráðleggja dóttur sinni um það hvernig hún ætti að fá mann sinn til við sig. Öll hirðin vissi að hjónin höfðu aldrei átt holdlegt samræði og að ef hjónabandið yrði ekki fullkomnað gat það haft þær afleiðingar að því yrði rift. Mannorð þeirra beggja beið mikinn hnekki við þetta og Maríu Antonettu fannst erfitt að lifa við smánina. Talið er að getuleysi Loðvíks 16. hafi stafað af líkamlegum galla sem hægt var að laga með smávægilegri aðgerð. Lengi var reynt að fá hann til að fara í aðgerðina, en talið er að þegar bróðir Maríu Antonettu, [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]], kom í heimsókn árið 1777 hafi hann náð að tala Loðvík 16. til svo að skömmu eftir heimsókn hans var hjónabandið loks fullkomnað.

== Móðurhlutverkið ==
[[Mynd:Marie Antoinette and her Children by Élisabeth Vigée-Lebrun.jpg|thumb|left|María Antonetta ásamt eftirlifandi börnum sínum árið 1787.]]
Ári seinna fréttist að drottningin væri loksins barnshafandi eftir sjö ára hjónaband. Fæddist þeim hjónunum dóttir hinn 19. desember 1778&lt;ref name=vísindavefur&gt;{{Vísindavefurinn|56139|Hvað varð um börn Loðvíks XVI. og Maríu Antonettu eftir að þau voru hálshöggvin?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=9. nóvember 2011}}&lt;/ref&gt;  og var hún nefnd [[Marie Thérèse Charlotte]]. Drottningin eignaðist svo krónprinsinn [[Loðvík Jósef erfðaprins|Louis Joseph Xavier François]] 22. október 1781. Þá varð mikill fögnuður í Frakklandi enda erfðaprinsinn langþráði loksins fæddur.&lt;ref name=vísindavefur/&gt; Mun konungurinn hafa sagt við Maríu Antonettu: „Frú, þér hafið uppfyllt óskir vorar og Frakklands, þér eruð móðir ríkisarfans.“ Þau eignuðust tvö börn til, [[Loðvík 17.|Louis Charles]], sem var kallaður [[Loðvík 17.]] eftir lát föður síns, fæddist 27. mars 1785. María Antonetta varð fljótt þunguð á ný og hafði miklar áhyggjur af að það gæti haft áhrif á heilsu fyrra barnsins. Yngsta dóttir þeirra, [[Sophie Hélène Beatrix Frakklandsprinsessa|Sophie Hélène Beatrix]], fæddist 9. júlí 1786, nokkrum vikum fyrir tímann. Hún lést skömmu fyrir fyrsta afmælisdaginn sinn. Stuttu eftir lát Sophie var Maríu Antonettu sagt að elsti sonur hennar væri með banvænan lungnasjúkdóm. Drengurinn var sífellt veikur þar til hann lést. Yngri sonur konungshjónanna, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], varð þar með ríkisarfi.

== Upphaf frönsku byltingarinnar ==
Franska ríkið skuldaði verulegar upphæðir, að mestum hluta vegna [[Bandaríska frelsisstríðið|stríðsins í Norður-Ameríku]] en einnig vegna lélegrar skattheimtu. Loðvík 16. kallaði saman aðalsmannaþing til að finna lausn á fjárhagsvanda ríkisins en þar sem aðalsmennirnir treystu sér ekki til að taka þær ákvarðanir sem þurfti kröfðust þeir þess að stéttaþingið yrði kallað saman. Það hafði síðast verið kallað saman 1614. Konungurinn samþykkti þetta og stéttaþingið kom saman 5. maí 1789. Illa gekk að samræma óskir allra og þegar ríkisarfinn Louis Joseph lést hinn 4. júní, aðeins sjö ára gamall, eftir löng veikindi, drógu konungshjónin sig í hlé syrgjandi enda hafði drengurinn verið mikið yndi foreldra sinna. 

Hinn 14. júlí réðust Parísarbúar á [[Bastillan|Bastilluna]] til að verða sér úti um vopn og er sá atburður talinn vera dagurinn sem Frakkar „vöknuðu“. [[Bastilludagurinn]] varð síðar þjóðhátíðardagur Frakka. Árásin á Bastilluna er af mörgum talin hafa markað upphaf [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]], sem átti eftir að leiða til endaloka hins forna konungdæmis. 

Hinn 5. október lögðu konur í París af stað til Versala til að mótmæla skorti á brauði, í göngu sem gjarnan er kölluð brauðgangan eða [[kvennagangan til Versala]]. Orðrómur gekk um að konungsfjölskyldan væri að hamstra korn, og því héldu reiðar og æstar konur af stað í átt til Versala. Jafnt og þétt bættist í hópinn og ekki eingöngu konur. Löngu síðar, eða um miðja 19. öld, voru Maríu Antonettu eignuð orðin „Gefum þeim kökur“ (''Qu'ils mangent de la brioche'') er hún heyrði af brauðgöngunni. Orðin eru úr bók eftir [[Jean-Jacques Rousseau]] og sem kom út nokkru áður en María kom til Frakklands.

Múgurinn réðst inn í höllina og krafðist þess að fá konungshjónin framseld. Það náðist að halda aftur af múginum en hann krafðist þess að konungurinn sýndi sig á svölum [[Versalahöll|Versalahallar]]. Þegar hann hafði gert það var þess krafist að drottningin sýndi sig og þegar hún gerði það uppskar hún mikil fagnaðarlæti. Múgurinn var þó ekki sáttur og var þess krafist að konungsfjölskyldan færi til Parísar. Þegar Loðvík 16. og Maríu Antonettu varð ljóst að lýðnum yrði ekki aftrað ákváðu þau að fara með fólkinu til Parísar. Á leiðinni ríkti mikil sigurgleði meðal fólksins sem söng: „Við komum með þau, bakarann, bakararakonuna og litla bakaradrenginn. Nú sveltum við ekki lengur“. Þau fluttu í [[Tuileries-höll]] þar sem þeim leið eins og föngum, enda voru þau sífellt grunuð um að hyggja á flótta og var því ekki leyft að fara ferða sinna að vild. 

Eftir misheppnuða flóttatilraun til [[Varennes]] 20.-21. júní 1791 fékkst staðfesting á að konungshjónin styddu ekki byltinguna og hinn 10. ágúst réðust Parísarbúar á Tuileries-höll. Konungsfjölskyldan náði að forða sér í þinghúsið, en við það að missa höllina var talið að konungsveldið í Frakklandi væri endanlega fallið. Í þinghúsinu þurfti fjölskyldan að sitja undir löngum fundi þar sem ákveðið var hvað skyldi gert við þau, en að lokum var ákveðið að færa þau í [[Temple]], þar sem þau yrðu höfð í haldi.

== Endalokin nálgast ==
Á síðustu árum Maríu Antonettu breyttist hún úr léttúðugu prinsessunni, sem þráði ekkert annað en að vera ánægð og að skemmta sjálfri sér, í tignarlega konu sem sýndi mikið hugrekki á erfiðustu stundum lífs síns. Hún gekk hnarreist til móts við fallöxina og hélt reisn sinni til hinstu stundar. Í einu bréfa sinna skrifaði hún: „Í ógæfunni þekkir maður sjálfan sig“ og það lýsir vel breytingunum sem á henni urðu. 

Loðvík 16. var sóttur til saka fyrir landráð 11. desember og lét lífið í fallöxinni hinn 21. janúar 1793, þá kallaður „Loðvík [[Kapetingar|Kapet]]“. María Antonetta, sem fékk við dauða hans titilinn, „ekkjan Kapet“, fékk ekki neinar fréttir um örlög manns síns, en inn um gluggann heyrði hún fagnaðarlætin þegar hann hafði verið líflátinn. 

[[Mynd:Exécution de Marie Antoinette le 16 octobre 1793.jpg|thumb|right|Mynd af aftöku Maríu Antonettu þann 16. október 1793. Hér sést böðullinn Sanson sýna múgnum höfuð drottningarinnar.]]
Sonur Maríu, ríkisarfinn Loðvík Karl, var tekinn frá henni hinn 3. júlí 1793 og settur í fóstur hjá skósmiðnum Símoni. María Antonetta ætlaði ekki að sleppa honum en þegar verðirnir hótuðu að drepa dóttur hennar, Maríu Teresu, ákvað hún að berjast ekki á móti. Sonur hennar, sem var nefndur Loðvík 17. af konungsinnum eftir dauða föður hans, lést í Temple árið 1795 og var grafinn í fjöldagröf en sumir héldu því fram að honum hefði verið smyglað úr landi. Seinna áttu eftir að koma fram menn sem þóttust vera Loðvík 17. 

Hinn 1. ágúst 1793 var María send í [[Conciergerie]]-fangelsið en það var þekkt sem endastöðin áður en fólk var leitt á höggstokkinn. María Antonetta fékk [[Sýndarréttarhöld|ósanngjörn réttarhöld]] eins og svo margir aðrir sem voru dæmdir af byltingardómstólnum og flestar þær sakir sem hún var dæmd fyrir voru ósannar. Hún átti meðal annars að hafa kennt syni sínum, Louis Charles, sjálfsfróun og látið hann sofa á milli sín og mágkonu sinnar, Elísabetar prinsessu. Prinsinn bar sjálfur vitni gegn móður sinni. Hún var einnig sögð hafa sent miklar fjárhæðir til bróður síns í Austurríki og skipulagt kynsvall í Versölum. 

María Antonetta var sek um að reyna að flýja land og hafði reynt að skipuleggja flótta þegar hún var í haldi. Af þeim sökum þótti ekki öruggt að þyrma henni. Hún var send á höggstokkinn 16. október 1793 og lík hennar lagt í ómerkta gröf. Það hennar fannst þó síðar, líklega af því að kalki var stráð yfir konungsfólk, og var grafið í [[Dómkirkjan í St. Denis|St. Denis-dómkirkjunni]] árið 1815. 

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{fd|1755|1793}}
[[Flokkur:Drottningar Frakklands]]
[[Flokkur:Habsburg-Lothringen-ætt]]
[[Flokkur:Búrbónar]]</text>
      <sha1>fb5dqozvpcsrryza2xemf7sqmbjk0h3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984026</id>
      <parentid>1984025</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Upphaf frönsku byltingarinnar */</comment>
      <origin>1984026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18412" sha1="r73ld8qbzr5q4xj2usbczf85govijqh" xml:space="preserve">{{heimildir vantar}}
{{konungur
| titill = Drottning [[Konungsríkið Frakkland|Frakklands]]
| ætt = [[Habsborgarar|Habsburg-Lothringen-ætt]]
| skjaldarmerki = CoA of Marie-Antoinette of Austria.png
| nafn = Marie Antoinette
| mynd = Élisabeth Vigée Le Brun- Marie-Antoinette à la Rose - collection Resnick.jpg
| skírnarnafn = María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen
| fæðingardagur = [[2. nóvember]] [[1755]]
| fæðingarstaður = [[Vín (borg)|Vín]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1793|10|16|1755|11|2}}
| dánarstaður = [[París]], [[Fyrsta franska lýðveldið|Frakklandi]]
| grafinn = Basilique royale de Saint-Denis, París
| ríkisár = [[10. maí]] [[1774]] – [[21. september]] [[1792]]
| undirskrift = Marie-AntoinetteSignature.jpg
| faðir = [[Frans I (HRR)|Frans 1.]]
| móðir = [[María Teresa af Austurríki]]
| maki = [[Loðvík 16.]]
| titill_maka = Konungur
| börn = María Teresa, Loðvík Jósef, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], Soffía
}}
'''María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen''', ([[2. nóvember]] [[1755]] – [[16. október]] [[1793]]; [[franska]]: ''Marie Antoinette Josèphe Jeanne''; [[þýska]]: ''Maria Antonia Josefa Johanna'') var [[drottning Frakklands]] frá 10. maí 1774 til 21. september 1792, þegar franska konungdæmið var lagt af í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]]. 

María fæddist í höllinni [[Hofburg]] í [[Vínarborg]]. Hún var fimmtánda barn og yngsta dóttir [[Frans 1. keisari|Frans 1. keisara]] og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] af Austurríki. Hún var gift [[Loðvík 16.|Loðvíki 16.]] Frakkakonungi og var móðir „týnda ríkisarfans“ [[Loðvík 17.|Loðvíks 17.]] Hún er einkum þekkt fyrir að hafa verið léttúðug drottning sem eyddi miklu fé í skemmtanir og fjárhættuspil, og eins fyrir að hafa sagt: „Gefum þeim kökur“ (sem hún sagði raunar aldrei).&lt;ref&gt;{{cite book|author=Lanser, Susan S.|year=2003|chapter=Eating Cake: The (Ab)uses of Marie-Antoinette|editor1=Goodman, Dena|editor2=Kaiser, Thomas E.|title=Marie Antoinette: Writings on the Body of a Queen|publisher=Routledge|pages=273–290|isbn=978-0415933957}}&lt;/ref&gt; Dauðdagi hennar er einnig vel þekktur, en hún var hálshöggvin með [[fallöxi]] eftir að hafa verið dæmd fyrir landráð og fleiri glæpi.

== Barnæska ==
María Antonetta fæddist í Hofburg-höllinni í [[Vín (borg)|Vín]]. Hún var næstyngst af sextán börnum og ellefta dóttir foreldra sinna, [[Frans 1. keisari|Frans 1.]] keisara og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] keisaraynju. Hún var nefnd Maria til heiðurs [[María mey|Maríu mey]], eins og allar systur hennar, Antonia til heiðurs dýrlingnum [[Anton af Padúu|Antoni af Padúu]], Josefa til heiðurs [[Jósef 2. keisari|eldri bróður sínum]] og Johanna til heiðurs [[Jóhannes guðspjallamaður|Jóhannesi guðspjallamanni]]. Við fæðingu var henni lýst sem lítilli en heilbrigðri hertogaynju.

Ung hitti María Antonetta tónskáldið [[Wolfgang Amadeus Mozart]], þegar hann lék fyrir fjölskyldu hennar ásamt systur sinni, [[Maria Anna Mozart|Mariu Önnu Mozart]]. Þau voru þá 6 og 10 ára, en María var 7 ára.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/wolferl-and-nannerl-court|title=Wolferl and Nannerl at Court|author=Julia Teresa Friehs|access-date=27.10.2026|website=The World of the Habsburgs}}&lt;/ref&gt;

== María giftist krónprinsi Frakklands ==
Systur Maríu voru snemma giftar háttsettum mönnum í Evrópu. [[Maria Christina|Maria Christina, hertogaynja af Teschen]] giftist [[Albert Kasimir hertogi af Sachsen-Teschen|Alberti af Saxlandi]]. [[María Amalía erkihertogaynja|Maria Amila]] var gift [[Ferdinand hertogi af Parma|hertoganum af Parma]] og [[María Karólína af Austurríki|Maria Carolina]] var gift [[Ferdinand 1. af Sikileyjunum tveimur|Ferdinand 4.]] konungi Napólí. 

Árið 1748 var sáttmáli undirriitaður í Aix-la-Chapelle í þeirri von að binda mætti enda á [[Austurríska erfðastríðið|rúmlega aldarlangt stríð]] milli Austurríkis og Frakklands. Til að halda friðinn var því komið í kring að [[Loðvík 16.|Loðvík Ágúst]], sonarsonur og erfingi [[Loðvík 15.|Loðvíks 15.]] Frakkakonungs, kvæntist einni af dætrum Mariu Theresu. Þar sem aðrar eldri systur hennar höfðu dáið þegar bólusóttarfaraldur gekk yfir árið 1767 var María Antonetta ein eftir sem möguleg brúður. Eftir langar samningaviðræður bað Loðvík 15. um hönd Maríu til handa sonarsyni sínum árið 1769. Þegar ljóst var að María Antonetta yrði gift ríkisarfa Frakklands komst móðir hennar að því að dóttir hennar var bæði léleg í [[Þýska|þýsku]] og [[Franska|frönsku]] og kunni yfirleitt ekki mikið. Því voru kallaðir til kennarar til að kenna Maríu og var sérstaklega lögð áhersla á franska siði og tungu.

Þann 19 apríl 1770 var María gift Loðvík Ágústi í Ágústusarkirkju í Vín og var [[Ferdinand, erkihertogi af Austurríki-Este|Ferdinand]] bróðir hennar [[Staðgengilsbrúðkaup|staðgengill]] krónprinsins. Við brúðkaupið fékk María titilinn Marie Antoinette, krónprinsessa Frakklands. Tveimur dögum eftir brúðkaupið hélt María frá Vínarborg til Frakklands. 

Þann 7. maí var María Antonetta afhent Frakklandi með mikilli viðhöfn og átti afhending hennar að tákna að tengsl hennar við Austurríki og fjölskyldu hennar væru að fullu slitin. Sérstök timburhöll var reist á óbyggðu sandeyjunni [[Kehl]] í [[Rín]], á milli Frakklands og Þýskalands, fyrir þennan hátíðlega viðburð. Tvö herbergi hallarinnar sneru að Þýskalandi og þangað átti María Antonetta að ganga sem erkihertogadóttir, en tvö vissu að Frakklandi og þaðan átti hún að ganga sem krónprinsessa Frakklands. Hirðsiðir kröfðust þess að hún skildi eftir allar eigur sínar og var hún því afklædd og færð í franskar flíkur. Hún þurfti að kveðja föruneyti sitt og þegar hún gekk inn í herbergið þar sem hið franska föruneyti hennar beið féll hún kjökrandi í fang nýrrar hirðmeyjar sinnar, [[de Noailles greifafrú]]ar. 

María hélt inn í Frakkland og fékk konunglegar móttökur í [[Strassborg]] þar sem bæjarbúar komu saman til að fagna krónprinsessunni. Þaðan hélt föruneyti hennar til [[Compiegne-skógur|Compiegne-skógar]], en 14. maí var konungsfjölskyldan þangað komin til þess að taka á móti henni. Konungurinn, Loðvík 15., tók fyrstur á móti Maríu Antonettu og kynnti hana svo fyrir tilvonandi manni hennar, Loðvík Ágústi, sem var klunnalegur og áhugalaus og kyssti hana laust á kinnina eins og til var ætlast. 

Hið raunverulega brúðkaup var haldið í [[Versalir|Versölum]] 16. maí. Hjónin voru gefin saman í bænahúsi Loðvíks 15. af erkibiskupnum í [[Reims]]. Rétt fyrir brúðkaupið voru Maríu gefin heil ósköp af skarti. Í safninu var meðal annars demantshálsfesti sem hafði tilheyrt [[Anna af Austurríki|Önnu af Austurríki]], og hlutir sem höfðu tilheyrt [[María Skotadrottning|Maríu Skotadrottningu]] og [[Katrín af Medici|Katrínu af Medici]]. María fékk einnig persónulega gjöf frá Loðvík 15. Aðeins aðalsmenn fengu að vera viðstaddir athöfnina, en almúganum var leyft að taka þátt í hátíðarhöldunum sem á eftir fylgdu. Mikill mannfjöldi var samankominn til að sjá flugeldasýninguna sem átti að verða sú skrautlegasta sem hafði sést við hirðina. Er leið á daginn fór veðrið að versna og varð svo mikið steypiregn að mannfjöldinn þurfti að frá að hverfa og leita sér skjóls. Inni hélt þó brúðkaupsveislan áfram og höfðu sex þúsund aðalsmenn tryggt sér aðgang til að sjá konungsfjölskylduna snæða brúðkaupsmálsverðinn. Að málsverði loknum var nýgiftu hjónunum fylgt til herbergis síns þar sem hirðin fylgdi þeim til sængur og erkibiskupinn af Reims blessaði rúm þeirra og skvetti yfir það vígðu vatni. Að því búnu voru María Antonetta og Loðvík Ágúst skilin eftir ein. Hugmyndin var að þau myndu um nóttina fullkomna hjónaband sitt.

== Krónprinsessa ==
María Antonetta nærðist á því að hafa fólk í kringum sig og átti marga vini og vinkonur. Hún hafði unun af því að dansa og leika og eyddi miklum peningum í [[fjárhættuspil]]. Hins vegar sinnti hún ekki skyldum sínum sem krónprinsessa þar sem henni þótti það ekkert skemmtilegt, og þegar hún varð drottning reyndi hún því að eyða sem mestum tíma í einkahúsi sínu, Petit Trianon, sem maður hennar hafði gefið henni. Þessi framkoma gerði að verkum að aðalsmenn og aðrir sem komu til hallarinnar urðu móðgaðir þar sem hún virti þá ekki viðlits og fóru þeir því að búa til sögur um hana. Fljótt varð hún alræmd sem svikakvendi sem gerði ekki annað en að tæla menn og konur, eyddi ríkispeningum og væri austurrískur njósnari. Þetta leiddi til mikilla óvinsælda sem áttu eftir að aukast með árunum.

== María Antonetta verður drottning ==
Hinn 10. maí 1774 lést Loðvík 15. Var þá Loðvík Ágúst krýndur [[Loðvík 16.]], konungur Frakklands. Krýningin fór fram 11. júní og varð María Antonetta drottning Frakklands. Þá var hjónaband þeirra enn ófullkomnað. Marie Terese hafði miklar áhyggjur af þessu og sendi Maríu Antonettu í sífellu bréf þar sem hún reyndi að ráðleggja dóttur sinni um það hvernig hún ætti að fá mann sinn til við sig. Öll hirðin vissi að hjónin höfðu aldrei átt holdlegt samræði og að ef hjónabandið yrði ekki fullkomnað gat það haft þær afleiðingar að því yrði rift. Mannorð þeirra beggja beið mikinn hnekki við þetta og Maríu Antonettu fannst erfitt að lifa við smánina. Talið er að getuleysi Loðvíks 16. hafi stafað af líkamlegum galla sem hægt var að laga með smávægilegri aðgerð. Lengi var reynt að fá hann til að fara í aðgerðina, en talið er að þegar bróðir Maríu Antonettu, [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]], kom í heimsókn árið 1777 hafi hann náð að tala Loðvík 16. til svo að skömmu eftir heimsókn hans var hjónabandið loks fullkomnað.

== Móðurhlutverkið ==
[[Mynd:Marie Antoinette and her Children by Élisabeth Vigée-Lebrun.jpg|thumb|left|María Antonetta ásamt eftirlifandi börnum sínum árið 1787.]]
Ári seinna fréttist að drottningin væri loksins barnshafandi eftir sjö ára hjónaband. Fæddist þeim hjónunum dóttir hinn 19. desember 1778&lt;ref name=vísindavefur&gt;{{Vísindavefurinn|56139|Hvað varð um börn Loðvíks XVI. og Maríu Antonettu eftir að þau voru hálshöggvin?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=9. nóvember 2011}}&lt;/ref&gt;  og var hún nefnd [[Marie Thérèse Charlotte]]. Drottningin eignaðist svo krónprinsinn [[Loðvík Jósef erfðaprins|Louis Joseph Xavier François]] 22. október 1781. Þá varð mikill fögnuður í Frakklandi enda erfðaprinsinn langþráði loksins fæddur.&lt;ref name=vísindavefur/&gt; Mun konungurinn hafa sagt við Maríu Antonettu: „Frú, þér hafið uppfyllt óskir vorar og Frakklands, þér eruð móðir ríkisarfans.“ Þau eignuðust tvö börn til, [[Loðvík 17.|Louis Charles]], sem var kallaður [[Loðvík 17.]] eftir lát föður síns, fæddist 27. mars 1785. María Antonetta varð fljótt þunguð á ný og hafði miklar áhyggjur af að það gæti haft áhrif á heilsu fyrra barnsins. Yngsta dóttir þeirra, [[Sophie Hélène Beatrix Frakklandsprinsessa|Sophie Hélène Beatrix]], fæddist 9. júlí 1786, nokkrum vikum fyrir tímann. Hún lést skömmu fyrir fyrsta afmælisdaginn sinn. Stuttu eftir lát Sophie var Maríu Antonettu sagt að elsti sonur hennar væri með banvænan lungnasjúkdóm. Drengurinn var sífellt veikur þar til hann lést. Yngri sonur konungshjónanna, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], varð þar með ríkisarfi.

== Upphaf frönsku byltingarinnar ==
Franska ríkið skuldaði verulegar upphæðir, að mestum hluta vegna [[Bandaríska frelsisstríðið|stríðsins í Norður-Ameríku]] en einnig vegna lélegrar skattheimtu. Loðvík 16. kallaði saman aðalsmannaþing til að finna lausn á fjárhagsvanda ríkisins en þar sem aðalsmennirnir treystu sér ekki til að taka þær ákvarðanir sem þurfti kröfðust þeir þess að stéttaþingið yrði kallað saman. Það hafði síðast verið kallað saman 1614. Konungurinn samþykkti þetta og stéttaþingið kom saman 5. maí 1789. Illa gekk að samræma óskir allra og þegar ríkisarfinn Louis Joseph lést hinn 4. júní, aðeins sjö ára gamall, eftir löng veikindi, drógu konungshjónin sig í hlé syrgjandi enda hafði drengurinn verið mikið yndi foreldra sinna. 

Hinn 14. júlí réðust Parísarbúar á [[Bastillan|Bastilluna]] til að verða sér úti um vopn og er sá atburður talinn vera dagurinn sem Frakkar „vöknuðu“. [[Bastilludagurinn]] varð síðar þjóðhátíðardagur Frakka. Árásin á Bastilluna er af mörgum talin hafa markað upphaf [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]], sem átti eftir að leiða til endaloka hins forna konungdæmis. 

Hinn 5. október lögðu konur í París af stað til Versala til að mótmæla skorti á brauði, í göngu sem gjarnan er kölluð brauðgangan eða [[kvennagangan til Versala]]. Orðrómur gekk um að konungsfjölskyldan væri að hamstra korn, og því héldu reiðar og æstar konur af stað í átt til Versala. Jafnt og þétt bættist í hópinn og ekki eingöngu konur. Löngu síðar, eða um miðja 19. öld, voru Maríu Antonettu eignuð orðin „Gefum þeim kökur“ (''Qu'ils mangent de la brioche'') er hún heyrði af brauðgöngunni. Orðin eru úr bók eftir [[Jean-Jacques Rousseau]] sem kom út nokkru áður en María kom til Frakklands.

Múgurinn réðst inn í höllina og krafðist þess að fá konungshjónin framseld. Það náðist að halda aftur af múginum en hann krafðist þess að konungurinn sýndi sig á svölum [[Versalahöll|Versalahallar]]. Þegar hann hafði gert það var þess krafist að drottningin sýndi sig og þegar hún gerði það uppskar hún mikil fagnaðarlæti. Múgurinn var þó ekki sáttur og var þess krafist að konungsfjölskyldan færi til Parísar. Þegar Loðvík 16. og Maríu Antonettu varð ljóst að lýðnum yrði ekki aftrað ákváðu þau að fara með fólkinu til Parísar. Á leiðinni ríkti mikil sigurgleði meðal fólksins sem söng: „Við komum með þau, bakarann, bakararakonuna og litla bakaradrenginn. Nú sveltum við ekki lengur“. Þau fluttu í [[Tuileries-höll]] þar sem þeim leið eins og föngum, enda voru þau sífellt grunuð um að hyggja á flótta og var því ekki leyft að fara ferða sinna að vild. 

Eftir misheppnuða flóttatilraun til [[Varennes]] 20.-21. júní 1791 fékkst staðfesting á að konungshjónin styddu ekki byltinguna og hinn 10. ágúst réðust Parísarbúar á Tuileries-höll. Konungsfjölskyldan náði að forða sér í þinghúsið, en við það að missa höllina var talið að konungsveldið í Frakklandi væri endanlega fallið. Í þinghúsinu þurfti fjölskyldan að sitja undir löngum fundi þar sem ákveðið var hvað skyldi gert við þau, en að lokum var ákveðið að færa þau í [[Temple]], þar sem þau yrðu höfð í haldi.

== Endalokin nálgast ==
Á síðustu árum Maríu Antonettu breyttist hún úr léttúðugu prinsessunni, sem þráði ekkert annað en að vera ánægð og að skemmta sjálfri sér, í tignarlega konu sem sýndi mikið hugrekki á erfiðustu stundum lífs síns. Hún gekk hnarreist til móts við fallöxina og hélt reisn sinni til hinstu stundar. Í einu bréfa sinna skrifaði hún: „Í ógæfunni þekkir maður sjálfan sig“ og það lýsir vel breytingunum sem á henni urðu. 

Loðvík 16. var sóttur til saka fyrir landráð 11. desember og lét lífið í fallöxinni hinn 21. janúar 1793, þá kallaður „Loðvík [[Kapetingar|Kapet]]“. María Antonetta, sem fékk við dauða hans titilinn, „ekkjan Kapet“, fékk ekki neinar fréttir um örlög manns síns, en inn um gluggann heyrði hún fagnaðarlætin þegar hann hafði verið líflátinn. 

[[Mynd:Exécution de Marie Antoinette le 16 octobre 1793.jpg|thumb|right|Mynd af aftöku Maríu Antonettu þann 16. október 1793. Hér sést böðullinn Sanson sýna múgnum höfuð drottningarinnar.]]
Sonur Maríu, ríkisarfinn Loðvík Karl, var tekinn frá henni hinn 3. júlí 1793 og settur í fóstur hjá skósmiðnum Símoni. María Antonetta ætlaði ekki að sleppa honum en þegar verðirnir hótuðu að drepa dóttur hennar, Maríu Teresu, ákvað hún að berjast ekki á móti. Sonur hennar, sem var nefndur Loðvík 17. af konungsinnum eftir dauða föður hans, lést í Temple árið 1795 og var grafinn í fjöldagröf en sumir héldu því fram að honum hefði verið smyglað úr landi. Seinna áttu eftir að koma fram menn sem þóttust vera Loðvík 17. 

Hinn 1. ágúst 1793 var María send í [[Conciergerie]]-fangelsið en það var þekkt sem endastöðin áður en fólk var leitt á höggstokkinn. María Antonetta fékk [[Sýndarréttarhöld|ósanngjörn réttarhöld]] eins og svo margir aðrir sem voru dæmdir af byltingardómstólnum og flestar þær sakir sem hún var dæmd fyrir voru ósannar. Hún átti meðal annars að hafa kennt syni sínum, Louis Charles, sjálfsfróun og látið hann sofa á milli sín og mágkonu sinnar, Elísabetar prinsessu. Prinsinn bar sjálfur vitni gegn móður sinni. Hún var einnig sögð hafa sent miklar fjárhæðir til bróður síns í Austurríki og skipulagt kynsvall í Versölum. 

María Antonetta var sek um að reyna að flýja land og hafði reynt að skipuleggja flótta þegar hún var í haldi. Af þeim sökum þótti ekki öruggt að þyrma henni. Hún var send á höggstokkinn 16. október 1793 og lík hennar lagt í ómerkta gröf. Það hennar fannst þó síðar, líklega af því að kalki var stráð yfir konungsfólk, og var grafið í [[Dómkirkjan í St. Denis|St. Denis-dómkirkjunni]] árið 1815. 

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{fd|1755|1793}}
[[Flokkur:Drottningar Frakklands]]
[[Flokkur:Habsburg-Lothringen-ætt]]
[[Flokkur:Búrbónar]]</text>
      <sha1>r73ld8qbzr5q4xj2usbczf85govijqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984027</id>
      <parentid>1984026</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:51:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Endalokin nálgast */</comment>
      <origin>1984027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18410" sha1="eu8fvxwhi20kdlykewxbvgbnnaubkob" xml:space="preserve">{{heimildir vantar}}
{{konungur
| titill = Drottning [[Konungsríkið Frakkland|Frakklands]]
| ætt = [[Habsborgarar|Habsburg-Lothringen-ætt]]
| skjaldarmerki = CoA of Marie-Antoinette of Austria.png
| nafn = Marie Antoinette
| mynd = Élisabeth Vigée Le Brun- Marie-Antoinette à la Rose - collection Resnick.jpg
| skírnarnafn = María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen
| fæðingardagur = [[2. nóvember]] [[1755]]
| fæðingarstaður = [[Vín (borg)|Vín]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1793|10|16|1755|11|2}}
| dánarstaður = [[París]], [[Fyrsta franska lýðveldið|Frakklandi]]
| grafinn = Basilique royale de Saint-Denis, París
| ríkisár = [[10. maí]] [[1774]] – [[21. september]] [[1792]]
| undirskrift = Marie-AntoinetteSignature.jpg
| faðir = [[Frans I (HRR)|Frans 1.]]
| móðir = [[María Teresa af Austurríki]]
| maki = [[Loðvík 16.]]
| titill_maka = Konungur
| börn = María Teresa, Loðvík Jósef, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], Soffía
}}
'''María Antonetta Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen''', ([[2. nóvember]] [[1755]] – [[16. október]] [[1793]]; [[franska]]: ''Marie Antoinette Josèphe Jeanne''; [[þýska]]: ''Maria Antonia Josefa Johanna'') var [[drottning Frakklands]] frá 10. maí 1774 til 21. september 1792, þegar franska konungdæmið var lagt af í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]]. 

María fæddist í höllinni [[Hofburg]] í [[Vínarborg]]. Hún var fimmtánda barn og yngsta dóttir [[Frans 1. keisari|Frans 1. keisara]] og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] af Austurríki. Hún var gift [[Loðvík 16.|Loðvíki 16.]] Frakkakonungi og var móðir „týnda ríkisarfans“ [[Loðvík 17.|Loðvíks 17.]] Hún er einkum þekkt fyrir að hafa verið léttúðug drottning sem eyddi miklu fé í skemmtanir og fjárhættuspil, og eins fyrir að hafa sagt: „Gefum þeim kökur“ (sem hún sagði raunar aldrei).&lt;ref&gt;{{cite book|author=Lanser, Susan S.|year=2003|chapter=Eating Cake: The (Ab)uses of Marie-Antoinette|editor1=Goodman, Dena|editor2=Kaiser, Thomas E.|title=Marie Antoinette: Writings on the Body of a Queen|publisher=Routledge|pages=273–290|isbn=978-0415933957}}&lt;/ref&gt; Dauðdagi hennar er einnig vel þekktur, en hún var hálshöggvin með [[fallöxi]] eftir að hafa verið dæmd fyrir landráð og fleiri glæpi.

== Barnæska ==
María Antonetta fæddist í Hofburg-höllinni í [[Vín (borg)|Vín]]. Hún var næstyngst af sextán börnum og ellefta dóttir foreldra sinna, [[Frans 1. keisari|Frans 1.]] keisara og [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu]] keisaraynju. Hún var nefnd Maria til heiðurs [[María mey|Maríu mey]], eins og allar systur hennar, Antonia til heiðurs dýrlingnum [[Anton af Padúu|Antoni af Padúu]], Josefa til heiðurs [[Jósef 2. keisari|eldri bróður sínum]] og Johanna til heiðurs [[Jóhannes guðspjallamaður|Jóhannesi guðspjallamanni]]. Við fæðingu var henni lýst sem lítilli en heilbrigðri hertogaynju.

Ung hitti María Antonetta tónskáldið [[Wolfgang Amadeus Mozart]], þegar hann lék fyrir fjölskyldu hennar ásamt systur sinni, [[Maria Anna Mozart|Mariu Önnu Mozart]]. Þau voru þá 6 og 10 ára, en María var 7 ára.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.habsburger.net/en/chapter/wolferl-and-nannerl-court|title=Wolferl and Nannerl at Court|author=Julia Teresa Friehs|access-date=27.10.2026|website=The World of the Habsburgs}}&lt;/ref&gt;

== María giftist krónprinsi Frakklands ==
Systur Maríu voru snemma giftar háttsettum mönnum í Evrópu. [[Maria Christina|Maria Christina, hertogaynja af Teschen]] giftist [[Albert Kasimir hertogi af Sachsen-Teschen|Alberti af Saxlandi]]. [[María Amalía erkihertogaynja|Maria Amila]] var gift [[Ferdinand hertogi af Parma|hertoganum af Parma]] og [[María Karólína af Austurríki|Maria Carolina]] var gift [[Ferdinand 1. af Sikileyjunum tveimur|Ferdinand 4.]] konungi Napólí. 

Árið 1748 var sáttmáli undirriitaður í Aix-la-Chapelle í þeirri von að binda mætti enda á [[Austurríska erfðastríðið|rúmlega aldarlangt stríð]] milli Austurríkis og Frakklands. Til að halda friðinn var því komið í kring að [[Loðvík 16.|Loðvík Ágúst]], sonarsonur og erfingi [[Loðvík 15.|Loðvíks 15.]] Frakkakonungs, kvæntist einni af dætrum Mariu Theresu. Þar sem aðrar eldri systur hennar höfðu dáið þegar bólusóttarfaraldur gekk yfir árið 1767 var María Antonetta ein eftir sem möguleg brúður. Eftir langar samningaviðræður bað Loðvík 15. um hönd Maríu til handa sonarsyni sínum árið 1769. Þegar ljóst var að María Antonetta yrði gift ríkisarfa Frakklands komst móðir hennar að því að dóttir hennar var bæði léleg í [[Þýska|þýsku]] og [[Franska|frönsku]] og kunni yfirleitt ekki mikið. Því voru kallaðir til kennarar til að kenna Maríu og var sérstaklega lögð áhersla á franska siði og tungu.

Þann 19 apríl 1770 var María gift Loðvík Ágústi í Ágústusarkirkju í Vín og var [[Ferdinand, erkihertogi af Austurríki-Este|Ferdinand]] bróðir hennar [[Staðgengilsbrúðkaup|staðgengill]] krónprinsins. Við brúðkaupið fékk María titilinn Marie Antoinette, krónprinsessa Frakklands. Tveimur dögum eftir brúðkaupið hélt María frá Vínarborg til Frakklands. 

Þann 7. maí var María Antonetta afhent Frakklandi með mikilli viðhöfn og átti afhending hennar að tákna að tengsl hennar við Austurríki og fjölskyldu hennar væru að fullu slitin. Sérstök timburhöll var reist á óbyggðu sandeyjunni [[Kehl]] í [[Rín]], á milli Frakklands og Þýskalands, fyrir þennan hátíðlega viðburð. Tvö herbergi hallarinnar sneru að Þýskalandi og þangað átti María Antonetta að ganga sem erkihertogadóttir, en tvö vissu að Frakklandi og þaðan átti hún að ganga sem krónprinsessa Frakklands. Hirðsiðir kröfðust þess að hún skildi eftir allar eigur sínar og var hún því afklædd og færð í franskar flíkur. Hún þurfti að kveðja föruneyti sitt og þegar hún gekk inn í herbergið þar sem hið franska föruneyti hennar beið féll hún kjökrandi í fang nýrrar hirðmeyjar sinnar, [[de Noailles greifafrú]]ar. 

María hélt inn í Frakkland og fékk konunglegar móttökur í [[Strassborg]] þar sem bæjarbúar komu saman til að fagna krónprinsessunni. Þaðan hélt föruneyti hennar til [[Compiegne-skógur|Compiegne-skógar]], en 14. maí var konungsfjölskyldan þangað komin til þess að taka á móti henni. Konungurinn, Loðvík 15., tók fyrstur á móti Maríu Antonettu og kynnti hana svo fyrir tilvonandi manni hennar, Loðvík Ágústi, sem var klunnalegur og áhugalaus og kyssti hana laust á kinnina eins og til var ætlast. 

Hið raunverulega brúðkaup var haldið í [[Versalir|Versölum]] 16. maí. Hjónin voru gefin saman í bænahúsi Loðvíks 15. af erkibiskupnum í [[Reims]]. Rétt fyrir brúðkaupið voru Maríu gefin heil ósköp af skarti. Í safninu var meðal annars demantshálsfesti sem hafði tilheyrt [[Anna af Austurríki|Önnu af Austurríki]], og hlutir sem höfðu tilheyrt [[María Skotadrottning|Maríu Skotadrottningu]] og [[Katrín af Medici|Katrínu af Medici]]. María fékk einnig persónulega gjöf frá Loðvík 15. Aðeins aðalsmenn fengu að vera viðstaddir athöfnina, en almúganum var leyft að taka þátt í hátíðarhöldunum sem á eftir fylgdu. Mikill mannfjöldi var samankominn til að sjá flugeldasýninguna sem átti að verða sú skrautlegasta sem hafði sést við hirðina. Er leið á daginn fór veðrið að versna og varð svo mikið steypiregn að mannfjöldinn þurfti að frá að hverfa og leita sér skjóls. Inni hélt þó brúðkaupsveislan áfram og höfðu sex þúsund aðalsmenn tryggt sér aðgang til að sjá konungsfjölskylduna snæða brúðkaupsmálsverðinn. Að málsverði loknum var nýgiftu hjónunum fylgt til herbergis síns þar sem hirðin fylgdi þeim til sængur og erkibiskupinn af Reims blessaði rúm þeirra og skvetti yfir það vígðu vatni. Að því búnu voru María Antonetta og Loðvík Ágúst skilin eftir ein. Hugmyndin var að þau myndu um nóttina fullkomna hjónaband sitt.

== Krónprinsessa ==
María Antonetta nærðist á því að hafa fólk í kringum sig og átti marga vini og vinkonur. Hún hafði unun af því að dansa og leika og eyddi miklum peningum í [[fjárhættuspil]]. Hins vegar sinnti hún ekki skyldum sínum sem krónprinsessa þar sem henni þótti það ekkert skemmtilegt, og þegar hún varð drottning reyndi hún því að eyða sem mestum tíma í einkahúsi sínu, Petit Trianon, sem maður hennar hafði gefið henni. Þessi framkoma gerði að verkum að aðalsmenn og aðrir sem komu til hallarinnar urðu móðgaðir þar sem hún virti þá ekki viðlits og fóru þeir því að búa til sögur um hana. Fljótt varð hún alræmd sem svikakvendi sem gerði ekki annað en að tæla menn og konur, eyddi ríkispeningum og væri austurrískur njósnari. Þetta leiddi til mikilla óvinsælda sem áttu eftir að aukast með árunum.

== María Antonetta verður drottning ==
Hinn 10. maí 1774 lést Loðvík 15. Var þá Loðvík Ágúst krýndur [[Loðvík 16.]], konungur Frakklands. Krýningin fór fram 11. júní og varð María Antonetta drottning Frakklands. Þá var hjónaband þeirra enn ófullkomnað. Marie Terese hafði miklar áhyggjur af þessu og sendi Maríu Antonettu í sífellu bréf þar sem hún reyndi að ráðleggja dóttur sinni um það hvernig hún ætti að fá mann sinn til við sig. Öll hirðin vissi að hjónin höfðu aldrei átt holdlegt samræði og að ef hjónabandið yrði ekki fullkomnað gat það haft þær afleiðingar að því yrði rift. Mannorð þeirra beggja beið mikinn hnekki við þetta og Maríu Antonettu fannst erfitt að lifa við smánina. Talið er að getuleysi Loðvíks 16. hafi stafað af líkamlegum galla sem hægt var að laga með smávægilegri aðgerð. Lengi var reynt að fá hann til að fara í aðgerðina, en talið er að þegar bróðir Maríu Antonettu, [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]], kom í heimsókn árið 1777 hafi hann náð að tala Loðvík 16. til svo að skömmu eftir heimsókn hans var hjónabandið loks fullkomnað.

== Móðurhlutverkið ==
[[Mynd:Marie Antoinette and her Children by Élisabeth Vigée-Lebrun.jpg|thumb|left|María Antonetta ásamt eftirlifandi börnum sínum árið 1787.]]
Ári seinna fréttist að drottningin væri loksins barnshafandi eftir sjö ára hjónaband. Fæddist þeim hjónunum dóttir hinn 19. desember 1778&lt;ref name=vísindavefur&gt;{{Vísindavefurinn|56139|Hvað varð um börn Loðvíks XVI. og Maríu Antonettu eftir að þau voru hálshöggvin?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=9. nóvember 2011}}&lt;/ref&gt;  og var hún nefnd [[Marie Thérèse Charlotte]]. Drottningin eignaðist svo krónprinsinn [[Loðvík Jósef erfðaprins|Louis Joseph Xavier François]] 22. október 1781. Þá varð mikill fögnuður í Frakklandi enda erfðaprinsinn langþráði loksins fæddur.&lt;ref name=vísindavefur/&gt; Mun konungurinn hafa sagt við Maríu Antonettu: „Frú, þér hafið uppfyllt óskir vorar og Frakklands, þér eruð móðir ríkisarfans.“ Þau eignuðust tvö börn til, [[Loðvík 17.|Louis Charles]], sem var kallaður [[Loðvík 17.]] eftir lát föður síns, fæddist 27. mars 1785. María Antonetta varð fljótt þunguð á ný og hafði miklar áhyggjur af að það gæti haft áhrif á heilsu fyrra barnsins. Yngsta dóttir þeirra, [[Sophie Hélène Beatrix Frakklandsprinsessa|Sophie Hélène Beatrix]], fæddist 9. júlí 1786, nokkrum vikum fyrir tímann. Hún lést skömmu fyrir fyrsta afmælisdaginn sinn. Stuttu eftir lát Sophie var Maríu Antonettu sagt að elsti sonur hennar væri með banvænan lungnasjúkdóm. Drengurinn var sífellt veikur þar til hann lést. Yngri sonur konungshjónanna, [[Loðvík 17.|Loðvík Karl]], varð þar með ríkisarfi.

== Upphaf frönsku byltingarinnar ==
Franska ríkið skuldaði verulegar upphæðir, að mestum hluta vegna [[Bandaríska frelsisstríðið|stríðsins í Norður-Ameríku]] en einnig vegna lélegrar skattheimtu. Loðvík 16. kallaði saman aðalsmannaþing til að finna lausn á fjárhagsvanda ríkisins en þar sem aðalsmennirnir treystu sér ekki til að taka þær ákvarðanir sem þurfti kröfðust þeir þess að stéttaþingið yrði kallað saman. Það hafði síðast verið kallað saman 1614. Konungurinn samþykkti þetta og stéttaþingið kom saman 5. maí 1789. Illa gekk að samræma óskir allra og þegar ríkisarfinn Louis Joseph lést hinn 4. júní, aðeins sjö ára gamall, eftir löng veikindi, drógu konungshjónin sig í hlé syrgjandi enda hafði drengurinn verið mikið yndi foreldra sinna. 

Hinn 14. júlí réðust Parísarbúar á [[Bastillan|Bastilluna]] til að verða sér úti um vopn og er sá atburður talinn vera dagurinn sem Frakkar „vöknuðu“. [[Bastilludagurinn]] varð síðar þjóðhátíðardagur Frakka. Árásin á Bastilluna er af mörgum talin hafa markað upphaf [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]], sem átti eftir að leiða til endaloka hins forna konungdæmis. 

Hinn 5. október lögðu konur í París af stað til Versala til að mótmæla skorti á brauði, í göngu sem gjarnan er kölluð brauðgangan eða [[kvennagangan til Versala]]. Orðrómur gekk um að konungsfjölskyldan væri að hamstra korn, og því héldu reiðar og æstar konur af stað í átt til Versala. Jafnt og þétt bættist í hópinn og ekki eingöngu konur. Löngu síðar, eða um miðja 19. öld, voru Maríu Antonettu eignuð orðin „Gefum þeim kökur“ (''Qu'ils mangent de la brioche'') er hún heyrði af brauðgöngunni. Orðin eru úr bók eftir [[Jean-Jacques Rousseau]] sem kom út nokkru áður en María kom til Frakklands.

Múgurinn réðst inn í höllina og krafðist þess að fá konungshjónin framseld. Það náðist að halda aftur af múginum en hann krafðist þess að konungurinn sýndi sig á svölum [[Versalahöll|Versalahallar]]. Þegar hann hafði gert það var þess krafist að drottningin sýndi sig og þegar hún gerði það uppskar hún mikil fagnaðarlæti. Múgurinn var þó ekki sáttur og var þess krafist að konungsfjölskyldan færi til Parísar. Þegar Loðvík 16. og Maríu Antonettu varð ljóst að lýðnum yrði ekki aftrað ákváðu þau að fara með fólkinu til Parísar. Á leiðinni ríkti mikil sigurgleði meðal fólksins sem söng: „Við komum með þau, bakarann, bakararakonuna og litla bakaradrenginn. Nú sveltum við ekki lengur“. Þau fluttu í [[Tuileries-höll]] þar sem þeim leið eins og föngum, enda voru þau sífellt grunuð um að hyggja á flótta og var því ekki leyft að fara ferða sinna að vild. 

Eftir misheppnuða flóttatilraun til [[Varennes]] 20.-21. júní 1791 fékkst staðfesting á að konungshjónin styddu ekki byltinguna og hinn 10. ágúst réðust Parísarbúar á Tuileries-höll. Konungsfjölskyldan náði að forða sér í þinghúsið, en við það að missa höllina var talið að konungsveldið í Frakklandi væri endanlega fallið. Í þinghúsinu þurfti fjölskyldan að sitja undir löngum fundi þar sem ákveðið var hvað skyldi gert við þau, en að lokum var ákveðið að færa þau í [[Temple]], þar sem þau yrðu höfð í haldi.

== Endalokin nálgast ==
Á síðustu árum Maríu Antonettu breyttist hún úr léttúðugu prinsessunni, sem þráði ekkert annað en að vera ánægð og að skemmta sjálfri sér, í tignarlega konu sem sýndi mikið hugrekki á erfiðustu stundum lífs síns. Hún gekk hnarreist til móts við fallöxina og hélt reisn sinni til hinstu stundar. Í einu bréfa sinna skrifaði hún: „Í ógæfunni þekkir maður sjálfan sig“ og það lýsir vel breytingunum sem á henni urðu. 

Loðvík 16. var sóttur til saka fyrir landráð 11. desember og lét lífið í fallöxinni hinn 21. janúar 1793, þá kallaður „Loðvík [[Kapetingar|Kapet]]“. María Antonetta, sem fékk við dauða hans titilinn, „ekkjan Kapet“, fékk ekki neinar fréttir um örlög manns síns, en inn um gluggann heyrði hún fagnaðarlætin þegar hann hafði verið líflátinn. 

[[Mynd:Exécution de Marie Antoinette le 16 octobre 1793.jpg|thumb|right|Mynd af aftöku Maríu Antonettu þann 16. október 1793. Hér sést böðullinn Sanson sýna múgnum höfuð drottningarinnar.]]
Sonur Maríu, ríkisarfinn Loðvík Karl, var tekinn frá henni hinn 3. júlí 1793 og settur í fóstur hjá skósmiðnum Símoni. María Antonetta ætlaði ekki að sleppa honum en þegar verðirnir hótuðu að drepa dóttur hennar, Maríu Teresu, ákvað hún að berjast ekki á móti. Sonur hennar, sem var nefndur Loðvík 17. af konungsinnum eftir dauða föður hans, lést í Temple árið 1795 og var grafinn í fjöldagröf en sumir héldu því fram að honum hefði verið smyglað úr landi. Seinna áttu eftir að koma fram menn sem þóttust vera Loðvík 17. 

Hinn 1. ágúst 1793 var María send í [[Conciergerie]]-fangelsið en það var þekkt sem endastöðin áður en fólk var leitt á höggstokkinn. María Antonetta fékk [[Sýndarréttarhöld|ósanngjörn réttarhöld]] eins og svo margir aðrir sem voru dæmdir af byltingardómstólnum og flestar þær sakir sem hún var dæmd fyrir voru ósannar. Hún átti meðal annars að hafa kennt syni sínum, Louis Charles, sjálfsfróun og látið hann sofa á milli sín og mágkonu sinnar, Elísabetar prinsessu. Prinsinn bar sjálfur vitni gegn móður sinni. Hún var einnig sögð hafa sent miklar fjárhæðir til bróður síns í Austurríki og skipulagt kynsvall í Versölum. 

María Antonetta var sek um að reyna að flýja land og hafði reynt að skipuleggja flótta þegar hún var í haldi. Af þeim sökum þótti ekki öruggt að þyrma henni. Hún var send á höggstokkinn 16. október 1793 og lík hennar lagt í ómerkta gröf. Það fannst þó síðar, líklega af því að kalki var stráð yfir konungborið fólk, og var grafið í [[Dómkirkjan í St. Denis|St. Denis-dómkirkjunni]] árið 1815.

==Tilvísanir==
{{reflist}}
{{fd|1755|1793}}
[[Flokkur:Drottningar Frakklands]]
[[Flokkur:Habsburg-Lothringen-ætt]]
[[Flokkur:Búrbónar]]</text>
      <sha1>eu8fvxwhi20kdlykewxbvgbnnaubkob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>María Fjodorovna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56181</id>
    <revision>
      <id>1984030</id>
      <parentid>1844139</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1984030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3736" sha1="aklw5j26v9u68yjdj9im57u3bqqx2uj" xml:space="preserve">{{Konungur
|mynd = Maria Feodorovna by Kramskoj.jpg
|titill = Keisaraynja Rússlands
|ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]]
|skjaldarmerki = Lesser CoA of the empress Maria Fiodorovna of Russia.svg
|nafn = María Fjodorovna
|ríkisár = 13. mars 1881 – 1. nóvember 1894
|skírnarnafn = Marie Sophie Frederikke Dagmar
|fæðingardagur = {{fæðingardagur|1847|11|26}}
|fæðingarstaður = [[Gula höllin|Gulu höllinni]], [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u
|dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1928|10|13|1847|11|26}}
|dánarstaður = [[Hvidøre]], [[Klampenborg]], Danmörku
|grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] (október 1928)&lt;br&gt;[[Dómkirkja Péturs og Páls]], [[Sankti Pétursborg]] (endurgreftrun, 28. september 2006)
|undirskrift = Empress Dowager Maria's signature (in Russian).svg
|faðir =  [[Kristján 9.]]
|móðir = [[Lovísa af Hessen-Kassel]]
|titill_maka = Eiginmaður
|maki = {{gifting|[[Alexander 3. Rússakeisari]]|1866|1894|orsök=dó}}
|börn ={{plainlist|
* [[Nikulás 2.]]
* [[Alexander Aleksandrovítsj stórhertogi|Alexander stórhertogi]]
* [[Georg Aleksandrovítsj stórhertogi|Georg stórhertogi]]
* [[Ksenía Aleksandrovna erkihertogaynja|Ksenía stórhertogaynja]]
* [[Mikael Aleksandrovítsj stórhertogi|Mikael stórhertogi]]
* [[Olga Aleksandrovna erkihertogaynja|Olga stórhertogaynja]]}}
}}
'''María Fjodorovna''' (fædd ''Marie Sophie Frederikke '''Dagmar''''' Danmerkurprinsessa; f. [[26. nóvember]] [[1847]], d. [[13. október]] [[1928]]) (nefnd '''Dagmar Kristjánsdóttir''' á íslensku eða '''Dagmar keisaraekkja''') var keisaraynja [[Rússland]]s og miðdóttir [[Kristján 9.|Kristjáns 9. Danakonungs]] og [[Lovísa af Hessen-Kassel|Lovísu af Hessen-Kassel]].

== Brúðkaup og fjölskylda ==
Upprunalega átti Dagmar að giftast elsta syni [[Alexander II Rússakeisari|Alexanders II]], Nikulási Aleksandrovítsj stórhertoga, en hann dó úr berklum. Þá var brugðið á það ráð að trúlofa Dagmar með bróður Nikulásar, [[Alexander III Rússlandskeisari|Alexander]]. Dagmar og Alexander giftust [[9. nóvember]] [[1866]]. Þau eignuðust sex börn:
*Nikulás stórhertogi, seinna [[Nikulás II Rússlandskeisari]] (f. [[6. maí]] [[1868]] – [[17. júlí]] [[1918]])
*Alexander Aleksandrovítsj stórhertogi (f. [[7. júní]] [[1869]] – [[2. maí]] [[1870]])
*Georg Aleksandrovítsj stórhertogi (f. [[6. maí]] [[1871]] – [[9. ágúst]] [[1899]])
*Ksenía Aleksandrovna stórhertogaynja (f. [[6. apríl]] [[1875]] – [[20. apríl]] [[1960]])
*Mikael Aleksandrovítsj stórhertogi (f. [[28. nóvember]] [[1878]] – [[12. júní]] [[1918]])
*Olga Aleksandrovna stórhertogaynja (f. [[13. júní]] [[1882]] – [[24. nóvember]] [[1960]])

Alexander 3. dó árið [[1894]] og tók Nikulás, sonur þeirra hjóna, við krúnunni. Dagmar eða María eins og hún var þekkt í Rússlandi varð þá keisaraekkja.

Árið [[1918]] varð rússneska byltingin og voru tveir af sonum Mariu myrtir. [[Georg 5.]] Bretlandskonungur sendi skip eftir móðursystur sinni og öðrum rússneskum ættingjum. Maria var í útlegð fyrst í [[Bretland]]i en settist síðan að í [[Danmörk]]u þar sem hún dó árið [[1928]]. Hún var jarðsett í dómkirkjunni í [[Hróarskelda|Hróarskeldu]], en í [[nóvember]] [[2006]] var hún grafin upp, flutt til [[Rússland]]s og grafin við hlið eiginmanns síns.

== Tenglar ==
* {{Tímarit.is|4356696|Bobrikoff — böðull Finnlands og Dagmar keisaraekkja|blað=[[Fálkinn]]|útgáfudagsetning=4. desember 1937|blaðsíða=4–5}}
* {{Tímarit.is|4360272|Líf-kósakkar ekkjunnar|blað=[[Fálkinn]]|útgáfudagsetning=2. janúar 1942|blaðsíða=4–5}}

[[Flokkur:Rómanov-ætt]]
[[Flokkur:Lukkuborgarætt]]
{{fd|1847|1928}}</text>
      <sha1>aklw5j26v9u68yjdj9im57u3bqqx2uj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vegir liggja til allra átta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60701</id>
    <revision>
      <id>1983966</id>
      <parentid>1914609</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bassabarn</username>
        <id>122233</id>
      </contributor>
      <comment>Ég geri sýnilega þá miklu breytingu sem Jón Sigurðsson,sem sá um og samdi tónlistina í kvikmyndinni, var að frumkvæði Erik Balling fenginn til að gera á upphaflegu útgáfu lagsins Vegir liggja til allra átta til að hægt væri að hafa það með í kvikmyndinni 79 af stöðinni.</comment>
      <origin>1983966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="idgzzfsvg57uv93nhslbei6f118dm9j" xml:space="preserve">'''„Vegir liggja til allra átta“''' (upphaflega '''„79 af stöðinni“''') er íslenskt dægurlag eftir [[Sigfús Halldórsson]] og Jón (bassa) Sigurðsson við texta eftir [[Indriði G. Þorsteinsson|Indriða G. Þorsteinsson]]. Lagið var samið fyrir kvikmyndina ''[[79 af stöðinni (kvikmynd)|79 af stöðinni]]'' eftir samnefndri skáldsögu Indriða sem kom út 1955 og hafði notið mikilla vinsælda. [[Guðlaugur Rósinkranz]] [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússtjóri]] tók fljótlega að skrifa [[kvikmyndahandrit]] eftir sögunni og íslenska fyrirtækið [[Edda Film]] stóð að gerð myndarinnar sem var leikstýrt af danska leikstjóranum [[Erik Balling]]. Guðlaugur fékk Sigfús og Indriða til að semja lagið og textann fyrir myndina. Samkvæmt Indriða hafði Guðlaugur fengið þá hugmynd að myndin yrði að hafa eftirminnilegt lag, líkt og myndirnar ''[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]'' og ''[[Brúin yfir Kwai]]''. Lagið var í gerð Sigfúsar stuttur tangó, en Erik Balling fannst sá stíll ekki henta fyrir nútímalegt efni myndarinnar. [[Jón Sigurðsson (f. 1932)|Jón Sigurðsson]] tónlistarmaður sem sá um alla tónlist kvikmyndarinnar var fenginn til að breyta laginu og lengja það. Í einu atriði kvikmyndarinnar sést [[Elly Vilhjálms]] syngja það á balli á [[Hótel Borg]]. Í laginu er langt gítarmillispil sem [[Ólafur Gaukur Þórhallsson]] lék og sumir segja vera fyrsta gítarsóló íslenskrar tónlistarsögu. 

Lagið varð umsvifalaust gríðarlega vinsælt. Það kom út á [[HSH45-1014|smáskífu]] ásamt laginu „Lítill fugl“ 1963, ári eftir að kvikmyndin var frumsýnd, undir heitinu „79 af stöðinni“, en í síðari útgáfum var nafninu breytt í „Vegir liggja til allra átta“. Þetta var önnur plata Ellyjar. 

==Heimildir==
* {{vefheimild|url=http://myndir.timarit.is/400912/djvu/400912_0243_435180_0026.djvu|titill=Sigfús Halldórsson (minningargrein)|höfundur=Indriði G. Þorsteinsson|ritverk=Morgunblaðið, 9. janúar, 1997|árskoðað=2008|mánuðurskoðað=7. febrúar}}
* {{vefheimild|höfundur=Páll Ásgeir Ásgeirsson|titill=Stefnumót Indriða og Sigfúsar|url=http://www.heimur.is/timarit/sky/greinar/?ew_news_onlyarea=&amp;ew_news_onlyposition=3&amp;cat_id=52272&amp;ew_3_a_id=292444|ritverk=Heimur - Útgáfufyrirtækið|ár=2007|árskoðað=2008|mánuðurskoðað=7. febrúar}}

[[Flokkur:Íslensk popplög]]
[[Flokkur:Íslensk kvikmyndatónlist]]</text>
      <sha1>idgzzfsvg57uv93nhslbei6f118dm9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fransk-prússneska stríðið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60872</id>
    <revision>
      <id>1984019</id>
      <parentid>1977909</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimildir */</comment>
      <origin>1984019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10360" sha1="8zt4wd0cjw0x0utp6ashqno8564ramv" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = Fransk-prússneska stríðið
| partof            = [[stofnun Þýskalands]]
| image             = {{Multiple image
| perrow  = 2/2/2
| total_width = 330
| border=infobox
| image1=A v Werner - Kaiserproklamation am 18 Januar 1871 (3. Fassung 1885).jpg
| image2= Battle of Mars-La-Tour, August 16,1870 by Emil Hünten.jpg
| image3=Siege of Paris.jpg
| image4=Ernst Zimmer - Das Lauenburgische Jäger-Bataillon Nr. 9 bei Gravelotte.jpg
| image5=Jean-Baptiste-Édouard Detaille Champigny Décembre 1870 (1879).jpg
| image6=Braun, Adolphe (1811-1877) - Paris, 1871.jpg
| footer=(réttsælis frá efra hægra horni) {{flatlist|
* ''[[Orrustan við Mars-la-Tour]], 16. ágúst 1870''
* ''[[Orrustan við Gravelotte]]''
* ''Bygging í rúst í [[París]], 1871''
* ''[[Vörnin við Champigny]]''
* ''[[Umsátrið um París (1870–1871)|Umsátrið um París]] árið 1870''
* ''Yfirlýsing um stofnun þýska keisaradæmisins''}}
}}
| caption           = 
| date              = 19. júlí 1870&amp;nbsp;– 28. janúar 1871&lt;br&gt;({{age in years, months, weeks and days|month1=07|day1=19|year1=1870|month2=01|day2=28|year2=1871}})
| place             = [[Frakkland]] og [[Rínarhérað]] í [[Prússland]]i
| territory         = [[Þýska keisaradæmið|Þjóðverjar]] innlima [[Alsace-Lorraine]]
| result            = Sigur [[Þýska keisaradæmið|Þjóðverja]]&lt;br&gt;{{bulleted list|[[Síðara franska keisaradæmið]] leyst upp|[[Stofnun Þýskalands|Sameining Þýskalands]] og stofnun [[Þýska keisaradæmið|þýska keisaradæmisins]]}}
| combatant1        = {{nowrap|'''Fyrir 4. september 1870:'''&lt;br&gt;'''{{flagicon|Frakkland}} [[Síðara franska keisaradæmið]]'''&lt;hr&gt;'''Eftir 4. september 1870:'''&lt;br&gt;'''{{flagicon|Frakkland}} [[Þriðja franska lýðveldið]]{{efn|Undir „Þjóðvarnarstjórninni“.}}'''}}
&lt;br&gt;{{flagicon image|Bandieracalabrese.png}} [[Rauðstakkar (Ítalía)|Rauðstakkar]]
| combatant2        = '''Fyrir [[Stofnun Þýskalands|18. janúar 1871]]:'''&lt;br&gt;'''{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Norður-þýska ríkjasambandið]]'''
* {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[Prússland]]
* {{flagicon image|Flagge Königreich Sachsen (1815-1918).svg}} [[Konungsríkið Saxland|Saxland]]
*{{flagicon image|Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg}} [[Stórhertogadæmið Hessen|Hessen]]
* og 19 minni ríki
{{flagicon image| Flag of Bavaria (striped).svg}} [[Konungsríkið Bæjaraland|Bæjaraland]]&lt;br&gt;{{flagicon image| Flagge Königreich Württemberg.svg}} [[Konungsríkið Württemberg|Württemberg]]&lt;br&gt;{{flagicon image| Flag of the Grand Duchy of Baden (1855–1891).svg}} [[Stórhertogadæmið Baden|Baden]]&lt;br&gt;
----{{nowrap|'''Eftir 18. janúar 1871:'''&lt;br&gt;'''{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Þýska keisaradæmið]]'''}}
| commander1        = {{plainlist|
*{{flagicon|France}} '''[[Napóleon 3.]]'''
*{{flagicon|France}} [[François Achille Bazaine|François Bazaine]]
*{{nowrap|{{flagicon|France}} [[Patrice de MacMahon|Patrice MacMahon]]}}
*{{flagicon|France}} [[Abel Douay]]{{KIA}}
*{{flagicon|France}} [[Charles Auguste Frossard|Charles Frossard]]
*{{flagicon|France}} [[François Certain de Canrobert|François Canrobert]]
*{{flagicon|France}} [[Auguste-Alexandre Ducrot|Auguste Ducrot]]
*{{flagicon|France}} [[Emmanuel Félix de Wimpffen|Emmanuel Wimpffen]]
*{{flagicon|France}} [[Jean Auguste Margueritte|Jean Margueritte]]
----
*{{flagicon|France}} '''[[Louis-Jules Trochu|Louis Trochu]]'''
*{{flagicon|France}} [[Léon Gambetta]]
*{{flagicon|France}} [[Joseph Vinoy]]
*{{flagicon|France}} [[Justin Clinchant]]&lt;ref name=&quot;nuocduc18151890&quot;&gt;[http://www.archive.org/stream/germanyward02ward/germanyward02ward_djvu.txt &quot;Germany, 1815-1890&quot;]&lt;/ref&gt;
*{{flagicon image|Bandieracalabrese.png}} [[Giuseppe Garibaldi]] 
}}
| commander2        = {{plainlist|
*{{flagicon|Þýskaland|1866}} '''[[Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari|Vilhjálmur 1.]]'''
*{{flagicon|Þýskaland|1866}} '''[[Otto von Bismarck]]'''
*{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Helmuth von Moltke eldri|Helmuth Moltke]]
*{{nowrap|{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Friðrik 3. Þýskalandskeisari|Friðrik krónprins]]}}
*{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Friðrik Karl Prússaprins (1828–1885)|Friðrik Karl]]
*{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Karl Friedrich von Steinmetz|Karl Steinmetz]]
*{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Albrecht von Roon|Albrecht Roon]]
*{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Edwin von Manteuffel|Edwin Manteuffel]]&lt;ref&gt;[http://www.archive.org/stream/moltkebiographic00morrrich/moltkebiographic00morrrich_djvu.txt &quot;Moltke, a biographical and critical study&quot;]&lt;/ref&gt;
*{{flagicon image|Flag of Bavaria (striped).svg}} [[Lúðvík 2. af Bæjaralandi|Lúðvík 2.]]
*{{flagicon image|Flag of Bavaria (striped).svg}} [[Jakob von Hartmann|Jakob Hartmann]]
*{{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[Hugo von Kirchbach|Hugo Kirchbach]]
*{{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[Eduard von Pestel|Eduard Pestel]]&lt;ref&gt;Julius von Pflugk-Harttung, Sir John Frederick Maurice, ''The Franco-German war, 1870-71'', bls. 106&lt;/ref&gt;
}}
| strength1         = '''Heildarliðsafli''':
* 2.000.740{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}
'''Í upphafi átaka''':
* 909.951
:* 492.585 virkjaðir, þ. á m. 300.000 varamenn{{sfn|Howard|1991|p=39}}{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}
:* 417.366 ''[[Garde Mobile]]''{{sfn|Howard|1991|p=39}}
'''Þegar mest var''':
* 710.000{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}
| strength2         = '''Heildarliðsafli''':
* 1.494.412{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}{{efn|33.101 foringjar og 1.113.254 hermenn voru sendir til Frakklands. 348.057 hermenn til viðbótar voru virkjaðir en staðsettir innan Þýskalands.{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}}}
'''Í upphafi átaka''':
* 938.424
:* 730.274 fastahermenn og varamenn{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}
:* 208.150 ''[[Landwehr]]''{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}
'''Þegar mest var''':
* 949.337{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}
| casualties1       = '''756.285'''{{sfn|Nolte|1884|pp=526–527}}{{sfn|Heath|Cocolin|2020|pp=8}}
* 138.871 drepnir{{sfn|Nolte|1884|p=527}}{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}{{efn|þar af 41.000 drepnir í virkum átökum, 36.000 látnir úr sárum og 45.000 úr veikindum{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}}}{{sfn|Heath|Cocolin|2020|pp=8}}
* 143.000 særðir
* 474.414 særðir eða teknir höndum{{sfn|German General Staff|1884|p=247}}{{sfn|Heath|Cocolin|2020|pp=8}}{{sfn|Bodart|1916|p=148}}{{efn|Minnst 370.000 teknir höndum{{sfn|Bodart|1916|p=148}}}}
| casualties2       = '''144.642'''{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}
* 44.700 drepnir{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}{{efn|þar af 17.585 drepnir í virkum átökum, 10.721 látnir úr sárum, 12.147 úr veikindum, 290 af slysförum, 29 fyrirfóru sér og 4.009 týndir og taldir látnir{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}}}
* 89.732 særðir
* 10.129 týndir eða teknir höndum
| casualties3       = ~250.000 almennir borgarar látnir, þ. á m. 162.000 Þjóðverjar í bólusóttarfaraldri sem smitaðist frá frönskum stríðsföngum{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}

450.000 franskir almennir borgarar látnir vegna hallæris og sjúkdóma í tengslum við stríðið
| notes             = {{longitem|style=white-space|{{unbulleted list|{{sup|a}} Til 4. september 1870.|{{sup|b}} Frá 4. september 1870.|{{sup|c}} Frá [[Stofnun Þýskalands|18. janúar 1871]].}} }}
}}
'''Fransk-prússneska stríðið''' ([[19. júlí]] [[1870]] – [[10. maí]] [[1871]]) var stríð milli [[Frakkland]]s og [[Prússland]]s, sem naut fulltingis annarra þýskra ríkja. Afgerandi sigur Prússlands leiddi til sameiningar þýsku ríkjanna í [[Þýska keisaradæmið]] undir [[Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 1.]] keisara. Það leiddi einnig til falls [[Napóleon 3.|Napóleons 3.]] og stofnunar [[Þriðja franska lýðveldið|þriðja franska lýðveldisins]]. Í [[Frankfurt-sáttmálinn (1871)|friðarsáttmálanum]] var kveðið á um að Prússland fengi héruðin [[Alsace-Lorraine]] og þau tilheyrðu Þýskalandi þar til eftir [[fyrri heimsstyrjöldin]]a.

Yfirburðir prússneska hersins urðu fljótt ljósir og stöfuðu meðal annars af notkun járnbrauta og nýtískulegs [[stórskotalið]]s. Prússar unnu nokkra auðvelda sigra í Austur-Frakklandi og í [[Orrustan við Sedan|orrustunni við Sedan]] þann [[2. september]] 1870 handsömuðu þeir Napóleon 3. ásamt öllum her hans. Þetta batt þó ekki enda á stríðið, því lýðveldi var stofnað í [[París]] tveimur dögum síðar og mótspyrna Frakka hélt áfram.

Eftir fimm mánaða langt stríð unnu prússneskar og þýskar hersveitir franskar hersveitir í röð bardaga í Norður-Frakklandi, og í kjölfar umsáturs um borgina féll París í hendur Prússa þann [[28. janúar]] 1871. Tíu dögum síðar var þýska keisaraveldið stofnað. Friðarsáttmáli var undirritaður í [[Frankfurt]] þann 10. maí 1871.

==Neðanmálsgreinar==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt; 

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

==Heimildir==
* {{Cite book |last=Bodart |first=Gaston |title=Losses of Life in Modern Wars, Austria-Hungary: France|url=https://archive.org/details/lossesoflifeinmo00bodarich |publisher=Clarendon Press |date=1916 |isbn=978-1112270444 }}
* {{Cite book |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015 |publisher=McFarland |date=2017 |isbn=978-0-7864-7470-7 |edition=4 |location=Jefferson, NC}}
* {{Cite book |author-first1=Tim |author-last1=Heath |author-first2=Michela |author-last2= Cocolin |title=Hitler's Lost State: The Fall of Prussia and the Wilhelm Gustloff Tragedy |publisher=Pen and Sword Military |date=2020 |isbn=978-1526756107 }}
* {{Cite book |last=Howard |first=Michael |title=The Franco-Prussian War: The German Invasion of France 1870–1871 |publisher=Routledge |date=1991 |isbn=978-0-415-02787-8 |location=New York |orig-year=1961}}
* {{Cite book |last=Nolte |first=Frédérick |title=L'Europe militaire et diplomatique au dix-neuvième siècle, 1815–1884 |url=https://archive.org/details/leuropemilitair00noltgoog |publisher=E. Plon, Nourrit et Cie. |date=1884 |location=Paris |language=fr |oclc=4899575}}

{{stubbur|saga}}
[[Flokkur:Saga Frakklands]]
[[Flokkur:Saga Ítalíu]]
[[Flokkur:Saga Prússlands]]
[[Flokkur:Stríð á 19. öld]]</text>
      <sha1>8zt4wd0cjw0x0utp6ashqno8564ramv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luiz Inácio Lula da Silva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61394</id>
    <revision>
      <id>1984017</id>
      <parentid>1983923</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T09:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fyrri forsetatíð (2003–2011) */</comment>
      <origin>1984017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20934" sha1="3ktqm2ht9eljf91nkm5ffdafy8o52me" xml:space="preserve">{{Forseti
|forskeyti = 
|nafn = Luiz Inácio Lula da Silva
|viðskeyti =
|mynd = Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (estreita).jpg
|myndatexti1 = Lula árið 2023.
|titill = [[Forseti Brasilíu]]
|stjórnartíð_start = [[1. janúar]] [[2023]] 
|vara_forseti =[[Geraldo Alckmin]]
|forveri = [[Jair Bolsonaro]]
|stjórnartíð_start2 = [[1. janúar]] [[2003]] 
|stjórnartíð_end2 = [[1. janúar]] [[2011]]
|vara_forseti2 = [[José Alencar]] 
|forveri2 = [[Fernando Henrique Cardoso]]
|eftirmaður2 = [[Dilma Rousseff]]
|fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1945|10|27}}
|fæðingarstaður = [[Caetés]], [[Pernambuco]], [[Brasilía|Brasilíu]] 
|þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]]
|stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Brasilía)|Verkamannaflokkurinn]]
|maki = Maria de Lurdes da Silva (g. 1969; d. 1971)&lt;br&gt;Marisa Letícia Rocco Casa (g. 1974; d. 2017)&lt;br&gt;Rosângela Lula da Silva (g. 2022&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url= https://nyr.ruv.is/frettir/erlent/2022-05-19-gerdi-hle-a-kosningabarattu-til-ad-ganga-i-hjonaband|titill=Gerði hlé á kosningabaráttu til að ganga í hjónaband|dags=19. maí 2022 |skoðað=10. ágúst 2023|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}&lt;/ref&gt;)
|börn = Márcos Cláudio, Lurian, Fábio Luís, Sandro Luís, Luís Cláudio
|háskóli = Serviço Nacional de Aprendizagem Industrial
|trúarbrögð = 
|undirskrift = Signature of Luiz Inácio Lula da Silva.svg
}} 
'''Luiz Inácio Lula da Silva''' (f. [[27. október]] [[1945]]), þekktastur sem '''Lula da Silva''' eða bara '''Lula''',&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/d/luiz_inacio_lula_da_silva/ |titill= Luiz Inácio Lula da Silva|mánuður=26. ágúst|ár=2012|útgefandi=The New York Times|höfundur=Alexei Barrionuevo|tungumál= enska|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}&lt;/ref&gt; er núverandi [[forseti Brasilíu]]. Hann gegndi embættinu fyrst frá 2003 til 2011 og sneri síðan aftur á forsetastól árið 2023.&lt;ref name=&quot;galeria&quot;&gt;{{Vefheimild|url=http://www.biblioteca.presidencia.gov.br/presidencia/presidencia/ex-presidentes/luiz-inacio-lula-da-silva |titill=Luiz Inácio Lula da Silva |útgefandi=Biblioteca da Presidência da República |tungumál= portúgalska|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}&lt;/ref&gt; 

Lula er [[Sósíalismi|sósíalisti]] og stofnmeðlimur brasilíska [[Verkamannaflokkurinn (Brasilía)|Verkamannaflokksins]] (portúgalska: ''Partido dos Trabalhadores''; PT). Stjórnmálastefnur hans eru kenndar við „lulisma“. 

