Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall Skjátexti Skjátextaspjall Module Module talk Event Event talk Megas 0 950 1984035 1983943 2026-10-27T12:37:28Z Torfifagri 33930 /* Plötur annars tónlistarfólks með lögum Megasar */ bætti við smá texta 1984035 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Megas | mynd = megas_DSC07085_NY.jpg | mynd_texti = Megas á Sjómannadaginn í Reykjavík 2011 | fæðingarnafn = Magnús Þór Jónsson | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1945|4|7}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2026|7|6|1945|4|7}} | starf = Tónlistarmaður, lagahöfundur, textahöfundur, söngvari | ár = 1972-2026 | maki = | stefna = [[Popptónlist|Popp]], [[Rokktónlist|Rokk]], [[Þjóðlagatónlist]] | hljóðfæri = Gítar | útgefandi = | vefsíða = }} '''Magnús Þór Jónsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[7. apríl]] [[1945]] í [[Reykjavík]] á [[Ísland]]i, d. [[6. júlí]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]], dægurlagahöfundur, [[rithöfundur]] og [[myndlistarmaður]], hann var best þekktur undir [[listamannsnafn]]inu '''Megas'''. Megas var sonur skáldkonunnar [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir|Þórunnar Elfu Magnúsdóttur]] og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Magnús Magnússon nafni hans og móðurafi var verkamaður í [[Reykjavík]] og sjómaður. Margrét, amma Megasar, var frá Horni í [[Skorradalur|Skorradal]] en föðurforeldrarnir [[Snæfellsnes|Snæfellingar]]. Megas ólst upp í [[Norðurmýri]]nni í Reykjavík og gekk í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskólann]] og svo í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann í Reykjavík]], þaðan sem hann lauk stúdentsprófi árið 1965. Þá vann hann um hríð sem gjaldkeri í Landsbankanum, en hélt svo til Noregs til að stunda nám í þjóðháttafræði við Háskólann í [[Osló]]. Megas byrjaði snemma að fást við lagasmíðar og textagerð, lærði á píanó og samdi meðal annars lagið „Gamli sorrí Gráni“ fyrir fermingu. Á gagnfræðaskólaárunum samdi hann menúetta áður en hann hellti sér út í þjóðlagapælingar, keypti sér nótnabók með amerískri alþýðutónlist og lagði sig eftir skandinavískum þjóðlögum. Helstu áhrifavaldar Megasar á æskuárum hans voru [[Halldór Laxness]] og [[Elvis Presley]]. Á menntaskólaárunum tók Megas þátt í að mála leiktjöld fyrir hundrað ára afmælissýningu [[Skugga-Sveinn|Útilegumannanna]] eftir Matthías Jochumsson, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk nokkur ljóða sinna birt í blaðinu og smásögur. Hann hlustaði á klassík, einkum þungmelta tónlist og [[Bob Dylan]] sem hafði mikil áhrif á hann. Að loknu stúdentsprófi innritaðist Megas í [[Háskóli Íslands|Háskólann]]. Þar rakst hann á nafnið Megas í grískri orðabók og ætlaði að nota það sem skáldanafn þegar hann fékk birta eftir sig smásögu í Lesbók [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Hann varð að birta söguna undir eigin nafni en notaði listamannsnafnið Megas eftir þetta.<ref>{{cite web|url=https://www.ismus.is/einstaklingar/1006899|title=Magnús Þór Jónsson - Megas|website=Ísmús}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Áður en fyrsta [[hljómplata]] hans kom út í Noregi árið 1972 komu út eftir hann þrjú hefti með textum, nótum og teikningum. Þau hétu einfaldlega ''Megas I'' (1968), ''Megas II'' (1969) og ''Megas III'' (1970). Árið 1973 gaf hann heftin þrjú út aftur, endurskoðuð, og bætti fjórða heftinu við, ''Megas IV''. Fyrsta nótnaheftið innihélt lögin „Dauði Snorra Sturlusonar“, „Jón Sigurðsson & sjálfstæðisbarátta Íslendinga“, „Með gati“, „Ófelía“, „Ragnheiður biskupsdóttir“, „Silfur Egils“, „Um óheppilega fundvísi Ingólfs Arnarsonar“, „Um skáldið Jónas“, „Um grimman dauða Jóns Arasonar“ og „Vertu mér samferða inní blómalandið, amma“. Margt af því efni sem birtist í heftunum átti síðar eftir að rata inn á plöturnar hans. Megas var oft á tíðum umdeildur og vakti umtal fyrir líferni sitt og hegðun. Hann var um tíma í sambandi við ungan taílenskan [[kynsegin]] mann sem heimsótti hann til Íslands. Hann samdi til hans ástarlögin „Fílahirðirinn frá Súrín“ og „Tvær stjörnur“ en samband þeirra stóð stutt.<ref>{{cite web|url=https://heimildin.is/frett/forbodid-samband-megasar-vid-ladyboy/|title=Fjallað um forboðið samband Megasar við „ladyboy“|website=Heimildin|date=16. apríl 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2022/11/16/litlir-saetir-strakar/|title=Litlir sætir strákar|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=16.11.2022}}</ref> Kona sem kynntist honum tvítug sakaði hann um kynferðisbrot og að hafa stráð salti í sárið með laginu „Litla ljót“ sem samsvaraði hennar reynslu um atvikið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20212188353d/-kominn-timi-til-ad-hann-se-opin-beradur-|title=Kominn tími til að hann sé opin­beraður|website=Vísir|date=26. nóvember 2021|author=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Eftir andlát hans fór af stað umræða um að honum hefði verið [[slaufun|slaufað]] af [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]], en starfsfólk þar neitaði því alfarið.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262907959d/sar-reidir-ruvar-ar-hafna-thvi-ad-megasi-hafi-verid-slaufad|title=Sár­reiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað|author=Jakob Bjarnar|date=10. júlí 2026|website=Vísir}}</ref> Á tónlistarferli sínum urðu ein vinsælustu lögin Megasar: „Spáðu í mig“, „Tvær stjörnur“, „Reykjavíkurnætur“ og „Fatlafól“. <ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/07/07/andlat_megas/?origin=helstu|title=Andlát: Megas|website=Mbl.is|access-date=7. júlí 2026}}</ref> Hann vann með fjölda listamanna á ferli sínum. Þeirra á meðal eru [[Bubbi Morthens]], [[Nýdönsk]], [[Spilverk þjóðanna]] og [[KUKL]]. Viðurkenningar sem hann hlaut á ævinni voru m.a. [[listamannalaun]] (1977) og [[heiðurslaun listamanna]] (2004 til dauðadags) og [[verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] (2000) fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu.<ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/20262906323d/megas-er-latinn|title=Megas er látinn|website=Vísir.is|date=7. júlí 2026|author=Eiður Þór Árnason}}</ref> == Tónlist == === Breiðskífur === *1972 - ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]'' *1975 - ''[[Millilending]]'' *1976 - ''[[Fram og aftur blindgötuna]]'' *1977 - ''[[Á bleikum náttkjólum]]'' (með Spilverki þjóðanna) *1978 - ''[[Nú er ég klæddur og kominn á ról]]'' *1986 - ''[[Í góðri trú]]'' *1987 - ''[[Loftmynd (hljómplata)|Loftmynd]]'' *1988 - ''[[Höfuðlausnir]]'' *1988 - ''[[Bláir draumar]]'' (með Bubba) *1990 - ''[[Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella]]'' *1992 - ''[[Þrír blóðdropar]]'' *1996 - ''[[Til hamingju með fallið]]'' *1997 - ''[[Fláa veröld]]'' *2000 - ''[[Svanasöngur á leiði]]'' *2001 - ''[[Far ... þinn veg]]'' *2002 - ''[[Englaryk í tímaglasi]]'' *2005 - ''[[Hús datt]]'' (með Súkkat) *2007 - ''[[Frágangur]]'' (ásamt Senuþjófunum) *2007 - ''[[Hold er mold (hljómplata)|Hold er mold]]'' (ásamt Senuþjófunum) *2008 - ''[[Á morgun]]'' (ásamt Senuþjófunum) *2011 - ''[[(Hugboð um) Vandræði]]'' (ásamt Senuþjófunum) *2011 - ''[[Aðför að lögum]]'' (ásamt Strengjum) *2017 - ''[[Ósómaljóð]]'' (Megas syngur Ósómaljóð [[Þorvaldur Þorsteinsson|Þorvaldar Þorsteinssonar]]) === Tónleikaplötur === *1979 - ''[[Drög að sjálfsmorði]]'' - tónleikar í [[Menntask%C3%B3linn_vi%C3%B0_Hamrahl%C3%AD%C3%B0|MH]] (með Sjálfsmorðssveitinni) *1994 - ''[[Drög að upprisu]]'' - tónleikar í MH (með Nýdönsk) *2006 - ''[[Greinilegur púls]]'' - upptaka frá 1991 *2006 - ''[[Passíusálmar í Skálholti]]'' - upptaka frá 2001 *2009 - ''[[Segðu ekki frá (með lífsmarki)]]'' - tvöföld tónleikaplata (ásamt Senuþjófum) === Safnplötur === *1993 - ''[[Paradísarfuglinn (hljómplata)|Paradísarfuglinn]]'' *2002 - ''[[Megas 1972–2002]]'' *2002 - ''[[(Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta]]'' *2012 - ''[[Megas raular lögin sín]]'' *2020 - ''[[Syngdu eitthvað gamalt!]]'' === Safnkassar === *1986 - ''[[Megas allur]]'' - safnkassi með öllum plötum Megasar fram til 1986, ásamt tveimur plötum með óútgefnu efni og efni af plötum með öðrum listamönnum === Aðrar hljómplötur === *2001 - ''[[Haugbrot]]'' - hljómorð (Megas les úr verkum sínum við undirleik) *2013 - ''[[Jeppi á fjalli]]'' - lög úr samnefndu leikriti === Smáskífur === *1975 - ''[[Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína]]'' == Bækur == *1968 - ''[[Megas I]]'', ljóðabók, endurútg. 1973 *1968 - ''[[Megas II]]'', ljóðabók, endurútg. 1973 *1973 - ''[[Megas III]]'', ljóðabók]] *1985 - ''[[Þríhyrningur með afar hvössu horni]], myndasaga'' *1990 - ''[[Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *1991 - ''[[Textar]]'' *1994 - ''[[Björn og Sveinn eða makleg málagjöld]]'' *2009/2010 - ''Megas I-III Pjáturútgáfa'' (í fyrst 20, svo 100 eintökum númeruð og árituð) *2010 - ''[[Dagur kvennanna: nóvella í fjórum hlutum]]'' ásamt [[Þórunn Valdimarsdóttir|Þórunni Valdimarsdóttur]] *2012 - ''[[Megas: Textar 1966-2011]]'' *2017 - ''[[Geitungabúið mitt : (ekki er allt sem sýnist þó sjáist)]]'', ljóðabók == Leikrit == *1974 - [[Áfram_stelpur|Ertu nú ánægð kerling?]] (tvö lög; ''Ég á mig sjálf'' og ''Heilræðavísur handa miðaldra húsfrúm'') *1985 - [[Litla_hryllingsbúðin_(söngleikur)|Litla Hryllingsbúðin]] (þýðing söngtexta) *1986 - Rauðhóla Rannsí (þýðing leikverks) *1986 - Blóðbræður (þýðing leikverks) *1995 - Í djúpi daganna (þýðing leikverks) *1996 - Gefin fyrir drama þessi dama (frumsamið) *2007 - Lífið - notkunarreglur (frumsamin lög við texta Þorvaldar Þorsteinssonar) *2013 - Jeppi á fjalli (frumsamin lög og textar) == Kvikmyndir og sjónvarp == *1977 - [[Ólafur_liljurós|Ballaðan um Ólaf Liljurós]] (aðalhlutverk) *1980 - [[Hrafn_Gunnlaugsson#Verk|Vandarhögg]] (eitt lag; Orfeus og Evridís) *1983 - [[Nýtt líf]] (tónlistarráðgjöf) *1991 - [[Valdimar_%C3%96rn_Flygenring#Kvikmyndir_og_sj%C3%B3nvarps%C3%BE%C3%A6ttir|Ókunn dufl]] (eitt lag; Dufl) *1992 - [[Svo á jörðu sem á himni]] (aukahlutverk) *2001 - [[Villiljós]] (aukahlutverk) *2023 - [[Afsakið meðanað ég æli]] (heimildamynd) == Plötur annars tónlistarfólks með lögum Megasar == *1997 - ''Megasarlög'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Pældu í því sem pælandi er í'' - ýmsir flytjendur *2006 - ''Magga Stína syngur Megas'' *2023 - ''Magga Stína ... live'' Þá hafa ýmis frumsamin lög og textar Megasar verið gefin út á plötum annarra listamanna. Má þar nefna [[Íkarus_(hljómsveit)|Íkarus]], [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]], [[Súkkat_(hljómsveit)|Súkkati]], [[Hera_Hjartardóttir|Heru]] og GRM. Einnig hafa fjölmörg lög Megasar verið flutt af öðrum listamönnum og birst á hinum ýmsu safnplötum í gegnum tíðina. == Bækur um Megas == *2001 - ''[[Megas. Greinasafn eftir ýmsa höfunda, myndir, nótur, viðtöl]]'' - ýmsir höfundar *2015 - ''[[(Esenis tesenis tera) Viðrini veit ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar]]'' - Óttar Guðmundsson [[Flokkur:Megas]] {{fd|1945|2026}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * Þórunn Valdimarsdóttir. 1993. ''Sól í Norðurmýri: píslarsaga úr Austurbæ''. Mál og menning, Reykjavík. * Jónatan Garðarsson. 2002. „Megas 1972-2002“. Æviágrip í bæklingi plötunnar ''Kristilega kærleiksblómin spretta í kringum) Hitt og þetta''. Íslenskir tónar, Reykjavík. * Óttar Guðmundsson. 2015. ''(Esenis tesenis tera) Viðrini tel ég mig vera: Megas og dauðasyndirnar''. Skrudda. lutnmeq4klmrrrq2f5f7ihz5txww6nt Kristján 9. 0 2168 1984051 1978082 2026-10-27T14:50:47Z TKSnaevarr 53243 1984051 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Christian IX af Henrik Olrik.jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1903–1948).svg |nafn = Kristján 9. |ríkisár = 15. nóvember 1863 – 29. janúar 1906 |kjörorð = ''Med Gud for Ære og Ret.'' |skírnarnafn = Kristján<br />prins af Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck |fæðingardagur = [[8. apríl]] [[1818]] |fæðingarstaður = [[Gottorpshöll]], [[Slésvík]], [[Hertogadæmið Slésvík|Hertogadæminu Slésvík]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1906|1|29|1818|4|18}} |dánarstaður = [[Amalienborg|Amaliuborg]], [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Christian IX of Denmark.svg |faðir = Vilhjálmur, hertogi af Slesvig-Holsten-Sønderborg-Glücksborg |móðir = [[Lovísa Karólína af Hessen-Kassel]] |titill_maka = Drottning |maki = {{gifting|[[Lovísa af Hessen-Kassel]]|1842|1898|orsök=dó}} |börn ={{plainlist| * [[Friðrik 8.|Friðrik 8. Danakonungur]] * [[Alexandra Bretadrottning]] * [[María Fjodorovna|María Fjodorovna Rússakeisaraynja]] * [[Georg 1. Grikkjakonungur]] * [[Þyra Danaprinsessa|Þyra hertogaynja af Kumbaralandi]] * [[Valdimar Danaprins|Valdimar prins]]}} }} '''Kristján 9.''' var [[konungur]] [[Danmörk|Danmerkur]] [[1863]] – [[1906]]. Hann fæddist [[8. apríl]] [[1818]] í Gottorpshöll (Gottorp Slot) og dó [[29. janúar]] [[1906]] í [[Amalienborg]]arhöll. [[Friðrik 7.]] konungur af [[Aldinborgarætt]] var barnlaus, en hann útnefndi þennan fjarskylda frænda sinn af [[Lukkuborgarætt]] til þess að taka við krúnunni eftir sinn dag. Kona Kristjáns (og síðar drottning Danmerkur) var [[Lovísa af Hessen-Kassel]], en hún var náskyld Friðriki konungi og hafði erfðarétt og er talið að það hafi verið helsta orsök þessarar tilnefningar. Þessi konungshjón, Kristján 9. og Louise af Hessen-Kassel urðu þekkt sem „''tengdaforeldrar Evrópu''“. Fjögur barna þeirra urðu þjóðhöfðingjar eða makar þjóðhöfðingja. Þau voru: [[Friðrik 8. Danakonungur|Friðrik]], konungur Danmerkur, [[Alexandra Bretadrottning|Alexandra]] drottning í [[England]]i, gift Albert Edward prins af Wales, sem síðar varð konungur Englands undir nafninu [[Játvarður 7.]], [[María Fjodorovna|Dagmar keisaraynja]] [[Rússland]]s gift [[Alexander 3. Rússakeisari|Alexander 3.]] sem tók sér nafnið Maria Feodorovna og Vilhelm, sem varð [[Georg 1. Grikklandskonungur|Georg 1.]] [[konungur Grikklands]]. Meðal núlifandi (2026) afkomenda Kristjáns og Lovísu af [[Lukkuborgarætt]] má nefna [[Friðrik 10.|Friðrik 10. Danakonung]], [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3. Bretakonung]], [[Hákon 8.]] Noregskonung, og [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]] Spánarkonung. Breska grein ættarinnar kallar sig Windsor-ætt og hin spænska Borbón-Anjou. == Tengill == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3304382 ''Freigátan Jylland''], grein eftir Leif Sveinsson. Lesbók Morgunblaðsins, 25. tölublað (06.07.1985), Blaðsíða 8. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] | titill=[[Danakonungar|Danakonungur]] | frá=[[1863]] | til=[[1906]] | eftir=[[Friðrik 8. Danakonungur|Friðrik 8.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] {{fde|1818|1906|Kristján 9.}} l5rrbguzxy2ey6lsmqmqtz2kanpa62b 1984052 1984051 2026-10-27T14:51:20Z TKSnaevarr 53243 1984052 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Christian IX af Henrik Olrik.jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1903–1948).svg |nafn = Kristján 9. |ríkisár = 15. nóvember 1863 – 29. janúar 1906 |kjörorð = ''Med Gud for Ære og Ret.'' |skírnarnafn = Kristján<br />prins af Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck |fæðingardagur = [[8. apríl]] [[1818]] |fæðingarstaður = [[Gottorpshöll]], [[Slésvík]], [[Hertogadæmið Slésvík|Hertogadæminu Slésvík]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1906|1|29|1818|4|18}} |dánarstaður = [[Amalienborg|Amaliuborg]], [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Christian IX of Denmark.svg |faðir = [[Friðrik Vilhjálmur, hertogi af Slesvig-Holsten-Sønderborg-Glücksborg]] |móðir = [[Lovísa Karólína af Hessen-Kassel]] |titill_maka = Drottning |maki = {{gifting|[[Lovísa af Hessen-Kassel]]|1842|1898|orsök=dó}} |börn ={{plainlist| * [[Friðrik 8.|Friðrik 8. Danakonungur]] * [[Alexandra Bretadrottning]] * [[María Fjodorovna|María Fjodorovna Rússakeisaraynja]] * [[Georg 1. Grikkjakonungur]] * [[Þyra Danaprinsessa|Þyra hertogaynja af Kumbaralandi]] * [[Valdimar Danaprins|Valdimar prins]]}} }} '''Kristján 9.''' var [[konungur]] [[Danmörk|Danmerkur]] [[1863]] – [[1906]]. Hann fæddist [[8. apríl]] [[1818]] í Gottorpshöll (Gottorp Slot) og dó [[29. janúar]] [[1906]] í [[Amalienborg]]arhöll. [[Friðrik 7.]] konungur af [[Aldinborgarætt]] var barnlaus, en hann útnefndi þennan fjarskylda frænda sinn af [[Lukkuborgarætt]] til þess að taka við krúnunni eftir sinn dag. Kona Kristjáns (og síðar drottning Danmerkur) var [[Lovísa af Hessen-Kassel]], en hún var náskyld Friðriki konungi og hafði erfðarétt og er talið að það hafi verið helsta orsök þessarar tilnefningar. Þessi konungshjón, Kristján 9. og Louise af Hessen-Kassel urðu þekkt sem „''tengdaforeldrar Evrópu''“. Fjögur barna þeirra urðu þjóðhöfðingjar eða makar þjóðhöfðingja. Þau voru: [[Friðrik 8. Danakonungur|Friðrik]], konungur Danmerkur, [[Alexandra Bretadrottning|Alexandra]] drottning í [[England]]i, gift Albert Edward prins af Wales, sem síðar varð konungur Englands undir nafninu [[Játvarður 7.]], [[María Fjodorovna|Dagmar keisaraynja]] [[Rússland]]s gift [[Alexander 3. Rússakeisari|Alexander 3.]] sem tók sér nafnið Maria Feodorovna og Vilhelm, sem varð [[Georg 1. Grikklandskonungur|Georg 1.]] [[konungur Grikklands]]. Meðal núlifandi (2026) afkomenda Kristjáns og Lovísu af [[Lukkuborgarætt]] má nefna [[Friðrik 10.|Friðrik 10. Danakonung]], [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3. Bretakonung]], [[Hákon 8.]] Noregskonung, og [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]] Spánarkonung. Breska grein ættarinnar kallar sig Windsor-ætt og hin spænska Borbón-Anjou. == Tengill == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3304382 ''Freigátan Jylland''], grein eftir Leif Sveinsson. Lesbók Morgunblaðsins, 25. tölublað (06.07.1985), Blaðsíða 8. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] | titill=[[Danakonungar|Danakonungur]] | frá=[[1863]] | til=[[1906]] | eftir=[[Friðrik 8. Danakonungur|Friðrik 8.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] {{fde|1818|1906|Kristján 9.}} k1vqcl6ecqaniq5131w61085unrwqiw Grímsvötn 0 3967 1984106 1980471 2026-10-27T22:21:35Z Berserkur 10188 /* Gosið 2004 */ 1984106 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Iceland_Grimsvoetn_1972.jpg|thumb|Grímsvötn árið 1972.]] '''Grímsvötn''' er virk [[eldstöð]] undir [[Vatnajökull|Vatnajökli]] austur af [[Grímsfjall]]i. Grímsvötn eru virkasta eldstöð landsins.<ref>{{vísindavefurinn|1844|Hvaða eldfjall hefur gosið mest?