Í fyrri valdatíð sinni frá 2003 til 2011 naut Lula mikillar alþýðuhylli vegna efnahagsfarsældar og vinsælla velferðarverkefna sem stjórn hans stóð fyrir. Ásakanir um [[spilling]]u vörpuðu hins vegar skugga á stjórnartíð hans og rannsóknir á þeim gerðu Lula mun umdeildari eftir að hann lét af forsetaembætti. Lula var dæmdur í fangelsi árið 2018 vegna spillingarmála en dómurinn var ógiltur þremur árum síðar. Í kjölfarið bauð Lula sig aftur fram til forsetaembættis og tókst að vinna forsetakosningarnar sem haldnar voru árið 2022.

==Æviágrip==
Luiz Inácio Lula da Silva ólst upp í sárri fátækt. Foreldrar hans voru ólæsir og eignalausir og Lula lærði ekki að lesa fyrr en hann var tíu ára. Hann vann fyrir sér sem hnetusali og skóburstari á barnsaldri en fékk síðar vinnu í járniðnaðinum. Hann missti litla fingur annarrar handar í slysi þegar hann var að störfum í iðnaðarhverfi í [[São Paulo]].&lt;ref name=dv2010&gt;{{Tímarit.is|6375709|Brasilíumenn kjósa nýjan forseta|útgáfudagsetning=28. ágúst 2010|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|blaðsíða=24-25|höfundur=Helgi Hrafn Guðmundsson}}&lt;/ref&gt;

Lula hafði lítinn áhuga á stjórnmálum á yngri árum en hann hóf virka þátttöku í verkalýðsbaráttu á áttunda áratugnum eftir að fyrsta eiginkona hans lést úr [[Lifrarbólga|lifrarbólgu]]. Árið 1975 varð Lula da Silva leiðtogi 100.000 manna stéttarfélags járniðnaðarmanna. Í því embætti þótti Lula umbreyta landslagi brasilískrar verkalýðsbaráttu með því að bjóða [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|herforingjastjórninni í landinu]] birginn.&lt;ref name=dv2010/&gt; Árið 1978 stýrði Lula [[verkfall]]i brasilískra bílaiðnaðarmanna sem var fyrsta meiriháttar verkfallið í Brasilíu síðan herforingjarnir [[Valdaránið í Brasilíu 1964|tóku völdin]] árið 1964.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|2880633|Horft í aðra átt|útgáfudagsetning=11. apríl 1982|blað=[[Þjóðviljinn]]|blaðsíða=5}}&lt;/ref&gt;

Þegar Lula efndi til annars verkfalls árið 1980 lét herforingjastjórnin víkja honum úr stjórn stéttarfélagsins og handtaka hann.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|975747|Páfi heimsækir kirkju í bandalagi við verkalýð gegn ríkisvaldi|útgáfudagsetning=4. júlí 1980|blað=[[Helgarpósturinn]]|höfundur=[[Magnús Torfi Ólafsson]]|blaðsíða=23}}&lt;/ref&gt; Lula var í kjölfarið dæmdur til þriggja og hálfs árs fangelsisvistar fyrir að efna til ólöglegs verkfalls og fyrir að hvetja til stéttabaráttu í Brasilíu.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|3985169|„Walesa er frjálsari en Lula“|útgáfudagsetning=10. apríl 1981|blað=[[Tíminn]]|höfundur=Kjartan Jónasson|blaðsíða=6}}&lt;/ref&gt;

===Fyrri forsetatíð (2003–2011)===
Eftir endalok herforingjastjórnarinnar bauð Lula da Silva sig þrisvar fram til forseta áður en hann náði loks kjöri árið 2002. Hann tók við forsetaembætti þann 1. janúar 2003.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11414276|titill=Lula's legacy for Brazil's next president| höfundur=Elizabeth 'Liz' Throssell |mánuður=30. september|ár=2010|útgefandi=BBC News|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}&lt;/ref&gt;

Í fyrri forsetatíð sinni var Lula gjarnan kallaður einn vinsælasti stjórnmálamaður í sögu Brasilíu og einn vinsælasti leiðtogi á heimsvísu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-12097490 |titill=Lula leaves office as Brazil's 'most popular' president|útgefandi=BBC News|date=31. desember|ár=2010|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.newsweek.com/2009/09/21/the-most-popular-politician-on-earth.html |titill='The Most Popular Politician on Earth' |útgefandi=Newsweek |date=31. desember|ár=2010 |mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|safnslóð=https://web.archive.org/web/20101229032256/http://www.newsweek.com/2009/09/21/the-most-popular-politician-on-earth.html |safnmánuður=29. desember|safnár=2010|tungumál= enska}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.economist.com/node/12891019|titill=Lula's last lap |útgefandi=''The Economist''|mánuður=8. janúar|ár=2009|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}&lt;/ref&gt; Stjórnartíð hans einkenndist af velferðarverkefnum eins og ''Bolsa Familia'' (ríkisstyrkjum til fátækra fjölskyldna) og ''Fome Zero'' (baráttu við matarskort og fátækt). Lula var áberandi á alþjóðasviðinu og kom meðal annars að samningaviðræðum um [[kjarnorkuáætlun Írans]], baráttunni gegn [[Loftslagsbreytingar|loftslagsbreytingum]] og var lýst sem „manni uppfullum af metnaði til að breyta valdajafnvægi milli þjóða.“&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://ase.tufts.edu/hemispheres/archives/2004_issue.pdf|titill=Hemispheres |ár=2004 |útgefandi=Tufts|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}&lt;/ref&gt; 

Í stjórnartíð Lula frá 2003 til 2008 minnkaði fjöldi Brasilíumanna undir fátæktarmörkum um tuttugu milljónir, úr um 49,5 milljónum í 29,5 milljónir. Tólf milljónir manns í afskekktum héruðum Brasilíu fengu á sama tíma aðgang að [[rafmagn]]i í fyrsta sinn og lífsgæði Brasilíumanna jukust með ýmsum verkefnum ríkisstjórnarinnar. Jafnframt dró úr misskiptingu auðs sem hafði lengi einkennt Brasilíu og meðallaun fátæks fólks hækkuðu um átta prósent á áratugnum.&lt;ref name=dv2010/&gt;

Árið 2005 var stjórn Lula sökuð um umfangsmikla [[spilling]]u í [[Mensalão-hneykslið|Mensalão-hneykslinu]] svokallaða þegar [[Roberto Jefferson]], fyrrum félagi í Verkamannaflokki forsetans, skýrði frá því að flokkurinn hefði mútað ýmsum þingmönnum með mánaðarlegum greiðslum upp á um 30.000 [[ríal]] til að styðja frumvörp stjórnarinnar. Jefferson upplýsti jafnframt að [[Marcos Valério]], eigandi tveggja auglýsingafyrirtækja með góð tengsl við stjórnina, hefði verið eins konar fjármálastjóri flokksins og hefði dregið miklar fjárhæðir úr sjóðum ríkisfyrirtækja í hans þágu. Lula neitaði því að hafa vitað af spillingunni og brást við með því að stokka upp í stjórn sinni og reka fjölda áhrifamanna úr Verkamannaflokknum.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|3671947|Ekki siðbót, heldur ósvífin spilling|útgáfudagsetning=25. ágúst 2005|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=15|höfundur=Sveinn Sigurðsson}}&lt;/ref&gt;

Mensalão-hneykslið og önnur spillingarmál grófu nokkuð undan trausti almennings á Lula í aðdraganda forsetakosninga sem haldnar voru árið 2006 en vinsældir hans voru engu að síður áfram miklar.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4141773|„Þeir hafa ef til vill lesið meira en ég“|útgáfudagsetning=10. október 2006|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=16-17|höfundur=Ásgeir Sverrisson}}&lt;/ref&gt; Lula vann öruggan sigur í seinni umferð forsetakosninganna í október 2006 með um sextíu prósentum atkvæða, en vann þó ekki þann yfirburðasigur sem honum hafði verið spáð áður en upplýst var um spillingarhneykslin.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Forseti Brasilíu fékk ekki hreinan meirihluta í kosningum|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2006/10/02/forseti_brasiliu_fekk_ekki_hreinan_meirihluta_i_kos/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=2. október 2006|skoðað=12. janúar 2023}}&lt;/ref&gt;

Lula gegndi forsetaembættinu til loka seinna kjörtímabils síns, sem lauk þann 1. janúar 2011. Við honum tók starfsmannastjóri hans og flokkssystir, [[Dilma Rousseff]], en þá hafði Lula sett sitt mark á brasilísk stjórnmál. 

===Ferill frá 2011 til 2023===
[[Mynd:Dilma empossa Lula como Ministro Chefe da Casa Civil.jpg|thumb|left|Lula ásamt [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]], eftirmanni sínum á forsetastól, árið 2016.]]
Í október 2011 greindist Lula, sem hafði verið reykingamaður í 40 ár&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.theguardian.com/world/blog/2010/mar/10/lula-brazil-president-quits-smoking|titill=Lula stubs out smoking habit| höfundur=Rory Carroll|mánuður=10. mars|ár=2010|útgefandi=''[[The Guardian]]''|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál= enska}}&lt;/ref&gt; með hálskrabbamein og hóf efnameðferð. Hann hefur síðan þá náð fullum bata.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-15507640 |útgefandi=British Broadcasting Corporation|titill=Brazil ex-President Lula diagnosed with throat cancer |mánuður=29. október|ár=2011|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt;

Snemma árs 2016 var Lula útnefndur starfsmannastjóri Rousseff forseta en [[Gilmar Mendes]] hæstaréttardómari beitti neitunarvaldi gegn útnefningunni vegna rannsókna á hugsanlegum ríkisglæpum sem þá stóðu yfir.&lt;ref name=&quot;bbcjudge&quot;&gt;{{Vefheimild|titill=Brazil judge blocks Lula appointment to government|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-35835795| útgefandi=British Broadcasting Corporation|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/politica/2016/03/18/internas_polbraeco,523005/ministro-gilmar-mendes-suspende-nomeacao-de-lula-para-casa-civil.shtml|titill=Justice Gilmar Mendes suspends Lula's nomination as Chief of Staff|tungumál=portúgalska|útgefandi=Correio Braziliense|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}&lt;/ref&gt; Í Brasilíu er embætti starfsmannastjóra ríkisstjórnarembætti sem er aðeins hægt að rétta yfir í sérstökum landsdómi. Þann 12. júlí 2017 var Lula sakfelldur fyrir [[peningaþvætti]] og fyrir að þiggja mútur. Hann var dæmdur í níu ára og sex mánaða fangelsi af [[Sergio Moro]] dómara.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Lula é condenado a nove anos de prisão|url=https://veja.abril.com.br/politica/urgente-lula-e-condenado-a-nove-anos-e-meio-de-cadeia|útgefandi=''Veja''|mánuður=12. júlí|ár=2017|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017|tungumál=portúgalska}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Brazil’s Former President Found Guilty Of Corruption|url=http://www.huffingtonpost.com/entry/lula-guilty-corruption_us_596658b2e4b005b0fdca8baa|útgefandi=''[[Huffington Post]]''|first=Brad Brooks|date=12. júlí|ár=2017|mánuðurskoðað=31. október|árskoðað=2017}}&lt;/ref&gt; 

Dómur Moros gegn Lula var staðfestur af brasilískum alríkisdómstól þann 24. janúar 2018.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-01-24/lula-s-hopes-of-a-comeback-crushed-by-unanimous-court-verdict|titill=Lula's Hopes of a Comeback Crushed By Unanimous Court Ruling|höfundur=Simone Preissler Iglesias og Bruce Douglas|mánuður=24. janúar|ár=2018|útgefandi=Bloomberg News}}&lt;/ref&gt; Vegna dómsins gat Lula ekki boðið sig fram til forseta á ný í forsetakosningunum 2018 líkt og hann hafði ætlað sér.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Moro explica por que Lula não será preso (por ora)|url=http://exame.abril.com.br/brasil/moro-explica-por-que-lula-nao-sera-preso-por-ora/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2017/07/1903981-brecha-na-lei-da-ficha-limpa-pode-beneficiar-lula-na-eleicao-de-2018.shtml|titill=Brecha na lei da ficha limpa pode beneficiar Lula na eleicao de 2018|útgefandi=''Folha de S.Paulo''|tungumál= portúgalska}}&lt;/ref&gt; Í apríl gaf Lula sig fram til lögreglu til þess að hefja 12 ára fangelsisvist.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180409146 |titill= Lula gaf sig fram við lögreglu|mánuður=8. apríl|ár=2018|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''}}&lt;/ref&gt;

Lula var sleppt úr fangelsi þann 8. nóvember árið 2019 eftir að hæstiréttur Brasilíu ályktaði að aðeins væri leyfilegt að fangelsa fólk eftir að allir möguleikar til áfrýjunar hefðu verið nýttir.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.theguardian.com/world/2019/nov/08/lula-brazil-released-prison-supreme-court-ruling|titill=Brazil's former president Lula walks free from prison after supreme court ruling|mánuður=8. nóvember|ár=2019|mánuðurskoðað=8. nóvember|árskoðað=2019|útgefandi=''[[The Guardian]]''|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; Í mars árið 2021 var dómurinn gegn Lula ógiltur af hæstaréttardómaranum [[Edson Fachin]] á þeim grundvelli að yfirvöld í borginni [[Curitiba]] hefðu ekki haft rétt til að sækja málin eins og gert var, heldur hefði átt að sækja málin til alríkisdómstóls í höfuðborginni [[Brasilía (borg)|Brasilíu]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212082508d/o-gildir-dom-yfir-lula-sem-gerir-honum-kleift-ad-bjoda-sig-fram-a-ny|titill=Ógildir dóm yfir Lula sem gerir honum kleift að bjóða sig fram á ný|mánuður=9. mars|ár=2021|mánuðurskoðað=9. mars|árskoðað=2021|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson}}&lt;/ref&gt; Fullskipaður hæstiréttur landsins staðfesti dóm Fachins þann 16. apríl 2021. Þetta gerði Lula kleift að bjóða sig fram til opinbers embættis á ný.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hæstiréttur staðfesti ógildingu dóms yfir Lula|url=https://www.ruv.is/frett/2021/04/16/haestirettur-stadfesti-ogildingu-doms-yfir-lula|útgefandi=[[RÚV]]|dags=16. apríl 2021|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}&lt;/ref&gt;

Í frekari umfjöllun Hæstaréttarins um upphaflega fangelsisdóminn gegn Lula var komist að þeirri niðurstöðu að Sergio Moro dómari hefði verið hlutdrægur í hans garð. Eftir að Moro dæmdi Lula í fangelsi varð hann um skeið dómsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Jair Bolsonaro|Jairs Bolsonaro]], pólitísks andstæðings Lula.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Úr fangaklefa í forsetastól|url=https://kjarninn.is/skyring/ur-fangaklefa-i-forsetastol/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|dags=31. október 2022|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kosningabaráttan í Brasilíu hefst formlega í dag|url=https://www.ruv.is/frett/2022/08/16/kosningabarattan-i-brasiliu-hefst-formlega-i-dag|útgefandi=[[RÚV]]|dags=16. ágúst 2022|skoðað=12. janúar 2023|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}&lt;/ref&gt;

===Endurkoma í forsetaembætti (2023–)===
Árið 2022 ákvað Lula að bjóða sig fram í forsetakosningunum um haustið.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-61367119 Brazil's Lula launches presidential campaign] BBC, sótt 8. maí 2022&lt;/ref&gt; Lula vann nauman sigur gegn sitjandi forsetanum [[Jair Bolsonaro]] í annarri umferð forsetakosninganna þann 30. október, með um 50,83 prósent atkvæða gegn 49,17 prósentum Bolsonaro.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/10/30/lula_nyr_forseti_brasiliu_eftir_hnifjafna_kosningu/|titill=Lula nýr forseti Brasilíu eftir hnífjafna kosningu|dags=30. október 2022|skoðað=30. október 2022|útgefandi=[[mbl.is]]}}&lt;/ref&gt; Lula tók við forsetaembætti á ný þann 1. janúar 2023.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Lula tekinn við í Brasilíu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/01/01/lula_tekinn_vid_i_brasiliu/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=1. janúar 2023|skoðað=1. janúar 2023}}&lt;/ref&gt;

Um viku eftir að Lula sneri aftur á forsetastól gerði æstur múgur stuðningsmanna Bolsonaro [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á þinghúsið, forsetahöllina og hæstaréttinn]] í höfuðborginni [[Brasilía (borg)|Brasilíu]]. Um var að ræða fjölda stuðningsmanna Bolsonaro sem neituðu að viðurkenna sigur Lula da Silva í forsetakosningunum og vændu hann um kosningasvindl. Lögregla náði stjórn á byggingunum síðar um daginn og Lula hét því að þeir sem ættu hlut að máli, sem hann kallaði „skemmdarvarga og fasista,“ yrðu dregnir til ábyrgðar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20232362264d/thjodarleidtogar-fordaema-atburdina-i-brasiliu|titill=Þjóðarleiðtogar fordæma atburðina í Brasilíu|dags=9. janúar 2023|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=9. janúar 2023|höfundur=Gunnar Reynir Valþórsson}}&lt;/ref&gt;

Á fyrsta árinu eftir endurkomu Lula á forsetastól dróst [[skógareyðing]] í [[Amasónfrumskógurinn|Amasónfrumskóginum]] saman um sextíu prósent. Skógareyðing frumskógarins hafði aukist gríðarlega í stjórnartíð Bolsonaros en stjórn Lula hefur í auknum mæli beitt viðurlögum gegn landtöku, beitt herafli til að stöðva ólöglega námuvinnslu, afmarkað stærri landsvæði sem yfirráðasvæði [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]] og opnað ný verndarsvæði.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://samstodin.is/2023/08/eying-amazon-skogar-brasiliu-dvinar-um-60-milli-ara/|titill=Eyðing Amazon-skógar Brasilíu dvínar um 60% milli ára|dags=3. ágúst 2023|útgefandi=''[[Samstöðin]]''|skoðað=7. ágúst 2023|höfundur=Haukur Már Helgason}}&lt;/ref&gt;

Lula bauð sig fram til fjórða kjörtímabils í forsetakosningum Brasilíu árið 2026. Hann lenti óvænt í öðru sæti í fyrri umferð kosninganna þann 4. október með 45,16% atkvæða gegn 47,03% sem [[Flávio Bolsonaro]], sonur Jairs, hlaut.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Önnur umferð í Brasilíu eftir óvæntan sigur Bolsonaro |url=https://heimildin.is/grein/27360/onnur-umferd-i-brasiliu-eftir-ovaentan-sigur-bolsonaro/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Fran Blandy|höfundur2=Sebastian Serrano}}&lt;/ref&gt; Í seinni umferðinni þann 25. október vann Lula hins vegar sigur með 51,79% atkvæða gegn 48,21. Bolsonaro viðurkenndi ekki ósigur og kallaði eftir því að kosningarnar yrðu ógildar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262953612d/o-vaentur-sigur-lula-en-bol-sonaro-vill-o-gilda-ur-slitin|titill= Ó­væntur sigur Lula en Bol­sonaro vill ó­gilda úr­slitin |dags= 26. október 2026 |útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað= 26. október 2026 |höfundur=Smári Jökull Jónsson}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Forseti Brasilíu]]
| frá = [[1. janúar]] [[2003]]
| til =  [[1. janúar]] [[2011]]
| fyrir = [[Fernando Henrique Cardoso|Fernando Henrique]]
| eftir = [[Dilma Rousseff]]
}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Forseti Brasilíu]]
| frá = [[1. janúar]] [[2023]]
| til =  
| fyrir = [[Jair Bolsonaro]]
| eftir = Enn í embætti
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Brasilíu}}
{{DEFAULTSORT:Lula da Silva, Luiz Inácio}}
{{f|1945}}
[[Flokkur:Forsetar Brasilíu]]</text>
      <sha1>3ktqm2ht9eljf91nkm5ffdafy8o52me</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernando Henrique Cardoso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61395</id>
    <revision>
      <id>1983948</id>
      <parentid>1983933</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T12:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1983948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5631" sha1="pke6fl2617bwb0im72a6qlqvt8azzac" xml:space="preserve">{{Forseti
|nafn = Fernando Henrique Cardoso
|mynd = Fernando Henrique Cardoso (1999).jpg
|myndatexti1 = Cardoso árið 1999.
|titill = [[Forseti Brasilíu]]
|stjórnartíð_start = 1. janúar 1995
|stjórnartíð_end =1. janúar 2003
|vara_forseti = [[Marco Maciel]] 
|forveri = [[Itamar Franco]]
|eftirmaður = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
|fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1931|6|18}}
|fæðingarstaður = [[Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] 
|þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]]
|stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Brasilía)|Jafnaðarmannaflokkurinn]]
|maki = {{gifting|Ruth Leite|1953|2008|orsök=dó​}}&lt;br&gt;{{gifting|Patrícia Kundrát|2014}}
|börn = 3
|háskóli = [[Háskólinn í São Paulo]]
|undirskrift = Assinatura de Fernando Henrique Cardoso - versão 3.svg
}}
'''Fernando Henrique Cardoso''' ({{IPA|feʁˈnɐ̃du ẽˈʁiki kaʁˈdozu|lang|Pt-Fernando Henrique Cardoso.ogg}}; f. 18. júní 1931), einnig kallaður '''FHC''' ({{IPA|ˌɛfjaɡaˈse|lang|Pt-FHC.ogg}}), er brasilískur [[félagsfræði]]ngur, prófessor og stjórnmálamaður&lt;ref name=&quot;guevaraintweed&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.newsweek.com/che-guevara-tweed-105973 | title=Che Guevara in Tweed | work=Newsweek | date=13 March 2006 | last=Margolis |first=Mac}}&lt;/ref&gt; sem var 34. [[forseti Brasilíu]] frá 1. janúar 1995 til 1. janúar 2003.&lt;ref name=galeria&gt;{{cite web|url=http://www2.planalto.gov.br/acervo/galeria-de-presidentes|title=Galery of presidents|language=pt|publisher=Palácio do Planalto|access-date=3 February 2016}}&lt;/ref&gt; Hann var fyrsti forsetinn í sögu Brasilíu til að ná endurkjöri. Cardoso er fræðimaður um [[Heimsmiðjukenning|heimsmiðjukenninguna]] og er þekktur fyrir rannsóknir sínar á þrælahaldi og kennilegri stjórnspeki. Hann hefur unnið til ýmissa verðlauna, meðal annars til [[Verðlaun prinsins af Astúríu|Verðlauna prinsins af Astúríu]] fyrir alþjóðasamstarf (2000)&lt;ref name=&quot;princeasturias&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.fundacionprincipedeasturias.org/ing/04/premiados/trayectorias/trayectoria656.html | title=Fernando Henrique Cardoso | publisher=Prince of Asturias Foundation | access-date=11 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080829141924/http://www.fundacionprincipedeasturias.org/ing/04/premiados/trayectorias/trayectoria656.html | archive-date=29 August 2008}}&lt;/ref&gt; og [[Kluge-verðlaunin|Kluge-verðlaunanna]] frá [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]] (2012).&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/05/14/arts/fernando-henrique-cardoso-of-brazil-to-receive-kluge-prize.html|title=Fernando Henrique Cardoso of Brazil to Receive Kluge Prize|first=Larry|last=Rohter|date=13 May 2012|newspaper=The New York Times|access-date=8 August 2017}}&lt;/ref&gt;

Cardoso er fæddur í [[Rio de Janeiro]] en flutti ásamt fjölskyldu sinni til [[São Paulo]] og kvæntist þar árið 1953 samnemanda sínum, Ruth Vilaça Correia Leite, sem hann eignaðist þrjú börn með. FHC útskrifaðist með gráðu í félagsfræði frá [[Háskólinn í São Paulo|Háskólanum í São Paulo]] og varð síðar prófessor emeritus hjá skólanum. Eftir [[valdaránið í Brasilíu 1964]] hélt hann í útlegð til [[Síle]] og [[Frakkland]]s en sneri aftur til Brasilíu árið 1968. Hann kenndi við erlenda háskóla og gaf út fjölda félagsfræðirannsókna sem unnu til verðlauna. Eftir að [[Fernando Collor de Mello]] forseti var sviptur embætti skipaði [[Itamar Franco]] FHC utanríkisráðherra í stjórn sinni og síðan fjármálaráðherra. Í síðara embættinu hafði FHC umsjón með „ríal-áætluninni“ (''Plano Real''), sem kom á stöðugleika í efnahagslífi Brasilíu. Með velgengni efnahagsaðgerðanna ávann Cardoso sér stuðning til að vera kjörinn forseti Brasilíu árið 1994 í fyrstu kosningaumferð.

Cardoso var svarinn í embætti 1. janúar 1995. Hann hélt áfram efnahagsumbótum sem höfðu hafist í embættistíð Francos, verðbólga var áfram lág og ýmis opinber fyrirtæki voru einkavædd. Aukið markaðsfrjálslyndi innanlands jók sýnileika Brasilíu á alþjóðamörkuðum. Ríkisstjórnin gerði ýmsar breytingar á efnahags- og stjórnsýslulögum, meðal annars þá að heimila kjörnum embættismönnum að bjóða sig fram til endurkjörs. Árið 1998 var Cardoso endurkjörinn forseti og var fyrsti forsetinn í sögu Brasilíu til að ná þeim áfanga. Á seinna kjörtímabili Cardosos leiddu sviptingar á alþjóðavelli, gjaldfelling realsins, orkukreppa og aðrar kreppur til þess að vinsældir hans báðu hnekki. FHC leiðir í dag Fernando Henrique Cardoso-stofnunina, sem hann stofnaði árið 2004, auk þess sem hann á sæti í ráðgjafarnefndum ýmissa alþjóðastofnana eins og [[Clinton Global Initiative]], [[Brown-háskóli|Brown-háskóla]] og Stofnunar [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]]. 

Cardoso var 10. forseti [[Alþjóðlega félagsfræðingasambandið|Alþjóðlega félagsfræðingasambandsins]] (1982–1986).&lt;ref name=&quot;presidents&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.isa-sociology.org/about/presidents/ |title=ISA Presidents |publisher=International Sociological Association|access-date=25 July 2012}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Forseti Brasilíu]]
| frá = 1995
| til = 2003
| fyrir = [[Itamar Franco]]
| eftir = [[Luiz Inácio Lula da Silva|Lula da Silva]]
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Brasilíu}}
{{Stubbur|æviágrip}}
{{DEFAULTSORT:Cardoso, Fernando Henrique}}
[[Flokkur:Forsetar Brasilíu]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1931]]</text>
      <sha1>pke6fl2617bwb0im72a6qlqvt8azzac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984018</id>
      <parentid>1983948</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T09:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1984018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5632" sha1="szls95rk4qgte5tc574enllcwqev8bp" xml:space="preserve">{{Forseti
|nafn = Fernando Henrique Cardoso
|mynd = Fernando Henrique Cardoso (1999).jpg
|myndatexti1 = Cardoso árið 1999.
|titill = [[Forseti Brasilíu]]
|stjórnartíð_start = 1. janúar 1995
|stjórnartíð_end =1. janúar 2003
|vara_forseti = [[Marco Maciel]] 
|forveri = [[Itamar Franco]]
|eftirmaður = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
|fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1931|6|18}}
|fæðingarstaður = [[Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] 
|þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]]
|stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Brasilía)|Jafnaðarmannaflokkurinn]]
|maki = {{gifting|Ruth Leite|1953|2008|orsök=dó​}}&lt;br&gt;{{gifting|Patrícia Kundrát|2014}}
|börn = 3
|háskóli = [[Háskólinn í São Paulo]]
|undirskrift = Assinatura de Fernando Henrique Cardoso - versão 3.svg
}}
'''Fernando Henrique Cardoso''' ({{IPA|feʁˈnɐ̃du ẽˈʁiki kaʁˈdozu|lang|Pt-Fernando Henrique Cardoso.ogg}}; f. 18. júní 1931), einnig kallaður '''FHC''' ({{IPA|ˌɛfjaɡaˈse|lang|Pt-FHC.ogg}}), er brasilískur [[félagsfræði]]ngur, prófessor og stjórnmálamaður&lt;ref name=&quot;guevaraintweed&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.newsweek.com/che-guevara-tweed-105973 | title=Che Guevara in Tweed | work=Newsweek | date=13 March 2006 | last=Margolis |first=Mac}}&lt;/ref&gt; sem var 34. [[forseti Brasilíu]] frá 1. janúar 1995 til 1. janúar 2003.&lt;ref name=galeria&gt;{{cite web|url=http://www2.planalto.gov.br/acervo/galeria-de-presidentes|title=Galery of presidents|language=pt|publisher=Palácio do Planalto|access-date=3 February 2016}}&lt;/ref&gt; Hann var fyrsti forsetinn í sögu Brasilíu til að ná endurkjöri. Cardoso er fræðimaður um [[Heimsmiðjukenning|heimsmiðjukenninguna]] og er þekktur fyrir rannsóknir sínar á þrælahaldi og kennilegri stjórnspeki. Hann hefur unnið til ýmissa verðlauna, meðal annars til [[Verðlaun prinsins af Astúríu|Verðlauna prinsins af Astúríu]] fyrir alþjóðasamstarf (2000)&lt;ref name=&quot;princeasturias&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.fundacionprincipedeasturias.org/ing/04/premiados/trayectorias/trayectoria656.html | title=Fernando Henrique Cardoso | publisher=Prince of Asturias Foundation | access-date=11 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080829141924/http://www.fundacionprincipedeasturias.org/ing/04/premiados/trayectorias/trayectoria656.html | archive-date=29 August 2008}}&lt;/ref&gt; og [[Kluge-verðlaunin|Kluge-verðlaunanna]] frá [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]] (2012).&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/05/14/arts/fernando-henrique-cardoso-of-brazil-to-receive-kluge-prize.html|title=Fernando Henrique Cardoso of Brazil to Receive Kluge Prize|first=Larry|last=Rohter|date=13 May 2012|newspaper=The New York Times|access-date=8 August 2017}}&lt;/ref&gt;

Cardoso er fæddur í [[Rio de Janeiro]] en flutti ásamt fjölskyldu sinni til [[São Paulo]] og kvæntist þar árið 1953 samnemanda sínum, Ruth Vilaça Correia Leite, sem hann eignaðist þrjú börn með. FHC útskrifaðist með gráðu í félagsfræði frá [[Háskólinn í São Paulo|Háskólanum í São Paulo]] og varð síðar prófessor emeritus hjá skólanum. Eftir [[valdaránið í Brasilíu 1964]] hélt hann í útlegð til [[Síle]] og [[Frakkland]]s en sneri aftur til Brasilíu árið 1968. Hann kenndi við erlenda háskóla og gaf út fjölda félagsfræðirannsókna sem unnu til verðlauna. Eftir að [[Fernando Collor de Mello]] forseti var sviptur embætti skipaði [[Itamar Franco]] FHC utanríkisráðherra í stjórn sinni og síðan fjármálaráðherra. Í síðara embættinu hafði FHC umsjón með „ríal-áætluninni“ (''Plano Real''), sem kom á stöðugleika í efnahagslífi Brasilíu. Með velgengni efnahagsaðgerðanna ávann Cardoso sér stuðning til að vera kjörinn forseti Brasilíu árið 1994 í fyrstu kosningaumferð.

Cardoso var svarinn í embætti 1. janúar 1995. Hann hélt áfram efnahagsumbótum sem höfðu hafist í embættistíð Francos, verðbólga var áfram lág og ýmis opinber fyrirtæki voru einkavædd. Aukið markaðsfrjálslyndi innanlands jók sýnileika Brasilíu á alþjóðamörkuðum. Ríkisstjórnin gerði ýmsar breytingar á efnahags- og stjórnsýslulögum, meðal annars þá að heimila kjörnum embættismönnum að bjóða sig fram til endurkjörs. Árið 1998 var Cardoso endurkjörinn forseti og var fyrsti forsetinn í sögu Brasilíu til að ná þeim áfanga. Á seinna kjörtímabili Cardosos leiddu sviptingar á alþjóðavelli, gjaldfelling ríalsins, orkukreppa og aðrar kreppur til þess að vinsældir hans báðu hnekki. FHC leiðir í dag Fernando Henrique Cardoso-stofnunina, sem hann stofnaði árið 2004, auk þess sem hann á sæti í ráðgjafarnefndum ýmissa alþjóðastofnana eins og [[Clinton Global Initiative]], [[Brown-háskóli|Brown-háskóla]] og Stofnunar [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]]. 

Cardoso var 10. forseti [[Alþjóðlega félagsfræðingasambandið|Alþjóðlega félagsfræðingasambandsins]] (1982–1986).&lt;ref name=&quot;presidents&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.isa-sociology.org/about/presidents/ |title=ISA Presidents |publisher=International Sociological Association|access-date=25 July 2012}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Forseti Brasilíu]]
| frá = 1995
| til = 2003
| fyrir = [[Itamar Franco]]
| eftir = [[Luiz Inácio Lula da Silva|Lula da Silva]]
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Brasilíu}}
{{Stubbur|æviágrip}}
{{DEFAULTSORT:Cardoso, Fernando Henrique}}
[[Flokkur:Forsetar Brasilíu]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1931]]</text>
      <sha1>szls95rk4qgte5tc574enllcwqev8bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Otte Stigsen Hvide</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81753</id>
    <revision>
      <id>1983975</id>
      <parentid>1983925</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T19:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1983975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3639" sha1="lkz9ov3izcexk0y8ihclkridluwrvpn" xml:space="preserve">'''Otte Stigsen Hvide''' (d. eftir [[1567]]; kallaður „Otti Stígsson“ á Íslandi og „Otto Sigsøn“ í Noregi) var [[Danmörk|danskur]] [[sjóliðsforingi]] sem var [[hirðstjóri]] á Íslandi 1542-1547 og aftur árið 1551.

== Ævi ==
Otte Stigsen var af [[Hvide-ætt]]inni sem var gömul dönsk aðalsætt. Hans er fyrst getið 1509 og er hann þá yfirmaður í leiðangri til [[Finnland]]s. Hann leiddi bændauppreisn á [[Skánn|Skáni]] til stuðnings Kristjáni 2. árið 1525 og var einnig stuðningsmaður hans í [[Greifastríðið|Greifastríðinu]] en síðar sættist hann við [[Kristján 3.]] og varð helsti sjóliðsforingi hans og barðist meðal annars gegn [[sjóræningi|sjóræningjum]] á [[Norðursjór|Norðursjó]]. 

=== Gripdeildir í Noregi ===
Þegar Danir rændu erkibiskupssetrið í [[Niðarós]]i tók Otte Stigsen þátt af danskri hálfu og er sagður hafa verið sá sem brenndi bókasafn og skjalasafn [[dómkapítuli|dómkapítulans]] í dómkirkjugarðinum.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Samlede skrifter|author=Claussøn Friis, Peder|year=1881|page=351quote=Saaledis hafuer en, ved Nafn Otto Sigsøn, opbrend paa Trondheims Kirckegaars det skiøne Liberii oc mange nyttige Bøger oc Brefue, som vare i Trondheims Capittel.}}&lt;/ref&gt; 

=== Hirðstjóri á Íslandi ===
Árið 1542 varð hann hirðstjóri á Íslandi og var falið af konungi að framfylgja banni við vetursetu útlendinga þar, sem var þó í rauninni aðeins ítrekun á [[Píningsdómur|Píningsdómi]]. Honum hafði verið slælega framfylgt á árunum á undan svo að Hamborgarkaupmenn og aðrir þýskir höndlarar voru farnir að setjast að á landinu, einkum í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] þar sem þeir höfðu reist kirkju. Otti gerði upptæka alla báta og aðrar eignir Þjóðverja á Suðurnesjum og gengu um það dómar á alþingi 1544 og 1545. Hann lét af hirðstjóraembætti 1547 og hélt til Danmerkur, en [[Laurentius Mule]] tók við. Hann var þó ekki sami skörungur og Otti og flúði undan [[Jón Arason|Jóni Arasyni]] þegar hann kom í [[Viðey]] sumarið 1550.

Vorið 1551 sendi Kristján 3. Otta með tvö herskip til Íslands til að berja niður uppreisn Jóns sem frést hafði af til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] haustið áður. En þá var búið að höggva Jón og syni hans og Dönunum var ekki veitt nein mótspyrna. Otti fór með hirðstjóravald það ár en hvarf síðan aftur til Danmerkur. 

=== Fangavist og dauði ===
Svíar tóku hann til fanga í [[orrustan við Borgundahólm (1563)|sjóorrustu við Borgundarhólm]] 1563. Hann var þá líklega kominn hátt á áttræðisaldur. Talið er að hann hafi dáið í sænsku fangelsi, en var þó enn á lífi 1567. Hann var ókvæntur.

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://runeberg.org/dbl/16/0433.html|titill=Dansk biografisk leksikon hjá Projekt Runeberg}}
* {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3149980|titill=Hvenær hófst verzlunareinokun á Íslandi? Frjáls verslun 1955, 3.-4. tbl.}}

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla |
  fyrir=[[Christoffer Huitfeldt]] |
  titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]] |
  frá=[[1542]] |
  til=[[1547]] |
  eftir=[[Laurentius Mule]]
}}

{{Erfðatafla |
  fyrir=[[Laurentius Mule]] |
  titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]] |
  frá=[[1551]] |
  til=[[1551]] |
  eftir=[[Eggert Hannesson]]
}}
{{Töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Hvide, Otte Stigsen}}
[[Flokkur:Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjórar á Íslandi]]
[[Flokkur:Danskir sjóliðsforingjar]]
[[Flokkur:Fólk fætt á 16. öld]]
[[Flokkur:Fólk dáið á 16. öld]]</text>
      <sha1>lkz9ov3izcexk0y8ihclkridluwrvpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983976</id>
      <parentid>1983975</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T19:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1983976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3640" sha1="m0k51vc5i718hk4xkkpwfw1q69rvgzu" xml:space="preserve">'''Otte Stigsen Hvide''' (d. eftir [[1567]]; kallaður „Otti Stígsson“ á Íslandi og „Otto Stigsøn“ í Noregi) var [[Danmörk|danskur]] [[sjóliðsforingi]] sem var [[hirðstjóri]] á Íslandi 1542-1547 og aftur árið 1551.

== Ævi ==
Otte Stigsen var af [[Hvide-ætt]]inni sem var gömul dönsk aðalsætt. Hans er fyrst getið 1509 og er hann þá yfirmaður í leiðangri til [[Finnland]]s. Hann leiddi bændauppreisn á [[Skánn|Skáni]] til stuðnings Kristjáni 2. árið 1525 og var einnig stuðningsmaður hans í [[Greifastríðið|Greifastríðinu]] en síðar sættist hann við [[Kristján 3.]] og varð helsti sjóliðsforingi hans og barðist meðal annars gegn [[sjóræningi|sjóræningjum]] á [[Norðursjór|Norðursjó]]. 

=== Gripdeildir í Noregi ===
Þegar Danir rændu erkibiskupssetrið í [[Niðarós]]i tók Otte Stigsen þátt af danskri hálfu og er sagður hafa verið sá sem brenndi bókasafn og skjalasafn [[dómkapítuli|dómkapítulans]] í dómkirkjugarðinum.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Samlede skrifter|author=Claussøn Friis, Peder|year=1881|page=351quote=Saaledis hafuer en, ved Nafn Otto Sigsøn, opbrend paa Trondheims Kirckegaars det skiøne Liberii oc mange nyttige Bøger oc Brefue, som vare i Trondheims Capittel.}}&lt;/ref&gt; 

=== Hirðstjóri á Íslandi ===
Árið 1542 varð hann hirðstjóri á Íslandi og var falið af konungi að framfylgja banni við vetursetu útlendinga þar, sem var þó í rauninni aðeins ítrekun á [[Píningsdómur|Píningsdómi]]. Honum hafði verið slælega framfylgt á árunum á undan svo að Hamborgarkaupmenn og aðrir þýskir höndlarar voru farnir að setjast að á landinu, einkum í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] þar sem þeir höfðu reist kirkju. Otti gerði upptæka alla báta og aðrar eignir Þjóðverja á Suðurnesjum og gengu um það dómar á alþingi 1544 og 1545. Hann lét af hirðstjóraembætti 1547 og hélt til Danmerkur, en [[Laurentius Mule]] tók við. Hann var þó ekki sami skörungur og Otti og flúði undan [[Jón Arason|Jóni Arasyni]] þegar hann kom í [[Viðey]] sumarið 1550.

Vorið 1551 sendi Kristján 3. Otta með tvö herskip til Íslands til að berja niður uppreisn Jóns sem frést hafði af til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] haustið áður. En þá var búið að höggva Jón og syni hans og Dönunum var ekki veitt nein mótspyrna. Otti fór með hirðstjóravald það ár en hvarf síðan aftur til Danmerkur. 

=== Fangavist og dauði ===
Svíar tóku hann til fanga í [[orrustan við Borgundahólm (1563)|sjóorrustu við Borgundarhólm]] 1563. Hann var þá líklega kominn hátt á áttræðisaldur. Talið er að hann hafi dáið í sænsku fangelsi, en var þó enn á lífi 1567. Hann var ókvæntur.

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://runeberg.org/dbl/16/0433.html|titill=Dansk biografisk leksikon hjá Projekt Runeberg}}
* {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3149980|titill=Hvenær hófst verzlunareinokun á Íslandi? Frjáls verslun 1955, 3.-4. tbl.}}

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla |
  fyrir=[[Christoffer Huitfeldt]] |
  titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]] |
  frá=[[1542]] |
  til=[[1547]] |
  eftir=[[Laurentius Mule]]
}}

{{Erfðatafla |
  fyrir=[[Laurentius Mule]] |
  titill=[[Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjóri]] |
  frá=[[1551]] |
  til=[[1551]] |
  eftir=[[Eggert Hannesson]]
}}
{{Töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Hvide, Otte Stigsen}}
[[Flokkur:Hirðstjórar á Íslandi|Hirðstjórar á Íslandi]]
[[Flokkur:Danskir sjóliðsforingjar]]
[[Flokkur:Fólk fætt á 16. öld]]
[[Flokkur:Fólk dáið á 16. öld]]</text>
      <sha1>m0k51vc5i718hk4xkkpwfw1q69rvgzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franz Beckenbauer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84140</id>
    <revision>
      <id>1984012</id>
      <parentid>1912088</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1984012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7150" sha1="tu3ktzb5muqkvifyva7qelwcbmpxndc" xml:space="preserve">[[Mynd:Franz Beckenbauer 2006 06 17.jpg|thumb|Franz Beckenbauer (2006)]]
'''Franz Beckenbauer''' fæddur (11. september 1945 – 7. janúar 2024) var þýskur knattspyrnumaður, forseti [[Bayern München]] til margra ára og einn af forsetum þýska knattspyrnusambandsins. Sem leikmaður var hann kallaður Keisarinn (''Der Kaiser'') og var meðal virtustu knattspurnumanna heims. Beckenbauer er einn fárra manna í heiminum sem hefur orðið heimsmeistari bæði sem leikmaður ([[1974]]) og sem þjálfari ([[1990]]).

== Leik- og starfsferill ==
=== Leikmaður ===
[[Mynd:Franz Beckenbauer 22-6-74.png|thumb|Beckenbauer á HM í Þýskalandi 1974]]
Franz Anton Beckenbauer byrjaði snemma að æfa og leika með félaginu SC 1906 München. Þegar hann var 13 ára ráðgerði hann að skipta yfir í [[1860 München]], sem þá var aðalknattspyrnufélagið í borginni. En þegar hann lék eitt sinn á móti félaginu, lenti hann saman við einn leikmanna 1860 München, sem gaf honum einn utanundir. Beckenbauer sármóðgaðist við það og gekk þess í stað í raðir Bayern München. Með því félagi lék hann unglingsárin sín og fékk í fyrsta sinn að leika með aðalliðinu [[1964]] (sem þá lék í 2. deild) gegn [[FC St. Pauli]] frá [[Hamborg]]. Leikurinn endaði 4-0 fyrir bæjara og skoraði Beckenbauer eitt markanna. Sama ár lék hann sinn fyrsta unglingalandsleik. Beckenbauer lék með Bayern München allar götur til [[1977]] og var yfirleitt miðjumaður. Á þeim tíma varð hann fjórum sinnum þýskur meistari, en það var jafnframt í fyrsta sinn sem Bayern München varð meistari síðan [[1932]]. [[1965]] lék Beckenbauer sinn fyrsta A-landsleik gegn [[Holland]]i (1-1), er hann kom inná sem varamaður fyrir [[Günter Netzer]]. Með landsliðinu tók hann þátt í nokkrum stórmótum. Hápunkturinn á ferlinum var án efa [[1974]], en þá varð hann heimsmeistari í HM í [[Þýskaland]]i. Úrslitaleikurinn gegn Hollandi vannst 2-1. Beckenbauer lék þá ekki lengur sem miðjumaður, heldur hreyfanlegur varnarmaður (''Libero''). Alls lék Beckenbauer 103 landsleiki og skoraði í þeim 14 mörk. [[1977]] flutti Beckenbauer til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og lék með New York Cosmos. Þetta batt enda á leikferil hans með landsliðinu, en á þeim tíma var hann leikjahæsti knattspyrnumaður Þýskalands í landsliðinu. Með endurkomu í þýska fótboltann lék Beckenbauer með [[HSV]] í Hamborg (1980-82). Með því liði varð hann þýskur meistari í fimmta sinn. Leikferilinn endaði hann svo með New York Cosmos [[1983]] og lagði svo skóna á hilluna.

=== Þjálfari ===
Ári eftir að Beckenbauer lagði skóna á hilluna tók hann að sér að þjálfa þýska landsliðið. Fyrsti leikurinn (gegn [[Argentína|Argentínu]]) tapaðist 1:3 og var það í fyrsta sinn sem nýr þjálfari landsliðsins tapar sínum fyrsta leik. Eftir sem áður náði Beckenbauer góðum árangri með liðið. Á [[HM 1986]] í [[Mexíkó]] komst liðið í úrslit, en töpuðu þar fyrir Argentínu 2-3. Á [[HM 1990]] komst liðið aftur í úrslit og náði að þessu sinni að sigra Holland 2-1. Þar með varð Beckenbauer annar knattspyrnumaður heims að verða heimsmeistari bæði sem leikmaður og sem þjálfari. Áður hafði [[Mario Zagallo]] náð þessu afreki með landsliði [[Brasilía|Brasilíu]]. Hafa ber í huga að Beckenbauer hefur aldrei tekið þjálfarapróf og var strangt til tekið ekki með starfsheitið ‘''þjálfari''’. En eftir að liðið varð heimsmeistari léði þýska knattspyrnusambandið honum heiðursþjálfaratitil. Eftir keppnina hætti Beckenbauer með þýska landsliðið og fór til [[Frakkland]]s. Þar þjálfaði hann [[Olympique Marseille]] í eitt keppnistímabil. Með því liði náði hann að komast í úrslitaleik [[Evrópukeppni meistaraliða|Evrópukeppninnar]], en tapaði fyrir [[Rauða stjarnan frá Belgrad|Rauðu stjörnunni frá Belgrad]] í vítaspyrnukeppni.

=== Knattspyrnufrömuður ===
[[1991]] varð Beckenbauer varaforseti Bayern München og aðalforseti [[1994]]. Þetta embætti hélt hann til [[2009]], er hann settist í helgan stein. Tvisvar á þessum árum tók hann við þjálfarastöðu Bayern München eftir að þjálfari liðsins hafði verið rekinn. Í fyrra sinnið tók hann við af [[Erich Ribbeck]] 1994 og náði þá að verða þýskur meistari í fyrsta og eina sinn sem þjálfari. Í seinna sinn tók hann við af [[Otto Rehhagel]] [[1996]]. Samfara starfi sínu fyrir Bayern München hefur Beckenbauer einnig verið varaforseti þýska knattspyrnusambandsins. Árið [[2006]] var Beckenbauer formaður knattspyrnunefndarinnar sem sótti um [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu 2006|HM í Þýskalandi 2006]]. Þegar Þýskaland varð fyrir valinu, varð Beckenbauer auk þess formaður skipulagsnefndarinnar. Árið [[2007]] tilkynnti Beckenbauer að hann myndi bjóða sig fram sem forseti [[UEFA]], en hætti við á síðustu stundu, þar sem hann vildi ekki bjóða sig fram gegn Svíanum [[Lennart Johannsson]]. Johannsson tapaði svo í formannsslagnum gegn Frakkanum [[Michel Platini]]. Franz Beckenbauer settist í helgan stein árið 2009 er [[Uli Hoeness]] tók við af honum sem forseti Bayern München.

== Tölfræði ==

=== Félög Beckenbauers ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Félag sem leikmaður !! Ár !! Leikir !! Mörk !! Meistaratitlar
|-
| Bayern München || 1964-1977 || 427 || 60 || 4
|-
| New York Cosmos || 1977-1980 || 105 || 19 || 3
|-
| Hamburger SV || 1980-1981 || 28 || 0 || 1
|-
| New York Cosmos || 1983 || 27 || 2 || 0
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Félag sem þjálfari !! Ár 
|-
| Þýska landsliðið || 1984-1990
|-
| Olympique Marseille || 1990-1991
|-
| Bayern München || 1994
|-
| Bayern München || 1996
|}

=== Stórmót ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Mót sem leikmaður !! Staður !! Árangur !! Ath.
|-
| [[HM 1966]] || England || 2. sæti || Skoraði 4 mörk
|-
| [[HM 1970]] || Mexíkó || 3. sæti || 
|-
| [[EM 1972]] || Belgía || Meistari || Fyrirliði
|-
| [[HM 1974]] || Þýskaland || Meistari || 
|-
| [[EM 1976]] || Júgóslavía || 2. sæti || Fyrirliði
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Mót sem þjálfari !! Staður !! Árangur
|-
| [[HM 1986]] || Mexíkó || 2. sæti
|-
| [[EM 1988]] || Þýskaland || 8. liða úrslit 
|-
| [[HM 1990]] || Ítalía || Meistari
|}

== Annað markvert ==
* Franz Beckenbauer var þríkvæntur. Fyrstu tvö hjónaböndin enduðu í skilnaði, enda var Beckenbauer oft í tygjum við aðrar konur. Hann á samtals fimm börn með fjórum konum.
* Beckenbauer var fjórum sinnum kjörinn knattspyrnumaður Þýskalands: 1966, 1968, 1974 og 1976.
* Beckenbauer skoraði alls fjögur sjálfsmörk í þýsku bundesligunni og er enn þriðji sjálfsmarkahæsti leikmaðurinn í þeirri deild.

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Franz Beckenbauer|mánuðurskoðað=janúar|árskoðað=2010}}

{{Gullknötturinn}}
{{fd|1945|2024}}
{{DEFAULTSORT:Beckenbauer, Franz}}
[[Flokkur:Þýskir knattspyrnumenn|Beckenbauer, Franz]]
[[Flokkur:Verðlaunahafar Gullknattarins]]</text>
      <sha1>tu3ktzb5muqkvifyva7qelwcbmpxndc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984013</id>
      <parentid>1984012</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1984013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7153" sha1="kclehawkpjlhr2xssn6rj6dnq0kd7pf" xml:space="preserve">[[Mynd:Franz Beckenbauer 2006 06 17.jpg|thumb|Franz Beckenbauer (2006)]]
'''Franz Beckenbauer''' fæddur (11. september 1945 – 7. janúar 2024) var þýskur knattspyrnumaður, forseti [[Bayern München]] til margra ára og einn af forsetum þýska knattspyrnusambandsins. Sem leikmaður var hann kallaður Keisarinn (''Der Kaiser'') og var meðal virtustu knattspyrnumanna heims. Beckenbauer er einn fárra manna í heiminum sem hefur orðið heimsmeistari bæði sem leikmaður ([[1974]]) og sem þjálfari ([[1990]]).

== Leik- og starfsferill ==
=== Leikmaður ===
[[Mynd:Franz Beckenbauer 22-6-74.png|thumb|Beckenbauer á HM í Þýskalandi 1974]]
Franz Anton Beckenbauer byrjaði snemma að æfa og leika með félaginu SC 1906 München. Þegar hann var 13 ára ráðgerði hann að skipta yfir í [[1860 München]], sem þá var aðalknattspyrnufélagið í borginni. En þegar hann lék eitt sinn á móti félaginu, lenti hann saman við einn leikmanna 1860 München, sem gaf honum einn utanundir. Beckenbauer sármóðgaðist við það og gekk þess í stað í raðir Bayern München. Með því félagi lék hann unglingsárin sín og fékk í fyrsta sinn að leika með aðalliðinu [[1964]] (sem þá lék í 2. deild) gegn [[FC St. Pauli]] frá [[Hamborg]]. Leikurinn endaði 4-0 fyrir bæjara og skoraði Beckenbauer eitt markanna. Sama ár lék hann sinn fyrsta unglingalandsleik. Beckenbauer lék með Bayern München allar götur til [[1977]] og var yfirleitt miðjumaður. Á þeim tíma varð hann fjórum sinnum þýskur meistari, en það var jafnframt í fyrsta sinn sem Bayern München varð meistari síðan [[1932]]. [[1965]] lék Beckenbauer sinn fyrsta A-landsleik gegn [[Holland]]i (1-1), er hann kom inná sem varamaður fyrir [[Günter Netzer]]. Með landsliðinu tók hann þátt í nokkrum stórmótum. Hápunkturinn á ferlinum var án efa [[1974]], en þá varð hann heimsmeistari í HM í [[Þýskaland]]i. Úrslitaleikurinn gegn Hollandi vannst 2-1. Beckenbauer lék þá ekki lengur sem miðjumaður, heldur hreyfanlegur varnarmaður (''Libero''). Alls lék Beckenbauer 103 landsleiki og skoraði í þeim 14 mörk. [[1977]] flutti Beckenbauer til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og lék með New York Cosmos. Þetta batt enda á leikferil hans með landsliðinu, en á þeim tíma var hann leikjahæsti knattspyrnumaður Þýskalands í landsliðinu. Með endurkomu í þýska fótboltann lék Beckenbauer með [[HSV]] í Hamborg (1980-82). Með því liði varð hann þýskur meistari í fimmta sinn. Leikferilinn endaði hann svo með New York Cosmos [[1983]] og lagði svo skóna á hilluna.

=== Þjálfari ===
Ári eftir að Beckenbauer lagði skóna á hilluna tók hann að sér að þjálfa þýska landsliðið. Fyrsti leikurinn (gegn [[Argentína|Argentínu]]) tapaðist 1:3 og var það í fyrsta sinn sem nýr þjálfari landsliðsins tapar sínum fyrsta leik. Eftir sem áður náði Beckenbauer góðum árangri með liðið. Á [[HM 1986]] í [[Mexíkó]] komst liðið í úrslit, en töpuðu þar fyrir Argentínu 2-3. Á [[HM 1990]] komst liðið aftur í úrslit og náði að þessu sinni að sigra Holland 2-1. Þar með varð Beckenbauer annar knattspyrnumaður heims að verða heimsmeistari bæði sem leikmaður og sem þjálfari. Áður hafði [[Mario Zagallo]] náð þessu afreki með landsliði [[Brasilía|Brasilíu]]. Hafa ber í huga að Beckenbauer hefur aldrei tekið þjálfarapróf og var strangt til tekið ekki með starfsheitið ‘''þjálfari''’. En eftir að liðið varð heimsmeistari léði þýska knattspyrnusambandið honum heiðursþjálfaratitil. Eftir keppnina hætti Beckenbauer með þýska landsliðið og fór til [[Frakkland]]s. Þar þjálfaði hann [[Olympique Marseille]] í eitt keppnistímabil. Með því liði náði hann að komast í úrslitaleik [[Evrópukeppni meistaraliða|Evrópukeppninnar]], en tapaði fyrir [[Rauða stjarnan frá Belgrad|Rauðu stjörnunni frá Belgrad]] í vítaspyrnukeppni.

=== Knattspyrnufrömuður ===
[[1991]] varð Beckenbauer varaforseti Bayern München og aðalforseti [[1994]]. Þetta embætti hélt hann til [[2009]], er hann settist í helgan stein. Tvisvar á þessum árum tók hann við þjálfarastöðu Bayern München eftir að þjálfari liðsins hafði verið rekinn. Í fyrra sinnið tók hann við af [[Erich Ribbeck]] 1994 og náði þá að verða þýskur meistari í fyrsta og eina sinn sem þjálfari. Í seinna sinn tók hann við af [[Otto Rehhagel]] [[1996]]. Samfara starfi sínu fyrir Bayern München hefur Beckenbauer einnig verið varaforseti þýska knattspyrnusambandsins. Árið [[2006]] var Beckenbauer formaður knattspyrnunefndarinnar sem sótti um [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu 2006|HM í Þýskalandi 2006]]. Þegar Þýskaland varð fyrir valinu, varð Beckenbauer auk þess formaður skipulagsnefndarinnar. Árið [[2007]] tilkynnti Beckenbauer að hann myndi bjóða sig fram sem forseti [[UEFA]], en hætti við á síðustu stundu, þar sem hann vildi ekki bjóða sig fram gegn Svíanum [[Lennart Johannsson]]. Johannsson tapaði svo í formannsslagnum gegn Frakkanum [[Michel Platini]]. Franz Beckenbauer settist í helgan stein árið 2009 er [[Uli Hoeness]] tók við af honum sem forseti Bayern München.

== Tölfræði ==

=== Félög Beckenbauers ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Félag sem leikmaður !! Ár !! Leikir !! Mörk !! Meistaratitlar
|-
| Bayern München || 1964-1977 || 427 || 60 || 4
|-
| New York Cosmos || 1977-1980 || 105 || 19 || 3
|-
| Hamburger SV || 1980-1981 || 28 || 0 || 1
|-
| New York Cosmos || 1983 || 27 || 2 || 0
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Félag sem þjálfari !! Ár 
|-
| Þýska landsliðið || 1984-1990
|-
| Olympique Marseille || 1990-1991
|-
| Bayern München || 1994
|-
| Bayern München || 1996
|}

=== Stórmót ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Mót sem leikmaður !! Staður !! Árangur !! Ath.
|-
| [[HM 1966]] || England || 2. sæti || Skoraði 4 mörk
|-
| [[HM 1970]] || Mexíkó || 3. sæti || 
|-
| [[EM 1972]] || Belgía || Meistari || Fyrirliði
|-
| [[HM 1974]] || Þýskaland || Meistari || 
|-
| [[EM 1976]] || Júgóslavía || 2. sæti || Fyrirliði
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Mót sem þjálfari !! Staður !! Árangur
|-
| [[HM 1986]] || Mexíkó || 2. sæti
|-
| [[EM 1988]] || Þýskaland || 8. liða úrslit 
|-
| [[HM 1990]] || Ítalía || Meistari
|}

== Annað markvert ==
* Franz Beckenbauer var þríkvæntur. Fyrstu tvö hjónaböndin enduðu í skilnaði, enda var Beckenbauer oft í tygjum við aðrar konur. Hann átti samtals fimm börn með fjórum konum.
* Beckenbauer var fjórum sinnum kjörinn knattspyrnumaður Þýskalands: 1966, 1968, 1974 og 1976.
* Beckenbauer skoraði alls fjögur sjálfsmörk í þýsku bundesligunni og er enn þriðji sjálfsmarkahæsti leikmaðurinn í þeirri deild.

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Franz Beckenbauer|mánuðurskoðað=janúar|árskoðað=2010}}

{{Gullknötturinn}}
{{fd|1945|2024}}
{{DEFAULTSORT:Beckenbauer, Franz}}
[[Flokkur:Þýskir knattspyrnumenn|Beckenbauer, Franz]]
[[Flokkur:Verðlaunahafar Gullknattarins]]</text>
      <sha1>kclehawkpjlhr2xssn6rj6dnq0kd7pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Gullknötturinn</title>
    <ns>10</ns>
    <id>86469</id>
    <revision>
      <id>1984009</id>
      <parentid>1936710</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1984009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2709" sha1="iig4wbn8s7yhoq8udiv9eh8f5u5jkou" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = Gullknötturinn
| title = [[Gullknötturinn]]
| state = collapsed
| list1 = [[Stanley Matthews]] (1956) &amp;nbsp;• [[Alfredo di Stéfano]] (1957) &amp;nbsp;• [[Raymond Kopa]] (1958) &amp;nbsp;• [[Alfredo di Stéfano]] (1959) &amp;nbsp;• [[Luis Suárez (fæddur 1935)|Luis Suárez]] (1960) &amp;nbsp;• [[Omar Sívori]] (1961) &amp;nbsp;• [[Josef Masopust]] (1962) &amp;nbsp;• [[Lev Yashin]] (1963) &amp;nbsp;• [[Denis Law]] (1964) &amp;nbsp;• [[Eusébio]] (1965) &amp;nbsp;• [[Bobby Charlton]] (1966) &amp;nbsp;• [[Flórián Albert]] (1967) &amp;nbsp;• [[George Best]] (1968) &amp;nbsp;• [[Gianni Rivera]] (1969) &amp;nbsp;• [[Gerd Müller]] (1970) &amp;nbsp;• [[Johan Cruijff]] (1971) &amp;nbsp;• [[Franz Beckenbauer]] (1972) &amp;nbsp;• [[Johan Cruijff]] (1973) &amp;nbsp;• [[Johan Cruijff]] (1974) &amp;nbsp;• [[Oleg Blokhin]] (1975) &amp;nbsp;• [[Franz Beckenbauer]] (1976) &amp;nbsp;• [[Allan Simonsen]] (1977) &amp;nbsp;• [[Kevin Keegan]] (1978) &amp;nbsp;• [[Kevin Keegan]] (1979) &amp;nbsp;• [[Karl-Heinz Rummenigge]] (1980) &amp;nbsp;• [[Karl-Heinz Rummenigge]] (1981) &amp;nbsp;• [[Paolo Rossi]] (1982) &amp;nbsp;• [[Michel Platini]] (1983) &amp;nbsp;• [[Michel Platini]] (1984) &amp;nbsp;• [[Michel Platini]] (1985) &amp;nbsp;• [[Igor Belanov]] (1986) &amp;nbsp;• [[Ruud Gullit]] (1987) &amp;nbsp;• [[Marco van Basten]] (1988) &amp;nbsp;• [[Marco van Basten]] (1989) &amp;nbsp;• [[Lothar Matthäus]] (1990) &amp;nbsp;• [[Jean-Pierre Papin]] (1991) &amp;nbsp;• [[Marco van Basten]] (1992) &amp;nbsp;• [[Roberto Baggio]] (1993) &amp;nbsp;• [[Hristo Stoichkov]] (1994) &amp;nbsp;• [[George Weah]] (1995) &amp;nbsp;• [[Matthias Sammer]] (1996) &amp;nbsp;• [[Ronaldo (fæddur 1976)|Ronaldo]] (1997) &amp;nbsp;• [[Zinedine Zidane]] (1998) &amp;nbsp;• [[Rivaldo]] (1999) &amp;nbsp;• [[Luís Figo]] (2000) &amp;nbsp;• [[Michael Owen]] (2001) &amp;nbsp;• [[Ronaldo (fæddur 1976)|Ronaldo]] (2002) &amp;nbsp;• [[Pavel Nedvěd]] (2003) &amp;nbsp;• [[Andríj Sjevtsjenko]] (2004) &amp;nbsp;• [[Ronaldinho]] (2005) &amp;nbsp;• [[Fabio Cannavaro]] (2006) &amp;nbsp;• [[Kaká]] (2007) &amp;nbsp;• [[Cristiano Ronaldo]] (2008) &amp;nbsp;• [[Lionel Messi]] (2009) &amp;nbsp;• [[Lionel Messi]] (2010) &amp;nbsp;• [[Lionel Messi]] (2011) &amp;nbsp;• [[Lionel Messi]] (2012) &amp;nbsp;• [[Cristiano Ronaldo]] (2013) &amp;nbsp;• [[Cristiano Ronaldo]] (2014) &amp;nbsp;• [[Lionel Messi]] (2015) &amp;nbsp;• [[Cristiano Ronaldo]] (2016) &amp;nbsp;• [[Cristiano Ronaldo]] (2017) &amp;nbsp;• [[Luka Modrić]] (2018) &amp;nbsp;• [[Lionel Messi]] (2019) &amp;nbsp;• [[Lionel Messi]] (2021) &amp;nbsp;• [[Karim Benzema]] (2022) &amp;nbsp;• [[Lionel Messi]] (2023) &amp;nbsp;• [[Rodri]] (2024) &amp;nbsp;• [[Ousmane Dembelé]] (2025) &amp;nbsp;• [[Harry Kane]] (2026)}}
&lt;noinclude&gt;

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Flokkur:Þemasnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iig4wbn8s7yhoq8udiv9eh8f5u5jkou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2010: The Year We Make Contact</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94570</id>
    <revision>
      <id>1983968</id>
      <parentid>1951053</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1983968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="s8beo8u9h6zxo1vjolkuuhx0bv3o7tq" xml:space="preserve">'''2010: The Year We Make Contact''' er vísindaskáldsögumynd frá árinu [[1984]]. Myndin er sjálfstætt framhald kvikmyndarinnar [[2001: Geimferðin langa]]. 2010 var bræði leikstýrt og skrifuð af [[Peter Hyams]].

{{stubbur|kvikmynd}}
[[Flokkur:Metro-Goldwyn-Mayer-kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1984]]
[[Flokkur:Vísindaskáldsögumyndir]]</text>
      <sha1>s8beo8u9h6zxo1vjolkuuhx0bv3o7tq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>21 Jump Street</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117122</id>
    <revision>
      <id>1983969</id>
      <parentid>1813669</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1983969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="e9ppawir4psw0vi7n8c2jizan0mhauz" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{Kvikmynd
|nafn = 21 Jump Street
|upprunalegt heiti =
|land = {{Fáni|Bandaríkin}}
|tungumál = Enska
|sýningartími = 109 mínútur
|útgáfudagur = 16. mars 2012
|leikstjóri = Phil Lord&lt;br /&gt;Christopher Miller
|handritshöfundur = Michael Baccall
|framleiðandi = Neal H. Moritz&lt;br /&gt;Stephen J. Cannell
|meginhlutverk = [[Jonah Hill]]&lt;br /&gt;[[Channing Tatum]]&lt;br /&gt;[[Brie Larson]]&lt;br /&gt; [[Dave Franco]]&lt;br /&gt;[[Rob Riggle]]&lt;br /&gt;[[Ice Cube]]
|tónlist = Mark Mothersbaugh
|kvikmyndagerð = Barry Peterson
|klipping = Joel Negron
|fyrirtæki = Original Film
|dreifingaraðili = Columbia Pictures
|imdb_id = 232829
|ráðstöfunarfé = 54.7 milljónir [[Bandaríkjadalur|USD]]
|heildartekjur = 201.8 milljónir [[Bandaríkjadalur|USD]]
}}
'''''21 Jump Street''''' er kvikmynd þar sem [[Channing Tatum]] og [[Jonah Hill]] fara með aðalhlutverk.

{{stubbur|kvikmynd}}

[[Flokkur:Columbia Pictures-kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2012]]</text>
      <sha1>e9ppawir4psw0vi7n8c2jizan0mhauz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sýrlenska borgarastyrjöldin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130781</id>
    <revision>
      <id>1984031</id>
      <parentid>1979092</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T11:12:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Íslamskar öfgahreyfingar */</comment>
      <origin>1984031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39198" sha1="twennpx58ixyoc3ko00yljb6zeatpds" xml:space="preserve">{{#invoke:Infobox military conflict|main
|conflict=Sýrlenska borgarastyrjöldin
|image= {{multiple image |border = infobox |perrow = 2/2/2 |total_width = 300
| image1 = Bombed out vehicles Aleppo.jpg
| alt1   = Eyðilögð farartæki í orrustunni um Aleppó árið 2012.
| image2 = People's Defense Units defending Ras al-Ayn against al-Nusra Front terrorists (8).jpg
| alt2   = Hermenn í [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveitum Kúrda]] í orrustunni um Ras al-Ayn árið 2012.
| image3 = Rebel_rocket_artillery_(Hama_March_2017).png
| alt3   = Stjórnarandstæðingar gera loftskeytaárásir á stjórnarliða í Hama-sókninni 2017.
| image4 = Destroyed_neighborhood_in_Raqqa.png
| alt4   = Hverfi í [[Raqqa]] eftir að borgin var endurheimt frá [[Íslamska ríkið|Íslamska ríkinu]] 2017.
| image5 = Combined_Joint_U.S.,_Turkey_Patrols.jpg
| alt5   = Tyrkneskir og bandarískir hermenn í eftirlitsferð í norðurhluta Sýrlands árið 2018. 
| image6 = Syrians celebrate the fall of Assad at the Umayyad mosque, 14 December 2024.jpg
| alt6   = Sýrlendingar fagna falli Assads árið 2024.}} Að ofan, frá vinstri: {{flatlist|
* Eyðilögð farartæki í orrustunni um Aleppó árið 2012.
* Hermenn í [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveitum Kúrda]] í orrustunni um Ras al-Ayn árið 2012.
* Stjórnarandstæðingar gera loftskeytaárásir á stjórnarliða í Hama-sókninni 2017.
* Hverfi í [[Raqqa]] eftir að borgin var endurheimt frá [[Íslamska ríkið|Íslamska ríkinu]] 2017.
* Tyrkneskir og bandarískir hermenn í eftirlitsferð í norðurhluta Sýrlands árið 2018. 
* Sýrlendingar fagna falli Assads árið 2024.}}
|caption=
|partof=[[Arabíska vorið|arabíska vorinu]] og [[Arabíski veturinn|arabíska vetrinum]]
|date=[[15. mars]] [[2011]] – [[8. desember]] [[2024]] &lt;br /&gt;({{Aldur í árum, mánuðum og dögum|2011|03|15|2024|12|08}})
|place=[[Sýrland]]
|status=
|territory=
|combatants_header=Helstu stríðsaðilar
|combatant1=&lt;div style=&quot;vertical-align:sup;&quot;&gt;{{small|{{nowrap|{{flagicon|Sýrland|1980}} [[Sýrland|Sýrlenska arabalýðveldið]]}} (til 7. desember 2024)&lt;br /&gt;
[[File:Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|22px|border]] [[Hizbollah]]&lt;br /&gt;{{IRN}} [[Íran]]&lt;br /&gt;{{nowrap|{{RUS}} [[Rússland]] &lt;small&gt;(frá 2015)&lt;/small&gt;}}}}&lt;br /&gt;{{Collapsible list
| titlestyle=background-color:transparent; text-align:left;
| title=Stuðningsaðilar:
| {{small|{{IRQ}} [[Írak]] &lt;small&gt;(frá 2018)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;{{VEN}} [[Venesúela]]&lt;br /&gt;{{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]&lt;br /&gt;{{CHN}} [[Kína]]&lt;br /&gt;{{PRK}} [[Norður-Kórea]]&lt;br /&gt;{{AGO}} [[Angóla]]&lt;br /&gt;{{CUB}} [[Kúba]]&lt;br /&gt;{{EGY}} [[Egyptaland]]}}}}
|combatant2=&lt;div style=&quot;vertical-align:sup;&quot;&gt;{{nowrap|{{small|[[Mynd:Flag of Syria 2011, observed.svg|22px|border]] Bráðabirgðastjórn Sýrlands&lt;br&gt;(stjórnarandstæðingar)&lt;/div&gt;
*[[Frelsisher Sýrlands]]
*[[Þjóðfrelsisfylkingin (Sýrland)|Þjóðfrelsisfylkingin]]
*[[Ahrar al-Sham]]
*[[Suðurfylkingin (Sýrland)|Suðurfylkingin]] &lt;small&gt;(2014–2018)&lt;/small&gt;}}}}
{{small|{{nowrap|{{TUR}} [[Tyrkland]] &lt;small&gt;(frá 2016)&lt;/small&gt;}}
{{Collapsible list
| titlestyle=background-color:transparent; text-align:left;
| title=Stuðningsaðilar:
| {{nowrap|{{USA}} [[Bandaríkin]] &lt;small&gt;(2011–17)&lt;/small&gt;}}
| {{SAU}} [[Sádi-Arabía]] &lt;small&gt;(2012–2017)&lt;/small&gt;
| {{QAT}} [[Katar]]
| {{UK}} [[Bretland]]
| {{FRA}} [[Frakkland]]
}}}}
----
{{small|{{nowrap|[[Mynd:Flag_of_the_Syrian_Salvation_Government.svg|22px|border]] [[Tahrir al-Sham]]
{{Collapsible list
| titlestyle=background-color:transparent; text-align:left;
| title=Stuðningsaðilar:
| [[Mynd:Flag of Jihad.svg|22px|border]] [[Al-Kaída]]
| {{QAT}} [[Katar]] &lt;small&gt;(2012–2017)&lt;/small&gt;
| {{SAU}} [[Sádi-Arabía]] &lt;small&gt;(2012–2017)&lt;/small&gt;
| {{TUR}} [[Tyrkland]] &lt;small&gt;(2012–2017)&lt;/small&gt;
}}}}}}
|combatant3=&lt;div style=&quot;vertical-align:sup;&quot;&gt;{{small|[[File:Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg|20px]] [[Íslamska ríkið]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(frá 2013)&lt;/small&gt;
{{Collapsible list
| titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; 
| title=Stuðningsaðilar:
| [[Mynd:Flag of Jihad.svg|22px|border]] [[Al-Kaída]] &lt;small&gt;(2013–2014)&lt;/small&gt;

}}}}

|combatant4 =&lt;div style=&quot;vertical-align:sup;&quot;&gt;{{small|[[File:Emblem of the Democratic Administration of North and East Syria.svg|22px|border]] [[Rojava]] ({{small|frá 2012}})&lt;/div&gt;
*[[Lýðræðissveitir Sýrlands]]
{{Collapsible list
| titlestyle=background-color:transparent; text-align:left;
| title=Stuðningsaðilar:
| {{nowrap|{{USA}} [[Bandaríkin]]&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(frá 2014)&lt;/small&gt;}}
| {{RUS}} [[Rússland]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2015–2018)&lt;/small&gt;
| {{nowrap|{{FRA}} [[Frakkland]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(frá 2016)&lt;/small&gt;}}
| [[Mynd:Flag of Kurdistan Workers Party (PKK).svg|22px|border]] [[Verkalýðsflokkur Kúrda]]
| [[Mynd:Flag of PUK.png|22px|border]]  [[Þjóðernisbandalag Kúrdistan|PUK]]&lt;br /&gt;{{nowrap|&lt;small&gt;(frá 2013)&lt;/small&gt;}}
| {{nowrap|[[Mynd:Flag_of_KDP.png|22px|border]] [[Lýðræðisflokkur Kúrdistan|KDP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2013–15)&lt;/small&gt;}}}}
----
{{Collapsible list
|state=collapsed
|title=Alþjóðabandalag gegn íslamska ríkinu&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(frá 2014)&lt;/small&gt;
|1={{FRA}} [[Frakkland]]
|2={{DEU}} [[Þýskaland]]
|3={{JOR}} [[Jórdanía]]
|4={{NLD}} [[Holland]]
|5={{NOR}} [[Noregur]]
|6={{ARE}} [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]
|7={{UK}} [[Bretland]]
|8={{USA}} [[Bandaríkin]]
|9={{SAU}} [[Sádi-Arabía]]
|10={{AUS}} [[Ástralía]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2015–2017)&lt;/small&gt;
|11={{BEL}} [[Belgía]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2014–2017)&lt;/small&gt;
|12={{BHR}} [[Barein]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2014–2016)&lt;/small&gt;
|13={{DNK}} [[Danmörk]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2014–2016)&lt;/small&gt;
|14={{MAR}} [[Marokkó]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2014–2016)&lt;/small&gt;
|15={{QAT}} [[Katar]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2014–2016)&lt;/small&gt;
|16={{CAN}} [[Kanada]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2014–2015)&lt;/small&gt;
}}}}
|commander1={{small|{{flagicon|Sýrland|1980}} [[Bashar al-Assad]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|23px|border]] [[Hassan Nasrallah]] {{KIA}}&lt;br&gt;{{IRN}} [[Ali Khamenei]]&lt;br&gt;{{RUS}} [[Vladímír Pútín]]}}
|commander2={{small|[[Mynd:Flag of Syria 2011, observed.svg|22px|border]] [[Bashar al-Zoubi]]&lt;br&gt;[[Mynd:Flag of Syria 2011, observed.svg|22px|border]] [[Jamal Maarouf]]&lt;br /&gt;{{TUR}} [[Recep Tayyip Erdoğan]]&lt;br&gt;{{TUR}} [[Zekai Aksakallı]] ({{small|2016–2017}})&lt;br&gt;{{TUR}} [[İsmail Metin Temel]]&lt;br&gt;({{small|2017–2018}})
----
[[Mynd:Flag of Ahrar ash-Sham.svg|22px|border]] [[Abu Yahia al-Hamawi]]&lt;br&gt;[[Mynd:Flag of the Islamic Front (Syria) (Black).svg|22px|border]] Ahmed Issa al-Sheikh&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2012–2015)&lt;/small&gt;
----
[[Abu Mohammad al-Julani]]&lt;br&gt;[[Abu Jaber Shaykh]]&lt;br&gt;[[Mynd:Flag of Jihad.svg|22px|border]] [[Abu Humam al-Shami]]}}
|commander3={{small|[[File:Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg|20px]] [[Abu Bakr al-Baghdadi]] {{KIA}}&lt;br&gt;[[File:Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg|20px]] [[Abu Fatima al-Jaheishi]]}}
|commander4={{small|[[File:Emblem of the Democratic Administration of North and East Syria.svg|22px|border]] [[Riad Darar]]&lt;br&gt;[[File:Emblem of the Democratic Administration of North and East Syria.svg|22px|border]] Amina Omar&lt;br&gt;[[File:Emblem of the Democratic Administration of North and East Syria.svg|22px|border]] [[Salih Muslim Muhammad|Salih Muhammad]]&lt;br&gt;[[File:PYD logo.svg|22px|border]] Shahoz Hasan&lt;br&gt;[[File:PYD logo.svg|22px|border]] [[Asya Abdullah]]&lt;br&gt;[[File:People's Protection Units Flag.svg|22px|border]] Sipan Hemo
----
{{USA}} [[Stephen J. Townsend]]}}
|strength1={{small|Sýrlenski stjórnarherinn: 142.000 &lt;small&gt;(2019)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Sýrlenska leyniþjónustan: 8.000&lt;br /&gt;
Sjálfboðaliðasveitir: 80.000&lt;br /&gt;
Liwa Fatemiyoun: 10.000 – 20.000{{nowrap|&lt;small&gt;(2018)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt;
Ba'ath-sveitirnar: 7.000&lt;br /&gt; 
Hizbollah: 6.000–8.000&lt;br /&gt;
Liwa Al-Quds: 4.000–8.000&lt;br /&gt;
Rússland: 4.000 hermenn &amp; 1.000 málaliðar&lt;br /&gt;
Iran: 3.000–5.000&lt;br /&gt;
Aðrir bandamenn: 20.000+}} 
|strength2={{small|'''Frelsisher Sýrlands:'''&lt;br&gt;20.000–32.000 &lt;small&gt;(2013)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''Íslamska fylkingin:'''&lt;br&gt;40.000–70.000 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''Aðrir hópar:'''&lt;br&gt;12.500 &lt;small&gt;(2015)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''Tyrkneski herinn:'''&lt;br&gt;4.000–8.000}}
----
{{small|'''Ahrar al-Sham:'''&lt;br&gt;18.000–20.000+ &lt;small&gt;(mars 2017)&lt;/small&gt;}}
----
{{small|'''Tahrir al-Sham:'''&lt;br&gt;20.000-30.000 &lt;small&gt;(samkvæmt Bandaríkjamönnum, árið 2018)&lt;/small&gt;}}
|strength3= {{small|~3.000 {{nowrap|&lt;small&gt;(samkvæmt Rússum, árið 2018)&lt;/small&gt;}}}}
|strength4={{small|
* SDF: 60.000–75.000 {{small|(2017)}}
* YPG &amp; YPJ: 20.000–30.000 {{small|(2017)}}
* Sýrlenska hernaðarráðið (MFS): 1,000 {{small|(2017 est.)}}
* Al-Sanadid: 2,000–4,000 {{small|(2017 est.)}}
* Hernaðarráð SDF: 10.000+}}
|casualties1={{small|{{flagicon|Sýrland|1980}} '''Sýrland:'''&lt;br /&gt;
65.187–100.187 hermenn drepnir&lt;br /&gt;
50.484–64.484 málaliðar drepnir&lt;br /&gt;4.700 hermenn/málaliðar &amp; 2.000 stuðningsmenn handteknir&lt;br /&gt;
[[File:Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|23px|border]] '''Hizbollah:'''&lt;br /&gt;1.677–2.000 drepnir&lt;br /&gt;
{{RUS}} '''Rússland:'''&lt;br /&gt;116 hermenn &amp; 186–280 málaliðar drepnir&lt;br&gt;
'''Aðrir erlendir bandamenn:'''&lt;br /&gt;8.109 drepnir &lt;small&gt;(2.300–3.500+ íranskir)&lt;/small&gt;}}
|casualties2= {{small|[[Mynd:Flag of Syria 2011, observed.svg|22px|border]] 132.824–173.824&lt;br&gt;drepnir
----
{{TUR}} '''Tyrkland:'''&lt;br /&gt;169 hermenn drepnir}}
|casualties3= {{small|28.532+ drepnir}}
|casualties4= {{small|[[File:Flag of Syrian Democratic Forces.svg|22px|border]] '''SDF:'''&lt;br /&gt;11.600–12.586+ drepnir
----
[[File:Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg|22px|border]] '''Alþjóðahersveitir:'''&lt;br /&gt;11 drepnir}}
|casualties5=
'''Alls drepnir: 619.000''' (samkvæmt [[Sýrlenska mannréttindavaktin|Sýrlensku mannréttindavaktinni]]) &lt;ref&gt;[https://www.syriahr.com/en/328044/ Syrian Revolution 13 years on | Nearly 618,000 persons killed since the onset of the revolution in March 2011] SOHR, sótt 8. desember, 2024&lt;/ref&gt;
----
Um '''≥13.000.000''' hraktir á vergang &amp;  flótta (2024)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://data.unhcr.org/syrianrefugees/regional.php|title=UNHCR Syria Regional Refugee Response|author=[[Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna]] (UNHCR)|access-date=2019-09-23|archive-date=2018-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219072255/http://www.data.unhcr.org/syrianrefugees/regional.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;&lt;/big&gt;
}}
'''Sýrlenska borgarastyrjöldin''' (arabíska: الحرب الأهلية السورية) var stríð sem háð var í [[Sýrland|Sýrlandi]] frá árinu 2011 til 2024. Upphafið má rekja til óeirða vorið 2011 í kjölfar mótmæla víða um [[Mið-Austurlönd]] sem einu nafni nefndist [[arabíska vorið]].  Mótmælin beindust að ríkisstjórn [[Bashar al-Assad]] sem reyndi að bæla þau niður en aukinni hörku fylgdi síðar vopnuð átök. [[Frelsisher Sýrlands]] var fyrstur til að taka upp vopn gegn [[Sýrlenski herinn|stjórnarhernum]] árið 2011, síðar bættist við Íslamska framlínusveitin 2013. 

Mörg erlend ríki og hópar gripu inn í styrjöldina með beinum og óbeinum hætti, meðal annars [[Bandaríkin]], [[Tyrkland]], [[Rússland]] og [[Íran]]. [[Líbanon|Líbönsku]] vígasamtökin [[Hizbollah]] gengu jafnframt til liðs við stjórnarherinn árið 2013. [[Íslamska ríkið]] réðst svo inn í Sýrland frá Írak 2014 og náði stjórn yfir stórum hluta landsins, en hafði að mestu verið sigrað í lok ársins 2017.

Baráttunni gegn stjórn Assads lauk í desember árið 2024 þegar uppreisnarmenn náðu höfuðborginni [[Damaskus]] á sitt vald og Assad flúði úr landi. Landið var í fyrstu  undir stjórn bráðabirgðastjórnar sem skipuð var íslamistahópnum [[Hayat Tahrir al-Sham]] og öðrum fyrrum uppreisnarhópum.&lt;ref name=mbl/&gt;

Yfir 600.000 manns létust í stríðinu.

==Saga==
===Upphaf borgarastyrjaldarinnar===
Rekja má upphaf sýrlensku borgarastyrjaldarinnar til fjöldamótmæla [[Arabíska vorið|arabíska vorsins]], sem náðu til Sýrlands árið 2011. Sýrlendingar kröfðust aukins lýðræðis af einræðisstjórn [[Bashar al-Assad|Bashars al-Assad]] og fóru meðal annars fram á að stjórnin aflétti neyðarlögum sem höfðu verið í gildi frá árinu 1963 og heimiluðu stjórninni að handtaka fólk án ákæru, hnekkja á stjórnarskrá og hegningarlögum, beita fyrirbyggjandi handtökum og ritskoða fjölmiðla.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hvernig var lífið í Sýrlandi fyrir stríð?|höfundur=Ólöf Ragnarsdóttir|url=https://www.ruv.is/frett/hvernig-var-lifid-i-syrlandi-fyrir-strid|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=31. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=23. september}}&lt;/ref&gt;

Ríkisstjórnin brást við af hörku og viðbrögð hennar leiddu til þess að mótmælin breiddust víða út um landið. Í mars árið 2011 krotuðu táningsstrákar slagorð arabíska vorsins á lögreglustöð í bænum [[Daraa]] en voru í kjölfarið handteknir og pyntaðir. Þegar aðstandendur drengjanna mótmæltu aðgerðum lögreglunnar var herinn kallaður til að kveða niður mótmælin og nokkrir mótmælendanna létust.&lt;ref name=vísindavefurinn&gt;{{Vísindavefurinn|73220|Hverjir eru raunverulega vondu kallarnir í Sýrlandi og um hvað snúast átökin þar?|höfundur=Magnús Þorkell Bernharðsson|dags=27. mars 2017|skoðað=24. mars 2024}}&lt;/ref&gt;

Á næstu vikum og mánuðum var stjórn Assads mótmælt í [[Aleppó]], [[al-Hasakah]], [[Daraa]], [[Deir ez-Zor]], [[Hama]], og í höfuðborginni [[Damaskus]]. Þann 18. apríl komu um 100.000 mótmælendur saman á aðaltorginu í borginni [[Homs]] til að krefjast afsagnar Assads.&lt;ref name=skýringrúv&gt;{{Vefheimild|titill=Skýring: Þróun stríðsins í Sýrlandi|höfundur=Guðmundur Björn Þorbjörnsson|url=https://www.ruv.is/frett/skyring-throun-stridsins-i-syrlandi|útgefandi=RÚV|ár=2015|mánuður=3. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=23. september}}&lt;/ref&gt;

Assad sakaði mótmælendurna meðal annars um að vera stýrt af öfgafullum [[jihad]]istum og lét um leið sleppa fjölda raunverulegra öfgamanna úr fangelsi, hugsanlega í því skyni að „sanna“ ásakanir sínar og réttlæta þar með harkalegar aðgerðir gegn mótmælendunum.&lt;ref name=globalis&gt;{{Vefheimild|titill=Sýrland|url=https://www.globalis.is/Atoek/Syrland|útgefandi=Globalis|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=23. september}}&lt;/ref&gt; Átökin stigmögnuðust og urðu brátt að vopnaðri baráttu milli stjórnvalda og mótmælenda. Árið 2011 stofnaði hluti stjórnarandstöðunnar [[Sýrlenska þjóðarráðið]] (SNC) og fór fram á að Assad segði af sér og að Sýrland yrði lýðræðisríki. Þjóðarráðið stofnaði [[Frelsisher Sýrlands]] til að grípa til vopna gegn ríkisstjórninni.&lt;ref name=vísindavefurinn/&gt; Kaflaskil urðu í átökunum þann 31. júlí þegar stjórnarher Assads réðst á mótmælendur í Hama, Deir ez-Zor, Abu Kalam og Herak og drap að minnsta kosti 136 óbreytta borgara.&lt;ref name=skýringrúv/&gt;

Í desember 2011 tókst Frelsisher Sýrlands að hertaka stóra hluta borgarinnar Homs. Í febrúar næsta ár létust um 500 óbreyttir borgarar í Homs þegar stjórnarherinn gerði sprengjuárásir á borgina. Stjórnarherinn endurheimti borgina [[Idlib]] eftir harða viðureign við uppreisnarmenn næsta mars. Uppreisnarhreyfingar fóru að spretta upp um allt landið á næsta árinu og átökin fóru, auk óánægju með stjórn Assads, að einkennast af trúar- og þjóðernisdeilum meðal Sýrlendinga. Margir [[Alavítar]] og aðrir [[Sjía|sjítar]] studdu forsetann en [[súnní]]tar voru honum margir afar andsnúnir.&lt;ref name=skýringrúv/&gt; Assad er sjálfur Alavíti og Alavítar réðu lögum og lofum í stjórnkerfi hans, þrátt fyrir að vera aðeins um 12% landsmanna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Í upphafi var orðið svo kom blóðið|url=https://www.mbl.is/frettir/burdargrein/2016/09/03/i_upphafi_var_ordid_svo_kom_blodid/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=3. september 2016|skoðað=11. desember 2024|höfundur=Guðrún Hálfdánardóttir}}&lt;/ref&gt;

===Íslamskar öfgahreyfingar=== 
Vegna stríðsátakanna varð til frjósamur jarðvegur fyrir íslamskar öfgahreyfingar í Sýrlandi sem börðust bæði gegn ríkisstjórninni og gegn veraldlegum uppreisnarhreyfingum. Árið 2014 lagði hryðjuverkahópurinn [[Íslamska ríkið]] undir sig mikinn hluta af austurhluta Sýrlands og lýsti yfir stofnun [[kalífadæmi]]s þar og í vesturhluta [[Írak]]. Yfirráðasvæði Íslamska ríkisins í Írak og Sýrlandi varð mest árið 2015 en fór síðan smátt saman þverrandi vegna alþjóðlegrar gagnárásar sem Bandaríkin leiddu til að ráða niðurlögum hryðjuverkahópsins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kalífatið er fallið í Írak og Sýrlandi – liðsmenn Daesh á vergangi|url=http://vardberg.is/frettir/kalifatid-er-fallid-i-irak-og-syrlandi-lidsmenn-daesh-a-vergangi/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2017|mánuður=24. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt; Í október árið 2017 tókst [[Lýðræðissveitir Sýrlands|Lýðræðissveitum Sýrlands]] (SDF) að frelsa borgina [[Al-Raqqah]], sem Íslamska ríkið hafði skilgreint til höfuðborg sína, undan yfirráðum hryðjuverkahópsins eftir um árslanga orrustu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/orrustan-um-raqqa-hafin|titill=SDF hefur náð allri borginni Raqa|útgefandi=RÚV|ár=2017|mánuður=17. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}&lt;/ref&gt; Í mars árið 2019 lýstu Lýðræðissveitirnar því yfir að íslamska ríkið hefði í reynd verið sigrað eftir að síðasta vígi þeirra í bænum [[Baghuz]] var frelsað.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/23/isis-defeated-us-backed-syrian-democratic-forces-announce |útgefandi=''[[The Guardian]]''|mánuður=23. mars|ár=2019 |titill=Islamic State Isis defeated, US-backed Syrian Democratic Forces announce |mánuðurskoðað=8. október|árskoðað=2019 |safnslóð=https://web.archive.org/web/20190324080832/https://www.theguardian.com/world/2019/mar/23/isis-defeated-us-backed-syrian-democratic-forces-announce |safnmánuður=24. mars|safnár=2019 |tungumál=enska}}&lt;/ref&gt;

[[Abu Bakr al-Baghdadi]], leiðtogi Íslamska ríkisins, var drepinn þegar hann sprengdi sjálfan sig í loft upp til að forðast handtöku þegar sérsveit Bandaríkjahers réðst á fylgsni hans í Sýrlandi þann 27. október 2019.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Leiðtogi Rík­is íslams sprengdi sig í loft upp|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/27/leidtogi_rikis_islams_sprengdi_sig_i_loft_upp/|útgefandi=mbl.is|mánuður=27. október|ár=2019|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=27. október|höfundur=}}&lt;/ref&gt;

Önnur íslömsk hreyfing sem náði miklum ítökum í borgarastyrjöldinni var [[Al Nusra-fylkingin]], afsprengi úr hryðjuverkasamtökunum [[al-Kaída]] sem hóf starfsemi í Sýrlandi eftir dauða [[Osama bin Laden]] árið 2011. Ólíkt Íslamska ríkinu var Al-Nusra-fylkingin sýrlensk þjóðernishreyfing sem lagði höfuðáherslu á að koma Bashar al-Assad frá völdum og stofna íslamskt fyrirmyndarríki innan landamæra Sýrlands.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Miðausturlönd: Fortíð, nútíð og framtíð|höfundur=Magnús Þorkell Bernharðsson|útgefandi=Mál og menning|ár=2018|ISBN=978-9979-3-3683-9|bls=258}}&lt;/ref&gt; Árið 2014 hóf Al Nusra-fylkingin að sækja í sig veðrið með umfangsmiklum árásum í [[Idlibhérað]]i, þar sem hreyfingin sigraði aðra uppreisnarhópa og tók frá þeim vopn og annan búnað sem þeir höfðu þegið frá Bandaríkjunum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Al-Nusra sækir fram í Idlib|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/al-nusra-saekir-fram-i-idlib|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 3. nóvember 2014|skoðað=16. febrúar 2025}}&lt;/ref&gt; Al Nusra-fylkingin lagði borgina [[Idlib]] undir sig að fullu í september 2015.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Idlib á valdi al-Nusra |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/idlib-a-valdi-al-nusra|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 9. september 2015 |skoðað=16. febrúar 2025|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}&lt;/ref&gt;

Árið 2016 sleit Al Nusra-fylkingin formlega tengslum sínum við al-Kaída og sagðist ekki vilja eiga í tengslum við hreyfingar utan Sýrlands. Hópurinn breytti jafnframt nafni sínu í Jabhat Fateh al-Sham, sem leiðtogi hreyfingarinnar [[Ahmed al-Sharaa|Abu Mohammed al-Jolani]] sagði að væri viðleitni til að fjarlægja fyrirslátt sem sýrlenski stjórnarherinn og rússneskir bandamenn þeirra nýttu sér til að varpa sprengjum á óbreytta borgara.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kljúfa sig frá al-Kaída|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2016/07/28/kljufa_sig_fra_al_kaida/|dags=28. júlí 2016|skoðað=11. desember 2024 |útgefandi=[[mbl.is]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Nusra front slítur sig frá al-Qaeda|url=https://www.visir.is/g/2016160728963/nusra-front-slitur-sig-fra-al-qaeda|dags= 28. júlí 2016 |skoðað=16. febrúar 2025|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Samúel Karl Ólason}}&lt;/ref&gt; Árið 2017 leysti hreyfingin sig upp og myndaði uppreisnarsamtökin [[Hayat Tahrir al-Sham]] ásamt öðrum hreyfingum.&lt;ref name=mbl/&gt;

===Önnur alþjóðleg inngrip í styrjöldina===
[[Mynd:Syrian civil war gallery.jpg|thumb|left|Götubardagar í sýrlensku borgarastyrjöldinni.]]
Meðal þjóða sem veittu stjórnarher Assads herstuðning í styrjöldinni má nefna [[Rússland]] og [[Íran]], auk þess sem sjíaíslömsku samtökin [[Hizbollah]] frá [[Líbanon]] veittu þeim aðstoð.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Sýrland er í raun ekki lengur til|höfundur=Þórunn Elísabet Bogadóttir|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-01-21-syrland-er-i-raun-ekki-lengur-til/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2017|mánuður=21. janúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt; Rússar hófu beina þátttöku í styrjöldinni í september árið 2015 með loftárásum bæði á íslamska ríkið og á uppreisnarhópa sem nutu stuðnings alþjóðabandalags Bandaríkjanna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hvað eru Rúss­ar að gera í Sýr­landi?|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/09/30/hvad_eru_russar_ad_gera_i_syrlandi/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2017|mánuður=30. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt; Rússar sendu jafnframt [[Wagner-hópurinn|Wagner-hópinn]], málaliðahóp sem er fjármagnaður og óopinberlega rekinn af rússneskum stjórnvöldum, til að berjast í Sýrlandi árið 2015.&lt;ref name=trójuhestur&gt;{{Vefheimild|titill=Trójuhestur Rússa?|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/02/28/trojuhestur_russa/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=28. febrúar 2022|skoðað=2. október 2022}}&lt;/ref&gt; Inngrip Rússa í styrjöldina styrkti stöðu Assads verulega og stuðlaði að því að sýrlenski stjórnarherinn endurheimti frá árinu 2015 smám saman mikinn hluta þess landsvæðis sem hafði glatast til uppreisnarmanna í byrjun stríðsins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|höfundur=Sunna Ósk Loga­dótt­ir|titill=Rúss­ar leiddu Assad í átt að sigri|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/03/18/russar_leiddu_assad_i_att_ad_sigri/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2018|mánuður=18. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt;

[[Tyrkland|Tyrkir]] gripu jafnframt inn í styrjöldina í norðurhluta landsins, einkum í því skyni að koma í veg fyrir að [[Kúrdar|kúrdískir]] stjórnmálahópar sem tyrknesk stjórnvöld flokka sem hryðjuverkahópa nái þar fótfestu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Tyrkir senda í fyrsta sinn landher inn í Sýrland gegn Daesh og Kúrdum|url=http://vardberg.is/frettir/tyrkir-senda-i-fyrsta-sinn-landher-inn-i-syrland-gegn-daesh-og-kurdum/|útgefandi=[[Varðberg]]|ár=2016|mánuður=26. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt; Kúrdískar skærusveitir sem hafa barist hvað mest gegn íslamska ríkinu í Sýrlandi hafa komið sér upp sjálfsstjórnarhéraðinu [[Rojava]] í norðurhluta Sýrlands, þar sem marga Kúrda dreymir um að hægt verði að stofna sjálfstætt ríki [[Kúrdistan]] í fyllingu tímans. Í janúar árið 2018 [[Ólífugreinaraðgerðin|gerði tyrkneski herinn innrás]] í norðvesturhluta Sýrlands til að ná héraðinu [[Afrin]] úr höndum [[Varnarsveitir Kúrda|Varnarsveita Kúrda]] (YPG).&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Tyrk­ir hafa um­kringt Afr­in|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/03/13/tyrkir_hafa_umkringt_afrin/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2018|mánuður=13. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt; Tyrkir líta á Varnarsveitirnar sem undirdeild [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokks Kúrda]], sem er skilgreindur sem hryðjuverkahópur af tyrkneskum stjórnvöldum.

Þann 19. desember árið 2018 lýsti [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti því yfir í Twitter-færslu að [[Bandaríkin]] hygðust draga herlið sín frá Sýrlandi. Ástæðuna sagði hann vera að [[Íslamska ríkið]] hefði verið sigrað og þar með væru ekki frekari forsendur fyrir þátttöku Bandaríkjamanna í styrjöldinni.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Telja ótíma­bært að yf­ir­gefa Sýr­land|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/12/20/obamaleg_mistok_ad_yfirgefa_syrland/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=20. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}&lt;/ref&gt; Í október 2019 tilkynnti Trump jafnframt að Bandaríkjaher myndi ekki skipta sér með beinum hætti að fyrirhugaðri innrás Tyrkja á yfirráðasvæði Kúrda í Norður-Sýrlandi.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kúvending eftir símtal Trump og Erdogan í gær|url=https://www.visir.is/g/2019191009048/kuvending-eftir-simtal-trump-og-erdogan-i-gaer|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=7. október|höfundur=Kjartan Kjartansson}}&lt;/ref&gt; Tyrkir hófu í kjölfarið nýja innrás á Rojava þann 10. október undir aðgerðarheitinu „[[friðarvorið]]“. Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar var að „hreinsa upp“ hryðjuverkamenn á svæðinu og búa til öruggt svæði fyrir flóttamenn á landamærum Sýrlands og Tyrklands.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Ætla að „hreinsa upp“ hryðju­verka­menn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/10/07/aetla_ad_hreinsa_upp_hrydjuverkamenn/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=7. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. október}}&lt;/ref&gt;

Vopnahlé í [[Idlibhérað]]i sem Tyrkir og Rússar höfðu milligöngu um gekk í gildi í mars árið 2020.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Vopnahlé tekið gildi í Idlib|url=https://www.visir.is/g/202013596d/vopnahle-tekid-gildi-i-idlib|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 6. mars 2020 |skoðað=6. desember 2024|höfundur=Samúel Karl Ólason}}&lt;/ref&gt; Vopnahléð dró mjög úr virkum átökum í Sýrlandi og víglínur stóðu að mestu óbreyttar næstu árin.&lt;ref name=aleppo24&gt;{{Vefheimild|titill=Uppreisnarsveitir fikra sig sunnar og safna liðsstyrk|höfundur=Hugrún Hannesdóttir Diego|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-12-04-uppreisnarsveitir-fikra-sig-sunnar-og-safna-lidsstyrk-430146|útgefandi=[[RÚV]]|dags=4. desember 2024 |skoðað=6. desember 2024}}&lt;/ref&gt;

===Skyndisóknin 2024 og endalok Assad-stjórnarinnar===
Átök í borgarastyrjöldinni stigmögnuðust að nýju í lok nóvember árið 2024 þegar uppreisnarmenn gerðu óvænt skyndiáhlaup á borgina [[Aleppó]]. Íslamistahópurinn [[Hayat Tahrir al-Sham]], áður al-Nusra, náði borginni á sitt vald og sóttu suður að borginni [[Hama]].&lt;ref name=aleppo24/&gt; Þann 5. desember höfðu uppreisnarmennirnir einnig lagt undir sig Hama og neytt stjórnarher Assads til að hörfa til [[Homs]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Önnur borg í höndum upp­reisnar­manna
|höfundur=Samúel Karl Ólason|url=https://www.visir.is/g/20242660242d/onnur-borg-i-hondum-upp-reisnar-manna|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=5. desember 2024|skoðað=6. desember 2024}}&lt;/ref&gt;

Þann 7. desember voru uppreisnarmenn komnir að höfuðborginni [[Damaskus]] og voru farnir að leggja undir sig úthverfi borgarinnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Víga­menn leggja undir sig út­hverfi höfuð­borgarinnar|höfundur=Tómas Arnar Þorláksson|url=https://www.visir.is/g/20242661142d/viga-menn-leggja-undir-sig-ut-hverfi-hofud-borgarinnar|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 7. desember 2024|skoðað= 7. desember 2024}}&lt;/ref&gt; Daginn eftir var höfuðborgin fallin í hendur uppreisnarmannanna og tilkynnt var að [[Bashar al-Assad]] forseti væri flúinn úr landi. [[Mohammed Ghazi Jalali]], forsætisráðherra Sýrlands, sagðist reiðubúinn til að rétta stjórnarandstöðunni hjálparhönd og færa völd sín í hendur bráðabirgðastjórnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Skyndi­sókn batt enda á 24 ára valda­tíð Bashar Assad í Sýr­landi|höfundur=Eiður Þór Árnason|url=https://www.visir.is/g/20242661167d/skyndi-a-ras-i-syr-landi-batt-enda-a-24-ara-valda-tid-bashar-assad|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 8. desember 2024 |skoðað= 8. desember 2024}}&lt;/ref&gt;

Skyndilegt hrun Assad-stjórnarinnar eftir þrettán ára styrjöld skýrist sumpart af þróun alþjóðamála. Assad hafði þegið verulegan hernaðarstuðning frá Rússum en stjórn Rússlands hafði frá árinu 2022 beitt mestum herafla sínum við [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrásina í Úkraínu]] fremur en við að styðja Assad. Líbönsku hernaðarsamtökin [[Hizbollah]], sem einnig höfðu stutt tryggilega við stjórn Assads, höfðu jafnframt orðið fyrir miklum skaða og höfðu misst marga af helstu leiðtogum sínum í [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|stríði Hamas og Ísraels]] frá 2023. Talið er að Tahrir al-Sham hafi séð sér leik á borði og hafið skyndisóknina þar sem Assad var berskjaldaðri en hann hafði lengi verið.&lt;ref name=mbl&gt;{{Vefheimild|titill=Hver er sýrlenski uppreisnarhópurinn HTS?|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2024/12/08/hver_er_syrlenski_uppreisnarhopurinn_hts/|dags= 8. desember 2024|skoðað=8. desember 2024|útgefandi=[[mbl.is]]}}&lt;/ref&gt;

==Mannfall og flóttamannastraumur frá Sýrlandi==
{{sjá einnig|Evrópski flóttamannavandinn}}
Árið 2018 höfðu um 360.000 manns látið lífið vegna stríðsins í Sýrlandi og um 200.000 til viðbótar voru horfin.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|höfundur=Anna Lilja Þóris­dótt­ir|titill=Börn­in í Sýr­landi ekki gleymd|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/03/15/bornin_i_syrlandi_ekki_gleymd/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2018|mánuður=15. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt; Um 1,5 milljón manna flúði frá Sýrlandi, einkum til [[Íran]]s og [[Pakistan]], á fyrstu tveimur árum styrjaldarinnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=1,5 milljón flóttamenn frá Sýrlandi|url=https://www.ruv.is/frett/15-milljon-flottamenn-fra-syrlandi|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2013|mánuður=20. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt; Árið 2015 var talið að um 9,5 milljónir manna, af um 22 milljóna íbúafjölda Sýrlands, hefðu hrakist frá heimilum sínum vegna stríðsins. Af flóttamönnunum höfðu þá um fimm milljónir yfirgefið Sýrland og leitað hælis erlendis, en um 4,5 milljónir voru á flótta innan landamæra Sýrlands.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hjá þeim sem eru áfram í Sýrlandi þá er daglegt líf „martröð“|url=https://kjarninn.is/frettir/hja-theim-sem-eru-afram-i-syrlandi-tha-er-daglegt-lif-martrod/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2013|mánuður=15. september|árskoðað=2015|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt;

Árið 2015 höfðu um 632.000 Sýrlendingar flúið yfir landamærin til [[Jórdanía|Jórdaníu]] vegna stríðsins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Þúsundir flóttamanna í einskismannslandi|url=https://www.ruv.is/frett/thusundir-flottamanna-i-einskismannslandi|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2015|mánuður=23. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt; Í lok ársins 2017 voru um 80.000 Sýrlendingar búsettir í [[Zaatari]]-flóttamannabúðunum við landamæri Jórdaníu, sem eru næststærstu flóttamannabúðir í heimi og fjórða stærsta borg Jórdaníu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Konur og stúlkur á flótta frá Sýrlandi búa við grimman veruleika - Neyðarsöfnun hafin|url=https://kjarninn.is/frettir/2017-11-08-konur-og-stulkur-flotta-fra-syrlandi-bua-vid-grimman-veruleika-neydarsofnun-hafin/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2017|mánuður=8. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. september}}&lt;/ref&gt;

==Stríðsglæpir==
===Beitingar efnavopna===
[[Mynd:Ghouta massacre1.JPG|thumb|right|Fórnarlömb efnavopnaárásar á Ghouta í ágúst 2013.]]
Stjórnarher Assads lá undir ítrekuðum ásökunum um að beita [[Klasasprengja|klasasprengjum]] og [[efnavopn]]um á móti óbreyttum borgurum. Fyrir styrjöldina hafði stjórn Assads átt eitt stærsta safn efnavopna í heimi, meðal annars af [[sinnepsgas]]i og [[sarín]]i.&lt;ref name=globalis/&gt; Fyrsta slíka árásin sem vakti verulega athygli á alþjóðavísu var árás á borgina [[Ghouta]] í ágúst 2013 sem [[Læknar án landamæra]] sögðu á þeim tíma að hefði valdið dauða 355 manns.&lt;ref name=kjarninn/&gt; Talið var að taugagasinu sarín hefði þar verið beitt gegn óbreyttum borgurum.&lt;ref name=efnavopnaárásir/&gt; Árásin vakti hörð viðbrögð, sér í lagi hjá Bandaríkjamönnum, en [[Barack Obama]] þáverandi Bandaríkjaforseti hafði áður talað um efnavopn sem „rauða línu“ sem ekki mætti stíga yfir.&lt;ref name=kjarninn&gt;{{Tímarit.is|5916102|Árás yfirvofandi|blað=[[Kjarninn]]|útgáfudagsetning=29. ágúst 2013|blaðsíða=4-5|höfundur=Þórunn Elísabet Bogadóttir}}&lt;/ref&gt; Assad hafnaði því að stjórn hans hefði gert efnavopnaárásirnar en í kjölfar hótana Bandaríkjamanna féllst hann á tillögu Rússa um að stjórn hans skyldi skrifa undir [[Efnavopnasamningurinn|Efnavopnasamninginn]] frá árinu 1992 og afhenda alþjóðlegum eftirlitsmönnum öll efnavopn sín til förgunar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Assad staðfestir afhendingu efnavopna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/09/12/assad_stadfestir_afhendingu_efnavopna/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=12. september 2013|skoðað=19. október 2022}}&lt;/ref&gt;

Þrátt fyrir að stjórn Assads hafi undirritað efnavopnasáttmálann og afhent [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] og [[Stofnunin um bann við efnavopnum|Stofnuninni um bann við efnavopnum]] þau 1.300 tonn af efna­vopn­um sem áttu að vera til í Sýrlandi bárust áfram ítrekaðar tilkynningar um beitingu efnavopna í styrjöldinni. Árið 2018 var birt rannsókn eftir fréttamenn [[BBCPanorama]] og [[BBCAra­bic]] þar sem staðfest var að rúmlega hundrað efna­vopn­aárásir hefðu verið gerðar í Sýrlandi frá því í september 2013. Alls voru  164 tilkynningar um efnavopnaárásir rannsakaðar en af þeim tókst að staðfesta 106.&lt;ref name=efnavopnaárásir&gt;{{Vefheimild|titill=Yfir 100 efnavopnaárásir á 5 árum|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/10/15/yfir_100_efnavopnaarasir_a_5_arum/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=15. október 2018|skoðað=19. október 2022}}&lt;/ref&gt; 

Árið 2019 gaf Stofnunin um bann við efnavopnum út skýrslu þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að efnavopnaárás hefði verið gerð á borgina [[Douma]] í apríl árið áður, líklega með [[klórgas]]i. Stofnunin gat ekki staðfest hvort stjórnarherinn eða uppreisnarmenn hefðu gert árásina þar sem slík rannsókn var ekki á valdsviði rannsóknarteymisins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Efnavopnaárás á Douma staðfest|url=https://www.ruv.is/frett/efnavopnaaras-a-douma-stadfest|útgefandi=[[RÚV]]|dags=2. mars 2019|skoðað=19. október 2022|höfundur=Róbert Jóhannsson}}&lt;/ref&gt; Skýrsla Efnavopnastofnunarinnar um árásina í Douma hefur hins vegar verið gagnrýnd eftir að uppljóstrari frá stofnuninni sem tók þátt í vettvangsrannsókninni greindi fjölmiðlum frá því að yfirmenn hjá stofnuninni hefðu hundsað upplýsingar sem bentu til annars en að efnavopnum hefði verið beitt.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Efnavopnastofnun sökuð um að falsa Sýrlandsskýrslu|url=https://stundin.is/grein/10052/|útgefandi=''[[Stundin]]''|dags=23. nóvember 2019|skoðað=28. janúar 2023|höfundur=[[Gunnar Hrafn Jónsson]]}}&lt;/ref&gt;

Í janúar 2023 gaf Efnavopnastofnunin út niðurstöður rannsóknar sinnar þar sem sagt var hafið yfir vafa að stjórnarher Sýrlands hefði staðið fyrir efnavopnaárás með klórgasi í Douma árið 2018. Ásökunum Sýrlendinga og Rússa um að árásin hefði verið sviðsett var hafnað.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Stjórnarher Sýrlands notaði klórgas í Douma|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/01/28/stjornarher_syrlands_notadi_klorgas_i_douma/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=2. janúar 2023|skoðað=2. febrúar 2023}}&lt;/ref&gt;

===Aðrir stríðsglæpir===
Rannsóknarnefnd á vegum Sameinuðu þjóðanna skilaði skýrslu í september 2019 þar sem fullyrt var að herir Bandaríkjanna, Rússlands og Sýrlandsstjórnar hefðu gerst sekir um stríðsglæpi með loftárásum sínum á sýrlenskar borgir undanfarið ár. Meðal annars hefðu loftárásir bandalagshers Bandaríkjamanna verið gerðar án nauðsynlegra varúðarráðstafana og hefðu því fellt eða sært fjölda óbreyttra borgara. Sér í lagi var vísað til aðgerða bandalagshersins við að uppræta [[íslamska ríkið]] í síðasta vígi sínu í [[Hajin]] í austurhluta Sýrlands í desember 2018. Var talið að sextán óbreyttir borgarar, þar á meðal tólf börn, hefðu fallið í loftárásum bandalagshersins nærri Hajin þann 3. janúar 2019. Í sömu skýrslu voru sýrlenski stjórnarherinn og rússneskir bandamenn hans sakaðir um að hafa ráðist á sjúkrahús, skóla, markaði og ræktarland.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Loftárásir Bandaríkjamanna, Rússa og Sýrlandshers taldar stríðsglæpir|url=https://www.visir.is/g/2019190919782|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=11. september 2019|skoðað=20. október 2022|höfundur=Kjartan Kjartansson}}&lt;/ref&gt; 

Í júlí 2020 skiluðu eftirlitsmenn Sameinuðu þjóðanna annarri skýrslu þar sem þeir sögðu Sýrlendinga, Rússa og íslamska uppreisnarmenn hafa framið „svívirðilega“ stríðsglæpi í baráttu þeirra um [[Idlibhérað]] árið áður. Greint var frá 52 árásum sem hefðu leitt til mannfalls óbreyttra borgara og borgaralegra bygginga og voru 47 þeirra raktar til stjórnarhersins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Stríðandi fylkingar í Sýrlandi sagðar sekar um stríðsglæpi|url=https://www.visir.is/g/20201989122d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=7. júlí 2020|skoðað=20. október 2022|höfundur=Kjartan Kjartansson}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}

[[Flokkur:Arabíska vorið]]
[[Flokkur:Borgarastríð]]
[[Flokkur:Sýrlenska borgarastyrjöldin| ]]
[[Flokkur:Stríð á 21. öld]]</text>
      <sha1>twennpx58ixyoc3ko00yljb6zeatpds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dagur (dagblað 1997)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134718</id>
    <revision>
      <id>1983945</id>
      <parentid>1733115</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T12:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stillbusy</username>
        <id>42433</id>
      </contributor>
      <origin>1983945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1892" sha1="o1v1wgbtrwm1z17rkqzp9o6na6yjevz" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''Dagur'' (dagblað 1997)}}

:''[[Dagur (dagblað 1909–1910)|Dagur]] var líka dagblað sem Guðmundur Guðmundsson gaf út á Ísafirði frá 1909–1910.''&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timarit.is/page/4520280#pubInfoBottom |title=Dagur |website=timarit.is |access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;
:''[[Dagur (dagblað 1918–1996)|Dagur]] var líka dagblað sem var gefið út á Akureyri frá 1918–1996.''&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timarit.is/page/2639181#pubInfoBottom |title=Dagur |website=timarit.is |access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

'''''Dagur''''' var [[Ísland|íslenskt]] [[dagblað]] sem varð til við sameiningu [[Akureyri|Akureyrarblaðsins]] ''[[Dagur (dagblað 1918–1996)|Dags]]'' og [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarblaðsins]] ''[[Tíminn|Tímans]]''&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timarit.is/page/4024031#pubInfoBottom |title=Tíminn |website=timarit.is |access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; árið 1996. Útgáfufyrirtæki ''[[DV]]'', [[Frjáls fjölmiðlun]], hafði þá eignast bæði blöðin. Út árið 1996 hét blaðið ''Dagur-Tíminn''. Það var landsmálablað sem kom út alla daga vikunnar nema sunnudaga og mánudaga. Fyrsti ritstjóri þess var [[Stefán Jón Hafstein]]. Eftir aðeins fimm mánaða útgáfu var nafni blaðsins breytt í ''Dag'' og Tímanafnið þannig fellt brott. [[Elías Snæland Jónsson]] varð ritstjóri ásamt Stefáni. Þannig kom blaðið út til mars 2001, en í apríl sama ár hóf ''[[Fréttablaðið]]''&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timarit.is/page/2125198#pubInfoBottom |title=Fréttablaðið |website=timarit.is |access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; göngu sína.

==Tenglar==
* [https://timarit.is/page/2453696#page/n0/mode/2up Dagur-Tíminn á timarit.is]
* [https://timarit.is/page/2413460#page/n0/mode/2up Dagur á timarit.is]

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;

{{stubbur}}

[[Flokkur:Íslensk dagblöð]]
{{sa|1996|2001}}</text>
      <sha1>o1v1wgbtrwm1z17rkqzp9o6na6yjevz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giuseppe Garibaldi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139188</id>
    <revision>
      <id>1984020</id>
      <parentid>1964080</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1984020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3788" sha1="8e92fn902s2e5dlkaplh2qmdhhvrtzm" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn           = Giuseppe Garibaldi
| mynd           = Garibaldi (1866).jpg
| myndatexti     = Garibaldi árið 1866.
| fæðingarnafn = Joseph-Marie Garibaldi
| fæðingardagur  = [[4. júlí]] [[1807]]
| fæðingarstaður = [[Nice]], [[Fyrra franska keisaradæmið|Frakkland]]i
| dauðadagur     = {{Dánardagur og aldur|1882|6|2|1807|7|4}}
| dauðastaður    = [[Caprera]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]]
| starf          = Hermaður, byltingarmaður, stjórnmálamaður
| maki = {{gifting|Ana Maria de Jesus Ribeiro|1842|1849|orsök=dó}}&lt;br&gt;{{gifting|Giuseppina Raimondi|1860|1860|orsök=skildu​}}&lt;br&gt;{{gifting|Francesca Armosino|1880}}
| börn =  8
| undirskrift = Appletons' Garibaldi Giuseppe signature.png
}}
'''Giuseppe Maria Garibaldi''' (4. júlí 1807 – 2. júní 1882) var [[Ítalía|ítalskur]] herforingi, stjórnmálamaður og þjóðernissinni. Ásamt [[Camillo Cavour]], [[Viktor Emmanúel 2.]] og [[Giuseppe Mazzini]] er hann talinn einn stofnfeðra Ítalíu sem nútímaríkis.

Garibaldi er ein mikilvægasta persónan sem kom að [[Sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] og leiddi persónulega fjölmargar herferðir sem gerðu kleift að sameina Ítalíu sem eitt ríki.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4704627|Ítalska frelsishetjan Garibaldi|blað=[[Heimilisblaðið]]|útgáfudagsetning=1. september 1961|blaðsíða=191–192}}&lt;/ref&gt; Hann reyndi oftast að fara fram í umboði viðurkennds stjórnmálaafls til þess að vera ekki útmálaður sem byltingarmaður. Hann var útnefndur hershöfðingi bráðabirgðastjórnar [[Mílanó]] árið 1848, hershöfðingi rómverska lýðveldisins stuttlífa árið 1849 og vann í nafni Viktors Emmanúels 2. þegar hann leiddi her til að leggja undir sig [[Konungsríki Sikileyjanna tveggja]].

Garibaldi var þekktur sem „hetja heimanna tveggja“ vegna hernaðaraðgerða sinna bæði í [[Evrópa|Evrópu]] og í [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] sem færðu honum mikla frægð bæði í Ítalíu og erlendis. Hann átti frægð sína að þakka afar jákvæðri umfjöllun sem hann fékk meðal fjölmiðla og rómantískra rithöfunda. Frægustu rithöfundar tímabilsins, sérstaklega í [[Frakkland|Frakklandi]], þar á meðal [[Victor Hugo]], [[Alexandre Dumas]] og [[George Sand]], vottuðu honum aðdáun sína. [[Bretland]] og [[Bandaríkin]] komu Garibaldi oft til aðstoðar og veittu honum bæði fjár- og hernaðaraðstoð á erfiðustu köflum sjálfstæðisbaráttunnar.

Garibaldi var harður lýðveldissinni en þó fær um að miðla málum og viðurkenndi því konungsvald Viktors Emmanúels í því skyni að Ítalía gæti sameinast. Þúsundmannaleiðangurinn svokallaði var hápunktur baráttu Garibaldi, en þá hernam hann suðurhluta Appenínaskaga í nafni Viktors Emmanúels og gerði hann að [[Konungur Ítalíu|konungi Ítalíu]]. Um þetta var Garibaldi ólíkur Mazzini, læriföður sínum, sem neitaði að selja tryggð sína konungsfjölskyldunni. 
Garibaldi lét í lægri hlut í síðustu orrustum ítölsku sameiningarstríðanna sem hann tók þátt í og því kom það í hlut annarra að hertaka [[Róm]] í nafni ítalska ríkisins.

Garibaldi er og var goðsagnakennd persóna sem átti þó einnig sína gagnrýnendur; sérstalega úr klerkastéttinni og meðal andstæðinga lýðveldishyggju og sósíalisma.

*Í Bresku Kólumbíu í Kanada er [[Mount Garibaldi]] nefnt eftir honum.

== Heimild ==

* {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = Giuseppe Garibaldi | mánuðurskoðað = 26. júní | árskoðað = 2017}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|æviágrip|saga}}
{{DEFAULTSORT:Garibaldi, Giuseppe}}
{{fd|1807|1882}}
[[Flokkur:Ítalskir byltingarmenn]]
[[Flokkur:Ítalskir herforingjar]]
[[Flokkur:Ítalskir stjórnmálamenn]]</text>
      <sha1>8e92fn902s2e5dlkaplh2qmdhhvrtzm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984021</id>
      <parentid>1984020</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1984021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3789" sha1="gftzqh967df4sxq8ljhlbosm638hjif" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn           = Giuseppe Garibaldi
| mynd           = Garibaldi (1866).jpg
| myndatexti     = Garibaldi árið 1866.
| fæðingarnafn = Joseph-Marie Garibaldi
| fæðingardagur  = [[4. júlí]] [[1807]]
| fæðingarstaður = [[Nice]], [[Fyrra franska keisaradæmið|Frakkland]]i
| dauðadagur     = {{Dánardagur og aldur|1882|6|2|1807|7|4}}
| dauðastaður    = [[Caprera]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]]
| starf          = Hermaður, byltingarmaður, stjórnmálamaður
| maki = {{gifting|Ana Maria de Jesus Ribeiro|1842|1849|orsök=dó}}&lt;br&gt;{{gifting|Giuseppina Raimondi|1860|1860|orsök=skildu​}}&lt;br&gt;{{gifting|Francesca Armosino|1880}}
| börn =  8
| undirskrift = Appletons' Garibaldi Giuseppe signature.png
}}
'''Giuseppe Maria Garibaldi''' (4. júlí 1807 – 2. júní 1882) var [[Ítalía|ítalskur]] herforingi, stjórnmálamaður og þjóðernissinni. Ásamt [[Camillo Cavour]], [[Viktor Emmanúel 2.]] og [[Giuseppe Mazzini]] er hann talinn einn stofnfeðra Ítalíu sem nútímaríkis.

Garibaldi er ein mikilvægasta persónan sem kom að [[Sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] og leiddi persónulega fjölmargar herferðir sem gerðu kleift að sameina Ítalíu sem eitt ríki.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4704627|Ítalska frelsishetjan Garibaldi|blað=[[Heimilisblaðið]]|útgáfudagsetning=1. september 1961|blaðsíða=191–192}}&lt;/ref&gt; Hann reyndi oftast að fara fram í umboði viðurkennds stjórnmálaafls til þess að vera ekki útmálaður sem byltingarmaður. Hann var útnefndur hershöfðingi bráðabirgðastjórnar [[Mílanó]] árið 1848, hershöfðingi rómverska lýðveldisins stuttlífa árið 1849 og vann í nafni Viktors Emmanúels 2. þegar hann leiddi her til að leggja undir sig [[Konungsríki Sikileyjanna tveggja]].

Garibaldi var þekktur sem „hetja heimanna tveggja“ vegna hernaðaraðgerða sinna bæði í [[Evrópa|Evrópu]] og í [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] sem færðu honum mikla frægð bæði í Ítalíu og erlendis. Hann átti frægð sína að þakka afar jákvæðri umfjöllun sem hann fékk meðal fjölmiðla og rómantískra rithöfunda. Frægustu rithöfundar tímabilsins, sérstaklega í [[Frakkland|Frakklandi]], þar á meðal [[Victor Hugo]], [[Alexandre Dumas]] og [[George Sand]], vottuðu honum aðdáun sína. [[Bretland]] og [[Bandaríkin]] komu Garibaldi oft til aðstoðar og veittu honum bæði fjár- og hernaðaraðstoð á erfiðustu köflum sjálfstæðisbaráttunnar.

Garibaldi var harður lýðveldissinni en þó fær um að miðla málum og viðurkenndi því konungsvald Viktors Emmanúels í því skyni að Ítalía gæti sameinast. Þúsundmannaleiðangurinn svokallaði var hápunktur baráttu Garibaldi, en þá hernam hann suðurhluta Appenínaskaga í nafni Viktors Emmanúels og gerði hann að [[Konungur Ítalíu|konungi Ítalíu]]. Um þetta var Garibaldi ólíkur Mazzini, læriföður sínum, sem neitaði að selja tryggð sína konungsfjölskyldunni. 
Garibaldi lét í lægri hlut í síðustu orrustum ítölsku sameiningarstríðanna sem hann tók þátt í og því kom það í hlut annarra að hertaka [[Róm]] í nafni ítalska ríkisins.

Garibaldi er og var goðsagnakennd persóna sem átti þó einnig sína gagnrýnendur; sérstaklega úr klerkastéttinni og meðal andstæðinga lýðveldishyggju og sósíalisma.

*Í Bresku Kólumbíu í Kanada er [[Mount Garibaldi]] nefnt eftir honum.

== Heimild ==

* {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = Giuseppe Garibaldi | mánuðurskoðað = 26. júní | árskoðað = 2017}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|æviágrip|saga}}
{{DEFAULTSORT:Garibaldi, Giuseppe}}
{{fd|1807|1882}}
[[Flokkur:Ítalskir byltingarmenn]]
[[Flokkur:Ítalskir herforingjar]]
[[Flokkur:Ítalskir stjórnmálamenn]]</text>
      <sha1>gftzqh967df4sxq8ljhlbosm638hjif</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harry Kane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141071</id>
    <revision>
      <id>1984008</id>
      <parentid>1983583</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1984008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6415" sha1="raihpb2rk087mep46wvo036xh6ln8td" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
|mynd= Harry Kane England v Ghana 23 June 2026-219 (cropped).jpg
|nafn= Harry Kane
|fullt nafn= Harry Edward Kane
|fæðingardagur={{Fæðingardagur og aldur|1993|7|28}}
|fæðingarbær=Leytonstone, London
|fæðingarland=England
|hæð= 1,88 m
|staða= Sóknarmaður
|núverandi lið= [[Bayern München]]
|númer= 10 
|ár í yngri flokkum= 1999-2009
|yngriflokkalið= [[Ridgeway Rovers]] , [[Arsenal]], [[Watford F.C.]] og [[Tottenham Hotspur]]
|ár1=2009-2023
|ár2=2011
|ár3=2012
|ár4=2012-2013
|ár5=2013
|ár6=2023-
|lið1=[[Tottenham Hotspur]]
|lið2= → [[Leyton Orient]] (lán)
|lið3=→ [[Millwall F.C.]] (lán)
|lið4=→ [[Norwich City]] (lán)
|lið5=→ [[Leicester City]] (lán)
|lið6= [[Bayern München]] 
|leikir (mörk)1=317 (213) 
|leikir (mörk)2= 18 (5) 
|leikir (mörk)3= 22 (7)
|leikir (mörk)4= 3 (0)
|leikir (mörk)5=13 (2)
|leikir (mörk)6= 100 (102)
|landsliðsár=2010&lt;br&gt;2010-2012&lt;br&gt;2013&lt;br&gt;2013-2015&lt;br&gt;2015-
|landslið=England U17&lt;br&gt; England U19&lt;br&gt;England U20&lt;br&gt;England U21&lt;br&gt;[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]
|landsliðsleikir (mörk)=3 (2)&lt;br&gt;14 (6)&lt;br&gt;3 (1)&lt;br&gt;14 (8)&lt;br&gt;125 (91)
|mfuppfært= okt. 2026
|lluppfært= okt. 2026
}}
[[Mynd:Harry Kane.jpg|thumb|Harry Kane árið 2012 í ungmennalandsliðinu.]]
'''Harry Edward Kane''' (fæddur [[28. júlí]] [[1993]]) er enskur knattspyrnumaður sem spilar sem framherji fyrir [[Bayern München]] og enska landsliðið. Hann er 2. hæsti markaskorari ensku úrvalsdeildarinnar frá upphafi og sá markahæsti með landsliðinu. Kane hefur skorað nálægt 550 mörk í öllum keppnum í efstu stigum knattspyrnu og flest mörk fyrir sama úrvalsdeildarlið á Englandi.

Kane hlaut [[gullknötturinn|gullknöttinn]] árið 2026 og var fyrsti enski leikmaðurinn til að vinna verðlaunin í 25 ár. Hann skoraði 73 mörk í 65 leikjum tímabilið 2025-2026 &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqlye4jpzzxyo Kane ends England's 25-year Ballon d'Or wait - how he bucked the trend] BBC, sótt 26. október 2026&lt;/ref&gt;.

==Tottenham Hotspur==
Kane hóf að spila með aðalliði Tottenham árið 2011 en var þá ekki orðinn fastamaður og var lánaður til ýmissa liða (Leyton Orient, Millwall, Leicester City og Norwich City). Tímabilið 2014–15 var hann orðinn fastamaður í Tottenham og skoraði 21 mark í deildinni og alls 31 mark á tímabilinu. Tímabilin 2015–16, 2016–17 og 2020-2021 (og stoðsendingahæstur) varð Kane markakóngur úrvalsdeildarinnar. 

Árið 2017 sló hann 22 ára gamalt met [[Alan Shearer]] yfir mörk skoruð á einu ári og í byrjun árs 2018 náði hann þeim áfanga að skora 100 mörk í úrvalsdeildinni. Hann sló einnig met sitt yfir mörk skoruð á einu tímabil; 30 mörk ([[Mohamed Salah]] varð hins vegar markakóngur með 32 mörk).

Í byrjun tímabils 2020 lagði Kane upp 4 mörk á [[Son Heung-min]] í leik gegn Southampton sem er met í úrvalsdeildinni. Samspil þeirra tveggja hefur skilað um 40 mörkum og slógu þeir met [[Frank Lampard]] og [[Didier Drogba]] árið 2022.

Í maí 2021 lýsti Kane því yfir að hann vildi yfirgefa Spurs eftir tímabilið sem var að ljúka. Líkleg félög til að kaupa Kane voru Manchester City, Chelsea og Manchester United. Kane ákvað að lokum að halda kyrru hjá Spurs.

Kane varð markahæsti leikmaður Spurs þegar hann skoraði sitt 200. mark í úrvalsdeildinni í febrúar 2023.

==Bayern München ==
Í byrjun ágúst 2023 bárust fréttir þess efnis að Kane væri á leiðinni til þýsku meistaranna en félagið gerði a.m.k. fjögur tilboð í Kane en Spurs samþykktu loks 100 milljón evrur fyrir hann. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/sport/football/66276899 BBC News - Harry Kane to Bayern Munich: Tottenham and England striker to have medical  ] BBC, 11/8 2023&lt;/ref&gt; Hann gerði 5 ára samning við félagið.
&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/sport/football/66484550  BBC News - Harry Kane joins Bayern Munich ending record-breaking Tottenham career] BBC, 12/8 2023&lt;/ref&gt;

Kane byrjaði vel og skoraði 7 mörk í fyrstu 5 leikjunum, þar á meðal þrennu í 7-0 sigri gegn Bochum. Hann setti met þegar hann skoraði 17 mörk í fyrstu 11 deildarleikjum sínu og bætti met [[Robert Lewandowski]]. &lt;ref&gt; [https://www.bbc.com/sport/football/67391194 Harry Kane breaks 11 game Bundesliga record with  ] BBC, sótt 12/11 2023&lt;/ref&gt; Í lok tímabils hafði Kane skorað 36 mörk í 32 leikjum og varð markakóngur auk þess að hreppa gullskó Evrópu. Þó vann hann ekki titil með Bayern það tímabil.

Kane vann Bundesliga með liðinu tímabilið 2024-2025 og varð aftur markahæstur í deildinni. Hann endurtók leikinn tímabilið eftir ásamt því að vinna þýsku bikarkeppnina þar sem hann skoraði þrennu. Kane skoraði 61 mark í 51 leik tímabilið 2025-2026. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/football/live/c5ye92n53zgt Kane hat-trick secures German Cup for Bayern] BBC, sótt 24. maí 2026&lt;/ref&gt; Haustið 2026 spilaði hann sinn 100. leik í Bundesligunni og hafði þá skorað 102 mörk.

==Landsliðsferill==
[[Mynd:Harry Kane 2018.jpg|thumb|Harry Kane á HM  2018.]]
Kane hefur spilað með aðallandsliðinu síðan 2015. Hann varð markakóngur á [[HM 2018]] með alls 6 mörk. Hann skoraði 3 mörk úr vítaspyrnum og þrennu í leik gegn Panama. Kane sló met í nóvember 2019 þegar hann skoraði þrennu tvo leiki í röð á [[Wembley]]. &lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/sport/enski/2019/11/15/kane_i_sogubaekurnar/ Kane í sögu­bæk­urn­ar ]Mbl.is, skoðað 15. nóv, 2019.&lt;/ref&gt; Auk þess skoraði hann í öllum átta leikjum undankeppni [[EM 2020]] og varð markahæstur með 12 mörk.

Sumarið 2022 skoraði Kane 50. landsliðsmark sitt í 1-1 jafntefli gegn Þýskalandi í Þjóðadeildinni. Árið 2023 varð hann markahæsti landsliðsmaður Englands þegar hann tók fram úr [[Wayne Rooney]].

Kane komst með Englandi í úrslit í tveimur Evrópukeppnum ([[EM 2020]] og [[EM 2024]]) þar sem liðið tapaði gegn Ítalíu og Spáni. Síðan hlaut England bronsverðlaum á [[HM 2026]] þar sem Kane skoraði 6 mörk, hann spilaði hins vegar ekki bronsleikinn gegn Frakklandi sem England vann 6-4.

==Tilvísanir==
{{Commonscat}}
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Kane, Harry}}
{{Gullknötturinn}}
[[Flokkur:Enskir knattspyrnumenn]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1993]]
[[Flokkur:Verðlaunahafar Gullknattarins]]</text>
      <sha1>raihpb2rk087mep46wvo036xh6ln8td</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jair Bolsonaro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146917</id>
    <revision>
      <id>1983971</id>
      <parentid>1983900</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T16:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1983971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18596" sha1="3ao8kysry7umunp2hx3q4bp9ypvfnhi" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn           = Jair Bolsonaro
| mynd           = Jair Bolsonaro em 24 de abril de 2019 (1).jpg
| myndatexti1     = Jair Bolsonaro árið 2019.
| titill = [[Forseti Brasilíu]]
| stjórnartíð_start = [[1. janúar]] [[2019]]
| stjórnartíð_end = [[1. janúar]] [[2023]]
| forveri = [[Michel Temer]]
| eftirmaður = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| vara_forseti = [[Hamilton Mourão]]
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1955|3|21}}
| fæðingarstaður = [[Glicério]] í [[São Paulo (fylki)|São Paulo-fylki]], [[Brasilía|Brasilíu]]
| stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Brasilía, 2006)|Frjálslyndi flokkurinn]] (2021–)
| starf          = Hermaður, stjórnmálamaður
| trúarbrögð            = [[Mótmælandatrú|Mótmælandi]]
| maki = Rogéria Nantes Braga (g. 1978; sk. 1997)&lt;br&gt;Ana Cristina Valle (g. 1997; sk. 2007)&lt;br&gt;Michelle Reinaldo (g. 2013)
| börn = 5, þ. á m. [[Flávio Bolsonaro|Flávio]], [[Carlos Bolsonaro|Carlos]], [[Eduardo Bolsonaro|Eduardo]] og [[Jair Renan Bolsonaro|Jair Renan]]
| undirskrift = Signature of Jair Bolsonaro.svg
}}
'''Jair Messias Bolsonaro''' (f. 21. mars 1955) er [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður sem er 38. og fyrrverandi [[forseti Brasilíu]]. Bolsonaro gegndi forsetaembættinu frá 2019 til 2023.

Hann hafði áður setið á fulltrúadeild brasilíska þingsins fyrir [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]]-fylki frá árinu 1991. Bolsonaro var kjörinn forseti sem meðlimur í Félagslega frjálslynda flokknum (p. ''Partido Social Liberal'' eða PSL) en í nóvember árið 2019 klauf Bolsonaro sig úr flokknum og stofnaði nýjan stjórnmálaflokk, Bandalag fyrir Brasilíu (p. ''Aliança pelo Brasil''). Árið 2021 gekk Bolsonaro í brasilíska Frjálslynda flokkinn.

==Æviágrip==
Bolsonaro fæddist í sýslunni Glicério í [[São Paulo (fylki)|São Paulo-fylki]], útskrifaðist úr Agulhas Negras-hernaðarháskólanum árið 1977 og gegndi þjónustu í stórskota- og fallhlífadeildum brasilíska hersins. Hann vakti fyrst athygli almennings árið 1986 þegar hann kvartaði yfir lélegum launum brasilískra hermanna í grein sem hann skrifaði í tímaritið ''Veja''. Yfirvöld handtóku Bolsonaro fyrir greinina þrátt fyrir að skoðanir hans nytu víðtæks stuðnings innan hersins. Hann var náðaður tveimur árum síðar.

Bolsorano gekk til liðs við varadeildir Brasilíuhers árið 1988 með [[Höfuðsmaður|höfuðsmannstign]]. Sama ár bauð hann sig fram í borgarráð Rio de Janeiro og var kjörinn sem fulltrúi Kristilega demókrataflokksins. Árið 1990 var Bolsonaro kjörinn á neðri deild brasilíska þingsins og síðar endurkjörinn sex sinnum. Á 27 ára langri þingsetu sinni varð Bolsonaro kunnur fyrir andóf sitt gegn vinstrisinnuðum stefnumálum. Hann hefur meðal annars talað gegn [[Hjónaband samkynhneigðra|hjónabandi samkynhneigðra]], [[fóstureyðing]]um, lögleiðingu fíkniefna, landeignarumbótum og [[Veraldarhyggja|veraldarhyggju]]. 

Bolsonaro hefur vakið athygli í Brasilíu og víðar fyrir umdeild ummæli sín. Hann hefur meðal annars lýst því yfir að ef hann sjái tvo karlmenn kyssast á almannafæri muni hann lemja þá&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www1.folha.uol.com.br/fsp/cotidian/ff2611201025.htm|title=Folha de S.Paulo – Câmara: Palmada muda filho &quot;gayzinho&quot;, declara deputado federal – 26/11/2010|website=www1.folha.uol.com.br|access-date=3. júní 2018}}&lt;/ref&gt; og að hann myndi frekar vilja að sonur hans dæi í bílslysi en eignaðist kærasta.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/bolsonaro-quotprefiro-filho-morto-em-acidente-a-um-homossexualquot,cf89cc00a90ea310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html|title=Bolsonaro: &quot;prefiro filho morto em acidente a um homossexual&quot;|work=Terra|access-date=2. júní 2018|language=pt-BR}}&lt;/ref&gt; Bolsonaro hefur oft hrósað [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|herforingjastjórninni sem réð yfir Brasilíu]] frá 1964 til 1985 og hefur lýst því yfir sem þingmaður að Brasilíumenn „[muni] aldrei leysa grafalvarleg þjóðfélagsvandamál með þessu óábyrga lýðræði“.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/07/25/weekinreview/conversations-jair-bolsonaro-soldier-turned-politician-wants-give-brazil-back.html|title=Jair Bolsonaro; A Soldier Turned Politician Wants To Give Brazil Back to Army Rule|work=New York Times|access-date=8. október 2018|language=Enska}}&lt;/ref&gt; Á tíunda áratugnum lýsti Bolsonaro því opinskátt yfir í viðtali að hann myndi koma á [[einræði]] á ný nái hann einhvern tímann kjöri í forsetaembættið.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www1.folha.uol.com.br/internacional/en/brazil/2018/06/1970871-congressman-bolsonaro-defended-new-military-coup-in-the-1990s.shtml|title=Folha de S.Paulo – Internacional – En – Brazil – Congressman Bolsonaro Defended New Military Coup in the 1990s – 04/06/2018|website=www1.folha.uol.com.br|access-date=4. júní 2018}}&lt;/ref&gt; Bolsonaro hefur einnig hrósað öðrum einræðisstjórnum í Rómönsku Ameríku, þar á meðal stjórnum [[Augusto Pinochet|Augustos Pinochet]] í Síle og [[Alberto Fujimori|Albertos Fujimori]] í Perú. Árið 2008 sagði Bolsonaro um stjórn Pinochet (sem drap rúmlega 3000 síleska ríkisborgara) að „hún hefði átt að drepa fleira fólk.“&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://congressoemfoco.uol.com.br/especial/noticias/as-frases-polemicas-de-jair-bolsonaro/|title=As frases polêmicas de Jair Bolsonaro|date=2017-08-05|work=Congresso em Foco|access-date=2018-09-13|language=pt-BR|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910170238/https://congressoemfoco.uol.com.br/especial/noticias/as-frases-polemicas-de-jair-bolsonaro/|archive-date=2018-09-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Bolsonaro hefur talað gegn því að konur fái jafnhá laun og karlmenn. Hann telur einnig að launuð mæðraorlof hafi slæm áhrif á skilvirkni á vinnustöðum.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://revistacrescer.globo.com/Familia/Maes-e-Trabalho/noticia/2015/02/jair-bolsonaro-diz-que-mulher-deve-ganhar-salario-menor-porque-engravida.html|title=Jair Bolsonaro diz que mulher deve ganhar salário menor porque engravida|work=revistacrescer.globo.com|access-date=8. október 2018|language=pt-br}}&lt;/ref&gt;

Bolsonaro er hlynntur notkun [[Pyntingar|pyntinga]] í yfirheyrsluskyni og vill innleiða [[Dauðarefsing|dauðarefsingar]] í Brasilíu á ný.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.terra.com.br/istoegente/28/reportagens/entrev_jair.htm|title=Terra – ISTO GENTE – Entrevista: Jair Bolsonaro|date=31. maí 2013|publisher=|accessdate=8. október 2018|archive-date=2013-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130531142150/http://www.terra.com.br/istoegente/28/reportagens/entrev_jair.htm|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt;

Bolsonaro hóf kosningabaráttu sína fyrir forsetaembættinu sem fulltrúi Félagslega frjálslynda flokksins í ágúst árið 2018. Sem frambjóðandi sagðist hann vilja taka hart á glæpamönnum og leysa úr hækkandi glæpa- og morðtíðni í landinu. Í því skyni vill hann herða refsingar, víkka rannsóknarrétt lögreglunnar og létta á löggjöf um byssueignir.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Bolsonaro kveðst ætla að taka hart á glæpum|url=http://www.visir.is/g/2018181009082|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=7. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=8. október}}&lt;/ref&gt; Á meðan á kosningabaráttunni stóð var gerð tilraun til að myrða hann. Ráðist var að Bolsonaro á kosningasamkomu og hann stunginn í kviðinn með hníf.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hnífstungurásin sögð tryggja Bolsonaro brasilíska forsetastólinn|url=http://www.visir.is/g/2018180909078/hnifstungurasin-sogd-tryggja-bolsonaro-brasiliska-forsetastolinn-|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|mánuður=8. september|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=8. október}}&lt;/ref&gt; Bolsonaro var rúmliggjandi vegna meiðsla sinna á síðasta hluta kosningabaráttunnar en hann vann þó afburðasigur í fyrri umferð kosninganna og fékk um 48 prósent atkvæða.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Bol­son­aro með 48% at­kvæða|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/10/07/bolsonaro_med_48_prosent_atkvaeda/|útgefandi=''[[mbl.is]]''|ár=2018|7. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=7. október}}&lt;/ref&gt; Kosið var á milli Bolsonaro og [[Fernando Haddad|Fernandos Haddad]], frambjóðanda Verkamannaflokksins, í annarri umferð kosninganna þann 28. október.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hinn brasilíski Trump langefstur samkvæmt útgönguspám|url=http://www.visir.is/g/2018181009016/hinn-brasiliski-trump-langefstur-samkvaemt-utgonguspam|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2018|7. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=7. október}}&lt;/ref&gt; Bolsonaro sigraði og tók við embætti forseta í byrjun árs 2019.