|höfundur=Sigurður Steinþórsson|dags=24.8.2001}}</ref><ref>{{cite web|url=http://jardvis.hi.is/grimsvotn|title=Grímsvötn|website=Jarðvísindastofnun|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305074825/http://jardvis.hi.is/grimsvotn |archive-date=2016-03-05}}</ref> Þau hafa að öllum líkindum [[eldgos|gosið]] um 70 sinnum frá landnámi og þar af þrettán sinnum síðan 1902.<ref>{{vísindavefurinn|21980|Hvað getur þú sagt mér um Grímsvötn?|höfundur=Magnús Tumi Guðmundsson, Guðrún Larsen og Þorvaldur Þórðarson|dags=26.2.2014}}</ref> Eldstöðin er um 100 km löng og 15 km breið. Við gos undir [[jökull|jökli]] á borð við Grímsvatnagos myndast iðulega [[Stapi|móbergsstapar]], en dæmi um slíkan er [[Herðubreið]].<ref>{{cite book|author=Þorleifur Einarsson|title=Myndun og mótun lands|publisher=Mál og Menning|year=1994}}</ref> Gosin eru oftast basísk. [[Jökulhlaup]] hafa tengst sumum þessara gosa.<ref>{{cite web|url=https://islenskeldfjoll.is/?volcano=GRV|title=Grímsvötn|website=Eldfjallasjá|publisher=Jarðvísindastofnun}}</ref> Árið 2008 voru Grímsvötn sett í 8. sæti lista [[Discovery Channel]] yfir merkilegustu eldfjöll allra tíma.<ref>{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/03/27/grimsvotn_a_lista_merkilegustu_eldfjalla/?ref=fphelst|title=Grímsvötn á lista merkilegustu eldfjalla|website=Mbl.is|date=27.3.2009}}</ref> == Heiti == Ýmsar kenningar eru til um uppruna nafnsins, sem kemur fyrst fyrir í heimildum frá 16. öld.<ref>{{vísindavefurinn|59847|Hvaðan kemur heitið á Grímsvötnum og Grímsfjalli?|höfundur=Svavar Sigmundsson|dags=27.5.2011}}</ref> Til eru fjölmörg Gríms-örnefni á Íslandi sem gætu tengst [[Óðinn|Óðni]] eða náttúruvættum. Í ''[[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|Þjóðsögum Jóns Árnasonar]]'' er saga af útilegumanni, sem Grímur hét og hafðist við hjá vötnum þeim, er síðan eru við hann kennd og kölluð Grímsvötn. Sagan, sem er flokkuð með tröllasögum og nefnist: „Sagan af Vestfjarðagrími“ og mun nú af flestum talin uppspuni einn. Sagan segir að Grímur hafi orðið sekur vegna vígaferla og orðið að fara huldu höfði, en kona nokkur forspá vísaði honum að vötnunum og taldi að hann gæti lifað þar á veiðiskap. „Grímur fór sem honum var ráðlagt til vatnanna og gerði sér þar skála, laufskála úr skógi er þar var nógur, og tók að veiða í vötnunum.“ En risi nokkur bjó ásamt dóttur sinni í helli eigi allskammt þaðan, og stal hann veiði frá Grími. Lauk þessu svo, að Grímur drap risann og tók saman við dóttur hans.<ref>{{tímarit.is|3271150|Grímsvötn og Grímsvatnahver|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=6. maí 1934|höfundur=Guðmundur Einarsson}}</ref> == Eldgos == Á 20. og 21. öld hefur gosið í Grímsvötnum árin 1902, 1922, 1933, 1934, 1938, 1945, 1954, 1983, 1996, 1998, 2004 og 2011. === Gosið 1998 === Gosið hófst [[18. desember]] [[1998]] kl. 09:20. Þetta var í fyrsta skipti sem vísindamenn gátu fylgst með eldgosi undir stórum jökli.<ref>{{cite web|url=http://www.hi.is/~mmh/gos/|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041022021547/www.hi.is/~mmh/gos/|title=The Dec. 18 - Dec. 28, 1998 Grímsvötn eruption|author=Magnús M. Halldórsson|date=29. desember 1998|website=Hi.is|archive-date=2004-02-20}}</ref> === Gosið 2004 === [[Mynd:NASA_Photo_Grímsvötn_Nov._2004.jpg|thumb|Eldgos í Grímsvötnum 2004.]] Gosið hófst upp úr tíu að kvöldi [[1. nóvember]]. Greind voru ummerki eldgoss upp úr klukkan átta. Jökulhlaup hafði orðið nokkrum dögum áður. Gosmökkurinn náði 10-11 km hæð og var heildarmagn gosefna um 0,02 rúmkílómetrar af föstu bergi. Gosið stóð í sex daga <ref>[https://jardvis.hi.is/is/grimsvotn-2004 Grímsvötn 2004] Jarðvísindastofnun</ref>. === Gosið 2011 === {{Aðalgrein|Eldgosið í Grímsvötnum 2011}} [[Mynd:Grímsvötn Volcano Showing Plume - May 22.jpg|thumb|Eldgosið 2011 í Grímsvötnum (22. maí).]] Eldgos hófst upp úr kl. sjö að kvöldi [[21. maí]]. Fyrstu ummerkja um hugsanlegt eldgos varð vart um hálfsex en þá mældist aukin skjálftavirkni á svæðinu. Strókur steig hátt og hratt í loft upp yfir Grímsvötnum og sást víða að eða allt frá Egilsstöðum til Selfoss. Strókurinn var fljótlega kominn yfir 20 km. Aska og eldingar sáust í mekkinum. Gosið sennilega það stærsta í Grímsvötnum í heila öld. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Eldstöðvar undir jökli]] [[Flokkur:Megineldstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Vatnajökull]] 3u4b7hgfxeqs2dd9kbuxq8sfo4tussd 1984107 1984106 2026-10-27T22:30:33Z Berserkur 10188 /* Gosið 1998 */ 1984107 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Iceland_Grimsvoetn_1972.jpg|thumb|Grímsvötn árið 1972.]] '''Grímsvötn''' er virk [[eldstöð]] undir [[Vatnajökull|Vatnajökli]] austur af [[Grímsfjall]]i. Grímsvötn eru virkasta eldstöð landsins.<ref>{{vísindavefurinn|1844|Hvaða eldfjall hefur gosið mest?|höfundur=Sigurður Steinþórsson|dags=24.8.2001}}</ref><ref>{{cite web|url=http://jardvis.hi.is/grimsvotn|title=Grímsvötn|website=Jarðvísindastofnun|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305074825/http://jardvis.hi.is/grimsvotn |archive-date=2016-03-05}}</ref> Þau hafa að öllum líkindum [[eldgos|gosið]] um 70 sinnum frá landnámi og þar af þrettán sinnum síðan 1902.<ref>{{vísindavefurinn|21980|Hvað getur þú sagt mér um Grímsvötn?|höfundur=Magnús Tumi Guðmundsson, Guðrún Larsen og Þorvaldur Þórðarson|dags=26.2.2014}}</ref> Eldstöðin er um 100 km löng og 15 km breið. Við gos undir [[jökull|jökli]] á borð við Grímsvatnagos myndast iðulega [[Stapi|móbergsstapar]], en dæmi um slíkan er [[Herðubreið]].<ref>{{cite book|author=Þorleifur Einarsson|title=Myndun og mótun lands|publisher=Mál og Menning|year=1994}}</ref> Gosin eru oftast basísk. [[Jökulhlaup]] hafa tengst sumum þessara gosa.<ref>{{cite web|url=https://islenskeldfjoll.is/?volcano=GRV|title=Grímsvötn|website=Eldfjallasjá|publisher=Jarðvísindastofnun}}</ref> Árið 2008 voru Grímsvötn sett í 8. sæti lista [[Discovery Channel]] yfir merkilegustu eldfjöll allra tíma.<ref>{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/03/27/grimsvotn_a_lista_merkilegustu_eldfjalla/?ref=fphelst|title=Grímsvötn á lista merkilegustu eldfjalla|website=Mbl.is|date=27.3.2009}}</ref> == Heiti == Ýmsar kenningar eru til um uppruna nafnsins, sem kemur fyrst fyrir í heimildum frá 16. öld.<ref>{{vísindavefurinn|59847|Hvaðan kemur heitið á Grímsvötnum og Grímsfjalli?|höfundur=Svavar Sigmundsson|dags=27.5.2011}}</ref> Til eru fjölmörg Gríms-örnefni á Íslandi sem gætu tengst [[Óðinn|Óðni]] eða náttúruvættum. Í ''[[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|Þjóðsögum Jóns Árnasonar]]'' er saga af útilegumanni, sem Grímur hét og hafðist við hjá vötnum þeim, er síðan eru við hann kennd og kölluð Grímsvötn. Sagan, sem er flokkuð með tröllasögum og nefnist: „Sagan af Vestfjarðagrími“ og mun nú af flestum talin uppspuni einn. Sagan segir að Grímur hafi orðið sekur vegna vígaferla og orðið að fara huldu höfði, en kona nokkur forspá vísaði honum að vötnunum og taldi að hann gæti lifað þar á veiðiskap. „Grímur fór sem honum var ráðlagt til vatnanna og gerði sér þar skála, laufskála úr skógi er þar var nógur, og tók að veiða í vötnunum.“ En risi nokkur bjó ásamt dóttur sinni í helli eigi allskammt þaðan, og stal hann veiði frá Grími. Lauk þessu svo, að Grímur drap risann og tók saman við dóttur hans.<ref>{{tímarit.is|3271150|Grímsvötn og Grímsvatnahver|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=6. maí 1934|höfundur=Guðmundur Einarsson}}</ref> == Eldgos == Á 20. og 21. öld hefur gosið í Grímsvötnum árin 1902, 1922, 1933, 1934, 1938, 1945, 1954, 1983, 1996, 1998, 2004 og 2011. === Gosið 1998 === Gosið hófst [[18. desember]] [[1998]] kl. 09:20. Sprunga opnaðist sunnanvert við eldstöðina, undir Vestari Svíahnjúk, sem var 1,3 km löng. Gosmökkur náðu um 10 km hæð. Mestur hluti gosefna var gjóska sem féll á Vatnajökul. Stóð gosið í 11 daga og telst lítið <ref>[https://jardvis.hi.is/is/grimsvotn-1998 Grímsvötn 1998] Jarðvísindastofnun</ref>. Þetta var í fyrsta skipti sem vísindamenn gátu fylgst með eldgosi undir stórum jökli.<ref>{{cite web|url=http://www.hi.is/~mmh/gos/|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041022021547/www.hi.is/~mmh/gos/|title=The Dec. 18 - Dec. 28, 1998 Grímsvötn eruption|author=Magnús M. Halldórsson|date=29. desember 1998|website=Hi.is|archive-date=2004-02-20}}</ref> === Gosið 2004 === [[Mynd:NASA_Photo_Grímsvötn_Nov._2004.jpg|thumb|Eldgos í Grímsvötnum 2004.]] Gosið hófst upp úr tíu að kvöldi [[1. nóvember]]. Greind voru ummerki eldgoss upp úr klukkan átta. Jökulhlaup hafði orðið nokkrum dögum áður. Gosmökkurinn náði 10-11 km hæð og var heildarmagn gosefna um 0,02 rúmkílómetrar af föstu bergi. Gosið stóð í sex daga <ref>[https://jardvis.hi.is/is/grimsvotn-2004 Grímsvötn 2004] Jarðvísindastofnun</ref>. === Gosið 2011 === {{Aðalgrein|Eldgosið í Grímsvötnum 2011}} [[Mynd:Grímsvötn Volcano Showing Plume - May 22.jpg|thumb|Eldgosið 2011 í Grímsvötnum (22. maí).]] Eldgos hófst upp úr kl. sjö að kvöldi [[21. maí]]. Fyrstu ummerkja um hugsanlegt eldgos varð vart um hálfsex en þá mældist aukin skjálftavirkni á svæðinu. Strókur steig hátt og hratt í loft upp yfir Grímsvötnum og sást víða að eða allt frá Egilsstöðum til Selfoss. Strókurinn var fljótlega kominn yfir 20 km. Aska og eldingar sáust í mekkinum. Gosið sennilega það stærsta í Grímsvötnum í heila öld. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Eldstöðvar undir jökli]] [[Flokkur:Megineldstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Vatnajökull]] 98uvs69dlql662wkhwx4wxw749wggc3 Hrafn 0 4149 1984068 1982903 2026-10-27T15:18:56Z Salvor 70 1984068 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill1|mannsnafnið [[Hrafn (mannsnafn)|Hrafn]]}} {{Taxobox | name = Hrafn | image = Corvus corax jouveniles.jpeg | image_caption = Tveir ungir hrafnar á [[Strandir|Ströndum]] á [[Ísland]]i | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Hröfnungar]] (''Corvidae'') | genus = ''[[Corvus]]'' | species = '''''C. corax''''' | binomial = ''Corvus corax'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]] | range_map = Corvus_corax_map.jpg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Útbreiðsla hrafnsins með rauðu }} '''Hrafn''' (eða '''krummi''') ([[fræðiheiti]]: ''Corvus corax'') er stór svartur fugl af [[hröfnungaætt]]. Hann er með sveigðan gogg. Hrafnar verða um 60-75 cm langir með um tvöfalt stærra vænghaf. Hrafnar þrífast í fjölbreyttu umhverfi og eru algengir um allt norðurhvel jarðar. Flestir hrafnar kjósa að gera sér hreiður í skóglendi, fjöllum eða við strendur. [[Hreiður]] hrafnsins nefnist „laupur“ á íslensku. Hann verpir á vorin 4 – 6 [[Egg (líffræði)|eggjum]]. Ungarnir koma úr eggjunum eftir u.þ.b. þrjár vikur. Utan [[varptími|varptíma]] safnast hrafnar í stórum hópum saman á ákveðnum stöðum og þeir eru oftast tveir og tveir saman á ferð. Á haustin má sjá þrjá eða fleiri hrafna saman og eru þar að öllum líkindum á ferðinni foreldrar með nýfleyga [[ungar|unga]]. Hrafnar eru ákaflega tryggir maka sínum og endist hjúskapur þeirra ævilangt. Líkt og aðrir hröfnungar getur hrafninn hermt eftir hljóðum úr umhverfi sínu, þar með töldu mannamáli. Hrafninn er stærsti spörfuglinn á Íslandi og er einn af einkennisfuglum íslenskrar náttúru. Hann er algengur um allt land. Hann er [[staðfugl]] á Íslandi og duglegur að bjarga sér þegar hart er í ári. Leyfðar eru veiðar allt árið um kring á hrafninum á Íslandi og áætlað að yfir 3000 hrafnar séu drepnir árlega, Gríðarlega hefur dregið úr stofninum á landinu sökum þessa og er hann kominn á válista yfir fuglategundir í útrýmingarhættu á Íslandi<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/3000-hrafnar-veiddir-a-hverju-ari-a-islandi|titill=3.000 hrafnar veiddir á hverju ári á Íslandi|höfundur=Jóhann Bjarni Kolbeinsson|dags=6. september 2017|vefsíða=RÚV}}</ref>. == Í þjóðtrú og bókmenntum == [[Mynd:Hrafn rescuebelt iceland.jpg|thumb|Hávær hrafn á skiltum á Íslandi.]] Margar [[Þjóðsaga|þjóðsögur]] og frásagnir af hröfnum eru kunnar, svo ekki sé minnst á fjölda vísna, ljóða og söngtexta. Hrafninn er fugl [[Hrafna-Flóki|Hrafna-Flóka]] og [[landnámsöld|landnáms Íslands]]. Hann er jafnframt fugl [[Óðinn|Óðins]] en [[Huginn og Muninn]] voru tákn visku og spádómsgáfu. Það er sagt að hrafnar haldi hrafnaþing tvisvar á ári, vor og haust, og að þeir semji sín á milli á [[vorþing]]um hvort þeir skuli vera óþekkir eða þægir. Sagt er að þeir sem skilji hrafnamál séu gáfaðri en aðrir.<ref>{{tímarit.is|3541627|Hrafnamál|blað=Vísir|dags=6. mars 1938|bls=3}}</ref> Einnig að ef hrafn hoppi hingað og þangað uppi á húsum, skipti um hljóð og krunki upp í loftið, hristi vængina og yppti fiðrinu, boði það að einhver maður sé að drukkna. Vel þekkt er að flug hrafna boði annaðhvort feigð eða fararheill, eftir því í hvaða átt þeir fljúga yfir mann. Það þótti ekki gott að heyra krunkið í hröfnum um nætur við bóndabæi. Það var vegna þess að þá hélt fólk að það væru [[draugar]]. Þeir voru kallaðir „nátthrafnar“. Krummi er sagður bæði stríðinn og hrekkjóttur. Hann er mikill spádómsfugl og hans er víða getið í hverskyns göldrum. Hrafnsgall og heili hrafnsins þykja t.d. nauðsynleg bætiefni í marga [[galdrar|galdra]], svo sem til að gera mann ósýnilegan. Þekkt er sú sögn frá [[Tower of London]] að meðan hrafnar lifi þar muni enginn erlendur innrásarher ná að vinna [[England]]. Hrafninn kemur oft fyrir í bókmenntum sem boðberi válegra tíðinda. Sem dæmi má nefna kvæðið ''[[Hrafninn (kvæði)|Hrafninn]]'' eftir [[Edgar Allan Poe]], leikritið ''[[Óþelló]]'' eftir [[William Shakespeare]] og ''[[Hobbitinn]]'' eftir [[J. R. R. Tolkien]]. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wiktionary|hrafn}} {{Wikisource|is:Flokkur:Krummavísur|hrafninum}} [[Flokkur:Hröfnungar]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] ckqut4u5alk2hndo5m1nar4ih3o40pn 1984076 1984068 2026-10-27T15:49:17Z Salvor 70 1984076 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill1|mannsnafnið [[Hrafn (mannsnafn)|Hrafn]]}} {{Taxobox | name = Hrafn | image = Corvus corax jouveniles.jpeg | image_caption = Tveir ungir hrafnar á [[Strandir|Ströndum]] á [[Ísland]]i | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Hröfnungar]] (''Corvidae'') | genus = ''[[Corvus]]'' | species = '''''C. corax''''' | binomial = ''Corvus corax'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]] | range_map = Corvus_corax_map.jpg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Útbreiðsla hrafnsins með rauðu }} '''Hrafn''' (eða '''krummi''') ([[fræðiheiti]]: ''Corvus corax'') er stór svartur fugl af [[hröfnungaætt]]. Hann er með sveigðan gogg. Hrafnar verða um 60-75 cm langir með um tvöfalt stærra vænghaf. Hrafnar þrífast í fjölbreyttu umhverfi og eru algengir um allt norðurhvel jarðar. Flestir hrafnar kjósa að gera sér hreiður í skóglendi, fjöllum eða við strendur. [[Hreiður]] hrafnsins nefnist „laupur“ á íslensku. Hann verpir á vorin 4 – 6 [[Egg (líffræði)|eggjum]]. Ungarnir koma úr eggjunum eftir u.þ.b. þrjár vikur. Utan [[varptími|varptíma]] safnast hrafnar í stórum hópum saman á ákveðnum stöðum og þeir eru oftast tveir og tveir saman á ferð. Á haustin má sjá þrjá eða fleiri hrafna saman og eru þar að öllum líkindum á ferðinni foreldrar með nýfleyga [[ungar|unga]]. Hrafnar eru ákaflega tryggir maka sínum og endist hjúskapur þeirra ævilangt. Líkt og aðrir hröfnungar getur hrafninn hermt eftir hljóðum úr umhverfi sínu, þar með töldu mannamáli. Hrafninn er stærsti spörfuglinn á Íslandi og er einn af einkennisfuglum íslenskrar náttúru. Hann er algengur um allt land. Hann er [[staðfugl]] á Íslandi og duglegur að bjarga sér þegar hart er í ári. Leyfðar eru veiðar allt árið um kring á hrafninum á Íslandi og áætlað að yfir 3000 hrafnar séu drepnir árlega, Gríðarlega hefur dregið úr stofninum á landinu sökum þessa og er hann kominn á válista yfir fuglategundir í útrýmingarhættu á Íslandi<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/3000-hrafnar-veiddir-a-hverju-ari-a-islandi|titill=3.000 hrafnar veiddir á hverju ári á Íslandi|höfundur=Jóhann Bjarni Kolbeinsson|dags=6. september 2017|vefsíða=RÚV}}</ref>. == Í þjóðtrú og bókmenntum == [[Mynd:Hrafn rescuebelt iceland.jpg|thumb|Hávær hrafn á skiltum á Íslandi.]] Margar [[Þjóðsaga|þjóðsögur]] og frásagnir af hröfnum eru kunnar, svo ekki sé minnst á fjölda vísna, ljóða og söngtexta. Hrafninn er fugl [[Hrafna-Flóki|Hrafna-Flóka]] og [[landnámsöld|landnáms Íslands]]. Hann er jafnframt fugl [[Óðinn|Óðins]] en [[Huginn og Muninn]] voru tákn visku og spádómsgáfu. Það er sagt að hrafnar haldi hrafnaþing tvisvar á ári, vor og haust, og að þeir semji sín á milli á [[vorþing]]um hvort þeir skuli vera óþekkir eða þægir. Sagt er að þeir sem skilji hrafnamál séu gáfaðri en aðrir.<ref>{{tímarit.is|3541627|Hrafnamál|blað=Vísir|dags=6. mars 1938|bls=3}}</ref> Einnig að ef hrafn hoppi hingað og þangað uppi á húsum, skipti um hljóð og krunki upp í loftið, hristi vængina og yppti fiðrinu, boði það að einhver maður sé að drukkna. Vel þekkt er að flug hrafna boði annaðhvort feigð eða fararheill, eftir því í hvaða átt þeir fljúga yfir mann. Það þótti ekki gott að heyra krunkið í hröfnum um nætur við bóndabæi. Það var vegna þess að þá hélt fólk að það væru [[draugar]]. Þeir voru kallaðir „nátthrafnar“. Krummi er sagður bæði stríðinn og hrekkjóttur. Hann er mikill spádómsfugl og hans er víða getið í hverskyns göldrum. Hrafnsgall og heili hrafnsins þykja t.d. nauðsynleg bætiefni í marga [[galdrar|galdra]], svo sem til að gera mann ósýnilegan. Þekkt er sú sögn frá [[Tower of London]] að meðan hrafnar lifi þar muni enginn erlendur innrásarher ná að vinna [[England]]. Hrafninn kemur oft fyrir í bókmenntum sem boðberi válegra tíðinda. Sem dæmi má nefna kvæðið ''[[Hrafninn (kvæði)|Hrafninn]]'' eftir [[Edgar Allan Poe]], leikritið ''[[Óþelló]]'' eftir [[William Shakespeare]] og ''[[Hobbitinn]]'' eftir [[J. R. R. Tolkien]]. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wiktionary|hrafn}} {{Wikisource|is:Flokkur:Krummavísur|hrafninum}} [[Flokkur:Hröfnungar]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] 8gkri3dcyze8hh9qrntgg5acns0d076 Eistland 0 4360 1984118 1967966 2026-10-28T09:34:24Z TKSnaevarr 53243 1984118 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Eistland | nafn_á_frummáli=Eesti Vabariik | nafn_í_eignarfalli=Eistlands | fáni=Flag of Estonia.svg | skjaldarmerki=Estonia coatofarms.png | staðsetningarkort=EU-Estonia.svg | þjóðsöngur=[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]] | tungumál=[[eistneska]] | höfuðborg=[[Tallinn]] | stjórnarfar=[[Þingræði]] | titill_leiðtoga1=[[Forseti Eistlands|Forseti]] | titill_leiðtoga2=[[Forsætisráðherra Eistlands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1=[[Ülle Madise]] | nafn_leiðtoga2=[[Kristen Michal]] | stærðarsæti=129 | flatarmál=45.339 | hlutfall_vatns=5,16 | fólksfjöldi=1.331.796 | mannfjöldaár=2022 | mannfjöldasæti=152 | íbúar_á_ferkílómetra=30,6 | VLF_ár=2022 | VLF=59.557 | VLF_sæti=114 | VLF_á_mann=44.778 | VLF_á_mann_sæti=39 | VÞL = {{lækkun}} 0.892 | VÞL_ár = 2021 | VÞL_sæti = 31 | staða=[[Sjálfstæði]] | staða_athugasemd = frá [[Þýskaland]]i, [[Rússland]]i og [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | atburður1=Yfirlýst | atburður2 = Viðurkennt | atburður3 = Hertekið af SSSR | atburður4 = Enduryfirlýst | dagsetning1=[[24. febrúar]] [[1918]] | dagsetning2 = [[2. febrúar]] [[1920]] | dagsetning3 = [[16. júní]] [[1940]] | dagsetning4 = [[20. ágúst]] [[1991]] | gjaldmiðill=[[evra]] | tímabelti=[[UTC]]+2) (+3 á sumrin) | tld=ee | símakóði=372 }} '''Eistland''' ([[eistneska]]: ''Eesti''), formlegt heiti '''Lýðveldið Eistland''' (''Eesti Vabariik''), er land í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] sunnan við [[Kirjálabotn]] í [[Eystrasalt]]i. Það á landamæri að [[Rússland]]i við [[Peipusvatn]] í austri og [[Lettland]]i í suðri en norðan við Kirjálabotn er [[Finnland]]. Eistland nær yfir eistneska meginlandið, stóru eyjarnar [[Saaremaa]] og [[Hiiumaa]], og yfir 2300 eyjar og sker í Eystrasalti.<ref name="ERR_area">{{cite news |url=https://news.err.ee/1609260713/estonia-gains-95-islands-but-loses-4-square-kilometers-with-updated-map |title=Estonia gains 95 islands, but loses 4 square kilometers with updated map |publisher=ERR |date=22 February 2024 |access-date=22 February 2024 }}</ref> Landið er 45.335 km² að stærð. Það er eitt [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslandanna]] ásamt Lettlandi og [[Litáen]]. Stærstu borgirnar eru höfuðborgin [[Tallinn]] og háskólaborgin [[Tartu]]. [[Eistneska]] er [[opinbert tungumál]] landsins og móðurmál flestra íbúa. Eistneska er annað stærsta [[finnsk mál|finnska málið]] sem talað er í heimi, á eftir [[finnska|finnsku]]. Menn hafa byggt landið þar sem Eistland er nú að minnsta kosti frá 9000 f.o.t. Íbúar [[Eistland hið forna|Eistlands hins forna]] voru með síðustu íbúum Norður-Evrópu sem snerust til [[kristni]] á [[miðaldir|miðöldum]], eftir [[norrænu krossferðirnar]] á 13. öld.<ref>{{Cite web|url= https://legacarta.intracen.org/country/est/|title= Country Profile – LegaCarta|access-date= 26 November 2019}}</ref> Eftir það var landið undir stjórn [[þýsku riddararnir|þýsku riddaranna]], [[hertogadæmið Eistland (1219-1346)|Danmerkur]], [[Svíþjóð]]ar og [[Rússneska keisaradæmið|Rússlands]]. Eftir miðja 19. öld hófst [[þjóðernishyggja|þjóðernisvakning]] í Eistlandi sem leiddi til [[sjálfstæðisyfirlýsing Eistlands|sjálfstæðisyfirlýsingar]] 24. febrúar 1918, þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] stóð enn. Þegar [[síðari heimsstyrjöld]] braust út lýsti Eistland yfir hlutleysi. Engu að síður var landið hernumið, fyrst af [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]], svo af [[Þriðja ríkið|Þýskalandi nasismans]] og loks aftur af Sovétríkjunum. Árið 1944 var [[Sovétlýðveldið Eistland]] stofnað sem hluti af Sovétríkjunum og margir litu á sem hernámsstjórn. Í kjölfar [[söngvabyltingin|söngvabyltingarinnar]] 1988-1990 endurheimti landið sjálfstæði eftir [[valdaránið í Sovétríkjunum 1991]]. Landið er þróað iðnríki með öflugt hagkerfi sem situr í 31. sæti [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Eistland er [[einingarríki]] sem býr við [[þingræði]]. Landinu er skipt í fimmtán sýslur (''maakond''), þar sem höfuðborgin og stærsta borgin er Tallinn. Íbúar eru um 1,3 milljónir. Landið er eitt hið fámennasta innan [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]], [[NATO]] og [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðisins]]. Það er aðili að [[Efnahags- og framfarastofnunin]]ni. Það er ofarlega á listum yfir efnahagslegt frelsi, lýðfrelsi og menntun; og frelsi fjölmiðla mælist þar hátt. == Heiti == Nafnið Eistland (''Eesti'') hefur verið tengt við ættbálkaheitið ''[[Aesti]]'' sem kemur fyrir hjá [[Tacitus]]i á 1. öld, en sumir telja að það heiti hafi átt við alla íbúa Eystrasaltslanda eða alla austurströnd [[Eystrasalt]]s.<ref>{{cite book |last1=Mägi |first1=Marika |title=In ''Austrvegr'': The Role of the Eastern Baltic in Viking Age Communication across the Baltic Sea |date=2018 |pages=144–145 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=9789004363816}}</ref> Nafnið ''Eistland'' kemur fyrir í norrænum [[fornsögur|fornsögum]] og á [[rúnasteinn|rúnasteinum]] í Skandinavíu<ref>Harrison, D. & Svensson, K. (2007). Vikingaliv. Fälth & Hässler, Värnamo. ISBN 91-27-35725-2</ref> þar sem það á greinilega við svipað landsvæði og nefnist Eistland í dag.<ref>{{cite book |last1=Tvauri |first1=Andres |title=The Migration Period, Pre-Viking Age, and Viking Age in Estonia |date=2012 |editor1-last=Laneman |editor1-first=Margot |url=https://www.etis.ee/Portal/Publications/Display/b80b6f11-43ed-4b8c-b616-48ac53b70ec5?language=ENG |page=31 |publisher=[[Tartu University|Tartu University Press]] |isbn=9789949199365 |issn=1736-3810 |accessdate=21 January 2020}}</ref> Orðið barst úr [[fornnorræna|fornnorrænu]] í önnur mál og latneska útgáfan ''Estonia'' kemur fyrir á 13. öld.<ref>{{cite journal|last1=Rätsep|first1=Huno|title=Kui kaua me oleme olnud eestlased? |journal=Oma Keel |year=2007|volume=14|url=https://www.emakeeleselts.ee/omakeel/2007_1/OK_2007-1_01.pdf |lang=et |access-date=21 January 2020 |page=11}}</ref><ref>{{cite book |last1=Tamm |first1=Marek |last2=Kaljundi |first2=Linda |last3=Jensen |first3=Carsten Selch |title=Crusading and Chronicle Writing on the Medieval Baltic Frontier: A Companion to the Chronicle of Henry of Livonia |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781317156796 |pages=94–96}}</ref> Nafnið var notað á ýmsum tímum yfir ýmis lönd á þeim slóðum þar sem Eistland er í dag. Danir stofnuðu [[hertogadæmið Eistland]] á norðurströnd [[Kirjálabotn]]s og stofnuðu þar borgina Reval ([[Tallinn]]) á 13. öld. Þegar [[Sverðbræður]] lögðu þessi lönd undir sig voru þau nefnd [[Lífland]], þótt opinbert heiti landsins væri ''Terra Mariana'' („Land Maríu“). Íbúar svæðisins notuðu hins vegar orðið ''maarahvas'' („sveitafólk“) um sig sjálfa fram á 18. öld, en undir lok aldarinnar tók menntafólk að notast við ''eestlane'', þótt hitt væri enn miklu algengara. Á síðari hluta 19. aldar tóku þjóðernissinnaðir leiðtogar upp heitið ''Eesti rahvas'' („eistnesk þjóð“) undir áhrifum frá sjálfstæðishreyfingum í Finnlandi og Lettlandi. == Saga == === Forsögulegur tími === [[File:Kalmeväli .jpg|thumb|left|Steinkúpugrafir frá [[bronsöld]] í Eistlandi.]] Mannabyggð varð möguleg þar sem Eistland er nú fyrir um 13-11.000 árum þegar jökullinn frá [[síðasta ísöld|síðustu ísöld]] hopaði. Elstu þekktu minjar um mannabyggð í Eistlandi eru [[Pulli-byggðin]] á bökkum árinnar [[Pärnu]] í Suðvestur-Eistlandi. Samkvæmt [[geislakolsmæling]]um er hún 11.000 ára gömul.<ref name="Laurisaar">{{cite news |url=http://epl.delfi.ee/news/kultuur/arheoloogid-lammutavad-ajalooopikute-arusaamu?id=50989575 |title=Arheoloogid lammutavad ajalooõpikute arusaamu |first=Riho |last=Laurisaar |publisher=[[Eesti Päevaleht]] |language=et |date=31 July 2004 |access-date=1 November 2016}}</ref> Á [[miðsteinöld]] eru elstu minjar um mannabyggð tengdar [[Kunda-menningin|Kunda-menningunni]]. Á þeim tíma var landið þakið skógum og fólk bjó í litlum samfélögum við ár og vötn. Fólk lifði af veiðum, söfnun og fiskveiðum.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=23 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Um 4900 f.o.t. komu fram leirker sem kennd eru við [[Narva-menningin|Narva-menninguna]] á [[nýsteinöld]].<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=24 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Frá um 3200 f.o.t. sjást ummerki um [[snúrukeramikmenningin|snúrukeramikmenninguna]] og fyrstu merkin um frumstæðan landbúnað og húsdýraræktun.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=26 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Um 1800 f.o.t. hófst [[bronsöld]] með byggingu fyrstu [[hæðavirki|hæðavirkjanna]].<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=4 |year=2010 |publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref> Um 1000 f.o.t. tók lífsviðurværi fólks að færast frá veiðum til landbúnaðar á stökum býlum, sem lauk við upphaf [[járnöld|járnaldar]], um 500 f.o.t.<ref name="Laurisaar"/><ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=5 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref> Mikið magn bronsmuna gefur til kynna virk samskipti við ættbálka í Skandinavíu og Germaníu.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=28 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Um miðja járnöld steðjuðu ógnir að íbúum landsins úr ýmsum áttum. Í nokkrum norrænum heimildum er talað um átök við Eista, til dæmis í [[Ynglinga saga|Ynglinga sögu]] þar sem sagt er að Eistur hafi vegið Yngvar Eysteinsson Svíakonung.<ref>{{Cite book|last1=Frucht|first1=Richard C.|year=2005 |title=Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/68 68] |publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576078006 |url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/68}}</ref> Sams konar ógnir stóðu að Eistum úr austri, þar sem austurslavnesku furstadæmin stækkuðu lönd sín til vesturs. Um 1030 leiddi [[Jarisleifur Valdimarsson]] her Rússa inn í Eistland og reisti virki þar sem nú er [[Tartu]]. Virkið stóð til 1061 þegar eistneskur ættbálkur lagði það í rúst.<ref>{{cite book|last1=Tvauri|first1=Andres|title=The Migration Period, Pre-Viking Age, and Viking Age in Estonia|date=2012|pages=33, 34, 59, 60 |url=https://www.etis.ee/Portal/Publications/Display/b80b6f11-43ed-4b8c-b616-48ac53b70ec5?language=ENG |access-date=27 December 2016}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mäesalu |first1=Ain|title=Could Kedipiv in East-Slavonic Chronicles be Keava hill fort?|journal=Estonian Journal of Archaeology|year=2012|volume=1 |issue=16supplser|page=199|doi=10.3176/arch.2012.supv1.11 |url=https://www.kirj.ee/public/Archaeology/2012/sup_vol_1/arhe-keava-2012-195-200.pdf|access-date=27 December 2016}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres |title=A History of the Baltic States |page=9 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Raun |first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=12|year=2002 |publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Eftir að [[víkingaöld]] lauk, tók við tímabil þar sem [[Kúrir]] og Eistar, auk íbúa [[Saaremaa]] (Eysýslu), herjuðu umhverfis Eystrasalt. Árið 1187 rændu þeir borgina [[Sigtuna]] í Svíþjóð, ásamt [[Kirjálar|Kirjálum]].<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres |title=A History of the Baltic States|pages=9–11 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref name=Tarvel>[[Enn Tarvel]] (2007). [http://haridus.opleht.ee/Arhiiv/7_82007/38-41.pdf ''Sigtuna hukkumine''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011191449/http://haridus.opleht.ee/Arhiiv/7_82007/38-41.pdf |date=11 October 2017 }} Haridus, 2007 (7–8), pp. 38–41</ref> Á þessum tíma skiptist Eistland í tvö menningarsvæði. Við ströndina í norður- og vesturhlutanum átti fólk í miklum viðskiptum við [[Skandinavía|Skandinavíu]] og [[Finnland]], meðan íbúar inn til landsins áttu í meiri viðskiptum við [[Eystrasaltsþjóð]]irnar í suðri og íbúa [[Pskov]].<ref>{{cite book|last1=Tvauri|first1=Andres|title=The Migration Period, Pre-Viking Age, and Viking Age in Estonia|date=2012|pages=322–325 |url=https://www.etis.ee/Portal/Publications/Display/b80b6f11-43ed-4b8c-b616-48ac53b70ec5?language=ENG |access-date=19 December 2019}}</ref> Landslag í Eistlandi einkenndist af mörgum hæðavirkjum.<ref name="Magi2015">{{cite book|last=Mägi |first=Marika |editor-last1=Barrett |editor-first1=James H. |editor-last2=Gibbon |editor-first2=Sarah Jane |title=Maritime Societies of the Viking and Medieval World |publisher=Maney Publishing |date=2015 |pages=45–46 |chapter=Chapter 4. Bound for the Eastern Baltic: Trade and Centres AD 800–1200 |isbn=978-1-909662-79-7}}</ref> Hafnarstæði frá forsögulegum tíma eða miðöldum hafa fundist á Saaremaa.<ref name="Magi2015"/> Í Eistlandi hafa líka fundist margar grafir frá víkingaöld, bæði stakar grafir og fjöldagrafir, með vopnum og skartgripum sem algengt er að finna í Norður-Evrópu og Skandinavíu.<ref name="Magi2015"/><ref>{{cite journal |last=Martens |first=Irmelin |year=2004 |title=Indigenous and imported Viking Age weapons in Norway – a problem with European implications |journal=Journal of Nordic Archaeological Science |volume=14 |pages=132–135 |url=https://www.archaeology.su.se/polopoly_fs/1.138785.1371480692!/menu/standard/file/martens.pdf |access-date=19 December 2019 |archive-date=17 október 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017150407/https://www.archaeology.su.se/polopoly_fs/1.138785.1371480692!/menu/standard/file/martens.pdf |url-status=dead }}</ref> Fyrstu aldirnar eftir að okkar tímatal hófst, komu fram tvær stjórnsýslueiningar í Eistlandi: sóknin (''kihelkond'') og sýslan (''[[maakond]]''), sem náði yfir margar sóknir. Öldungaráð fór fyrir hverri sókn sem hafði yfir einu eða fleiri hæðavirkjum að ráða. Á 13. öld voru átta stórar sýslur í Eistlandi: [[Harjumaa (sýsla)|Harjumaa]], [[Järvamaa]], [[Revala]], [[Saare-sýsla|Saaremaa]], [[Sakala-sýsla|Sakala]], [[Ugandi]] og [[Virumaa]]; auk sex minni sýslna sem náðu yfir aðeins eina sókn: [[Alempois]], [[Jogentagana]], [[Mõhu]], [[Nurmekund]], [[Soopoolitse]] og [[Vaiga]]. Sýslurnar voru sjálfstæðar einingar sem stofnuðu til tímabundinna bandalaga gegn utanaðkomandi ógnum. <ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=4 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto | author-link1 = Anto Raukas|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=227|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Lítið er vitað um trú Eista á miðöldum, áður en [[kristni]] kom til skjalanna. [[Krónika Hinriks af Líflandi]] nefnir ''[[Taara|Tharapita]]'' sem æðsta guð íbúa Saaremaa. Til eru heimildir um [[helgur lundur|helga lundi]], sérstaklega eikarlundi, sem voru notaðir fyrir heiðnar helgiathafnir.<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=7 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref>{{cite news |url=http://epl.delfi.ee/news/kultuur/kes-oli-saarlaste-suurjumal-taarapita?id=51037692 |title=Arheoloogid lammutavad ajalooõpikute arusaamu |first=Riho |last=Laurisaar |publisher=[[Eesti Päevaleht]] |language=et |date=29 April 2006 |access-date=4 November 2016}}</ref> === Krossferðirnar og kaþólsku miðaldir === [[File:Medieval Livonia 1260.svg|thumb|left|Eistland og Lífland eftir krossferðina.]] Árið 1199 lýsti [[Innósentíus 3.]] páfi yfir [[Líflandskrossferðin|krossferð]] til að „vernda kristna íbúa [[Lífland]]s“.<ref>{{Cite book|last1=Tyerman|first1=Christopher|author-link = Christopher Tyerman|title=God's War: A New History of the Crusades|page=[https://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer/page/690 690]|year=2006|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674023871|url=https://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer/page/690}}</ref> Bardagar náðu til Eistlands árið 1206, þegar danski konungurinn [[Valdimar 2.]] gerði misheppnaða innrás í Saaremaa. Þýsku [[sverðbræður]]nir sem áður höfðu sigrað [[Líflendingar|Líflendinga]], [[Latgallar|Latgalla]] og [[Selónar|Selóna]], réðust gegn Eistum árið 1208. Næstu ár gengu herfarir þeirra á víxl. Einn helsti leiðtogi Eista var [[Lembitu]], öldungur frá [[Sakala-sýsla|Sakala-sýslu]]. Árið 1217 biðu Eistar mikinn ósigur í [[Matteusarmessuorrustan|Matteusarmessuorrustunni]] þar sem Lembitu var drepinn. Árið 1219 sigraði Valdimar 2. Eista í [[orrustan um Lyndanisse|orrustunni um Lyndanisse]] og lagði Norður-Eistland undir sig.<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=14 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=278|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Næstu árin gerðu Svíar innrás í Vestur-Eistland, en íbúar Eysýslu sigruðu þá í [[orrustan um Lihula|orrustunni um Lihula]]. Árið 1223 gerðu Eistar uppreisn og hröktu Þjóðverja og Dani frá Eistlandi, nema í [[Reval]]. Krossfararnir sneru brátt aftur og árið 1227 gafst síðasta sýslan, [[Saaremaa]], upp fyrir þeim.<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=15 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=279|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Eftir krossferðirnar var landsvæðið sem í dag samsvarar Eistlandi og Lettlandi nefnt [[Terra Mariana]] („Maríuland“). Seinna varð það þekkt sem [[Lífland]].<ref>{{Cite book|last1=Plakans|first1=Andrejs|title=A Concise History of the Baltic States|url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000plak|page=[https://archive.org/details/concisehistoryof0000plak/page/54 54] |year=2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521833721}}</ref> Norður-Eistland varð danska [[hertogadæmið Eistland]], en afgangnum var skipt á milli sverðbræðra og [[biskupsfursti|biskupsfurstanna]] í [[Biskupsdæmið Dorpat|Dorpat]] og [[Biskupsdæmið Ösel-Wiek|Ösel-Wiek]]. Árið 1236 biðu sverðbræður ósigur í [[orrustan við Saule|orrustunni við Saule]] og gengu eftir það saman við [[Þýsku riddararnir|þýsku riddarana]] sem [[Líflandsriddarar]].<ref>{{Cite book|last1=O'Connor|first1=Kevin|title=Culture and Customs of the Baltic States|url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000ocon|pages=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000ocon/page/9 9]–10|year=2006|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313331251}}</ref> Næstu áratugi voru reglulega gerðar uppreisnir gegn þýsku riddurunum á Saaremaa. Árið 1343 hófst stór [[Georgsnæturuppreisnin|uppreisn]] á meginlandinu og Saaremaa. Þýsku riddararnir brutu hana á bak aftur 1345 og árið eftir seldi Danakonungur lönd sín í Eistlandi til þeirra.