===Forsetatíð (2019–2023)===
Á stjórnartíð sinni beitti Bolsonaro sér fyrir því að dregið væri úr verndun [[Amasónfrumskógurinn|Amasónskógarins]] til þess að hægt væri að nota meira af honum sem ræktarland fyrir landbúnað og fyrir námuvinnslu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=BRAS­ILÍA: AÐGERÐA­LEYSI STJÓRN­VALDA ÝTIR UNDIR SKÓGAR­ELDA Í AMAZON|url=https://amnesty.is/frettir/brasilia-adgerdaleysi-stjornvalda-ytir-undir-skogarelda-i-amazon/|útgefandi=[[Amnesty International]]|dags=27. ágúst 2019|skoðað=12. nóvember 2022}}&lt;/ref&gt; Skógareyðing í Amasónskóginum tvöfaldaðist á fyrsta ári Bolsonaro í forsetaembætti. Vís­inda­menn og um­hverf­issinn­ar kenndu Bol­son­aro um að hafa hvatt bænd­ur og skóg­ar­höggs­menn til skógareyðing­ar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/12/14/skogareyding_i_amazon_tvofaldadist/|titill=Skógareyðing í Amazon tvöfaldaðist|dags=14. desember 2022|skoðað=12. nóvember 2022|útgefandi=[[mbl.is]]}}&lt;/ref&gt; Ólögleg námustarfsemi á jarðeignum frumbyggja í Amasónskóginum náði jafnframt nýjum hæðum á stjórnartíð Bolsonaro.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Herjað á Amazon með námuvinnslu og mannréttindabrotum|url=https://kjarninn.is/frettir/herjad-a-amazon-med-namuvinnslu-og-mannrettindabrotum/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|dags=2020|mánuður=4. október 2021|skoðað=12. nóvember 2022|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir}}&lt;/ref&gt;

Bolsonaro gerði lítið úr [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldrinum]] sem kom til Brasilíu árið 2020 og sakaði fjölmiðla um að blekkja almenning í því skyni að skapa múgæsing yfir „örlítilli hitasótt“.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Brazil's Jair Bolsonaro says coronavirus crisis is a media trick|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/23/brazils-jair-bolsonaro-says-coronavirus-crisis-is-a-media-trick|útgefandi=''[[The Guardian]]''|ár=2020|mánuður=23. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. apríl|höfundur=Tom Phillips|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; Í faraldrinum hvatti Bolsonaro landsmenn til þess að aflétta samkomubönnum og óhlýðnast samskiptafjarlægð og komst í kast við fylkisstjórnir Brasilíu sem viðhéldu slíkum ráðstöfunum til að hefta útbreiðslu veirunnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Em meio a disparada de casos da Covid-19, Bolsonaro mais uma vez defende 'volta à normalidade'|url=https://extra.globo.com/noticias/coronavirus/em-meio-disparada-de-casos-da-covid-19-bolsonaro-mais-uma-vez-defende-volta-normalidade-24365831.html|útgefandi=''Extra''|ár=2020|mánuður=11. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. apríl|tungumál=portúgalska}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Brazil: Bolsonaro Sabotages Anti-Covid-19 Efforts|url=https://www.hrw.org/news/2020/04/10/brazil-bolsonaro-sabotages-anti-covid-19-efforts|útgefandi=[[Mannréttindavaktin]]|ár=2020|mánuður=10. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. apríl|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; Stuðningsmenn Bolsonaros í São Paulo, þar sem flest tilfelli COVID-19 höfðu greinst, mótmæltu samkomubanni fylkisstjórnarinnar og hindruðu meðal annars för sjúkrabíla í gegnum borgina í mótmælaskyni.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Coronavírus: durante quarentena, manifestantes fazem buzinaço em São Paulo|url=https://veja.abril.com.br/brasil/coronavirus-durante-quarentena-manifestantes-fazem-buzinaco-em-sao-paulo/|útgefandi=''Veja''|ár=2020|mánuður=11. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=12. apríl|tungumál=portúgalska}}&lt;/ref&gt; Í júní höfðu um 34.000 manns látist úr veirunni í Brasilíu og um 640.000 smit höfðu greinst samkvæmt opinberum talningum. Bolsonaro taldi tölurnar ekki gefa rétta mynd af ástandinu og lét því hætta að birta þær þann 7. júní.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hætta að birta heildartölur um látna og smitaða í Brasilíu|url=https://www.visir.is/g/20201977939d/haetta-ad-birta-heildartolur-um-latna-og-smitada-i-brasiliu|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2020|mánuður=7. júní|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. júní|höfundur=Kjartan Kjartansson}}&lt;/ref&gt; Hæstiréttur landsins gerði stjórninni síðar að halda áfram birtingu talanna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Brasilía birtir á ný upplýsingar um kórónaveirutilfelli|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/10/brasilia-birtir-a-ny-upplysingar-um-koronaveirutilfelli|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2020|mæanuður=10. júní|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=22. júní|höfundur=Anna Sigríður Einarsdóttir}}&lt;/ref&gt;

Bolsonaro staðfesti þann 7. júlí 2020 að hann hefði greinst með COVID-19.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Forseti Brasilíu með kórónuveiruna|url=https://www.visir.is/g/20201989033d/forseti-brasiliu-med-koronuveiruna|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2020|mánuður=7. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. júlí|höfundur=Tryggvi Páll Tryggvason}}&lt;/ref&gt; 

Bolsonaro bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum ársins 2022 en tapaði naumlega í annarri umferð kosninganna þann 30. október gegn mótframbjóðanda sínum, fyrrum forsetanum [[Luiz Inácio Lula da Silva]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/10/30/lula_nyr_forseti_brasiliu_eftir_hnifjafna_kosningu/|titill=Lula nýr forseti Brasilíu eftir hnífjafna kosningu|dags=30. október 2022|skoðað=30. október 2022|útgefandi=[[mbl.is]]}}&lt;/ref&gt;

===Að lokinni forsetatíð===
Bolsonaro yfirgaf Brasilíu áður en Lula sór embættiseið og kom sér fyrir í [[Flórída]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] um stundarsakir.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/01/01/fjoldi_folks_hyllir_bolsonaro_i_florida/|titill=Fjöldi fólks hyllir Bolsonaro í Flórída|dags=1. janúar 2023|skoðað=12. janúar 2023|útgefandi=[[mbl.is]]}}&lt;/ref&gt; Um viku eftir að Lula tók við af Bolsonaro [[Árásin á Brasilíuþing 2023|ruddist æstur múgur stuðningsmanna Bolsonaros]] inn í þinghúsið, forsetahöllina og hæstaréttinn í höfuðborginni Brasilíu til að krefjast þess að herinn steypti Lula af stóli og kæmi Bolsonaro aftur til valda. Bolsonaro fordæmdi óeirðirnar í færslu á [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]-síðu sinni.&lt;ref name=fbl&gt;{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/logregla-hefur-nad-aftur-voldum-i-brasiliu/|titill=Lögregla hefur náð aftur völdum í Brasilíu|dags=9. janúar 2023|skoðað=12. janúar 2023|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|höfundur=Lovísa Arnardóttir|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230331185807/https://www.frettabladid.is/frettir/logregla-hefur-nad-aftur-voldum-i-brasiliu/|safndags=31. mars 2023}}&lt;/ref&gt;

Þann 30. júní 2023 úrskurðaði kjörstjórn Brasilíu að Bolsonaro yrði bannað að gefa kost á sér til opinbers embættis í átta ár vegna meintra embættisbrota hans í aðdraganda forsetakosninganna 2022. Honum var gefið að sök að hafa grafið undan lýðræði í Brasilíu með því að halda því fram að rafrænar kosningavélar myndu stuðla að kosningasvindli í kosningunum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20232434599d/bol-sonaro-bannad-ad-bjoda-sig-fram|titill=Bol­sonaro bannað að bjóða sig fram|dags=30. júní 2023|skoðað=5. júlí 2023|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Árni Sæberg}}&lt;/ref&gt; 

Þann 19. febrúar 2025 var Bolsonaro ákærður og honum gefið að sök að hafa ætlað sér að fella ríkisstjórn Brasilíu og myrða Lula da Silva og forseta hæstaréttar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252690641d/vildi-eitra-fyrir-for-setanum-og-skjota-for-seta-haesta-rettar|titill=Vildi eitra fyrir for­setanum og skjóta for­seta hæsta­réttar|dags= 19. febrúar 2025|skoðað=23. febrúar 2025|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Samúel Karl Ólason}}&lt;/ref&gt; Meirihluti hæstaréttar Brasilíu kaus að sakfella hann þann 11. september 2025 og dæmdi hann í 27 ára fangelsi.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Fyrrverandi forseti hlýtur 27 ára fangelsisdóm|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-09-11-fyrrverandi-forseti-hlytur-27-ara-fangelsisdom-453316|útgefandi=[[RÚV]]|dags=11. september 2025|skoðað=12. september 2025|höfundur=Malín Marta Eyfjörð Ægisdóttir}}&lt;/ref&gt;

Þar sem Bolsonaro gat ekki boðið sig fram sjálfur studdi hann framboð sonar síns, [[Flávio Bolsonaro]], í forsetakosningum Brasilíu árið 2026. Flávio hét því að veita föður sínum sakaruppgjöf ef hann næði kjöri á forsetastól.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Önnur umferð í Brasilíu eftir óvæntan sigur Bolsonaro |url=https://heimildin.is/grein/27360/onnur-umferd-i-brasiliu-eftir-ovaentan-sigur-bolsonaro/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 5. október 2026 |skoðað=25. október 2026|höfundur=Fran Blandy|höfundur2=Sebastian Serrano}}&lt;/ref&gt; Flávio lenti í fyrsta sæti í fyrri umferð forsetakosninganna en tapaði naumlega fyrir Lula da Silva í seinni umferðinni þann 25. október 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262953612d/o-vaentur-sigur-lula-en-bol-sonaro-vill-o-gilda-ur-slitin|titill= Ó­væntur sigur Lula en Bol­sonaro vill ó­gilda úr­slitin |dags= 26. október 2026 |útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað= 26. október 2026 |höfundur=Smári Jökull Jónsson}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Forseti Brasilíu]]
| frá = [[1. janúar]] [[2019]]
| til = [[1. janúar]] [[2023]]
| fyrir = [[Michel Temer]]
| eftir = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Brasilíu}}
{{f|1955}}
{{DEFAULTSORT:Bolsonaro, Jair}}
[[Flokkur:Forsetar Brasilíu]]</text>
      <sha1>3ao8kysry7umunp2hx3q4bp9ypvfnhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jón Atli Benediktsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149567</id>
    <revision>
      <id>1983983</id>
      <parentid>1946030</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Starfsferill */ setja inn tengil í DTU</comment>
      <origin>1983983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16190" sha1="5wqzy01r681fybi5ep0or9ntp81a73p" xml:space="preserve">{{Persóna 
| nafn           = Jón Atli Benediktsson
| búseta         = 
| mynd           = Kri jab 180628 001.jpg
| myndastærð     = 250px
| myndatexti     = 
| alt            = 
| fæðingarnafn   = 
| fæðingardagur  = 19. maí 1960
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = 
| orsök_dauða    = 
| virkur         =
| þekktur_fyrir  = 
| þekkt_fyrir    = 
| þjóðerni       =
| starf          = Rektor [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og prófessor í rafmagns- og tölvuverkfræði við skólann
| titill         = 
| verðlaun       =
| laun           = 
| trú            = 
| maki           = 
| börn           = 
| foreldrar      = 
| háskóli        =
| stjórnmálaflokkur = 
| niðurmál       = 
| hæð            = 
| þyngd          = 
| tilvitnun      =
| undirskrift    =
| heimasíða      = 
}}
'''Jón Atli Benediktsson''' (f. 19. maí 1960)&lt;ref name=&quot;Doktor&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/62172/|titill=Mbl. (1991, 11. janúar). Doktor í rafmagnsverkfræði|mánuðurskoðað=14. febrúar|árskoðað=2020}}&lt;/ref&gt; er prófessor í rafmagns- og tölvuverkfræði við[[Háskóli Íslands| Háskóla Íslands]] og fyrrverandi rektor skólans. Hann lét af embætti rektors Háskólans 1. júlí 2025.&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. [https://www.hi.is/haskolinn/rektor Rektor. Dr. Jón Atli Benediktsson]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Rannsóknasvið Jóns Atla eru [[fjarkönnun]], myndgreining, mynsturgreining, vélrænt nám, [[:en:data fusion|gagnabræðsla]], greining lífeðlisfræðilegra merkja og merkjafræði. Hann hefur birt yfir 400 vísindagreinar á þessum sviðum&lt;ref&gt;[https://scholar.google.com/citations?user=C6d7qe0AAAAJ&amp;hl=en&amp;oi=ao Google Scholar. Jón Atli Benediktsson].&lt;/ref&gt; og er meðal áhrifamestu vísindamanna í heimi skv. lista Publons fyrir árin 2018 og 2019.&lt;ref&gt;[https://publons.com/researcher/2830279/jon-atli-benediktsson/ Publons. Jón Atli Benediktsson]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mbl.is. (2019, 21. nóvember). [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/11/21/jon_atli_og_kari_i_hopi_ahrifamestu_visindamanna/ Jón Atli og Kári í hópi áhrifamestu vísindamanna]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt;

== Námsferill ==
Jón Atli lauk doktorsprófi (PhD) í [[rafmagnsverkfræði]] frá [[Purdue University]], West Lafayette, [[Indiana]], 1990. Heiti doktorsritgerðar er „Statistical Methods and Neural Network Approaches for Classification of Data from Multiple Sources“.&lt;ref&gt;Skrá um doktorsritgerðir Íslendinga. [https://doktor.landsbokasafn.is/detail/749 Jón Atli Benediktsson]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Við Purdue hlaut Jón Atli Stevan J. Kristof Award fyrir að vera framúrskarandi framhaldsnemi í fjarkönnun (1991). Jón Atli lauk MSEE prófi í rafmagnsverkfræði frá Purdue 1987. Heiti MSEE ritgerðarinn er Methods for Multisource Data Analysis in Remote Sensing.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://www.hi.is/starfsfolk/benedikt|titill=Háskóli Íslands. Jón Atli Benediktsson. Ferilskrá|mánuðurskoðað=14. febrúar|árskoðað=2020}}&lt;/ref&gt; Jón Atli lauk lokaprófi í rafmagnsverkfræði frá Háskóla Íslands 1984. Hann varð stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] 1980 þar sem hann var í ræðuliði skólans og forseti Vísindafélags Framtíðarinnar.&lt;ref&gt;Sunna Karen Sigurþórsdóttir. (2020, 5. janúar). [https://www.frettabladid.is/lifid/naermynd-af-joni-atla-forfallinn-fotboltaaddaandi-sem-hlustar-a-ponk-og-rokk/ Nærmynd af Jóni Atla: Forfallinn fótboltaaðdáandi og sem hlustar á pönk og rokk]. Fréttablaðið. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Áður hafði hann stundað nám við [[Vörðuskóli|Vörðuskóla]] ([[landspróf]]), [[Hlíðaskóli|Hlíðaskóla]], Æfinga- og tilraunaskóla Kennaraskóla Íslands og Ísaksskóla. 

Við Purdue (1986–1990) var Jón Atli aðstoðarmaður við rannsóknir hjá School of Electrical Engineering og Laboratory for Application of Remote Sensing (LARS). Að loknu doktorsnámi starfaði Jón Atli sem nýdoktor við Purdue um hálfsárs skeið. Áður en hann hélt til framhaldsnáms var hann starfsmaður Verkfræðistofnunar Háskóla Íslands og stundakennari við Háskóla Íslands 1984-85.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt;

== Starfsferill ==
Jón Atli hefur starfað við Háskóla Íslands frá 1991, fyrst sem [[lektor]] í rafmagnsverkfræði (1991–1994), [[dósent]] í rafmagnsverkfræði (1994–1996) og sem prófessor í rafmagns- og tölvuverkfræði frá 1996. Á þessum árum kenndi hann fjölda námskeiða, þ.á m. í merkjafræði, líkindafræði, greiningu rása, mjúkum reikniaðferðum og fjarkönnun. Níu doktorsnemar hafa lokið doktorsprófi frá Háskóla Íslands undir leiðsögn Jóns Atla.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt;

Jón Atli var aðstoðarrektor vísinda og kennslu við Háskóla Íslands frá febrúar 2009 til júli 2015. Hann var þróunarstjóri og aðstoðarmaður rektors við Háskóla Íslands, 2006–2009.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt; 

Jón Atli hefur verið mjög virkur í alþjóðastarfi og kennt víða um lönd. Hann hefur leiðbeint meistara- og doktorsnemum við fjölda háskóla ásamt því að vera andmælandi víða og sitja í mörgum doktorsnefndum. Hann var gistiprófessor við University of Trento, Ítalíu, 2002–2015. Gistiprófessor við Kingston University, Kingston Upon Thames, U.K. 2000 – 2003. Jón Atli kenndi námskeið við Jilin háskóla Í Changchun, [[Kína]] árið 2007. Hann dvaldi við rannsóknir hjá Joint Research Centre (JRC), [[European Commission]], Ispra, [[Ítalía|Ítalíu]], apríl–júlí 1998. Jafnframt dvaldi Jón Atli við rannsóknir við [[DTU]], Lyngby, [[Danmörk|Danmörku]], jan.-mars 1998 og við Purdue University, W. Lafayette, Indiana, [[Bandaríkin|BNA]], jan. – ágúst 1995. Jón Atli var Fellow, Australian Defence Force Academy (ADFA), University of New South Wales, August 1997.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt; Jón Atli var meðlimur í Ad Hoc Graduate Faculty, University of Louisville, Louisville, nóv. 2005 – 2009. Jón Atli var fyrsti stjórnarformaður orkufyrirtækisins Metans hf. á árunum 1999 – 2004.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Kári Finnsson. (2015, 3. maí). [https://www.vb.is/frettir/24-ar-hja-haskolanum/116589/?q=to?q=to 24 ár hjá Háskólanum. Jón Atli, nýkjörinn rektor, á langan feril í akademíunni að baki og utan vinnu sinnir hann áhuga sínum á tónlist og knattspyrnu. Viðskiptablaðið]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; 

== Félagsstörf ==
Jón Atli var árið 1996, kjörinn formaður í „Technical Committee on Data Fusion” sem er starfrækt af IEEE Geoscience and Remote Sensing Society.  Hann var endurkjörinn formaður árin 1997 og 1998. Á árinu 1999 var hann kjörinn til setu í Administrative Committee (AdCom) IEEE Geoscience and Remote Sensing Society (GRSS) og sat. í AdCom til ársins 2014.&lt;ref&gt;Academia Europe. The Academy of Europe. [https://www.ae-info.org/ae/Member/Benediktsson_Jon_Atli Jon Atli Benediktsson]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Innan GRSS sinnti Jón Atli ýmsum verkefnum og var Vice President of Technical Activites (2002) og Vice President of Professional Activities (2008–2009). Jón Atli var kjörinn Executive Vice President árið 2010 og forseti IEEE Geoscience and Remote 2011–2012.&lt;ref&gt;IEEE. [https://www.grss-ieee.org/about/history/past-presidents/jon-atil-benediktsson/ Jón Atli Benediktsson. GRSS President 2011–2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215003526/http://www.grss-ieee.org/about/history/past-presidents/jon-atil-benediktsson/ |date=2020-02-15 }}. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt;

Hann var aðalskipuleggjandi að stofnun IEEE á Íslandi árið 2000 og var formaður félagsins 2000–2003.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt; Áður hafði Jón Atli verið fyrsti „Student Branch Councellor” þegar IEEE stúdentafélag var stofnað við Háskóla Íslands 1994.

== Ritstjórnarstörf ==
Jón Atli hefur verið virkur í ritstjórnum vísindatímarita. Hann var aðalritstjóri (Editor in Chief) ''IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing'', frá 2003–2008. Hefur verið meðritstjóri tímaritsins frá 1999.&lt;ref&gt;[https://www.grss-ieee.org/tgars-associate-editors/ IEEE. TGRS Associate Editors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215003528/http://www.grss-ieee.org/tgars-associate-editors/ |date=2020-02-15 }}. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Var í ritstjórn ''Proceedings of IEEE'', 2014–2019. Er meðritstjóri (Associate Editor), IEEE Access frá 2013. Er meðritstjóri ''IEEE Geoscience and Remote Sensing Letters'', frá 2003.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt; Hefur verið í alþjóðlegri ritstjórn ''International Journal of Image and Data Fusion'' frá 2009.&lt;ref&gt;  International Journal of Image and Data Fusion. [https://www.tandfonline.com/action/journalInformation?show=editorialBoard&amp;journalCode=tidf20 Editorial Board]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Var formaður stjórnunarnefndar ''IEEE Journal of Selected Topics in Applied Earth Observation'' 2007–2010. Er í ritstjórn ''Remote Sensing'' frá 2015.&lt;ref&gt;Remote Sensing. [https://www.mdpi.com/journal/remotesensing/editors Editorial Board]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Er í IEEE Press Editorial Board frá 2020.

== Viðurkenningar ==
Jón Atli var kjörinn ''Fellow of the IEEE''&lt;ref&gt;IEEE. [https://www.ieee.org/membership/fellows/index.html About the IEEE fellow program]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; (Institute of Electrical and Electronics Engineers), 2004 „For contributions to pattern recognition and data fusion in remote sensing”. Hann var einnig kjörinn ''Fellow of SPIE''&lt;ref&gt;SPIE. [https://spie.org/membership/explore-membership/fellows/fellows-nomination-criteria?SSO=1 Fellows Nomination Criteria]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; (International Society for Photonics and Optices) 2013 „For achievements in multi-temporal and hyperspectral remote sensing”&lt;ref&gt;SPIE. [https://spie.org/membership/explore-membership/fellows/complete-list-of-spie-fellows Complete list of SPIE fellows]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; og kjörinn meðlimur Academiae Europea 2019.&lt;ref&gt;[https://www.ae-info.org/ Academiae Europea]. Sótt 23. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Jón Atli hlaut á árinu 2018 IEEE GRSS David Landgrebe Award 2018 fyrir einstakt framlag til myndgreiningar á fjarkönnunargögnum.&lt;ref name=&quot;verðlaunaður&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://www.dv.is/eyjan/2018/08/20/rektor-haskola-islands-verdlaunadur-fyrir-framurskarandi-framlag-sitt-til-rannsokna-svidi-fjarkonnunar/|titill=Eyjan. (2018, 20. ágúst). Rektor Háskóla Íslands verðlaunaður fyrir „framúrskarandi framlag sitt til rannsókna á sviði fjarkönnunar“|mánuðurskoðað=14. febrúar|árskoðað=2020}}&lt;/ref&gt; Fyrir árin 2016–2017 hlaut hann Best Paper Award frá International Journal of Image and Data Fusion ásamt J. Senthilnath, Deepak Kumar og Xiaoyang Zhang fyrir greinina „A novel hierarchical clustering technique based on splitting and merging.”&lt;ref name=&quot;best paper&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://think.taylorandfrancis.com/journal-prize-ijidf-bpa/|titill=Best Paper Award. International Journal of Image and Data Fusion|mánuðurskoðað=14. febrúar|árskoðað=2020}}&lt;/ref&gt; Á árinu 2016 hlaut Jón Atli Outstanding Electrical and Computer Engineer (OECE) Award - School of Electrical and Computer Engineering, Purdue University.&lt;ref&gt;University of Iceland. (2016). [https://english.hi.is/news/rector_receives_recognition_from_purdue_university Rector receives recognition from Purdue University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215003536/https://english.hi.is/news/rector_receives_recognition_from_purdue_university |date=2020-02-15 }}. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Fyrir árin 2012–2013 hlaut hann Best Paper Award frá International Journal of Image and Data Fusion ásamt P.R. Marpu, M. Pedergnana, M. Dalla Mura, S. Peeters og L. Bruzzone fyrir greinina „Classification of hyperspectral data using extended attribute profiles based on supervised and unsupervised feature extraction techniques.“&lt;ref name=&quot;best paper&quot; /&gt;

Jón Atli var útnefndur Rafmangsverkfræðingur ársins 2013 af IEEE og Verkfræðingafélagi Íslands.&lt;ref&gt;Mbl.is. (2013, 30. maí). [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/05/30/jon_atli_rafmagnsverkfraedingur_arsins/ Jón Atli rafmagnsverkfræðingur ársins]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Hann hlaut 2013 IEEE Geoscience and Remote Sensing Society’s Highest Impact Paper Award ásamt Mathieu Fauvel, Jocelyn Chanussot og Jóhannesi R. Sveinssyni fyrir greinina „Spectral and Spatial Classification of Hyperspectral Data Using SVMs and Morphological Profiles.”&lt;ref&gt;Mathieu Fauvel, Jocelyn Chanussot, Jón Atli Benediktsson og Jóhannesi R. Sveinssyni, [https://ieeexplore.ieee.org/document/4423943 „Spectral and Spatial Classification of Hyperspectral Data Using SVMs and Morphological Profiles,”] IEEE Trans. on Geoscience and Remote Sensing, vol. 46, no. 11, pp. 3804–3814, nóv. 2008.&lt;/ref&gt; Einnig hlaut hann Best Paper Award, IEEE Trans. on Geoscience and Remote Sensing 2011 ásamt Villa, Chanussot og Jutten fyrir greinina „Hyperspectral Image Classification With Independent Component Discriminant Analysis.“&lt;ref&gt;A. Villa, J.A. Benediktsson, J. Chanussot and C. Jutten, [https://ieeexplore.ieee.org/document/5942156 „Hyperspectral Image Classification With Independent Component Discriminant Analysis,“] IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing, 2011, Volume: 49, Issue: 12, Part: 1, Pages: 4865–4876.&lt;/ref&gt; Hlaut Best Paper Award – Novel Engineering Applications á ráðstefnunni ANNIE ´95 í St. Louis, MO.&lt;ref&gt;Missouri University of Science and Technology. [https://complexsystems.mst.edu/previousannieconferences/#1995 Previous ANNIE Conferences 1991–2010]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt;

Jón Atli hlaut rannsóknarviðurkenningu Verkfræðistofnunar Háskóla Íslands, í nóvember 2006. Han fékk fyrstu verðlaun í samkeppninni Upp úr skúffunum 2004 (ásamt Einari Stefánssyni og Þór Eysteinssyni).&lt;ref&gt;[https://www.hi.is/sites/default/files/atli/pdf/kynningar/hagnytingarverdlaun/uppur_skuffunum_2004.pdf Upp úr skúffunum 2004]. Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt; Hlaut hvatningaverðlaun Rannsóknaráðs Íslands 1997.&lt;ref name=&quot;verðlaunaður&quot; /&gt; Einnig hlaut Jón Atli IEEE Third Millennium Medal „in recognition and appreciation of valued services and outstanding contributions,” afhent í Hawaii, 27. júlí 2000.&lt;ref name=&quot;Academy of Europe&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://www.ae-info.org/ae/Member/Benediktsson_Jon_Atli|titill=Academia Europe. The Academy of Europe. Jon Atli Benediktsson|mánuðurskoðað=14. febrúar|árskoðað=2020}}&lt;/ref&gt;

Jón Atli hlaut „Outstanding Service Award” frá IEEE Geoscience and Remote Sensing Society, júlí 2007. Einng fékk hann viðurkenningu frá IEEE Geoscience Remote Sensing Society, fyrir „truly exceptional leadership and guidance, as Chairperson of the Data Fusion Technical Committee during the three years 1996–1999”, afhent í Hawaii, 27. júlí 2000.&lt;ref name=&quot;Academy of Europe&quot; /&gt; Jón Atli viðurkenningu IEEE fyrir stofnun Íslandsdeildar IEEE árið 2000.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt;

== Fjölskylda ==
Jón Atli er sonur Katrínar Jónsdóttur og Benedikts Hans Alfonssonar.&lt;ref name=&quot;Doktor&quot; /&gt; Hann er kvæntur [[Stefanía Óskarsdóttir|Stefaníu Óskarsdóttur]], [[dósent]] í [[stjórnmálafræði]] við Háskóla Íslands. Þau eiga tvo syni, Benedikt Atla, rafmagnsverkfræðing og tölvunarfræðing og Friðrik, stúdent frá [[Verzlunarskóli Íslands|Verzlunarskóla Íslands]].&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. (2015). [https://www.hi.is/frettir/hver_er_jon_atli_benediktsson Hver er Jón Atli Benediktsson?] Sótt 14. febrúar 2020.&lt;/ref&gt;

== Heimildir ==
&lt;references/&gt;
{{f|1960}}
{{Rektorar Háskóla Íslands}}

[[Flokkur:Rektorar Háskóla Íslands]]
[[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]]
[[Flokkur:Íslenskir verkfræðingar]]
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]</text>
      <sha1>5wqzy01r681fybi5ep0or9ntp81a73p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sakharov-verðlaunin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149845</id>
    <revision>
      <id>1983958</id>
      <parentid>1934506</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Listi yfir verðlaunahafa */</comment>
      <origin>1983958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25887" sha1="pa34g8taddutowa52lpzll3vn7uhk4w" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Sakharov-verðlaunin
| mynd                  = 2023 Sakharov Prize diploma (cropped).jpg
| mynd_texti            = Verðlaunaviðurkenning Jinu Amini og hreyfingarinnar [[Mótmælin í Íran 2022|Kona, líf, frelsi]] í Íran frá 2023.
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi framlög til að vernda hugsanafrelsi
| ár            = {{start date and age|df=yes|1988|12}}
| staðsetning           = [[Strassborg]], [[Frakkland]]i
| umsjón                = [[Evrópuþingið]]
| vefsíða               = {{URL|https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/home|Opinber heimasíða}}
}}
'''Sakharov-verðlaunin fyrir hugsanafrelsi''', yfirleitt aðeins kölluð '''Sakharov-verðlaunin''', eru verðlaun sem [[Evrópuþingið]] veitir einstaklingum eða hópum fólks sem hafa tileinkað líf sín baráttu fyrir mannréttindum og hugsanafrelsi.&lt;ref name=cold&gt;{{Vefheimild| url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/23/newsid_2540000/2540121.stm | titill= 1986: Sakharov comes in from the cold | útgefandi = [[BBC News]] | árskoðað= 2019 |mánuðurskoðað= 15. mars | mánuður= 23. desember| ár=1986 | safnslóð = https://web.archive.org/web/20101226190108/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/23/newsid_2540000/2540121.stm | safnmánuður= 26. desember |safnár=2010}}&lt;/ref&gt; Verðlaunin eru nefnd eftir sovéska vísindamanninum og andófsmanninum [[Andrej Sakharov]] og hafa verið veitt árlega frá árinu 1988. Á hverju ári útbúa utanríkismála- og þróunarnefndir Evrópuþingsins lista af tilnefningum og tilkynna um vinningshafann í október.&lt;ref name= cold /&gt; Viðurkenningunni fylgja 50.000 evra peningaverðlaun.&lt;ref name=official&gt;{{Vefheimild|url=http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/home/how-it-works.html |titill=Sakharov Prize |útgefandi= [[Evrópuþingið]] |mánuðurskoðað=15. mars|árskoðað=2019 |safnslóð=https://web.archive.org/web/20170915203806/http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/home/how-it-works.html| safnmánuður= 15. september|safnár=2017}}&lt;/ref&gt; Fyrstu verðlaunahafarnir voru [[Nelson Mandela]] og [[Anatolíj Martsjenko]]. [[Aung San Suu Kyi]] vann verðlaunin árið 1990 en gat ekki tekið við þeim fyrr en árið 2013 þar sem hún var þá fangelsuð í heimalandi sínu, [[Mjanmar]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild| url = https://www.ft.com/content/cb66fa57-f334-33d9-bb2e-ca4cb5ef50bc?mhq5j=e5 | útgefandi = ''Financial Times'' | titill= Aung San Suu Kyi collects Sakharov prize 23 years on | höfundur = Annabel Cook | mánuður= 22. október|ár=2013 | mánuðurskoðað= 15. mars|árskoðað=2019 | safnslóð = https://web.archive.org/web/20171028043703/https://www.ft.com/content/cb66fa57-f334-33d9-bb2e-ca4cb5ef50bc?mhq5j=e5 | safnmánuður= 28. október |safnár=2017}}&lt;/ref&gt; Ýmis samtök og stofnanir hafa einnig hlotið Sakharov-verðlaunin. Fyrstu samtökin sem voru verðlaunuð voru [[Mæður Maítorgsins]] (spænska: ''Madres de Plaza de Mayo'') frá [[Argentína|Argentínu]] árið 1992. Sex verðlaunahafar Sakharov-verðlaunanna hlutu seinna [[friðarverðlaun Nóbels]]: Nelson Mandela, Aung San Suu Kyi, [[Malala Yousafzai]], [[Denis Mukwege]], [[Nadia Murad]] og [[María Corina Machado]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild | url = https://www.nytimes.com/2017/10/06/world/nobel-peace-prize-winners-throughout-history.html | work = The New York Times | titill= Nobel Peace Prize Winners Throughout History | höfundur= Boshnaq, Mona; Chan, Sewell; Dremeaux, Lillie; Karasz, Palko; Kruhly, Madeleine | safnslóð = https://web.archive.org/web/20171013154603/https://www.nytimes.com/2017/10/06/world/nobel-peace-prize-winners-throughout-history.html | safnmánuður= 13. október|safnár=2017}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
Þann 26. júlí árið 1984 samþykkti Evrópuþingið ályktun um að skora á Sovétríkin að leyfa Sakharov-hjónunum að snúa heim til Rússlands.&lt;ref&gt;Journal officiel des Communautés européennes section C 172 du 2 juillet 1984, bls. 126, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=OJ:C:1984:172:TOC&lt;/ref&gt; Á meðan rætt var um málefnið á þinginu voru lagðar fram nokkrar tillögur um að heiðra Andrej Sakharov, meðal annars að hafa ávallt auðan stól á þinginu fyrir hann. Evrópuþingmaðurinn [[Jean-François Deniau]] stakk upp á því að stofna til verðlauna í nafni Sakharovs.&lt;ref&gt;Les cahiers du Cardoc (centre archivistique et documentaire), nº 11. nóvember 2013 titré ''[http://www.europarl.europa.eu/pdf/cardoc/14403_CARDOC_11_INLAY_FR_11.pdf Les 25 ans du prix Sakharov]''&lt;/ref&gt; Stjórnmálanefnd þingsins lagði drög að stofnun verðlaunanna þann 31. október árið 1985. Í ályktun þeirra stóð að Sakharov væri „evrópskur borgari og holdgervingur frelsi andans og tjáningarinnar“. Ályktunin var samþykkt þann 13. desember árið 1985.&lt;ref&gt;Journal officiel des communautés européennes, section C 352 du 31 décembre 1985, p. 304 seq. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=OJ:C:1985:352:TOC&lt;/ref&gt;

Í ályktuninni stóð: „[Evrópuþingið] lýsir yfir ætlun sinni um að stofna til verðlauna sem verða nefnd Sakharov-verðlaun Evrópuþingsins fyrir hugsanafrelsi og verða veitt á hverju ári fyrir fræðistörf eða aðra starfsemi í þágu eftirfarandi málefna:
* Þróun í samskiptum austurs og vesturs samkvæmt markmiðum Helsinki-sáttmálans og sérstaklega samkvæmt þriðju grein sáttmálans um samstarf í mannréttindamálum,
* Vernd á rannsóknarfrelsi vísindamanna,
* Vernd á mannréttindum og virðingu gagnvart alþjóðalögréttindum,
* Starfsemi yfirvalda í samræmi við stjórnarskrárbundin réttindi.“

[[Mynd:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-14.jpg|thumb|right|[[Aung San Suu Kyi]] tekur við Sakharov-verðlaununum árið 2013 af [[Martin Schulz]], forseta Evrópuþingsins.]]
Sakharov gaf leyfi sitt fyrir stofnun verðlaunanna í apríl árið 1987.

Skilyrðum fyrir veitingu verðlaunanna var breytt þann 15. maí árið 2003. Upp frá því hefur ekki lengur verið nauðsynlegt að skila inn rannsókn eða ritgerð til að hljóta verðlaunin og er þess í stað einnig hægt að verðlauna fólk fyrir listaverk eða hvers kyns aðgerðir. Núverandi skilyrði fyrir veitingu verðlaunanna hljóma svo:

„Þessi verðlaun eru ætluð til þess að greiða fyrir framkvæmdir verkefna í eftirfarandi málaflokkum:
* Vernd mannréttinda og grunnfrelsis, sérstaklega skoðanafrelsis,
* Vernd réttinda minnihlutahópa,
* Virðingu fyrir alþjóðaréttindum,
* Þróun lýðræðis og stofnun réttarríkja.“

==Listi yfir verðlaunahafa==
{{plain row headers}}
{|class=&quot;wikitable sortable plain-row-headers&quot;
|- 
! scope=&quot;col&quot;| Ár
! scope=&quot;col&quot;| Verðlaunahafi
! scope=&quot;col&quot;| Land
! scope=&quot;col&quot; class=unsortable| Lýsing
! scope=&quot;col&quot; class=unsortable|Tilvísanir
|-
| rowspan=2|1988
! scope=&quot;row&quot;| [[Nelson Mandela]]
| {{flag|Suður-Afríka|1994}}
| Baráttumaður gegn [[Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku|aðskilnaðarstefnu]] og síðar forseti Suður-Afríku
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Anatolíj Martsjenko]] †
| {{SOV1980}} [[Sovétríkin]]
| Sovéskur andófsmaður, rithöfundur og mannréttindafrömuður
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1989 
! scope=&quot;row&quot;| [[Alexander Dubček]]
| {{CZE}} [[Tékkóslóvakía]]
| Slóvakískur stjórnmálamaður sem reyndi að koma á umbótum í kommúnistastjórn Tékkóslóvakíu í [[Vorið í Prag|vorinu í Prag]]

|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1990
! scope=&quot;row&quot;| [[Aung San Suu Kyi]]
| {{MYA}} [[Mjanmar]]
| Stjórnarandstæðingur og baráttukona fyrir lýðræði
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1991
! scope=&quot;row&quot;| [[Adem Demaçi]]
| {{KVO}} [[Kósovó]]
| Kosóvó-albanskur stjórnmálamaður sem sat lengi í fangelsi vegna skoðana sinna
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1992
! scope=&quot;row&quot;| [[Mæður Maítorgsins]]
| {{ARG}} [[Argentína]]
| Samtök argentínskra mæðra sem misstu börn sín í [[Skítuga stríðið|skítuga stríðinu]]
|&lt;ref name=rwb&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/type,COUNTRYNEWS,RSF,MMR,4a110b891e,0.html |title=Sakharov Network calls for immediate release of Aung San Suu Kyi, Sakharov Prize laureate 1990 |accessdate=23 October 2010 |date=15 May 2009 |publisher=[[Reporters Without Borders]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121016144330/http://www.unhcr.org/refworld/type%2CCOUNTRYNEWS%2CRSF%2CMMR%2C4a110b891e%2C0.html |archivedate=16 October 2012 |df= }}&lt;/ref&gt;
|-
| 1993
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Oslobođenje]]''
| {{BIH}} [[Bosnía og Hersegóvína]]
| Vinsælt fréttablað sem varði stöðu Bosníu og Hersegóvínu sem fjölþjóðlegs ríkis
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1994
! scope=&quot;row&quot;| [[Taslima Nasrin]]
| {{BGD}} [[Bangladess]]
| Fyrrverandi læknir og femínískur rithöfundur
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1995
! scope=&quot;row&quot;| [[Leyla Zana]]
| {{TUR}} [[Tyrkland]]
| Kúrdískur stjórnmálamaður frá suðausturhluta Tyrklands, sem sat í fangelsi í 10 ár vegna aðildar sinnar að [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokki Kúrda]]
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1996
! scope=&quot;row&quot;| [[Wei Jingsheng]]
| {{flag|Kína}}
| Baráttumaður fyrir lýðræði í Kína
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1997
! scope=&quot;row&quot;| [[Salima Ghezali]]
| {{DZA}} [[Alsír]]
| Blaðamaður og rithöfundur sem talar fyrir kven-, mannréttindum og lýðræði í Alsír
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1998
! scope=&quot;row&quot;| [[Ibrahim Rugova]]
| {{KVO}} [[Kósovó]]
| Kosóvó-albanskur stjórnmálamaður, fyrsti forseti Kosóvó 
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1999
! scope=&quot;row&quot;| [[Xanana Gusmão]]
| {{TLS}} [[Austur-Tímor]]
| Fyrrverandi skæruliði sem var fyrsti forseti Austur-Tímor
|&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/566530.stm | title = Gusmão receives EU Sakharov prize | publisher = BBC News | accessdate= 21 October 2010| date = 15 December 1999}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 2000
! scope=&quot;row&quot;| [[¡Basta Ya!]]
| {{ESP}} [[Spánn]]
| Samtök sem sameina fólk mismunandi stjórnmálahreyfinga í baráttu gegn hryðjuverkum
|&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/993409.stm | title = Basque group wins peace prize | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 26 October 2000  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070401185948/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/993409.stm | archivedate = 1 April 2007 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3| 2001
! scope=&quot;row&quot;| [[Nurit Peled-Elhanan]]
| {{ISR}} [[Ísrael]]
| Friðarsinni
|rowspan=3|&lt;ref name= 
twentyyears/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Izzat Ghazzawi]]
| {{PSE}} [[Palestínuríki|Palestína]]
| Rithöfundur, kennari
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Zacarias Kamwenho]]
| {{AGO}} [[Angóla]]
| Erkibiskup og friðarsinni
|-
| 2002
! scope=&quot;row&quot;| [[Oswaldo Payá]]
| {{CUB}} [[Kúba]]
| Aðgerðasinni og andófsmaður
|&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/2583201.stm | title = Cuban dissident collects EU prize | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 17 December 2002  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20040507192716/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/2583201.stm | archivedate = 7 May 2004 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2|2003
! scope=&quot;row&quot;| [[Kofi Annan]]
| {{GHA}} [[Gana]]
| rowspan=2|Nóbelsverðlaunahafi og [[aðalritari Sameinuðu þjóðanna]]
| rowspan=2|&lt;ref name=twentyyears&gt;{{cite web| url = http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?language=EN&amp;type=IM-PRESS&amp;reference=20081027STO40639| title = 20 years of the Sakharov Prize: Human rights and reconciliation| date = 28 October 2008| accessdate = 22 October 2010| publisher = Evrópuþingið| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101212230747/http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?language=EN&amp;type=IM-PRESS&amp;reference=20081027STO40639| archivedate = 12 December 2010| df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Sameinuðu þjóðirnar]]
| Alþjóðasamtök
|-
| 2004
! scope=&quot;row&quot;| [[Hvítrússnesku blaðamannasamtökin]]
| {{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]
| Samtök sem beita sér fyrir málfrelsi, upplýsingafrelsi og fagmennsku í fjölmiðlun
|&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates-1988-2014/1999-2009.html#laureate8 | publisher = Evrópuþingið | title = The Belarusian Association of Journalists - 2004, Belarus | date = 9 November 2004 | accessdate = 18 February 2015 | archive-date = 18 febrúar 2015 | archive-url = https://archive.today/20150218150719/http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates-1988-2014/1999-2009.html%23laureate8#laureate8 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3| 2005
! scope=&quot;row&quot;| [[Hvítklæddu dömurnar]]
| {{CUB}} [[Kúba]]
| Andófshreyfing og ættingjar fangelsaðra andófsmanna 
|&lt;ref name=twothousandandfive&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4527018.stm | title = Cuba 'bars women from prize trip' | first = Stephen | last = Gibbs | date = 14 December 2005 | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061117095402/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4527018.stm | archivedate = 17 November 2006 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Blaðamenn án landamæra]]
| Alþjóðasamtök
| Samtök sem berjast fyrir fjölmiðlafrelsi
|&lt;ref name=twothousandandfive/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Hauwa Ibrahim]]
| {{NGR}} [[Nígería]]
| Mannréttindalögfræðingur
|&lt;ref name=twothousandandfive/&gt;
|-
| 2006
! scope=&quot;row&quot;| [[Alaksandar Milinkievič]]
| {{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]
| Stjórnmálamaður sem bauð sig fram fyrir hvítrússnesku stjórnarandstöðuna í forsetakosningum árið 2006
|&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6087198.stm | title = Belarussian takes EU rights award | date = 26 October 2006 | accessdate = 21 October 2010 | publisher = BBC News | archive-date = 6 janúar 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190106061042/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/6087198.stm%20/default.stm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2007
! scope=&quot;row&quot;| [[Salih Mahmoud Osman]]
| {{SDN}} [[Súdan]]
| Mannréttindalögfræðingur
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 2008
! scope=&quot;row&quot;| [[Hu Jia]]
| {{flag|Kína}}
| Aðgerðasinni og andófsmaður
|&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7788536.stm | title = China dissident wins rights prize | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 17 December 2008  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081230215026/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7788536.stm | archivedate = 30 December 2008 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2009
! scope=&quot;row&quot;| [[Memorial]]
| {{RUS}} [[Rússland]]
| Alþjóðleg mannréttindasamtök
|&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8320851.stm | title = Russia rights group wins EU prize | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 22 October 2009 | archive-date = 25 desember 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181225152621/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/8320851.stm%20/default.stm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2010
! scope=&quot;row&quot;| [[Guillermo Fariñas]]
| {{CUB}} [[Kúba]]
| Læknir, blaðamaður og andófsmaður
|&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11594804 | title = Cuba dissident Farinas awarded Sakharov Prize by EU | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 21 October 2010  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101022044548/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11594804 | archivedate = 22 October 2010 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=5|2011
! scope=&quot;row&quot;| [[Asmaa Mahfouz]]
| {{EGY}} [[Egyptaland]]
| rowspan=5| Fimm fulltrúar arabaþjóða sem urðu fyrir áhrifum af [[Arabíska vorið|arabíska vorinu]]
| rowspan=5|&lt;ref name=recent&gt;{{cite web| url = http://www.europarl.europa.eu/en/headlines/content/20111014FCS29297/1/html/Three-finalists-for-Sakharov-Prize-2011-honouring-human-rights-activists| title = Sakharov Prize for Freedom of Thought 2011| accessdate = 27 October 2011| publisher = Evrópuþingið|url-status=dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20111023223729/http://www.europarl.europa.eu/en/headlines/content/20111014FCS29297/1/html/Three-finalists-for-Sakharov-Prize-2011-honouring-human-rights-activists| archivedate = 23 October 2011| df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Ahmed al-Senussi]]
| {{LIB}} [[Líbía]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Razan Zaitouneh]]
|rowspan=2| {{SYR}} [[Sýrland]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Ali Farzat]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Mohamed Bouazizi]] †
| {{TUN}} [[Túnis]]
|-
| rowspan=2|2012
! scope=&quot;row&quot;| [[Jafar Panahi]]
| rowspan=2|{{IRN}} [[Íran]]
| rowspan=2|Íranskir aðgerðasinnar. Sotoudeh er lögfræðingur og Panahi kvikmyndaleikstjóri
| rowspan=2|&lt;ref name=G2610&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2012/oct/26/nasrin-sotoudeh-jafar-panahi-sakharov-prize |title=Nasrin Sotoudeh and director Jafar Panahi share top human rights prize |first=Saeed Kamali |last=Dehghan |date=26 October 2012 |work=[[The Guardian]] |archivedate=26 October 2012 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BiGHa6T3?url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/oct/26/nasrin-sotoudeh-jafar-panahi-sakharov-prize |accessdate=26 October 2012 |url-status=dead |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=recent1&gt;{{cite web| url = http://www.europarl.europa.eu/document/activities/cont/201210/20121026ATT54657/20121026ATT54657EN.pdf| title = Nasrin Sotoudeh and Jafar Panahi – winners of the 2012 Sakharov Prize| accessdate = 27 October 2012| publisher = Evrópuþingið| archiveurl = https://web.archive.org/web/20151222182359/http://www.europarl.europa.eu/document/activities/cont/201210/20121026ATT54657/20121026ATT54657EN.pdf| archivedate = 22 December 2015| df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Nasrin Sotoudeh]] 
|-
| 2013
! scope=&quot;row&quot;| [[Malala Yousafzai]] 
| {{PAK}} [[Pakistan]]
| Baráttukona fyrir kvenréttindum og menntun kvenna
|&lt;ref name=2013prize&gt;{{cite news|last=Jordan|first=Carol|title=Malala wins Sakharov Prize for freedom of thought|url=http://edition.cnn.com/2013/10/10/world/malala-wins-sakharov-prize/index.html?hpt=hp_t2|accessdate=10 October 2013|publisher=CNN|date=10 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015025846/http://edition.cnn.com/2013/10/10/world/malala-wins-sakharov-prize/index.html?hpt=hp_t2|archivedate=15 October 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot;| [[Denis Mukwege]] 
| {{COD}} [[Austur-Kongó]]
| Kvensjúkdómalæknir sem hlúar að fórnarlömbum hópnauðgana
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29717994|title=DR Congo doctor Denis Mukwege wins Sakharov prize|publisher=BBC News|date=21 October 2014|accessdate=22 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141022051532/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29717994|archivedate=22 October 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
! scope=&quot;row&quot;| [[Raif Badawi]]
|{{SAU}} [[Sádi-Arabía]]
|Sádi-arabískur rithöfundur og aðgerðasinni sem stofnaði vefsíðuna ''Free Saudi Liberals''
|&lt;ref&gt;{{cite news|title = Raif Badawi wins Sakharov human rights prize|url = https://www.theguardian.com/world/2015/oct/29/raif-badawi-sakharov-human-rights-prize-saudi-blogger|work = The Guardian|accessdate = 29 October 2015|agency = Associated Press in|location = Brussels|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151029175211/http://www.theguardian.com/world/2015/oct/29/raif-badawi-sakharov-human-rights-prize-saudi-blogger|archivedate = 29 October 2015|df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|2016
! scope=&quot;row&quot;| [[Nadia Murad]]
|rowspan=2| {{IRQ}} [[Írak]]
|rowspan=2|[[Jasídar|Jasídískir]] aðgerðasinnar og fyrrverandi gíslar [[Íslamska ríkið|íslamska ríkisins]]
|rowspan=2|&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-37787061 | title = Sakharov prize: Yazidi women win EU freedom prize | publisher = BBC News | date = 27 October 2016 | accessdate = 27 October 2016  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161027123759/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-37787061 | archivedate = 27 October 2016 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Lamiya Aji Bashar]]
|-
|2017
! scope=&quot;row&quot;| Stjórnarandstaðan í Venesúela
|{{VEN}} [[Venesúela]]
|Meðlimir þjóðþingsins, pólitískir fangar og andófsmenn gegn stjórn [[Nicolás Maduro]]
|&lt;ref name=latest&gt;{{cite web|url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/priorities/20171023TST86605/20171023STO86606/parliament-awards-sakharov-prize-2017-to-democratic-opposition-in-venezuela|title=Parliament awards Sakharov Prize 2017 to Democratic Opposition in Venezuela|publisher=[[Evrópuþingið]]|date=26 October 2017|accessdate=27 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171028043137/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/priorities/20171023TST86605/20171023STO86606/parliament-awards-sakharov-prize-2017-to-democratic-opposition-in-venezuela|archivedate=28 October 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
! scope=&quot;row&quot;| [[Oleh Sentsov]]
|{{UKR}} [[Úkraína]]
| Kvikmyndaleikstjóri sem sat í fangelsi í Rússlandi vegna andspyrnu gegn [[innlimun Rússlands á Krímskaga]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Sakharov Prize 2018 goes to Oleg Sentsov |url = http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/eu-affairs/20181018STO16585/sakharov-prize-2018-goes-to-oleg-sentsov|work = [[Evrópuþingið]]|accessdate = 25 October 2018|archivedate = 25 October 2018|df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
! scope=&quot;row&quot;| [[Ilham Tohti]]
|{{flag|Kína}}
| Hagfræðingur, fræðimaður og mannréttindafrömuður af [[úígúr]]-þjóðerni.
|&lt;ref&gt;{{Cite news | title=Ilham Tohti awarded the 2019 Sakharov Prize | url = https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20191018IPR64639/ilham-tohti-awarded-the-2019-sakharov-prize | work = [[Evrópuþingið]] | date = 24 October 2019 | accessdate = 24 October 2019 | df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
! scope=&quot;row&quot;| Stjórnarandstaðan í Hvíta-Rússlandi
| {{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]
| Þar á meðal Samhæfingarráð [[Svetlana Tsíkhanovskaja|Svetlönu Tsíkhanovskaju]], frumkvæði djarfra kvenna og borgaralegir og samfélagslegir aðgerðasinnar.
|&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Sak­harov-verðlaun­in handa „öll­um Hvít-Rúss­um“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/10/22/sakharov_verdlaunin_handa_ollum_hvit_russum/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=22. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=22. október}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
! scope=&quot;row&quot;| [[Aleksej Navalnyj]]
| {{RUS}} [[Rússland]]
| Stjórnarandstæðingur og baráttumaður gegn spillingu sem situr í fangelsi.
|&lt;ref&gt;{{Vefheimild |titill=Naval­ní hlýtur Sak­harov-verðla­unin|mánuður=20. október|ár= 2021|mánuðurskoðað=21. október|árskoðað=2021|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|url=https://www.visir.is/g/20212171993d/naval-ni-hlytur-sak-harov-verda-lunin|höfundur=Þorgils Jónsson}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
! scope=&quot;row&quot;| [[Úkraína|Úkraínska þjóðin]]
| {{UKR}} [[Úkraína]]
| Verðlaunin voru veitt Úkraínumönnum fyrir að „verja lýðræði, frelsi og réttarríkið“ í [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrás Rússa í landið]].
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20221017IPR43706/the-ukrainian-people-awarded-the-european-parliament-s-2022-sakharov-prize|title=The Ukrainian people awarded the European Parliament's 2022 Sakharov Prize|website=europarl.europa.eu|date=19 October 2022|access-date=19 October 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
! scope=&quot;row&quot;| [[Mahsa Amini]] † og [[Mótmælin í Íran 2022|kvennahreyfingin í Íran]]
| {{IRN}} [[Íran]]
| Mahsa Amini lést undir vafasömum kringumstæðum í haldi írönsku siðgæðislögreglunnar árið 2022, sem [[Mótmælin í Íran 2022|leiddi til fjöldamótmæla]], oft með slagorðinu ''Kona, líf, frelsi''.
|&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://nyr.ruv.is/frettir/erlent/2023-10-19-amini-faer-sakharov-verdlaunin-394514|titill=Amini fær Sak­har­ov verð­laun­in|útgefandi=[[RÚV]]|dags=19. október 2023|skoðað=21. október 2023|höfundur=Bjarni Pétur Jónsson}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
! scope=&quot;row&quot;| [[María Corina Machado]] 
| rowspan=&quot;2&quot; |{{VEN}} [[Venesúela]]
| rowspan=&quot;2&quot; |  Stjórnmálamenn úr stjórnarandstöðunni.
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |title=María Corina Machado and Edmundo González Urrutia awarded 2024 Sakharov Prize  |url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20241017IPR24738/maria-corina-machado-and-edmundo-gonzalez-urrutia-awarded-2024-sakharov-prize |website=europarl.europa.eu |access-date=24 October 2024 |language=en |date=24 October 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Edmundo González]]
|-
| rowspan=2|2025
! scope=&quot;row&quot;| [[Andrzej Poczobut]]
| {{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://politico.eu/article/sakharov-prize-imprisoned-journalist-belarus-georgia-andrzej-poczobut-mzia-amaglobeli/|work=[[Politico]]|title=Imprisoned journalists in Belarus and Georgia win top EU human rights award}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Mzia Amaglobeli]] og lýðræðishreyfingin í Georgíu
| {{GEO}} [[Georgía]]
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dw.com/en/belarus-sakharov-prize-for-imprisoned-journalist/a-74463712|title=Belarus: Sakharov Prize for imprisoned journalist|work=[[Deutsche Welle]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|2026
! scope=&quot;row&quot;| [[Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn]]
| {{NED}} [[Holland]]
|
|&lt;ref name=&quot;Euronews2026&quot;&gt;{{cite news |last1=Genovese |first1=Vincenzo |title=EU Parliament awards Sakharov Prize to ICC in rebuke of US sanctions |url=https://www.euronews.com/2026/10/22/eu-parliament-awards-sakharov-prize-to-icc-in-rebuke-of-us-sanctions |access-date=22 October 2026 |work=[[Euronews]] |date=22 October 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

==Tilvísanir==
{{reflist|2}}
{{s|1988}}
[[Flokkur:Evrópuþingið]]
[[Flokkur:Verðlaun]]</text>
      <sha1>pa34g8taddutowa52lpzll3vn7uhk4w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983960</id>
      <parentid>1983958</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1983960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25900" sha1="bh17f5rhv9uuwhdus75t22n8cjtvc9g" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Sakharov-verðlaunin
| mynd                  = 2023 Sakharov Prize diploma (cropped).jpg
| mynd_texti            = Verðlaunaviðurkenning Jinu Amini og hreyfingarinnar [[Mótmælin í Íran 2022|Kona, líf, frelsi]] í Íran frá 2023.
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi framlög til að vernda hugsanafrelsi
| ár            = {{start date and age|df=yes|1988|12}}
| staðsetning           = [[Strassborg]], [[Frakkland]]i
| umsjón                = [[Evrópuþingið]]
| vefsíða               = {{URL|https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/home|Opinber heimasíða}}
}}
'''Sakharov-verðlaunin fyrir hugsanafrelsi''', yfirleitt aðeins kölluð '''Sakharov-verðlaunin''', eru verðlaun sem [[Evrópuþingið]] veitir einstaklingum eða hópum fólks sem hafa tileinkað líf sín baráttu fyrir mannréttindum og hugsanafrelsi.&lt;ref name=cold&gt;{{Vefheimild| url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/23/newsid_2540000/2540121.stm | titill= 1986: Sakharov comes in from the cold | útgefandi = [[BBC News]] | árskoðað= 2019 |mánuðurskoðað= 15. mars | mánuður= 23. desember| ár=1986 | safnslóð = https://web.archive.org/web/20101226190108/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/23/newsid_2540000/2540121.stm | safnmánuður= 26. desember |safnár=2010}}&lt;/ref&gt; Verðlaunin eru nefnd eftir sovéska vísindamanninum og andófsmanninum [[Andrej Sakharov]] og hafa verið veitt árlega frá árinu 1988. Á hverju ári útbúa utanríkismála- og þróunarnefndir Evrópuþingsins lista af tilnefningum og tilkynna um vinningshafann í október.&lt;ref name= cold /&gt; Viðurkenningunni fylgja 50.000 evra peningaverðlaun.&lt;ref name=official&gt;{{Vefheimild|url=http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/home/how-it-works.html |titill=Sakharov Prize |útgefandi= [[Evrópuþingið]] |mánuðurskoðað=15. mars|árskoðað=2019 |safnslóð=https://web.archive.org/web/20170915203806/http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/home/how-it-works.html| safnmánuður= 15. september|safnár=2017}}&lt;/ref&gt; Fyrstu verðlaunahafarnir voru [[Nelson Mandela]] og [[Anatolíj Martsjenko]]. [[Aung San Suu Kyi]] vann verðlaunin árið 1990 en gat ekki tekið við þeim fyrr en árið 2013 þar sem hún var þá fangelsuð í heimalandi sínu, [[Mjanmar]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild| url = https://www.ft.com/content/cb66fa57-f334-33d9-bb2e-ca4cb5ef50bc?mhq5j=e5 | útgefandi = ''Financial Times'' | titill= Aung San Suu Kyi collects Sakharov prize 23 years on | höfundur = Annabel Cook | mánuður= 22. október|ár=2013 | mánuðurskoðað= 15. mars|árskoðað=2019 | safnslóð = https://web.archive.org/web/20171028043703/https://www.ft.com/content/cb66fa57-f334-33d9-bb2e-ca4cb5ef50bc?mhq5j=e5 | safnmánuður= 28. október |safnár=2017}}&lt;/ref&gt; Ýmis samtök og stofnanir hafa einnig hlotið Sakharov-verðlaunin. Fyrstu samtökin sem voru verðlaunuð voru [[Mæður Maítorgsins]] (spænska: ''Madres de Plaza de Mayo'') frá [[Argentína|Argentínu]] árið 1992. Sex verðlaunahafar Sakharov-verðlaunanna hlutu seinna [[friðarverðlaun Nóbels]]: Nelson Mandela, Aung San Suu Kyi, [[Malala Yousafzai]], [[Denis Mukwege]], [[Nadia Murad]] og [[María Corina Machado]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild | url = https://www.nytimes.com/2017/10/06/world/nobel-peace-prize-winners-throughout-history.html | work = The New York Times | titill= Nobel Peace Prize Winners Throughout History | höfundur= Boshnaq, Mona; Chan, Sewell; Dremeaux, Lillie; Karasz, Palko; Kruhly, Madeleine | safnslóð = https://web.archive.org/web/20171013154603/https://www.nytimes.com/2017/10/06/world/nobel-peace-prize-winners-throughout-history.html | safnmánuður= 13. október|safnár=2017}}&lt;/ref&gt;

==Saga==
Þann 26. júlí árið 1984 samþykkti Evrópuþingið ályktun um að skora á Sovétríkin að leyfa Sakharov-hjónunum að snúa heim til Rússlands.&lt;ref&gt;Journal officiel des Communautés européennes section C 172 du 2 juillet 1984, bls. 126, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=OJ:C:1984:172:TOC&lt;/ref&gt; Á meðan rætt var um málefnið á þinginu voru lagðar fram nokkrar tillögur um að heiðra Andrej Sakharov, meðal annars að hafa ávallt auðan stól á þinginu fyrir hann. Evrópuþingmaðurinn [[Jean-François Deniau]] stakk upp á því að stofna til verðlauna í nafni Sakharovs.&lt;ref&gt;Les cahiers du Cardoc (centre archivistique et documentaire), nº 11. nóvember 2013 titré ''[http://www.europarl.europa.eu/pdf/cardoc/14403_CARDOC_11_INLAY_FR_11.pdf Les 25 ans du prix Sakharov]''&lt;/ref&gt; Stjórnmálanefnd þingsins lagði drög að stofnun verðlaunanna þann 31. október árið 1985. Í ályktun þeirra stóð að Sakharov væri „evrópskur borgari og holdgervingur frelsi andans og tjáningarinnar“. Ályktunin var samþykkt þann 13. desember árið 1985.&lt;ref&gt;Journal officiel des communautés européennes, section C 352 du 31 décembre 1985, p. 304 seq. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=OJ:C:1985:352:TOC&lt;/ref&gt;

Í ályktuninni stóð: „[Evrópuþingið] lýsir yfir ætlun sinni um að stofna til verðlauna sem verða nefnd Sakharov-verðlaun Evrópuþingsins fyrir hugsanafrelsi og verða veitt á hverju ári fyrir fræðistörf eða aðra starfsemi í þágu eftirfarandi málefna:
* Þróun í samskiptum austurs og vesturs samkvæmt markmiðum Helsinki-sáttmálans og sérstaklega samkvæmt þriðju grein sáttmálans um samstarf í mannréttindamálum,
* Vernd á rannsóknarfrelsi vísindamanna,
* Vernd á mannréttindum og virðingu gagnvart alþjóðalögréttindum,
* Starfsemi yfirvalda í samræmi við stjórnarskrárbundin réttindi.“

[[Mynd:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-14.jpg|thumb|right|[[Aung San Suu Kyi]] tekur við Sakharov-verðlaununum árið 2013 af [[Martin Schulz]], forseta Evrópuþingsins.]]
Sakharov gaf leyfi sitt fyrir stofnun verðlaunanna í apríl árið 1987.

Skilyrðum fyrir veitingu verðlaunanna var breytt þann 15. maí árið 2003. Upp frá því hefur ekki lengur verið nauðsynlegt að skila inn rannsókn eða ritgerð til að hljóta verðlaunin og er þess í stað einnig hægt að verðlauna fólk fyrir listaverk eða hvers kyns aðgerðir. Núverandi skilyrði fyrir veitingu verðlaunanna hljóma svo:

„Þessi verðlaun eru ætluð til þess að greiða fyrir framkvæmdir verkefna í eftirfarandi málaflokkum:
* Vernd mannréttinda og grunnfrelsis, sérstaklega skoðanafrelsis,
* Vernd réttinda minnihlutahópa,
* Virðingu fyrir alþjóðaréttindum,
* Þróun lýðræðis og stofnun réttarríkja.“

==Listi yfir verðlaunahafa==
{{plain row headers}}
{|class=&quot;wikitable sortable plain-row-headers&quot;
|- 
! scope=&quot;col&quot;| Ár
! scope=&quot;col&quot;| Verðlaunahafi
! scope=&quot;col&quot;| Land
! scope=&quot;col&quot; class=unsortable| Lýsing
! scope=&quot;col&quot; class=unsortable|Tilvísanir
|-
| rowspan=2|1988
! scope=&quot;row&quot;| [[Nelson Mandela]]
| {{flag|Suður-Afríka|1994}}
| Baráttumaður gegn [[Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku|aðskilnaðarstefnu]] og síðar forseti Suður-Afríku
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Anatolíj Martsjenko]] †
| {{SOV1980}} [[Sovétríkin]]
| Sovéskur andófsmaður, rithöfundur og mannréttindafrömuður
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1989 
! scope=&quot;row&quot;| [[Alexander Dubček]]
| {{CZE}} [[Tékkóslóvakía]]
| Slóvakískur stjórnmálamaður sem reyndi að koma á umbótum í kommúnistastjórn Tékkóslóvakíu í [[Vorið í Prag|vorinu í Prag]]

|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1990
! scope=&quot;row&quot;| [[Aung San Suu Kyi]]
| {{MYA}} [[Mjanmar]]
| Stjórnarandstæðingur og baráttukona fyrir lýðræði
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1991
! scope=&quot;row&quot;| [[Adem Demaçi]]
| {{KVO}} [[Kósovó]]
| Kosóvó-albanskur stjórnmálamaður sem sat lengi í fangelsi vegna skoðana sinna
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1992
! scope=&quot;row&quot;| [[Mæður Maítorgsins]]
| {{ARG}} [[Argentína]]
| Samtök argentínskra mæðra sem misstu börn sín í [[Skítuga stríðið|skítuga stríðinu]]
|&lt;ref name=rwb&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/type,COUNTRYNEWS,RSF,MMR,4a110b891e,0.html |title=Sakharov Network calls for immediate release of Aung San Suu Kyi, Sakharov Prize laureate 1990 |accessdate=23 October 2010 |date=15 May 2009 |publisher=[[Reporters Without Borders]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121016144330/http://www.unhcr.org/refworld/type%2CCOUNTRYNEWS%2CRSF%2CMMR%2C4a110b891e%2C0.html |archivedate=16 October 2012 |df= }}&lt;/ref&gt;
|-
| 1993
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Oslobođenje]]''
| {{BIH}} [[Bosnía og Hersegóvína]]
| Vinsælt fréttablað sem varði stöðu Bosníu og Hersegóvínu sem fjölþjóðlegs ríkis
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1994
! scope=&quot;row&quot;| [[Taslima Nasrin]]
| {{BGD}} [[Bangladess]]
| Fyrrverandi læknir og femínískur rithöfundur
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1995
! scope=&quot;row&quot;| [[Leyla Zana]]
| {{TUR}} [[Tyrkland]]
| Kúrdískur stjórnmálamaður frá suðausturhluta Tyrklands, sem sat í fangelsi í 10 ár vegna aðildar sinnar að [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokki Kúrda]]
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1996
! scope=&quot;row&quot;| [[Wei Jingsheng]]
| {{flag|Kína}}
| Baráttumaður fyrir lýðræði í Kína
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1997
! scope=&quot;row&quot;| [[Salima Ghezali]]
| {{DZA}} [[Alsír]]
| Blaðamaður og rithöfundur sem talar fyrir kven-, mannréttindum og lýðræði í Alsír
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 1998
! scope=&quot;row&quot;| [[Ibrahim Rugova]]
| {{KVO}} [[Kósovó]]
| Kosóvó-albanskur stjórnmálamaður, fyrsti forseti Kosóvó 
|&lt;ref name=twentyyears/&gt;
|-
| 1999
! scope=&quot;row&quot;| [[Xanana Gusmão]]
| {{TLS}} [[Austur-Tímor]]
| Fyrrverandi skæruliði sem var fyrsti forseti Austur-Tímor
|&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/566530.stm | title = Gusmão receives EU Sakharov prize | publisher = BBC News | accessdate= 21 October 2010| date = 15 December 1999}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 2000
! scope=&quot;row&quot;| [[¡Basta Ya!]]
| {{ESP}} [[Spánn]]
| Samtök sem sameina fólk mismunandi stjórnmálahreyfinga í baráttu gegn hryðjuverkum
|&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/993409.stm | title = Basque group wins peace prize | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 26 October 2000  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070401185948/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/993409.stm | archivedate = 1 April 2007 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3| 2001
! scope=&quot;row&quot;| [[Nurit Peled-Elhanan]]
| {{ISR}} [[Ísrael]]
| Friðarsinni
|rowspan=3|&lt;ref name= 
twentyyears/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Izzat Ghazzawi]]
| {{PSE}} [[Palestínuríki|Palestína]]
| Rithöfundur, kennari
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Zacarias Kamwenho]]
| {{AGO}} [[Angóla]]
| Erkibiskup og friðarsinni
|-
| 2002
! scope=&quot;row&quot;| [[Oswaldo Payá]]
| {{CUB}} [[Kúba]]
| Aðgerðasinni og andófsmaður
|&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/2583201.stm | title = Cuban dissident collects EU prize | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 17 December 2002  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20040507192716/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/2583201.stm | archivedate = 7 May 2004 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2|2003
! scope=&quot;row&quot;| [[Kofi Annan]]
| {{GHA}} [[Gana]]
| rowspan=2|Nóbelsverðlaunahafi og [[aðalritari Sameinuðu þjóðanna]]
| rowspan=2|&lt;ref name=twentyyears&gt;{{cite web| url = http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?language=EN&amp;type=IM-PRESS&amp;reference=20081027STO40639| title = 20 years of the Sakharov Prize: Human rights and reconciliation| date = 28 October 2008| accessdate = 22 October 2010| publisher = Evrópuþingið| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101212230747/http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?language=EN&amp;type=IM-PRESS&amp;reference=20081027STO40639| archivedate = 12 December 2010| df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Sameinuðu þjóðirnar]]
| Alþjóðasamtök
|-
| 2004
! scope=&quot;row&quot;| [[Hvítrússnesku blaðamannasamtökin]]
| {{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]
| Samtök sem beita sér fyrir málfrelsi, upplýsingafrelsi og fagmennsku í fjölmiðlun
|&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates-1988-2014/1999-2009.html#laureate8 | publisher = Evrópuþingið | title = The Belarusian Association of Journalists - 2004, Belarus | date = 9 November 2004 | accessdate = 18 February 2015 | archive-date = 18 febrúar 2015 | archive-url = https://archive.today/20150218150719/http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates-1988-2014/1999-2009.html%23laureate8#laureate8 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3| 2005
! scope=&quot;row&quot;| [[Hvítklæddu dömurnar]]
| {{CUB}} [[Kúba]]
| Andófshreyfing og ættingjar fangelsaðra andófsmanna 
|&lt;ref name=twothousandandfive&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4527018.stm | title = Cuba 'bars women from prize trip' | first = Stephen | last = Gibbs | date = 14 December 2005 | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061117095402/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4527018.stm | archivedate = 17 November 2006 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Blaðamenn án landamæra]]
| Alþjóðasamtök
| Samtök sem berjast fyrir fjölmiðlafrelsi
|&lt;ref name=twothousandandfive/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Hauwa Ibrahim]]
| {{NGR}} [[Nígería]]
| Mannréttindalögfræðingur
|&lt;ref name=twothousandandfive/&gt;
|-
| 2006
! scope=&quot;row&quot;| [[Alaksandar Milinkievič]]
| {{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]
| Stjórnmálamaður sem bauð sig fram fyrir hvítrússnesku stjórnarandstöðuna í forsetakosningum árið 2006
|&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6087198.stm | title = Belarussian takes EU rights award | date = 26 October 2006 | accessdate = 21 October 2010 | publisher = BBC News | archive-date = 6 janúar 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190106061042/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/6087198.stm%20/default.stm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2007
! scope=&quot;row&quot;| [[Salih Mahmoud Osman]]
| {{SDN}} [[Súdan]]
| Mannréttindalögfræðingur
|&lt;ref name=rwb/&gt;
|-
| 2008
! scope=&quot;row&quot;| [[Hu Jia]]
| {{flag|Kína}}
| Aðgerðasinni og andófsmaður
|&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7788536.stm | title = China dissident wins rights prize | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 17 December 2008  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081230215026/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7788536.stm | archivedate = 30 December 2008 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2009
! scope=&quot;row&quot;| [[Memorial]]
| {{RUS}} [[Rússland]]
| Alþjóðleg mannréttindasamtök
|&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8320851.stm | title = Russia rights group wins EU prize | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 22 October 2009 | archive-date = 25 desember 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181225152621/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/8320851.stm%20/default.stm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2010
! scope=&quot;row&quot;| [[Guillermo Fariñas]]
| {{CUB}} [[Kúba]]
| Læknir, blaðamaður og andófsmaður
|&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11594804 | title = Cuba dissident Farinas awarded Sakharov Prize by EU | publisher = BBC News | accessdate = 21 October 2010 | date = 21 October 2010  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101022044548/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11594804 | archivedate = 22 October 2010 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=5|2011
! scope=&quot;row&quot;| [[Asmaa Mahfouz]]
| {{EGY}} [[Egyptaland]]
| rowspan=5| Fimm fulltrúar arabaþjóða sem urðu fyrir áhrifum af [[Arabíska vorið|arabíska vorinu]]
| rowspan=5|&lt;ref name=recent&gt;{{cite web| url = http://www.europarl.europa.eu/en/headlines/content/20111014FCS29297/1/html/Three-finalists-for-Sakharov-Prize-2011-honouring-human-rights-activists| title = Sakharov Prize for Freedom of Thought 2011| accessdate = 27 October 2011| publisher = Evrópuþingið|url-status=dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20111023223729/http://www.europarl.europa.eu/en/headlines/content/20111014FCS29297/1/html/Three-finalists-for-Sakharov-Prize-2011-honouring-human-rights-activists| archivedate = 23 October 2011| df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Ahmed al-Senussi]]
| {{LIB}} [[Líbía]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Razan Zaitouneh]]
|rowspan=2| {{SYR}} [[Sýrland]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Ali Farzat]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Mohamed Bouazizi]] †
| {{TUN}} [[Túnis]]
|-
| rowspan=2|2012
! scope=&quot;row&quot;| [[Jafar Panahi]]
| rowspan=2|{{IRN}} [[Íran]]
| rowspan=2|Íranskir aðgerðasinnar. Sotoudeh er lögfræðingur og Panahi kvikmyndaleikstjóri
| rowspan=2|&lt;ref name=G2610&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2012/oct/26/nasrin-sotoudeh-jafar-panahi-sakharov-prize |title=Nasrin Sotoudeh and director Jafar Panahi share top human rights prize |first=Saeed Kamali |last=Dehghan |date=26 October 2012 |work=[[The Guardian]] |archivedate=26 October 2012 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BiGHa6T3?url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/oct/26/nasrin-sotoudeh-jafar-panahi-sakharov-prize |accessdate=26 October 2012 |url-status=dead |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=recent1&gt;{{cite web| url = http://www.europarl.europa.eu/document/activities/cont/201210/20121026ATT54657/20121026ATT54657EN.pdf| title = Nasrin Sotoudeh and Jafar Panahi – winners of the 2012 Sakharov Prize| accessdate = 27 October 2012| publisher = Evrópuþingið| archiveurl = https://web.archive.org/web/20151222182359/http://www.europarl.europa.eu/document/activities/cont/201210/20121026ATT54657/20121026ATT54657EN.pdf| archivedate = 22 December 2015| df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Nasrin Sotoudeh]] 
|-
| 2013
! scope=&quot;row&quot;| [[Malala Yousafzai]] 
| {{PAK}} [[Pakistan]]
| Baráttukona fyrir kvenréttindum og menntun kvenna
|&lt;ref name=2013prize&gt;{{cite news|last=Jordan|first=Carol|title=Malala wins Sakharov Prize for freedom of thought|url=http://edition.cnn.com/2013/10/10/world/malala-wins-sakharov-prize/index.html?hpt=hp_t2|accessdate=10 October 2013|publisher=CNN|date=10 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015025846/http://edition.cnn.com/2013/10/10/world/malala-wins-sakharov-prize/index.html?hpt=hp_t2|archivedate=15 October 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot;| [[Denis Mukwege]] 
| {{COD}} [[Austur-Kongó]]
| Kvensjúkdómalæknir sem hlúar að fórnarlömbum hópnauðgana
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29717994|title=DR Congo doctor Denis Mukwege wins Sakharov prize|publisher=BBC News|date=21 October 2014|accessdate=22 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141022051532/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29717994|archivedate=22 October 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
! scope=&quot;row&quot;| [[Raif Badawi]]
|{{SAU}} [[Sádi-Arabía]]
|Sádi-arabískur rithöfundur og aðgerðasinni sem stofnaði vefsíðuna ''Free Saudi Liberals''
|&lt;ref&gt;{{cite news|title = Raif Badawi wins Sakharov human rights prize|url = https://www.theguardian.com/world/2015/oct/29/raif-badawi-sakharov-human-rights-prize-saudi-blogger|work = The Guardian|accessdate = 29 October 2015|agency = Associated Press in|location = Brussels|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151029175211/http://www.theguardian.com/world/2015/oct/29/raif-badawi-sakharov-human-rights-prize-saudi-blogger|archivedate = 29 October 2015|df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|2016
! scope=&quot;row&quot;| [[Nadia Murad]]
|rowspan=2| {{IRQ}} [[Írak]]
|rowspan=2|[[Jasídar|Jasídískir]] aðgerðasinnar og fyrrverandi gíslar [[Íslamska ríkið|íslamska ríkisins]]
|rowspan=2|&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-37787061 | title = Sakharov prize: Yazidi women win EU freedom prize | publisher = BBC News | date = 27 October 2016 | accessdate = 27 October 2016  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161027123759/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-37787061 | archivedate = 27 October 2016 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Lamiya Aji Bashar]]
|-
|2017
! scope=&quot;row&quot;| Stjórnarandstaðan í Venesúela
|{{VEN}} [[Venesúela]]
|Meðlimir þjóðþingsins, pólitískir fangar og andófsmenn gegn stjórn [[Nicolás Maduro]]
|&lt;ref name=latest&gt;{{cite web|url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/priorities/20171023TST86605/20171023STO86606/parliament-awards-sakharov-prize-2017-to-democratic-opposition-in-venezuela|title=Parliament awards Sakharov Prize 2017 to Democratic Opposition in Venezuela|publisher=[[Evrópuþingið]]|date=26 October 2017|accessdate=27 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171028043137/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/priorities/20171023TST86605/20171023STO86606/parliament-awards-sakharov-prize-2017-to-democratic-opposition-in-venezuela|archivedate=28 October 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
! scope=&quot;row&quot;| [[Oleh Sentsov]]
|{{UKR}} [[Úkraína]]
| Kvikmyndaleikstjóri sem sat í fangelsi í Rússlandi vegna andspyrnu gegn [[innlimun Rússlands á Krímskaga]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Sakharov Prize 2018 goes to Oleg Sentsov |url = http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/eu-affairs/20181018STO16585/sakharov-prize-2018-goes-to-oleg-sentsov|work = [[Evrópuþingið]]|accessdate = 25 October 2018|archivedate = 25 October 2018|df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
! scope=&quot;row&quot;| [[Ilham Tohti]]
|{{flag|Kína}}
| Hagfræðingur, fræðimaður og mannréttindafrömuður af [[úígúr]]-þjóðerni.
|&lt;ref&gt;{{Cite news | title=Ilham Tohti awarded the 2019 Sakharov Prize | url = https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20191018IPR64639/ilham-tohti-awarded-the-2019-sakharov-prize | work = [[Evrópuþingið]] | date = 24 October 2019 | accessdate = 24 October 2019 | df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
! scope=&quot;row&quot;| Stjórnarandstaðan í Hvíta-Rússlandi
| {{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]
| Þar á meðal Samhæfingarráð [[Svetlana Tsíkhanovskaja|Svetlönu Tsíkhanovskaju]], frumkvæði djarfra kvenna og borgaralegir og samfélagslegir aðgerðasinnar.
|&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Sak­harov-verðlaun­in handa „öll­um Hvít-Rúss­um“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/10/22/sakharov_verdlaunin_handa_ollum_hvit_russum/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=22. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=22. október}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
! scope=&quot;row&quot;| [[Aleksej Navalnyj]]
| {{RUS}} [[Rússland]]
| Stjórnarandstæðingur og baráttumaður gegn spillingu sem situr í fangelsi.
|&lt;ref&gt;{{Vefheimild |titill=Naval­ní hlýtur Sak­harov-verðla­unin|mánuður=20. október|ár= 2021|mánuðurskoðað=21. október|árskoðað=2021|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|url=https://www.visir.is/g/20212171993d/naval-ni-hlytur-sak-harov-verda-lunin|höfundur=Þorgils Jónsson}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
! scope=&quot;row&quot;| [[Úkraína|Úkraínska þjóðin]]
| {{UKR}} [[Úkraína]]
| Verðlaunin voru veitt Úkraínumönnum fyrir að „verja lýðræði, frelsi og réttarríkið“ í [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrás Rússa í landið]].
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20221017IPR43706/the-ukrainian-people-awarded-the-european-parliament-s-2022-sakharov-prize|title=The Ukrainian people awarded the European Parliament's 2022 Sakharov Prize|website=europarl.europa.eu|date=19 October 2022|access-date=19 October 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
! scope=&quot;row&quot;| [[Mahsa Amini]] † og [[Mótmælin í Íran 2022|kvennahreyfingin í Íran]]
| {{IRN}} [[Íran]]
| Mahsa Amini lést undir vafasömum kringumstæðum í haldi írönsku siðgæðislögreglunnar árið 2022, sem [[Mótmælin í Íran 2022|leiddi til fjöldamótmæla]], oft með slagorðinu ''Kona, líf, frelsi''.
|&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://nyr.ruv.is/frettir/erlent/2023-10-19-amini-faer-sakharov-verdlaunin-394514|titill=Amini fær Sak­har­ov verð­laun­in|útgefandi=[[RÚV]]|dags=19. október 2023|skoðað=21. október 2023|höfundur=Bjarni Pétur Jónsson}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
! scope=&quot;row&quot;| [[María Corina Machado]] 
| rowspan=&quot;2&quot; |{{VEN}} [[Venesúela]]
| rowspan=&quot;2&quot; |  Stjórnmálamenn úr stjórnarandstöðunni.
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |title=María Corina Machado and Edmundo González Urrutia awarded 2024 Sakharov Prize  |url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20241017IPR24738/maria-corina-machado-and-edmundo-gonzalez-urrutia-awarded-2024-sakharov-prize |website=europarl.europa.eu |access-date=24 October 2024 |language=en |date=24 October 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Edmundo González]]
|-
| rowspan=2|2025
! scope=&quot;row&quot;| [[Andrzej Poczobut]]
| {{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://politico.eu/article/sakharov-prize-imprisoned-journalist-belarus-georgia-andrzej-poczobut-mzia-amaglobeli/|work=[[Politico]]|title=Imprisoned journalists in Belarus and Georgia win top EU human rights award}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Mzia Amaglobeli]] og lýðræðishreyfingin í Georgíu
| {{GEO}} [[Georgía]]
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dw.com/en/belarus-sakharov-prize-for-imprisoned-journalist/a-74463712|title=Belarus: Sakharov Prize for imprisoned journalist|work=[[Deutsche Welle]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|2026
! scope=&quot;row&quot;| [[Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn]]
| {{NED}} [[Holland]]
|
|&lt;ref name=&quot;Euronews2026&quot;&gt;{{cite news |last1=Genovese |first1=Vincenzo |title=EU Parliament awards Sakharov Prize to ICC in rebuke of US sanctions |url=https://www.euronews.com/2026/10/22/eu-parliament-awards-sakharov-prize-to-icc-in-rebuke-of-us-sanctions |access-date=22 October 2026 |work=[[Euronews]] |date=22 October 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

==Tilvísanir==
{{reflist|2}}
{{s|1988}}
[[Flokkur:Evrópuþingið]]
[[Flokkur:Sakharov-verðlaunin| ]]</text>
      <sha1>bh17f5rhv9uuwhdus75t22n8cjtvc9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>María Guðjónsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151573</id>
    <revision>
      <id>1983981</id>
      <parentid>1928003</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ferill */ laga nafn á stofnun DTU</comment>
      <origin>1983981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8000" sha1="przm5oc8ec2q0hwxhy9dfg4u2jybz78" xml:space="preserve">{{Persóna 
| nafn           = María Guðjónsdóttir
| búseta         = 
| mynd           = María Guðjónsdóttir.jpg
| myndastærð     = 250px
| myndatexti     = 
| alt            = 
| fæðingarnafn   = 
| fæðingardagur  = 1980
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = 
| orsök_dauða    = 
| virkur         =
| þekktur_fyrir  = 
| þekkt_fyrir    = 
| þjóðerni       =
| starf          = Prófessor í matvælafræði við Matvæla- og næringarfræðideild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]
| titill         = 
| verðlaun       =
| laun           = 
| trú            = 
| maki           = 
| börn           = 
| foreldrar      = 
| háskóli        =
| stjórnmálaflokkur = 
| niðurmál       = 
| hæð            = 
| þyngd          = 
| tilvitnun      =
| undirskrift    =
| heimasíða      = 
}}

''' María Guðjónsdóttir ''' (f. 1980) er [[prófessor]] í matvælafræði við Matvæla- og næringarfræðideild&lt;ref&gt;Matvæla- og næringarfræðideild, https://www.hi.is/matvaela_og_naeringarfraedideild&lt;/ref&gt; [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]].

== Ferill ==
María lauk stúdentsprófi frá eðlisfræðideild I úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið 2000, B.Sc. prófi í efnaverkfræði frá Háskóla Íslands í samstarfi við [[UC Santa Barbara|University of California, Santa Barbara (UCSB)]] &lt;ref&gt;University of California, Santa Barbara, Chemical Engineering, https://www.chemengr.ucsb.edu/&lt;/ref&gt; vorið 2004, MSc. prófi í efnaverkfræði með eðlisfræðiáherslu frá [https://sv.wikipedia.org/wiki/Chalmers_tekniska_h%C3%B6gskola Chalmers] &lt;ref&gt;Chalmers tekniska Universitet, https://www.chalmers.se/sv/utbildning/program-pa-grundniva/Sidor/Kemiteknik-med-fysik.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531104813/https://www.chalmers.se/sv/utbildning/program-pa-grundniva/Sidor/Kemiteknik-med-fysik.aspx |date=2019-05-31 }}&lt;/ref&gt; tækniháskólanum í Gautaborg 2006 og doktorsprófi í líftækni frá [https://no.wikipedia.org/wiki/Norges_teknisk-naturvitenskapelige_universitet NTNU tækniháskólanum í Þrándheimi í Noregi] 2011. Samhliða námi sínu gegndi María stöðu verkefnisstjóra hjá Rannsóknarstofnun fiskiðnaðarins (2005-2006) og síðar hjá [[Matís ohf]]. (2007-2012).&lt;ref&gt;Matis ohf. Food and Biotech R&amp;D, http://www.matis.is/&lt;/ref&gt; María vann nýdoktorsverkefni við segulómunarsetur Institut National de la Researche Agronomique (INRA)&lt;ref&gt;Institut National de la Researche Agronomique (INRA), http://www.ara.inra.fr/&lt;/ref&gt; í Theix, Saint-Genes Champanelle í Frakklandi 2011-2012. 
María tók við stöðu lektors við [[Danska tækniháskólinn|Danska tækniháskólann]] DTU&lt;ref&gt;National Food Institute, Technical University of Denmark (Food-DTU) https://www.food.dtu.dk/&lt;/ref&gt; í Kongens Lyngby í Danmörku 2013-2015 og hjá Háskóla Íslands árið 2015. María fékk framgang í stöðu dósents árið 2016 og í stöðu prófessors 2018, þá 37 ára gömul.&lt;ref&gt;María Guðjónsdóttir prófessor, https://www.hi.is/starfsfolk/mariagu&lt;/ref&gt; María er varaforseti Matvæla- og næringarfræðideildar.&lt;ref&gt;Matvæla- og næringarfræðideild. Skrifstofa og stjórn, https://www.hi.is/matvaela_og_naeringarfraedi/skrifstofa_og_stjorn&lt;/ref&gt;

Helstu rannsóknaráherslur Maríu felast í notkun fljótlegra mæliaðferða til að meta gæði matvæla í gegnum alla virðiskeðjuna allt frá eiginleikum hráefnis til heilsuáhrifa þeirra við neyslu. Meðal gæðamæliaðferða matvæla sem María sérhæfir sig í eru ýmsar ljósgleypnimælingar (nærinnrauð, sýnileg, útfjólublá geislun), kjarnsegulherma (e. Nuclear magnetic resonace), segulómun ofl. Hún hefur haldið erindi og birt veggspjöld á alþjóðlegum vísindaráðstefnum.

María er námsbrautarstjóri fyrir grunnnám í matvælafræði við Háskóla Íslands, og tengiliður Háskóla Íslands fyrir samnorræna meistaranámið Aquatic food Production (AQFood).&lt;ref&gt;Aquaatic Food Production – Safety and Quality AQFood, www.aqfood.org&lt;/ref&gt; María situr í Vísindanefnd Heilbrigðisvísindasviðs Háskóla Íslands, í fagráði rannsóknarsjóðs Háskóla Íslands og er varamaður í stjórn Umhverfis- og auðlindafræðideildar&lt;ref&gt;Umhveris- og auðlindafræði við Háskóla Íslands, https://www.hi.is/umhverfis_og_audlindafraedi&lt;/ref&gt; og varamaður í stjórn Iðnaðarlíftækni&lt;ref&gt;Iðnaðarlíftækni við Háskóla Íslands, https://www.hi.is/idnadarliftaekni&lt;/ref&gt; fyrir hönd Heilbrigðisvísindasviðs. María kennir fjölda námskeiða með áherslu á efna- og eðliseiginleika matvæla og matvælaverkfræði. María hefur leiðbeint fjölda doktors- og meistaranema.

== Æska og einkalíf==
Foreldrar Maríu eru þau Guðjón Haraldsson (f. 1952) þvagfæraskurðlæknir og Sigríður Siemsen (f. 1952) lyfjafræðingur. María á einn son, Oliver Alexandrenne (f. 2008). Bræður Maríu eru þeir Haraldur Guðjónsson (f. 1974) [[Viðskiptafræði|viðskiptafræðingur]] og Helgi Guðjónsson líffræðingur. 

==Heimildir==
{{reflist}}

== Greinar ==
*Gudjónsdóttir M, Arason S, Rustad T. 2011. The effects of pre salting methods on water distribution and protein denaturation of dry salted and rehydrated cod – A low field NMR study. Journal of Food Engineering 104, 23-29. https://doi.org/10.1016/j.jfoodeng.2010.11.022
*Çelebioğlu, HY, Gudjónsdóttir M, Meier S, Duus JØ, Lee S, Chronakis IS. 2015. Spectroscopic studies of the interactions between β-lactoglobulin and bovine submaxillary mucin. Food Hydrocolloids 50, 203-210. https://doi.org/10.1016/j.foodhyd.2015.04.026
*Gudjónsdóttir M, Gacutan Jr. MD, Mendes AC, Chronakis IS, Jespersen L, Karlsson AH. 2015. Effects of electrospun chitosan wrapping for dry-ageing of beef, as studied by microbiological, physicochemical and low-field Nuclear Magnetic Resonance analysis. Food Chemistry 184, 167-175. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2015.03.088
*Gudjónsdóttir M, Traoré A, Jónsson Á, Karlsdóttir MG, Arason S. 2015. The effects of pre-salting methods on salt and water distribution of heavily salted cod, as analyzed by 1H and 23Na MRI, 23Na NMR, low-field NMR and physicochemical analysis. Food Chemistry 188, 664-672. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2015.05.060
*Boakye AA, Gudjónsdóttir M, Skytte JL, Chronakis IS, Wireko-Manu FD, Oduro I. 2017. Characteristics of Xanthosoma sagittifolium roots during cooking, using physicochemical analysis, uniaxial compression, multispectral imaging and low field NMR spectroscopy. Journal of Food Science and Technology, 54 (9), 2670-2683. First published online: https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs13197-017-2704-7 (DOI: 10.1007/s13197-017-2704-7)
*Gudjónsdóttir M, Romotowska PE, Karlsdóttir MG, Arason S. 2019. Low field Nuclear Magnetic Resonance and multivariate analysis for prediction of physicochemical characteristics of Atlantic mackerel as affected by season of catch, freezing method, and frozen storage duration. Food Research International, 116, 471-482. First available online August 21st 2018. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2018.08.063
*Gudjónsdóttir M. Napitupulu RJ, Petty Kristinsson HT. 2019. Low field NMR for quality monitoring of 3D printed surimi from cod-by-products: Effects of the pH-shift method compared with conventional washing. Magnetic Resonance in Chemistry, First published online February 21st 2019: https://doi.org/10.1002/mrc.4855

== Tenglar ==
* Vísindavefur: Hvað hefur vísindamaðurinn María Guðjónsdóttir rannsakað? https://www.visindavefur.is/svar.php?id=76080
* ORCID, https://orcid.org/0000-0001-7577-1190
* SCOPUS, https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=56462781400
* Researchgate. María Gudjonsdottir, https://www.researchgate.net/profile/Maria_Gudjonsdottir

[[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1980]]
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]]</text>
      <sha1>przm5oc8ec2q0hwxhy9dfg4u2jybz78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Varnarsveitir Kúrda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154519</id>
    <revision>
      <id>1984032</id>
      <parentid>1907401</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T11:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1984032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12065" sha1="1yoivnet6spxa0p0912rr5u0adn72vo" xml:space="preserve">[[Mynd:People's Protection Units Flag.svg|thumb|right|Fáni Varnarsveita Kúrda (YPG)]]
'''Varnarsveitir Kúrda''' eða '''Þjóðvarnarsveitirnar''' (kúrdíska: یەکینەکانی پاراستنی گەل eða ''Yekîneyên Parastina Gel''), yfirleitt stytt í '''YPG''', voru [[Kúrdar|kúrdísk]] hernaðarsamtök í [[Sýrland]]i sem leiddu [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] (SDF) í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldinni]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/ascent-of-the-pyd-and-the-sdf |title=Ascent of the PYD and the SDF |last1=Barfi |first1=Barak |date=April 2016 |publisher=Washington Institute for Near East Policy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/02/kurds-turkey-pkk-ypg/470991/|title=Who Exactly Are 'the Kurds'?|first=Steven A.|last=Cook|work=The Atlantic |accessdate=16 February 2017|date=25 February 2016}}&lt;/ref&gt; Flestir meðlimir YPG voru [[Kúrdar]] en í samtökunum voru einnig [[Arabar]] og fjöldi erlendra sjálfboðaliða.

==Saga og skipulag==
Varnarsveitir Kúrda voru stofnaðar árið 2004 sem hernaðararmur kúrdísku vinstrihreyfingarinnar [[Lýðræðislegi einingarflokkurinn|Lýðræðislega einingarflokksins]] í Sýrlandi. Áhrif YPG jukust verulega eftir að [[sýrlenska borgarastyrjöldin]] braust út og varnarsveitirnar urðu leiðandi afl meðal annarra kúrdískra skæruhreyfinga. Systurhreyfing YPG sem berst við hlið hennar í norður- og austurhluta Sýrlands ber nafnið [[Varnarsveitir kvenna]] (YPJ) og er eingöngu skipuð konum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kúrdar: 40 milljón manna þjóð sem ólöglegt er að nefna í Tyrklandi|url=https://kvennabladid.is/2018/03/13/kurdar-40-milljon-manna-jo-sem-ologlegt-er-a-nefna-i-tyrklandi/|útgefandi=''[[Kvennablaðið]]''|ár=2018|mánuður=13. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október|höfundur=[[Gunnar Hrafn Jónsson]]}}&lt;/ref&gt;

Síðla árs 2015 unnu Varnarsveitirnar afgerandi sigur gegn hryðjuverkasamtökunum [[Íslamska ríkið|íslamska ríkinu]] (ISIS) í umsátri um bæinn [[Kobanî]] í Sýrlandi. Í umsátrinu naut YPG herstuðnings [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og annarra bandalagsþjóða sem börðust einnig gegn ISIS. Upp frá því hafa Varnarsveitirnar aðallega barist gegn íslamska ríkinu en stundum einnig gegn öðrum uppreisnarhreyfingum innan Sýrlands.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/kurdish-forces-bolster-assad-in-aleppo|title=Kurdish Forces Bolster Assad in Aleppo|publisher=Washington Institute|language=en|access-date=2017-03-17 |date=29 July 2016}}&lt;/ref&gt;

Árið 2015 stofnuðu Varnarsveitirnar [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] (SDF) að áeggjan Bandaríkjamanna. Lýðræðissveitirnar eru regnhlífasamtök sem ætlað er að auðvelda aröbum og sýrlenskum minnihlutahópum að taka þátt í hernaðarbaráttu Varnarsveitanna. Á árunum 2016 til 2017 tókst Varnarsveitunum að frelsa [[al-Raqqah]], „höfuðborg“ íslamska ríkisins í Sýrlandi, undan yfirráðum hryðjuverkasamtakanna. 

[[Mynd:YPJ - Rojava.jpg|thumb|right|Meðlimur í kvennasveit YPG árið 2014.]]
Ýmsir vestrænir miðlar litu á YPG sem sigursælustu og skilvirkustu hernaðarandstæðinga ISIS í Sýrlandi.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Turkey v Syria's Kurds v Islamic State|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-33690060|agency=BBC|date=23 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=US troops wearing YPG patches in Syria|url=http://www.businessinsider.com/us-soldiers-ypg-patches-syria-2016-5|work=Business Insider|date=27 May 2016}}&lt;/ref&gt; Varnarsveitirnar eru léttbúnar og hafa fá hergögn eða brynvarin ökutæki undir höndunum.

Ríkisstjórn [[Tyrkland]]s gagnrýndi Varnarsveitirnar fyrir meintan stuðning þeirra við [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokk Kúrda]] (PKK), sérstaklega eftir að uppreisn Kúrda hófst í suðurhluta Tyrklands árið 2015.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2018/01/erdogan-operation-syria-afrin-begun-180120120424928.html|title=Erdogan: Operation in Syria's Afrin has begun|publisher=Al Jazeera|access-date=2018-01-21}}&lt;/ref&gt; Á öryggisráðstefnu í júlí árið 2017 lét bandaríski hershöfðinginn Raymond A. Thomas þau orð falla að Lýðræðissveitir Sýrlands væru í reynd annað heiti á YPG sem ætlað væri að auðvelda almannatengsl hópsins með því að forðast beintengingu við Verkalýðsflokk Kúrda, sem Bandaríkjastjórn skilgreinir sem [[hryðjuverk]]asamtök.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-usa-ypg/u-s-general-told-syrias-ypg-you-have-got-to-change-your-brand-idUSKBN1A62SS?il=0 U.S. general told Syria's YPG: 'You have got to change your brand'] Reuters.com, 22 July 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hürriyetdailynews&gt;[http://www.hurriyetdailynews.com/opinion/murat-yetkin/dangerous-turkish-us-escalation-ahead-of-washington-talks-128350 Dangerous Turkish-US escalation ahead of Washington talks] Hürriyetdailynews.com, 7. mars 2018&lt;/ref&gt; [[Ash Carter]], þáverandi varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, staðfesti einnig að „veruleg tengsl“ væru á milli Varnarsveita Kúrda og PKK.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=4GUdQJle-1s American Defense Secretary Ashton Carter confirms &quot;substantial ties&quot; between the PYD/YPG and PKK] Youtube, 23 juli 2017.&lt;/ref&gt; [[Dan Coats]], yfirmaður leyniþjónustustofnana Bandaríkjanna, skilgreindi YPG einnig sem „hernaðararm PKK í Sýrlandi“ í yfirheyrslu við [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] árið 2018.&lt;ref&gt;[https://www.dni.gov/files/documents/Newsroom/Testimonies/2018-ATA---Unclassified-SSCI.pdf Director of National Intelligence, Worldwide threat assessment of the US intelligence community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180213150210/https://www.dni.gov/files/documents/Newsroom/Testimonies/2018-ATA---Unclassified-SSCI.pdf |date=2018-02-13 }}, 13 February 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;CIA World Factbook, Syria, version 28 February 2018.&lt;/ref&gt; Vegna þessara tengsla hefur ríkisstjórn Tyrklands skilgreint YPG  sem hryðjuverkahóp&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; og [[Ólífugreinaraðgerðin|hóf innrás í Norður-Sýrland]] árið 2018 til þess að ná Afrin-héraði úr höndum Varnarsveitanna.

==Erlendir sjálfboðaliðar í YPG==
Í borgarastyrjöldinni gekk fjöldi erlendra sjálfboðaliða frá vesturlöndum, aðallega uppgjafarhermenn af báðum kynjum, til liðs við Varnarsveitirnar til þess að berjast gegn [[jihad]]istum.&lt;ref&gt;[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2014/11/24/97001-20141124FILWWW00175-syrie-2-anglais-se-battraient-contre-l-ei.php LE Figaro : ''Syrie: 2 Anglais se battraient contre l'EI.'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://fr.timesofisrael.com/une-israelienne-rejoint-les-combattants-kurdes/ ''Une Israélienne rejoint les combattants kurdes.''] : ''[[The Times of Israel]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.zonebourse.com/actualite-bourse/Un-ex-soldat-americain-combat-aux-cotes-des-Kurdes-contre-lEI--19134596/ Reuters : ''Un ex-soldat américain combat aux côtés des Kurdes contre l'EI.'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://quebec.huffingtonpost.ca/2014/11/24/facebook-recrutement-volontaires-combattre-etat-islamique-syrie_n_6212424.html Huffington Post : ''Facebook : Recrutement de volontaires pour combattre l'État islamique en Syrie (PHOTOS/VIDÉO).'']&lt;/ref&gt; Í fyrstu voru erlendir sjálfboðaliðar fáir en þeim fjölgaði verulega eftir sigur YPG í orrustunni um Kobanî. Þann 11. júní  2015 tilkynnti [[Sýrlenska mannréttindavaktin]] að 400 sjálfboðaliðar frá Ameríku, Evrópu og Ástralíu hefðu gengið til liðs við YPG og að átta þeirra hefðu látið lífið, þar á meðal ein kona.&lt;ref&gt;[http://www.syriahr.com/en/?p=19983 OSDH : ''More than 400 fighters from Australia, America and Europe join YPG.'']&lt;/ref&gt;

Í maí árið 2015 var stofnuð sérstök herdeild innan YPG undir nafninu „al-Shahid Sarkan“ (íslenska: Sarkan píslarvottur) fyrir tyrkneska sjálfboðaliða úr marx-leníníska kommúnistaflokknum í Tyrklandi (MLKP).&lt;ref&gt;[http://www.syriahr.com/en/2015/07/the-second-german-fighter-in-ypg-killed-in-clashes-with-islamic-state/ http://www.syriahr.com/en/2015/07/the-second-german-fighter-in-ypg-killed-in-clashes-with-islamic-state/ A second German fighter in YPG killed in clashes with “Islamic State”], ''OSDH'', 13 juillet 2015.&lt;/ref&gt; Þann 10. júní 2015 stofnuðu Varnarsveitirnar í [[Rojava]] herdeild undir nafninu „Alþjóðlega frelsisherdeildin“ fyrir erlenda sjálfboðaliða. Herdeildin var stofnuð að undirlagi MLKP með tilvísun í [[Alþjóðasveitir sjálfboðaliða]] sem börðust í [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]]. Í herdeildinni eru tyrkneskir, [[Spánn|spænskir]], [[Grikkland|grískir]], [[Þýskaland|þýskir]], [[Albanía|albanskir]], [[Sirkasíumenn|sirkasískir]], [[Arabar|arabískir]], [[Armenía|armenskir]] og [[Lazar|lazískir]] sjálfboðaliðar.

Þann 12. júlí árið 2017 tilkynntu Varnarsveitirnar að átta erlendir sjálfboðaliðar hefðu fallið í valinn; einn Bandaríkjamaður, tveir Bretar, tveir Þjóðverjar, tveir Ástralir og einn Kanadamaður.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-ypg-idUSKCN0VW1PY German killed in Syria while fighting ISIS with Kurdish YPG: YPG official], ''Reuters'', 23 février 2016.&lt;/ref&gt;

Talið er að frá 2013 til 2018 hafi um 1.500 til 2.000 útlendingar gengið til liðs við YPG.&lt;ref name=&quot;F24220218&quot;&gt;Sarah Leduc, [http://www.france24.com/fr/20180220-syrie-turquie-kurdes-afrin-occidentaux-ultra-gauche-france-ypg-notre-dame-landes Des Occidentaux avec les Kurdes à Afrin : l'ultra-gauche monte au front (1/2)], ''France 24'', 22 février 2018.&lt;/ref&gt; Erlendu sjálfboðaliðarnir voru fjölbreyttur hópur: Meðal þeirra voru ópólitískir ævintýramenn og spennufíklar án fyrri reynslu í hernaði, gamlir uppgjafahermenn, [[Öfgahægristefna|öfgahægrimenn]] sem leituðu að tækifærum til að berjast við jihadista og [[Öfgavinstristefna|öfgavinstrimenn]] sem löðuðust að byltingarfyrirheitum Lýðræðislega einingarflokksins um lýðræðislegt fylkjasamband í [[Rojava]].&lt;ref name=&quot;F24220218&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F24230218&quot;&gt;Sarah Leduc et Wassim Nasr, [http://www.france24.com/fr/20180221-syrie-afrin-kurdes-litigieuse-question-retour-combattants-francais-partie2?ref=tw Aux côtés des Kurdes à Afrin : la litigieuse question du retour des combattants français (2/2)], ''France 24'', 23 février 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Adrien Jaulmes, [http://lefigaro.fr/international/2018/05/20/01003-20180520ARTFIG00162-syrie-des-volontaires-etrangers-engages-contre-les-djihadistes-de-daech.php Syrie : ces volontaires étrangers qui combattent les djihadistes au sein des troupes kurdes], ''Le Figaro'', 20 mai 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Libé231118&quot;&gt;Jean-Manuel Escarnot, [https://www.liberation.fr/france/2018/11/23/seuls-les-plus-aptes-sont-envoyes-au-front_1693935 «Seuls les plus aptes sont envoyés au front»], ''Libération'', 23 novembre 2018.&lt;/ref&gt;

Íslenski aðgerðasinninn [[Haukur Hilmarsson]] gekk til liðs við Varnarsveitir Kúrda árið 2017 og barðist í orrustunni um al-Raqqah.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Á slóðum Hauks í Sýrlandi|höfundur1=Þóra Arnórsdóttir|höfundur2=Arnar Þórisson|url=https://www.ruv.is/kveikur/a-slodum-hauks/|útgefandi=RÚV|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október}}&lt;/ref&gt; Talið er að Haukur hafi verið drepinn í [[Ólífugreinaraðgerðin|árás Tyrkja]] á hernámssvæði YPG í [[Afrin]]-héraði í febrúar árið 2018.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Þannig lifði hann og dó með sinni sannfæringu“|höfundur=Baldur Guðmundsson|url=https://www.frettabladid.is/frettir/annig-lifi-hann-og-do-me-sinni-sannfaeringu/|útgefandi=''Fréttablaðið''|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október|ár=2018|mánuður=7. mars}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
[[Flokkur:Hernaðarsamtök]]
[[Flokkur:Kúrdísk stjórnmál]]
[[Flokkur:Stofnað 2004]]
[[Flokkur:Sýrlenska borgarastyrjöldin]]</text>
      <sha1>1yoivnet6spxa0p0912rr5u0adn72vo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984033</id>
      <parentid>1984032</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T11:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Erlendir sjálfboðaliðar í YPG */</comment>
      <origin>1984033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12067" sha1="27x1qh0fwtvyg1nl5zzfd8ansu8qwlu" xml:space="preserve">[[Mynd:People's Protection Units Flag.svg|thumb|right|Fáni Varnarsveita Kúrda (YPG)]]
'''Varnarsveitir Kúrda''' eða '''Þjóðvarnarsveitirnar''' (kúrdíska: یەکینەکانی پاراستنی گەل eða ''Yekîneyên Parastina Gel''), yfirleitt stytt í '''YPG''', voru [[Kúrdar|kúrdísk]] hernaðarsamtök í [[Sýrland]]i sem leiddu [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] (SDF) í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldinni]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/ascent-of-the-pyd-and-the-sdf |title=Ascent of the PYD and the SDF |last1=Barfi |first1=Barak |date=April 2016 |publisher=Washington Institute for Near East Policy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/02/kurds-turkey-pkk-ypg/470991/|title=Who Exactly Are 'the Kurds'?|first=Steven A.|last=Cook|work=The Atlantic |accessdate=16 February 2017|date=25 February 2016}}&lt;/ref&gt; Flestir meðlimir YPG voru [[Kúrdar]] en í samtökunum voru einnig [[Arabar]] og fjöldi erlendra sjálfboðaliða.

==Saga og skipulag==
Varnarsveitir Kúrda voru stofnaðar árið 2004 sem hernaðararmur kúrdísku vinstrihreyfingarinnar [[Lýðræðislegi einingarflokkurinn|Lýðræðislega einingarflokksins]] í Sýrlandi. Áhrif YPG jukust verulega eftir að [[sýrlenska borgarastyrjöldin]] braust út og varnarsveitirnar urðu leiðandi afl meðal annarra kúrdískra skæruhreyfinga. Systurhreyfing YPG sem berst við hlið hennar í norður- og austurhluta Sýrlands ber nafnið [[Varnarsveitir kvenna]] (YPJ) og er eingöngu skipuð konum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kúrdar: 40 milljón manna þjóð sem ólöglegt er að nefna í Tyrklandi|url=https://kvennabladid.is/2018/03/13/kurdar-40-milljon-manna-jo-sem-ologlegt-er-a-nefna-i-tyrklandi/|útgefandi=''[[Kvennablaðið]]''|ár=2018|mánuður=13. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október|höfundur=[[Gunnar Hrafn Jónsson]]}}&lt;/ref&gt;

Síðla árs 2015 unnu Varnarsveitirnar afgerandi sigur gegn hryðjuverkasamtökunum [[Íslamska ríkið|íslamska ríkinu]] (ISIS) í umsátri um bæinn [[Kobanî]] í Sýrlandi. Í umsátrinu naut YPG herstuðnings [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og annarra bandalagsþjóða sem börðust einnig gegn ISIS. Upp frá því hafa Varnarsveitirnar aðallega barist gegn íslamska ríkinu en stundum einnig gegn öðrum uppreisnarhreyfingum innan Sýrlands.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/kurdish-forces-bolster-assad-in-aleppo|title=Kurdish Forces Bolster Assad in Aleppo|publisher=Washington Institute|language=en|access-date=2017-03-17 |date=29 July 2016}}&lt;/ref&gt;

Árið 2015 stofnuðu Varnarsveitirnar [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] (SDF) að áeggjan Bandaríkjamanna. Lýðræðissveitirnar eru regnhlífasamtök sem ætlað er að auðvelda aröbum og sýrlenskum minnihlutahópum að taka þátt í hernaðarbaráttu Varnarsveitanna. Á árunum 2016 til 2017 tókst Varnarsveitunum að frelsa [[al-Raqqah]], „höfuðborg“ íslamska ríkisins í Sýrlandi, undan yfirráðum hryðjuverkasamtakanna. 

[[Mynd:YPJ - Rojava.jpg|thumb|right|Meðlimur í kvennasveit YPG árið 2014.]]
Ýmsir vestrænir miðlar litu á YPG sem sigursælustu og skilvirkustu hernaðarandstæðinga ISIS í Sýrlandi.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Turkey v Syria's Kurds v Islamic State|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-33690060|agency=BBC|date=23 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=US troops wearing YPG patches in Syria|url=http://www.businessinsider.com/us-soldiers-ypg-patches-syria-2016-5|work=Business Insider|date=27 May 2016}}&lt;/ref&gt; Varnarsveitirnar eru léttbúnar og hafa fá hergögn eða brynvarin ökutæki undir höndunum.

Ríkisstjórn [[Tyrkland]]s gagnrýndi Varnarsveitirnar fyrir meintan stuðning þeirra við [[Verkalýðsflokkur Kúrda|Verkalýðsflokk Kúrda]] (PKK), sérstaklega eftir að uppreisn Kúrda hófst í suðurhluta Tyrklands árið 2015.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2018/01/erdogan-operation-syria-afrin-begun-180120120424928.html|title=Erdogan: Operation in Syria's Afrin has begun|publisher=Al Jazeera|access-date=2018-01-21}}&lt;/ref&gt; Á öryggisráðstefnu í júlí árið 2017 lét bandaríski hershöfðinginn Raymond A. Thomas þau orð falla að Lýðræðissveitir Sýrlands væru í reynd annað heiti á YPG sem ætlað væri að auðvelda almannatengsl hópsins með því að forðast beintengingu við Verkalýðsflokk Kúrda, sem Bandaríkjastjórn skilgreinir sem [[hryðjuverk]]asamtök.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-usa-ypg/u-s-general-told-syrias-ypg-you-have-got-to-change-your-brand-idUSKBN1A62SS?il=0 U.S. general told Syria's YPG: 'You have got to change your brand'] Reuters.com, 22 July 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hürriyetdailynews&gt;[http://www.hurriyetdailynews.com/opinion/murat-yetkin/dangerous-turkish-us-escalation-ahead-of-washington-talks-128350 Dangerous Turkish-US escalation ahead of Washington talks] Hürriyetdailynews.com, 7. mars 2018&lt;/ref&gt; [[Ash Carter]], þáverandi varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, staðfesti einnig að „veruleg tengsl“ væru á milli Varnarsveita Kúrda og PKK.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=4GUdQJle-1s American Defense Secretary Ashton Carter confirms &quot;substantial ties&quot; between the PYD/YPG and PKK] Youtube, 23 juli 2017.&lt;/ref&gt; [[Dan Coats]], yfirmaður leyniþjónustustofnana Bandaríkjanna, skilgreindi YPG einnig sem „hernaðararm PKK í Sýrlandi“ í yfirheyrslu við [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] árið 2018.&lt;ref&gt;[https://www.dni.gov/files/documents/Newsroom/Testimonies/2018-ATA---Unclassified-SSCI.pdf Director of National Intelligence, Worldwide threat assessment of the US intelligence community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180213150210/https://www.dni.gov/files/documents/Newsroom/Testimonies/2018-ATA---Unclassified-SSCI.pdf |date=2018-02-13 }}, 13 February 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;CIA World Factbook, Syria, version 28 February 2018.&lt;/ref&gt; Vegna þessara tengsla hefur ríkisstjórn Tyrklands skilgreint YPG  sem hryðjuverkahóp&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; og [[Ólífugreinaraðgerðin|hóf innrás í Norður-Sýrland]] árið 2018 til þess að ná Afrin-héraði úr höndum Varnarsveitanna.

==Erlendir sjálfboðaliðar í YPG==
Í borgarastyrjöldinni gekk fjöldi erlendra sjálfboðaliða frá vesturlöndum, aðallega uppgjafarhermenn af báðum kynjum, til liðs við Varnarsveitirnar til þess að berjast gegn [[jihad]]istum.&lt;ref&gt;[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2014/11/24/97001-20141124FILWWW00175-syrie-2-anglais-se-battraient-contre-l-ei.php LE Figaro : ''Syrie: 2 Anglais se battraient contre l'EI.'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://fr.timesofisrael.com/une-israelienne-rejoint-les-combattants-kurdes/ ''Une Israélienne rejoint les combattants kurdes.''] : ''[[The Times of Israel]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.zonebourse.com/actualite-bourse/Un-ex-soldat-americain-combat-aux-cotes-des-Kurdes-contre-lEI--19134596/ Reuters : ''Un ex-soldat américain combat aux côtés des Kurdes contre l'EI.'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://quebec.huffingtonpost.ca/2014/11/24/facebook-recrutement-volontaires-combattre-etat-islamique-syrie_n_6212424.html Huffington Post : ''Facebook : Recrutement de volontaires pour combattre l'État islamique en Syrie (PHOTOS/VIDÉO).'']&lt;/ref&gt; Í fyrstu voru erlendir sjálfboðaliðar fáir en þeim fjölgaði verulega eftir sigur YPG í orrustunni um Kobanî. Þann 11. júní  2015 tilkynnti [[Sýrlenska mannréttindavaktin]] að 400 sjálfboðaliðar frá Ameríku, Evrópu og Ástralíu hefðu gengið til liðs við YPG og að átta þeirra hefðu látið lífið, þar á meðal ein kona.&lt;ref&gt;[http://www.syriahr.com/en/?p=19983 OSDH : ''More than 400 fighters from Australia, America and Europe join YPG.'']&lt;/ref&gt;

Í maí árið 2015 var stofnuð sérstök herdeild innan YPG undir nafninu „al-Shahid Sarkan“ (íslenska: Sarkan píslarvottur) fyrir tyrkneska sjálfboðaliða úr marx-leníníska kommúnistaflokknum í Tyrklandi (MLKP).&lt;ref&gt;[http://www.syriahr.com/en/2015/07/the-second-german-fighter-in-ypg-killed-in-clashes-with-islamic-state/ http://www.syriahr.com/en/2015/07/the-second-german-fighter-in-ypg-killed-in-clashes-with-islamic-state/ A second German fighter in YPG killed in clashes with “Islamic State”], ''OSDH'', 13 juillet 2015.&lt;/ref&gt; Þann 10. júní 2015 stofnuðu Varnarsveitirnar í [[Rojava]] herdeild undir nafninu „Alþjóðlega frelsisherdeildin“ fyrir erlenda sjálfboðaliða. Herdeildin var stofnuð að undirlagi MLKP með tilvísun í [[Alþjóðasveitir sjálfboðaliða]] sem börðust í [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]]. Í herdeildinni voru tyrkneskir, [[Spánn|spænskir]], [[Grikkland|grískir]], [[Þýskaland|þýskir]], [[Albanía|albanskir]], [[Sirkasíumenn|sirkasískir]], [[Arabar|arabískir]], [[Armenía|armenskir]] og [[Lazar|lazískir]] sjálfboðaliðar.

Þann 12. júlí árið 2017 tilkynntu Varnarsveitirnar að átta erlendir sjálfboðaliðar hefðu fallið í valinn; einn Bandaríkjamaður, tveir Bretar, tveir Þjóðverjar, tveir Ástralir og einn Kanadamaður.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-ypg-idUSKCN0VW1PY German killed in Syria while fighting ISIS with Kurdish YPG: YPG official], ''Reuters'', 23 février 2016.&lt;/ref&gt;

Talið er að frá 2013 til 2018 hafi um 1.500 til 2.000 útlendingar gengið til liðs við YPG.&lt;ref name=&quot;F24220218&quot;&gt;Sarah Leduc, [http://www.france24.com/fr/20180220-syrie-turquie-kurdes-afrin-occidentaux-ultra-gauche-france-ypg-notre-dame-landes Des Occidentaux avec les Kurdes à Afrin : l'ultra-gauche monte au front (1/2)], ''France 24'', 22 février 2018.&lt;/ref&gt; Erlendu sjálfboðaliðarnir voru fjölbreyttur hópur: Meðal þeirra voru ópólitískir ævintýramenn og spennufíklar án fyrri reynslu í hernaði, gamlir uppgjafahermenn, [[Öfgahægristefna|öfgahægrimenn]] sem leituðu að tækifærum til að berjast við jihadista og [[Öfgavinstristefna|öfgavinstrimenn]] sem löðuðust að byltingarfyrirheitum Lýðræðislega einingarflokksins um lýðræðislegt fylkjasamband í [[Rojava]].&lt;ref name=&quot;F24220218&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F24230218&quot;&gt;Sarah Leduc et Wassim Nasr, [http://www.france24.com/fr/20180221-syrie-afrin-kurdes-litigieuse-question-retour-combattants-francais-partie2?ref=tw Aux côtés des Kurdes à Afrin : la litigieuse question du retour des combattants français (2/2)], ''France 24'', 23 février 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Adrien Jaulmes, [http://lefigaro.fr/international/2018/05/20/01003-20180520ARTFIG00162-syrie-des-volontaires-etrangers-engages-contre-les-djihadistes-de-daech.php Syrie : ces volontaires étrangers qui combattent les djihadistes au sein des troupes kurdes], ''Le Figaro'', 20 mai 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Libé231118&quot;&gt;Jean-Manuel Escarnot, [https://www.liberation.fr/france/2018/11/23/seuls-les-plus-aptes-sont-envoyes-au-front_1693935 «Seuls les plus aptes sont envoyés au front»], ''Libération'', 23 novembre 2018.&lt;/ref&gt;

Íslenski aðgerðasinninn [[Haukur Hilmarsson]] gekk til liðs við Varnarsveitir Kúrda árið 2017 og barðist í orrustunni um al-Raqqah.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Á slóðum Hauks í Sýrlandi|höfundur1=Þóra Arnórsdóttir|höfundur2=Arnar Þórisson|url=https://www.ruv.is/kveikur/a-slodum-hauks/|útgefandi=RÚV|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október}}&lt;/ref&gt; Talið er að Haukur hafi verið drepinn í [[Ólífugreinaraðgerðin|árás Tyrkja]] á hernámssvæði YPG í [[Afrin]]-héraði í febrúar árið 2018.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Þannig lifði hann og dó með sinni sannfæringu“|höfundur=Baldur Guðmundsson|url=https://www.frettabladid.is/frettir/annig-lifi-hann-og-do-me-sinni-sannfaeringu/|útgefandi=''Fréttablaðið''|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=8. október|ár=2018|mánuður=7. mars}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
[[Flokkur:Hernaðarsamtök]]
[[Flokkur:Kúrdísk stjórnmál]]
[[Flokkur:Stofnað 2004]]
[[Flokkur:Sýrlenska borgarastyrjöldin]]</text>
      <sha1>27x1qh0fwtvyg1nl5zzfd8ansu8qwlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Póstmannafélag Íslands</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155981</id>
    <revision>
      <id>1984007</id>
      <parentid>1662545</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57266-29</username>
        <id>122241</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sagan */ Leiðrétt innsláttarvilla.</comment>
      <origin>1984007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1742" sha1="g9dl6zbhtmf48lk2bkvooi9ex02vawb" xml:space="preserve">'''Póstmannafélag Íslands''' er [[stéttarfélag]] starfsfólks í póstþjónustu og í hópi aðildarfélaga [[BSRB]]. Félagið var stofnað þann [[26. mars]] árið [[1919]]. Staða félagsins er óvenjuleg meðal íslenskra stéttarfélaga að því leyti að nálega allir félagsmenn vinna hjá einum og sama vinnuveitanda.

== Sagan ==
Stofnfundur félagsins var í Pósthúsinu í [[Pósthússtræti]] þann [[26. mars]] árið [[1919]]. Stofnunin tengdist áformum starfsmanna ríkisins að mynda með sér heildarsamtök. Ellefu félagsmenn sátu stofnfundinn þar sem skipuð var þriggja manna stjórn sem skyldi bæta hag póstmuna og gæta hagsmuna þeirra. Þorleifur Jónsson var fyrsti formaður félagsins.

Þótt póstmenn hefðu sem ríkisstarfsmenn hvorki [[verkfall|verkfallsrétt]] né sjálfstæðan samningsrétt náðust ýmis baráttumál í gegn í fyllingu tímans. Þannig var árið 1923 sett reglugerð sem tryggði póstmönnum greiðslur fyrir yfirvinnu. Blaðaútgáfa á vegum félagsins hófst árið 1932 með Póstmannablaðinu, sem er málgagn stéttarinnar. Þegar BSRB var stofnað árið 1942 var Póstmannafélagið í hópi stofnaðila.

Sérstakt ''Póstfreyjufélag'' var stofnað árið 1965, en tæpum áratug síðar sameinaðist það Póstmannafélaginu.

[[Guðrún Katrín Þorbergsdóttir]], síðar [[forsetafrú Íslands|forsetafrú]] stýrði lengi skrifstofu Póstmannafélagsins.

== Tilvísanir og heimildir ==
{{Reflist}}
* {{bókaheimild|höfundur=Ingvar Ingvarsson og Samúel Ingi Þórisson|titill=Með oddi og egg: Stéttarfélög á Íslandi|útgefandi=Útgáfufélagið Frúin|ár=2004}}

[[Flokkur:Íslensk stéttarfélög]]
{{S|1919}}
[[Flokkur:Verkalýðsbarátta]]</text>
      <sha1>g9dl6zbhtmf48lk2bkvooi9ex02vawb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jakob Gíslason</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156219</id>
    <revision>
      <id>1983984</id>
      <parentid>1980027</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nám */ breyta tengli DTU</comment>
      <origin>1983984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20185" sha1="8kjg3zak8lyaxs4xokjo7y1k3wus5ce" xml:space="preserve">{{Persóna 
| nafn           = Jakob Gíslason
| búseta         = Reykjavík
| mynd           = Jakob_Gíslason_að_veiðum_í_Víðidalsá_í_Steingrímsfirði.jpg
| myndastærð     = 300px
| myndatexti     = {{small|Jakob Gíslason að beita fyrir lax &lt;br /&gt;við Víðidalsá í Steingrímsfirði &lt;br /&gt;um 1960}}
| alt            = 
| fæðingarnafn   = 
| fæðingardagur  = [[10. mars]] [[1902]]
| fæðingarstaður = [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]]
| dauðadagur     = [[9. mars]] [[1987]]&lt;br /&gt;Næstum 85 ára
| dauðastaður    = [[Borgarspítalinn|Borgarspítalanum]] í [[Reykjavík]]&lt;br /&gt;Hvílir í Hólavallagarði.
| orsök_dauða    = 
| virkur         =
| þekktur_fyrir  = 
| þekkt_fyrir    = 
| þjóðerni       = Íslendingur
| starf          =  Rafmagnseftirlitsstjóri, raforkumálastjóri og [[orkumálastjóri]]
| titill         = 
| verðlaun       =
| laun           = 
| trú            = 
| maki           = 1. Hedvig Emanuelle Gíslason, fædd Hansen, d.1939
2. Sigríður Ásmundsdóttir
| börn           = Fimm
| foreldrar      = Gísli Ólafur Pétursson og Aðalbjörg Jakobsdóttir
| háskóli        = [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Polyteknisk Læreanstalt]] í [[Kaupmannahöfn]].
| stjórnmálaflokkur = Var [[Vinstristefna|vinstri sinnaður]], en ópólitískur í starfi.
| niðurmál       = 
| hæð            = 
| þyngd          = 
| tilvitnun      =
| undirskrift    =
| heimasíða      = 
| kyn            = kk
}}

[[Mynd:Húsavík pan-pjt.jpg|thumb|220px|Húsavík, æskuheimili&amp;nbsp;Jakobs]]
[[Mynd:Polyteknisk Læreanstalt 1899.png|thumb|220px|Polyteknisk Læreanstalt við Silfurtorg um [[1899]]]]
[[Mynd:GamlaKæknishúsiðEyrarbakka.jpg|thumb|220px|Læknishús Gísla Péturssonar á Eyrarbakka, reist [[1916]]]]

'''Jakob Gíslason''' ([[10. mars]] [[1902]] - [[9. mars]] [[1987]]) var íslenskur [[verkfræði]]ngur, rafmagnseftirlitsstjóri, raforkumálastjóri frá 1947 til 1967 og [[orkumálastjóri]] frá 1967 til 1972.

==Æska==
Jakob fæddist á [[Húsavík]] [[10. mars]] [[1902]] og ólst þar upp til þrettán ára aldurs. Foreldrar hans voru Gísli Ólafur Pétursson 
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Pétur Zophoníasson|grein=Gísli Pétursson (aeeafa)|titill=Víkingslækjarætt Fyrsta bindi|útgefandi=Skuggsjá, Reykjavík|ár=1939|blaðsíðutal= bls. 152|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
frá [[Ánanaust]]um í Reykjavík, þá héraðs[[læknir]] á Húsavík og síðar á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og kona hans Aðalbjörg Jakobsdóttir.
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Guðrún Gísladóttir|grein=Aðalbjörg Jakobsdóttir|titill=Móðir mín, húsfreyjan|útgefandi=Skuggsjá|ár=1978|blaðsíðutal=bls. 131&amp;ndash;148|ISBN =}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Þorsteinn Jónsson|grein=Aðalbjörg Jakobsdóttir (1g2a3h)|titill=Reykjahlíðarætt 2. bindi|útgefandi=Líf og saga, Reykjavík|ár=1993|blaðsíðutal= bls. 581|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
Faðir hennar var [[Jakob Hálfdánarson]], 
&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Sjálfsævisaga - Bernskuár Kaupfélags Þingeyinga|höfundur=Jakob Hálfdánarson|höfundur2=|ár=1982|url=|bls=|ISBN=|útgefandi=Ísafold, Reykjavík}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Jónas Jónsson frá Hriflu|grein=Jakob Hálfdánarson|titill=Aldamótamenn&amp;ndash;Þættir úr Hetjusögu 2. bindi|útgefandi=Bókaforlag Odds Björnssonar, Akureyri|ár=1960|blaðsíðutal= bls. 51-68|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
fæddur á Brenniási á Fljótsheiði austan Jarlsstaða í [[Bárðardalur|Bárðardal]], bóndi á [[Brettingsstaðir (Laxárdal)|Brettingsstöðum]] í Laxárdal í [[Þingeyjarsveit]], síðar á Grímsstöðum í [[Mývatnssveit]], þar sem Aðalbjörg fæddist og loks fyrsti kaupfélagsstjóri [[Kaupfélag Þingeyinga|Kaupfélags Þingeyinga]] á Húsavík .

Árið 1914 var Gísla veitt héraðslæknisembættið á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og 1915 flutti fjölskyldan með skipi frá Húsavík austur fyrir land til Eyrarbakka, nema Jakob og Pétur eldri bróðir hans, sem fluttu til Vigdísar Pétursdóttur systur Gísla og Einars Finnssonar eiginmanns hennar við Klapparstíg 11 í Reykjavík og hófu nám við [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]].

Meðal bekkjarbræðra þeirra voru stjórnmálamaðurinn [[Einar Olgeirsson]], [[Helgi P. Briem]] sendiherra, skáldið [[Tómas Guðmundsson]] og Halldór Guðjónsson frá Laxnesi,sem þó mun hafa hætt fljótlega í [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] og snúið sér að ritstörfum og er betur þekktur sem [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsskáldið]] [[Halldór Laxness|Halldór Kiljan Laxness]].

== Nám ==
Bræðurnir luku stúdentsprófi með miklum ágætum frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] vorið 1921 og Jakob sigldi um haustið til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og tók próf í forspjallsvísindum frá  [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1922. Hóf síðan  nám í rafmagnsverkfræði við [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Polyteknisk Læreanstalt]], sem heitir nú 
[[DTU|Danmarks Tekniske Universitet (DTU)]] og stóð þá við [[:da:Sølvtorvet|Silfurtorg]] nærri [[:da:Botanisk_Have_(København)|Botanisk have]]. Hann tók svokallað ''verkstæðisár'' eftir fyrrihluta námsins heima á Íslandi. Jakob lauk verkfræðiprófi snemma árs 1929.

[[Jón Helgason (prófessor)]] (f.1899),sem bjó mestalla sína ævi í Kaupmannahöfn, orti 1923 eða 1924 skemmtilegt gamankvæði 
&lt;ref name=JónHel&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Jón Helgason|grein=Verkfræðingakvæði|titill=Kvæðabók|útgefandi=Mál og menning|ár=1986|blaðsíðutal= bls. 213-214|ISBN=|}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/2907073#page/n3/mode/2up|höfundur=ÁB|titill=Eitt kvæðið fann ég í próförkum|bls=4-5|vefsíða=Þjóðviljinn 30. nóvember 1986|skoðað=3. mars 2020}}.  ''Verkfræðingakvæði'' Jóns Helgasonar birtist neðst til hægri á opnunni. &lt;/ref&gt;
um verkfræðinemana við Silfurtorg, sem er að finna í sumum útgáfum af ljóðabókum hans. Virðist hann hafa verið hikandi við að birta það opinberlega. Jón sendi kunningjum sínum kvæðið í febrúar 1926 og skrifaði: &lt;q&gt;''Í&amp;nbsp;Höfn var ég verkfræðingum heldur andvígur og orti kvæði þeim til háðungar''&lt;/q&gt;. &lt;ref name=JónHel /&gt;
Frekar virðast verkfræðingar þó hafa talið kvæðið sér til heiðurs og gamans en til háðungar og líta á það sem öfugmælavísur. Alla vega er þeim tamt að vitna í það.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/5468325?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/jar%C3%B0boranir|höfundur=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingurinn fyrr og nú|bls=19|vefsíða=Tímarit Verkfræðingafélags Íslands 1.-2. tbl 1. apríl 1969|skoðað=3. mars 2020}}&lt;/ref&gt;

==Einkahagir==
Þann 30. október 1930 kvæntist Jakob fyrri konu sinni Hedvig Emanuellu Hansen ([[26.&amp;nbsp;júní]]&amp;nbsp;[[1908]]&amp;ndash;[[25.&amp;nbsp;nóvember]]&amp;nbsp;[[1939]]), sem hann hafði kynnst í Kaupmannahöfn. Foreldrar hennar voru Emanuel Christian Hansen, prentsmiðjueigandi í Kaupmannahöfn og kona hans Ella Andrea Metchen. Þau eignuðust tvo syni.  Hedvig veiktist af heilaæxli og sigldi til Kaupmannahafnar til lækninga en lést þar  25. nóvember 1939, aðeins 31 árs að aldri. Um sama leyti lést Gísli faðir Jakobs.

Þann 7. febrúar 1946 kvæntist Jakob seinni konu sinni Sigríði Ásmundsdóttur ([[6.&amp;nbsp;ágúst]]&amp;nbsp;[[1919]]&amp;ndash;[[24.&amp;nbsp;desember]]&amp;nbsp;[[2005]]). Foreldrar hennar voru [[Ásmundur Guðmundsson]] biskup og kona hans Steinunn Sigríður Magnúsdóttir. Þau eignuðust þrjú börn. Hún var sautján árum yngri en Jakob og lifði hann í átján ár.

Jakob hafði mikla ánægju af laxveiði og leigði hann um árabil ásamt kunningjahópi sínum laxveiðiána Víðidalsá í [[Steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]], rétt sunnan við [[Hólmavík]]. Þeir gistu fyrstu árin í góðu yfirlæti hjá fólkinu á bænum að Víðidalsá, en reistu sér síðar lítið veiðihús rétt hjá [[Þverárvirkjun]]
&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi|höfundur=Helgi M. Sigurðsson|ár=2002|url=|bls=68-69|ISBN=|útgefandi=Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen, Reykjavík}}&lt;/ref&gt;
, þar sem Þverá, sem kemur úr [[Þiðriksvallavatn]]i, fellur gegnum virkjunina í Víðidalsá
&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;Samkvæmt [https://www.ov.is/orkubuid/starfssemi/virkjanir/thverarvirkjun/ vef Orkubús Vestfjarða] fellur vatnið úr Þverá í Húsadalsá og  þeirri staðhæfingu ber saman við [http://kortasja.lmi.is kortasjá Landmælinga] sem sýnir virkjunina standa við Húsadalsá og sýnir Víðidalsá falla í  Húsadalsá úr suðri rétt áður en þær renna saman til sjávar. Mest af veiðinni hefur því farið fram í Húsadalsá þó áin héti Víðidalsá í huga veiðimannanna, ekki síst vegna þess að bærinn, sem þeir gistu á, heitir Víðidalsá.&lt;/ref&gt;.
Veiðiáhugi Jakobs var þó ekki bundinn við Víðidalsá og hann veiddi að sjálfsögðu líka oft í öðrum ám.

Jakob Hálfdánarson afi Jakobs keypti á sínum tíma jörðina Brettingsstaði í Laxárdal í [[Þingeyjarsveit]], sem liggur meðfram Laxá að austan og að Másvatni að vestan, næsta jörð norðan við Helluvað og Laxárbakka í Mývatnssveit, gegnt Hofstöðum, handan árinnar. Lax gengur lítið eða ekkert upp fyrir [[Laxárvirkjun]] og heldur sig í [[Aðaldalur|Aðaldalnum]], en ofan virkjunarinnar er áin vinsæl fyrir silungsveiði. Jörðina erfðu þrjár dætur Jakobs Hálfdánarsonar og erfði Jakob hluta móður sinnar  og Herdísar systur hennar. Að frumkvæði Magnúsar Ásmundssonar læknis á Akureyri, mágs Jakobs, fluttu þeir lítið sumarhús til Brettingsstaða og höfðu fjölskyldur beggja mikla ánægju af því að gista þar, þrátt fyrir að mýið gæti oft verið aðgangshart.

Jakob fékkst stundum við það að setja saman vísur. Einu sinni eftir ánægjulega kvöldstund hjá fjölskyldu Ólafs bróður hans skrifaði Jakob í gestabókina:
&lt;blockquote&gt;
&lt;poem&gt;
Evu, Óla og Lísu
ætla ég þessa vísu,
að þakka tertu, te og rjóma,
tímarit og útvarpshljóma.
&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;
Jakobi mun hafa þótt full mikið kapp lagt á smíði kjarnorkuvopna:
&lt;blockquote&gt;
&lt;poem&gt;
Að öryggi mannkyns á allan hátt
ötullega við vinnum.
Og eigum því nægan atómmátt
til að eyða því 50 sinnum.
&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;

== Starfsferill ==
Að loknu nám vann Jakob um nokkurra mánaða skeið á teiknistofu Titan A/S og síðan hjá Electricitetskommissionen í Kaupmannahöfn.
&lt;br /&gt;Á þriðja tug tuttugustu aldar gætti mikils aðhalds í fjármálum ríkisins á Íslandi og íhuguðu verkfræðinemar stundum alvarlega að leita gæfunnar í Ameríku að námi loknu ef engin vinna fengist heima á Íslandi.&lt;ref&gt;Bréf Jakobs til foreldra sinna.&lt;/ref&gt;
En til allrar hamingju birti til í atvinnuhorfum verkfræðinga. Jakob kom alfarinn heim til Íslands síðla árs 1929 og hóf störf hjá ríkinu við að rannsaka og gera tillögur um raforkuveitur til almenningsþarfa utan kaupstaða og fleiri ráðgjafarverkefni til undirbúnings rafvæðingar landsins.
&lt;br /&gt;Vann að undirbúningi stofnunar  Rafmagnseftirlits ríkisins og varð forstöðumaður  frá stofnun þess 1. júlí 1933.
&lt;br /&gt;Rafmagnseftirlitið fór brátt að fást við mörg fleiri verkefni á sviði orkumála en rafmagnseftirlit.
&lt;br /&gt;Ferðaðist  vítt og breitt um landið við störf á vegum Rafmagnseftirlitsins.
&lt;br /&gt;Var raffræðilegur ráðunautur við byggingu [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússins]] 1945 og klæðaverksmiðju Gefjunar 1948 auk fleiri bygginga.
&lt;br /&gt;Tók virkan þátt í samningu raforkulaga, sem voru samþykkt vorið 1946.
&lt;br /&gt;Varð raforkumálastjóri við stofnun embættisins 1947 og stýrði Raforkumálaskrifstofunni.
&lt;br /&gt;Þá heyrðu [[RARIK|Rafmagnsveitur ríkisins]] (RARIK), Héraðsrafmagnsveitur ríkisins og Rafmagnseftirlit ríkisins undir Raforkumálaskrifstofu.
&lt;br /&gt;Fékk hæfileikaríka vísindamenn til að stunda rannsóknir á jarðhita, sem leiddi til stofnunar Jarðhitadeildar Raforkumálaskrifstofu.
&lt;br /&gt;Tók þátt í samningu nýrra orkulaga, sem tóku gildi 1. júlí 1967. Forskeytinu raf- var nú sleppt framan af nafni laganna þar sem þau voru útvíkkuð til jarðhita og annarra tegunda orku.
&lt;br /&gt;Varð orkumálastjóri þegar Raforkumálaskrifstofunni var breytt í Orkustofnun með hinum nýju orkulögum 1. júlí 1967.
&lt;br /&gt;Lét af störfum fyrir aldurs sakir 1972.
&lt;br /&gt;Upp úr því sem byrjaði sem Rafmagnseftirlit ríkisins, en er nú horfið inn í Neytendastofu, hafa sprottið mörg fyrirtæki og stofnanir. Má þar meðal annars nefna Raforkumálaskrifstofuna sem var breytt í [[Orkustofnun]], [[Landsvirkjun]] og [[Landsnet]], [[RARIK|RARIK ohf ]]og [[Orkusalan ehf|Orkusöluna ehf]], [[Íslenskar orkurannsóknir]] (ÍSOR) og [https://www.jardboranir.is/ ''Jarðboranir hf''].. Margir verkfræðingar og jarðfræðingar, sem hófu störf hjá þessum fyrirtækjum stofnuðu síðan eigin stofur.

==Félags- og trúnaðarstörf==
Jakob hreifst mjög að jafnaðarhugsjóninni og tók þátt í stúdentapólitíkinni í Kaupmannahöfn, en hætti afskiptum af pólitík þegar hann varð opinber starfsmaður. Hann fór ásamt [[Davíð Stefánsson|Davíð Stefánssyni]] frá Fagraskógi og hópi fulltrúa helstu stúdentafélaga á [[Norðurlönd]]um í kynnisferð til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í boði [[Rússland|rússneskra]] stúdenta í júlí 1928 og skrifaði um ferðina í tímaritið Rétt.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/4089315?iabr=on#page/n23/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|
höfundur=Jakob Gíslason|titill=Úr Rússlandsferð|vefsíða=Tímaritið Réttur 2. tbl. 1928|bls=152-177|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/6291142?iabr=on#page/n111/mode/1up/search%22Jakob%20G%C3%ADslason%22%20Réttur|höfundur=Sveinn Skorri Höskuldsson|titill=Ævintýr í Moskvu|vefsíða=Tímariti Máls og menningar 2. tbl. 1982|bls=213-235|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;Jakob var hvatamaður að stofnun [[Samorka|Sambands Íslenskra rafveitna]].
&lt;br /&gt;Hvatamaður að stofnun Stjórnunarfélags Íslands og formaður þess frá stofnun 1961 til 1973.
&lt;br /&gt;Formaður [[Verkfræðingafélag Íslands|Verkfræðingafélags Íslands]] (VFÍ) um skeið.
&lt;br /&gt;Formaður Rafmagnsverkfræðingadeildar Verkfræðingafélagsins (RVFÍ) um skeið.
&lt;br /&gt;Sat í stjórn Ljóstæknifélags Íslands í þrjá áratugi. 
&lt;br /&gt;Stjórnarformaður Gufuborana ríkisins og Reykjavíkurborgar 1956-1984. Gufuboranir voru forveri þess fyrirtækis, sem nú heitir [https://www.jardboranir.is/ ''Jarðboranir hf''].
&lt;br /&gt;Sat í [[Rannís|Rannsóknaráði ríkisins]] 1965-1974
&lt;br /&gt;Sat í orðanefnd RVFÍ frá upphafi og var formaður 1963-1984.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1597227?iabr=on#page/n41/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Fréttatilkynning|titill=Formannaskipti í orðanefnd rafmagnsverkfræðinga|vefsíða=Morgunblaðið. 1. ágúst 1984|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;Sat í húsráði VFÍ frá 1951 og var formaður 1964-1972.
&lt;br /&gt;Auk fjölda annarra félags- og nefndastarfa og annarra trúnaðarstarfa.

==Viðurkenningar==
Riddarakross hinnar íslensku [[Fálkaorðan|Fálkaorðu]] 1958.
&lt;br /&gt;Stórriddarakross hinnar íslensku Fálkaorðu 1972.
&lt;br /&gt;Heiðursdoktor á 75 ára afmæli [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] haustið 1986.
&lt;br /&gt;Félagi í [[Vísindafélag Íslendinga|Vísindafélagi Íslendinga]] frá 1962.
&lt;br /&gt;Gullmerki Verkfræðingafélags Íslands.
&lt;br /&gt;Gullmerki Samtaka íslenskra rafverktaka.
&lt;br /&gt;Heiðursfélagi VFÍ, RVFÍ, Sambands íslenskra rafveitna, Ljóstæknifélags Íslands, Jarðfræðafélags Íslands og Stjórnunarfélags Íslands.

==Neðanmálsgreinar==
{{reflist| group=&quot;n&quot;}}

==Tilvísanir==
{{reflist}}

==Heimildir og ítarefni==
* {{Greinarheimild|höfundur=Sveinn Þórðarson|grein=Rafvæðing landsins - Jakob Gíslason raforkumálastjóri|titill=Frumherjar í verkfræði á Íslandi|útgefandi=Verkfræðingafélag íslands, Reykjavík|ár=2002|blaðsíðutal=bls. 221-224|ISBN =}}
*{{Greinarheimild|höfundur = Þorsteinn Jónsson (ritstj.)|grein=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingatal Í-Ö|útgefandi=Þjóðsaga, Reykjavík|ár=1996|blaðsíðutal= bls. 504-505|ISBN=|}}

==Tenglar==
* {{vefheimild|url=http://www.gopfrettir.net/g_vinir/kvedjur/JakobGislason.htm|höfundur=Gísli Ólafur Pétursson (ritstj.)|titill=Jakob Gíslason orkumálastjóri|vefsíða=GÓP-Fréttir|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/?lthing=100&amp;rnr=3049|höfundur=Hjörleifur Guttormsson|titill=247. mál, Rafmagnseftirlit ríkisins|vefsíða=Vefur Alþingis 4. apríl 1979|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1651766?iabr=on#page/n19/mode/2up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jakob Björnsson og fleiri|titill=Jakob Gíslason fyrrverandi orkumálastjóri - minningargreinar|vefsíða=Morgunblaðið 17. mars 1987|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/2908719?iabr=on#page/n13/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jakob Björnsson|titill=Jakob Gíslason fyrrum orkumálastjóri - minning|vefsíða=Þjóðviljinn 17. mars 1987|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/4089315?iabr=on#page/n23/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|
höfundur=Jakob Gíslason|titill=Úr Rússlandsferð|vefsíða=Tímaritið Réttur 2. tbl. 1928|bls=152-177|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/5468325?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/jar%C3%B0boranir|höfundur=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingurinn fyrr og nú|bls=18-26|vefsíða=Tímarit Verkfræðingafélags Íslands 1.-2. tbl 1. apríl 1969|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1429501?iabr=on#page/n10/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jón Á. Bjarnason|titill=Sjötugur: Jakob Gíslason orkumálastjóri|vefsíða=Morgunblaðið 10. mars 1972|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/17148/1/Straumur%20%C3%AD%20æðum%20Tinna%20Guðbjartsdóttir.pdf|
höfundur=Tinna guðbjartsdóttir|titill=Straumur í æðum: Rafvæðing Íslands með tilliti til verka sjálfmenntaðra manna|vefsíða=Skemman.is janúar 2014|bls=47&amp;ndash;57|skoðað=11, mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1248483?iabr=on#page/n4/mode/1up/search/jarðað%20verði%20%C3%AD%20gamla%20kirkjugarðinum|höfundur=Höfundur ókunnur|titill=Raforkumálin: Sjervirkjanir eru hentugi|vefsíða=Morgunblaðið 3. júní 1943|bls=5|skoðað=11. apríl 2020}}
* [[Orkustofnun]].is: [https://orkustofnun.is/orkustofnun/um-orkustofnun/saga-orkustofnunar/ „Saga Orkustofnunar“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200229234732/https://orkustofnun.is/orkustofnun/um-orkustofnun/saga-orkustofnunar/ |date=2020-02-29 }} (skoðað 29. febrúar 2020)
* [[ÍSOR]].is: [https://www.isor.is/saga-isor „Saga ÍSOR“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303125738/https://www.isor.is/saga-isor |date=2020-03-03 }} (skoðað 3. mars 2020)

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Raforkumálastjóri
  |titill= [[Orkumálastjóri]]
  |frá=[[1967]]
  |til=[[1972]]
  |eftir= [[Jakob Björnsson (orkumálastjóri)|Jakob Björnsson]]
}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Nýtt starf
  |titill= Raforkumálastjóri
  |frá=[[1947]]
  |til=[[1967]]
  |eftir= [[Orkumálastjóri]]
}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Nýtt starf
  |titill= Rafmagnseftirlitsstjóri
  |frá=[[1933]]
  |til=[[1946]]
  |eftir= Stefán Bjarnason
}}

{{Töfluendir}}

{{fd|1902|1987}}
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]]
[[Flokkur:Íslenskir verkfræðingar]]
[[Flokkur:Orkumálastjórar]]
[[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Víkingslækjarætt]]
[[Flokkur:Reykjahlíðarætt]]</text>
      <sha1>8kjg3zak8lyaxs4xokjo7y1k3wus5ce</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983985</id>
      <parentid>1983984</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nám */</comment>
      <origin>1983985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20165" sha1="4d793y4wamr0zkgl6zz7h3ag9yfxljc" xml:space="preserve">{{Persóna 
| nafn           = Jakob Gíslason
| búseta         = Reykjavík
| mynd           = Jakob_Gíslason_að_veiðum_í_Víðidalsá_í_Steingrímsfirði.jpg
| myndastærð     = 300px
| myndatexti     = {{small|Jakob Gíslason að beita fyrir lax &lt;br /&gt;við Víðidalsá í Steingrímsfirði &lt;br /&gt;um 1960}}
| alt            = 
| fæðingarnafn   = 
| fæðingardagur  = [[10. mars]] [[1902]]
| fæðingarstaður = [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]]
| dauðadagur     = [[9. mars]] [[1987]]&lt;br /&gt;Næstum 85 ára
| dauðastaður    = [[Borgarspítalinn|Borgarspítalanum]] í [[Reykjavík]]&lt;br /&gt;Hvílir í Hólavallagarði.
| orsök_dauða    = 
| virkur         =
| þekktur_fyrir  = 
| þekkt_fyrir    = 
| þjóðerni       = Íslendingur
| starf          =  Rafmagnseftirlitsstjóri, raforkumálastjóri og [[orkumálastjóri]]
| titill         = 
| verðlaun       =
| laun           = 
| trú            = 
| maki           = 1. Hedvig Emanuelle Gíslason, fædd Hansen, d.1939
2. Sigríður Ásmundsdóttir
| börn           = Fimm
| foreldrar      = Gísli Ólafur Pétursson og Aðalbjörg Jakobsdóttir
| háskóli        = [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Polyteknisk Læreanstalt]] í [[Kaupmannahöfn]].
| stjórnmálaflokkur = Var [[Vinstristefna|vinstri sinnaður]], en ópólitískur í starfi.
| niðurmál       = 
| hæð            = 
| þyngd          = 
| tilvitnun      =
| undirskrift    =
| heimasíða      = 
| kyn            = kk
}}

[[Mynd:Húsavík pan-pjt.jpg|thumb|220px|Húsavík, æskuheimili&amp;nbsp;Jakobs]]
[[Mynd:Polyteknisk Læreanstalt 1899.png|thumb|220px|Polyteknisk Læreanstalt við Silfurtorg um [[1899]]]]
[[Mynd:GamlaKæknishúsiðEyrarbakka.jpg|thumb|220px|Læknishús Gísla Péturssonar á Eyrarbakka, reist [[1916]]]]

'''Jakob Gíslason''' ([[10. mars]] [[1902]] - [[9. mars]] [[1987]]) var íslenskur [[verkfræði]]ngur, rafmagnseftirlitsstjóri, raforkumálastjóri frá 1947 til 1967 og [[orkumálastjóri]] frá 1967 til 1972.

==Æska==
Jakob fæddist á [[Húsavík]] [[10. mars]] [[1902]] og ólst þar upp til þrettán ára aldurs. Foreldrar hans voru Gísli Ólafur Pétursson 
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Pétur Zophoníasson|grein=Gísli Pétursson (aeeafa)|titill=Víkingslækjarætt Fyrsta bindi|útgefandi=Skuggsjá, Reykjavík|ár=1939|blaðsíðutal= bls. 152|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
frá [[Ánanaust]]um í Reykjavík, þá héraðs[[læknir]] á Húsavík og síðar á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og kona hans Aðalbjörg Jakobsdóttir.
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Guðrún Gísladóttir|grein=Aðalbjörg Jakobsdóttir|titill=Móðir mín, húsfreyjan|útgefandi=Skuggsjá|ár=1978|blaðsíðutal=bls. 131&amp;ndash;148|ISBN =}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Þorsteinn Jónsson|grein=Aðalbjörg Jakobsdóttir (1g2a3h)|titill=Reykjahlíðarætt 2. bindi|útgefandi=Líf og saga, Reykjavík|ár=1993|blaðsíðutal= bls. 581|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
Faðir hennar var [[Jakob Hálfdánarson]], 
&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Sjálfsævisaga - Bernskuár Kaupfélags Þingeyinga|höfundur=Jakob Hálfdánarson|höfundur2=|ár=1982|url=|bls=|ISBN=|útgefandi=Ísafold, Reykjavík}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Jónas Jónsson frá Hriflu|grein=Jakob Hálfdánarson|titill=Aldamótamenn&amp;ndash;Þættir úr Hetjusögu 2. bindi|útgefandi=Bókaforlag Odds Björnssonar, Akureyri|ár=1960|blaðsíðutal= bls. 51-68|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
fæddur á Brenniási á Fljótsheiði austan Jarlsstaða í [[Bárðardalur|Bárðardal]], bóndi á [[Brettingsstaðir (Laxárdal)|Brettingsstöðum]] í Laxárdal í [[Þingeyjarsveit]], síðar á Grímsstöðum í [[Mývatnssveit]], þar sem Aðalbjörg fæddist og loks fyrsti kaupfélagsstjóri [[Kaupfélag Þingeyinga|Kaupfélags Þingeyinga]] á Húsavík .

Árið 1914 var Gísla veitt héraðslæknisembættið á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og 1915 flutti fjölskyldan með skipi frá Húsavík austur fyrir land til Eyrarbakka, nema Jakob og Pétur eldri bróðir hans, sem fluttu til Vigdísar Pétursdóttur systur Gísla og Einars Finnssonar eiginmanns hennar við Klapparstíg 11 í Reykjavík og hófu nám við [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]].

Meðal bekkjarbræðra þeirra voru stjórnmálamaðurinn [[Einar Olgeirsson]], [[Helgi P. Briem]] sendiherra, skáldið [[Tómas Guðmundsson]] og Halldór Guðjónsson frá Laxnesi,sem þó mun hafa hætt fljótlega í [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] og snúið sér að ritstörfum og er betur þekktur sem [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsskáldið]] [[Halldór Laxness|Halldór Kiljan Laxness]].

== Nám ==
Bræðurnir luku stúdentsprófi með miklum ágætum frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] vorið 1921 og Jakob sigldi um haustið til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og tók próf í forspjallsvísindum frá  [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1922. Hóf síðan  nám í rafmagnsverkfræði við [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Polyteknisk Læreanstalt]], sem heitir nú 
[[DTU|Danmarks Tekniske Universitet (DTU)]] og stóð þá við Silfurtorg nærri [[:da:Botanisk_Have_(København)|Botanisk have]]. Hann tók svokallað ''verkstæðisár'' eftir fyrrihluta námsins heima á Íslandi. Jakob lauk verkfræðiprófi snemma árs 1929.