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=20 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref><ref>{{Cite book|last1=O'Connor|first1=Kevin|title=Culture and Customs of the Baltic States|url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000ocon|page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000ocon/page/10 10]|year=2006|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313331251}}</ref> Eftir uppreisnina söfnuðust völdin fyrir hjá þýskumælandi yfirstétt.<ref>{{cite book |last= Pekomäe|first= Vello|title= Estland genom tiderna|year= 1986|publisher= VÄLIS-EESTI & EMP|location= Stockholm |language= sv|isbn= 91-86116-47-9|page=319}}</ref> Næstu aldirnar var [[lágþýska]] tungumál yfirstéttarinnar í báðum eistnesku borgunum og í sveitum.<ref>{{cite book |last1= Jokipii|first1= Mauno|editor1-first= Mauno|editor1-last= Jokipii|title= Baltisk kultur och historia|year= 1992 |language= sv|isbn= 9789134512078|pages= 22–23|publisher= Bonniers}}</ref> [[File:Narva Hermanni linnus 14002-4.jpg|thumb|Narva-virki, reist um 1256.]] [[Reval]] ([[Tallinn]]), höfuðborg [[danska Eistlands]], var stofnuð við Lindanies, tók upp [[Lýbikuréttur|Lýbikurétt]] og fékk full kaupstaðarréttindi árið 1248.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=441|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780810875135}}</ref> [[Hansasambandið]] réði versluninni á Eystrasalti og fjórir stærstu bæirnir í Eistlandi gerðust aðilar að því. Þetta voru Reval, [[Dorpat]] (Tartú), [[Pernau]] (Pärnu) og [[Fellin]] (Viljandi). Reval var milliliður í viðskiptum milli [[Hólmgarður|Hólmgarðs]] og vestrænu Hansaborganna, meðan Dorpat lék sama hlutverk gagnvart Pskov. Á þessum tíma voru mörg [[gildi (félag)|gildi]] stofnuð í borgunum.<ref>{{Cite book|last1=Frucht|first1=Richard C.|title=Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture, Volume 1|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/100 100]|year=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576078006|url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/100}}</ref> Borgirnar nutu verndar af sterkum borgarmúrum og aðild sinni að Hansasambandinu, og gátu staðið uppi í hárinu á ráðamönnum [[Líflandssambandið|Líflandssambandsins]].<ref>{{Cite book|last1=Frost|first1=Robert I.|title=The Northern Wars: War, State and Society in Northeastern Europe, 1558 – 1721|url=https://archive.org/details/northernwarswars0000fros|page=[https://archive.org/details/northernwarswars0000fros/page/305 305]|year=2014|publisher=Routledge|isbn=9781317898573}}</ref> === Siðaskipti og nýöld === [[File:Academia Gustaviana.jpg|right|thumb|''Academia Dorpatensis'' (núna [[Háskólinn í Tartú]]) var stofnuð af Gústafi Adolf Svíakonungi 1632 og var annar háskólinn í Svíaríki. Eftir lát hans var hún þekkt sem ''Academia Gustaviana''.]] [[Siðaskiptin]] hófust í Mið-Evrópu árið 1517 og bárust brátt norður til Líflands, þrátt fyrir andstöðu Líflandsriddara.<ref>{{Cite book|last1=Mol|first1=Johannes A.|last2=Militzer|first2=Klaus|last3=Nicholson|first3=Helen J.|title=The Military Orders and the Reformation: Choices, State Building, and the Weight of Tradition|pages=5–6|year=2006|publisher=Uitgeverij Verloren|isbn=9789065509130}}</ref> Bæirnir urðu fyrstir til að taka upp hinn nýja sið á 3. áratug 16. aldar og á 4. áratugnum höfðu flestir landeigendur og alþýða í sveitum tekið upp [[lúterstrú]].<ref name="Frucht121">{{Cite book|last1=Frucht|first1=Richard C.|title=Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture, Volume 1|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/121 121]|year=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576078006|url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/121}}</ref><ref>{{Cite book|last1=O'Connor|first1=Kevin|title=The History of the Baltic States|url=https://archive.org/details/historyofbaltics0000ocon|page=[https://archive.org/details/historyofbaltics0000ocon/page/25 25]|year=2003|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313323553}}</ref> Messur voru sungnar á alþýðumáli, sem í upphafi var [[lágþýska]], en allt frá 4. áratug 16. aldar voru reglulega haldnar messur á eistnesku.<ref name="Frucht121"/><ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=24 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Á 16. öld styrktust nágrannaríkin [[stórhertogadæmið Moskva]], Svíþjóð og [[Pólsk-litáíska samveldið]], og ógnuðu hinu dreifða valdi í Líflandi sem skiptist milli borga, aðals, biskupa og riddarareglunnar.<ref name="Frucht121"/><ref name="Hoover Press">{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=25 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Árið 1557 gerði [[Ívan grimmi]], Rússakeisari, innrás í Lífland og hóf með því [[Líflandsstríðið]]. Líflandsriddarar biðu afgerandi ósigur í [[orrustan um Ergeme|orrustunni um Ergeme]]. Stærstur hluti landsins samþykkti yfirráð Pólverja, en Reval og aðallinn í Norður-Eistlandi sóru Svíakonungi hollustu og biskupinn af Ösel-Wiek seldi lönd sín til Danakonungs. Rússar lögðu smám saman undir sig megnið af Líflandi, en seint á 8. áratug 16. aldar hófu herir samveldisins og Svía gagnárásir og stríðinu lauk með ósigri Rússa eftir mikið blóðbað.<ref name="Hoover Press"/><ref>{{Cite book|author1-link=David R. Stone|last1=Stone|first1=David R.|title=A Military History of Russia: From Ivan the Terrible to the War in Chechnya|url=https://archive.org/details/militaryhistoryo0000ston|pages=[https://archive.org/details/militaryhistoryo0000ston/page/14 14]–18 |year=2006|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780275985028}}</ref> Eftir stríðið varð Norður-Eistland sænska [[hertogadæmið Eistland]], Suður-Eistland varð pólska [[hertogadæmið Lífland]] og Saaremaa tilheyrði Danaveldi.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|pages=28–29 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Árið 1600 braust [[stríð Póllands og Svíþjóðar]] út og olli enn meiri eyðileggingu. Stríðinu lauk ekki fyrr en 1629 þegar Svíar lögðu [[Sænska Lífland|Lífland]] undir sig, þar á meðal bæði Suður-Eistland og Norður-Lettland.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=28 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Í [[friðarsamningarnir í Brömsebro|friðarsamningunum í Brömsebro]] 1645 fengu Svíar svo Saaremaa í sinn hlut.<ref>{{cite book |title=Estonia, Latvia & Lithuania |url=https://archive.org/details/estonialatvialit0000will |last1=Williams |first1=Nicola |first2=Debra |last2=Herrmann |first3=Cathryn |last3=Kemp |year=2003 |publisher=University of Michigan |isbn=1-74059-132-1 |page=[https://archive.org/details/estonialatvialit0000will/page/190 190]}}</ref> Þessar styrjaldir urðu til þess að íbúafjöldi Eistlands minnkaði um helming, frá um 250-270.000 um miðja 16. öld, að 115-120.000 á 4. áratug 17. aldar.<ref>{{Cite book|last1=Frost|first1=Robert I.|title=The Northern Wars: War, State and Society in Northeastern Europe, 1558 – 1721|url=https://archive.org/details/northernwarswars0000fros|page=[https://archive.org/details/northernwarswars0000fros/page/77 77]|year=2014|publisher=Routledge|isbn=9781317898573}}</ref> Undir sænskum yfirráðum var stór hluti bænda bundinn af [[bændaánauð]], en lagalegar umbætur bættu stöðu bæði ánauðugra bænda og frjálsra leiguliða gagnvart jarðabótum og erfðum. Þessa tíma var því minnst sem „gamla góða sænska tímans“.<ref>{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=283|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Sænski konungurinn [[Gústaf 2. Adolf]] stofnaði menntaskóla í Reval og Dorpat. Seinni skólinn var uppfærður í [[Tartúháskóli|háskóla]] árið 1632. Í báðum borgunum voru stofnaðar prentsmiðjur. Vísir að almennu menntakerfi varð til á 9. áratug 17. aldar, aðallega vegna [[Bengt Gottfried Forselius|Bengt Forselius]], sem líka setti fram staðlaða eistneska stafsetningu.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|pages=32–33 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Íbúafjöldinn óx hratt þar til [[Hungursneyðin mikla í Eistlandi (1695-1697)|hungursneyðin mikla]] gekk yfir landið 1695 til 1697. Talið er að 70-75.000 hafi látið lífið, eða 20% íbúa landsins.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=31 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Í [[Norðurlandaófriðurinn mikli|Norðurlandaófriðnum mikla]] tókst [[Rússneska keisaradæmið|Rússneska keisaradæminu]] að leggja allt Eistland undir sig fyrir 1710.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=33 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Íbúafjöldinn í Eistlandi hrundi aftur vegna stríðsins og árið 1712 var hann áætlaður vera 150-170.000.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=34 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Árið 1721 var Eistlandi skipt í tvö landstjóraumdæmi: [[landstjóraumdæmið Eistland]], sem náði yfir Tallinn og norðurhluta Eistlands; og [[landstjóraumdæmið Lífland]], sem náði líka yfir norðurhluta Lettlands.<ref>{{Cite web|url=http://www.bdcol.ee/fileadmin/docs/bdreview/bdr-2002-8-11.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319083729/http://www.bdcol.ee/fileadmin/docs/bdreview/bdr-2002-8-11.pdf|url-status=dead|title=The Baltic States from 1914 to 1923 By LtCol Andrew Parrott|archive-date=19 March 2009}}</ref> Keisarastjórnin endurreisti öll forréttindi þýska landeigendaaðalsins.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=38 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Réttindi bænda urðu að engu og þeir bjuggu við bændaánauð alla 18. öldina.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=41 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Bændaánauð var afnumin 1816-1819, en í byrjun hafði það lítil áhrif. Raunverulegar réttarbætur handa bændum fengust ekki fyrr en eftir miðja 19. öld.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|pages=47–49 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> === Þjóðernisvakning === [[File:Carl Robert Jakobson.jpg|thumb|left|upright|[[Carl Robert Jakobson]] lék lykilhlutverk í eistnesku þjóðernisvakningunni.]] [[Eistneska þjóðernisvakningin]] hófst eftir miðja 19. öld þegar menntamenn tóku að boða þjóðernissjálfsmynd sem byggðist á [[eistneska|eistnesku]]. Á þeim tíma komust jarðir í bændaeigu og til varð ný stétt eistneskumælandi eignabænda. Árið 1857 hóf [[Johann Voldemar Jannsen]] að gefa út vikublaðið ''[[Pärnu Postimees]]'' þar sem hann hvatti almenning til að kalla sig ''eestlane'' (eistneskan).<ref name="EE286">{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=286|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Skólastjórinn [[Carl Robert Jakobson]] og presturinn [[Jakob Hurt]] urðu leiðtogar eistneskrar þjóðernishreyfingar sem hvatti bændur til að vera stolta af máli sínu og hefðbundinni menningu.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=90 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Fyrstu félagasamtökin voru stofnuð á landsvísu, eins og herferðin fyrir stofnun Alexandersskóla sem kenndi á eistnesku, [[Eistneska bókmenntafélagið]] og [[Eistneska stúdentafélagið]]. Fyrsta [[eistneska söngvahátíðin]] var haldin í Tartu árið 1869.<ref name="Raun59">{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=59 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref><ref name="EE287">{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=287|year=2002 |publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|pages=93 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Eistneskan var þróuð áfram og stöðluð.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|pages=90–91 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Sagnakvæðið ''[[Kalevipoeg]]'' kom út 1862, og árið 1870 var fyrsta leikritið sett upp á eistnesku.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|pages=91 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref><ref name="CoE">{{Cite book| title=Cultural Policy in Estonia|page=23 |year=1997|publisher=Council of Europe|isbn=9789287131652}}</ref> Árið 1878 varð klofningur innan hreyfingarinnar milli fylgjenda Hurt sem vildu leggja áherslu á menntun og menningu, og fylgjenda Jakobsons sem vildu krefjast aukinnar sjálfstjórnar.<ref name="EE287"/> Undir lok 19. aldar hófst [[rússneskuvæðing]] til að efla miðstjórnarvaldið í Eystrasaltslöndunum.<ref name="Raun59"/> Í flestum framhaldsskólum og háskólunum var tekið að kenna á rússnesku í stað þýsku áður, og notkun eistnesku var víða bönnuð.<ref name="CoE"/> Á sama tíma efldist þjóðernisstefna í Eistlandi undir forystu manna á borð við [[Jaan Tõnisson]] og [[Konstantin Päts]]. Snemma á 20. öld tóku eistneskumælandi íbúar völdin í sveitarstjórnum og bæjarstjórnum þar sem þýska var notuð áður.<ref name="EE291">{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=291|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Þegar [[rússneska byltingin 1905]] átti sér stað voru fyrstu löglegu eistnesku stjórnmálaflokkarnir stofnaðir. Eistneskt þing kom saman og krafðist sameiningar eistneskumælandi héraða í eitt sjálfstjórnarhérað. Þingið krafðist þess líka að rússneskuvæðingunni yrði aflétt. Þessu fylgdu bæði friðsamleg mótmæli og óeirðir með gripdeildum í verslunarhverfum Tallinn og á herragörðum landeigenda í sveitum. Keisarastjórnin brást við með mikilli hörku: um 500 voru tekin af lífi og hundruð til viðbótar fangelsuð eða send í fangabúðir í Síberíu.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration|page=10 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136452130}}</ref><ref name="EE292">{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=292|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> === Sjálfstæði === [[File:Declaration of Estonian independence in Pärnu.jpg|thumb|right|[[Fáni Eistlands]] borinn þegar [[sjálfstæðisyfirlýsing Eistlands]] var lesin upp í [[Pärnu]] 23. febrúar 1918.]] Eftir [[Febrúarbyltingin|Febrúarbyltinguna]] 1917 ákvað [[rússneska bráðabirgðastjórnin]] að stækka landstjóraumdæmið Eistland þannig að það náði yfir eistneskumælandi héruð Líflands. Auk þess fékk það sitt eigið [[Eistneska héraðsþingið|héraðsþing]].<ref>{{Cite book|last1= Calvert |first1=Peter|title= The Process of Political Succession |page=67 |year=1987|publisher= Springer |isbn= 9781349089789}}</ref> [[Bolsévikar]] rændu völdum í Eistlandi í nóvember 1917 og héraðsþingið var leyst upp. Áður hafði það náð að stofna [[eistneska bjargræðisnefndin|bargræðisnefndina]] og á þeim stutta tíma sem leið milli þess að bolsévikar hörfuðu og [[Faustschlag-aðgerðin|Þjóðverjar sóttu fram]], [[sjálfstæðisyfirlýsing Eistlands|lýsti nefndin yfir sjálfstæði Eistlands]]. Þann 24. febrúar 1918 var bráðabirgðastjórn mynduð í Tallinn. Hernám Þjóðverja fylgdi nær strax, en eftir ósigur þeirra í [[fyrri heimsstyrjöld]] létu þeir völdin í hendur bráðabirgðastjórnarinnar 19. nóvember 1918.<ref>{{Cite book|last1=Calvert|first1=Peter|title= The Process of Political Succession |page=68 |year=1987|publisher= Springer |isbn= 9781349089789}}</ref><ref>{{Cite book|last1= Kasekamp|first1= Andres|title= The Radical Right in Interwar Estonia |page=9 |year=2000|publisher= Springer |isbn=9781403919557}}</ref> Þann 28. nóvember 1918 gerði [[Sovét-Rússland]] innrás í Eistland og hóf þar með [[sjálfstæðisstríð Eistlands]].<ref>{{Cite book |last1=Pinder|first1=David|title=Western Europe: Challenge and Change|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/75 75]|year=1990|publisher=ABC-CLIO|isbn= 9781576078006|url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/75}}</ref> [[Rauði herinn]] náði allt að 30 km frá Tallinn, en var stöðvaður af [[eistneski herinn|eistneska hernum]]. Nýjar árásir mistókust og vorið 1919 réðist eistneski herinn inn í Rússland og Lettland til stuðnings [[hvíti herinn|hvítliðum]].<ref name="Pinder76">{{Cite book|last1=Pinder|first1=David|title=Western Europe: Challenge and Change|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/76 76]|year=1990|publisher= ABC-CLIO|isbn= 9781576078006|url= https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/76}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1= Andres|title=The Radical Right in Interwar Estonia |page=10 |year=2000|publisher= Springer |isbn= 9781403919557}}</ref> Í júní 1919 unnu Eistar sigur á vopnuðum sveitum [[Baltische Landeswehr]] í [[orrustan um Cēsis (1919)|orrustunni um Cēsis]] og komu [[Kārlis Ulmanis]] aftur til valda. Rússar réðust gegn [[Narva]] síðla árs 1919, en náðu ekki að brjótast í gegn. Þann 2. febrúar 1910 undirrituðu Rússar friðarsamning í Tartú þar sem þeir samþykktu að gefa eftir kröfur um yfirráð yfir Eistlandi.<ref name="Pinder76"/><ref>{{Cite book |last1=Kasekamp|first1=Andres|title=The Radical Right in Interwar Estonia |page=11 |year=2000|publisher= Springer |isbn=9781403919557}}</ref> [[Stjórnlagaþing Eistlands]] var kosið í apríl 1919. Þingið setti lög um jarðaumbætur þar sem stórjarðeignir voru þjóðnýttar, og samþykkti mjög frjálslynda [[stjórnarskrá Eistlands]] sem gerði landið að [[lýðveldi]] með [[þingræði]].<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia |pages=80–81|year= 2015 |publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780810875135}}</ref><ref>{{Cite book|last1= Raun |first1=Toivo U.|title= Estonia and the Estonians: Second edition, updated|page=128 |year=2002 |publisher=Hoover Press|isbn= 9780817928537}}</ref> Árið 1924 studdu [[Sovétríkin]] [[valdaránstilraun kommúnista í Eistlandi]] sem mistókst.<ref>{{Cite book|last1= Leonard|first1= Raymond W.|title= Secret Soldiers of the Revolution: Soviet Military Intelligence, 1918–1933|url= https://archive.org/details/secretsoldiersof0000leon|pages=[https://archive.org/details/secretsoldiersof0000leon/page/34 34]–36 |year=1999|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313309908}}</ref> [[Kreppan mikla]] hafði mikil áhrif á stjórnmál í Eistlandi. Árið 1933 stóð hægrisinnaða [[Vaps-hreyfingin]] fyrir stjórnarskrárbreytingu sem setti aukin völd í hendur forsetans.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |page= 18 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136452130}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Misiunas|first1= Romuald J. |last2=Taagepera|first2=Rein |title=The Baltic States, Years of Dependence, 1940–1980|url=https://archive.org/details/balticstatesyear0000misi|page=[https://archive.org/details/balticstatesyear0000misi/page/11 11] |year=1983|publisher=University of California Press|isbn=9780520046252}}</ref> Þann 12. mars 1934 lýsti starfandi forseti, [[Konstantin Päts]], yfir neyðarlögum á þeim forsendum að Vaps-hreyfingin hefði undirbúið valdarán. Päts ríkti svo með tilskipunum í nokkur ár og þingið kom ekki saman („[[þagnartímabilið]]“).