[[Jón Helgason (prófessor)]] (f.1899),sem bjó mestalla sína ævi í Kaupmannahöfn, orti 1923 eða 1924 skemmtilegt gamankvæði 
&lt;ref name=JónHel&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Jón Helgason|grein=Verkfræðingakvæði|titill=Kvæðabók|útgefandi=Mál og menning|ár=1986|blaðsíðutal= bls. 213-214|ISBN=|}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/2907073#page/n3/mode/2up|höfundur=ÁB|titill=Eitt kvæðið fann ég í próförkum|bls=4-5|vefsíða=Þjóðviljinn 30. nóvember 1986|skoðað=3. mars 2020}}.  ''Verkfræðingakvæði'' Jóns Helgasonar birtist neðst til hægri á opnunni. &lt;/ref&gt;
um verkfræðinemana við Silfurtorg, sem er að finna í sumum útgáfum af ljóðabókum hans. Virðist hann hafa verið hikandi við að birta það opinberlega. Jón sendi kunningjum sínum kvæðið í febrúar 1926 og skrifaði: &lt;q&gt;''Í&amp;nbsp;Höfn var ég verkfræðingum heldur andvígur og orti kvæði þeim til háðungar''&lt;/q&gt;. &lt;ref name=JónHel /&gt;
Frekar virðast verkfræðingar þó hafa talið kvæðið sér til heiðurs og gamans en til háðungar og líta á það sem öfugmælavísur. Alla vega er þeim tamt að vitna í það.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/5468325?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/jar%C3%B0boranir|höfundur=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingurinn fyrr og nú|bls=19|vefsíða=Tímarit Verkfræðingafélags Íslands 1.-2. tbl 1. apríl 1969|skoðað=3. mars 2020}}&lt;/ref&gt;

==Einkahagir==
Þann 30. október 1930 kvæntist Jakob fyrri konu sinni Hedvig Emanuellu Hansen ([[26.&amp;nbsp;júní]]&amp;nbsp;[[1908]]&amp;ndash;[[25.&amp;nbsp;nóvember]]&amp;nbsp;[[1939]]), sem hann hafði kynnst í Kaupmannahöfn. Foreldrar hennar voru Emanuel Christian Hansen, prentsmiðjueigandi í Kaupmannahöfn og kona hans Ella Andrea Metchen. Þau eignuðust tvo syni.  Hedvig veiktist af heilaæxli og sigldi til Kaupmannahafnar til lækninga en lést þar  25. nóvember 1939, aðeins 31 árs að aldri. Um sama leyti lést Gísli faðir Jakobs.

Þann 7. febrúar 1946 kvæntist Jakob seinni konu sinni Sigríði Ásmundsdóttur ([[6.&amp;nbsp;ágúst]]&amp;nbsp;[[1919]]&amp;ndash;[[24.&amp;nbsp;desember]]&amp;nbsp;[[2005]]). Foreldrar hennar voru [[Ásmundur Guðmundsson]] biskup og kona hans Steinunn Sigríður Magnúsdóttir. Þau eignuðust þrjú börn. Hún var sautján árum yngri en Jakob og lifði hann í átján ár.

Jakob hafði mikla ánægju af laxveiði og leigði hann um árabil ásamt kunningjahópi sínum laxveiðiána Víðidalsá í [[Steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]], rétt sunnan við [[Hólmavík]]. Þeir gistu fyrstu árin í góðu yfirlæti hjá fólkinu á bænum að Víðidalsá, en reistu sér síðar lítið veiðihús rétt hjá [[Þverárvirkjun]]
&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi|höfundur=Helgi M. Sigurðsson|ár=2002|url=|bls=68-69|ISBN=|útgefandi=Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen, Reykjavík}}&lt;/ref&gt;
, þar sem Þverá, sem kemur úr [[Þiðriksvallavatn]]i, fellur gegnum virkjunina í Víðidalsá
&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;Samkvæmt [https://www.ov.is/orkubuid/starfssemi/virkjanir/thverarvirkjun/ vef Orkubús Vestfjarða] fellur vatnið úr Þverá í Húsadalsá og  þeirri staðhæfingu ber saman við [http://kortasja.lmi.is kortasjá Landmælinga] sem sýnir virkjunina standa við Húsadalsá og sýnir Víðidalsá falla í  Húsadalsá úr suðri rétt áður en þær renna saman til sjávar. Mest af veiðinni hefur því farið fram í Húsadalsá þó áin héti Víðidalsá í huga veiðimannanna, ekki síst vegna þess að bærinn, sem þeir gistu á, heitir Víðidalsá.&lt;/ref&gt;.
Veiðiáhugi Jakobs var þó ekki bundinn við Víðidalsá og hann veiddi að sjálfsögðu líka oft í öðrum ám.

Jakob Hálfdánarson afi Jakobs keypti á sínum tíma jörðina Brettingsstaði í Laxárdal í [[Þingeyjarsveit]], sem liggur meðfram Laxá að austan og að Másvatni að vestan, næsta jörð norðan við Helluvað og Laxárbakka í Mývatnssveit, gegnt Hofstöðum, handan árinnar. Lax gengur lítið eða ekkert upp fyrir [[Laxárvirkjun]] og heldur sig í [[Aðaldalur|Aðaldalnum]], en ofan virkjunarinnar er áin vinsæl fyrir silungsveiði. Jörðina erfðu þrjár dætur Jakobs Hálfdánarsonar og erfði Jakob hluta móður sinnar  og Herdísar systur hennar. Að frumkvæði Magnúsar Ásmundssonar læknis á Akureyri, mágs Jakobs, fluttu þeir lítið sumarhús til Brettingsstaða og höfðu fjölskyldur beggja mikla ánægju af því að gista þar, þrátt fyrir að mýið gæti oft verið aðgangshart.

Jakob fékkst stundum við það að setja saman vísur. Einu sinni eftir ánægjulega kvöldstund hjá fjölskyldu Ólafs bróður hans skrifaði Jakob í gestabókina:
&lt;blockquote&gt;
&lt;poem&gt;
Evu, Óla og Lísu
ætla ég þessa vísu,
að þakka tertu, te og rjóma,
tímarit og útvarpshljóma.
&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;
Jakobi mun hafa þótt full mikið kapp lagt á smíði kjarnorkuvopna:
&lt;blockquote&gt;
&lt;poem&gt;
Að öryggi mannkyns á allan hátt
ötullega við vinnum.
Og eigum því nægan atómmátt
til að eyða því 50 sinnum.
&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;

== Starfsferill ==
Að loknu nám vann Jakob um nokkurra mánaða skeið á teiknistofu Titan A/S og síðan hjá Electricitetskommissionen í Kaupmannahöfn.
&lt;br /&gt;Á þriðja tug tuttugustu aldar gætti mikils aðhalds í fjármálum ríkisins á Íslandi og íhuguðu verkfræðinemar stundum alvarlega að leita gæfunnar í Ameríku að námi loknu ef engin vinna fengist heima á Íslandi.&lt;ref&gt;Bréf Jakobs til foreldra sinna.&lt;/ref&gt;
En til allrar hamingju birti til í atvinnuhorfum verkfræðinga. Jakob kom alfarinn heim til Íslands síðla árs 1929 og hóf störf hjá ríkinu við að rannsaka og gera tillögur um raforkuveitur til almenningsþarfa utan kaupstaða og fleiri ráðgjafarverkefni til undirbúnings rafvæðingar landsins.
&lt;br /&gt;Vann að undirbúningi stofnunar  Rafmagnseftirlits ríkisins og varð forstöðumaður  frá stofnun þess 1. júlí 1933.
&lt;br /&gt;Rafmagnseftirlitið fór brátt að fást við mörg fleiri verkefni á sviði orkumála en rafmagnseftirlit.
&lt;br /&gt;Ferðaðist  vítt og breitt um landið við störf á vegum Rafmagnseftirlitsins.
&lt;br /&gt;Var raffræðilegur ráðunautur við byggingu [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússins]] 1945 og klæðaverksmiðju Gefjunar 1948 auk fleiri bygginga.
&lt;br /&gt;Tók virkan þátt í samningu raforkulaga, sem voru samþykkt vorið 1946.
&lt;br /&gt;Varð raforkumálastjóri við stofnun embættisins 1947 og stýrði Raforkumálaskrifstofunni.
&lt;br /&gt;Þá heyrðu [[RARIK|Rafmagnsveitur ríkisins]] (RARIK), Héraðsrafmagnsveitur ríkisins og Rafmagnseftirlit ríkisins undir Raforkumálaskrifstofu.
&lt;br /&gt;Fékk hæfileikaríka vísindamenn til að stunda rannsóknir á jarðhita, sem leiddi til stofnunar Jarðhitadeildar Raforkumálaskrifstofu.
&lt;br /&gt;Tók þátt í samningu nýrra orkulaga, sem tóku gildi 1. júlí 1967. Forskeytinu raf- var nú sleppt framan af nafni laganna þar sem þau voru útvíkkuð til jarðhita og annarra tegunda orku.
&lt;br /&gt;Varð orkumálastjóri þegar Raforkumálaskrifstofunni var breytt í Orkustofnun með hinum nýju orkulögum 1. júlí 1967.
&lt;br /&gt;Lét af störfum fyrir aldurs sakir 1972.
&lt;br /&gt;Upp úr því sem byrjaði sem Rafmagnseftirlit ríkisins, en er nú horfið inn í Neytendastofu, hafa sprottið mörg fyrirtæki og stofnanir. Má þar meðal annars nefna Raforkumálaskrifstofuna sem var breytt í [[Orkustofnun]], [[Landsvirkjun]] og [[Landsnet]], [[RARIK|RARIK ohf ]]og [[Orkusalan ehf|Orkusöluna ehf]], [[Íslenskar orkurannsóknir]] (ÍSOR) og [https://www.jardboranir.is/ ''Jarðboranir hf''].. Margir verkfræðingar og jarðfræðingar, sem hófu störf hjá þessum fyrirtækjum stofnuðu síðan eigin stofur.

==Félags- og trúnaðarstörf==
Jakob hreifst mjög að jafnaðarhugsjóninni og tók þátt í stúdentapólitíkinni í Kaupmannahöfn, en hætti afskiptum af pólitík þegar hann varð opinber starfsmaður. Hann fór ásamt [[Davíð Stefánsson|Davíð Stefánssyni]] frá Fagraskógi og hópi fulltrúa helstu stúdentafélaga á [[Norðurlönd]]um í kynnisferð til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í boði [[Rússland|rússneskra]] stúdenta í júlí 1928 og skrifaði um ferðina í tímaritið Rétt.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/4089315?iabr=on#page/n23/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|
höfundur=Jakob Gíslason|titill=Úr Rússlandsferð|vefsíða=Tímaritið Réttur 2. tbl. 1928|bls=152-177|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/6291142?iabr=on#page/n111/mode/1up/search%22Jakob%20G%C3%ADslason%22%20Réttur|höfundur=Sveinn Skorri Höskuldsson|titill=Ævintýr í Moskvu|vefsíða=Tímariti Máls og menningar 2. tbl. 1982|bls=213-235|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;Jakob var hvatamaður að stofnun [[Samorka|Sambands Íslenskra rafveitna]].
&lt;br /&gt;Hvatamaður að stofnun Stjórnunarfélags Íslands og formaður þess frá stofnun 1961 til 1973.
&lt;br /&gt;Formaður [[Verkfræðingafélag Íslands|Verkfræðingafélags Íslands]] (VFÍ) um skeið.
&lt;br /&gt;Formaður Rafmagnsverkfræðingadeildar Verkfræðingafélagsins (RVFÍ) um skeið.
&lt;br /&gt;Sat í stjórn Ljóstæknifélags Íslands í þrjá áratugi. 
&lt;br /&gt;Stjórnarformaður Gufuborana ríkisins og Reykjavíkurborgar 1956-1984. Gufuboranir voru forveri þess fyrirtækis, sem nú heitir [https://www.jardboranir.is/ ''Jarðboranir hf''].
&lt;br /&gt;Sat í [[Rannís|Rannsóknaráði ríkisins]] 1965-1974
&lt;br /&gt;Sat í orðanefnd RVFÍ frá upphafi og var formaður 1963-1984.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1597227?iabr=on#page/n41/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Fréttatilkynning|titill=Formannaskipti í orðanefnd rafmagnsverkfræðinga|vefsíða=Morgunblaðið. 1. ágúst 1984|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;Sat í húsráði VFÍ frá 1951 og var formaður 1964-1972.
&lt;br /&gt;Auk fjölda annarra félags- og nefndastarfa og annarra trúnaðarstarfa.

==Viðurkenningar==
Riddarakross hinnar íslensku [[Fálkaorðan|Fálkaorðu]] 1958.
&lt;br /&gt;Stórriddarakross hinnar íslensku Fálkaorðu 1972.
&lt;br /&gt;Heiðursdoktor á 75 ára afmæli [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] haustið 1986.
&lt;br /&gt;Félagi í [[Vísindafélag Íslendinga|Vísindafélagi Íslendinga]] frá 1962.
&lt;br /&gt;Gullmerki Verkfræðingafélags Íslands.
&lt;br /&gt;Gullmerki Samtaka íslenskra rafverktaka.
&lt;br /&gt;Heiðursfélagi VFÍ, RVFÍ, Sambands íslenskra rafveitna, Ljóstæknifélags Íslands, Jarðfræðafélags Íslands og Stjórnunarfélags Íslands.

==Neðanmálsgreinar==
{{reflist| group=&quot;n&quot;}}

==Tilvísanir==
{{reflist}}

==Heimildir og ítarefni==
* {{Greinarheimild|höfundur=Sveinn Þórðarson|grein=Rafvæðing landsins - Jakob Gíslason raforkumálastjóri|titill=Frumherjar í verkfræði á Íslandi|útgefandi=Verkfræðingafélag íslands, Reykjavík|ár=2002|blaðsíðutal=bls. 221-224|ISBN =}}
*{{Greinarheimild|höfundur = Þorsteinn Jónsson (ritstj.)|grein=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingatal Í-Ö|útgefandi=Þjóðsaga, Reykjavík|ár=1996|blaðsíðutal= bls. 504-505|ISBN=|}}

==Tenglar==
* {{vefheimild|url=http://www.gopfrettir.net/g_vinir/kvedjur/JakobGislason.htm|höfundur=Gísli Ólafur Pétursson (ritstj.)|titill=Jakob Gíslason orkumálastjóri|vefsíða=GÓP-Fréttir|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/?lthing=100&amp;rnr=3049|höfundur=Hjörleifur Guttormsson|titill=247. mál, Rafmagnseftirlit ríkisins|vefsíða=Vefur Alþingis 4. apríl 1979|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1651766?iabr=on#page/n19/mode/2up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jakob Björnsson og fleiri|titill=Jakob Gíslason fyrrverandi orkumálastjóri - minningargreinar|vefsíða=Morgunblaðið 17. mars 1987|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/2908719?iabr=on#page/n13/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jakob Björnsson|titill=Jakob Gíslason fyrrum orkumálastjóri - minning|vefsíða=Þjóðviljinn 17. mars 1987|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/4089315?iabr=on#page/n23/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|
höfundur=Jakob Gíslason|titill=Úr Rússlandsferð|vefsíða=Tímaritið Réttur 2. tbl. 1928|bls=152-177|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/5468325?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/jar%C3%B0boranir|höfundur=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingurinn fyrr og nú|bls=18-26|vefsíða=Tímarit Verkfræðingafélags Íslands 1.-2. tbl 1. apríl 1969|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1429501?iabr=on#page/n10/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jón Á. Bjarnason|titill=Sjötugur: Jakob Gíslason orkumálastjóri|vefsíða=Morgunblaðið 10. mars 1972|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/17148/1/Straumur%20%C3%AD%20æðum%20Tinna%20Guðbjartsdóttir.pdf|
höfundur=Tinna guðbjartsdóttir|titill=Straumur í æðum: Rafvæðing Íslands með tilliti til verka sjálfmenntaðra manna|vefsíða=Skemman.is janúar 2014|bls=47&amp;ndash;57|skoðað=11, mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1248483?iabr=on#page/n4/mode/1up/search/jarðað%20verði%20%C3%AD%20gamla%20kirkjugarðinum|höfundur=Höfundur ókunnur|titill=Raforkumálin: Sjervirkjanir eru hentugi|vefsíða=Morgunblaðið 3. júní 1943|bls=5|skoðað=11. apríl 2020}}
* [[Orkustofnun]].is: [https://orkustofnun.is/orkustofnun/um-orkustofnun/saga-orkustofnunar/ „Saga Orkustofnunar“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200229234732/https://orkustofnun.is/orkustofnun/um-orkustofnun/saga-orkustofnunar/ |date=2020-02-29 }} (skoðað 29. febrúar 2020)
* [[ÍSOR]].is: [https://www.isor.is/saga-isor „Saga ÍSOR“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303125738/https://www.isor.is/saga-isor |date=2020-03-03 }} (skoðað 3. mars 2020)

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Raforkumálastjóri
  |titill= [[Orkumálastjóri]]
  |frá=[[1967]]
  |til=[[1972]]
  |eftir= [[Jakob Björnsson (orkumálastjóri)|Jakob Björnsson]]
}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Nýtt starf
  |titill= Raforkumálastjóri
  |frá=[[1947]]
  |til=[[1967]]
  |eftir= [[Orkumálastjóri]]
}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Nýtt starf
  |titill= Rafmagnseftirlitsstjóri
  |frá=[[1933]]
  |til=[[1946]]
  |eftir= Stefán Bjarnason
}}

{{Töfluendir}}

{{fd|1902|1987}}
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]]
[[Flokkur:Íslenskir verkfræðingar]]
[[Flokkur:Orkumálastjórar]]
[[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Víkingslækjarætt]]
[[Flokkur:Reykjahlíðarætt]]</text>
      <sha1>4d793y4wamr0zkgl6zz7h3ag9yfxljc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983988</id>
      <parentid>1983985</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nám */ breytti tenglum (ennþá tengt í dönsku wikipedia)</comment>
      <origin>1983988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20186" sha1="2ibsezpeenyd8uknoqlk57yhxfbsr6e" xml:space="preserve">{{Persóna 
| nafn           = Jakob Gíslason
| búseta         = Reykjavík
| mynd           = Jakob_Gíslason_að_veiðum_í_Víðidalsá_í_Steingrímsfirði.jpg
| myndastærð     = 300px
| myndatexti     = {{small|Jakob Gíslason að beita fyrir lax &lt;br /&gt;við Víðidalsá í Steingrímsfirði &lt;br /&gt;um 1960}}
| alt            = 
| fæðingarnafn   = 
| fæðingardagur  = [[10. mars]] [[1902]]
| fæðingarstaður = [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]]
| dauðadagur     = [[9. mars]] [[1987]]&lt;br /&gt;Næstum 85 ára
| dauðastaður    = [[Borgarspítalinn|Borgarspítalanum]] í [[Reykjavík]]&lt;br /&gt;Hvílir í Hólavallagarði.
| orsök_dauða    = 
| virkur         =
| þekktur_fyrir  = 
| þekkt_fyrir    = 
| þjóðerni       = Íslendingur
| starf          =  Rafmagnseftirlitsstjóri, raforkumálastjóri og [[orkumálastjóri]]
| titill         = 
| verðlaun       =
| laun           = 
| trú            = 
| maki           = 1. Hedvig Emanuelle Gíslason, fædd Hansen, d.1939
2. Sigríður Ásmundsdóttir
| börn           = Fimm
| foreldrar      = Gísli Ólafur Pétursson og Aðalbjörg Jakobsdóttir
| háskóli        = [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Polyteknisk Læreanstalt]] í [[Kaupmannahöfn]].
| stjórnmálaflokkur = Var [[Vinstristefna|vinstri sinnaður]], en ópólitískur í starfi.
| niðurmál       = 
| hæð            = 
| þyngd          = 
| tilvitnun      =
| undirskrift    =
| heimasíða      = 
| kyn            = kk
}}

[[Mynd:Húsavík pan-pjt.jpg|thumb|220px|Húsavík, æskuheimili&amp;nbsp;Jakobs]]
[[Mynd:Polyteknisk Læreanstalt 1899.png|thumb|220px|Polyteknisk Læreanstalt við Silfurtorg um [[1899]]]]
[[Mynd:GamlaKæknishúsiðEyrarbakka.jpg|thumb|220px|Læknishús Gísla Péturssonar á Eyrarbakka, reist [[1916]]]]

'''Jakob Gíslason''' ([[10. mars]] [[1902]] - [[9. mars]] [[1987]]) var íslenskur [[verkfræði]]ngur, rafmagnseftirlitsstjóri, raforkumálastjóri frá 1947 til 1967 og [[orkumálastjóri]] frá 1967 til 1972.

==Æska==
Jakob fæddist á [[Húsavík]] [[10. mars]] [[1902]] og ólst þar upp til þrettán ára aldurs. Foreldrar hans voru Gísli Ólafur Pétursson 
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Pétur Zophoníasson|grein=Gísli Pétursson (aeeafa)|titill=Víkingslækjarætt Fyrsta bindi|útgefandi=Skuggsjá, Reykjavík|ár=1939|blaðsíðutal= bls. 152|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
frá [[Ánanaust]]um í Reykjavík, þá héraðs[[læknir]] á Húsavík og síðar á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og kona hans Aðalbjörg Jakobsdóttir.
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Guðrún Gísladóttir|grein=Aðalbjörg Jakobsdóttir|titill=Móðir mín, húsfreyjan|útgefandi=Skuggsjá|ár=1978|blaðsíðutal=bls. 131&amp;ndash;148|ISBN =}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Þorsteinn Jónsson|grein=Aðalbjörg Jakobsdóttir (1g2a3h)|titill=Reykjahlíðarætt 2. bindi|útgefandi=Líf og saga, Reykjavík|ár=1993|blaðsíðutal= bls. 581|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
Faðir hennar var [[Jakob Hálfdánarson]], 
&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Sjálfsævisaga - Bernskuár Kaupfélags Þingeyinga|höfundur=Jakob Hálfdánarson|höfundur2=|ár=1982|url=|bls=|ISBN=|útgefandi=Ísafold, Reykjavík}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Jónas Jónsson frá Hriflu|grein=Jakob Hálfdánarson|titill=Aldamótamenn&amp;ndash;Þættir úr Hetjusögu 2. bindi|útgefandi=Bókaforlag Odds Björnssonar, Akureyri|ár=1960|blaðsíðutal= bls. 51-68|ISBN=|}}&lt;/ref&gt;
fæddur á Brenniási á Fljótsheiði austan Jarlsstaða í [[Bárðardalur|Bárðardal]], bóndi á [[Brettingsstaðir (Laxárdal)|Brettingsstöðum]] í Laxárdal í [[Þingeyjarsveit]], síðar á Grímsstöðum í [[Mývatnssveit]], þar sem Aðalbjörg fæddist og loks fyrsti kaupfélagsstjóri [[Kaupfélag Þingeyinga|Kaupfélags Þingeyinga]] á Húsavík .

Árið 1914 var Gísla veitt héraðslæknisembættið á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]] og 1915 flutti fjölskyldan með skipi frá Húsavík austur fyrir land til Eyrarbakka, nema Jakob og Pétur eldri bróðir hans, sem fluttu til Vigdísar Pétursdóttur systur Gísla og Einars Finnssonar eiginmanns hennar við Klapparstíg 11 í Reykjavík og hófu nám við [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]].

Meðal bekkjarbræðra þeirra voru stjórnmálamaðurinn [[Einar Olgeirsson]], [[Helgi P. Briem]] sendiherra, skáldið [[Tómas Guðmundsson]] og Halldór Guðjónsson frá Laxnesi,sem þó mun hafa hætt fljótlega í [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] og snúið sér að ritstörfum og er betur þekktur sem [[Nóbelsverðlaunin í bókmenntum|Nóbelsskáldið]] [[Halldór Laxness|Halldór Kiljan Laxness]].

== Nám ==
Bræðurnir luku stúdentsprófi með miklum ágætum frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] vorið 1921 og Jakob sigldi um haustið til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og tók próf í forspjallsvísindum frá  [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1922. Hóf síðan  nám í rafmagnsverkfræði við [[:da:Danmarks_Tekniske_Universitet|Polyteknisk Læreanstalt]], sem heitir nú 
[[DTU|Danmarks Tekniske Universitet (DTU)]] og stóð þá við [[:da:Sølvtorvet|Sølvtorvet]] nærri [[:da:Botanisk_Have_(København)|Botanisk have]]. Hann tók svokallað ''verkstæðisár'' eftir fyrrihluta námsins heima á Íslandi. Jakob lauk verkfræðiprófi snemma árs 1929.

[[Jón Helgason (prófessor)]] (f.1899),sem bjó mestalla sína ævi í Kaupmannahöfn, orti 1923 eða 1924 skemmtilegt gamankvæði 
&lt;ref name=JónHel&gt;{{Greinarheimild|höfundur=Jón Helgason|grein=Verkfræðingakvæði|titill=Kvæðabók|útgefandi=Mál og menning|ár=1986|blaðsíðutal= bls. 213-214|ISBN=|}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/2907073#page/n3/mode/2up|höfundur=ÁB|titill=Eitt kvæðið fann ég í próförkum|bls=4-5|vefsíða=Þjóðviljinn 30. nóvember 1986|skoðað=3. mars 2020}}.  ''Verkfræðingakvæði'' Jóns Helgasonar birtist neðst til hægri á opnunni. &lt;/ref&gt;
um verkfræðinemana við Silfurtorg, sem er að finna í sumum útgáfum af ljóðabókum hans. Virðist hann hafa verið hikandi við að birta það opinberlega. Jón sendi kunningjum sínum kvæðið í febrúar 1926 og skrifaði: &lt;q&gt;''Í&amp;nbsp;Höfn var ég verkfræðingum heldur andvígur og orti kvæði þeim til háðungar''&lt;/q&gt;. &lt;ref name=JónHel /&gt;
Frekar virðast verkfræðingar þó hafa talið kvæðið sér til heiðurs og gamans en til háðungar og líta á það sem öfugmælavísur. Alla vega er þeim tamt að vitna í það.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/5468325?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/jar%C3%B0boranir|höfundur=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingurinn fyrr og nú|bls=19|vefsíða=Tímarit Verkfræðingafélags Íslands 1.-2. tbl 1. apríl 1969|skoðað=3. mars 2020}}&lt;/ref&gt;

==Einkahagir==
Þann 30. október 1930 kvæntist Jakob fyrri konu sinni Hedvig Emanuellu Hansen ([[26.&amp;nbsp;júní]]&amp;nbsp;[[1908]]&amp;ndash;[[25.&amp;nbsp;nóvember]]&amp;nbsp;[[1939]]), sem hann hafði kynnst í Kaupmannahöfn. Foreldrar hennar voru Emanuel Christian Hansen, prentsmiðjueigandi í Kaupmannahöfn og kona hans Ella Andrea Metchen. Þau eignuðust tvo syni.  Hedvig veiktist af heilaæxli og sigldi til Kaupmannahafnar til lækninga en lést þar  25. nóvember 1939, aðeins 31 árs að aldri. Um sama leyti lést Gísli faðir Jakobs.

Þann 7. febrúar 1946 kvæntist Jakob seinni konu sinni Sigríði Ásmundsdóttur ([[6.&amp;nbsp;ágúst]]&amp;nbsp;[[1919]]&amp;ndash;[[24.&amp;nbsp;desember]]&amp;nbsp;[[2005]]). Foreldrar hennar voru [[Ásmundur Guðmundsson]] biskup og kona hans Steinunn Sigríður Magnúsdóttir. Þau eignuðust þrjú börn. Hún var sautján árum yngri en Jakob og lifði hann í átján ár.

Jakob hafði mikla ánægju af laxveiði og leigði hann um árabil ásamt kunningjahópi sínum laxveiðiána Víðidalsá í [[Steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]], rétt sunnan við [[Hólmavík]]. Þeir gistu fyrstu árin í góðu yfirlæti hjá fólkinu á bænum að Víðidalsá, en reistu sér síðar lítið veiðihús rétt hjá [[Þverárvirkjun]]
&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi|höfundur=Helgi M. Sigurðsson|ár=2002|url=|bls=68-69|ISBN=|útgefandi=Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen, Reykjavík}}&lt;/ref&gt;
, þar sem Þverá, sem kemur úr [[Þiðriksvallavatn]]i, fellur gegnum virkjunina í Víðidalsá
&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;Samkvæmt [https://www.ov.is/orkubuid/starfssemi/virkjanir/thverarvirkjun/ vef Orkubús Vestfjarða] fellur vatnið úr Þverá í Húsadalsá og  þeirri staðhæfingu ber saman við [http://kortasja.lmi.is kortasjá Landmælinga] sem sýnir virkjunina standa við Húsadalsá og sýnir Víðidalsá falla í  Húsadalsá úr suðri rétt áður en þær renna saman til sjávar. Mest af veiðinni hefur því farið fram í Húsadalsá þó áin héti Víðidalsá í huga veiðimannanna, ekki síst vegna þess að bærinn, sem þeir gistu á, heitir Víðidalsá.&lt;/ref&gt;.
Veiðiáhugi Jakobs var þó ekki bundinn við Víðidalsá og hann veiddi að sjálfsögðu líka oft í öðrum ám.

Jakob Hálfdánarson afi Jakobs keypti á sínum tíma jörðina Brettingsstaði í Laxárdal í [[Þingeyjarsveit]], sem liggur meðfram Laxá að austan og að Másvatni að vestan, næsta jörð norðan við Helluvað og Laxárbakka í Mývatnssveit, gegnt Hofstöðum, handan árinnar. Lax gengur lítið eða ekkert upp fyrir [[Laxárvirkjun]] og heldur sig í [[Aðaldalur|Aðaldalnum]], en ofan virkjunarinnar er áin vinsæl fyrir silungsveiði. Jörðina erfðu þrjár dætur Jakobs Hálfdánarsonar og erfði Jakob hluta móður sinnar  og Herdísar systur hennar. Að frumkvæði Magnúsar Ásmundssonar læknis á Akureyri, mágs Jakobs, fluttu þeir lítið sumarhús til Brettingsstaða og höfðu fjölskyldur beggja mikla ánægju af því að gista þar, þrátt fyrir að mýið gæti oft verið aðgangshart.

Jakob fékkst stundum við það að setja saman vísur. Einu sinni eftir ánægjulega kvöldstund hjá fjölskyldu Ólafs bróður hans skrifaði Jakob í gestabókina:
&lt;blockquote&gt;
&lt;poem&gt;
Evu, Óla og Lísu
ætla ég þessa vísu,
að þakka tertu, te og rjóma,
tímarit og útvarpshljóma.
&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;
Jakobi mun hafa þótt full mikið kapp lagt á smíði kjarnorkuvopna:
&lt;blockquote&gt;
&lt;poem&gt;
Að öryggi mannkyns á allan hátt
ötullega við vinnum.
Og eigum því nægan atómmátt
til að eyða því 50 sinnum.
&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;

== Starfsferill ==
Að loknu nám vann Jakob um nokkurra mánaða skeið á teiknistofu Titan A/S og síðan hjá Electricitetskommissionen í Kaupmannahöfn.
&lt;br /&gt;Á þriðja tug tuttugustu aldar gætti mikils aðhalds í fjármálum ríkisins á Íslandi og íhuguðu verkfræðinemar stundum alvarlega að leita gæfunnar í Ameríku að námi loknu ef engin vinna fengist heima á Íslandi.&lt;ref&gt;Bréf Jakobs til foreldra sinna.&lt;/ref&gt;
En til allrar hamingju birti til í atvinnuhorfum verkfræðinga. Jakob kom alfarinn heim til Íslands síðla árs 1929 og hóf störf hjá ríkinu við að rannsaka og gera tillögur um raforkuveitur til almenningsþarfa utan kaupstaða og fleiri ráðgjafarverkefni til undirbúnings rafvæðingar landsins.
&lt;br /&gt;Vann að undirbúningi stofnunar  Rafmagnseftirlits ríkisins og varð forstöðumaður  frá stofnun þess 1. júlí 1933.
&lt;br /&gt;Rafmagnseftirlitið fór brátt að fást við mörg fleiri verkefni á sviði orkumála en rafmagnseftirlit.
&lt;br /&gt;Ferðaðist  vítt og breitt um landið við störf á vegum Rafmagnseftirlitsins.
&lt;br /&gt;Var raffræðilegur ráðunautur við byggingu [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússins]] 1945 og klæðaverksmiðju Gefjunar 1948 auk fleiri bygginga.
&lt;br /&gt;Tók virkan þátt í samningu raforkulaga, sem voru samþykkt vorið 1946.
&lt;br /&gt;Varð raforkumálastjóri við stofnun embættisins 1947 og stýrði Raforkumálaskrifstofunni.
&lt;br /&gt;Þá heyrðu [[RARIK|Rafmagnsveitur ríkisins]] (RARIK), Héraðsrafmagnsveitur ríkisins og Rafmagnseftirlit ríkisins undir Raforkumálaskrifstofu.
&lt;br /&gt;Fékk hæfileikaríka vísindamenn til að stunda rannsóknir á jarðhita, sem leiddi til stofnunar Jarðhitadeildar Raforkumálaskrifstofu.
&lt;br /&gt;Tók þátt í samningu nýrra orkulaga, sem tóku gildi 1. júlí 1967. Forskeytinu raf- var nú sleppt framan af nafni laganna þar sem þau voru útvíkkuð til jarðhita og annarra tegunda orku.
&lt;br /&gt;Varð orkumálastjóri þegar Raforkumálaskrifstofunni var breytt í Orkustofnun með hinum nýju orkulögum 1. júlí 1967.
&lt;br /&gt;Lét af störfum fyrir aldurs sakir 1972.
&lt;br /&gt;Upp úr því sem byrjaði sem Rafmagnseftirlit ríkisins, en er nú horfið inn í Neytendastofu, hafa sprottið mörg fyrirtæki og stofnanir. Má þar meðal annars nefna Raforkumálaskrifstofuna sem var breytt í [[Orkustofnun]], [[Landsvirkjun]] og [[Landsnet]], [[RARIK|RARIK ohf ]]og [[Orkusalan ehf|Orkusöluna ehf]], [[Íslenskar orkurannsóknir]] (ÍSOR) og [https://www.jardboranir.is/ ''Jarðboranir hf''].. Margir verkfræðingar og jarðfræðingar, sem hófu störf hjá þessum fyrirtækjum stofnuðu síðan eigin stofur.

==Félags- og trúnaðarstörf==
Jakob hreifst mjög að jafnaðarhugsjóninni og tók þátt í stúdentapólitíkinni í Kaupmannahöfn, en hætti afskiptum af pólitík þegar hann varð opinber starfsmaður. Hann fór ásamt [[Davíð Stefánsson|Davíð Stefánssyni]] frá Fagraskógi og hópi fulltrúa helstu stúdentafélaga á [[Norðurlönd]]um í kynnisferð til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í boði [[Rússland|rússneskra]] stúdenta í júlí 1928 og skrifaði um ferðina í tímaritið Rétt.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/4089315?iabr=on#page/n23/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|
höfundur=Jakob Gíslason|titill=Úr Rússlandsferð|vefsíða=Tímaritið Réttur 2. tbl. 1928|bls=152-177|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/6291142?iabr=on#page/n111/mode/1up/search%22Jakob%20G%C3%ADslason%22%20Réttur|höfundur=Sveinn Skorri Höskuldsson|titill=Ævintýr í Moskvu|vefsíða=Tímariti Máls og menningar 2. tbl. 1982|bls=213-235|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;Jakob var hvatamaður að stofnun [[Samorka|Sambands Íslenskra rafveitna]].
&lt;br /&gt;Hvatamaður að stofnun Stjórnunarfélags Íslands og formaður þess frá stofnun 1961 til 1973.
&lt;br /&gt;Formaður [[Verkfræðingafélag Íslands|Verkfræðingafélags Íslands]] (VFÍ) um skeið.
&lt;br /&gt;Formaður Rafmagnsverkfræðingadeildar Verkfræðingafélagsins (RVFÍ) um skeið.
&lt;br /&gt;Sat í stjórn Ljóstæknifélags Íslands í þrjá áratugi. 
&lt;br /&gt;Stjórnarformaður Gufuborana ríkisins og Reykjavíkurborgar 1956-1984. Gufuboranir voru forveri þess fyrirtækis, sem nú heitir [https://www.jardboranir.is/ ''Jarðboranir hf''].
&lt;br /&gt;Sat í [[Rannís|Rannsóknaráði ríkisins]] 1965-1974
&lt;br /&gt;Sat í orðanefnd RVFÍ frá upphafi og var formaður 1963-1984.
&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1597227?iabr=on#page/n41/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Fréttatilkynning|titill=Formannaskipti í orðanefnd rafmagnsverkfræðinga|vefsíða=Morgunblaðið. 1. ágúst 1984|skoðað=2. mars 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;Sat í húsráði VFÍ frá 1951 og var formaður 1964-1972.
&lt;br /&gt;Auk fjölda annarra félags- og nefndastarfa og annarra trúnaðarstarfa.

==Viðurkenningar==
Riddarakross hinnar íslensku [[Fálkaorðan|Fálkaorðu]] 1958.
&lt;br /&gt;Stórriddarakross hinnar íslensku Fálkaorðu 1972.
&lt;br /&gt;Heiðursdoktor á 75 ára afmæli [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] haustið 1986.
&lt;br /&gt;Félagi í [[Vísindafélag Íslendinga|Vísindafélagi Íslendinga]] frá 1962.
&lt;br /&gt;Gullmerki Verkfræðingafélags Íslands.
&lt;br /&gt;Gullmerki Samtaka íslenskra rafverktaka.
&lt;br /&gt;Heiðursfélagi VFÍ, RVFÍ, Sambands íslenskra rafveitna, Ljóstæknifélags Íslands, Jarðfræðafélags Íslands og Stjórnunarfélags Íslands.

==Neðanmálsgreinar==
{{reflist| group=&quot;n&quot;}}

==Tilvísanir==
{{reflist}}

==Heimildir og ítarefni==
* {{Greinarheimild|höfundur=Sveinn Þórðarson|grein=Rafvæðing landsins - Jakob Gíslason raforkumálastjóri|titill=Frumherjar í verkfræði á Íslandi|útgefandi=Verkfræðingafélag íslands, Reykjavík|ár=2002|blaðsíðutal=bls. 221-224|ISBN =}}
*{{Greinarheimild|höfundur = Þorsteinn Jónsson (ritstj.)|grein=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingatal Í-Ö|útgefandi=Þjóðsaga, Reykjavík|ár=1996|blaðsíðutal= bls. 504-505|ISBN=|}}

==Tenglar==
* {{vefheimild|url=http://www.gopfrettir.net/g_vinir/kvedjur/JakobGislason.htm|höfundur=Gísli Ólafur Pétursson (ritstj.)|titill=Jakob Gíslason orkumálastjóri|vefsíða=GÓP-Fréttir|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/raeda/?lthing=100&amp;rnr=3049|höfundur=Hjörleifur Guttormsson|titill=247. mál, Rafmagnseftirlit ríkisins|vefsíða=Vefur Alþingis 4. apríl 1979|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1651766?iabr=on#page/n19/mode/2up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jakob Björnsson og fleiri|titill=Jakob Gíslason fyrrverandi orkumálastjóri - minningargreinar|vefsíða=Morgunblaðið 17. mars 1987|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/2908719?iabr=on#page/n13/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jakob Björnsson|titill=Jakob Gíslason fyrrum orkumálastjóri - minning|vefsíða=Þjóðviljinn 17. mars 1987|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/4089315?iabr=on#page/n23/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|
höfundur=Jakob Gíslason|titill=Úr Rússlandsferð|vefsíða=Tímaritið Réttur 2. tbl. 1928|bls=152-177|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/5468325?iabr=on#page/n29/mode/2up/search/jar%C3%B0boranir|höfundur=Jakob Gíslason|titill=Verkfræðingurinn fyrr og nú|bls=18-26|vefsíða=Tímarit Verkfræðingafélags Íslands 1.-2. tbl 1. apríl 1969|skoðað=3. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1429501?iabr=on#page/n10/mode/1up/search/%22jakob%20g%C3%ADslason%22|höfundur=Jón Á. Bjarnason|titill=Sjötugur: Jakob Gíslason orkumálastjóri|vefsíða=Morgunblaðið 10. mars 1972|skoðað=2. mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/17148/1/Straumur%20%C3%AD%20æðum%20Tinna%20Guðbjartsdóttir.pdf|
höfundur=Tinna guðbjartsdóttir|titill=Straumur í æðum: Rafvæðing Íslands með tilliti til verka sjálfmenntaðra manna|vefsíða=Skemman.is janúar 2014|bls=47&amp;ndash;57|skoðað=11, mars 2020}}
* {{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1248483?iabr=on#page/n4/mode/1up/search/jarðað%20verði%20%C3%AD%20gamla%20kirkjugarðinum|höfundur=Höfundur ókunnur|titill=Raforkumálin: Sjervirkjanir eru hentugi|vefsíða=Morgunblaðið 3. júní 1943|bls=5|skoðað=11. apríl 2020}}
* [[Orkustofnun]].is: [https://orkustofnun.is/orkustofnun/um-orkustofnun/saga-orkustofnunar/ „Saga Orkustofnunar“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200229234732/https://orkustofnun.is/orkustofnun/um-orkustofnun/saga-orkustofnunar/ |date=2020-02-29 }} (skoðað 29. febrúar 2020)
* [[ÍSOR]].is: [https://www.isor.is/saga-isor „Saga ÍSOR“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303125738/https://www.isor.is/saga-isor |date=2020-03-03 }} (skoðað 3. mars 2020)

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Raforkumálastjóri
  |titill= [[Orkumálastjóri]]
  |frá=[[1967]]
  |til=[[1972]]
  |eftir= [[Jakob Björnsson (orkumálastjóri)|Jakob Björnsson]]
}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Nýtt starf
  |titill= Raforkumálastjóri
  |frá=[[1947]]
  |til=[[1967]]
  |eftir= [[Orkumálastjóri]]
}}
{{Erfðatafla 
  |fyrir= Nýtt starf
  |titill= Rafmagnseftirlitsstjóri
  |frá=[[1933]]
  |til=[[1946]]
  |eftir= Stefán Bjarnason
}}

{{Töfluendir}}

{{fd|1902|1987}}
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]]
[[Flokkur:Íslenskir verkfræðingar]]
[[Flokkur:Orkumálastjórar]]
[[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Víkingslækjarætt]]
[[Flokkur:Reykjahlíðarætt]]</text>
      <sha1>2ibsezpeenyd8uknoqlk57yhxfbsr6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aleksandar Vučić</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158072</id>
    <revision>
      <id>1983956</id>
      <parentid>1983941</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Stjórnmálaferill */</comment>
      <origin>1983956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12041" sha1="hzv58g0a1el6zmdpsnug01v3r0x1f5e" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| forskeyti = 
| nafn = Aleksandar Vučić
| mynd = Aleksandar Vučić (2024).jpg
| myndatexti1 = Aleksandar Vučić árið 2024.
| titill = Forseti Serbíu
| stjórnartíð_start = 31. maí 2017
| stjórnartíð_end = 27. september 2026
| forsætisráðherra = [[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}&lt;br&gt;[[Ana Brnabić]]&lt;br&gt;[[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}&lt;br&gt;[[Miloš Vučević]]&lt;br&gt;[[Đuro Macut]]
| forveri = [[Tomislav Nikolić]]
| eftirmaður = [[Ana Brnabić]] {{small|(starfandi)}}
| titill2 = Forsætisráðherra Serbíu
| stjórnartíð_start2 = 24. apríl 2014
| stjórnartíð_end2 = 31. maí 2017
| forseti2 = [[Tomislav Nikolić]]
| forveri2 = [[Ivica Dačić]]
| eftirmaður2 = [[Ivica Dačić]] {{small|(starfandi)}}
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1970|3|5}}
| fæðingarstaður = [[Belgrad]], [[Serbía|Serbíu]], [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]]
| þjóderni = [[Serbía|Serbneskur]]
| maki = Ksenija Janković (g. 1997; sk. 2011)&lt;br&gt;Tamara Đukanović (g. 2013)
| stjórnmálaflokkur = [[Serbneski framfaraflokkurinn]]
| bústaður = 
| atvinna = 
| háskóli = [[Háskólinn í Belgrad]]
| starf = Stjórnmálamaður
| undirskrift = Signature Aleksandar Vucic.png
| nafn_á_frummáli = {{Nobold|Александар Вучић}}
}}
'''Aleksandar Vučić''' (f. 5. mars 1970) er [[Serbía|serbneskur]] stjórnmálamaður sem var forseti Serbíu frá árinu 2017 til ársins 2026. Hann var áður forsætisráðherra landsins frá 2014 til 2017 og hefur verið leiðtogi [[Serbneski framfaraflokkurinn|Serbneska framfaraflokksins]] frá árinu 2012. Flokkurinn hefur haft meirihluta á þingi Serbíu frá árinu 2014.

Þótt Serbía sé [[þingræði]] þar sem forsetinn fer formlega séð ekki með mikil völd var Vučić sem forseti almennt talinn valdamesti maður landsins og hinn eiginlegi leiðtogi ríkisstjórnarinnar. Stjórn hans hefur sætt ásökunum um að skerða lýðræði í Serbíu vegna takmarkana á [[fjölmiðlafrelsi]] á síðustu árum.

==Æviágrip==
=== Ætterni og uppvöxtur ===
Föðurfjölskylda Vučićs kemur frá [[Bugojno]] í [[Bosnía|Bosníu]] en neyddist til að flýja þaðan undan króatísku fasistasamtökunum [[Ustasja]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og setjast að í [[Belgrad]]. Margir ættingjar Vučićs, meðal annars föðurafi hans, voru myrtir af meðlimum Ustasja í stríðinu. Móðir Vučićs er frá [[Bečej]].

Vučić ólst upp í [[Nýja Belgrad|Nýju Belgrad]] og gekk í gagnfræðaskóla í borgarhlutanum [[Zemun]]. Hann nam lögfræði við [[Háskólinn í Belgrad|Háskólann í Belgrad]]. Hann bjó síðan í tvö ár í [[Bretland]]i og sneri heim til [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] í byrjun tíunda áratugarins til að vinna sem blaðamaður.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Порекло Александра Вучића|url=http://www.poreklo.rs/2012/04/08/poreklo-aleksandra-vučića/|útgefandi=Poreklo|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní}}&lt;/ref&gt;

=== Stjórnmálaferill ===
Árið 1993 gekk Vučić í serbneska [[Róttæki flokkurinn (Serbía)|Róttæka flokkinn]], [[Þjóðernishyggja|þjóðernis]]- og [[Lýðhyggja|hægrisinnaðan]] [[Lýðhyggja|popúlistaflokk]] sem hafði það að stefnumáli að þenja landamæri Serbíu til svæða í nágrannaríkjunum sem áður höfðu verið byggð Serbum. Vučić var kjörinn á þing fyrir Róttæka flokkinn í kosningum sama ár og var kjörinn aðalritari flokksins tveimur árum síðar, aðeins 24 ára gamall.

Í mars árið 1998 varð Vučić upplýsingaráðherra í stjórn [[Mirko Marjanović]] forsætisráðherra. Til þess að bæla niður í gagnrýni á ríkisstjórn [[Slobodan Milošević|Slobodans Milošević]] forseta lét Vučić setja lög sem sektuðu blaðamenn fyrir að gagnrýna stjórnina og kom í veg fyrir að erlendir fjölmiðlar mættu starfa í landinu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-25808463|titill=Serbia transforming from pariah to EU partner|höfundur=Guy De Launey|útgefandi=BBC News|ár=2014|21. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; Á þessum tíma sættu serbneskir fjölmiðlar ásökunum um að miðla þjóðernisáróðri, úthrópa þjóðernisminnihlutahópa og réttlæta voðaverk gegn þeim.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Judah|title=The Serbs|year=1997|url=https://archive.org/details/serbshistorymyth00juda|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15826-7}}&lt;/ref&gt;

Vegna ósættis innan Róttæka flokksins um neikvæða afstöðu hans til [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] klauf [[Tomislav Nikolić]], þáverandi aðstoðarleiðtogi flokksins, sig úr flokknum árið 2008 ásamt 57 meðlimum, þar á meðal Vučić. Nikolić stofnaði sama ár nýjan flokk, [[Serbneski framfaraflokkurinn|Serbneska framfaraflokkinn]], og bað Vučić að gerast meðlimur í honum. Í október árið 2008 tilkynnti Vučić að hann hygðist gerast aðstoðarleiðtogi Framfaraflokksins. Upp frá því virðist Vučić hafa breytt ýmsum stjórnmálaskoðunum sínum og hefur gefið frá sér ýmsar staðhæfingar sem stangast á við fyrri störf hans.

Frá árinu 2008 hefur Vučić verið fylgjandi því að Serbía gerist aðildarríki Evrópusambandsins. Markmið flokksins er að Serbía hljóti aðild að ESB árið 2022 og til þess að ná því markmiði verði að koma á ýmsum umbótum. Þar á meðal má nefna umbætur í dómskerfinu, valddreifingu, einkavæðingu hluta af fjármálakerfinu og rannsóknir á glæpum úr [[Kósovóstríðið|Kósovóstríðinu]]. Þessar áætlanir hafa verið erfiðaðar þar sem mikill hluti Serba aðhyllist hefðbundið bandalag þjóðarinnar við [[Rússland]] og því hefur Vučić þótt leika nokkurs konar „jafnvægisleik“ á milli ESB og Rússlands á valdatíð sinni.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.frihetssmedjan.se/2015/06/milos-varcakovic-ingen-oro-over-att-serbien-ska-alliera-sig-med-ryssland/|titill=Miloš Varcaković: Ingen oro över att Serbien ska alliera sig med Ryssland|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|tungumál=sænska|ár=2015|mánuður=16. júní|útgefandi=Frihetssmedjan|språk=sænska}}&lt;/ref&gt;

Vegna fortíðar Vučićs í serbneskum stjórnmálum er hann litinn hornauga í nágrannaríkjunum [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]] og [[Króatía|Króatíu]]. Þar sem Króatar eru meðlimir í ESB hefur afstaða þeirra til Vučićs einnig flækt fyrirætlanir hans um inngöngu í sambandið. Króatar hafa farið leynt og ljóst fram á að Serbar leysi úr álitamálum er varða framgang þeirra í [[Sjálfstæðisstríð Króatíu|króatíska sjálfstæðisstríðinu]] áður en aðild þeirra að ESB verði tekin til greina. Aðild Vučićs að ríkisstjórn Miloševićs á tíunda áratugnum þykir hafa gert honum erfitt fyrir í samningaviðræðum við Króatíu.

Vučić bað Serba um umboð til að halda áfram viðræðum við ESB í aðdraganda þingkosninga árið 2016.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.svd.se/vucic-soker-eu-stod-i-val|titill=Segertippad Vucic vinner Serbienval|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|útgefandi=SvD.se|tungumál=sænska}}&lt;/ref&gt; Framfaraflokkurinn vann kosningarnar með yfirburðum en í stað þess að halda áfram sem forsætisráðherra ákvað Vučić að gefa kost á sér í forsetakosningum landsins sem fóru fram árið 2016. Hann vann forsetakosningarnar með meirihluta í fyrstu umferð þann 2. apríl árið 2017.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/vucic-naesti-forseti-serbiu|titill=Vucic næsti forseti Serbíu|ár=2017|mánuður=3. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=25. júní|útgefandi=RÚV}}&lt;/ref&gt; [[Ana Brnabić]] tók við af Vučić sem forsætisráðherra en þótt forsetaembættið hafi lítil völd samkvæmt stjórnarskrá landsins var Vučić í reynd áfram leiðtogi ríkisstjórnarinnar í krafti stöðu sinnar sem flokksleiðtogi Framfaraflokksins. Brnabić gekkst við því að Vučić starfaði sem „leiðbeinandi“ hennar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild | url=https://www.danas.rs/politika/brnabic-vucic-da-ima-ulogu-mentora-nad-premijerom/ | titill=Brnabić: Vučić da ima ulogu mentora nad premijerom | útgefandi=Danas | mánuður=6. júní|ár=2017 | mánuðurskoðað=25. júní|árskoðað= 2020| tungumál=serbneska}}&lt;/ref&gt;

Alþjóðlegir eftirlitshópar hafa lýst áhyggjum af hrörnun lýðræðis í Serbíu í stjórnartíð Vučićs. Árið 2020 komst bandaríska hugveitan [[Freedom House]] að þeirri niðurstöðu að Serbía gæti ekki lengur talist lýðræðisríki.&lt;ref&gt;{{Vefheimild | url=https://www.visir.is/g/20201031346d| titill=Telja Ungverjaland ekki lengur lýðræðisríki | útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuður=6. maí|ár=2020| mánuðurskoðað=25. júní|árskoðað= 2020| höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson }}&lt;/ref&gt; Stjórnarandstöðuflokkarnir sniðgengu þingkosningar sem haldnar voru í júní 2020, sem leiddi til þess að Framfaraflokkurinn og samstarfsflokkar hans unnu nánast öll sæti á serbneska þinginu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20201983584d/vu-i-herdir-tokin| titill=Vučić herðir tökin| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| mánuður=22. júní|ár=2020| mánuðurskoðað=22. júní|árskoðað= 2020| höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson }}&lt;/ref&gt;

Vučić var endurkjörinn forseti Serbíu í apríl 2022, auk þess sem Framfaraflokkurinn viðhélt yfirburðastöðu á serbneska þinginu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20222244320d/vucic-og-flokkur-hans-med-orugga-sigra-i-serbiu| titill=Vucic og flokkur hans með örugga sigra í Serbíu| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| mánuður=4. aprí|ár=2022| mánuðurskoðað=4. apríl|árskoðað=2022| höfundur=Atli Ísleifsson}}&lt;/ref&gt;

Þann 27. júní 2026 tilkynnti Vučić að hann hygðist segja af sér innan nokkurra vikna og efna til þingkosninga þar sem hann myndi styðja Serbneska framfaraflokkinn. Þegar hann tilkynnti þetta höfðu mótmæli staðið yfir í Serbíu í um eitt og hálft ár, eða frá því að þak lestarstöðvar í [[Novi Sad]] hrundi með þeim afleiðingum að sextán manns létust.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262902732d/for-seti-serbiu-hyggst-segja-af-ser| titill=For­seti Serbíu hyggst segja af sér| útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''| dags=27. júní 2026| skoðað=30. júní 2026| höfundur=Atli Ísleifsson}}&lt;/ref&gt; Vučić sagði af sér 17. september 2026 og [[Ana Brnabić]] varð settur forseti Serbíu. Vučić sóttist eftir því að verða forsætisráðherra landsins að nýju eftir þingkosningarnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-09-27-forseti-serbiu-segir-af-ser-488199|titill= Forseti Serbíu segir af sér |dags= 27. september 2026 |skoðað=27. september 2026|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Erla María Davíðsdóttir}}&lt;/ref&gt; Í kosningunum vann hins vegar fjöldahreyfing stúdenta sem hafði staðið að mótmælunum sigur. Vučić viðurkenndi ósigur á kosninganótt 25. október 2026.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-10-25-vucic-vidurkennir-osigur-i-serbiu-490879|titill= Vučić viðurkennir ósigur í Serbíu |dags= 25. október 2026 |skoðað= 25. október 2026 |útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Malín Marta Eyfjörð Ægisdóttir}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill=Forsætisráðherra Serbíu
|frá=24. apríl 2014
|til=31. maí 2017
|fyrir=[[Ivica Dačić]]
|eftir=[[Ivica Dačić]]&lt;br&gt;{{small|(''starfandi'')}}
}}
{{Erfðatafla
|titill=Forseti Serbíu
|frá=31. maí 2017
|til=27. september 2026
|fyrir=[[Tomislav Nikolić]]
|eftir=[[Ana Brnabić]]&lt;br&gt;{{small|(''starfandi'')}}
}}
{{Töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Vučić, Aleksandar}}
{{f|1970}}
[[Flokkur:Forsetar Serbíu]]
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Serbíu]]</text>
      <sha1>hzv58g0a1el6zmdpsnug01v3r0x1f5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rocky IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163531</id>
    <revision>
      <id>1983957</id>
      <parentid>1782001</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikynator</username>
        <id>95479</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1983957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2496" sha1="i2xlyv21ugad4ivpz194hynt5munzs8" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''Rocky IV''}}
{{Kvikmynd|nafn=Rocky IV|tegund=Íþróttir, Dramatík|land=Bandaríkin|útgáfudagur=21. nóvemer, 1985. (Los Angeles).|tungumál=Enska og Rússneska|leikstjóri=Sylvester Stallone|framleiðandi=Irwin Winkler, Robert Chartoff|handritshöfundur=Sylvester Stallone|leikarar=Sylvester Stallone, Talia Shire, Burt Young, Carl Weathers, Birgitte Nielsen, Dolph Lundgren.|tónlist=Vince DiCola|kvikmyndagerð=Bill Butler|klipping=Don Zimmerman, John W. Wheeler|aðalhlutverk=Sylvester Stallone|fyrirtæki=Metro-Goldwyn-Mayer,
Chartoff-Winkler|sýningartími=90 mínútur.|aldurstakmark=13 ára|ráðstöfunarfé=$28 milljónir|heildartekjur=$300.4 milljónir}}
'''''Rocky IV''''' er kvikmynd sem var frumsýnd þann 21. nóvember 1985. [[Sylvester Stallone]] skrifaði handritið, leikstýrði og lék aðalhlutverkið. Auk hans lék Talia Shire, Adrian Balboa konu Rockys, [[Burt Young]] lék [[Paulie Pennino]], mág hans og [[Dolph Lundgren]] lék Ivan Drago, höfuðandstæðing Rockys.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.imdb.com/title/tt0089927/|titill=Rocky IV|útgefandi=IMDb.com|mánuðurskoðað=Apríl|árskoðað=2021}}&lt;/ref&gt;

== Efni ==
[[Mynd:Sylvester Stallone-2.gif|thumb|Sylvester Stallone handritshöfundur, leikstjóri og aðalleikari Rocky IV]]
Rocky IV er ein vinsælasta mynd allra tíma. Myndin þykir vera erkitýpan af kaldastríðsmynd. Stallone lét Rocky sem er bandarískur alþýðumaður,  vera hjartahreinan og með ríka réttlætiskennd á meðan Rússar eru svikulir og falskir. Ivan Drago hafði áður drepið [[Apollo Creed]], besta vin Rockys í hringnum og ákveður hann að hefna fyrir vin sinn með því að berjast í Moskvu. 

Í einu atriði myndarinnar eru sýndar mismunandi aðstæður Ivans og Rockys þegar þeir undirbúa sig fyrir bardagann. Rocky æfir sig úti í snjónum, hann notar það sem hann finnur í náttúrunni til að styrkja sig. Hann dregur trjádrumba og losar snjósleða en notar lítinn hefðbundinn lyftingabúnað. Á meðan er sýnt hvernig Drago notar vísindin til að ná árangri. Hann notar stera, æfingasvæðið er fullt af vísindamönnum sem nota nýjustu tækni til að mæla framgang hans og hvernig hægt er að gera hann enn sterkari. Með þessu myndmáli er verið að sýna hver er sterki aðilinn og hver er veiki aðilinn bæði í bardaganum og í kalda stríðinu.

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Bandarískar kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1985]]</text>
      <sha1>i2xlyv21ugad4ivpz194hynt5munzs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andri Lucas Guðjohnsen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165177</id>
    <revision>
      <id>1984011</id>
      <parentid>1981452</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1984011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2555" sha1="ee27yoy17jglvmruveg4tvvofg0qh6d" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
|mynd=Andri gudjohnsen chelsea gent 2024.jpg
|nafn= Andri Lucas Guðjohnsen
|fullt nafn= Andri Lucas Guðjohnsen
|fæðingardagur={{Fæðingardagur og aldur|2002|1|29}}
|fæðingarbær=[[London]]
|fæðingarland=England
|hæð= 1,87 m
|staða= Framherji
|núverandi lið= [[Blackburn Rovers]]
|númer= 19
|ár í yngri flokkum=2010–2013&lt;br&gt;2013-2015&lt;br&gt;2015-2018&lt;br&gt;2018-2021
|yngriflokkalið= [[FC Barcelona]]&lt;br&gt;CF Gavá&lt;br&gt;[[Espanyol]]&lt;br&gt;[[Real Madrid]]
|ár1=2021-2022
|ár2=2022-2023
|ár3=2023-2024
|ár4=2024-2025
|ár5=2025-
|lið1=Real Madrid B
|lið2=[[IFK Norrköping]]
|lið3=Lyngby BK (lán)
|lið4=KAA Gent
|lið5=[[Blackburn Rovers]]
|leikir (mörk)1= 4 (1)
|leikir (mörk)2= 29 (1)
|leikir (mörk)3=28 (13)
|leikir (mörk)4=34 (5)
|leikir (mörk)5=36 (15)
|landsliðsár=2017&lt;br&gt;2017-2019&lt;br&gt;2017-2018&lt;br&gt;2018-2019&lt;br&gt;2021-
|landslið=Ísland U16&lt;br&gt;Ísland U17&lt;br&gt; Ísland U18&lt;br&gt;Ísland U19&lt;br&gt; [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]]
|landsliðsleikir (mörk)=7 (2)&lt;br&gt;(12) 8&lt;br&gt;4 (0)&lt;br&gt;10 (4)&lt;br&gt;41 (12)
|mfuppfært= okt 2026
|lluppfært= okt 2026
}}
'''Andri Lucas Guðjohnsen''' (f. 29. janúar 2002) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir enska félagið [[Blackburn Rovers]]. 

Andri spilaði með yngriflokkaliðum á Spáni. Hann hélt til Skandinavíu árið 2022. Hann varð næstmarkahæsti leikmaður dönsku úrvalsdeildarinnar tímabilið 2023-2024 &lt;ref&gt;[https://m.fotbolti.net/news/04-06-2024/andri-lucas-gent-frabaer-klubbur-og-yrdi-mjog-gott-skref Gent frábær klúbbur og yrði mjög gott skref] Fótbolti.net, 4/6 2024&lt;/ref&gt;

===Blackburn Rovers===
Andri gerði þriggja ára samning við Blackburn árið 2025.&lt;ref&gt;[https://m.fotbolti.net/news/31-08-2025/andri-lucas-til-blackburn-stadfest Andri Lucas til Blackburn (staðfest)] Fótbolti.net, sótt 31. ágúst, 2025&lt;/ref&gt; Hann byrjaði vel hjá félaginu. Hann var valinn leikmaður nóvembermánaðar með 4 mörk í 6 leikjum. &lt;ref&gt;[https://www.rovers.co.uk/news/2025/december/03/andri-scoops-player-of-the-month-prize-/ Andri scoops Player of the Month prize!]
Rovers.co.uk, sótt 29. desember 2025&lt;/ref&gt;

===Landsliðið===
Andri var kallaður í fyrsta skipti A-landsliðið haustið 2021 leik í undankeppni [[HM 2022]]. 

===Fjölskylda===
Andri er af fótboltaætt en [[Eiður Guðjohnsen]] er faðir hans, [[Arnór Guðjohnsen]] afi og [[Sveinn Aron Guðjohnsen]] og [[Daníel Tristan Guðjohnsen]] bræður hans.

==Tilvísanir==

[[Flokkur:Íslenskir knattspyrnumenn]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 2002]]</text>
      <sha1>ee27yoy17jglvmruveg4tvvofg0qh6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Handhafar Sakharov-verðlaunanna</title>
    <ns>14</ns>
    <id>165916</id>
    <revision>
      <id>1983963</id>
      <parentid>1738224</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1983963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="1cvxnyoxkizzo3alybcj8twd5vjm55g" xml:space="preserve">[[Flokkur:Handhafar mannréttindaverðlauna|Sakharov-verðlaunin]]
[[Flokkur:Sakharov-verðlaunin]]</text>
      <sha1>1cvxnyoxkizzo3alybcj8twd5vjm55g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Notandaspjall:Svavar Kjarrval/TechNews</title>
    <ns>3</ns>
    <id>166169</id>
    <revision>
      <id>1983973</id>
      <parentid>1983289</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T18:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>35226</id>
      </contributor>
      <comment>Nýr hluti: /* Tech News: 2026-44 */</comment>
      <origin>1983973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1053031" sha1="ao6bam98v2vljsgd6mlmu97nfa19a9u" xml:space="preserve">{{Skjalasafn|
* [[Notandaspjall:Svavar Kjarrval/TechNews (safn 1)]] mars 2014 - janúar 2022}}

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;oauth_consumer&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|actions=edit,history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withgadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withJS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withCSS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966]
* The heading on the main page can now be configured using &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]&lt;/span&gt; for logged-in users and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Mainpage-title]]&lt;/span&gt; for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715]
* Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

11. janúar 2022 kl. 01:24 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22562156 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages.  If you click &quot;{{int:Disambiguator-review-link}}&quot; in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item.
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]].  You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies.  This is available at most wikis.  Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T263819]
* When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|&quot;preloaded&quot; with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17. janúar 2022 kl. 19:55 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22620285 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO.
* You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619]

'''Events'''
* You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year.
* You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

24. janúar 2022 kl. 21:38 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22644148 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;?withgadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;supportsUrlLoad&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead:
** The user group &lt;code&gt;oversight&lt;/code&gt; will be renamed &lt;code&gt;suppress&lt;/code&gt;. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki.

'''Events'''
* You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

31. janúar 2022 kl. 17:42 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22721804 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]).
* Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823]

'''Problems'''
* A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;vector&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; should be updated to also check for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;vector-2022&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

7. febrúar 2022 kl. 21:16 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22765948 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; function has been updated so that it does not remove the &quot;space&quot; character. Wikis are advised to wrap all the uses of &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; with &lt;code dir=ltr&gt;rmwhitespace()&lt;/code&gt; wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

14. febrúar 2022 kl. 19:19 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22821788 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]&lt;/bdi&gt;) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020]
* At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820]
* You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;class=notpageimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. For example, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Example.png|class=notpageimage]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator.

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system.  There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/]
* Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated &quot;talk&quot; page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21. febrúar 2022 kl. 19:12 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22847768 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909]
* Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group &lt;code&gt;oversight&lt;/code&gt; was renamed &lt;code&gt;suppress&lt;/code&gt;. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]].

'''Problems'''
* The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features.
* If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: &lt;code dir=ltr&gt;successbox, messagebox, errorbox, warningbox&lt;/code&gt;), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

28. febrúar 2022 kl. 23:00 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22902593 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

7. mars 2022 kl. 21:16 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22958074 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771]

'''Problems'''
* There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]].
* There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;uselang=qqx&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as &quot;{{int:vector-view-history}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T300069]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have &lt;code dir=ltr&gt;deletelogentry&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;deletedhistory&lt;/code&gt; rights through their group memberships. Before, only those with the &lt;code dir=ltr&gt;deleterevision&lt;/code&gt; right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928]
* On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114]

'''Future changes'''
*  The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617]

'''Events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

14. mars 2022 kl. 22:08 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22993074 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available.

'''New code release schedule for this week'''
* There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]].

'''Recent changes'''
* You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043]

'''Future changes'''
* Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21. mars 2022 kl. 16:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23034693 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

28. mars 2022 kl. 19:55 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23073711 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available.

'''Problems'''
* For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be &lt;code dir=ltr&gt;Tech News: 2022-14&lt;/code&gt; anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920]
* Over the next few months, the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where &quot;Link recommendation&quot; is already available]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

4. apríl 2022 kl. 21:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23097604 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new public status page at &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]&lt;/span&gt;. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project].
* On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

11. apríl 2022 kl. 19:44 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23124108 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]).
* Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated &quot;Talk&quot; page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]].
* On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: &lt;code dir=ltr&gt;successbox&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;errorbox&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;warningbox&lt;/code&gt;. The styles for those classes and &lt;code dir=ltr&gt;messagebox&lt;/code&gt; will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]].

'''Future changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

18. apríl 2022 kl. 23:12 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23167004 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]).
* Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

25. apríl 2022 kl. 22:56 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23187115 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese.
* [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967]
* If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include &lt;code dir=ltr&gt;#mw-anon-edit-warning&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;#mw-undelete-revision&lt;/code&gt; and 3 others.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

2. maí 2022 kl. 19:34 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23232924 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966]

'''Problems'''
* Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586]
* Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966]
*  [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022).

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

9. maí 2022 kl. 15:23 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23256717 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16. maí 2022 kl. 18:58 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23291515 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341]
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]&lt;/span&gt; portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629]

'''Problems'''
* The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915]
* Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

24. maí 2022 kl. 00:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23317250 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an &lt;code dir=ltr&gt;ip_in_ranges()&lt;/code&gt; function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple &lt;code dir=ltr&gt;ip_in_range()&lt;/code&gt; expressions joined by &lt;code&gt;|&lt;/code&gt; into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017]
* The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the &lt;code&gt;uciprange&lt;/code&gt; parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150]
* A new parser function will be introduced: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{=}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. It will replace existing templates named &quot;=&quot;. It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

30. maí 2022 kl. 20:29 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23340178 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;str_replace_regexp()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

7. júní 2022 kl. 02:46 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23366979 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471]
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July.

'''Future changes'''
* By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

13. júní 2022 kl. 16:59 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23389956 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;site_stats&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;user_global_editcount&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]&lt;/span&gt; to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910]

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;typeof&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute values, and instead use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:File&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for all types. Tool authors should adjust any code that expects: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Image&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Audio&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Video&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20. júní 2022 kl. 20:18 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23425855 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps &amp; Wikimedia Cloud Services]] continues.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033]
*  Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472]
* Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

27. júní 2022 kl. 20:03 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23453785 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;proofreadpage_source_href&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be removed from &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and be replaced with the variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prpSourceIndexPage&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;.  [https://phabricator.wikimedia.org/T309490]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

4. júlí 2022 kl. 19:32 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23466250 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&amp;compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932]
*The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

11. júlí 2022 kl. 19:25 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23502519 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available.

'''Problems'''
* The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;TDFSupport@wikimedia.org&lt;/span&gt; before 12 August.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

18. júlí 2022 kl. 23:00 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23517957 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]&lt;/span&gt; and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]&lt;/span&gt; portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179]

'''Problems'''
*  Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391]
* Administrators will now see buttons on user pages for &quot;{{int:changeblockip}}&quot; and &quot;{{int:unblockip}}&quot; instead of just &quot;{{int:blockip}}&quot; if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

25. júlí 2022 kl. 19:27 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23545370 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Phantom&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]].

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].

'''Future meetings'''
* This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

1. ágúst 2022 kl. 21:22 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23615613 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]).

'''Future meetings'''
* The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

8. ágúst 2022 kl. 19:50 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23627807 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]].

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15. ágúst 2022 kl. 21:09 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23658001 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778]

'''Future changes'''
* The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]].  The Editing team is enabling this tool everywhere.  You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23. ágúst 2022 kl. 00:13 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23675501 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets.

'''Problems'''
* In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]].  If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]&lt;/span&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

29. ágúst 2022 kl. 23:06 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23725814 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#p-namespaces&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; should be updated to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#p-associated-pages&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

5. september 2022 kl. 23:22 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23757743 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

13. september 2022 kl. 01:50 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23787318 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;templatelinks&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table are now being dropped: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_namespace&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_title&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_target_id&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. See &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T299417|T299417]]&lt;/span&gt; for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available.  Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons]

'''Future changes'''
* In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/span&gt; 19. september 2022 kl. 22:16 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23826293 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;rel&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute of links. Further details are in &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T315209|T315209]]&lt;/bdi&gt;.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias.  They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile]
* In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.json&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27. september 2022 kl. 00:30 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23860085 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID]
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias.  They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;scribunto-console&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] 
* The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4. október 2022 kl. 00:24 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23885489 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

10. október 2022 kl. 14:09 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23912412 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements]
* A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( &quot;strict&quot; )]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to add errors for some possible code problems. This replaces &quot;[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]&quot; on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310]

'''Future changes'''
* The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The &quot;{{int:discussiontools-replylink}}&quot; button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. október 2022 kl. 21:46 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23943992 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]].
* On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]].

'''Problems'''
* Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] 
* Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list]
* Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:Unicode 11 case map migration]]&lt;/bdi&gt;. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]].
* The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]].

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24. október 2022 kl. 21:23 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23975411 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997]
* In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for &quot;{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T321155]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818]
* It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817]
* It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815]
* It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 31. október 2022 kl. 21:16 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23977539 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592]

'''Problems'''
* Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8. nóvember 2022 kl. 00:32 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24001035 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962]
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]&lt;/span&gt;, &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]&lt;/span&gt;, and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]&lt;/span&gt; portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* There will be a new link to directly &quot;Edit template data&quot; on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&amp;oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309]
* Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14. nóvember 2022 kl. 21:55 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24071290 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]].

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. nóvember 2022 kl. 23:22 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24071290 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]).
* Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327]
* On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28. nóvember 2022 kl. 20:03 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24114342 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. desember 2022 kl. 00:41 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24151590 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]].  Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961]
* The character &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714]

'''Events'''
* The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12. desember 2022 kl. 23:35 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24216570 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023.

'''Recent changes'''
* On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536]

'''Problems'''
* Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week or next week.
* The word &quot;{{int:discussiontools-replybutton}}&quot; is very short in some languages, such as Arabic (&quot;&lt;bdi lang=&quot;ar&quot;&gt;ردّ&lt;/bdi&gt;&quot;). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537]

'''Future changes'''
* Edits can be automatically &quot;tagged&quot; by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063]
* The Trust &amp; Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. 
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021.

'''Events'''
* You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20. desember 2022 kl. 00:00 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24258101 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-02&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349]
* [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]].
* You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541]
* A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257]
* [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use &lt;code&gt;matrix:&lt;/code&gt; to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021]
* You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493]

'''Changes later this week'''
* [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10. janúar 2023 kl. 01:08 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24342971 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available.

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in &quot;{{int:last}}&quot; links on page history now contain &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;diff=prev&amp;oldid=[revision ID]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in place of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;diff=[revision ID]&amp;oldid=[revision ID]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on &lt;code&gt;{{ns:1}}:&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;{{ns:3}}:&lt;/code&gt; namespaces.  These will be extended to other talk namespaces, such as &lt;code&gt;{{ns:5}}:&lt;/code&gt;.  They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including &lt;code&gt;{{ns:4}}:&lt;/code&gt; pages (e.g., at the Village Pump).  You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417]
*On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841]
* The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]].

'''Future changes'''
* The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. janúar 2023 kl. 01:11 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24381020 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907]
* The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. janúar 2023 kl. 23:46 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24418874 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 31. janúar 2023 kl. 00:06 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24455949 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433]
* Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as &quot;What links here&quot; in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692]
*[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;skins=…&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. febrúar 2023 kl. 10:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24491749 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available.

'''Problems'''
* On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site.  You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14. febrúar 2023 kl. 01:49 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24540832 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
*The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February.

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. febrúar 2023 kl. 01:58 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24570514 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27. febrúar 2023 kl. 23:47 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24634242 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023.
* On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. mars 2023 kl. 23:50 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24676916 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13. mars 2023 kl. 23:20 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24700189 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]].
* There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662]

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. mars 2023 kl. 01:26 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24732558 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609]
* [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521]
* Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28. mars 2023 kl. 01:14 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24780854 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.hoverIntent&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;hover()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;on()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194]
* Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242]
* You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__ARCHIVEDTALK__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; magic word.  There will also be a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.mw-archivedtalk&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221]

'''Future changes'''
* The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3. apríl 2023 kl. 23:40 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24820268 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the &quot;{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}&quot; option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876]

'''Problems'''
* There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10. apríl 2023 kl. 20:05 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24851886 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature &quot;{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}&quot;. Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for &quot;{{int:globalwatchlist-markpageseen}}&quot; for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246]

'''Problems'''
* At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18. apríl 2023 kl. 01:55 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24881071 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]].  [https://phabricator.wikimedia.org/T334316]

'''Problems'''
* Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940]
* For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794]

'''Changes later this week'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]].
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24. apríl 2023 kl. 22:04 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24933592 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend &quot;Who Wrote That?&quot; tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891]
* The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits]
* The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2. maí 2023 kl. 01:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24966974 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Last week, Community Tech released the first update for providing [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diffs]], the #1 request in the 2022 Community Wishlist Survey. [[phab:T324759|This update]] adds legends and tooltips to inline diffs so that users unfamiliar with the blue and yellow highlights can better understand the type of edits made.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;html5&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;moin&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;html+handlebars&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828]
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&amp;section=new&amp;preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;preload=MediaWiki:July&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337]

'''Problems'''
* Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like &lt;bdi lang=&quot;de&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[:de:Modul:Graph]]&lt;/bdi&gt;. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&amp;action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750]

'''Future changes'''
* During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805]
* There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] &lt;code&gt;jquery.tipsy&lt;/code&gt; will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with &lt;code&gt;.tipsy(&lt;/code&gt; can be commented out. &lt;code&gt;OO.ui.PopupWidget&lt;/code&gt; can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9. maí 2023 kl. 00:36 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24998636 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] 

'''Future changes'''
* There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15. maí 2023 kl. 21:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25011501 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The &quot;recent edits&quot; time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250]

'''Changes later this week'''
* An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22. maí 2023 kl. 16:55 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25028325 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has &quot;{{int:watchlistedit-normal-check-all}}&quot; options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - &quot;check all&quot; checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252]	

'''Problems'''
* For a few days earlier this month, the &quot;Add interlanguage link&quot; item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29. maí 2023 kl. 22:04 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25079963 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750]
* Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for &quot;{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}&quot;. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081]

'''Problems'''
* For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 5. júní 2023 kl. 22:52 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25114640 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend &quot;Who Wrote That?&quot; tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341]
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937]
* The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064]

'''Problems'''
* For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101]
* Currently, the &quot;{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}&quot; feature in VisualEditor is broken. Existing &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#wpReason&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;&lt;code&gt;#wpReason &gt; input&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&amp;diff=22859956&amp;oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529]

'''Future changes'''
* From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12. júní 2023 kl. 14:52 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25133779 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing &lt;code&gt;\&lt;/code&gt; or pressing &lt;code&gt;ctrl + shift + p&lt;/code&gt;. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19. júní 2023 kl. 20:09 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25159510 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to all &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prop=extlinks&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the &lt;code&gt;externallinks&lt;/code&gt; database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994]

'''Problems'''
* Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.mbox-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|targets=&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|skins=&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parameter in &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Gadgets-definition&lt;/bdi&gt;) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268]
* All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126]
* The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26. júní 2023 kl. 16:19 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25202311 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3. júlí 2023 kl. 22:51 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25231546 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles.
* [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159]
* [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431]
* The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&amp;messages=&amp;x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the &quot;Completion&quot; for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810]
* [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218]

'''Future changes'''
* There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI]
* There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10. júlí 2023 kl. 19:54 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25278797 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;en-ca&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;en-gb&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;action=growthsetmentorstatus&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;action=growthmanagementorlist&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. júlí 2023 kl. 23:08 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25289122 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]]   On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25. júlí 2023 kl. 02:20 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25332248 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates.
* The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338]
* The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open &quot;office hours&quot;|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI]

'''Problems'''
* It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 31. júlí 2023 kl. 23:54 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25362228 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on &quot;{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}&quot; in your settings and use the &quot;{{int:Minerva-page-actions-editfull}}&quot; button in the &quot;{{int:Minerva-page-actions-overflow}}&quot; menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 7. ágúst 2023 kl. 21:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25420038 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] &lt;!-- TODO replace wiki codes --&gt;

'''Future changes'''
* A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15. ágúst 2023 kl. 06:00 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25428668 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868]
* From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages.
** Since the last edition, two new wikis have been created:
*** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|&lt;code&gt;wikt:blk:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540]
*** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|&lt;code&gt;s:su:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539]
** To catch up, the next most recent six wikis are:
*** Wikifunctions ([[f:|&lt;code&gt;f:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945]
*** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|&lt;code&gt;wikt:btm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216]
*** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|&lt;code&gt;w:gpe:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969]
*** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|&lt;code&gt;n:guw:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394]
*** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|&lt;code&gt;wikt:kbd:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266]
*** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|&lt;code&gt;w:fat:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21. ágúst 2023 kl. 15:25 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25497111 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166]
* Wikisource users can now use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prpbengalicurrency&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;pagelist&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tag.  [https://phabricator.wikimedia.org/T268932]
* Two preferences have been relocated. The preference &quot;{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}&quot; is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|&quot;{{int:prefs-editing}}&quot; tab]] at all wikis. Previously it was shown on the &quot;{{int:prefs-betafeatures}}&quot; tab at some wikis. The preference &quot;{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}&quot; is now also shown on the &quot;{{int:prefs-editing}}&quot; tab at all wikis, instead of the &quot;{{int:prefs-betafeatures}}&quot; tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]&lt;/bdi&gt;, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]].
* All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921]

'''Future changes'''
* The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;=&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]].
* A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28. ágúst 2023 kl. 14:00 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25510866 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763]
* There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294]
* One new wiki has been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|&lt;code&gt;w:tly:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166]
'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4. september 2023 kl. 23:34 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25566983 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, &quot;{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}&quot; and &quot;{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}&quot;), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115]
* When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263]
* The Enterprise API is launching a new feature called &quot;[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]&quot;. Currently in BETA, this attempts to identify likely &quot;newsworthy&quot; topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11. september 2023 kl. 21:08 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25589064 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263]
* All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18. september 2023 kl. 19:20 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25623533 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there.
* Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new &quot;namespaces&quot; option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces.

'''Future changes'''
* New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;global_account_groups&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;global_account_editcount&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format]

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26. september 2023 kl. 16:51 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25655264 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for &quot;{{int:tog-forcesafemode}}&quot;. This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new &quot;&lt;var&gt;contentModels&lt;/var&gt;&quot; option]]. The option takes a list of page content models, like &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;wikitext&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;css&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3. október 2023 kl. 01:27 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25686930 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|&lt;code&gt;w:fon:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139]
* At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under &quot;Images recommendations&quot; [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#page-actions&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#p-views&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9. október 2023 kl. 14:39 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25712895 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click &quot;Log in&quot; or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889]
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#p-namespaces&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the &quot;Discussion&quot; tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16. október 2023 kl. 23:47 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25745824 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. október 2023 kl. 23:16 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25782286 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]).
* The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).
* Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] 
* Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203]

'''Future changes'''
* There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]].
* The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30. október 2023 kl. 23:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25801989 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062]

'''Problems'''
* Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).
* The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. nóvember 2023 kl. 21:06 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25838105 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Four new wikis have been created:
** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|&lt;code&gt;w:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216]
** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|&lt;code&gt;w:dga:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218]
** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|&lt;code&gt;w:bbc:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320]
** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|&lt;code&gt;q:bjn:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217]

'''Problems'''
* Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695]
* Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;meta.domain == &quot;canary&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13. nóvember 2023 kl. 23:52 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25859263 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] 
* The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711]

'''Future changes'''
* There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. nóvember 2023 kl. 00:55 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25884616 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;async&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;await&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499]
* The deployment of &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]&quot; announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27. nóvember 2023 kl. 23:09 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25906379 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754]
* The &quot;{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}&quot; feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* On 6 December, people who have the enabled the preference for &quot;{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot; will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NEWSECTIONLINK__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]].

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/]
* Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]].

'''Events'''
* Registration &amp; Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4. desember 2023 kl. 23:50 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25914435 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the &quot;choosing own vs not own work&quot; step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709]

'''Problems'''
* There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the &quot;impact module&quot; and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12. desember 2023 kl. 02:12 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25945501 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The &quot;Move Page&quot; feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]].
* The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18. desember 2023 kl. 16:18 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25959059 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-02&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9. janúar 2024 kl. 01:20 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26026251 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as &quot;ES2015&quot;) and ES7 (&quot;ES2016&quot;). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;requiresES6&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957]
* You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388]
* An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module was deprecated and replaced with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966]

'''Future changes'''
* Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16. janúar 2024 kl. 00:13 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26074460 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. janúar 2024 kl. 01:04 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26096197 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].&lt;!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--&gt; [https://phabricator.wikimedia.org/T302011]
* There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the &quot;Tools&quot; menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;targets&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;skins&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29. janúar 2024 kl. 19:31 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26137870 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]].
*On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about &quot;action blocks&quot;]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199]

'''Future changes'''
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 5. febrúar 2024 kl. 19:22 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26180971 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation]

'''Problems'''
*There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed.  

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13. febrúar 2024 kl. 05:49 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26223994 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* If you have the &quot;{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}&quot; option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984]
* There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively.
*Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]].
*The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid.
* The CSS &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; property can now be used in HTML &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;style&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19. febrúar 2024 kl. 15:37 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26254282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value &lt;code&gt;wgGlobalGroups&lt;/code&gt; now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;if (/globalgroupname/.test(mw.config.get(&quot;wgGlobalGroups&quot;)))&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;changetags&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26. febrúar 2024 kl. 19:23 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26294125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Special:Book&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; page (as well as the associated &quot;Create a book&quot; functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437]
* [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace.  Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details.
* Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Gadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Gadget_definition&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespaces and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;gadgets-definition-edit&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272]
* A usability improvement to the &quot;Add a citation&quot; in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
*  All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233]
* The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;?useparsoid=1&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]).
*

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4. mars 2024 kl. 19:47 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26329807 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498]
*The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11. mars 2024 kl. 23:04 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26374013 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The notice &quot;Language links are at the top of the page&quot; that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/]
* Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746]

'''Problems'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18. mars 2024 kl. 17:40 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26410165 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25. mars 2024 kl. 18:57 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26446209 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs|comment on the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2. apríl 2024 kl. 03:36 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26462933 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey.
* Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727]
* Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8. apríl 2024 kl. 23:38 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26564838 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the &quot;{{Int:tag-mw-reverted}}&quot; tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435]
* A new variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;page_last_edit_age&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769]

'''Future changes'''
* Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;abuse_filter&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;abuse_filter_history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15. apríl 2024 kl. 23:29 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26564838 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086]
* You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22. apríl 2024 kl. 20:28 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26647188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''

[[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491]
* Seven new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|&lt;code&gt;w:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|&lt;code&gt;w:kus:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|&lt;code&gt;w:igl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|&lt;code&gt;wikt:kaa:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|&lt;code&gt;s:my:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|&lt;code&gt;s:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|&lt;code&gt;s:ka:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085]
* You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501]
* Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]].

'''Problems'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mapstyle=&quot;osm&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30. apríl 2024 kl. 03:34 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26689057 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
[[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the &lt;code&gt;SiteAdminHelper&lt;/code&gt;. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* When you look at the Special:Log page, the first view is labelled &quot;All public logs&quot;, but it only shows some logs. This label will now say &quot;Main public logs&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T237729]

'''Future changes'''
* A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension.
* Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot;. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. maí 2024 kl. 16:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26729363 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;__EXPECTWITHOUTSCANS__&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214]
* If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] &quot;{{int:tog-uselivepreview}}&quot;, then the template-page feature &quot;{{int:Templatesandbox-editform-legend}}&quot; will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907]
* [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;alt=&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute. This is identical in usage to the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;alt=&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137]
* The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]&quot; feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295]

'''Future changes'''
* In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; database table (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_namespace&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_title&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) are being dropped soon. Users must use two columns of the new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table instead (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_namespace&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_title&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). In your existing SQL queries:
*# Replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN pagelinks&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN linktarget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;ON&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; statement
*# Below that add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;
** See &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T222224]]&lt;/bdi&gt; for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13. maí 2024 kl. 23:59 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26762074 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351]
* New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]]  The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20. maí 2024 kl. 23:04 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26786311 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.collapsible&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.multicol&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.reflist&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.coordinates&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.topicon&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28. maí 2024 kl. 00:15 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26832205 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086]
* The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot; to &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot;. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|&lt;code&gt;w:dtp:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3. júní 2024 kl. 22:35 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26844397 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw-reference-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; class, Parsoid now also adds the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;reference-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705]

'''Problems'''
* There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;span class=&quot;mw-cite-backlink&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] 
* On multilingual wikis that use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;translate&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10. júní 2024 kl. 20:20 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26893898 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751]
* The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954]
* The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370]

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph]
* Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]&lt;!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. júní 2024 kl. 23:49 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26911987 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717]
* The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515]

'''Problems'''
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24. júní 2024 kl. 22:33 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26989424 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364]
* Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] 
* If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode]
* Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458]
* Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|&lt;code&gt;w:btm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] 

'''Problems'''
* Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119]

'''Future changes'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1. júlí 2024 kl. 23:59 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27038456 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart.
* The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. 
* Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia.
* Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects.

'''Problems'''
* A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. 

'''Future changes'''
* The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]].

'''Tech News survey'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8. júlí 2024 kl. 21:32 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27080357 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available.

'''Tech News survey'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page.
* The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]].
* Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]].
* Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. 

'''Changes later this week'''
* This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895]
* Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]].
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16. júlí 2024 kl. 01:31 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27124561 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available.

'''Feature News'''
* Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public.
* Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as &quot;Pending Changes&quot;) is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]
*  Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329]
* Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. 
* Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/]

'''Project Updates'''
*  Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language.

'''Learn more'''
* Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. 
* How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]].
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. júlí 2024 kl. 00:05 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27142915 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]].

'''Bugs status'''
* Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing.
* Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week.

'''Project updates'''
* There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]].
* There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|&lt;code&gt;voy:cs:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] 

'''Learn more'''
* There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times.
* There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images.
* Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API.
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29. júlí 2024 kl. 23:11 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27164109 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. These will reduce the need for &lt;code&gt;Template:Dir&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;Template:BCP47&lt;/code&gt; on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the &quot;what links here&quot; database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623]
* Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces.
* The tracking category &quot;Pages using Timeline&quot; has been renamed to &quot;Pages using the EasyTimeline extension&quot; [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&amp;namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match.

'''Project updates'''
* Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]].

'''Learn more'''
* There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]].
* The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available.
* The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 5. ágúst 2024 kl. 20:44 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27233905 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110]
* [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses.

'''Project updates'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|&lt;code&gt;w:bdr:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12. ágúst 2024 kl. 23:22 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27253654 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]].
* Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&amp;namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&amp;namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&amp;namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&amp;namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&amp;namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&amp;namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;categories&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; property of &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372]

'''Bugs status'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with &lt;code&gt;Talk:WP:&lt;/code&gt; so that their titles start with &lt;code&gt;Wikipedia talk:&lt;/code&gt;), but it may have failed for some pages, and moved them to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[Special:PrefixIndex/T195546/]]&lt;/bdi&gt; instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]].
* Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Project updates'''
* The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee.

'''Learn more'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers.
* The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20. ágúst 2024 kl. 00:54 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27307284 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]].
* Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as &quot;Pending Changes&quot;) may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]

'''Bugs status'''
* Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Project updates'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization.
* Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013.

'''Learn more'''
* If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]].
* To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project.
** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26. ágúst 2024 kl. 20:34 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27341211 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts.

'''Feature news'''
* Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633]
* Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
* Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243]
* Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]].

'''Project updates'''
* A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded.

'''Learn more'''
* To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project.
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3. september 2024 kl. 01:08 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27390268 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;entity:getSitelink()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw.wikibase.getSitelink(qid)&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356]

'''Project updates'''
*  Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962]
* Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS:&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mos&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9. september 2024 kl. 18:53 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27424457 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available.

'''Improvements and Maintenance'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]].
* The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag &quot;Edit Check (references) activated&quot; was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692]
* It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
* Any pages or tools that still use the very old CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw-message-box&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&amp;regex=1&amp;namespaces=&amp;title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;cdx-message&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&amp;diff=prev&amp;oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499]

'''Technical project updates'''
* Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962]

'''Tech in depth'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: 
** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task.
** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. september 2024 kl. 00:03 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27460876 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers.

'''Updates for editors'''
[[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]]
* Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]&quot;. Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]].
* The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{…}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166]
* Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223]
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: 
** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too.
** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content.

'''In depth'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the &quot;[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]&quot; and &quot;[https://query-main.wikidata.org main]&quot; subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. september 2024 kl. 23:37 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27493779 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month.
* Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding &lt;code dir=ltr&gt;?veaction=editsource&lt;/code&gt; to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796]
* For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the &quot;donate&quot; link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to &quot;Create an account&quot;. This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585]
* The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]].
* View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis.

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/]

'''Meetings and events'''
* October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa
* November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30. september 2024 kl. 22:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27530062 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new &quot;Revert Risk&quot; machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934]

'''Updates for editors'''
* Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422]
* View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* It is now possible for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; code blocks to offer readers a &quot;Copy&quot; button if the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;copy=1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932]
* Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]].
* Five new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|&lt;code&gt;w:kge:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|&lt;code&gt;m:mos:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|&lt;code&gt;wikt:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|&lt;code&gt;q:gor:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088]
** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|&lt;code&gt;n:shn:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 7. október 2024 kl. 23:43 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27557422 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722]
* WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''hastemplate''&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''incategory''&lt;/bdi&gt; keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29]
* View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles.

'''Updates for technical contributors'''
* Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the &quot;search engine&quot; option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool]
* [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;bdi&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975]

'''In depth'''
* The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more.
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14. október 2024 kl. 21:22 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27597254 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the &quot;Donate&quot; button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years.
[[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]]

'''Updates for editors'''
* Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]].
* Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]].
* View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556]
* It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}&lt;/code&gt; parser function. For example, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{#timef:now|date|en}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will show as &quot;&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{#timef:now|date|en}}&lt;/bdi&gt;&quot;. Previously, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{#time:…}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#timef&lt;/code&gt; (or &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#timefl&lt;/code&gt; for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{USERLANGUAGE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; instead of using &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{int:lang}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects.
* The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of.
* The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content.

'''Meetings and events'''
* 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel.
* 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. október 2024 kl. 20:53 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27634672 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia].
* View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set &lt;code&gt;emitTransitionOnStep&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;true&lt;/code&gt; to fix an old bug. They can use the new flag &lt;code&gt;allowAutomaticBack&lt;/code&gt; to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528]
*  Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the &quot;Nuke&quot; tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28. október 2024 kl. 20:56 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27668811 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949]
* Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help.
* The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446]
* View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page.

'''Updates for technical contributors'''
* XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/]

'''In depth'''
* Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance.
*  The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available.  It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more.

'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4. nóvember 2024 kl. 20:50 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27693917 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463]
* View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] 

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]&lt;/code&gt;, the logic of Wikibase function &lt;code&gt;getAllStatements&lt;/code&gt; changed to behave like &lt;code&gt;getBestStatements&lt;/code&gt;. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]].

'''In depth'''
* Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488]

'''Meetings and events'''
* 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] &amp; [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12. nóvember 2024 kl. 00:08 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27732268 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057]
* View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676]

'''Updates for technical contributors'''
* On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380]

'''In depth'''
* There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis.

'''Meetings and events'''
* Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas.
* Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''.
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19. nóvember 2024 kl. 02:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27806858 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]].
* The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;B&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for bold and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;I&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928]
* Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: &lt;bdi&gt;bswiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;elwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;euwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;fawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;fiwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikiquote&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikisource&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikiversity&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikivoyage&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;idwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;lvwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;plwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;ptwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;urwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;viwikisource&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;zhwikisource&lt;/bdi&gt;. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. 
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to &quot;protected&quot; [[phab:T377765|if it includes a protected variable]].

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;,&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and un-selecting &quot;&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Live Autocompletion&lt;/bdi&gt;&quot;.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069]

'''Meetings and events'''
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25. nóvember 2024 kl. 22:42 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27847039 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Two new parser functions were added this week. The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS:&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the &lt;code&gt;mos&lt;/code&gt; language code prefix of Mooré Wikipedia]].
* Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/]
* Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: &lt;bdi&gt;arwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;cawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;mediawikiwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;orwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wawiktionary&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wikidatawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;zhwiki&lt;/bdi&gt;. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910]
* This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the &quot;Download as PDF&quot; system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438]

'''Updates for technical contributors'''
* In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2. desember 2024 kl. 22:23 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27873992 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;#wikimedia-techdocs&lt;/bdi&gt; IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted.
* The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the &quot;[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=specialcx&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=collections&amp;active-list=suggestions&amp;from=es&amp;to=en All collection]&quot; category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;page-collection&gt; &lt;/page-collection&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion.
* The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365]
* The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, &lt;code dir=ltr&gt;archiveUrl&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;archiveDate&lt;/code&gt;, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&amp;diff=1261320172&amp;oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&amp;q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&amp;regex=1&amp;title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|&lt;code&gt;voy:id:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726]
* Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[gitiles:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system.
* The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]].
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9. desember 2024 kl. 22:16 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27919424 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]].

'''Updates for editors'''
* Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history.
* Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles.
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information.
* The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped.

'''Updates for technical contributors'''
* There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16. desember 2024 kl. 22:25 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27942374 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline.

'''Updates for editors'''
* On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the &lt;code dir=ltr&gt;inproject:&lt;/code&gt; keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|&lt;code&gt;w:tig:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise.
* Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its &lt;code&gt;sub&lt;/code&gt; field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139]
* Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt; until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14. janúar 2025 kl. 01:42 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28048614 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846]
* On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as &quot;manually patrolled&quot; instead of &quot;autopatrolled&quot;, which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's &quot;Insert link&quot; feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912]
* The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. janúar 2025 kl. 01:37 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28129769 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year.

'''Updates for editors'''
* iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145]
* Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''

* For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki_user_history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; dump, the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; field will be renamed to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;is_anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27. janúar 2025 kl. 22:15 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28149374 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use the &quot;Special characters&quot; editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722]
* Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;code&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements.
* Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki.
** (1) Administrators should update the local versions of the page &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Citoid-template-type-map.json&lt;/code&gt; to include entries for &lt;code dir=ltr&gt;preprint&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;standard&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;dataset&lt;/code&gt;; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1189164774&amp;oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1270832208&amp;oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset'].
** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270829051&amp;oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270831369&amp;oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are &lt;code dir=ltr&gt;archiveID&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;identifier&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repository&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;organization&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repositoryLocation&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;committee&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;versionNumber&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|&lt;code&gt;w:knc:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4. febrúar 2025 kl. 00:09 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28203495 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''

* The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February.

'''Updates for editors'''
* The &quot;Special pages&quot; portlet link will be moved from the &quot;Toolbox&quot; into the &quot;Navigation&quot; section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211]
* As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (&lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]&lt;/code&gt;). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a &quot;default for all languages&quot;]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511]
* The function &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;getDescription&lt;/code&gt; was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660]
* As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/related&lt;/code&gt; endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;morelike&lt;/code&gt;&quot; action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/]

'''In depth'''

* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the &quot;Contribute&quot; menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. 
* The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11. febrúar 2025 kl. 00:12 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28231022 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Communities using growth tools can now showcase one event on the &lt;code&gt;{{#special:Homepage}}&lt;/code&gt; for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at &lt;code&gt;{{#special:CommunityConfiguration}}&lt;/code&gt;. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]]
* Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102]
* You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324]
* When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like &quot;1.23&quot; or localized alphabetic markers like &quot;a b c&quot; in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed.  As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like &quot;1.23&quot; once the alphabetic markers are all used.
* The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements.
* A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488]
* Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193]

'''Updates for technical contributors'''
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640]
* Developers of tools that run on-wiki should note that &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; is deprecated. Tools requiring &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; must explicitly declare &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.Uri&lt;/code&gt; as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native &lt;code dir=ltr&gt;URL&lt;/code&gt; API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. febrúar 2025 kl. 21:17 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28275610 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348]
* The &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://wikibooks.org wikibooks.org]&lt;/bdi&gt;, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|&lt;code&gt;wikt:sat:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289]

'''Meetings and events'''
* The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&amp;A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25. febrúar 2025 kl. 00:42 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28296129 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The &quot;{{int:Minerva-page-actions-editfull}}&quot; link is accessible from the &quot;{{int:minerva-page-actions-overflow}}&quot; menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180]
* Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw-ref&lt;/code&gt;&quot; from their local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt;. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&amp;regex=1&amp;namespaces=8&amp;title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[1]&lt;/code&gt;&quot;) are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw:referencedBy&lt;/code&gt;&quot;) should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you.
* When editors embed a file (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:MediaWiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{:File:MediaWiki.png}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109]
* When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010]
* When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797]
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline.
* Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|&lt;code&gt;w:syl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4. mars 2025 kl. 02:31 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28334563 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844]
* The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline &amp; Limited Internet Use|Join the discussion]] or email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;aramadan@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;!
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors.
* An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10. mars 2025 kl. 23:10 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28372257 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC].

'''Updates for editors'''

* The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=ig&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as &quot;Collections&quot;, from wiki-projects and campaigns.
* On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard.
* The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]].
* Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131]
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation.
* The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. mars 2025 kl. 23:48 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28412594 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag).
* Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag). Participants of past events can cancel their registration at any time.
* Administrators at wikis that have a customized &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Sidebar]]&lt;/bdi&gt; should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;* specialpages-url|specialpages&lt;/code&gt;. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927]
* The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]].
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;mw.Api&lt;/code&gt; JavaScript library, can now identify the tool using it with the &lt;code dir=ltr&gt;userAgent&lt;/code&gt; parameter: &lt;code dir=ltr&gt;var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );&lt;/code&gt;. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24. mars 2025 kl. 22:43 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28443127 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable.

'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1. apríl 2025 kl. 00:05 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28473566 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;font-size&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;line-height&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;size-icon&lt;/code&gt;.
* The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 7. apríl 2025 kl. 18:53 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28507470 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
* File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914]

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for.
* To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662]
* &quot;Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?&quot; This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies.
* On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;. After this date, scholarly articles will be available through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt; endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]].
* The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15. apríl 2025 kl. 00:25 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28540654 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16]
* A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Following its publication on HuggingFace, the &quot;Structured Contents&quot; dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings and events'''
* The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect &quot;peacock&quot; or &quot;overly-promotional&quot; or &quot;non-neutral&quot; language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. apríl 2025 kl. 21:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28578245 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]].
* Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks&lt;/code&gt;, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_ipindex&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_compat&lt;/code&gt; are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]&lt;/code&gt; new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=es&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events.

'''Meetings and events'''
* The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on &quot;Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects&quot;. You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28. apríl 2025 kl. 19:32 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28585685 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May.

'''Updates for editors'''
* For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released:
** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities.
** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the &lt;code dir=ltr&gt;Intl&lt;/code&gt; library or the new &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.DateFormatter&lt;/code&gt; library. The &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]].
* Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (&lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;wbt_*&lt;/code&gt;) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. maí 2025 kl. 00:15 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28665011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|&quot;Get shortened URL&quot;]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]].
* Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]].
* The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|&lt;code&gt;w:nup:&lt;/code&gt;]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references.
* The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/data-parsoid&lt;/code&gt; REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6.

'''Meetings and events'''
* The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]].
* The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12. maí 2025 kl. 22:38 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28714188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test.

'''Updates for editors'''

* From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]]  [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]].
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template.
* Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751]

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* The &lt;code dir=ltr&gt;mw.title&lt;/code&gt; object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named &lt;code dir=ltr&gt;isDisambiguationPage&lt;/code&gt;. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with &lt;code dir=ltr&gt;mw.loader.load&lt;/code&gt;. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;gitlab.wikimedia.org&lt;/bdi&gt; without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19. maí 2025 kl. 23:13 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28724712 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

'''Updates for editors'''
* Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new &lt;code&gt;+&lt;/code&gt; toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]&lt;/code&gt; parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019]
* This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future.
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The previously deprecated &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]&lt;/code&gt; views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]&lt;/code&gt; views instead.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26. maí 2025 kl. 20:05 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28788673 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]].

'''Updates for editors'''
* It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the &lt;code dir=ltr&gt;_default&lt;/code&gt; key in the local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]&lt;/bdi&gt; page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting the week of June 2, bots logging in using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;action=clientlogin&lt;/code&gt; will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205]
* From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;async&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;await&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2. júní 2025 kl. 23:55 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28819186 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716]
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121]
* Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492]
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]].
* Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named &lt;code dir=ltr&gt;pageImage&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;pageAssessments&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10. júní 2025 kl. 01:17 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28846858 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16. júní 2025 kl. 23:39 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]

'''Updates for editors'''
* Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001]
* Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519]
* A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023]

'''Updates for technical contributors'''
* Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates]
* The &lt;code dir=ltr&gt;all_links&lt;/code&gt; variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to &lt;code dir=ltr&gt;new_links&lt;/code&gt; for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the &quot;Add a Link&quot; Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. júní 2025 kl. 23:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]].

'''Updates for editors'''
* AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599]
* Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's &quot;Find in page&quot; function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special &quot;favourite list&quot;. The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30. júní 2025 kl. 23:41 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28917415 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts.

'''Updates for editors'''
* Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]].
* Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22]
* Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]].
* Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]].
* It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of &quot;Connecting People through Linked Open Data&quot;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8. júlí 2025 kl. 00:06 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28930584 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the &quot;featured&quot; tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details.

'''Meetings and events'''
* [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now!
* [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14. júlí 2025 kl. 20:10 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28980963 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the &quot;[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=fi#/ ... More]&quot; category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new &quot;{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}&quot; filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257]
* Administrators can now limit &quot;Add a Link&quot; to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|&quot;Add a Link&quot;]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test &amp; &quot;Add a Link&quot; Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 &amp; 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmflabs.org&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmcloud.org&lt;/code&gt;. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. júlí 2025 kl. 23:43 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29005283 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598]
* On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council]
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29. júlí 2025 kl. 00:27 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29051727 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439]
* Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035]
* Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account&lt;/code&gt; and use a value defined in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipboptions&lt;/code&gt;. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets can now include &lt;code dir=ltr&gt;.vue&lt;/code&gt; files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099]
* Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918]
* Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task.
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 5. ágúst 2025 kl. 03:41 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29083927 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]].
* The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an &quot;X&quot; to a back arrow. This helps to distinguish it from the other &quot;X&quot; button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944]
* Editors on some wikis will see a new toggle for &quot;Group results by page&quot; on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of &quot;One common data source, multiple local wikis&quot;. Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons]
* Lua code can add warnings when something is wrong, by using the &lt;code dir=ltr&gt;mw.addWarning()&lt;/code&gt; function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11. ágúst 2025 kl. 23:30 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29106516 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later this week, people who are logged-in and have the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to &quot;Thank&quot; individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849]
* An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716]
* An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227]
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|&lt;code&gt;s:tl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|&lt;code&gt;s:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|&lt;code&gt;w:rki:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490]
** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|&lt;code&gt;b:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|&lt;code&gt;wikt:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19. ágúst 2025 kl. 00:39 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29127690 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: &lt;code&gt;width: fit-content&lt;/code&gt;; &lt;code&gt;ruby-align&lt;/code&gt;; relative units such as &lt;code&gt;lh&lt;/code&gt;; and custom strings in &lt;code&gt;list-style-type&lt;/code&gt;. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619]
* On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455]
* Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240]
* Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|&lt;code&gt;wikt:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. &lt;code&gt;rc_new&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;rc_type&lt;/code&gt; are being removed in favor of &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt;. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt; instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more.

'''Meetings and events'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26. ágúst 2025 kl. 00:13 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29175124 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki]
* The lists in the footer of the editing interface, such as &quot;Templates used on this page,&quot; will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066]
* On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the &lt;code&gt;Special:RecentChanges&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Special:Watchlist&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;Special:RelatedChanges&lt;/code&gt; pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions now has a new capability called &quot;lightweight enumeration types&quot;, an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.

'''Meetings and events'''
* Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:
** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&amp;t=15910s shared tools to help communities search for these].
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1. september 2025 kl. 20:51 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29196010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]].

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like &lt;code dir=ltr&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an &quot;m&quot; domain (like &lt;code dir=ltr&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the &quot;Desktop view&quot; opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] 
* Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698]
* Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9. september 2025 kl. 01:15 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29238161 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* References lists that are made using the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941]
* Starting in the week of October 6, on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]].
* Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including:
** for the &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;^&lt;/code&gt;) and end-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;$&lt;/code&gt;) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599]
** for both &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;insource:&lt;/code&gt; keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (&lt;code dir=ltr&gt;\d&lt;/code&gt;), whitespace (&lt;code dir=ltr&gt;\s&lt;/code&gt;), and word characters (&lt;code dir=ltr&gt;\w&lt;/code&gt;); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (&lt;code dir=ltr&gt;\r&lt;/code&gt;), newline (&lt;code dir=ltr&gt;\n&lt;/code&gt;), tab (&lt;code dir=ltr&gt;\t&lt;/code&gt;), and unicode (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;\uHHHH&lt;/code&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212]
* When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043]

'''Updates for technical contributors'''
* The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]].
* Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288]
* The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets.
* Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. 
* A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15. september 2025 kl. 17:08 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29263921 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ &quot;Listen to Wikipedia&quot;] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]].

'''Updates for editors'''
* Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator.
* A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#contentmodel}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254]
* Adding or editing a &lt;code&gt;DISPLAYTITLE&lt;/code&gt; for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DISPLAYTITLE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; would no longer have the literal text &quot;DISPLAYTITLE&quot; or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. 
* Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22. september 2025 kl. 22:56 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29305556 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/]

'''Updates for editors'''
* The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]].
* As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]].
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]].
* On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563]
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test.
* The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with &lt;code&gt;sp-contributions-blocked-notice&lt;/code&gt;] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with &lt;code&gt;blocked-notice-logextract&lt;/code&gt;] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed.
* There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;[ ] |&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; after the fragment identifier (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|&lt;code&gt;q:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, editors using Lua modules will be able to use the &lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]&lt;/code&gt; function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once.
* A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29. september 2025 kl. 20:54 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29355230 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects.
'''Updates for editors'''
* Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like &lt;code&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), instead of via a redirect to an &quot;m&quot; domain (like &lt;code&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the &quot;Desktop view&quot; opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], &lt;code dir=ltr&gt;creationdate:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;lasteditdate:&lt;/code&gt;, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;&gt;2024&lt;/code&gt;) and relative dates (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;today-1d&lt;/code&gt;), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593]
* [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402]
* An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957]
'''Updates for technical contributors'''
* The field &lt;code dir=ltr&gt;rev_sha1&lt;/code&gt; in the revision database table is being removed in favor of &lt;code dir=ltr&gt;content_sha1&lt;/code&gt; in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Starting on Monday, October 6, API endpoints under the &lt;code&gt;rest.php&lt;/code&gt; path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. október 2025 kl. 17:24 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29400897 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. 

'''Updates for editors'''

* Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579]
* This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095]
* Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531]

'''Updates for technical contributors'''

* The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13. október 2025 kl. 19:00 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29434481 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415]

'''Updates for technical contributors'''
* The work to reroute all traffic to API endpoints under the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;rest.php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]].
* Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20. október 2025 kl. 19:37 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29478670 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]].
* Autoconfirmed users on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285]

'''Updates for technical contributors'''

* The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]].
* The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/]
* Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures.
* A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]].
* Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27. október 2025 kl. 19:32 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29513638 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958]
* For users with &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools &quot;{{int:Skin-action-addsection}}&quot; or &quot;{{int:Discussiontools-replybutton}}&quot; widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778]
* Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861]
* Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments.  [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318]
'''Updates for technical contributors'''
* Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as &quot;Get shortened URL&quot;. There are 30 wikis that also install an older &quot;ShortUrl&quot; extension. The old extension will soon be removed. This means &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will not be advertised under article titles via HTML &lt;code dir=ltr&gt;class=&quot;title-shortlink&quot;&lt;/code&gt;. The &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188]
* On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board.
* MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]]

'''In depth'''
* In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3. nóvember 2025 kl. 19:35 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29552512 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in &quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T379264]
* MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347]
* Using the &quot;{{int:showpreview}}&quot; or &quot;{{int:showdiff}}&quot; buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097]
* Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454]
* The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment]
* The Reader Growth team is launching an experiment called &quot;Image browsing&quot; to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185]

'''Updates for technical contributors'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28.
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from &lt;code&gt;&lt;user id&gt;&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;mw:&lt;identity type&gt;:&lt;user id&gt;&lt;/code&gt;, where &lt;code&gt;&lt;identity type&gt;&lt;/code&gt; is typically &lt;code dir=ltr&gt;CentralAuth:&lt;/code&gt;&lt;!-- not a typo --&gt; (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;local:&lt;wiki id&gt;&lt;/code&gt; (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the &lt;code&gt;sessionJwt&lt;/code&gt; cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$9&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; or emailing other users &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;10&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612]
* A &lt;code&gt;REL1_45&lt;/code&gt; branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/]
* The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10. nóvember 2025 kl. 20:38 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29606150 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November.
* Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]].
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|&lt;code&gt;s:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''&quot;Report Visual Bug&quot;'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
* Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;hackathon@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. nóvember 2025 kl. 17:27 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29627455 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the &quot;DWIM&quot; (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''&lt;span lang=&quot;und&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;cxfcnmt&lt;/span&gt;'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''&lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;счастье&lt;/span&gt;'' (&quot;happiness&quot;) that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734]
* Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the &quot;{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}&quot; preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417]

'''Updates for technical contributors'''
*  Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/]
* The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for &lt;code dir=ltr&gt;format=xml'''&amp;xlst={stylesheet}'''&lt;/code&gt; will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/]
* The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (&lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Main graph or &lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query-scholarly.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24. nóvember 2025 kl. 15:57 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29702226 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]].
* The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|&lt;code&gt;w:tok:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|&lt;code&gt;q:pcm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1. desember 2025 kl. 18:58 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29732328 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions.

'''Updates for editors'''
* Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either &lt;bdi lang=&quot;ka-Latn&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''bedniereba''&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;ka-Cyrl&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''бедниереба''&lt;/bdi&gt; will now suggest the existing article about &lt;bdi lang=&quot;ka&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;ბედნიერება&lt;/bdi&gt; (&quot;happiness&quot;). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development.
* Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new &quot;Edit full page&quot; button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project.
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025.
* A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711]
* Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8. desember 2025 kl. 17:46 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29738112 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927]

'''Updates for technical contributors'''
* To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the &lt;code dir=ltr&gt;externallinks&lt;/code&gt; table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15. desember 2025 kl. 19:03 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29796010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-52&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324]
* The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping &quot;First Steps&quot; in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546]

'''Updates for technical contributors'''
* Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute &lt;code dir=ltr&gt;data-mw=&quot;interface&quot;&lt;/code&gt; to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with &lt;code dir=ltr&gt;data-mw-interface=&quot;&quot;&lt;/code&gt;, to avoid potential conflicts with other &lt;code dir=ltr&gt;data-mw&lt;/code&gt; attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week.
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22. desember 2025 kl. 21:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29831856 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12. janúar 2026 kl. 19:34 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19. janúar 2026 kl. 20:30 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26. janúar 2026 kl. 21:18 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2. febrúar 2026 kl. 17:44 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9. febrúar 2026 kl. 23:31 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16. febrúar 2026 kl. 19:17 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. febrúar 2026 kl. 19:04 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2. mars 2026 kl. 17:52 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9. mars 2026 kl. 18:53 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16. mars 2026 kl. 19:36 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. mars 2026 kl. 16:51 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30. mars 2026 kl. 19:26 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. apríl 2026 kl. 16:19 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13. apríl 2026 kl. 15:19 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20. apríl 2026 kl. 15:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27. apríl 2026 kl. 18:06 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4. maí 2026 kl. 20:44 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11. maí 2026 kl. 19:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18. maí 2026 kl. 20:22 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25. maí 2026 kl. 21:52 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1. júní 2026 kl. 21:09 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8. júní 2026 kl. 21:30 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15. júní 2026 kl. 16:49 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23. júní 2026 kl. 13:05 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29. júní 2026 kl. 11:48 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6. júlí 2026 kl. 13:57 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13. júlí 2026 kl. 16:12 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21. júlí 2026 kl. 05:47 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27. júlí 2026 kl. 18:50 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3. ágúst 2026 kl. 19:47 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10. ágúst 2026 kl. 20:46 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17. ágúst 2026 kl. 21:04 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783]
* In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448]

'''Updates for technical contributors'''
* User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#uic:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Userlinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466]
* Due to user security and privacy risks, we have disabled access to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs when specifically using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs can still be accessed and used without &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Specified user page URLs (e.g. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;User:Myusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) can still be used with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386]
* Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;librsvg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 2.60 and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ImageMagick&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24. ágúst 2026 kl. 20:46 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30961208 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks.

'''Updates for editors'''
* The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28.
* At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors.
* Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;onlyredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;withredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;incategory:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;intitle:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;insource:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089]
* The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;deepcat&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859]

'''Updates for technical contributors'''
* The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465]
* The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&amp;title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service.

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 31. ágúst 2026 kl. 20:54 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30990659 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the &quot;[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]&quot; option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback.
* The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&amp;sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&amp;project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549]
* A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users.
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:0&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704]
*  All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option, as gadgets are always loaded through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 7. september 2026 kl. 18:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31008437 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-38&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]].

'''Updates for editors'''
* The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a &quot;read more&quot; button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks.
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14. september 2026 kl. 15:31 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-39&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Updates for editors'''
* The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|&quot;Suggestion mode&quot; Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing &quot;experimental&quot; edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe.
* A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]].
* The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias.
* After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Updates for technical contributors'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27. september 2026 kl. 11:56 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-40&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]].
* Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section.
* New magic words &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].  For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual.
* On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28. september 2026 kl. 10:49 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-41&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January.

'''Updates for editors'''
* Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations.
* Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading.
* Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. 
* A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

5. október 2026 kl. 18:52 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-42&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;Miller2026-1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304]

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs.
* The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077]
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]].
* Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075]

'''Updates for technical contributors'''
* There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response.

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13. október 2026 kl. 07:40 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31142468 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-43&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20.
* An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19. október 2026 kl. 14:38 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31178499 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-44&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal.
* Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced.

'''Updates for editors'''
* A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308]

'''Updates for technical contributors'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26. október 2026 kl. 18:57 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31199592 --&gt;</text>
      <sha1>ao6bam98v2vljsgd6mlmu97nfa19a9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sléttulúpína</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167450</id>
    <revision>
      <id>1983977</id>
      <parentid>1928913</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1983977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3055" sha1="1ozqu6gm1gsubu3ermm3ow7ox2s91bb" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Sléttulúpína
| image = Lupinus lepidus 4695.JPG
| image_caption = ''Lupinus lepidus'' var. ''lobbii'' 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| subclassis = ''[[Rosidae]]''
| unranked_ordo = ''[[Eurosids I]]''
| ordo = [[Belgjurtabálkur]] (''Fabales'')
| familia = [[Ertublómaætt]] (''Fabaceae'')
| subfamilia = ''[[Faboideae]]''
| tribus = ''[[Genisteae]]''
| subtribus = ''[[Lupininae]]''
| genus = [[Úlfabaunir]] (''Lupinus'')
| species = '''''L. lepidus'''''
| binomial = ''Lupinus lepidus''
| binomial_authority = [[John Lindley|Lindl.]], 1828&lt;ref name=&quot;WTU Herbarium2015&quot;&gt;{{cite web | url= http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Lupinus&amp;Species=lepidus | editor-last= Giblin | editor-first= David | date= 2015 | title= ''Lupinus lepidus'' | website= WTU Herbarium Image Collection | publisher= Burke Museum, University of Washington | accessdate= 2015-01-17 | archive-date= 2015-01-20 | archive-url= https://web.archive.org/web/20150120033753/http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Lupinus&amp;Species=lepidus | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
| synonyms = 
}}

'''Sléttulúpína''' ([[fræðiheiti]]: ''Lupinus lepidus''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/11477018|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11477018|accessdate= 2019-11-11}}&lt;/ref&gt;) er 10 til 60 sentimetra há [[fjölær jurt]] af [[ertublómaætt]]. Hún vex í Klettafjöllum Norður-Ameríku, frá Alaska, suður til suður Kaliforníu.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.gbif.org/species/2963975 |title=Lupinus lepidus Lindl. |website=[[Global Biodiversity Information Facility|GBIF.org]] |accessdate=7 August 2014 }}&lt;/ref&gt; Til hennar hafa verið talinn fjöldi afbrigða, sem stundum eru taldar sjálfstæðar tegundir.

Í samvinnu við ''[[Rhizobium]]''-gerla getur lúpínan unnið [[köfnunarefni]] úr [[andrúmsloft]]inu. 

== Tenglar ==
*  Giblin, David, ed. (2015). [https://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection/results.php?Terms=Lupinus+lepidus&amp;x=0&amp;y=0&amp;Type=Names &quot;Lupinus lepidus&quot;.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220417224647/https://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection/results.php?Terms=Lupinus%20lepidus&amp;x=0&amp;y=0&amp;Type=Names |date=2022-04-17 }}  WTU Herbarium Image Collection. Burke Museum, University of Washington. Retrieved 2015-01-17.
*[http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&amp;where-taxon=Lupinus+lepidus Myndasafn]
== Tilvísanir ==
{{reflist}}
[[Flokkur:Ertublómaætt]]
[[Flokkur:Úlfaertur]]
[[Flokkur:Niturbindandi plöntur]]</text>
      <sha1>1ozqu6gm1gsubu3ermm3ow7ox2s91bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Mun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169312</id>
    <revision>
      <id>1983950</id>
      <parentid>1981545</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48111-97</username>
        <id>120357</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tilvísanir */</comment>
      <origin>1983950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9602" sha1="ogej2da36bl86nq0mesaqkolrh3y6d5" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Thomas Mun
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1571|06|17}}
| fæðingarstaður     = London, England
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1641|07|21|1571|06|17}}
| dánarstaður        = London, England
| þekktustu_verk     = A Discourse of Trade from England unto the East- Indies, England's Treasure by Forraign Trade
| maki               = Ursula Malcott
| börn               = 3
}}

'''Thomas Mun''' (17. júní 1571 – 21. júlí 1641) var breskur kaupsýslumaður og hagfræðingur. Mun var einn af stjórnendum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]], og einn af mikilvægustu fulltrúum [[merkantílismi|kaupauðgisstefnunnar (e'''.''' mercantilism).]] Mun er iðulega talinn upphafsmaður klassísks enskrar kaupauðgisstefnu, ásamt [[Edward Misselden]]. Ásamt Misselden setti Mun fram kenningu um mikilvægi jákvæðs viðskiptajöfnuðar við umheiminn, frekar en afgang af viðskiptum við hvert ríki fyrir sig. Líkt og aðrir kaupauðgismenn taldi Mun að uppspretta auðs væri að finna í utanríkisviðskiptum.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/social-sciences-and-law/economics-biographies/thomas-mun|title=Thomas Mun {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Mun|title=Thomas Mun {{!}} English economist and writer {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; [[Adam Smith]] eyddi miklu púðri í að hrekja og gagnrýna kenningar Mun í riti sínu Auðlegð Þjóðanna. 

== Ævi ==
Thomas Mun kom af efnaðri kaupmannafjölskyldu í [[London]]. Fjölskyldan stundaði viðskipti með klæði og vefnaðarvöru, en afi hans var myntsláttumaður og einn af stjórnendum Konunglegu Myntsláttunnar. Ekkert er vitað um menntun Mun, en hann er talinn hafa öðlast þekkingu á viðskiptum og peningamálum í gegnum fjölskyldu sína og eigin reynslu af utanríkisviðskiptum.  

Faðir Mun lést þegar hann var ungur. Stjúpfaðir hans var auðugur kaupmaður sem stundaði viðskipti við Austurlönd Fjær og starfaði Mun sem lærlingur í fyrirtæki stjúpföður síns. Mun hóf eigin rekstur 1596, með viðskiptum við Miðjarðarhaf, sérstaklega Ítalíu og Austurlönd Nær, [[Tyrkland]], [[Sýrland]] og [[Líbanon]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://econthoughtdotorg.wordpress.com/2014/10/04/thomas-mun/|title=Thomas Mun|last=TheEdRev|date=2014-10-04|website=Readings in Economic Thought|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; Mun dvaldi löngum stundum erlendis, þar á meðal á [[Ítalía|Ítalíu]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hann var einn af stofnendum Austur Indíafélagsins, og var árið 1615 kjörinn einn af stjórnendum þess, og var einn af mest áberandi og atkvæðamestu stjórnendum þess.

Thomas Mun kvæntist Ursulu Malcott þegar hann var 41 árs að aldri. Þau eignuðust saman börnin John, Mary og Anne og bjuggu þau öll saman í [[London]]. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Framlög til hagfræði ==

=== Ritgerð um viðskipti og vörn Austur-Indíafélagsins ===
Árið 1621 gaf Thomas Mun út ritið ''A Discourse of Trade from England unto the East Indies.'' Ritið var vörn fyrir Enska Austur Indíafélagið gegn gagnrýni á viðskipti þess við [[Indland]], en félagið var meðal annars gagnrýnt fyrir að flytja út [[Góðmálmur|góðmálma]] til að fjármagna kaupin. Mun færði rök fyrir því að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri ekki tap ef viðskiptin skiluðu meiri verðmætum til baka á endanum.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=History Of Economic Analysis|höfundur=Joseph A. Schumpeter|útgefandi=Oxford University Press|ár=1954|bls=356-357}}&lt;/ref&gt; Með þessu færði hann áhersluna frá því að skoða útflutning [[Góðmálmur|góðmálma]] sem sérstakt vandamál yfir í að skoða heildarviðskipti landsins við útlönd.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Mun gagnrýndi þá skoðun að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri í sjálfu sér merki um efnahagslegan skaða. Hann taldi að útflutningur peninga gæti þvert á móti aukið utanríkisvipskipti með því að gera kaupmönnum kleift að kaupa erlendar vörur sem síðan væru endurútfluttar. Þannig gæti upphaflegur útflutningur peninga leitt til þess að meira fé streymdi síðar aftur til [[England|Englands]]. Í ''England's Treasure by Forraign Trade'' setti Mun þessa hugmynd fram sem mikilvægan þátt því hvernig utanríkisviðskipti gætu aukið þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Heildarviðskiptajöfnuður og efnahagsstefna ===
Mun lagði áherslu á heildarviðskiptajöfnuð landsins við útlönd sem skýringu á flæði [[Góðmálmur|góðmálma]]. Hann hafnaði því að athafnir eða ætlanir einstakra kaupmanna stýrðu straumi peninga í alþjóðaviðskiptum eða gengisbreytingum, heldur væri það viðskiptajöfnuður landsins. Peningar streymdu inn þegar verðmæti útflutnings var meira en verðmæti innflutnings og öfugt. Hann leit því á hagstæðan viðskiptajöfnuð sem mikilvægan mælikvarða á þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Efnahagsstefna stjórnvalda ætti að stefna að jákvæðum viðskiptajöfnuði með öllum ráðum, efla útflutning, setja hömlur á innflutning munaðarvöru og styðja við einokunarfyrirtæki á borð við Austur Indíafélagið. Slík fyrirtæki fluttu inn hráefni fyrir iðnað og fluttu út fullunnar vörur, sem gat stuðlað að auknum útflutningi og innflæði góðmálma.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== Auður Englands með utanríkisviðskiptum ===
[[Mynd:England's treasure by forraign trade. ... 1664 (IA bim early-english-books-1641-1700 englands-treasure-by-fo mun-thomas 1664).pdf|alt=England's treasure by forraign trade, 1664|thumb|England's treasure by forraign trade, 1664]]
Mikilvægasta framlag Mun var rit hans ''England´s treasure by foreign trade'' sem hann skrifaði í kringum 1630, en var ekki gefið út fyrr en 1664 af syni hans, John Mun. Ritið er talið eitt mikilvægasta hagfræðirit 17. aldar, þar sem það tekur saman allar helstu hugmyndir og kenningar kaupauðgisstefnunnar með skýrum hætti. Fyrir utan hugmyndina um viðskiptajöfnuð setur hann einnig fram hugmyndir um verðteygni útflutningsvara, en fyrri hagfræðingar, á borð við Malynes, höfðu talið útflutning og innflutning fullkomlega óverðteyginn.

Í ritinu gagnrýndi Mun bæði áherslu fyrri kaupauðgismanna á uppsöfnun góðmálma og skort enskra kaupsýslumanna á aga og fyrirhyggju og bendir á Holland sem fyrirmynd. Hann benti á Spán sem dæmi um misheppnaða hagstjórn, en þrátt fyrir að hafa aðgang að miklu magni góðmálma frá nýlendum sínum í Ameríku væri Spánn fátækt land. Ástæðan væri sú að Spánverjar fluttu inn meira af vörum en þeir fluttu út, sem varð til þess að góðmálmar flæddu hraðar úr landi en inn.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Perrotta|first=Cosimo|date=2014-01|title=Thomas Mun’s England’s Treasure by Forraign Trade : the 17 th -Century Manifesto for Economic Development|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/18386318.2014.11681258|journal=History of Economics Review|language=en|volume=59|issue=1|pages=94–106|doi=10.1080/18386318.2014.11681258|issn=1037-0196}}&lt;/ref&gt;

== Helstu ritverk ==
''A Discourse of Trade from England unto the East-Indies (1621)''. Þetta var fyrsta útgefna rit Thomas Mun um viðskipti. Þar fjallaði hann um viðskipti Englands við Austur-Indíur og varði starfsemi Enska Austur-Indíafélagsins, þar á meðal útflutning á gulli og silfri.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Leng |first=Thomas |date=2005-12 |title=COMMERCIAL CONFLICT AND REGULATION IN THE DISCOURSE OF TRADE IN SEVENTEENTH-CENTURY ENGLAND |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0018246X05004863/type/journal_article |journal=The Historical Journal |language=en |volume=48 |issue=4 |pages=933–954 |doi=10.1017/S0018246X05004863 |issn=0018-246X}}&lt;/ref&gt;

''The Petition and Remonstrance of the Governor and Company of Merchants of London Trading to the East Indies (1628)''. Mun samdi ritið fyrir Enska Austur-Indíafélgaið og var því beint til enska þingsins. Þar varði félagið starfsemi sína og vðskipti við Austur-Indíur. Hluti af hugmyndum og rökum ritsins birtist síðar aftur í England's Treasure by Forraign Trade.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.jstor.org/stable/10.2307/j.ctvjghwh5|title=A Business of State: Commerce, Politics, and the Birth of the East India Company|last=Mishra|first=Rupali|date=2018-05-07|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-91999-0|doi=10.2307/j.ctvjghwh5}}&lt;/ref&gt;

''England's Treasure by Forraign Trade, or The Ballance of our Forraign Trade is the Rule of our Treasure (1664)''. Þetta er þekktasta rit Thomas Mun og var gefið út eftir dauða hans. Þar fjallaði hann um utanríkisviðskipti Englands og hélt því fram að ríki gæti aukið auð sinn ef verðmæti útflutnings væri meira en verðmæti innflutnings.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gould |first=J. D. |date=1955-06 |title=The Date of England's Treasure by Forraign Trade |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S002205070005806X/type/journal_article |journal=The Journal of Economic History |language=en |volume=15 |issue=2 |pages=160–161 |doi=10.1017/S002205070005806X |issn=0022-0507}}&lt;/ref&gt;
== Tilvísanir ==
{{DEFAULTSORT:Mun, Thomas  }}
[[Flokkur:Enskir rithöfundar]]

{{fd|1571|1641}}</text>
      <sha1>ogej2da36bl86nq0mesaqkolrh3y6d5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983952</id>
      <parentid>1983950</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48111-97</username>
        <id>120357</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tilvísanir */</comment>
      <origin>1983952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9520" sha1="3i7hvba9dxxg8z8i6uit8acrr2annfn" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Thomas Mun
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1571|06|17}}
| fæðingarstaður     = London, England
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1641|07|21|1571|06|17}}
| dánarstaður        = London, England
| þekktustu_verk     = A Discourse of Trade from England unto the East- Indies, England's Treasure by Forraign Trade
| maki               = Ursula Malcott
| börn               = 3
}}

'''Thomas Mun''' (17. júní 1571 – 21. júlí 1641) var breskur kaupsýslumaður og hagfræðingur. Mun var einn af stjórnendum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]], og einn af mikilvægustu fulltrúum [[merkantílismi|kaupauðgisstefnunnar (e'''.''' mercantilism).]] Mun er iðulega talinn upphafsmaður klassísks enskrar kaupauðgisstefnu, ásamt [[Edward Misselden]]. Ásamt Misselden setti Mun fram kenningu um mikilvægi jákvæðs viðskiptajöfnuðar við umheiminn, frekar en afgang af viðskiptum við hvert ríki fyrir sig. Líkt og aðrir kaupauðgismenn taldi Mun að uppspretta auðs væri að finna í utanríkisviðskiptum.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/social-sciences-and-law/economics-biographies/thomas-mun|title=Thomas Mun {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Mun|title=Thomas Mun {{!}} English economist and writer {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; [[Adam Smith]] eyddi miklu púðri í að hrekja og gagnrýna kenningar Mun í riti sínu Auðlegð Þjóðanna. 

== Ævi ==
Thomas Mun kom af efnaðri kaupmannafjölskyldu í [[London]]. Fjölskyldan stundaði viðskipti með klæði og vefnaðarvöru, en afi hans var myntsláttumaður og einn af stjórnendum Konunglegu Myntsláttunnar. Ekkert er vitað um menntun Mun, en hann er talinn hafa öðlast þekkingu á viðskiptum og peningamálum í gegnum fjölskyldu sína og eigin reynslu af utanríkisviðskiptum.  

Faðir Mun lést þegar hann var ungur. Stjúpfaðir hans var auðugur kaupmaður sem stundaði viðskipti við Austurlönd Fjær og starfaði Mun sem lærlingur í fyrirtæki stjúpföður síns. Mun hóf eigin rekstur 1596, með viðskiptum við Miðjarðarhaf, sérstaklega Ítalíu og Austurlönd Nær, [[Tyrkland]], [[Sýrland]] og [[Líbanon]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://econthoughtdotorg.wordpress.com/2014/10/04/thomas-mun/|title=Thomas Mun|last=TheEdRev|date=2014-10-04|website=Readings in Economic Thought|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; Mun dvaldi löngum stundum erlendis, þar á meðal á [[Ítalía|Ítalíu]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hann var einn af stofnendum Austur Indíafélagsins, og var árið 1615 kjörinn einn af stjórnendum þess, og var einn af mest áberandi og atkvæðamestu stjórnendum þess.

Thomas Mun kvæntist Ursulu Malcott þegar hann var 41 árs að aldri. Þau eignuðust saman börnin John, Mary og Anne og bjuggu þau öll saman í [[London]]. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Framlög til hagfræði ==

=== Ritgerð um viðskipti og vörn Austur-Indíafélagsins ===
Árið 1621 gaf Thomas Mun út ritið ''A Discourse of Trade from England unto the East Indies.'' Ritið var vörn fyrir Enska Austur Indíafélagið gegn gagnrýni á viðskipti þess við [[Indland]], en félagið var meðal annars gagnrýnt fyrir að flytja út [[Góðmálmur|góðmálma]] til að fjármagna kaupin. Mun færði rök fyrir því að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri ekki tap ef viðskiptin skiluðu meiri verðmætum til baka á endanum.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=History Of Economic Analysis|höfundur=Joseph A. Schumpeter|útgefandi=Oxford University Press|ár=1954|bls=356-357}}&lt;/ref&gt; Með þessu færði hann áhersluna frá því að skoða útflutning [[Góðmálmur|góðmálma]] sem sérstakt vandamál yfir í að skoða heildarviðskipti landsins við útlönd.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Mun gagnrýndi þá skoðun að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri í sjálfu sér merki um efnahagslegan skaða. Hann taldi að útflutningur peninga gæti þvert á móti aukið utanríkisvipskipti með því að gera kaupmönnum kleift að kaupa erlendar vörur sem síðan væru endurútfluttar. Þannig gæti upphaflegur útflutningur peninga leitt til þess að meira fé streymdi síðar aftur til [[England|Englands]]. Í ''England's Treasure by Forraign Trade'' setti Mun þessa hugmynd fram sem mikilvægan þátt því hvernig utanríkisviðskipti gætu aukið þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Heildarviðskiptajöfnuður og efnahagsstefna ===
Mun lagði áherslu á heildarviðskiptajöfnuð landsins við útlönd sem skýringu á flæði [[Góðmálmur|góðmálma]]. Hann hafnaði því að athafnir eða ætlanir einstakra kaupmanna stýrðu straumi peninga í alþjóðaviðskiptum eða gengisbreytingum, heldur væri það viðskiptajöfnuður landsins. Peningar streymdu inn þegar verðmæti útflutnings var meira en verðmæti innflutnings og öfugt. Hann leit því á hagstæðan viðskiptajöfnuð sem mikilvægan mælikvarða á þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Efnahagsstefna stjórnvalda ætti að stefna að jákvæðum viðskiptajöfnuði með öllum ráðum, efla útflutning, setja hömlur á innflutning munaðarvöru og styðja við einokunarfyrirtæki á borð við Austur Indíafélagið. Slík fyrirtæki fluttu inn hráefni fyrir iðnað og fluttu út fullunnar vörur, sem gat stuðlað að auknum útflutningi og innflæði góðmálma.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== Auður Englands með utanríkisviðskiptum ===
[[Mynd:England's treasure by forraign trade. ... 1664 (IA bim early-english-books-1641-1700 englands-treasure-by-fo mun-thomas 1664).pdf|alt=England's treasure by forraign trade, 1664|thumb|England's treasure by forraign trade, 1664]]
Mikilvægasta framlag Mun var rit hans ''England´s treasure by foreign trade'' sem hann skrifaði í kringum 1630, en var ekki gefið út fyrr en 1664 af syni hans, John Mun. Ritið er talið eitt mikilvægasta hagfræðirit 17. aldar, þar sem það tekur saman allar helstu hugmyndir og kenningar kaupauðgisstefnunnar með skýrum hætti. Fyrir utan hugmyndina um viðskiptajöfnuð setur hann einnig fram hugmyndir um verðteygni útflutningsvara, en fyrri hagfræðingar, á borð við Malynes, höfðu talið útflutning og innflutning fullkomlega óverðteyginn.

Í ritinu gagnrýndi Mun bæði áherslu fyrri kaupauðgismanna á uppsöfnun góðmálma og skort enskra kaupsýslumanna á aga og fyrirhyggju og bendir á Holland sem fyrirmynd. Hann benti á Spán sem dæmi um misheppnaða hagstjórn, en þrátt fyrir að hafa aðgang að miklu magni góðmálma frá nýlendum sínum í Ameríku væri Spánn fátækt land. Ástæðan væri sú að Spánverjar fluttu inn meira af vörum en þeir fluttu út, sem varð til þess að góðmálmar flæddu hraðar úr landi en inn.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Perrotta|first=Cosimo|date=2014|title=Thomas Mun’s England’s Treasure by Forraign Trade : the 17th -Century Manifesto for Economic Development|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/18386318.2014.11681258|journal=History of Economics Review|language=en|volume=59|issue=1|pages=94–106}}&lt;/ref&gt;

== Helstu ritverk ==
''A Discourse of Trade from England unto the East-Indies (1621)''. Þetta var fyrsta útgefna rit Thomas Mun um viðskipti. Þar fjallaði hann um viðskipti Englands við Austur-Indíur og varði starfsemi Enska Austur-Indíafélagsins, þar á meðal útflutning á gulli og silfri.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Leng |first=Thomas |date=2006-01-06 |title=Commercial conflict and regulation in the discourse of trade in seventeenth-century England |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0018246X05004863/type/journal_article |journal=The Historical Journal |language=en |volume=48 |issue=4 |pages=933–954 }}&lt;/ref&gt;

''The Petition and Remonstrance of the Governor and Company of Merchants of London Trading to the East Indies (1628)''. Mun samdi ritið fyrir Enska Austur-Indíafélgaið og var því beint til enska þingsins. Þar varði félagið starfsemi sína og vðskipti við Austur-Indíur. Hluti af hugmyndum og rökum ritsins birtist síðar aftur í England's Treasure by Forraign Trade.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.jstor.org/stable/10.2307/j.ctvjghwh5|title=A Business of State: Commerce, Politics, and the Birth of the East India Company|last=Mishra|first=Rupali|date=2018-05-07|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-91999-0|doi=10.2307/j.ctvjghwh5}}&lt;/ref&gt;

''England's Treasure by Forraign Trade, or The Ballance of our Forraign Trade is the Rule of our Treasure (1664)''. Þetta er þekktasta rit Thomas Mun og var gefið út eftir dauða hans. Þar fjallaði hann um utanríkisviðskipti Englands og hélt því fram að ríki gæti aukið auð sinn ef verðmæti útflutnings væri meira en verðmæti innflutnings.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gould |first=J. D. |date=1955-06 |title=The Date of England's Treasure by Forraign Trade |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S002205070005806X/type/journal_article |journal=The Journal of Economic History |language=en |volume=15 |issue=2 |pages=160–161 |doi=10.1017/S002205070005806X |issn=0022-0507}}&lt;/ref&gt;
== Tilvísanir ==
{{DEFAULTSORT:Mun, Thomas  }}
[[Flokkur:Enskir rithöfundar]]

{{fd|1571|1641}}
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>3i7hvba9dxxg8z8i6uit8acrr2annfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983953</id>
      <parentid>1983952</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48111-97</username>
        <id>120357</id>
      </contributor>
      <comment>Heimildir</comment>
      <origin>1983953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9427" sha1="sa5y2qdgbmiw53x3lj84xjsiajolyum" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Thomas Mun
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1571|06|17}}
| fæðingarstaður     = London, England
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1641|07|21|1571|06|17}}
| dánarstaður        = London, England
| þekktustu_verk     = A Discourse of Trade from England unto the East- Indies, England's Treasure by Forraign Trade
| maki               = Ursula Malcott
| börn               = 3
}}

'''Thomas Mun''' (17. júní 1571 – 21. júlí 1641) var breskur kaupsýslumaður og hagfræðingur. Mun var einn af stjórnendum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]], og einn af mikilvægustu fulltrúum [[merkantílismi|kaupauðgisstefnunnar (e'''.''' mercantilism).]] Mun er iðulega talinn upphafsmaður klassísks enskrar kaupauðgisstefnu, ásamt [[Edward Misselden]]. Ásamt Misselden setti Mun fram kenningu um mikilvægi jákvæðs viðskiptajöfnuðar við umheiminn, frekar en afgang af viðskiptum við hvert ríki fyrir sig. Líkt og aðrir kaupauðgismenn taldi Mun að uppspretta auðs væri að finna í utanríkisviðskiptum.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/social-sciences-and-law/economics-biographies/thomas-mun|title=Thomas Mun {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Mun|title=Thomas Mun {{!}} English economist and writer {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; [[Adam Smith]] eyddi miklu púðri í að hrekja og gagnrýna kenningar Mun í riti sínu Auðlegð Þjóðanna. 

== Ævi ==
Thomas Mun kom af efnaðri kaupmannafjölskyldu í [[London]]. Fjölskyldan stundaði viðskipti með klæði og vefnaðarvöru, en afi hans var myntsláttumaður og einn af stjórnendum Konunglegu Myntsláttunnar. Ekkert er vitað um menntun Mun, en hann er talinn hafa öðlast þekkingu á viðskiptum og peningamálum í gegnum fjölskyldu sína og eigin reynslu af utanríkisviðskiptum.  

Faðir Mun lést þegar hann var ungur. Stjúpfaðir hans var auðugur kaupmaður sem stundaði viðskipti við Austurlönd Fjær og starfaði Mun sem lærlingur í fyrirtæki stjúpföður síns. Mun hóf eigin rekstur 1596, með viðskiptum við Miðjarðarhaf, sérstaklega Ítalíu og Austurlönd Nær, [[Tyrkland]], [[Sýrland]] og [[Líbanon]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://econthoughtdotorg.wordpress.com/2014/10/04/thomas-mun/|title=Thomas Mun|last=TheEdRev|date=2014-10-04|website=Readings in Economic Thought|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; Mun dvaldi löngum stundum erlendis, þar á meðal á [[Ítalía|Ítalíu]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hann var einn af stofnendum Austur Indíafélagsins, og var árið 1615 kjörinn einn af stjórnendum þess, og var einn af mest áberandi og atkvæðamestu stjórnendum þess.

Thomas Mun kvæntist Ursulu Malcott þegar hann var 41 árs að aldri. Þau eignuðust saman börnin John, Mary og Anne og bjuggu þau öll saman í [[London]]. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Framlög til hagfræði ==

=== Ritgerð um viðskipti og vörn Austur-Indíafélagsins ===
Árið 1621 gaf Thomas Mun út ritið ''A Discourse of Trade from England unto the East Indies.'' Ritið var vörn fyrir Enska Austur Indíafélagið gegn gagnrýni á viðskipti þess við [[Indland]], en félagið var meðal annars gagnrýnt fyrir að flytja út [[Góðmálmur|góðmálma]] til að fjármagna kaupin. Mun færði rök fyrir því að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri ekki tap ef viðskiptin skiluðu meiri verðmætum til baka á endanum.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=History Of Economic Analysis|höfundur=Joseph A. Schumpeter|útgefandi=Oxford University Press|ár=1954|bls=356-357}}&lt;/ref&gt; Með þessu færði hann áhersluna frá því að skoða útflutning [[Góðmálmur|góðmálma]] sem sérstakt vandamál yfir í að skoða heildarviðskipti landsins við útlönd.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Mun gagnrýndi þá skoðun að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri í sjálfu sér merki um efnahagslegan skaða. Hann taldi að útflutningur peninga gæti þvert á móti aukið utanríkisvipskipti með því að gera kaupmönnum kleift að kaupa erlendar vörur sem síðan væru endurútfluttar. Þannig gæti upphaflegur útflutningur peninga leitt til þess að meira fé streymdi síðar aftur til [[England|Englands]]. Í ''England's Treasure by Forraign Trade'' setti Mun þessa hugmynd fram sem mikilvægan þátt því hvernig utanríkisviðskipti gætu aukið þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Heildarviðskiptajöfnuður og efnahagsstefna ===
Mun lagði áherslu á heildarviðskiptajöfnuð landsins við útlönd sem skýringu á flæði [[Góðmálmur|góðmálma]]. Hann hafnaði því að athafnir eða ætlanir einstakra kaupmanna stýrðu straumi peninga í alþjóðaviðskiptum eða gengisbreytingum, heldur væri það viðskiptajöfnuður landsins. Peningar streymdu inn þegar verðmæti útflutnings var meira en verðmæti innflutnings og öfugt. Hann leit því á hagstæðan viðskiptajöfnuð sem mikilvægan mælikvarða á þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Efnahagsstefna stjórnvalda ætti að stefna að jákvæðum viðskiptajöfnuði með öllum ráðum, efla útflutning, setja hömlur á innflutning munaðarvöru og styðja við einokunarfyrirtæki á borð við Austur Indíafélagið. Slík fyrirtæki fluttu inn hráefni fyrir iðnað og fluttu út fullunnar vörur, sem gat stuðlað að auknum útflutningi og innflæði góðmálma.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== Auður Englands með utanríkisviðskiptum ===
[[Mynd:England's treasure by forraign trade. ... 1664 (IA bim early-english-books-1641-1700 englands-treasure-by-fo mun-thomas 1664).pdf|alt=England's treasure by forraign trade, 1664|thumb|England's treasure by forraign trade, 1664]]
Mikilvægasta framlag Mun var rit hans ''England´s treasure by foreign trade'' sem hann skrifaði í kringum 1630, en var ekki gefið út fyrr en 1664 af syni hans, John Mun. Ritið er talið eitt mikilvægasta hagfræðirit 17. aldar, þar sem það tekur saman allar helstu hugmyndir og kenningar kaupauðgisstefnunnar með skýrum hætti. Fyrir utan hugmyndina um viðskiptajöfnuð setur hann einnig fram hugmyndir um verðteygni útflutningsvara, en fyrri hagfræðingar, á borð við Malynes, höfðu talið útflutning og innflutning fullkomlega óverðteyginn.

Í ritinu gagnrýndi Mun bæði áherslu fyrri kaupauðgismanna á uppsöfnun góðmálma og skort enskra kaupsýslumanna á aga og fyrirhyggju og bendir á Holland sem fyrirmynd. Hann benti á Spán sem dæmi um misheppnaða hagstjórn, en þrátt fyrir að hafa aðgang að miklu magni góðmálma frá nýlendum sínum í Ameríku væri Spánn fátækt land. Ástæðan væri sú að Spánverjar fluttu inn meira af vörum en þeir fluttu út, sem varð til þess að góðmálmar flæddu hraðar úr landi en inn.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Perrotta|first=Cosimo|date=2014|title=Thomas Mun’s England’s Treasure by Forraign Trade : the 17th -Century Manifesto for Economic Development|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/18386318.2014.11681258|journal=History of Economics Review|language=en|volume=59|issue=1|pages=94–106}}&lt;/ref&gt;

== Helstu ritverk ==
''A Discourse of Trade from England unto the East-Indies (1621)''. Þetta var fyrsta útgefna rit Thomas Mun um viðskipti. Þar fjallaði hann um viðskipti Englands við Austur-Indíur og varði starfsemi Enska Austur-Indíafélagsins, þar á meðal útflutning á gulli og silfri.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Leng |first=Thomas |date=2006-01-06 |title=Commercial conflict and regulation in the discourse of trade in seventeenth-century England |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0018246X05004863/type/journal_article |journal=The Historical Journal |language=en |volume=48 |issue=4 |pages=933–954 }}&lt;/ref&gt;

''The Petition and Remonstrance of the Governor and Company of Merchants of London Trading to the East Indies (1628)''. Mun samdi ritið fyrir Enska Austur-Indíafélgaið og var því beint til enska þingsins. Þar varði félagið starfsemi sína og vðskipti við Austur-Indíur. Hluti af hugmyndum og rökum ritsins birtist síðar aftur í England's Treasure by Forraign Trade.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.jstor.org/stable/10.2307/j.ctvjghwh5|title=A Business of State: Commerce, Politics, and the Birth of the East India Company|last=Mishra|first=Rupali|date=2018-05-07|publisher=Harvard University Press}}&lt;/ref&gt;

''England's Treasure by Forraign Trade, or The Ballance of our Forraign Trade is the Rule of our Treasure (1664)''. Þetta er þekktasta rit Thomas Mun og var gefið út eftir dauða hans. Þar fjallaði hann um utanríkisviðskipti Englands og hélt því fram að ríki gæti aukið auð sinn ef verðmæti útflutnings væri meira en verðmæti innflutnings.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gould |first=J. D. |date=1955-06 |title=The Date of England's Treasure by Forraign Trade |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S002205070005806X/type/journal_article |journal=The Journal of Economic History |language=en |volume=15 |issue=2 |pages=160–161 }}&lt;/ref&gt;
== Tilvísanir ==
{{DEFAULTSORT:Mun, Thomas  }}
[[Flokkur:Enskir rithöfundar]]

{{fd|1571|1641}}
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>sa5y2qdgbmiw53x3lj84xjsiajolyum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983954</id>
      <parentid>1983953</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48111-97</username>
        <id>120357</id>
      </contributor>
      <comment>Framlag til hagfræði - Vísað í nýjar heimildir</comment>
      <origin>1983954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9633" sha1="3j7fu1vcl1exyf8s3yk8brp5mylq8hn" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Thomas Mun
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1571|06|17}}
| fæðingarstaður     = London, England
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1641|07|21|1571|06|17}}
| dánarstaður        = London, England
| þekktustu_verk     = A Discourse of Trade from England unto the East- Indies, England's Treasure by Forraign Trade
| maki               = Ursula Malcott
| börn               = 3
}}

'''Thomas Mun''' (17. júní 1571 – 21. júlí 1641) var breskur kaupsýslumaður og hagfræðingur. Mun var einn af stjórnendum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]], og einn af mikilvægustu fulltrúum [[merkantílismi|kaupauðgisstefnunnar (e'''.''' mercantilism).]] Mun er iðulega talinn upphafsmaður klassísks enskrar kaupauðgisstefnu, ásamt [[Edward Misselden]]. Ásamt Misselden setti Mun fram kenningu um mikilvægi jákvæðs viðskiptajöfnuðar við umheiminn, frekar en afgang af viðskiptum við hvert ríki fyrir sig. Líkt og aðrir kaupauðgismenn taldi Mun að uppspretta auðs væri að finna í utanríkisviðskiptum.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/social-sciences-and-law/economics-biographies/thomas-mun|title=Thomas Mun {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Mun|title=Thomas Mun {{!}} English economist and writer {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; [[Adam Smith]] eyddi miklu púðri í að hrekja og gagnrýna kenningar Mun í riti sínu Auðlegð Þjóðanna. 

== Ævi ==
Thomas Mun kom af efnaðri kaupmannafjölskyldu í [[London]]. Fjölskyldan stundaði viðskipti með klæði og vefnaðarvöru, en afi hans var myntsláttumaður og einn af stjórnendum Konunglegu Myntsláttunnar. Ekkert er vitað um menntun Mun, en hann er talinn hafa öðlast þekkingu á viðskiptum og peningamálum í gegnum fjölskyldu sína og eigin reynslu af utanríkisviðskiptum.  