<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |pages=19–20 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136452130}}</ref> Ný stjórnarskrá var samþykkt með þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1937 og árið eftir kom þingið aftur saman í tveimur deildum.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration|pages= 21 |year= 2013|publisher= Routledge|isbn= 9781136452130}}</ref> Stjórn Päts var tiltölulega mild alræðisstjórn miðað við sambærilegar stjórnir annars staðar í Evrópu og beitti pólitíska andstæðinga ekki kerfisbundnu ofbeldi.<ref>{{Cite book|last1= Smith|first1= David |title=Estonia: Independence and European Integration|pages=22 |year=2013|publisher= Routledge|isbn= 9781136452130}}</ref> Eistland gerðist aðili að [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]] 1921.<ref name="Ginneken">{{Cite book|last1=van Ginneken|first1= Anique H. M. |title=Historical Dictionary of the League of Nations|page=82 |year=2006|publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810865136}}</ref> Tilraunir til að mynda stærra bandalag með [[Finnland]]i, [[Pólland]]i og Lettlandi, mistókust. Eistland og Lettland gerðu með sér varnarbandalag 1923 og [[Eystrasaltsbandalagið]] var stofnað 1934.<ref>{{Cite book |last1= von Rauch|first1=Georg |title=Die Geschichte der baltischen Staaten|url= https://archive.org/details/balticstatesyear0000rauc|pages=[https://archive.org/details/balticstatesyear0000rauc/page/108 108]–111 |year=1974|publisher= University of California Press|isbn=9780520026001}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Hiden|first1=John |last2= Lane |first2= Thomas |title=The Baltic and the Outbreak of the Second World War|url=https://archive.org/details/balticoutbreakof0000unse|page=[https://archive.org/details/balticoutbreakof0000unse/page/7 7] |year=2003 |publisher= Cambridge University Press |isbn=9780521531207}}</ref> Á 4. áratugnum átti Eistland í leynilegu varnarsamstarfi við Finnland.<ref>{{Cite book|last1=Åselius|first1=Gunnar |title= The Rise and Fall of the Soviet Navy in the Baltic 1921–1941|page= 119 |year=2004 |publisher= Routledge |isbn=9781135769604}}</ref> Eistland gerði friðarsáttmála við Sovétríkin 1932 og Þýskaland 1939.<ref name="Ginneken"/><ref>{{Cite book|last1= Lane|first1=Thomas |last2=Pabriks|first2=Artis |last3= Purs|first3= Aldis |last4=Smith|first4=David J. |title=The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania|page=154 |year=2013 |publisher=Routledge|isbn=9781136483042}}</ref> Árið 1939 lýsti landið yfir hlutleysi, en það reyndist haldlítið þegar [[síðari heimsstyrjöld]] braust út.<ref>{{Cite book|last1= Gärtner |first1=Heinz |title=Engaged Neutrality: An Evolved Approach to the Cold War |page=125 |year=2017|publisher=Lexington Books |isbn=9781498546195}}</ref> === Seinni heimsstyrjöldin === [[File:Red Army entering into Estonia in 1939.jpg|thumb|right|Rauði herinn kemur inn í Eistland eftir að Sovétríkin neyddu stjórnina til að undirrita [[herstöðvasamkomulagið]].]] Viku áður en [[síðari heimsstyrjöld]] braust út, 23. ágúst 1939, undirrituðu [[Þriðja ríki]] Hitlers og Sovétríki Stalíns [[Molotov-Ribbentrop-samkomulagið]]. Þar voru leynileg ákvæði um skiptingu Póllands, Rúmeníu, Litáen, Lettlands, Eistlands og Finnlands á milli ríkjanna. Eistland átti að falla í hlut Sovétríkjanna.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=335|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7513-5}}</ref> Þann 24. september setti Stalín eistnesku stjórninni úrslitakosti um að fá að stofna herstöðvar í Eistlandi eða sjá fram á innrás. [[Samningur um gagnkvæma aðstoð Sovétríkjanna og Eistlands]] var undirritaður 28. september.<ref>{{Cite book|last1=Hiden|first1=John |last2=Salmon|first2=Patrick |title=The Baltic Nations and Europe: Estonia, Latvia and Lithuania in the Twentieth Century |page=110 |year=2014|publisher= Routledge |isbn=978-1-317-89057-7}}</ref> Þann 14. júní 1940 settu Sovétríkin flug- og hafnbann á Eistland. Sama dag var flugvélin ''[[Kaleva (flugvél)|Kaleva]]'' skotin niður af [[sovéski flugherinn|sovéska flughernum]]. Þann 16. júní setti sovétstjórnin Eistlandi nýja úrslitakosti um frjálsa för um landið og stofnun leppstjórnar. Eistneska stjórnin lét undan ofureflinu og næsta dag var landið hernumið.<ref>{{Cite book |last1=Raukas |first1=Anto |title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld |page=309 |year=2002 |publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus |language=et |isbn=9985701151}}</ref><ref>{{cite web |first1=Eric A. |last1=Johnson |first2=Anna |last2=Hermann |date=May 2007 |title=The Last Flight from Tallinn |work=Foreign Service Journal |url=http://finland.usembassy.gov/root/pdfs/antheil_article.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117175841/http://finland.usembassy.gov/root/pdfs/antheil_article.pdf |archive-date=17 January 2012 |publisher=American Foreign Service Association}}</ref> Þann 6. ágúst 1940 var landið innlimað í Sovétríkin sem [[Sovétlýðveldið Eistland]].<ref name=malksoo>{{Cite book|first=Lauri |last=Mälksoo|year=2003|title=Illegal Annexation and State Continuity: The Case of the Incorporation of the Baltic States by the USSR|location= Leiden&nbsp;– Boston|publisher= Brill|isbn= 90-411-2177-3}}</ref> [[File:TLA 1465 1 973 Varemetes Harju tänav, vasakul Kuld Lõvi varemed 1944.jpg|thumb|left|Tallinn eftir sprengjuárásir Sovétmanna í mars 1944.]] Sovétríkin komu á hernámsstjórn í Eistlandi. Helstu forystumenn í stjórnmálum, her og menntastofnunum voru handteknir. Kúgun Sovétmanna náði hámarki 14. júní 1941 þegar 11.000 manns voru fluttir nauðungarflutningum til Rússlands.<ref name="Miljan110">{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=110|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7513-5}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Gatrell|first1=Peter |last2=Baron|first2=Nick |title=Warlands: Population Resettlement and State Reconstruction in the Soviet-East European Borderlands, 1945–50 |page=233 |year=2009 |publisher= Springer|isbn=978-0-230-24693-5}}</ref> Þegar [[Barbarossa-aðgerðin]] hófst og Þjóðverjar gerðu innrás í Sovétríkin þann 22. júní 1941 („[[Sumarstríðið]]“<ref>{{Cite book|first1=Peeter |last1=Kaasik |first2=Mika |last2=Raudvassar |year=2006|pages=496–517|chapter=Estonia from June to October, 1941: Forest brothers and Summer War|editor-first1=Toomas |editor-last1=Hiio |editor-first2=Meelis |editor-last2=Maripuu |editor-first3=Indrek |editor-last3=Paavle |title=Estonia 1940–1945: Reports of the [[Estonian International Commission for the Investigation of Crimes Against Humanity]]|location=Tallinn}}</ref>), voru um 34.000 ungir eistneskir karlmenn neyddir til að ganga í rauða herinn, og innan við 30% þeirra lifðu stríðið af. Sovéskar brunaherdeildir skildu eftir [[sviðin jörð|sviðna jörð]] til að hindra sókn Þjóðverja. Pólitískir fangar sem ekki var hægt að flytja voru teknir af lífi af [[NKVD|sovésku öryggislögreglunni]].<ref>The Baltic Revolution: Estonia, Latvia, Lithuania and the Path to Independence by Anatol Lieven p424 {{ISBN|0-300-06078-5}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Lane|first1=Thomas |last2=Pabriks|first2=Artis |last3=Purs|first3=Aldis |last4=Smith|first4=David J. |title=The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania|page=34 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-48304-2}}</ref> Margir Eistar flúðu inn í skógana og hófu þar [[Skógarbræður|skæruhernað gegn Sovétmönnum]]. Í júlí náði [[þýski herinn]] til Suður-Eistlands. Sovétmenn hörfuðu frá Tallinn með miklu mannfalli og Þjóðverjar lögðu eyjarnar undir sig í október.<ref name="pinder80">{{Cite book|last1=Pinder|first1=David|title=Western Europe: Challenge and Change|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/80 80]|year=1990|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-800-6|url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/80}}</ref> Í byrjun vonuðust margir Eistar til þess að Þjóðverjar endurreistu sjálfstæði Eistlands, en það reyndist falsvon. Þjóðverjar komu á eigin leppstjórn og felldu stjórn Eistlands undir hernámsstjórn [[Reichskommissariat Ostland]] þar sem efnahagur landsins var aðrændur fyrir þarfir þýska hersins.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=209|year=2015 |publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7513-5}}</ref> Um þúsund [[eistneskir gyðingar]] sem ekki náðu að flýja voru nær allir myrtir í [[helförin]]ni 1941. Margar fangabúðir voru reistar þar sem þúsundir Eista, erlendra gyðinga, [[Rómafólk]]s og sovéskra stríðsfanga voru myrtar.<ref name="CommissionReport">{{cite web|title=Conclusions of the Commission|url=http://www.historycommission.ee/temp/conclusions.htm#crimger|publisher=[[Estonian International Commission for Investigation of Crimes Against Humanity]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20080629035526/http://www.historycommission.ee/temp/conclusions.htm#crimger|archive-date=29 June 2008|year=1998}}</ref> Hernámsyfirvöldin tóku að skrá karlmenn í litlar [[Eistneska herdeildin|sjálfboðasveitir]], en þar sem það bar lítinn árangur var nauðungarskráning tekin upp 1943 og [[fyrsta eistneska fótgöngulið SS]] stofnað.<ref>{{Cite book|last1=Smith |first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration|page=36 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45213-0}}</ref> Þúsundir Eista sem vildu ekki berjast með þýska hernum flúðu til Finnlands þar sem [[200. finnska fótgönguliðið|margir buðust til að berjast]] með Finnum í [[Framhaldsstríðið|framhaldsstríðinu]] gegn Sovétríkjunum.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000milj|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000milj/page/275 275]|year=2004|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6571-6}}</ref> [[File:Estlandssvenska flyktingar.jpg|thumb|right|[[Eistneskir Svíar]] á flótta undan innrás Sovétmanna 1944.]] Rauði herinn náði að landamærum Eistlands að nýju snemma árs 1944, en sókn hans stöðvaðist við [[orrustan við Narva (1944)|Narva]] þar sem þýski herinn, ásamt mörgum eistneskum hersveitum, barðist við hann í sex vikur.<ref name="Raun159">{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=159 |year=2002 |publisher=Hoover Press|isbn=978-0-8179-2853-7}}</ref> Í mars hóf sovéski flugherinn sprengjuárásir á Tallinn og aðra eistneska bæi.<ref>{{Cite book|last1=Kangilaski|first1=Jaan |display-authors=etal |editor-last=Salo|editor-first=Vello |title=The white book: losses inflicted on the Estonian nation by occupation regimes, 1940–1991|page=18|year=2005|publisher=Estonian Encyclopaedia Publishers |isbn=9789985701959}}</ref> Í júlí hófu Sovétmenn [[Tallinnsóknin]]a úr suðri. Þeir neyddu Þjóðverja til að hörfa frá meginlandinu í september og náðu eyjunum í nóvember.<ref name="Raun159" /> Þegar Þjóðverjar hörfuðu frá Tallinn tilnefndi síðasti forsætisráðherrann frá því fyrir stríð, [[Jüri Uluots]], nýja stjórn undir [[Otto Tief]] sem tilraun til að endurheimta sjálfstæði Eistlands.<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=138 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-36450-9}}</ref> Tugir þúsunda, þar á meðal flestir [[eistneskir Svíar]], flúðu vestur yfir Eystrasalt til að forðast hernám Sovétríkjanna.<ref>{{Cite book|last1=Kangilaski|first1=Jaan |display-authors=etal |editor-last=Salo|editor-first=Vello |title=The white book: losses inflicted on the Estonian nation by occupation regimes, 1940–1991|page=30|year=2005|publisher=Estonian Encyclopaedia Publishers|isbn=9789985701959}}</ref> Í síðari heimsstyrjöld missti Eistland 25% íbúa sinna vegna dauða, nauðungarflutninga og flótta.<ref>{{Cite book|last1=Kangilaski|first1=Jaan|display-authors=etal|editor-last=Salo|editor-first=Vello |title=The white book: losses inflicted on the Estonian nation by occupation regimes, 1940–1991|page=37 |year=2005|publisher=Estonian Encyclopaedia Publishers|isbn=9789985701959}}</ref> Að auki missti Eistland varanlega hluta lands síns, þar sem Sovétríkin felldu landamærasvæði sem náðu yfir um 5% af landi Eistlands, undir Sovét-Rússland.<ref>{{Cite book|last1=Misiunas |first1=Romuald J. |last2=Taagepera|first2=Rein |title=The Baltic States, Years of Dependence, 1940–1980 |url=https://archive.org/details/balticstatesyear0000misi |page=[https://archive.org/details/balticstatesyear0000misi/page/71 71]|year=1983|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-04625-2}}</ref> === Hernám Sovétríkjanna === [[File:Eesti hävituspataljonlased, 1945-1950.aa..jpg|thumb|left|Skógarbræður.]] Þúsundir Eista sem voru andsnúnir hersetu Sovétmanna gengu í skæruliðahreyfingu sem nefndist [[Skógarbræður]]. Vopnuð andspyrna var mest áberandi fyrst eftir stríðið, en yfirvöld náðu að þreyta hreyfinguna sem dvínaði smám saman og hvarf um miðjan 6. áratuginn.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=174 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Sovétmenn hófu [[samyrkjuvæðing]]u landbúnaðar, en þar sem bændur voru henni andsnúnir tók við ógnarstjórn. Í mars 1949 voru um 20.000 Eistar [[Priboi-aðgerðin|fluttir nauðungarflutningum]] til Síberíu. Fljótlega eftir það var samyrkjuvæðingunni lokið.<ref name="Miljan110"/><ref>{{Cite book|last1=Purs|first1=Aldis|title=Baltic Facades: Estonia, Latvia and Lithuania since 1945|url=https://archive.org/details/balticfacadesest0000purs|page=335|year=2013|publisher=Reaktion Books|isbn=9781861899323}}</ref> Hernámsyfirvöldin hófu [[rússneskuvæðing]]u og fengu þúsundir [[Rússar|Rússa]] til að setjast að í Eistlandi, þannig að Eistar voru við það að verða minnihlutahópur í eigin landi.<ref name="Taagepera97">{{Cite book|last1=Taagepera|first1=Rein|title=The Finno-Ugric Republics and the Russian State|page=128|year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136678011}}</ref> Árið 1945 voru Eistar 97% íbúa, en það hlutfall hafði fallið niður í 62% árið 1989.<ref>{{cite journal |last1=Puur |first1=Allan |last2=Rahnu |first2=Leen |last3=Sakkeus |first3=Luule |last4=Klesment |first4=Martin |last5=Abuladze |first5=Liili |date=22 March 2018 |title=The formation of ethnically mixed partnerships in Estonia: A stalling trend from a two-sided perspective |url=https://www.demographic-research.org/volumes/vol38/38/38-38.pdf |journal=[[Demographic Research (journal)|Demographic Research]] |volume=38 |issue=38 |page=1117 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.38 |access-date= 7 January 2020|doi-access=free }}</ref> Hernámsyfirvöldin stóðu fyrir þjóðernishreinsunum, nauðungarflutningum og landnámi Rússa, sem urðu til þess að Eistum fækkaði um 3%.<ref>{{cite book |last1=Misiunas |first1=Romuald |title=The Baltic States, Years of Dependence: 1940-1990 |date=1983 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, Los Angeles |isbn=978-0-520-04625-2 |page=96 |url=https://archive.org/details/balticstatesyear00misi/page/n7/mode/2up |access-date=September 1, 2022}}</ref> [[Eistneski kommúnistaflokkurinn]] þar sem Rússar voru meirihluti félaga, var stofnaður af hernámsyfirvöldum.<ref>{{cite book |last1=Misiunas |first1=Romuald |title=The Baltic States, Years of Dependence: 1940-1990 |date=1983 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, Los Angeles |isbn=978-0-520-04625-2 |page=78 |url=https://archive.org/details/balticstatesyear00misi/page/n7/mode/2up |access-date=September 1, 2022}}</ref> Efnahagsstjórnin gekk út á þungaiðnað sem bætti ekki lífskjör íbúa og olli mikilli mengun.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=227|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780810875135}}</ref> Lífskjör í Sovét-Eistlandi drógust enn frekar aftur úr nágrannalandinu Finnlandi.<ref name="Taagepera97"/> Sovétherinn var með mikla starfsemi í landinu og 2% landsvæðisins voru lokaðar herstöðvar.<ref>{{Cite book|last1=Spyra|first1=Wolfgang |last2=Katzsch |first2=Michael |title=Environmental Security and Public Safety: Problems and Needs in Conversion Policy and Research after 15 Years of Conversion in Central and Eastern Europe |page=14|year=2007 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=9781402056444}}</ref> Eyjunum og miklu af strandsvæðunum var breytt í landamærasvæði þar sem sérstök leyfi þurfti til að fá aðgang.<ref>{{Cite book|last1=Stöcker|first1=Lars Fredrik |title=Bridging the Baltic Sea: Networks of Resistance and Opposition during the Cold War Era |page=72|year=2017 |publisher=Lexington Books |isbn=9781498551281}}</ref> Landið var mjög lokað fram að síðari hluta 7. áratugarins, þegar Eistar gátu horft á [[finnskt sjónvarp]] á laun í norðurhluta landsins, og fengið þannig betri mynd af lífinu handan [[Járntjaldið|Járntjaldsins]].<ref>{{cite journal | url = http://viewjournal.eu/european-television-memories/window-to-the-west/ | title = Window to the West: Memories of watching Finnish television in Estonia during the Soviet period | first1 = Annika | last1 = Lepp | first2 = Mervi | last2 = Pantti | format = PDF | journal = VIEW | date = 2013 | number = 3/2013 | pages = 80–81 | publisher = Journal of European Television History and Culture | access-date = October 11, 2021 | language = en | archive-date = 18 December 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181218054651/http://viewjournal.eu/european-television-memories/window-to-the-west/ | url-status = dead }}</ref> Flest vestræn ríki [[Stimson-kenningin|litu svo á]] að innlimun Eistlands væri ólögleg.<ref>{{Cite book|last1=Feldbrugge|first1=F. J. Ferdinand Joseph Maria |last2=Van den Berg|first2=Gerard Pieter|last3=Simons |first3=William Bradford |title=Encyclopedia of Soviet Law |page=461|year=1985 |publisher=BRILL |isbn=9789024730759}}</ref> [[Eistneska útlagastjórnin]] var stofnuð í [[Osló]] og vestræn ríki viðurkenndu stjórnarerindreka á hennar vegum.<ref>{{Cite book|last1=Lane|first1=Thomas |last2=Pabriks|first2=Artis |last3=Purs|first3=Aldis |last4=Smith|first4=David J. |title=The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania|page=xx |year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136483042}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Frankowski|first1=Stanisław |last2=Stephan III|first2=Paul B. |title=Legal Reform in Post-Communist Europe: The View from Within |page=73|year=1995 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=9780792332183}}</ref> === Sjálfstæði endurheimt === [[File:Balti kett 22.jpg|thumb|left|[[Eystrasaltsleiðin]]: Þann 23. ágúst 1989 mynduðu 2 milljónir manna keðju um þrjú lönd til að mótmæla hernámi Sovétríkjanna.]] Þegar sovéska miðstjórnin tók upp stefnuna ''[[Perestrojka]]'' árið 1987 varð aftur mögulegt að stunda stjórnmálastarf fyrir opnum tjöldum. Það varð til þess að sjálfstæðishreyfing myndaðist og varð þekkt sem [[Söngvabyltingin]] (''laulev revolutsioon'').<ref>{{Cite book|last1=Backes|first1=Uwe |last2=Moreau |first2=Patrick |title=Communist and Post-Communist Parties in Europe: Schriften Des Hannah-Arendt-Instituts Für Totalitarismusforschung 36 |page=9|year=2008 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=9783525369128}}</ref> [[Fosfórítstríðið]] voru fyrstu mótmælin gegn miðstjórninni í Eistlandi út af umhverfismálum.<ref>{{Cite book|last1=Vogt|first1=Henri |title=Between Utopia and Disillusionment: A Narrative of the Political Transformation in Eastern Europe |url=https://archive.org/details/betweenutopiadis0000vogt|pages=[https://archive.org/details/betweenutopiadis0000vogt/page/20 20]–22|year=2005 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=9781571818959}}</ref> Árið 1988 komu nýjar stjórnmálahreyfingar fram á sjónarsviðið, eins og [[Alþýðufylking Eistlands]], sem varð síðar hófsamari armur sjálfstæðishreyfingarinnar, og hinn róttæki [[Sjálfstæðisflokkur Eistlands]], sem krafðist fulls sjálfstæðis.<ref>{{Cite book|last1=Simons|first1=Greg |last2=Westerlund |first2=David |title=Religion, Politics and Nation-Building in Post-Communist Countries |page=151 |year=2015 |publisher=Ashgate Publishing |isbn=9781472449719}}</ref> Þann 16. nóvember 1988, eftir fyrstu lýðræðislegu kosningarnar í hálfa öld, gaf þing Sovét-Eistlands út [[fullveldisyfirlýsingu Eistlands]] þar sem kveðið var á um að eistnesk lög hefðu forgang. Næstu tvö ár fylgdu mörg önnur sovétlýðveldi fordæmi Eistlands með svipaðar yfirlýsingar.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |pages=46–48|year=2013 |publisher=Routledge |isbn=9781136452130}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Walker |first1=Edward W. |title=Dissolution: Sovereignty and the Breakup of the Soviet Union |page=[https://archive.org/details/dissolutionsover00walk/page/63 63] |year=2003 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=9780742524538 |url=https://archive.org/details/dissolutionsover00walk/page/63}}</ref> Þann 23. ágúst 1989 tóku 2 milljónir Eista, Letta og Litáa, þátt í fjöldamótmælum og mynduðu [[Eystrasaltsleiðin]]a, mennska keðju um löndin þrjú.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |page=52|year=2013 |publisher=Routledge |isbn=9781136452130}}</ref> Í febrúar 1990 var kosið til [[eistneska þingið|eistneska þingsins]].<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |page=54|year=2013 |publisher=Routledge |isbn=9781136452130}}</ref> Í mars 1991 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Eistlands þar sem 78,4% kjósenda kusu með fullu sjálfstæði. Þegar [[valdaránstilraunin í Sovétríkjunum 1991]] átti sér stað, lýsti Eistland yfir sjálfstæði 20. ágúst 1991.<ref>{{Cite book|last1=Gill|first1=Graeme |title=Democracy and Post-Communism: Political Change in the Post-Communist World |page=41|year=2003 |publisher=Routledge |isbn=9781134485567}}</ref> Stjórn Sovétríkjanna samþykkti sjálfstæði Eistlands 6. september 1991 og 17. september gerðist landið aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]].<ref name="Dillon164">{{Cite book|last1=Dillon|first1=Patricia |last2=Wykoff |first2=Frank C. |title=Creating Capitalism: Transitions and Growth in Post-Soviet Europe|url=https://archive.org/details/creating-capitalism--transitions-and-growth-in-post-soviet-europe-_2002|page=[https://archive.org/details/creating-capitalism--transitions-and-growth-in-post-soviet-europe-_2002/page/164 164]|year=2002 |publisher=Edward Elgar Publishing |isbn=9781843765561}}</ref> Síðustu rússnesku hermennirnir hurfu frá landinu árið 1994.<ref>{{Cite book|last1=Nørgaard|first1=Ole |title=The Baltic States After Independence|page=188|year=1999|publisher=Edward Elgar Publishing |isbn=9781843765561}}</ref> Árið 1992 var byrjað á róttækum efnahagsumbótum sem fólu meðal annars í sér einkavæðingu og gjaldmiðlabreytingu.<ref>{{Cite book|last1=Ó Beacháin|first1=Donnacha |last2=Sheridan |first2=Vera |last3=Stan |first3=Sabina |title=Life in Post-Communist Eastern Europe after EU Membership| page=170|year=2012|publisher=Routledge |isbn=9781136299810}}</ref> Eistland gerðist aðili að [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni 13. nóvember 1999.<ref>{{cite web |url=https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/estonia_e.htm#:~:text=Estonia%20has%20been%20a%20member%20of%20WTO%20since,Communities%20for%20legal%20reasons%29%20in%20its%20own%20right. |title=Estonia and the WTO |publisher=World Trade Organization |access-date=20 September 2021 }}</ref> Þann 28. september 1994 sökk farþegaferjan ''[[Estonia-slysið|Estonia]]'' á leið yfir Eystrasalt frá Tallinn til Stokkhólms. 852 fórust í slysinu sem var eitt mannskæðasta sjóslys 20. aldar.<ref>{{cite news |last1=Henley |first1=Jon |last2=correspondent |first2=Jon Henley Europe |title=Estonia ferry disaster inquiry backs finding bow door was to blame |url=https://www.theguardian.com/world/2023/jan/23/estonia-ferry-disaster-inquiry-backs-finding-bow-door-was-to-blame |work=The Guardian |date=23 January 2023}}</ref> Frá því landið fékk sjálfstæði hefur utanríkisstefna Eistlands verið í samræmi við önnur [[Vesturlönd|vestræn lýðræðisríki]]. Árið 2004 gekk Eistland bæði í [[Evrópusambandið]] og [[NATO]].<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|pages=18–19|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780810875135}}</ref> Þann 9. desember 2010 gerðist Eistland aðili að [[OECD]].<ref>{{Cite web|url=https://oecd.mfa.ee/estonia-and-oecd/|title=Estonia and OECD|website=Estonia in OECD}}</ref> Þann 1. janúar 2011 tók landið upp [[evra|evru]] sem gjaldmiðil.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-12098513|title=Estonia becomes 17th member of the euro zone|work=BBC News|date=31 December 2010}}</ref> Eistland sat í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]] frá 2020 til 2021.<ref>{{Cite web|url=https://vm.ee/en/activities-objectives/estonia-united-nations/estonia-un-security-council|title=Estonia in the UN Security Council &#124; Ministry of Foreign Affairs|website=vm.ee}}</ref> Eistland fagnaði 100 ára afmæli eistneska lýðveldisins 24. febrúar 2018.<ref>{{cite web |title=Invitation to the birthday celebrations of the Republic of Estonia |url=https://www.ev100.ee/en/Node/149 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180304055021/https://www.ev100.ee/en/Node/149 |archive-date=4 March 2018 |access-date=12 March 2018 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |last=ERR |date=2018-02-24 |title=Gallery: Independence Day parade on Tallinn's Freedom Square |url=https://news.err.ee/685636/gallery-independence-day-parade-on-tallinn-s-freedom-square |access-date=2023-12-18 |website=ERR |language=en}}</ref> Samkvæmt manntalsgögnum frá 2021 er enska mest talaða erlenda málið í Eistlandi og 76% landsmanna tala minnst eitt erlent mál. Rússneska er annað mest talaða erlenda málið í Eistlandi, og 17% af eistneskumælandi innfæddum sögðust líka tala eistneska mállýsku.<ref>{{cite web |url=https://rahvaloendus.ee/en/news/results-population-census-have-been-published|title=The results of the 2021 population and housing census have been publishedd|date=December 2022|publisher=Statistics Estonia (government agency at the area of administration of the Ministry of Finance)|access-date=11 May 2024}}</ref><ref name="PopulationByNationality">{{cite web|url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC223&ti=POPULATION+BY+THE+PLACE+OF+RESIDENCE+AND+MOTHER+TONGUE&path=../I_Databas/Population_census/PHC2000/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages/&lang=1|title=Population by the place of residence and mother tongue, statistical database: Population Census 2000|date=July 2010|publisher=Statistics Estonia (government agency at the area of administration of the Ministry of Finance)|access-date=19 June 2009|archive-date=1 nóvember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101235518/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC223&ti=POPULATION+BY+THE+PLACE+OF+RESIDENCE+AND+MOTHER+TONGUE&path=../I_Databas/Population_census/PHC2000/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages/&lang=1|url-status=dead}}</ref> == Landfræði == [[File:Laelatu_puisniit.jpg|thumb|right|Við Laelatu hafa fundist 76 plöntutegundir á einum fermetra.]] Eistland er land í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] við austurströnd [[Eystrasalt]]s, á [[Austurevrópsku sléttunni]], milli 57°30' og 59°49' N og 21°46' og 28°13' A.<ref name="Raukas_2018">{{cite journal|last=Raukas|first=Anto|author-link=Anto Raukas|title=Briefly about Estonia |journal=Dynamiques Environnementales|year=2018|volume=42|issue=42 |url=https://journals.openedition.org/dynenviron/2230?lang=en|doi=10.4000/dynenviron.2230|issn=2534-4358|pages=284–291|s2cid=240432618 |access-date=5 March 2023|doi-access=free}}</ref><ref name="EEA">{{Cite web|url=https://climate-adapt.eea.europa.eu/en/countries-regions/countries/estonia|title=Estonia|publisher=[[European Environment Agency]]|date=15 March 2021|access-date=5 March 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/|title=Methodology |publisher=[[United Nations Statistics Division]]|access-date=5 March 2023}}</ref> Í norðri liggur landið að [[Finnlandsflói|Finnlandsflóa]] sem skilur Eistland frá [[Finnland]]i og í austri að [[Eystrasalt]]i sem skilur það frá [[Svíþjóð]]. Í suðri á Eistland landamæri að [[Lettland]]i og í austri að [[Peipusvatn]]i og [[Rússland]]i.<ref>{{Cite book|last1=Saar|first1=Asmu|editor-last=Raukas|editor-first=Anto|editor-link1=Anto Raukas|chapter=Üldandmed|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=9|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Eistland er 45.335 km<sup>2</sup> að stærð, og þar af eru innlend vötn 4,6%.<ref name="Raukas_2018"/> Með landhelgi nær Eistland yfir 70.177 km<sup>2</sup>.<ref>{{Cite news|url=https://www.delfi.ee/artikkel/41030503/ulemootmine-soome-on-veidi-pisem-eesti-ikka-sama-suur|title=Ülemõõtmine: Soome on veidi pisem, Eesti ikka sama suur |publisher=[[Delfi (web portal)|Delfi]]|date=25 February 2011|language=et|access-date=5 March 2023}}</ref> Strandlengja Eistlands er 3.794 km að lengd. Hún einkennist af kalksteinsklettum við norðurströndina og stórum eyjum.<ref name="EEA"/><ref>{{Cite web|url=https://www.eesti.ee/en/republic-of-estonia/republic-of-estonia/information-about-estonia|title=Information about Estonia|publisher=[[Ministry of Economic Affairs and Communications|Estonian Information System Authority]]|date=9 November 2022|access-date=5 March 2023}}</ref> Alls eru 2.355 eyjar við Eistland, þar af 2.222 í Eystrasalti. Stærstu eyjarnar eru [[Saaremaa]] og [[Hiiumaa]]. Stöðuvötn í Eistlandi eru yfir 1560 talsins. Þau stærstu eru [[Peipusvatn]] við landamærin að Rússlandi, og [[Võrtsjärv]] í miðju landsins. Auk þeirra eru mörg manngerð lón í Eistlandi. Yfir 7000 ár, lækir og skurðir eru í Eistlandi, en aðeins 10 þeirra eru lengri en 100 km. Lengstu vatnsföll Eistlands eru [[Võhandu]] (162 km) og [[Pärnu (fljót)|Pärnu]] (144 km), en þar á eftir koma árnar [[Põltsamaa (á)|Põltsamaa]], [[Pedja (á)|Pedja]], [[Kasari (á)|Kasari]], [[Keila (á)|Keila]], og [[Jägala (á)|Jägala]]. [[Fen]] og [[mýri|mýrar]] þekja 23,2% landsins, en [[skógur|skógar]] þekja yfir helming þess. Landslag er almennt séð flatt og meðalhæð yfir sjávarmáli er aðeins 50 metrar. Aðeins 10% landsins nær yfir 100 metra yfir sjávarmál. Hæsti tindurinn er [[Suur Munamägi]], 318 metrar á hæð, á [[Haanja-hálendið|Haanja-hálendinu]].<ref name="Raukas_2018"/> == Stjórnmál == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | caption_align = center | image1 = Visit of Ülle Madise to Latvia, 13 October 2026 - 03 (cropped).jpg | width1 = 114 | caption1 = [[Ülle Madise]]<br /><small>[[Forseti Eistlands|Forseti]]<br />frá 2026</small> | image2 = Kristen Michal in 2024 (cropped).jpg | width2 = 113 | caption2 = [[Kristen Michal]]<br /><small>[[Forsætisráðherra Eistlands|Forsætisráðherra]]<br />frá 2024</small> }} Eistland er [[lýðveldi]] sem býr við [[þingræði]]. Þing Eistlands, [[Riigikogu]], fer með löggjafarvaldið og kýs [[Forseti Eistlands|forseta landsins]] á 5 ára fresti. [[Ríkisstjórn Eistlands]] er handhafi [[framkvæmdavald]]sins, og hana mynda [[forsætisráðherra]] og aðrir [[ráðherra|ráðherrar]] sem forsetinn setur í embætti eftir að þingið hefur samþykkt þá.<ref name="Toots">{{cite web |first=Anu |last=Toots |url=https://library.fes.de/pdf-files/bueros/baltikum/15260.pdf |title=2019 Parliamentary elections in Estonia |page=3 |publisher=[[Friedrich Ebert Foundation]] |date=March 2019 |access-date=4 January 2020}}</ref> [[Eistneska þingið]] (Riigikogu) starfar í einni deild. Þingmenn eru 101 og kjörtímabil þingsins er 4 ár. Allir eistneskir ríkisborgarar sem hafa náð 18 ára aldri hafa kosningarétt. Þingið ber ábyrgð á því að samþykkja ríkisstjórnina, setja lög, fjárlög og fara með þinglegt eftirlit. Þingið skipar forseta hæstaréttar, forseta bankaráðs seðlabankans, ríkisendurskoðanda, réttarkanslara og yfirmann herafla Eistlands, samkvæmt tillögu forseta landsins.<ref>{{cite web|url=https://www.riigikogu.ee/en/introduction-and-history/riigikogu-tasks-organisation-work/what-is-riigikogu/ |title=What is Riigikogu? |publisher=[[Riigikogu]] |date=15 October 2019 |access-date=4 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.riigikogu.ee/en/introduction-and-history/riigikogu-tasks-organisation-work/what-does-riigikogu/ |title=What does Riigikogu do? |publisher=[[Riigikogu]] |date=4 September 2019 |access-date=4 January 2020}}</ref> [[Ríkisstjórn Eistlands]] er mynduð af [[forsætisráðherra Eistlands]], samkvæmt tilmælum forseta landsins, og með samþykki þingsins. Forsetinn stýrir ríkisstjórinni sem fer með stefnumótun í innanríkis- og utanríkismálum. Ráðherrar fara hver með sitt ráðuneyti og eru fulltrúar þess í ríkisstjórn. Stundum eru ráðherrar án ráðuneytis skipaðir.<ref>{{cite web |first=Taavi |last=Annus |url=http://www.estonica.org/en/State/Government_and_executive_power/Government/ |title=Government |publisher=[[Estonica]] |date=27 September 2012 |access-date=4 January 2020 |archive-date=14 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114172058/http://www.estonica.org/en/State/Government_and_executive_power/Government/ |url-status=dead }}</ref> Eistlandi hefur alltaf verið stýrt af [[samsteypustjórn]]um, þar sem enginn flokkur hefur náð meirihluta á þinginu.<ref name="Toots"/> [[File:Riigikogu hoone, Kaupo Kalda foto, 2016.jpg|thumb|right|[[Toompea-höll]] er þinghús Eistlands.]] [[Forseti Eistlands]] er þjóðhöfðingi landsins, en hlutverk hans er að mestu leyti táknrænt. Forsetinn er kjörinn af þinginu, eða sérstakri kjörnefnd.<ref>[https://yle.fi/uutiset/3-12053491 YLE: Viron presidentinvaali on ajautumassa kaaokseen jo toista kertaa peräkkäin – "Instituutio kyntää pohjamudissa", sanoo politiikan tutkija] (á finnsku)</ref> Forsetinn les upp lögin sem þingið setur og hefur rétt til að neita því og senda lögin til annarrar umræðu í þinginu. Ef þingið samþykkir lögin aftur óbreytt, hefur forsetinn leyfi til að senda lögin til hæstaréttar til að skera úr um hvort þau standist stjórnarskrá. Forsetinn er fulltrúi landsins á alþjóðavettvangi.<ref name="Toots"/><ref>{{cite web |first=Taavi |last=Annus |url=http://www.estonica.org/en/State/President_of_the_Republic/Duties_of_the_President_of_the_Republic/ |title=Duties of the President of the Republic |publisher=[[Estonica]] |date=27 September 2012 |access-date=4 January 2020 |archive-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924110941/http://www.estonica.org/en/State/President_of_the_Republic/Duties_of_the_President_of_the_Republic/ |url-status=dead }}</ref> [[Stjórnarskrá Eistlands]] gerir líka ráð fyrir beinu lýðræði með þjóðaratkvæðagreiðslum, en eftir að hún var samþykkt 1992 hefur eina þjóðaratkvæðagreiðslan verið um aðild landsins að Evrópusambandinu 2003.<ref>{{cite journal |last1=Liivik |first1=Ero |year=2011 |title=Referendum in the Estonian Constitution |url=https://www.juridicainternational.eu/public/pdf/ji_2011_1_17.pdf |journal=Juridica International |volume=18 |page=21 |access-date=14 January 2020}}</ref> Eistland hefur gengið langt í þróun [[rafræn stjórnsýsla|rafrænnar stjórnsýslu]]. 99% opinberrar þjónustu er aðgengileg á vefnum allan sólarhringinn.<ref>{{cite news |first=Elizabeth |last=Schulze |url=https://www.cnbc.com/2019/02/08/how-estonia-became-a-digital-society.html |title=How a tiny country bordering Russia became one of the most tech-savvy societies in the world |publisher=[[CNBC]] |date=8 February 2019 |access-date=4 January 2020}}</ref> Árið 2005 var Eistland fyrsta land heims sem tók upp bindandi netatkvæðagreiðslu í sveitarstjórnarkosningum.<ref>{{cite conference |first=Priit |last=Vinkel |title=Information Security Technology for Applications |chapter=Internet Voting in Estonia |series=Lecture Notes in Computer Science |book-title=Laud P. (eds) Information Security Technology for Applications. NordSec 2011. Lecture Notes in Computer Science, vol 7161 |publisher=[[Springer Publishing]] |year=2012 |volume=7161 |pages=4–12 |doi=10.1007/978-3-642-29615-4_2 |isbn=978-3-642-29614-7 }}</ref> Í [[þingkosningar í Eistlandi 2023|þingkosningum 2023]] voru 51% atkvæða greidd á netinu.<ref>{{cite news |url=https://news.err.ee/1608904730/estonia-sets-new-e-voting-record-at-riigikogu-2023-elections |title=Estonia sets new e-voting record at Riigikogu 2023 elections |publisher=[[Eesti Rahvusringhääling]] |date=6 March 2023 |access-date=31 March 2023}}</ref> Í þingkosningum 2023 náðu 6 stjórnmálaflokkar inn á þing. Formaður [[Umbótaflokkur Eistlands|Umbótaflokksins]], [[Kaja Kallas]], myndaði sína þriðju ríkisstjórn með [[Sósíaldemókratar (Eistlandi)|Sósíaldemókrötum]] og [[Eistland 200|Eistlandi 200]], meðan [[Íhaldsflokkur Eistlands]], [[Eistneski miðflokkurinn]] og [[Isamaa]] mynda stjórnarandstöðu.