Faðir Mun lést þegar hann var ungur. Stjúpfaðir hans var auðugur kaupmaður sem stundaði viðskipti við Austurlönd Fjær og starfaði Mun sem lærlingur í fyrirtæki stjúpföður síns. Mun hóf eigin rekstur 1596, með viðskiptum við Miðjarðarhaf, sérstaklega Ítalíu og Austurlönd Nær, [[Tyrkland]], [[Sýrland]] og [[Líbanon]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://econthoughtdotorg.wordpress.com/2014/10/04/thomas-mun/|title=Thomas Mun|last=TheEdRev|date=2014-10-04|website=Readings in Economic Thought|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; Mun dvaldi löngum stundum erlendis, þar á meðal á [[Ítalía|Ítalíu]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hann var einn af stofnendum Austur Indíafélagsins, og var árið 1615 kjörinn einn af stjórnendum þess, og var einn af mest áberandi og atkvæðamestu stjórnendum þess.

Thomas Mun kvæntist Ursulu Malcott þegar hann var 41 árs að aldri. Þau eignuðust saman börnin John, Mary og Anne og bjuggu þau öll saman í [[London]]. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Framlög til hagfræði ==

=== Ritgerð um viðskipti og vörn Austur-Indíafélagsins ===
Árið 1621 gaf Thomas Mun út ritið ''A Discourse of Trade from England unto the East Indies.'' Ritið var vörn fyrir Enska Austur Indíafélagið gegn gagnrýni á viðskipti þess við [[Indland]], en félagið var meðal annars gagnrýnt fyrir að flytja út [[Góðmálmur|góðmálma]] til að fjármagna kaupin. Mun færði rök fyrir því að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri ekki tap ef viðskiptin skiluðu meiri verðmætum til baka á endanum.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Bókaheimild|titill=History Of Economic Analysis|höfundur=Joseph A. Schumpeter|útgefandi=Oxford University Press|ár=1954|bls=356-357}}&lt;/ref&gt; Með þessu færði hann áhersluna frá því að skoða útflutning [[Góðmálmur|góðmálma]] sem sérstakt vandamál yfir í að skoða heildarviðskipti landsins við útlönd.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Mun gagnrýndi þá skoðun að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri í sjálfu sér merki um efnahagslegan skaða. Hann taldi að útflutningur peninga gæti þvert á móti aukið utanríkisvipskipti með því að gera kaupmönnum kleift að kaupa erlendar vörur sem síðan væru endurútfluttar. Þannig gæti upphaflegur útflutningur peninga leitt til þess að meira fé streymdi síðar aftur til [[England|Englands]]. Í ''England's Treasure by Forraign Trade'' setti Mun þessa hugmynd fram sem mikilvægan þátt því hvernig utanríkisviðskipti gætu aukið þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=A Brief History of Economic Thought|höfundur=Alessandro Roncaglia|útgefandi=Camebridge University Press|ár=2017|bls=33|ISBN=978-1-107-17533-4}}&lt;/ref&gt;

=== Heildarviðskiptajöfnuður og efnahagsstefna ===
Mun lagði áherslu á heildarviðskiptajöfnuð landsins við útlönd sem skýringu á flæði [[Góðmálmur|góðmálma]]. Hann hafnaði því að athafnir eða ætlanir einstakra kaupmanna stýrðu straumi peninga í alþjóðaviðskiptum eða gengisbreytingum, heldur væri það viðskiptajöfnuður landsins. Peningar streymdu inn þegar verðmæti útflutnings var meira en verðmæti innflutnings og öfugt. Hann leit því á hagstæðan viðskiptajöfnuð sem mikilvægan mælikvarða á þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Efnahagsstefna stjórnvalda ætti að stefna að jákvæðum viðskiptajöfnuði með öllum ráðum, efla útflutning, setja hömlur á innflutning munaðarvöru og styðja við einokunarfyrirtæki á borð við Austur Indíafélagið. Slík fyrirtæki fluttu inn hráefni fyrir iðnað og fluttu út fullunnar vörur, sem gat stuðlað að auknum útflutningi og innflæði góðmálma.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== Auður Englands með utanríkisviðskiptum ===
[[Mynd:England's treasure by forraign trade. ... 1664 (IA bim early-english-books-1641-1700 englands-treasure-by-fo mun-thomas 1664).pdf|alt=England's treasure by forraign trade, 1664|thumb|England's treasure by forraign trade, 1664]]
Mikilvægasta framlag Mun var rit hans ''England´s treasure by foreign trade'' sem hann skrifaði í kringum 1630, en var ekki gefið út fyrr en 1664 af syni hans, John Mun. Ritið er talið eitt mikilvægasta hagfræðirit 17. aldar, þar sem það tekur saman allar helstu hugmyndir og kenningar kaupauðgisstefnunnar með skýrum hætti. Fyrir utan hugmyndina um viðskiptajöfnuð setur hann einnig fram hugmyndir um verðteygni útflutningsvara, en fyrri hagfræðingar, á borð við Malynes, höfðu talið útflutning og innflutning fullkomlega óverðteyginn.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Í ritinu gagnrýndi Mun bæði áherslu fyrri kaupauðgismanna á uppsöfnun góðmálma og skort enskra kaupsýslumanna á aga og fyrirhyggju og bendir á Holland sem fyrirmynd.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Hann benti á Spán sem dæmi um misheppnaða hagstjórn, en þrátt fyrir að hafa aðgang að miklu magni góðmálma frá nýlendum sínum í Ameríku væri Spánn fátækt land. Ástæðan væri sú að Spánverjar fluttu inn meira af vörum en þeir fluttu út, sem varð til þess að góðmálmar flæddu hraðar úr landi en inn.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Perrotta|first=Cosimo|date=2014|title=Thomas Mun’s England’s Treasure by Forraign Trade : the 17th -Century Manifesto for Economic Development|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/18386318.2014.11681258|journal=History of Economics Review|language=en|volume=59|issue=1|pages=94–106}}&lt;/ref&gt;

== Helstu ritverk ==
''A Discourse of Trade from England unto the East-Indies (1621)''. Þetta var fyrsta útgefna rit Thomas Mun um viðskipti. Þar fjallaði hann um viðskipti Englands við Austur-Indíur og varði starfsemi Enska Austur-Indíafélagsins, þar á meðal útflutning á gulli og silfri.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Leng |first=Thomas |date=2006-01-06 |title=Commercial conflict and regulation in the discourse of trade in seventeenth-century England |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0018246X05004863/type/journal_article |journal=The Historical Journal |language=en |volume=48 |issue=4 |pages=933–954 }}&lt;/ref&gt;

''The Petition and Remonstrance of the Governor and Company of Merchants of London Trading to the East Indies (1628)''. Mun samdi ritið fyrir Enska Austur-Indíafélgaið og var því beint til enska þingsins. Þar varði félagið starfsemi sína og vðskipti við Austur-Indíur. Hluti af hugmyndum og rökum ritsins birtist síðar aftur í England's Treasure by Forraign Trade.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.jstor.org/stable/10.2307/j.ctvjghwh5|title=A Business of State: Commerce, Politics, and the Birth of the East India Company|last=Mishra|first=Rupali|date=2018-05-07|publisher=Harvard University Press}}&lt;/ref&gt;

''England's Treasure by Forraign Trade, or The Ballance of our Forraign Trade is the Rule of our Treasure (1664)''. Þetta er þekktasta rit Thomas Mun og var gefið út eftir dauða hans. Þar fjallaði hann um utanríkisviðskipti Englands og hélt því fram að ríki gæti aukið auð sinn ef verðmæti útflutnings væri meira en verðmæti innflutnings.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gould |first=J. D. |date=1955-06 |title=The Date of England's Treasure by Forraign Trade |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S002205070005806X/type/journal_article |journal=The Journal of Economic History |language=en |volume=15 |issue=2 |pages=160–161 }}&lt;/ref&gt;
== Tilvísanir ==
{{DEFAULTSORT:Mun, Thomas  }}
[[Flokkur:Enskir rithöfundar]]

{{fd|1571|1641}}
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>3j7fu1vcl1exyf8s3yk8brp5mylq8hn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983955</id>
      <parentid>1983954</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48111-97</username>
        <id>120357</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tilvísanir */</comment>
      <origin>1983955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9636" sha1="rog84hhvoekuayu38n14bv6y2p30ue7" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Thomas Mun
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1571|06|17}}
| fæðingarstaður     = London, England
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1641|07|21|1571|06|17}}
| dánarstaður        = London, England
| þekktustu_verk     = A Discourse of Trade from England unto the East- Indies, England's Treasure by Forraign Trade
| maki               = Ursula Malcott
| börn               = 3
}}

'''Thomas Mun''' (17. júní 1571 – 21. júlí 1641) var breskur kaupsýslumaður og hagfræðingur. Mun var einn af stjórnendum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]], og einn af mikilvægustu fulltrúum [[merkantílismi|kaupauðgisstefnunnar (e'''.''' mercantilism).]] Mun er iðulega talinn upphafsmaður klassísks enskrar kaupauðgisstefnu, ásamt [[Edward Misselden]]. Ásamt Misselden setti Mun fram kenningu um mikilvægi jákvæðs viðskiptajöfnuðar við umheiminn, frekar en afgang af viðskiptum við hvert ríki fyrir sig. Líkt og aðrir kaupauðgismenn taldi Mun að uppspretta auðs væri að finna í utanríkisviðskiptum.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/social-sciences-and-law/economics-biographies/thomas-mun|title=Thomas Mun {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Mun|title=Thomas Mun {{!}} English economist and writer {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; [[Adam Smith]] eyddi miklu púðri í að hrekja og gagnrýna kenningar Mun í riti sínu Auðlegð Þjóðanna. 

== Ævi ==
Thomas Mun kom af efnaðri kaupmannafjölskyldu í [[London]]. Fjölskyldan stundaði viðskipti með klæði og vefnaðarvöru, en afi hans var myntsláttumaður og einn af stjórnendum Konunglegu Myntsláttunnar. Ekkert er vitað um menntun Mun, en hann er talinn hafa öðlast þekkingu á viðskiptum og peningamálum í gegnum fjölskyldu sína og eigin reynslu af utanríkisviðskiptum.  

Faðir Mun lést þegar hann var ungur. Stjúpfaðir hans var auðugur kaupmaður sem stundaði viðskipti við Austurlönd Fjær og starfaði Mun sem lærlingur í fyrirtæki stjúpföður síns. Mun hóf eigin rekstur 1596, með viðskiptum við Miðjarðarhaf, sérstaklega Ítalíu og Austurlönd Nær, [[Tyrkland]], [[Sýrland]] og [[Líbanon]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://econthoughtdotorg.wordpress.com/2014/10/04/thomas-mun/|title=Thomas Mun|last=TheEdRev|date=2014-10-04|website=Readings in Economic Thought|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; Mun dvaldi löngum stundum erlendis, þar á meðal á [[Ítalía|Ítalíu]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hann var einn af stofnendum Austur Indíafélagsins, og var árið 1615 kjörinn einn af stjórnendum þess, og var einn af mest áberandi og atkvæðamestu stjórnendum þess.

Thomas Mun kvæntist Ursulu Malcott þegar hann var 41 árs að aldri. Þau eignuðust saman börnin John, Mary og Anne og bjuggu þau öll saman í [[London]]. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Framlög til hagfræði ==

=== Ritgerð um viðskipti og vörn Austur-Indíafélagsins ===
Árið 1621 gaf Thomas Mun út ritið ''A Discourse of Trade from England unto the East Indies.'' Ritið var vörn fyrir Enska Austur Indíafélagið gegn gagnrýni á viðskipti þess við [[Indland]], en félagið var meðal annars gagnrýnt fyrir að flytja út [[Góðmálmur|góðmálma]] til að fjármagna kaupin. Mun færði rök fyrir því að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri ekki tap ef viðskiptin skiluðu meiri verðmætum til baka á endanum.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Bókaheimild|titill=History Of Economic Analysis|höfundur=Joseph A. Schumpeter|útgefandi=Oxford University Press|ár=1954|bls=356-357}}&lt;/ref&gt; Með þessu færði hann áhersluna frá því að skoða útflutning [[Góðmálmur|góðmálma]] sem sérstakt vandamál yfir í að skoða heildarviðskipti landsins við útlönd.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Mun gagnrýndi þá skoðun að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri í sjálfu sér merki um efnahagslegan skaða. Hann taldi að útflutningur peninga gæti þvert á móti aukið utanríkisvipskipti með því að gera kaupmönnum kleift að kaupa erlendar vörur sem síðan væru endurútfluttar. Þannig gæti upphaflegur útflutningur peninga leitt til þess að meira fé streymdi síðar aftur til [[England|Englands]]. Í ''England's Treasure by Forraign Trade'' setti Mun þessa hugmynd fram sem mikilvægan þátt því hvernig utanríkisviðskipti gætu aukið þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=A Brief History of Economic Thought|höfundur=Alessandro Roncaglia|útgefandi=Camebridge University Press|ár=2017|bls=33|ISBN=978-1-107-17533-4}}&lt;/ref&gt;

=== Heildarviðskiptajöfnuður og efnahagsstefna ===
Mun lagði áherslu á heildarviðskiptajöfnuð landsins við útlönd sem skýringu á flæði [[Góðmálmur|góðmálma]]. Hann hafnaði því að athafnir eða ætlanir einstakra kaupmanna stýrðu straumi peninga í alþjóðaviðskiptum eða gengisbreytingum, heldur væri það viðskiptajöfnuður landsins. Peningar streymdu inn þegar verðmæti útflutnings var meira en verðmæti innflutnings og öfugt. Hann leit því á hagstæðan viðskiptajöfnuð sem mikilvægan mælikvarða á þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Efnahagsstefna stjórnvalda ætti að stefna að jákvæðum viðskiptajöfnuði með öllum ráðum, efla útflutning, setja hömlur á innflutning munaðarvöru og styðja við einokunarfyrirtæki á borð við Austur Indíafélagið. Slík fyrirtæki fluttu inn hráefni fyrir iðnað og fluttu út fullunnar vörur, sem gat stuðlað að auknum útflutningi og innflæði góðmálma.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== Auður Englands með utanríkisviðskiptum ===
[[Mynd:England's treasure by forraign trade. ... 1664 (IA bim early-english-books-1641-1700 englands-treasure-by-fo mun-thomas 1664).pdf|alt=England's treasure by forraign trade, 1664|thumb|England's treasure by forraign trade, 1664]]
Mikilvægasta framlag Mun var rit hans ''England´s treasure by foreign trade'' sem hann skrifaði í kringum 1630, en var ekki gefið út fyrr en 1664 af syni hans, John Mun. Ritið er talið eitt mikilvægasta hagfræðirit 17. aldar, þar sem það tekur saman allar helstu hugmyndir og kenningar kaupauðgisstefnunnar með skýrum hætti. Fyrir utan hugmyndina um viðskiptajöfnuð setur hann einnig fram hugmyndir um verðteygni útflutningsvara, en fyrri hagfræðingar, á borð við Malynes, höfðu talið útflutning og innflutning fullkomlega óverðteyginn.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Í ritinu gagnrýndi Mun bæði áherslu fyrri kaupauðgismanna á uppsöfnun góðmálma og skort enskra kaupsýslumanna á aga og fyrirhyggju og bendir á Holland sem fyrirmynd.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Hann benti á Spán sem dæmi um misheppnaða hagstjórn, en þrátt fyrir að hafa aðgang að miklu magni góðmálma frá nýlendum sínum í Ameríku væri Spánn fátækt land. Ástæðan væri sú að Spánverjar fluttu inn meira af vörum en þeir fluttu út, sem varð til þess að góðmálmar flæddu hraðar úr landi en inn.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Perrotta|first=Cosimo|date=2014|title=Thomas Mun’s England’s Treasure by Forraign Trade : the 17th -Century Manifesto for Economic Development|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/18386318.2014.11681258|journal=History of Economics Review|language=en|volume=59|issue=1|pages=94–106}}&lt;/ref&gt;

== Helstu ritverk ==
''A Discourse of Trade from England unto the East-Indies (1621)''. Þetta var fyrsta útgefna rit Thomas Mun um viðskipti. Þar fjallaði hann um viðskipti Englands við Austur-Indíur og varði starfsemi Enska Austur-Indíafélagsins, þar á meðal útflutning á gulli og silfri.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Leng |first=Thomas |date=2006-01-06 |title=Commercial conflict and regulation in the discourse of trade in seventeenth-century England |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0018246X05004863/type/journal_article |journal=The Historical Journal |language=en |volume=48 |issue=4 |pages=933–954 }}&lt;/ref&gt;

''The Petition and Remonstrance of the Governor and Company of Merchants of London Trading to the East Indies (1628)''. Mun samdi ritið fyrir Enska Austur-Indíafélgaið og var því beint til enska þingsins. Þar varði félagið starfsemi sína og vðskipti við Austur-Indíur. Hluti af hugmyndum og rökum ritsins birtist síðar aftur í England's Treasure by Forraign Trade.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.jstor.org/stable/10.2307/j.ctvjghwh5|title=A Business of State: Commerce, Politics, and the Birth of the East India Company|last=Mishra|first=Rupali|date=2018-05-07|publisher=Harvard University Press}}&lt;/ref&gt;

''England's Treasure by Forraign Trade, or The Ballance of our Forraign Trade is the Rule of our Treasure (1664)''. Þetta er þekktasta rit Thomas Mun og var gefið út eftir dauða hans. Þar fjallaði hann um utanríkisviðskipti Englands og hélt því fram að ríki gæti aukið auð sinn ef verðmæti útflutnings væri meira en verðmæti innflutnings.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gould |first=J. D. |date=2011-02-03 |title=The Date of England's Treasure by Forraign Trade |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S002205070005806X/type/journal_article |journal=The Journal of Economic History |language=en |volume=15 |issue=2 |pages=160–161 }}&lt;/ref&gt;
== Tilvísanir ==
{{DEFAULTSORT:Mun, Thomas  }}
[[Flokkur:Enskir rithöfundar]]

{{fd|1571|1641}}
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>rog84hhvoekuayu38n14bv6y2p30ue7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983970</id>
      <parentid>1983955</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T16:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48160-79</username>
        <id>120361</id>
      </contributor>
      <comment>lagaði heimildir og stafsetningavillur.</comment>
      <origin>1983970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9558" sha1="nwbrtgwi6avmdnf8vq4i468abdtbbpn" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Thomas Mun
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1571|06|17}}
| fæðingarstaður     = London, England
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1641|07|21|1571|06|17}}
| dánarstaður        = London, England
| þekktustu_verk     = A Discourse of Trade from England unto the East- Indies, England's Treasure by Forraign Trade
| maki               = Ursula Malcott
| börn               = 3
}}

'''Thomas Mun''' (17. júní 1571 – 21. júlí 1641) var breskur kaupsýslumaður og hagfræðingur. Mun var einn af stjórnendum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]], og einn af mikilvægustu fulltrúum [[merkantílismi|kaupauðgisstefnunnar (e'''.''' mercantilism).]] Mun er iðulega talinn upphafsmaður klassískrar enskrar kaupauðgisstefnu, ásamt [[Edward Misselden]]. Ásamt Misselden setti Mun fram kenningu um mikilvægi jákvæðs viðskiptajöfnuðar við umheiminn, frekar en afgang af viðskiptum við hvert ríki fyrir sig. Líkt og aðrir kaupauðgismenn taldi Mun að uppspretta auðs væri að finna í utanríkisviðskiptum.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/social-sciences-and-law/economics-biographies/thomas-mun|title=Thomas Mun {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Mun|title=Thomas Mun {{!}} English economist and writer {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; [[Adam Smith]] eyddi miklu púðri í að hrekja og gagnrýna kenningar Mun í riti sínu Auðlegð Þjóðanna. 

== Ævi ==
Thomas Mun kom af efnaðri kaupmannafjölskyldu í [[London]]. Fjölskyldan stundaði viðskipti með klæði og vefnaðarvöru, en afi hans var myntsláttumaður og einn af stjórnendum Konunglegu Myntsláttunnar. Ekkert er vitað um menntun Mun, en hann er talinn hafa öðlast þekkingu á viðskiptum og peningamálum í gegnum fjölskyldu sína og eigin reynslu af utanríkisviðskiptum.  

Faðir Mun lést þegar hann var ungur. Stjúpfaðir hans var auðugur kaupmaður sem stundaði viðskipti við Austurlönd Fjær og starfaði Mun sem lærlingur í fyrirtæki stjúpföður síns. Mun hóf eigin rekstur 1596, með viðskiptum við Miðjarðarhaf, sérstaklega Ítalíu og Austurlönd Nær, [[Tyrkland]], [[Sýrland]] og [[Líbanon]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://econthoughtdotorg.wordpress.com/2014/10/04/thomas-mun/|title=Thomas Mun|last=TheEdRev|date=2014-10-04|website=Readings in Economic Thought|language=en|access-date=2022-09-04}}&lt;/ref&gt; Mun dvaldi löngum stundum erlendis, þar á meðal á [[Ítalía|Ítalíu]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Árið 1615 var Mun kjörinn einn af stjórnendum Austur-Indíafélagsins og varð einn af áberandi stjórnendum þess.

Thomas Mun kvæntist Ursulu Malcott þegar hann var 41 árs að aldri. Þau eignuðust saman börnin John, Mary og Anne og bjuggu þau öll saman í [[London]]. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Framlög til hagfræði ==

=== Ritgerð um viðskipti og vörn Austur-Indíafélagsins ===
Árið 1621 gaf Thomas Mun út ritið ''A Discourse of Trade from England unto the East Indies.'' Ritið var vörn fyrir Enska Austur Indíafélagið gegn gagnrýni á viðskipti þess við [[Indland]], en félagið var meðal annars gagnrýnt fyrir að flytja út [[Góðmálmur|góðmálma]] til að fjármagna kaupin. Mun færði rök fyrir því að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri ekki tap ef viðskiptin skiluðu meiri verðmætum til baka á endanum.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Bókaheimild|titill=History Of Economic Analysis|höfundur=Joseph A. Schumpeter|útgefandi=Oxford University Press|ár=1954|bls=356-357}}&lt;/ref&gt; Með þessu færði hann áhersluna frá því að skoða útflutning [[Góðmálmur|góðmálma]] sem sérstakt vandamál yfir í að skoða heildarviðskipti landsins við útlönd.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Mun gagnrýndi þá skoðun að útflutningur [[Góðmálmur|góðmálma]] væri í sjálfu sér merki um efnahagslegan skaða. Hann taldi að útflutningur peninga gæti þvert á móti aukið utanríkisviðskipti með því að gera kaupmönnum kleift að kaupa erlendar vörur sem síðan væru endurútfluttar. Þannig gæti upphaflegur útflutningur peninga leitt til þess að meira fé streymdi síðar aftur til [[England|Englands]]. Í ''England's Treasure by Forraign Trade'' setti Mun þessa hugmynd fram sem mikilvægan þátt í því hvernig utanríkisviðskipti gætu aukið þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Bókaheimild|titill=A Brief History of Economic Thought|höfundur=Alessandro Roncaglia|útgefandi=Cambridge University Press|ár=2017|bls=22-23}}&lt;/ref&gt;

=== Heildarviðskiptajöfnuður og efnahagsstefna ===
Mun lagði áherslu á heildarviðskiptajöfnuð landsins við útlönd sem skýringu á flæði [[Góðmálmur|góðmálma]]. Hann hafnaði því að athafnir eða ætlanir einstakra kaupmanna stýrðu straumi peninga í alþjóðaviðskiptum eða gengisbreytingum, heldur væri það viðskiptajöfnuður landsins. Peningar streymdu inn þegar verðmæti útflutnings var meira en verðmæti innflutnings og öfugt. Hann leit því á hagstæðan viðskiptajöfnuð sem mikilvægan mælikvarða á þjóðarauð.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; 

Efnahagsstefna stjórnvalda ætti að stefna að jákvæðum viðskiptajöfnuði með öllum ráðum, efla útflutning, setja hömlur á innflutning munaðarvöru og styðja við einokunarfyrirtæki á borð við Austur Indíafélagið. Slík fyrirtæki fluttu inn hráefni fyrir iðnað og fluttu út fullunnar vörur, sem gat stuðlað að auknum útflutningi og innflæði góðmálma.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

=== Auður Englands með utanríkisviðskiptum ===
[[Mynd:England's treasure by forraign trade. ... 1664 (IA bim early-english-books-1641-1700 englands-treasure-by-fo mun-thomas 1664).pdf|alt=England's treasure by forraign trade, 1664|thumb|England's treasure by forraign trade, 1664]]
Mikilvægasta framlag Mun var rit hans ''England´s treasure by foreign trade'' sem hann skrifaði í kringum 1630, en var ekki gefið út fyrr en 1664 af syni hans, John Mun. Ritið er talið eitt mikilvægasta hagfræðirit 17. aldar, þar sem það tekur saman allar helstu hugmyndir og kenningar kaupauðgisstefnunnar með skýrum hætti. Fyrir utan hugmyndina um viðskiptajöfnuð setur hann einnig fram hugmyndir um verðteygni útflutningsvara, en fyrri hagfræðingar, á borð við Malynes, höfðu talið útflutning og innflutning fullkomlega óverðteyginn.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Í ritinu gagnrýndi Mun bæði áherslu fyrri kaupauðgismanna á uppsöfnun góðmálma og skort enskra kaupsýslumanna á aga og fyrirhyggju og bendir á Holland sem fyrirmynd.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Hann benti á Spán sem dæmi um misheppnaða hagstjórn, en þrátt fyrir að hafa aðgang að miklu magni góðmálma frá nýlendum sínum í Ameríku væri Spánn fátækt land. Ástæðan væri sú að Spánverjar fluttu inn meira af vörum en þeir fluttu út, sem varð til þess að góðmálmar flæddu hraðar úr landi en inn.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Perrotta|first=Cosimo|date=2014|title=Thomas Mun’s England’s Treasure by Forraign Trade : the 17th -Century Manifesto for Economic Development|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/18386318.2014.11681258|journal=History of Economics Review|language=en|volume=59|issue=1|pages=94–106}}&lt;/ref&gt;

== Helstu ritverk ==
''A Discourse of Trade from England unto the East-Indies (1621)''. Þetta var fyrsta útgefna rit Thomas Mun um viðskipti. Þar fjallaði hann um viðskipti Englands við Austur-Indíur og varði starfsemi Enska Austur-Indíafélagsins, þar á meðal útflutning á gulli og silfri.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Leng |first=Thomas |date=2005 |title=Commercial conflict and regulation in the discourse of trade in seventeenth-century England |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0018246X05004863/type/journal_article |journal=The Historical Journal |language=en |volume=48 |issue=4 |pages=933–954 }}&lt;/ref&gt;

''The Petition and Remonstrance of the Governor and Company of Merchants of London Trading to the East Indies (1628)''. Mun samdi ritið fyrir Enska Austur-Indíafélagið og var því beint til enska þingsins. Þar varði félagið starfsemi sína og viðskipti við Austur-Indíur. Hluti af hugmyndum og rökum ritsins birtist síðar aftur í England's Treasure by Forraign Trade.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.jstor.org/stable/10.2307/j.ctvjghwh5|title=A Business of State: Commerce, Politics, and the Birth of the East India Company|last=Mishra|first=Rupali|date=2018|publisher=Harvard University Press}}&lt;/ref&gt;

''England's Treasure by Forraign Trade, or The Ballance of our Forraign Trade is the Rule of our Treasure (1664)''. Þetta er þekktasta rit Thomas Mun og var gefið út eftir dauða hans. Þar fjallaði hann um utanríkisviðskipti Englands og hélt því fram að ríki gæti aukið auð sinn ef verðmæti útflutnings væri meira en verðmæti innflutnings.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gould |first=J. D. |date=1955 |title=The Date of England's Treasure by Forraign Trade |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S002205070005806X/type/journal_article |journal=The Journal of Economic History |language=en |volume=15 |issue=2 |pages=160–161 }}&lt;/ref&gt;
== Tilvísanir ==
{{DEFAULTSORT:Mun, Thomas  }}
[[Flokkur:Enskir rithöfundar]]

{{fd|1571|1641}}
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>nwbrtgwi6avmdnf8vq4i468abdtbbpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ljótu hálfvitarnir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175635</id>
    <revision>
      <id>1984028</id>
      <parentid>1817198</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Torfifagri</username>
        <id>33930</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1984028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1788" sha1="bdj0b9f8vh5hj1c6liy53rhh0plzh9w" xml:space="preserve">'''Ljótu hálfvitarnir''' er níu manna hljómsveit sem spilar ''þjóðlagakennt hálfvitapopp með bjórívafi'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2020132495d/erum-ottalegir-halfvitar|title=Erum óttalegir hálfvitar - Vísir|date=2007-12-06|website=visir.is|language=is|access-date=2023-07-30}}&lt;/ref&gt; samkvæmt lýsingu eins meðlims. Þrír meðlimir stofnuðu tríó árið 1997 sem gekk undir nafni Ljótu hálfvitarnir, en svo rann hljómsveitin Ripp, Rapp og Garfunkel saman við Ljótu hálfvitana árið 2006 og telst það stofnár sveitarinnar&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2021-06-01-einn-er-prestur-og-annar-staurhelladur-alkoholisti/|title=„Einn er prestur og annar staurhellaður alkóhólisti“ - RÚV.is|date=2021-06-01|website=RÚV|access-date=2023-07-30}}&lt;/ref&gt;. Hljómsveitin hefur gefið út sex plötur, sú fyrsta kom út árið 2007.

== Meðlimir ==

* Arngrímur Arnarson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Ármann Guðmundsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Baldur Ragnarsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* [[Eggert Hilmarsson]] - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Guðmundur Svafarsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Oddur Bjarni Þorkelsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Snæbjörn Ragnarsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Sævar Sigurgeirsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Þorgeir Tryggvason - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari

== Útgefnar plötur ==

* Ljótu hálfvitarnir (2007)
* Ljótu hálfvitarnir (2009)
* Ljótu hálfvitarnir (2010)
* Ljótu hálfvitarnir (2013)
* Hrísey (2015)
* Hótel Edda (2020)

== Tenglar ==

* https://www.ljotuhalfvitarnir.is
== Tilvísanir ==

{{s|2006}}
[[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]]</text>
      <sha1>bdj0b9f8vh5hj1c6liy53rhh0plzh9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984029</id>
      <parentid>1984028</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Torfifagri</username>
        <id>33930</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Útgefnar plötur */ bætti inn tenglum á plötur (undirbý að búa síðurnar til)</comment>
      <origin>1984029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2002" sha1="3hxm6yg6f427lfj86qz6cwwfe6ua22l" xml:space="preserve">'''Ljótu hálfvitarnir''' er níu manna hljómsveit sem spilar ''þjóðlagakennt hálfvitapopp með bjórívafi'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2020132495d/erum-ottalegir-halfvitar|title=Erum óttalegir hálfvitar - Vísir|date=2007-12-06|website=visir.is|language=is|access-date=2023-07-30}}&lt;/ref&gt; samkvæmt lýsingu eins meðlims. Þrír meðlimir stofnuðu tríó árið 1997 sem gekk undir nafni Ljótu hálfvitarnir, en svo rann hljómsveitin Ripp, Rapp og Garfunkel saman við Ljótu hálfvitana árið 2006 og telst það stofnár sveitarinnar&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2021-06-01-einn-er-prestur-og-annar-staurhelladur-alkoholisti/|title=„Einn er prestur og annar staurhellaður alkóhólisti“ - RÚV.is|date=2021-06-01|website=RÚV|access-date=2023-07-30}}&lt;/ref&gt;. Hljómsveitin hefur gefið út sex plötur, sú fyrsta kom út árið 2007.

== Meðlimir ==

* Arngrímur Arnarson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Ármann Guðmundsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Baldur Ragnarsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* [[Eggert Hilmarsson]] - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Guðmundur Svafarsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Oddur Bjarni Þorkelsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Snæbjörn Ragnarsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Sævar Sigurgeirsson - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari
* Þorgeir Tryggvason - [[söngvari]] og hljóðfæraleikari

== Útgefnar plötur ==

* [[Ljótu hálfvitarnir (bleika platan)|Ljótu hálfvitarnir]] (2007)
* [[Ljótu hálfvitarnir (bláa platan)|Ljótu hálfvitarnir]](2009)
* [[Ljótu hálfvitarnir (græna platan)|Ljótu hálfvitarnir]] (2010)
* [[Ljótu hálfvitarnir (appelsínugula platan)|Ljótu hálfvitarnir]] (2013)
* [[Hrísey (plata)|Hrísey]] (2015)
* [[Hótel Edda (plata)|Hótel Edda]] (2020)

== Tenglar ==

* https://www.ljotuhalfvitarnir.is
== Tilvísanir ==

{{s|2006}}
[[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]]</text>
      <sha1>3hxm6yg6f427lfj86qz6cwwfe6ua22l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caitlin Clark</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180280</id>
    <revision>
      <id>1983964</id>
      <parentid>1979513</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zafer</username>
        <id>41389</id>
      </contributor>
      <comment>Photo changed</comment>
      <origin>1983964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3101" sha1="gc6e80yrwdcwe16dfutfr3wx8khm7iz" xml:space="preserve">{{Infobox basketball biography
| name = Caitlin Clark
| image = Caitlin Clark 12 United States 20260913 (6) (cropped).JPG
| caption = Clark með USA árið 2026
| alt = Clark með Indiana Fever
| number = 22
| position = Leikstjórnandi
| height_cm = 183
| weight_kg = 71
| league = [[WNBA]]
| team = Indiana Fever
| birth_date = {{fæðingardagur og aldur|2002|1|22}}
| birth_place = [[Des Moines]], [[Iowa]], Bandaríkin
| national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska kvennalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]]
| college = Iowa (2020–2024)
| draft_league = WNBA
| draft_year = 2024
| draft_round = 1
| draft_pick = 1
| draft_team = [[Indiana Fever]]
| career_start = 2024
| years1 = 2024–nú
| team1 = [[Indiana Fever]]
| highlights = 
}}
'''Caitlin Elizabeth Clark''' (fædd 22. janúar 2002) er bandarísk [[Körfuknattleikur|körfuknattleikskona]]. Hún var valin fyrst í nýliðavali [[WNBA]] árið 2024 af [[Indiana Fever]]. Clark er talin ein af bestu leikmönnum í sögu háskólakörfuboltans í Bandaríkjunum og var tvisvar valin körfuknattleikskona ársins í háskóla þegar hún spilaði fyrir Iowa Hawkeyes. Hún varð stigahæsti leikmaður allra tíma í sögu 1. deildar NCAA.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/410861|title=Metamaskínan Caitlin Clark og framtíð kvennakörfunnar|author=Þorgils Jónsson|date=2024-04-22|publisher=[[RÚV]]|access-date=2025-06-15}}&lt;/ref&gt; Gríðarlegar vinsældir hennar, fyrirbæri sem kallað er „Caitlin Clark áhrifin“, hafa hjálpað til við að auka áhorf á kvennakörfuboltann í Bandaríkjunum.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242555220d/allt-breytt-vegna-caitlin-clark|title=Allt breytt vegna Caitlin Clark|author=Óskar Ófeigur Jónsson|date=2024-11-04|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-06-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252738697d/a-horfid-minnkadi-um-55-prosent-eftir-ad-caitlin-clark-meiddist|title=Á­horfið minnkaði um 55 prósent eftir að Caitlin Clark meiddist|author=Óskar Ófeigur Jónsson||date=2025-06-13|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-06-15}}&lt;/ref&gt;

== Iowa-háskóli ==
Clark setti met yfir flest skoruð stig í sögu NCAA-körfubolta með [[Iowa-háskóli|Iowa-háskóla]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theday.com/local-colleges/20210323/clark-scores-35-for-iowa-women-in-ncaa-win-over-kentucky/|title=Clark scores 35 for Iowa women in NCAA win over Kentucky|website=www.theday.com|language=en-US|access-date=2024-05-20|archive-date=2024-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520203233/https://www.theday.com/local-colleges/20210323/clark-scores-35-for-iowa-women-in-ncaa-win-over-kentucky/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Titlar==
===Félagslið===
*'''[[WNBA]]'''
**[[Bikarkeppni WNBA|Bikarmeistari WNBA]]: 2025

===Landslið===
*[[Heimsmeistaramót kvenna í körfuknattleik|Heimsmeistaramótið]]
**Gull: 2026

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{stubbur|æviágrip}}
{{DEFAULTSORT:Clark, Caitlin}}

{{f|2002}}
[[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]]
[[Flokkur:WNBA leikmenn]]</text>
      <sha1>gc6e80yrwdcwe16dfutfr3wx8khm7iz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Þórður Snær Júlíusson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183491</id>
    <revision>
      <id>1984034</id>
      <parentid>1912803</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T11:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Skorrirafn</username>
        <id>95448</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gagnrýni */</comment>
      <origin>1984034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2618" sha1="22bzpwamsntr1syxno7b0dx926w9tbr" xml:space="preserve">'''Þórður Snær Skagfjörð Júlíusson''' (f. [[1. desember]] [[1980]])  er framkvæmdastjóri þingflokks Samfylkingarinnar. &lt;ref&gt;[https://www.visir.is/g/20252676686d/thordur-snaer-verdur-framkvaemdastjori-thingflokks-samfylkingarinnar Þórður verður framkvæmdarstjóri þingflokks Samfylkingarinnar] Vísir.is, sótt 17. janúar 2025&lt;/ref&gt;{{Stjórnmálamaður
| skammstöfun = ÞSJ
| fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1980|12|1}}
| fæðingarstaður = 
| stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]]
| háskóli = 
| maki = 
| börn = 
| titill = 
| stjórnartíð_start = 
| forveri1 = 
| AÞ_CV = 1528
| AÞ_frá1 = 2024
| AÞ_til1 = 2025
| AÞ_kjördæmi1 = [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík n.]]
| AÞ_flokkur1 = Samfylkingin
| AÞ_til = 2025
}}

Hann hefur starfað sem blaðamaður og var ritstjóri og einn stofnenda [[Kjarninn|Kjarnans]]. Hann varð svo ritstjóri [[Heimildin|Heimildarinnar]] við sameiningu [[Kjarninn|Kjarnans]] og [[Stundin|Stundarinnar]], og gegndi því hlutverki þar til í júlí 2024.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Þórður Snær hættir sem ritstjóri Heimildarinnar |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/31/thordur_snaer_haettir_sem_ritstjori_heimildarinnar/ |access-date=2024-12-28 |website=www.mbl.is |language=is}}&lt;/ref&gt;

== Gagnrýni ==
Þórður skipaði þriðja sætið á lista Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi norður í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum 2024]]. Hann ákvað í kjölfar hneykslismáls að taka ekki þingsæti ef kæmi til þess. Málið varðaði ósmekkleg skrif hans á bloggsíðu árin [[2004]] til [[2007]].&lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-11-16-thordur-snaer-tekur-ekki-saeti-a-althingi-nai-hann-kjori-427669 Þórður Snær tekur ekki sæti á Alþingi nái hann kjöri] Rúv.is, sótt 16. nóvember, 2024&lt;/ref&gt; Þegar að þing kom aftur saman í [[febrúar]] [[2025]] sagði hann formlega af sér þingmennsku og tók næsti maður á lista, [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] við þingsæti hans.&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Jón Þór Stefánsson |date=2025-02-04 |title=Bjarni og Þórður búnir að segja af sér - Vísir |url=https://www.visir.is/g/20252684398d/bjarni-og-thordur-bunir-ad-segja-af-ser  |access-date=2025-02-04 |website=visir.is |language=is}}&lt;/ref&gt;


þórur Snær hefur mikið stuðst við orðið tussufínt og má segja orðið eigi uppruna sinn til hans í laugardalsins

==Tilvísanir==
&lt;references /&gt;

{{f|1980}}
[[Flokkur:Íslenskir blaðamenn]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 2021-2030]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1980]]
[[Flokkur:Þingmenn Samfylkingarinnar]]</text>
      <sha1>22bzpwamsntr1syxno7b0dx926w9tbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leópold 2. keisari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186683</id>
    <revision>
      <id>1984005</id>
      <parentid>1962233</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Æviágrup */</comment>
      <origin>1984005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8069" sha1="8nmnmhycin9jes3c6g5c5wko9hsmw2o" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Heilaga rómverska ríkið|Keisari Heilaga rómverska ríkisins]]
| ætt = [[Habsborgarar|Habsburg-Lothringen-ætt]]
| skjaldarmerki = Greater Coat of Arms of Leopold II and Francis II, Holy Roman Emperors.svg
| nafn = Leópold 2.
| mynd = Leopold II, Holy Roman Emperor.jpg
| skírnarnafn = Peter Leopold Josef Anton Joachim Pius Gotthard
| fæðingardagur = {{fæðingardagur|1747|5|5}}
| fæðingarstaður = [[Vín (Austurríki)|Vín]], [[Erkihertogadæmið Austurríki|Erkihertogadæminu Austurríki]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1792|1|3|1747|5|5}}
| dánarstaður = [[Vín (Austurríki)|Vín]], [[Erkihertogadæmið Austurríki|Erkihertogadæminu Austurríki]], [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkinu]]
| grafinn = Keisaragrafhýsinu í Vín
| undirskrift = Signatur Leopold II. (HRR).PNG
| ríkisár = 30. september 1790 – 1. mars 1792
| faðir = [[Frans 1. keisari|Frans 1.]]
| móðir = [[María Teresa af Austurríki|María Teresa]]
| maki = {{gifting|[[María Lovísa af Spáni]]|16. febrúar 1764}}
| titill_maka = Keisaraynja
| börn = {{plainlist|
* [[María Teresa af Austurríki, Saxadrottning]]
* [[Frans 2. keisari]]
* [[Ferdinand 3. stórhertogi]]
* [[María Anna erkihertogaynja (f. 1770)|María Anna erkihertogaynja]]
* [[Karl erkihertogi, hertogi af Teschen]]
* [[Alexander Leópold af Austurríki|Alexander Leópold erkihertogi, hallargreifi af Ungverjalandi]]
* [[Joseph erkihertogi af Austurríki (hallargreifi af Ungverjalandi)|Jósef erkihertogi, hallargreifi af Ungverjalandi]]
* [[María Klementína erkihertogaynja af Austurríki|Maria Klementína erkihertogaynja, hertogaynja af Calabria]]
* [[Anton Viktor erkihertogi af Austurríki|Anton Viktor erkihertogi]]
* [[Maria Amalía erkihertogaynja af Austurríki (1780–1798)|María Amalía erkihertogaynja]]
* [[Jóhann erkihertogi af Austurríki|Jóhann erkihertogi]]
* [[Rainer Jósef erkihertogi af Austurríki|Rainer Jósef erkihertogi]]
* [[Loðvík erkihertogi af Austurríki|Loðvík erkihertogi]]
* [[Rúdolf erkihertogi af Austurríki|Rúdolf erkihertogi]]
}}
}}
'''Leópold 2.''' (Peter Leopold Josef Anton Joachim Pius Gotthard; 5. maí 1747 – 1. mars 1792) var keisari [[Heilaga rómverska ríkið|Heilaga rómverska ríkisins]], konungur Ungverjalands, Króatíu og Bæheims og erkihertogi af Austurríki frá 1790 til 1792 og stórhertogi af Toskana frá 1765 til 1790.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Leopold II {{!}} Holy Roman emperor |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Leopold-II-Holy-Roman-emperor |access-date=2018-10-04 |language=en}}&lt;/ref&gt; Hann var sonur [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu keisaraynju]] og [[Frans 1. keisari|Frans 1. keisara]] og bróðir [[María Antonetta|Maríu Antonettu]] Frakklandsdrottningar, [[María Karólína af Austurríki|Maríu Karólínu drottningar]], [[María Amalía af Parma|Maríu Amalíu hertogaynju]] og [[Jósef 2. keisari|Jósefs 2. keisara]]. Leópold var hófsamur málsvari [[Upplýst einveldi|upplýsts einveldis]] líkt og bróðir sinn, Jósef 2. keisari.&lt;ref&gt;Eberhard Weis, &quot;Enlightenment and Absolutism in the Holy Roman Empire: Thoughts on Enlightened Absolutism in Germany&quot;, ''The Journal of Modern History'', 58. bindi, Supplement bls. S181–S197, 1986.&lt;/ref&gt; Ólíkt flestum samtímamönnum sínum var hann mótfallinn [[Dauðarefsing|dauðarefsingum]] og [[Pyntingar|pyntingum]] og lét banna þær í [[Stórhertogadæmið Toskana|Toskana]] þann 30. nóvember 1786. Þetta var fyrsta sinn í nútímasögunni sem ríki setti slíkt bann og frá árinu 2000 hefur 30. nóvember verið haldinn hátíðlegur á hverju ári í [[Toskana]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Grziwotz |first=Herbert |date=30 Nov 2016 |title=Ohne Todesstrafe: die fortschrittliche Toskana von 1786 |url=https://www.lto.de/recht/feuilleton/f/criminalgesetz-toskana-1786-erste-abschaffung-todesstrafe-weltweit |access-date=2020-10-30 |website=Legal Tribune Online |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Feast of Tuscany |url=https://en.comune.fi.it/export/sites/comune_multilingue/materiali/tradizioni_popolari/11._Feast_of_tuscany.pdf |access-date=2023-11-24}}&lt;/ref&gt; Þótt keisaratíð Leópolds hafi varað stutt er hans minnst með velþóknun. Sagnfræðingurinn [[Paul W. Schroeder]] kallaði hann „einn glöggasta og skynsamasta einvald sem bar nokkurn tímann kórónu“.&lt;ref&gt;''The Transformation of European Politics, 1763–1848'' (Oxford, Clarendon Press, 1994), bls. 64.&lt;/ref&gt;

== Æviágrip ==
Leópold fæddist 5. maí 1747 í [[Schönbrunn-höll]] í [[Vín (Austurríki)|Vín]]. Hann var þriðji sonur [[María Teresa af Austurríki|Maríu Teresu keisaraynju]] og [[Frans 1. keisari|Frans 1. Stefáns keisara]]. Leópold erfði árið 1765 [[Stórhertogadæmið Toskana]] frá föður sínum.&lt;ref name=Burke&gt;{{cite book|editor-last=Montgomery-Massingberd|editor-first=Hugh|editor-link=Hugh Massingberd|title=Burke's Royal Families of the World|volume=Volume 1: Europe &amp; Latin America|location=[[London]]|publisher=[[Burke's Peerage Ltd]]|year=1977|isbn=0-85011-023-8|language=engelsk|page=19}}&lt;/ref&gt; Líkt og bróðir hans, [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]], var Leópold undir áhrifum af hugmyndum [[Upplýsingin|upplýsingarinnar]] og því framkvæmdi hann sams konar umbætur í Toskana og Jósef gerði í keisaradæminu.

Þegar Jósef lést barnlaus árið 1790 varð Leópold keisari og arfleiddi næstelsta son sinn, [[Ferdinand 3. stórhertogi|Ferdinand]], að stórhertogatitlinum í Toskana. Hann var kjörinn keisari þann 30. september og krýndur af erkibiskupnum í Mainz í [[Bartólómeusarkirkjan í Frankfurt|Bartólómeusarkirkjunni í Frankfurt]] þann 9. október 1790. Þann 15. nóvember 1790 var hann einnig krýndur [[Konungsríkið Ungverjaland|konungur Ungverjalands]].&lt;ref name=Burke/&gt;

Leópold tókst að draga úr spennunni sem hafði orðið til í ríkinu eftir valdatíð Jósefs með ýmsum tilslökunum, meðal annars með því að hætta við fyrirhugaða stofnun austurrísks [[einingarríki]]s. Leópold reyndi að halda frið í utanríkismálum og forðaðist lengi að styðja systur sína, [[María Antonetta|Maríu Antonettu]] Frakklandsdrottningu, eftir að [[franska byltingin]] braust út. Hann gekk inn í [[Fyrsta bandalagsstríðið|fyrsta bandalagsstríð]] [[Frönsku byltingarstríðin|frönsku byltingarstríðanna]] stuttu eftir að María Antonetta var tekin af lífi.

Leópold lést skyndilega þann 1. mars 1792 í Vín, 44 ára gamall. Hann var grafinn í svokallaðri Toskanahvelfingu undir keisaragrafhýsinu í Vín.&lt;ref name=Burke/&gt;

== Hjónaband og börn ==
Leópold kvæntist þann 16. febrúar 1764, með [[Staðgengilsbrúðkaup|staðgengilsbrúðkaupi]], prinsessunni [[María Lovísa af Spáni|Maríu Lovísu af Spáni]], dóttur [[Karl 3. Spánarkonungur|Karls 3. Spánarkonungs]] og [[María Amalía af Saxlandi|Maríu Amalíu af Saxlandi]]. Þau giftust í eigin persónu í [[Innsbruck]] þann 5. ágúst 1764.&lt;ref name=Burke/&gt; Þau eignuðust 16 börn.&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last=Montgomery-Massingberd|editor-first=Hugh|editor-link=Hugh Massingberd|title=Burke's Royal Families of the World|volume=Volume 1: Europe &amp; Latin America|location=[[London]]|publisher=[[Burke's Peerage Ltd]]|year=1977|isbn=0-85011-023-8|language=engelsk|page=19-27}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla |
titill = [[Heilaga rómverska ríkið|Keisari hins Heilaga rómverska ríkis]] |
frá = 30. september 1790|
til = 1. mars 1792|
fyrir = [[Jósef 2. keisari|Jósef 2.]] |
eftir = [[Frans 2. keisari|Frans 2.]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{Keisarar hins Heilaga rómverska ríkis}}
{{fd|1747|1792}}
{{stubbur|æviágrip|saga}}
[[Flokkur:Habsburg-Lothringen-ætt]]
[[Flokkur:Keisarar hins Heilaga rómverska ríkis]]
[[Flokkur:Konungar Bæheims]]
[[Flokkur:Konungar Króatíu]]
[[Flokkur:Konungar Ungverjalands]]
[[Flokkur:Stórhertogar af Toskana]]</text>
      <sha1>8nmnmhycin9jes3c6g5c5wko9hsmw2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Sakharov-verðlaunin</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193275</id>
    <revision>
      <id>1983961</id>
      <timestamp>2026-10-26T14:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{skoða meira|Sakharov-verðlaunin}} [[Flokkur:Mannréttindaverðlaun]]“</comment>
      <origin>1983961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="9zl7fip7rhnlxpk4hb5r1xbzr39lcxd" xml:space="preserve">{{skoða meira|Sakharov-verðlaunin}}
[[Flokkur:Mannréttindaverðlaun]]</text>
      <sha1>9zl7fip7rhnlxpk4hb5r1xbzr39lcxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Mannréttindaverðlaun</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193276</id>
    <revision>
      <id>1983962</id>
      <timestamp>2026-10-26T14:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Flokkur:Mannréttindi]] [[Flokkur:Verðlaun]]“</comment>
      <origin>1983962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="o27hjo9a8bwsmnp3zml2xv01oho90rv" xml:space="preserve">[[Flokkur:Mannréttindi]]
[[Flokkur:Verðlaun]]</text>
      <sha1>o27hjo9a8bwsmnp3zml2xv01oho90rv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hörður Arnarson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193277</id>
    <revision>
      <id>1983972</id>
      <timestamp>2026-10-26T17:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57216-79</username>
        <id>122236</id>
      </contributor>
      <comment>Það vantaði Wikipedia síðu um Hörð Arnarson, forsjóra Landsvirkjunar til tæpra tuttugu ára.</comment>
      <origin>1983972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="fsmhxhf2ept49gca49yrthylrizuep7" xml:space="preserve">Hörður Arnarson er íslenskur rafmagnsverkfræðingur og fyrrverandi forstjóri. Hann var forstjóri matvælavinnslufyrirtækisins Marel frá 1999 til 2009 og forstjóri Landsvirkjunar frá árslokum 2009 til októberloka 2026.

== Menntun ==
Hörður lauk prófi í rafmagnsverkfræði frá Háskóla Íslands árið 1986. Hann hélt síðan áfram námi við Tækniháskólann í Danmörku (DTU) og lauk doktorsprófi þar í rafmagnsverkfræði árið 1990.

== Starfsferill ==

=== Marel ===
Hörður hóf störf hjá Marel árið 1985. Hann gegndi þar ýmsum stjórnunarstöðum áður en hann tók við starfi forstjóra fyrirtækisins árið 1999. Hann gegndi því starfi í tíu ár, eða til ársins 2009. Á þessum tíma starfaði Marel við þróun og framleiðslu búnaðar fyrir matvælavinnslu, að mestu í sjávarútvegi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.landsvirkjun.is/stjornarhaettir/framkvaemdastjorn|title=Framkvæmdastjórn Landsvirkjunar|website=www.landsvirkjun.is|language=is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;.

=== Sjóvá ===
Árið 2009 tók Hörður tímabundið við starfi forstjóra tryggingafélagsins Sjóvár. Hann gegndi starfinu frá maí til nóvember sama ár og stýrði meðal annars fjárhagslegri endurskipulagningu félagsins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nature.is/samfelagid/efni/10912/|title=Náttúran.is greinar: Nýr forstjóri Landsvirkjunar|website=nature.is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Landsvirkjun ===
Hörður tók við starfi forstjóra Landsvirkjunar síðla árs 2009, í kjölfar efnahagshrunsins á Íslandi. Hann gegndi starfinu í tæp 17 ár og stýrði fyrirtækinu á tímabili mikilla breytinga á rekstri þess og íslenskum raforkumarkaði.

Á starfstíma hans var meðal annars endursamið um raforkusamninga við stóra viðskiptavini, nýjar virkjanir reistar og skuldir fyrirtækisins lækkaðar. Landsvirkjun jók jafnframt framlag sitt til ríkissjóðs með sköttum og arðgreiðslum.

Þann 1. október 2026 var tilkynnt að Hörður hygðist láta af störfum sem forstjóri. Hann starfaði út októbermánuð og tók Kristín Linda Árnadóttir, aðstoðarforstjóri fyrirtækisins, tímabundið við forstjórastarfinu frá 1. nóvember 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/488556|title=Hörður lætur af störfum sem forstjóri Landsvirkjunar - RÚV.is|last=Sigurðsson|first=Grétar Þór|date=2026-10-01|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Í viðtali við RÚV í október 2026 sagði Hörður að starfslokin tengdust ágreiningi um stjórnarhætti og að honum hefði ekki fundist hann njóta þess trausts sem hann taldi nauðsynlegt í starfinu. Hann lýsti jafnframt yfir ánægju með þann árangur sem náðst hefði á starfstíma hans.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/490693|title=„Mér fannst ég ekki hafa það traust sem þarf að vera til staðar“ - RÚV.is|last=Hreinsdóttir|first=Ásrún Aldís|date=2026-10-22|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>fsmhxhf2ept49gca49yrthylrizuep7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983978</id>
      <parentid>1983972</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Landsvirkjun */</comment>
      <origin>1983978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3039" sha1="r5uzxo0s7zmpv0kfkwrtpsy210fwr5x" xml:space="preserve">Hörður Arnarson er íslenskur rafmagnsverkfræðingur og fyrrverandi forstjóri. Hann var forstjóri matvælavinnslufyrirtækisins Marel frá 1999 til 2009 og forstjóri Landsvirkjunar frá árslokum 2009 til októberloka 2026.

== Menntun ==
Hörður lauk prófi í rafmagnsverkfræði frá Háskóla Íslands árið 1986. Hann hélt síðan áfram námi við Tækniháskólann í Danmörku (DTU) og lauk doktorsprófi þar í rafmagnsverkfræði árið 1990.

== Starfsferill ==

=== Marel ===
Hörður hóf störf hjá Marel árið 1985. Hann gegndi þar ýmsum stjórnunarstöðum áður en hann tók við starfi forstjóra fyrirtækisins árið 1999. Hann gegndi því starfi í tíu ár, eða til ársins 2009. Á þessum tíma starfaði Marel við þróun og framleiðslu búnaðar fyrir matvælavinnslu, að mestu í sjávarútvegi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.landsvirkjun.is/stjornarhaettir/framkvaemdastjorn|title=Framkvæmdastjórn Landsvirkjunar|website=www.landsvirkjun.is|language=is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;.

=== Sjóvá ===
Árið 2009 tók Hörður tímabundið við starfi forstjóra tryggingafélagsins Sjóvár. Hann gegndi starfinu frá maí til nóvember sama ár og stýrði meðal annars fjárhagslegri endurskipulagningu félagsins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nature.is/samfelagid/efni/10912/|title=Náttúran.is greinar: Nýr forstjóri Landsvirkjunar|website=nature.is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Landsvirkjun ===
Hörður tók við starfi forstjóra Landsvirkjunar síðla árs 2009, í kjölfar efnahagshrunsins á Íslandi. Hann gegndi starfinu í tæp 17 ár og stýrði fyrirtækinu á tímabili mikilla breytinga á rekstri þess og íslenskum raforkumarkaði.

Á starfstíma hans var meðal annars endursamið um raforkusamninga við stóra viðskiptavini, nýjar virkjanir reistar og skuldir fyrirtækisins lækkaðar. Landsvirkjun jók jafnframt framlag sitt til ríkissjóðs með sköttum og arðgreiðslum.

Þann 1. október 2026 var tilkynnt að Hörður hygðist láta af störfum sem forstjóri. Hann starfaði út októbermánuð og tók Kristín Linda Árnadóttir, aðstoðarforstjóri fyrirtækisins, tímabundið við forstjórastarfinu frá 1. nóvember 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/488556|title=Hörður lætur af störfum sem forstjóri Landsvirkjunar - RÚV.is|last=Sigurðsson|first=Grétar Þór|date=2026-10-01|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Í viðtali við RÚV í október 2026 sagði Hörður að starfslokin tengdust ágreiningi um stjórnarhætti og að honum hefði ekki fundist hann njóta þess trausts sem hann taldi nauðsynlegt í starfinu. Hann lýsti jafnframt yfir ánægju með þann árangur sem náðst hefði á starfstíma hans.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/490693|title=„Mér fannst ég ekki hafa það traust sem þarf að vera til staðar“ - RÚV.is|last=Hreinsdóttir|first=Ásrún Aldís|date=2026-10-22|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;
== Tilvitnanir==</text>
      <sha1>r5uzxo0s7zmpv0kfkwrtpsy210fwr5x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983979</id>
      <parentid>1983978</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:23:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>setti inn tengla</comment>
      <origin>1983979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3127" sha1="nyfpgk43v3tgtbedvws3c1c69a6botg" xml:space="preserve">Hörður Arnarson er [[Ísland|íslenskur]] [[rafmagnsverkfræðingur]] og fyrrverandi forstjóri. Hann var forstjóri matvælavinnslufyrirtækisins [[Marel]] frá [[1999]] til [[2009]] og forstjóri [[Landsvirkjun|Landsvirkjunar]] frá árslokum [[2009]] til októberloka [[2026]].

== Menntun ==
Hörður lauk prófi í [[rafmagnsverkfræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið [[1986]]. Hann hélt síðan áfram námi við Tækniháskólann í Danmörku (DTU) og lauk doktorsprófi þar í rafmagnsverkfræði árið [[1990]].

== Starfsferill ==

=== Marel ===
Hörður hóf störf hjá Marel árið 1985. Hann gegndi þar ýmsum stjórnunarstöðum áður en hann tók við starfi forstjóra fyrirtækisins árið 1999. Hann gegndi því starfi í tíu ár, eða til ársins 2009. Á þessum tíma starfaði Marel við þróun og framleiðslu búnaðar fyrir matvælavinnslu, að mestu í sjávarútvegi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.landsvirkjun.is/stjornarhaettir/framkvaemdastjorn|title=Framkvæmdastjórn Landsvirkjunar|website=www.landsvirkjun.is|language=is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;.

=== Sjóvá ===
Árið 2009 tók Hörður tímabundið við starfi forstjóra tryggingafélagsins Sjóvár. Hann gegndi starfinu frá maí til nóvember sama ár og stýrði meðal annars fjárhagslegri endurskipulagningu félagsins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nature.is/samfelagid/efni/10912/|title=Náttúran.is greinar: Nýr forstjóri Landsvirkjunar|website=nature.is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Landsvirkjun ===
Hörður tók við starfi forstjóra Landsvirkjunar síðla árs 2009, í kjölfar efnahagshrunsins á Íslandi. Hann gegndi starfinu í tæp 17 ár og stýrði fyrirtækinu á tímabili mikilla breytinga á rekstri þess og íslenskum raforkumarkaði.

Á starfstíma hans var meðal annars endursamið um raforkusamninga við stóra viðskiptavini, nýjar virkjanir reistar og skuldir fyrirtækisins lækkaðar. Landsvirkjun jók jafnframt framlag sitt til ríkissjóðs með sköttum og arðgreiðslum.

Þann 1. október 2026 var tilkynnt að Hörður hygðist láta af störfum sem forstjóri. Hann starfaði út októbermánuð og tók Kristín Linda Árnadóttir, aðstoðarforstjóri fyrirtækisins, tímabundið við forstjórastarfinu frá 1. nóvember 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/488556|title=Hörður lætur af störfum sem forstjóri Landsvirkjunar - RÚV.is|last=Sigurðsson|first=Grétar Þór|date=2026-10-01|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Í viðtali við RÚV í október 2026 sagði Hörður að starfslokin tengdust ágreiningi um stjórnarhætti og að honum hefði ekki fundist hann njóta þess trausts sem hann taldi nauðsynlegt í starfinu. Hann lýsti jafnframt yfir ánægju með þann árangur sem náðst hefði á starfstíma hans.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/490693|title=„Mér fannst ég ekki hafa það traust sem þarf að vera til staðar“ - RÚV.is|last=Hreinsdóttir|first=Ásrún Aldís|date=2026-10-22|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;
== Tilvitnanir==</text>
      <sha1>nyfpgk43v3tgtbedvws3c1c69a6botg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983982</id>
      <parentid>1983979</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Menntun */laga nafn á DTU</comment>
      <origin>1983982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="4trwss7fsntzm02qhkeilx5f52wytvb" xml:space="preserve">Hörður Arnarson er [[Ísland|íslenskur]] [[rafmagnsverkfræðingur]] og fyrrverandi forstjóri. Hann var forstjóri matvælavinnslufyrirtækisins [[Marel]] frá [[1999]] til [[2009]] og forstjóri [[Landsvirkjun|Landsvirkjunar]] frá árslokum [[2009]] til októberloka [[2026]].

== Menntun ==
Hörður lauk prófi í [[rafmagnsverkfræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið [[1986]]. Hann hélt síðan áfram námi við [[Danski tækniháskólinn|Danska tækniháskólann]] (DTU) og lauk doktorsprófi þar í rafmagnsverkfræði árið [[1990]].

== Starfsferill ==

=== Marel ===
Hörður hóf störf hjá Marel árið 1985. Hann gegndi þar ýmsum stjórnunarstöðum áður en hann tók við starfi forstjóra fyrirtækisins árið 1999. Hann gegndi því starfi í tíu ár, eða til ársins 2009. Á þessum tíma starfaði Marel við þróun og framleiðslu búnaðar fyrir matvælavinnslu, að mestu í sjávarútvegi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.landsvirkjun.is/stjornarhaettir/framkvaemdastjorn|title=Framkvæmdastjórn Landsvirkjunar|website=www.landsvirkjun.is|language=is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;.

=== Sjóvá ===
Árið 2009 tók Hörður tímabundið við starfi forstjóra tryggingafélagsins Sjóvár. Hann gegndi starfinu frá maí til nóvember sama ár og stýrði meðal annars fjárhagslegri endurskipulagningu félagsins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nature.is/samfelagid/efni/10912/|title=Náttúran.is greinar: Nýr forstjóri Landsvirkjunar|website=nature.is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Landsvirkjun ===
Hörður tók við starfi forstjóra Landsvirkjunar síðla árs 2009, í kjölfar efnahagshrunsins á Íslandi. Hann gegndi starfinu í tæp 17 ár og stýrði fyrirtækinu á tímabili mikilla breytinga á rekstri þess og íslenskum raforkumarkaði.

Á starfstíma hans var meðal annars endursamið um raforkusamninga við stóra viðskiptavini, nýjar virkjanir reistar og skuldir fyrirtækisins lækkaðar. Landsvirkjun jók jafnframt framlag sitt til ríkissjóðs með sköttum og arðgreiðslum.

Þann 1. október 2026 var tilkynnt að Hörður hygðist láta af störfum sem forstjóri. Hann starfaði út októbermánuð og tók Kristín Linda Árnadóttir, aðstoðarforstjóri fyrirtækisins, tímabundið við forstjórastarfinu frá 1. nóvember 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/488556|title=Hörður lætur af störfum sem forstjóri Landsvirkjunar - RÚV.is|last=Sigurðsson|first=Grétar Þór|date=2026-10-01|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Í viðtali við RÚV í október 2026 sagði Hörður að starfslokin tengdust ágreiningi um stjórnarhætti og að honum hefði ekki fundist hann njóta þess trausts sem hann taldi nauðsynlegt í starfinu. Hann lýsti jafnframt yfir ánægju með þann árangur sem náðst hefði á starfstíma hans.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/490693|title=„Mér fannst ég ekki hafa það traust sem þarf að vera til staðar“ - RÚV.is|last=Hreinsdóttir|first=Ásrún Aldís|date=2026-10-22|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;
== Tilvitnanir==</text>
      <sha1>4trwss7fsntzm02qhkeilx5f52wytvb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983999</id>
      <parentid>1983982</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T21:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1983999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3246" sha1="5so2tstoyoign1s1vmumalg6ha4md4s" xml:space="preserve">'''Hörður Arnarson''' (f. [[24. nóvember]] [[1962]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[rafmagnsverkfræði]]ngur og fyrrverandi forstjóri. Hann var forstjóri matvælavinnslufyrirtækisins [[Marel]] frá [[1999]] til [[2009]] og forstjóri [[Landsvirkjun|Landsvirkjunar]] frá árslokum [[2009]] til októberloka [[2026]].

== Menntun ==
Hörður lauk prófi í [[rafmagnsverkfræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið [[1986]]. Hann hélt síðan áfram námi við [[Danski tækniháskólinn|Danska tækniháskólann]] (DTU) og lauk doktorsprófi þar í rafmagnsverkfræði árið [[1990]].

== Starfsferill ==

=== Marel ===
Hörður hóf störf hjá Marel árið 1985. Hann gegndi þar ýmsum stjórnunarstöðum áður en hann tók við starfi forstjóra fyrirtækisins árið 1999. Hann gegndi því starfi í tíu ár, eða til ársins 2009. Á þessum tíma starfaði Marel við þróun og framleiðslu búnaðar fyrir matvælavinnslu, að mestu í sjávarútvegi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.landsvirkjun.is/stjornarhaettir/framkvaemdastjorn|title=Framkvæmdastjórn Landsvirkjunar|website=www.landsvirkjun.is|language=is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;.

=== Sjóvá ===
Árið 2009 tók Hörður tímabundið við starfi forstjóra tryggingafélagsins Sjóvár. Hann gegndi starfinu frá maí til nóvember sama ár og stýrði meðal annars fjárhagslegri endurskipulagningu félagsins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nature.is/samfelagid/efni/10912/|title=Náttúran.is greinar: Nýr forstjóri Landsvirkjunar|website=nature.is|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Landsvirkjun ===
Hörður tók við starfi forstjóra Landsvirkjunar síðla árs 2009, í kjölfar efnahagshrunsins á Íslandi. Hann gegndi starfinu í tæp 17 ár og stýrði fyrirtækinu á tímabili mikilla breytinga á rekstri þess og íslenskum raforkumarkaði.

Á starfstíma hans var meðal annars endursamið um raforkusamninga við stóra viðskiptavini, nýjar virkjanir reistar og skuldir fyrirtækisins lækkaðar. Landsvirkjun jók jafnframt framlag sitt til ríkissjóðs með sköttum og arðgreiðslum.

Þann 1. október 2026 var tilkynnt að Hörður hygðist láta af störfum sem forstjóri. Hann starfaði út októbermánuð og tók Kristín Linda Árnadóttir, aðstoðarforstjóri fyrirtækisins, tímabundið við forstjórastarfinu frá 1. nóvember 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/488556|title=Hörður lætur af störfum sem forstjóri Landsvirkjunar - RÚV.is|last=Sigurðsson|first=Grétar Þór|date=2026-10-01|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Í viðtali við RÚV í október 2026 sagði Hörður að starfslokin tengdust ágreiningi um stjórnarhætti og að honum hefði ekki fundist hann njóta þess trausts sem hann taldi nauðsynlegt í starfinu. Hann lýsti jafnframt yfir ánægju með þann árangur sem náðst hefði á starfstíma hans.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/490693|title=„Mér fannst ég ekki hafa það traust sem þarf að vera til staðar“ - RÚV.is|last=Hreinsdóttir|first=Ásrún Aldís|date=2026-10-22|website=RÚV|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;
== Tilvitnanir==
{{F|1962}}
[[Flokkur:Íslenskir rafmagnsverkfræðingar]]</text>
      <sha1>5so2tstoyoign1s1vmumalg6ha4md4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DTU</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193278</id>
    <revision>
      <id>1983992</id>
      <timestamp>2026-10-26T21:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Búið til með því að þýða síðuna „[[:nn:Special:Redirect/revision/3514245|Danmarks Tekniske Universitet]]“</comment>
      <origin>1983992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1095" sha1="4ic16tmi9o9n850zz47d23ikh8gibr4" xml:space="preserve">{{Infoboks universitet|type=Tekniske universitet}}Tækniháskóli Danmerkur eða DTU (Danmarks Tekniske Universitet) er  sjálfseignarstofnun  á sviði menntunar og rannsókna sem menntar verkfræðinga og sinnir rannsóknum  í verkfræði.

== Sagan ==
[[Fil:Polyteknisk_Læreanstalt_1899.png|vinstri|thumb|Polyteknisk Læreanstalt í Silfurgötu árið. 1899]]
DTU var stofnað [[27. janúar|27.]] [[27. janúar|janúar]] 1829 af eðlisfræðingnum [[Hans Christian Ørsted|H.C. Ørsted]] og nefndist í fyrstu  Den Polytekniske Læreanstalt og  heyrði  undir Kaupmannahafnarháskóla. Í fyrstu var eingöngu í boði tvenns konar sérhæfing fyrir verkfræðinga, annars vegar varðaði efnaferli og hins vegar varðandi vélar og framleiðslu.

Kennsla fór fram í Studiestræde í miðbæ Kaupmannahafnar til ársins [[1889]] en var  síðar flutt í  Sølvgade við grasagarðinn (Botanisk have).  þegar þörf var á meira rými flutti  skólinn  árin 1962-1974  að [[Lundtoftesletten]] við [[Kongens Lyngby|Lyngby]].
[[Flokkur:Stofnað 1829]]
[[Flokkur:Háskólar í Danmörku]]</text>
      <sha1>4ic16tmi9o9n850zz47d23ikh8gibr4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983993</id>
      <parentid>1983992</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T21:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1983993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1052" sha1="leots9eexn5sj72wnx2thw93zmi4t0z" xml:space="preserve">'''Tækniháskóli Danmerkur''' eða DTU (Danmarks Tekniske Universitet) er  sjálfseignarstofnun  á sviði menntunar og rannsókna sem menntar verkfræðinga og sinnir rannsóknum  í verkfræði.

== Sagan ==
[[mynd:Polyteknisk_Læreanstalt_1899.png|vinstri|thumb|Polyteknisk Læreanstalt í Silfurgötu árið. 1899]]
DTU var stofnað [[27. janúar|27.]] [[27. janúar|janúar]] 1829 af eðlisfræðingnum [[Hans Christian Ørsted|H.C. Ørsted]] og nefndist í fyrstu  Den Polytekniske Læreanstalt og  heyrði  undir Kaupmannahafnarháskóla. Í fyrstu var eingöngu í boði tvenns konar sérhæfing fyrir verkfræðinga, annars vegar varðaði efnaferli og hins vegar varðandi vélar og framleiðslu.

Kennsla fór fram í Studiestræde í miðbæ Kaupmannahafnar til ársins [[1889]] en var  síðar flutt í  Sølvgade við grasagarðinn (Botanisk have).  þegar þörf var á meira rými flutti  skólinn  árin 1962-1974  að [[Lundtoftesletten]] við [[Kongens Lyngby|Lyngby]].
[[Flokkur:Stofnað 1829]]
[[Flokkur:Háskólar í Danmörku]]</text>
      <sha1>leots9eexn5sj72wnx2thw93zmi4t0z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1984000</id>
      <parentid>1983993</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>setja inn tölfræði yfir DTU úr nýjustu ársskýrslu</comment>
      <origin>1984000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1312" sha1="qkgwwo0v0bk19if6saltuythrutdtuc" xml:space="preserve">'''Tækniháskóli Danmerkur''' eða DTU (Danmarks Tekniske Universitet) er  sjálfseignarstofnun  á sviði menntunar og rannsókna sem menntar verkfræðinga og sinnir rannsóknum  í verkfræði.

Árið 2025 voru 13.808 nemendur  skráðir í nám við DTU og starfsmenn (ársverk) voru 6.574. Það ár útskrifaði skólinn 465 með doktorspróf (ph.d).&lt;ref&gt;[https://www.dtu.dk/om-dtu/strategi_aarsrapporter_mv/aarsrapporter DTU Årsrapport 2025]&lt;/ref&gt;

== Sagan ==
[[mynd:Polyteknisk_Læreanstalt_1899.png|vinstri|thumb|Polyteknisk Læreanstalt í Silfurgötu árið. 1899]]
DTU var stofnað [[27. janúar|27.]] [[27. janúar|janúar]] 1829 af eðlisfræðingnum [[Hans Christian Ørsted|H.C. Ørsted]] og nefndist í fyrstu  Den Polytekniske Læreanstalt og  heyrði  undir Kaupmannahafnarháskóla. Í fyrstu var eingöngu í boði tvenns konar sérhæfing fyrir verkfræðinga, annars vegar varðaði efnaferli og hins vegar varðandi vélar og framleiðslu.

Kennsla fór fram í Studiestræde í miðbæ Kaupmannahafnar til ársins [[1889]] en var  síðar flutt í  Sølvgade við grasagarðinn (Botanisk have).  þegar þörf var á meira rými flutti  skólinn  árin 1962-1974  að [[Lundtoftesletten]] við [[Kongens Lyngby|Lyngby]].
[[Flokkur:Stofnað 1829]]
[[Flokkur:Háskólar í Danmörku]]</text>
      <sha1>qkgwwo0v0bk19if6saltuythrutdtuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danski tækniháskólinn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193279</id>
    <redirect title="DTU" />
    <revision>
      <id>1983995</id>
      <timestamp>2026-10-26T21:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „# tilvísun [[DTU]]“</comment>
      <origin>1983995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="glbku1zx99oquo2zzquwsnwrapeq2xc" xml:space="preserve"># tilvísun [[DTU]]</text>
      <sha1>glbku1zx99oquo2zzquwsnwrapeq2xc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1983996</id>
      <parentid>1983995</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T21:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tilvísun á [[DTU]]</comment>
      <origin>1983996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="lwxojcveaeperyxn5yhz4q0k8be9pye" xml:space="preserve">#tilvísun [[DTU]]</text>
      <sha1>lwxojcveaeperyxn5yhz4q0k8be9pye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tækniháskóli Danmerkur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193280</id>
    <redirect title="DTU" />
    <revision>
      <id>1983998</id>
      <timestamp>2026-10-26T21:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[DTU]]</comment>
      <origin>1983998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="lwxojcveaeperyxn5yhz4q0k8be9pye" xml:space="preserve">#tilvísun [[DTU]]</text>
      <sha1>lwxojcveaeperyxn5yhz4q0k8be9pye</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>