<ref>{{cite news |url=https://news.err.ee/1608905309/reform-party-takes-landslide-win-in-2023-riigikogu-elections |title=Reform Party takes landslide win in 2023 Riigikogu elections |date=6 March 2023 |access-date=17 April 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.err.ee/1608950416/reformierakonna-eesti-200-ja-sotsiaaldemokraatide-valitsus-astus-ametisse |title=Reformierakonna, Eesti 200 ja Sotsiaaldemokraatide valitsus astus ametisse |publisher=[[Eesti Rahvusringhääling]] |date=17 April 2023 |access-date=17 April 2023 |language=Estonian}}</ref> Kallas sagði af sér sem forsætisráðherra eftir að hún var skipuð [[utanríkismálastjóri Evrópusambandsins]] í júlí 2024 og samflokksmaður hennar, [[Kristen Michal]], tók við. [[Hæstiréttur Eistlands]] er æðsti handhafi [[dómsvald]]s og eru hæstaréttardómarar 17. Þingið velur forseta hæstaréttar og í kjölfarið skipar forseti hann í embættið ævilangt. === Sýsluskipan === [[Mynd:Eesti maakonnad 2006.svg|thumb|right|400px|Sýsluskipan í Eistlandi]] Eistlandi er skipt í fimmtán [[Sýsla|sýslur]]: * [[Harju-sýsla]] * [[Hiiu-sýsla]] * [[Ida-Viru-sýsla]] * [[Jõgeva-sýsla]] * [[Järva-sýsla]] * [[Lääne-sýsla]] * [[Lääne-Viru-sýsla]] * [[Põlva-sýsla]] * [[Pärnu-sýsla]] * [[Rapla-sýsla]] * [[Saare-sýsla]] * [[Tartu-sýsla]] * [[Valga-sýsla]] * [[Viljandi-sýsla]] * [[Võru-sýsla]] == Efnahagslíf == [[File:Estonia Product Exports (2019).svg|upright=1.15|thumb|right|Hlutfallsleg skipting útflutningsvara frá Eistlandi árið 2019.]] Eistland á aðild að Evrópusambandinu og [[OECD]]. Landið er flokkað sem [[hátekjuland]] af [[Heimsbankinn|Heimsbankanum]]. Kaupmáttarjöfnuð landsframleiðsla á mann var 46.385 dalir árið 2023 samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]], sem setti landið í 40. sæti á heimsvísu.<ref>{{Cite web |title=Report for Selected Countries and Subjects |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report |access-date=2023-04-16 |website=IMF |language=en}}</ref> Eistland situr hátt á listum yfir lönd eftir [[lífsgæði|lífsgæðum]],<ref>{{Cite web |title=Estonia (Ranked 21st) |url=https://www.prosperity.com/globe/estonia |website=Legatum Prosperity Index 2020}}</ref> [[menntunarvísitalan|menntun]],<ref>{{Cite news |date=2 December 2019 |title=Pisa rankings: Why Estonian pupils shine in global tests |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/education-50590581}}</ref> [[fjölmiðlafrelsisvísitalan|fjölmiðlafrelsi]], [[rafræn stjórnsýsla|rafrænni stjórnsýslu]]<ref>{{Cite web |date=24 July 2020 |title=Estonia among top 3 in the UN e-Government Survey 2020 |url=https://e-estonia.com/estonia-top-3-in-un-e-government-survey-2020/ |website=e-Estonia}}</ref><ref>{{cite web |last=Harold |first=Theresa |date=October 30, 2017 |title=How A Former Soviet State Became One Of The World's Most Advanced Digital Nations |url=https://www.alphr.com/technology/1007520/how-a-former-soviet-state-became-one-of-the-worlds-most-advanced-digital-nations/ |access-date=November 29, 2021 |work=Alphr}}</ref> og hlutfalli tæknifyrirtækja.<ref>{{Cite web |title=Number of start-ups per capita by country |url=https://2020.stateofeuropeantech.com/chart/746-3309 |website=2020.stateofeuropeantech.com}}</ref> Vegna mikils hagvaxtar hefur Eistlandi stundum verið lýst sem „[[Eystrasaltstígrarnir|Eystrasaltstígri]]“, ásamt Litáen og Lettlandi. Eistland tók upp evruna 1. janúar 2011 og varð þar með 17. aðildarland evrusvæðisins.<ref name="euroreuters">{{cite news|last=Mardiste|first=David|title=Estonia joins crisis-hit euro club|url=https://www.reuters.com/article/us-estonia-euro-idUSTRE6BU0S720110101|access-date=2 January 2011|date=1 January 2011|work=[[Reuters]]}}</ref> Samkvæmt [[Eurostat]] eru opinberar skuldir sem hlutfall af landsframleiðslu lægstar í Eistlandi af Evrópusambandslöndunum, eða 18,4% árið 2022.<ref>{{vefheimild|url=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_finance_statistics|titill=Government finance statistics|vefsíða=Eurostat|dags=20. apríl 2023|skoðað=17.8.2023}}</ref> Fjárlög í jafnvægi, hlutfallslega litlar [[opinberar skuldir]], flatur tekjuskattur, frjáls viðskiptalöggjöf, samkeppnishæfur bankageiri, framsækin [[stafræn þjónusta]] og farsímaþjónusta, eru allt hlutir sem einkenna markaðshagkerfi Eistlands. Eistland framleiðir um 75% af raforku sem landið neytir.<ref>[http://www.stat.ee/34170 "Electricity Balance, Yearly"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128220628/http://www.stat.ee/34170 |date=28 November 2017 }} 8 June 2010 (Estonian)</ref> Árið 2011 voru 85% af henni framleidd úr [[bikflögusteinn|bikflögusteinum]] innanlands.<ref>{{cite web |url=https://valitsus.ee/UserFiles/valitsus/et/valitsus/arengukavad/keskkonnaministeerium/Põlevkivi%20kasutamise%20riikliku%20arengukava%20täitmise%20aruanne%202011.pdf |title="Põlevkivi kasutamise riikliku arengukava 2008–2015" 2011. a täitmise aruanne |publisher=Valitsus.ee |date=6 September 2012 |access-date=16 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508121023/https://valitsus.ee/UserFiles/valitsus/et/valitsus/arengukavad/keskkonnaministeerium/P%C3%B5levkivi%20kasutamise%20riikliku%20arengukava%20t%C3%A4itmise%20aruanne%202011.pdf |archive-date=8 May 2013 |url-status=dead }}</ref> Annars konar orkuauðlindir, eins og viður, mór og lífmassi, eru um 9% af frumorkuframleiðslu landsins. Endurnýjanleg vindorka sá fyrir um 6% af heildarorkuþörf árið 2009.<ref>[http://www.stat.ee/34167 "Energy Effectiveness, Yearly"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128212459/http://www.stat.ee/34167 |date=28 November 2017 }} 22 September 2010 (Estonian)</ref> Eistland flytur inn [[olía|olíu]] frá Vestur-Evrópu og Rússlandi. Eistland flutti áður 100% af jarðgasi inn frá Rússlandi, en hefur frá 2022 dregið verulega úr innflutningi þaðan og flytur meira inn frá Lettlandi og Litáen í staðinn.<ref>{{vefheimild|url=https://www.enerdata.net/estore/energy-market/estonia/|vefsíða=Enerdata|titill=Estonia Energy Information|skoðað=17.8.2023}}</ref> Eistland hefur sett sér markmið um að 100% af orku komi frá [[endurnýjanleg orka|endurnýjanlegum orkugjöfum]] árið 2030. Hlutfallið var komið í 38% árið 2021.<ref>{{vefheimild|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/energy-and-transport/energy|vefsíða=Statistikaamet|titill=Energy|skoðað=17.8.2023}}</ref> Lykilgeirar efnahagslífsins eru olíuframleiðsla, fjarskipti, textílframleiðsla, efnaiðnaður, bankaþjónusta, þjónusta, matvælavinnsla og fiskvinnsla, timbur, skipasmíði, rafeindatækni og flutningar.<ref>{{cite web|title=DISCOVER BUSINESS AND INVESTMENT OPPORTUNITIES IN ESTONIA!|url=http://www.estonianexport.ee/?page=b4&lang=eng|work=Estonian Export Directory|access-date=2 July 2013|archive-date=21 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121064237/http://www.estonianexport.ee/?page=b4&lang=eng|url-status=dead}}</ref> Íslausa höfnin í [[Muuga]], nálægt Tallinn, hefur góða innviði fyrir umskipun, stórvirka kornlyftu, frystigeymslur og ný tæki fyrir olíuuppskipun.<ref>{{Cite web |title=Muuga Harbour |url=https://www.ts.ee/en/muuga-harbour/ |access-date=2023-08-11 |website=Tallinna Sadam |language=en-US}}</ref> [[File:Tln1.jpg|thumb|left|alt=Loftmynd af háhýsum við sólsetur.|Aðalviðskiptahverfið í Tallinn.]] Vegna [[Fjármálakreppan 2007-2010|alþjóðlegu fjármálakreppunnar]] sem hófst 2007 dróst verg landsframleiðsla Eistlands saman um 1,4% á 2. fjórðungi ársins 2008, yfir 3% á 3. fjórðungi 2008 og yfir 9% á fjórða fjórðungi. Eistneska ríkið skilaði aukafjárlögum með halla sem þingið samþykkti. Tekjur á fjárlögum minnkuðu um 6,1 milljarð evra og útgjöld um 3,2 milljarða.<ref>{{cite web |url=http://www.fin.ee/80290/ |title=Ministry of Finance |publisher=fin.ee |date=15 May 2008 |access-date=2 June 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102031135/http://www.fin.ee/80290/ |archive-date=2 November 2013 }}</ref> Árið 2010 varð efnahagsástandið aftur stöðugt og vöxtur hófst byggður á sterkum útflutningsgreinum. Á fjórða fjórðungi 2010 jókst iðnframleiðsla í Eistlandi um 23% miðað við fyrra ár. Síðan þá hefur landið gengið í gegnum hagvaxtarskeið.<ref name="Stat">{{cite web |url=http://www.stat.ee/pohinaitajad |title=Eesti Statistika – Enim nõutud statistika |publisher=Stat.ee |date=23 March 2010 |access-date=5 June 2011 |archive-date=14 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114194049/https://www.stat.ee/pohinaitajad |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt gögnum Eurostat var kaupmáttarjöfnuð verg landsframleiðsla á mann 67% af meðaltali Evrópusambandsins árið 2008.<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF |title=GDP per capita in PPS |publisher=Eurostat |access-date=25 June 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090711153813/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF |archive-date=11 July 2009 }}</ref> Árið 2022 voru meðalmánaðarlaun í Eistlandi 1685 evrur.<ref>{{vefheimild|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/work-life/wages-and-salaries-and-labour-costs/average-monthly-gross-wages-and-salaries|vefsíða=Statistics Estonia|titill=Average monthly gross wages and salaries|skoðað=17.8.2023}}</ref> Töluverður munur er á VLF milli héraða í Eistlandi. Yfir helmingur landsframleiðslunnar verður til í Tallinn.<ref name="BBN">{{cite web|first=Kaja |last=Koovit |url=http://www.balticbusinessnews.com/?PublicationId=f47e445a-e234-432f-b7b0-137ca0bff47d |title=bbn.ee – Half of Estonian GDP is created in Tallinn |publisher=Balticbusinessnews.com |date=1 June 2011 |access-date=5 June 2011}}</ref> Árið 2008 var VLF á mann í Tallinn 172% af meðaltalinu í Eistlandi,<ref name="Statistics">[http://www.stat.ee/dokumendid/30210 Half of the gross domestic product of Estonia is created in Tallinn]. Statistics Estonia. ''Stat.ee''. 29. september 2008. Sótt 23. desember 2011.</ref> þannig að VLF á mann í Tallinn var þá 115% af meðaltali Evrópusambandsins.. Árið 2022 var atvinnuleysi 5,6% sem var rétt undir 5,9% meðaltali Evrópusambandsins.<ref>{{vefheimild|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/work-life/labour-market/unemployment-rate|titill=Unemployment|vefsíða=Statistikaamet|skoðað=17.8.2023}}</ref> Hagvöxtur árið 2022 var neikvæður um 1,3%<ref>{{vefheimild|url=https://www.stat.ee/en/news/estonian-economy-contracted-13-last-year|vefsíða=Statistics Estonia|titill=The Estonian economy contracted by 1.3% last year|dags=1.3.2023|skoðað=17.8.2023}}</ref> talsvert undir 3,5% meðaltali evrusvæðisins. Árið 2012 var Eistland eina evrulandið með jákvæðan greiðslujöfnuð og aðeins 6% þjóðarskuldir. Eistland er eitt af minnst skuldugu ríkjum Evrópu.<ref>{{cite web|title=Estonia Uses the Euro, and the Economy is Booming|url=https://www.cnbc.com/id/47691090/|publisher=CNBC|access-date=13 June 2012|date=5 June 2012}}</ref> == Íbúar == [[File:Eesti rahvaarv 1960-2019.png|thumb|upright=1.15|Íbúafjöldi Eistlands frá 1960 til 2019. Breytingarnar stafa af aðflutningi og brottflutningi íbúa frá öðrum ríkjum Sovétríkjanna.<ref name="stat.ee_2">{{cite web|title=Rahvaarv, 1. jaanuar, aasta|url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Database/RAHVASTIK/databasetree.asp|publisher=Statistics Estonia|access-date=10 October 2019}}</ref>]] Samfélagið í Eistlandi hefur gengið í gegnum miklar breytingar eftir að landið endurheimti fullt sjálfstæði árið 1991.<ref>{{cite web|url=https://www.baltictimes.com/report__estonia_is_most_westernized_of_former_soviet_union_members/|title=Report: Estonia is most westernised of former Soviet Union members|work=[[The Baltic Times]]|date=May 1, 2018|access-date=November 29, 2021}}</ref> Meðal þess eru breytingar í lagskiptingu samfélagsins og dreifingu fjölskyldutekna. [[Gini-stuðull]] Eistlands var um tíma hærri en meðaltal Evrópusambandsins en er nú svipaður og meðaltalið, eða um 0,30.<ref>{{cite web|url=https://gateway.euro.who.int/en/hfa-explorer/gini-coefficient/estonia/#LXAUyyxO9j|website=Who.int|access-date=20.12.2024|title=GINI coefficient (income distribution) (Estonia)}}</ref> Skráð atvinnuleysi var 6,9% í janúar 2021.<ref>{{cite web |url=https://www.stat.ee/et/avasta-statistikat/valdkonnad/tooelu/tooturg/tootuse-maar |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916215536/https://www.stat.ee/et/avasta-statistikat/valdkonnad/tooelu/tooturg/tootuse-maar |url-status=live |archive-date=16 September 2020 |title=Töötuse määr |trans-title=Unemployment rate |publisher=Statistics Estonia |language=Estonian |access-date=20 September 2021 }}</ref> 31. desember 2021 var íbúafjöldi Eistlands rúmlega 1,3 milljónir, sem var um 3% meira en í síðasta manntali árið 2011. 84% íbúa Eistlands árið 2021 bjuggu þar líka þegar síðasta manntal var tekið. 11% höfðu bæst við vegna fæðinga og 5% vegna aðflutnings á þessu 10 ára tímabili. Í dag eru samkvæmt könnun 211 upprunahópar sem búa í landinu, sem tala 243 tungumál. Hlutfall fólks með háskólamenntun er yfir 40%, sem er svipað og á [[Ísland]]i og nokkuð yfir meðaltali Evrópusambandsins.<ref>{{cite web|url=https://www.euronews.com/next/2024/08/17/which-countries-are-home-to-the-most-educated-people-in-europe|title=Which countries are home to the most educated people in Europe?|website=Euronews|date=17.8.2024|author=Servet Yanatma}}</ref> Hlutfall Eista af íbúafjölda Eistlands hefur haldist nokkuð stöðugt í þremur manntölum 2000 til 2021, eða tæp 70%. 84% íbúa tala eistnesku og 67 eiga eistnesku að móðurmáli. Hlutfall eistneskumælandi íbúa hefur aukist lítillega, aðallega vegna þeirra sem hafa lært eistnesku sem annað mál. Áætlað er að 76% íbúa tali minnst eitt annað mál en sitt móðurmál. Samkvæmt manntalinu 2021 er algengasta annað mál íbúa Eistlands enska, en var áður rússneska. Talið er að 17% Eista tali eistneska mállýsku.<ref>{{cite web |url=https://rahvaloendus.ee/en/news/results-population-census-have-been-published|title=The results of the 2021 population and housing census have been published|date=December 2022|publisher=Statistics Estonia (government agency at the area of administration of the Ministry of Finance)|access-date=11 May 2024}}</ref><ref name="PopulationByNationality"/> == Menning == [[Mynd:Eesti_Rahva_Muuseumi_peahoone_13.jpg|thumb|right|Eistneska þjóðminjasafnið í Tartú.]] Eistnesk menning hefur ýmis einkenni sem stafa bæði af staðsetningu landsins og sögu þess. Menning Eistlands hefur orðið fyrir áhrifum frá helstu nágrannaþjóðum, eins og [[Finnland]]i, [[Lettland]]i og [[Litáen]]; og fyrrum herraþjóðum, eins og [[Svíþjóð]], [[Rússland]]i og [[Þýskaland]]i. Eistlandi hefur oft verið lýst sem landi á mörkum austurs og vesturs, sem lýsir sér meðal annars í trúfélögum sem starfa í landinu. Stærstu kirkjudeildirnar eru [[Eistneska rétttrúnaðarkirkjan]] (sem heyrir undir patríarkann í Moskvu) með um 170.000 meðlimi og [[Eistneska evangelíska lútherska kirkjan]] með um 160.000 meðlimi. [[Eistneska postullega rétttrúnaðarkirkjan]] heyrir undir patríarkann í Konstantínópel og er með um 30.000 meðlimi. Flestir íbúar Eistlands tilheyra engri sérstakri kirkjudeild. Margir Eistar hafa viljað skilgreina landið sem eitt [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] vegna skyldleika [[eistneska|eistneskunnar]] við [[finnska|finnsku]] og önnur líkindi, auk sameiginlegrar sögu.<ref>[https://vm.ee/et/node/42622 Estonia as a Nordic Country] – Välisministeerium</ref><ref>[https://icds.ee/en/nordic-ideals-of-estonia-and-finland-a-longing-for-a-strong-leader-sets-finland-and-estonia-apart-from-scandinavia/ Nordic ideals of Estonia and Finland: a longing for a strong leader sets Finland and Estonia apart from Scandinavia] – ICDS</ref> Gildi eins og [[sjálfsþurft]] og [[jafnrétti]], [[almannaréttur]] og [[almennur kosningaréttur]], auk hugmynda um nálægð við náttúruna ([[sumarbústaður|sumarbústaðamenning]]), eru álitin mikilvæg í Eistlandi og eitt af því sem tengir landið við Norðurlöndin. Sérstaklega tungumálið greinir Eistland frá hinum [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslöndunum]]. Finnland og Svíþjóð eru auk þess með mikilvægustu viðskiptalöndum Eistlands og þrír fjórðu erlendrar fjárfestingar í landinu koma frá Finnlandi. Formlega er þó algengara að skilgreina Eistland sem [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópuland]]. Eistnesk [[alþýðumenning]] er í hávegum höfð í Eistlandi og [[Eistneska þjóðminjasafnið]] í Tartú er helgað alþýðumenningu fyrst og fremst. [[Viljandi-akademían]] er skóli innan [[Tartu-háskóli|Tartu-háskóla]] sem leggur áherslu á hefðbundið [[handverk]] og [[alþýðulist]]ir. [[Eistneska listaakademían]] í Tallinn er helsti listaháskóli landsins. Líkt og Finnar eiga Eistar langa hefð sagnakvæða sem [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] setti saman í sagnakvæðið ''[[Kalevipoeg]]'' 1853,<ref>J. D. Rateliff, ''The History of the Hobbit'' (2007) p. 181</ref> eins og [[Elias Lönnrot]] hafði gert við finnsk sagnakvæði árið 1835. [[Seto leelo]] er fjölradda kórsöngur [[Setóar|Setóa]], eistneskumælandi minnihlutahóps sem býr í austustu héruðum Eistlands.<ref name="Leelo">{{cite web|title=Seto Leelo, Seto polyphonic singing tradition|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00173|publisher=UNESCO|access-date=3 November 2012}}</ref> [[Eistneska söngvahátíðin]] á rætur að rekja til 19. aldar og er ein stærsta kórahátíð heims. Yfir 30.000 tóku þátt í hátíðinni árið 2019. Ásamt sambærilegum hátíðum í Lettlandi og Litáen er hátíðin á [[Listi UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf|Lista UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf]].<ref>{{cite news |title=Estonian song and dance celebration |url=https://www.visitestonia.com/en/why-estonia/welcome-to-the-estonian-song-and-dance-celebration |website=VisitEstonia.com |access-date=16 October 2022 |language=en |archive-date=16 október 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016093511/https://www.visitestonia.com/en/why-estonia/welcome-to-the-estonian-song-and-dance-celebration |url-status=dead }}</ref> Þekktasta tónskáld Eistlands er [[Arvo Pärt]].<ref>{{cite web|url= https://estonianworld.com/culture/arvo-part-was-the-worlds-second-most-performed-living-composer-in-2019/|title=Arvo Pärt was the world's second most performed living composer in 2019 | work = Estonian world |date=7 January 2020 |access-date=10 March 2020}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.valitsus.ee/en Ríkisstjórn Eistlands] * [https://www.visitestonia.com/en/ Ferðavefur] {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} [[Flokkur:Eistland| ]] ag8ptad7opbrfr3ks10nngnz9rt8z4p María Danadrottning 0 23310 1984099 1942373 2026-10-27T19:18:55Z TKSnaevarr 53243 1984099 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Queen Mary of Denmark in Helsinki, 2025.jpg |titill = Drottning Danmerkur |ætt = Lukkuborgarar |skjaldarmerki = Coat of arms of Queen Mary of Denmark (2025).svg |nafn = María |ríkisár = 14. janúar 2024 – |skírnarnafn = Mary Elizabeth Donaldson |fæðingardagur ={{fæðingardagur og aldur|1972|2|5}} |fæðingarstaður = [[Battery Point]], [[Hobart]], [[Tasmanía|Tasmaníu]], [[Ástralía|Ástralíu]] |undirskrift = Queenmarysignature.svg |faðir = John Dalgleish Donaldson |móðir = Henrietta Clark Horne |titill_maka = Eiginmaður |maki = {{gifting|[[Friðrik 10.]]|2004}} |börn = {{plainlist| * [[Kristján Danakrónprins|Kristján]] * [[Ísabella Danaprinsessa|Ísabella]] * [[Vincent Danaprins|Vincent]] * [[Jósefína Danaprinsessa|Jósefína]]}} }} '''María''' (fædd '''Mary Elizabeth Donaldson''', [[5. febrúar]] [[1972]] í [[Hobart]], [[Tasmanía|Tasmaníu]]) er eiginkona [[Friðrik 10.|Friðriks 10. Danakonungs]] og núverandi [[Danadrottning]]. María er yngsta barn John Dalgleish Donaldson og Henriettu Clark Donaldson (f. Horne) (d.[[ 1997]]). Faðir hennar giftist aftur [[2001]] Susan Elizabeth Donaldson (f. Horwood), rithöfundi frá [[Bretland]]i. María á þrjú systkini, Jane Alison Stephens, Patricia Anne Bailey og John Stuart Donaldson. Hún giftist Friðriki við hátíðlega athöfn [[14. maí]] [[2004]] í [[Dómkirkjan í Kaupmannahöfn|dómkirkjunni í Kaupmannahöfn]] og [[15. október]] [[2005]] átti hún frumburð þeirra Friðriks, prinsinn [[Kristján Danakrónprins|Kristján]]. Þann [[21. apríl]] [[2007]] eignaðist krónprinsparið dótturina [[Ísabella Danaprinsessa|Ísabellu]], sem er fyrsta stúlkubarnið sem fæðist í konungsfjölskyldunni síðan [[1946]]. == Tenglar == [http://www.kronprinsparret.dk/62000c María Danaprinsessa (á dönsku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051212143649/http://www.kronprinsparret.dk/62000c |date=2005-12-12 }} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{f|1972}} [[Flokkur:Danska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Drottningar Danmerkur]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] h0p4tmbwa5vucausnd34gnaas5pqubl Gamal Abdel Nasser 0 23553 1984039 1962227 2026-10-27T13:51:13Z TKSnaevarr 53243 1984039 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Gamal Abdel Nasser | nafn_á_frummáli = {{Nobold|جمال عبد الناصر}} | mynd = Nasser portrait2.jpg | myndatexti1 =Nasser árið 1968. | titill= [[Forseti Egyptalands]] | stjórnartíð_start = [[14. janúar]] [[1956]] | stjórnartíð_end = [[28. september]] [[1970]] | forsætisráðherra = {{Collapsible list|title = Listi|1=Hann sjálfur (1954–1962)<br>[[Ali Sabri]] (1962–1965)<br>[[Zakaria Mohieddin]] (1965–1966)<br>[[Mohamed Sedki Sulayman]] (1966–1967)<br>Hann sjálfur (1967–1970)}} | vara_forseti = {{Collapsible list|title = Listi|1=[[Sabri al-Asali]] (1958)<br>[[Akram al-Hawrani]] (1958–1960)<br>[[Abdel Latif Boghdadi]] (1958–1964)<br>[[Abdel Hakim Amer]] (1958–1965)<br>[[Nureddin Kuhala]] (1960–1961)<br>[[Abdel Hamid al-Sarraj]] (1961)<br>[[Kamal el-Din Hussein]] (1961–1964)<br>[[Zakaria Mohieddin]] (1961–1964, 1965–1968)<br>[[Hussein el-Shafei]] (1961–1965, 1968–1970)<br>[[Anwar Sadat]] (1964, 1969–1970)<br>[[Hassan Ibrahim]] (1964–1966)<br>[[Ali Sabri]] (1965–1968)}} | forveri = [[Múhameð Naguib]] | eftirmaður = [[Anwar Sadat]] | titill2= Forsætisráðherra Egyptalands | stjórnartíð_start2 = [[19. júní]] [[1967]] | stjórnartíð_end2 = [[28. september]] [[1970]] | forseti2 = Hann sjálfur | forveri2 = [[Mohamed Sedki Sulayman]] | eftirmaður2 = [[Mahmoud Fawzi]] | stjórnartíð_start3 = [[18. apríl]] [[1954]] | stjórnartíð_end3 = [[29. september]] [[1962]] | forseti3 = [[Múhameð Naguib]]<br>Hann sjálfur | forveri3 = [[Múhameð Naguib]] | eftirmaður3 = [[Ali Sabri]] | stjórnartíð_start4 = [[25. febrúar]] [[1954]] | stjórnartíð_end4 = [[8. mars]] [[1954]] | forseti4 = [[Múhameð Naguib]] | forveri4 = [[Múhameð Naguib]] | eftirmaður4 = [[Múhameð Naguib]] | fæðingarnafn = Gamal Abdel Nasser Hussein | fæddur = [[15. janúar]] [[1918]] | fæðingarstaður = [[Alexandría]], [[Egyptaland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1970|9|28|1918|1|15}} | dánarstaður = [[Kaíró]], Egyptalandi | orsök_dauða = [[Hjartaáfall]] | stjórnmálaflokkur = [[Arabíska sósíalistabandalagið]] | starf = Herforingi, stjórnmálamaður | maki = {{gifting|Tahia Kazem|1944}} | börn = 5 |undirskrift = Nasser signature.svg }} '''Gamal Abdel Nasser Hussein''' (arabíska: جمال عبد الناصر; einnig Jamal Abd an-Nasr)‎ ([[15. janúar]] [[1918]] – [[28. september]] [[1970]]) var annar forseti [[Egyptaland]]s á eftir [[Múhameð Naguib]] og er af mörgum talinn einn helsti leiðtogi [[Arabar|Araba]] frá upphafi. Hann var einn helsti málsvari arabískrar [[þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] á 6. og 7. áratug síðustu aldar þar sem helsta áherslan var á samstöðu Araba, ekki hvað síst gegn erkióvini þeirra [[Ísrael]]. Nasser er enn mjög virtur meðal Araba, sérstaklega fyrir viðleitni sína til að koma á samfélagsréttlæti og samstöðu Araba, nútímavæðingu og andstöðu við [[Heimsvaldastefna|heimsvaldshyggju]]. Forsetatíð hans spannaði einnig menningarlegt blómaskeið á Egyptalandi og mikil iðnaðarstórvirki eins og byggingu [[Asvanstíflan|Asvanstíflunnar]] og [[Helwan]]-borgar. Gagnrýnendur Nassers benda hins vegar á gerræðislegt stjórnarfar hans, mannréttindabrot og á yfirráð hersins yfir borgaralegum stofnunum. ==Æviágrip== Gamal Abdel Nasser fæddist í [[Alexandría|Alexandríu]] í [[Efra Egyptaland]]i árið 1918. Hann var sonur smábónda sem hafði hlotið embættisstöðu í egypsku pósthúsi. Nasser var snemma pólitískt þenkjandi og á námsárum sínum stofnaði hann m.a. nefnd nemenda sem skoraði á stjórn landsins að fordæma meðferð Breta á aröbum í [[Palestína|Palestínu]] og grimmilega nýlendustjórn Frakka í [[Sýrland]]i. Nasser útskrifaðist sem liðsforingi úr egypskum herskóla árið 1938.<ref name=samvinnan>{{Tímarit.is|4291843|Gamal Abdel Nasser|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. ágúst 1968|blaðsíða=9-15}}</ref> Árið 1942 var Nasser hækkaður í tign og gerður að höfuðsmanni í egypska hernum. Næstu fjögur árin kenndi hann við ýmsa egypska herskóla. Árin eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöld]] voru mikið ólguskeið í Egyptalandi þrátt fyrir að Egyptar hefðu að mestu verið óvirkir þátttakendur í stríðinu. Efnahagsástand landsins var dræmt, atvinnuleysi mikið og ríkisstjórnin óvinsæl vegna almennrar tilfinningar um að hún lyti stjórn Breta frekar en íbúa landsins. Árið 1948 bættist við almenn gremja vegna niðurlægjandi ósigurs Arabaríkja í [[Stríð Ísraels og Palestínu 1947–1949|stríði]] gegn hinu nýstofnaða [[Ísrael]]sríki. Nasser gekk á þessum tíma í hreyfingu „Frjálsra herforingja“ sem sóttust opinskátt eftir stjórnarskiptum og frelsi undan erlendum áhrifum.<ref name=samvinnan/><ref>{{Tímarit.is|1343975|Svo felldum við Farouk|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=26. júní 1962|blaðsíða=10}}</ref> ===Valdataka=== Þann 22. júlí árið 1952 leiddi Nasser byltingu gegn [[Farúk Egyptalandskonungur|Farúk Egyptalandskonungi]] ásamt öðrum „frjálsum herforingjum“. Farúk neyddist í kjölfarið til að segja af sér og yfirgefa landið. Eftir stutta „valdatíð“ [[Fúad 2. Egyptalandskonungur|nýfædds sonar]] Farúks var Egyptaland lýst [[lýðveldi]] og hershöfðinginn [[Múhameð Naguib]] varð fyrsti forseti þess. Á forsetatíð Naguibs féll Nasser að mestu í skugga hans en háði valdabaráttu á bak við tjöldin. Nasser og félagar hans vildu halda völdum í höndum hersins og því voru þeir lítt hrifnir af hugmyndum Naguibs um aukna lýðræðisvæðingu. Í nóvember árið 1954 neyddi Nasser Naguib til að segja af sér og lét setja hann í stofufangelsi. Nasser var í kjölfarið lýstur nýr forseti Egyptalands eftir þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1956. Eftir byltinguna réðst Nasser í stórtækar landeignarumbætur í Egyptalandi. Hann lét meðal annars skipta um 261.000 ekrum af ræktarlandi milli fátækra egypskra bænda og gerði áætlanir um að auka það landrými upp í 566.000 ekrur.<ref name=lesbók>{{Tímarit.is|3288548|Gamal Abdel Nasser|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=5. apríl 1964|blaðsíða=2; 6}}</ref> Eftir að meðlimur [[Bræðralag múslima|Bræðralags múslima]], sem Naguib hafði reynt að vingast við, reyndi að koma Nasser fyrir kattarnef árið 1954 hóf Nasser skipulegar ofsóknir gegn meðlimum þess og lét pynta, fangelsa og drepa marga þeirra. Nasser lét setja upp ýmsar ríkisstofnanir sem voru lýðræðislegar að nafninu til með nýrri stjórnarskrá árið 1956, þar á meðal þjóðþing. Raunverulegt lýðræði var þó afar takmarkað undir stjórn hans og yfirvöld réðu í reynd mestu um útkomur kosninga og atkvæðagreiðslna.<ref name=samvinnan/> Stuttu eftir að Nasser tók við völdum endurvakti hann gamlar áætlunir um að byggja nýja og stærri [[Stífla|stíflu]] í [[Níl]]arfljóti til að tryggja Egyptum stöðugan aðgang að rafmagni og koma í veg fyrir árstíðabundin þurrka- og flóðatímabil. Upphaflega leitaði Nasser á náðir [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og til [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]] til að fjármagna gerð stíflunnar, en árið 1955 lýsti bandaríski utanríkisráðherrann [[John Foster Dulles]] því yfir að Bandaríkin myndu ekki fjármagna verkefnið. Egyptar byggðu [[Asvanstíflan|Asvanstífluna]] því án aðkomu Bandaríkjamanna en réðu hins vegar til sín verkfræðinga og tæknifræðinga frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]].<ref>{{Cite book|title=Mið-Austurlönd: Fortíð, nútíð og framtíð|year=2018|author=Magnús Þorkell Bernharðsson|pp=138-140|place=Reykjavík|publisher=Mál og menning|isbn=978-9979-3-3683-9}}</ref> Þótt deilt hafi verið um eiginlega nytsemi stíflunnar, sem var í byggingu frá 1960 til 1970, er ljóst að hún vakti þjóðarstolt hjá Egyptum og sannfærði marga þeirra um að Nasser væri að leiða þjóðina inn í nútímann.<ref>''Mið-Austurlönd: Fortíð, nútíð og framtíð'', bls. 145.</ref> ===Súesdeilan=== [[Mynd:Nasser in Mansoura, 1960.jpg|thumb|left|Nasser veifar mannfjölda í [[Mansúra]] árið 1960.]] Vinsældir Nassers í Egyptalandi og Arabaheiminum öllum fóru á flug eftir að hann [[Þjóðnýting|þjóðnýtti]] [[Súesskurðurinn|Súesskurðinn]] og vann pólitískan sigur gegn Bretum og Frökkum í [[Súesdeilan|Súesdeilunni]] sem fylgdi í kjölfarið árið 1956. Súesdeilan fór fram með þeim hætti að eftir að Nasser hafði þjóðnýtt Súesskurðinn í þágu Egypta gerðu Ísraelar innrás í Egyptaland og Bretar og Frakkar (sem höfðu skipulagt innrásina fyrir fram ásamt Ísraelum) sendu síðan eigin hermenn til að „grípa inn í“ hernaðardeiluna og endurheimta stjórn á Súesskurðinum. Egypski herinn stóðst innrásarlöndunum ekki snúning, en Egyptum tókst hins vegar að gera skurðinn ónothæfan fyrir Breta og Frakka með því að sökkva fjölda skipa í honum til að stöðva alla skipaumferð í gegnum hann. Innrásarherirnir neyddust síðan til að hafa sig á brott eftir að Bandaríkin hótuðu að beita Breta og Frakka viðskiptaþvingunum fyrir innrásina. Innrásin varð mikil hneisa fyrir Evrópuríkin en hróður Nassers meðal Araba fór hins vegar upp í hæstu hæðir. Aukinn stuðningur við arabísku þjóðernishyggjuna sem hann boðaði leiddi til þess að Egyptaland og [[Sýrland]] voru sameinuð í [[Sameinaða Arabalýðveldið]] undir forsæti Nassers frá 1958 til 1961. Árið 1962 hóf Nasser ýmsar umbætur og nútímavæðingu í [[Sósíalismi|sósíalískum]] anda í Egyptalandi. Nasser hóf annað kjörtímabil sitt sem forseti árið 1965 eftir að andstæðingum hans var bannað að bjóða sig fram. ===Sex daga stríðið og lokaár Nassers=== Þann 14. maí árið 1967 miðlaði [[Níkolaj Podgornyj]], forseti [[Æðstaráð Sovétríkjanna|Æðstaráðs Sovétríkjanna]], skýrslu til [[Anwar Sadat|Anwars Sadat]], varaforseta Egyptalands, frá [[KGB|sovésku leyniþjónustunni]] þar sem ranglega var staðhæft að [[Ísrael]]ar væru að vígbúast fyrir yfirvofandi innrás í Sýrland. Sýrlendingar höfðu rift stjórnarsambandi sínu við Egyptaland sex árum áður en löndin áttu enn í varnarbandalagi og sem nokkurs konar óformlegur leiðtogi Arabaþjóðanna taldi Nasser sig knúinn til að bregðast við fréttunum. Nasser sendi hermenn austur á [[Sínaískagi|Sínaískaga]] að landamærum Ísraels til að gera Ísraelum ljóst að ef þeir réðust inn í Sýrland myndi egypski herinn sömuleiðis ráðast á Ísrael. Ísraelar höfðu í raun ekki verið að undirbúa stríð gegn Sýrlandi, en vígbúnaður egypska hersins og herská orðræða Nassers kveikti hins vegar mikinn stríðsæsing milli þjóðanna. Þann 22. maí 1967 lýsti Nasser því yfir að Egyptar myndu loka [[Tíransund]]i fyrir ísraelskum skipum, en Ísraelar höfðu áður lýst yfir að þeir myndu líta á slíkt sem stríðsyfirlýsingu.<ref name=vera>{{Vefheimild|titill=Sex daga stríðið|útgefandi=RÚV|url=https://www.ruv.is/media/i-ljosi-sogunnar-22-sex-daga-stridid|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=26. september}}</ref> Í viðtölum lýsti Nasser því yfir að þrátt fyrir vígbúnaðinn hygðust Egyptar ekki ráðast á Ísrael af fyrra bragði, en vegna stríðsæsings síðustu vikna tóku fæstir Ísraelar hann trúanlegan. Þann 5. júní gerðu ísraelskar herflugvélar fyrirbyggjandi árás á herflugvélaflota Egypta, Sýrlendinga og Jórdana og tókst að gereyða honum. Með þessu hófst [[sex daga stríðið]], en þar sem Ísralar höfðu gert út af við flugvarnir andstæðinganna strax í byrjun vann [[Ísraelsher]] auðveldan sigur gegn [[Egyptalandsher|hinum egypska]] og hertók Sínaískaga á næstu dögum. Þann 11. júní neyddist Nasser til að undirrita vopnahléssamning en þá höfðu Egyptar glatað bæði Sínaískaga og [[Gasaströndin]]ni í hendur Ísraela.<ref name=vera/> Eftir þennan niðurlægjandi og afgerandi ósigur gegn Ísrael tilkynnti Nasser að hann hygðist segja af sér sem forseti Egyptalands en hann sneri fljótt aftur til valda þegar fjöldasamkomur mótmælanda fóru fram á að hann sæti áfram. Árið 1968 hafði Nasser skipað sjálfan sig forsætisráðherra, hafið nýtt stríð gegn Ísrael til að endurheimta glötuð landsvæði, byrjað að draga úr stjórnmálavæðingu egypska hersins og hafið ýmsar frjálslyndisumbætur. Eftir lok ráðstefnu [[Arababandalagið|Arababandalagsins]] árið 1970 fékk Nasser hjartaáfall og dó. Fimm milljónir syrgjenda sóttu jarðarför hans í [[Kaíró]] og allur Arabaheimurinn vottaði samúð sína.<ref>''Mið-Austurlönd: Fortíð, nútíð og framtíð'', bls. 121.</ref> == Tilvísanir == <references/> {{commons|Gamal Abdel Nasser}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forseti Egyptalands]] |frá=[[1956]] |til=[[1970]] |fyrir=[[Múhameð Naguib]] |eftir=[[Anwar Sadat]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Egyptalands}} {{fd|1918|1970}} {{DEFAULTSORT:Nasser, Gamal Abdel}} [[Flokkur:Aðalritarar Samtaka hlutlausra ríkja]] [[Flokkur:Forsetar Egyptalands|Nasser, Gamal Abdel]] [[Flokkur:Forsetar Sýrlands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Egyptalands]] os7h1zrtguim4zflqcu5nk7w6rwk9mc Knattspyrnufélagið Valur 0 27958 1984127 1981712 2026-10-28T11:40:59Z ~2026-57716-18 122286 /* Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu */ 1984127 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Chris Brazell]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m<sup>2</sup>. Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) {{col-2}} *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] 0fn2p3smmdsjyanqj74nhron0dkmntu 1984129 1984127 2026-10-28T11:42:32Z ~2026-57716-18 122286 /* Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina */ 1984129 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Chris Brazell]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m<sup>2</sup>. Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* |'''2026''' |8 |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>2026Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) {{col-2}} *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] qb5l6fdkzxxz36jxat46u62qy6jwjn7 1984131 1984129 2026-10-28T11:44:20Z ~2026-57716-18 122286 /* Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu */ 1984131 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Chris Brazell]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m<sup>2</sup>. Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* |'''2026''' |8 |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>2026Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] gzz74rzssfm5g6n50ny271tcf6taa6c 1984132 1984131 2026-10-28T11:46:10Z ~2026-57716-18 122286 1984132 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Halldór Árnason]] (kk); [[Eiríkur Raphael Elvy]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Arnar Þór Sævarsson]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á [[Porrino]] frá Spáni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2025/05/17/valur_evropubikarmeistari_eftir_haspennu/|title=Valur Evrópubikarmeistari eftir háspennu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 145 Íslands- og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtóku afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum of þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á [[Öskjuhlíð]], meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. 20. desember 2023 ákvað aðalstjórn Knattspyrnufélagsins Vals að fjarlægja styttuna af lóð félagsins vegna ásakana um kynferðisbrot séra Friðriks. Í yfirlýsingu frá Herði Gunnarssyni, þáverandi formanni Vals, sagði m.a. svo: „Þó séra Friðrik hafi ekki starfað innan félagsins og við höfum engin dæmi þess að brot hafi átt sér stað er tengjast félaginu þá er saga Vals og séra Friðriks samofin og umræðan upp á síðkastið hefur skaðað félagið okkar,“ með ákvörðuninni sagði Hörður félagið vera að senda skýr skilaboð út í samfélagið um að hegðun af þessu tagi sé fordæmd með öllu og Valur vilji ekki tengjast henni með nokkrum hætti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-20-valur-fjarlaegir-styttu-af-fridriki-400367/|title=Valur fjarlægir styttu af Friðriki - RÚV.is|last=Jóhannsson|first=Róbert|date=2023-12-20|website=RÚV|access-date=2026-08-05}}</ref> [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handknattleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. Sprengja í iðkun. Valur - Benfica. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. ==== Valur - Benfica ==== Árið 1968 lék knattspyrnulið Vals við [[S.L. Benfica]] í Evrópukeppni Meistaraliða. Valur hafði tvívegis áður verið þátttakandi í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrsti leikur Vals í slíkri Evrópukeppni var um Evrópubikarinn og var þá leikið við belgíska liðið [[Standard Liège]]. Lauk þeirri viðureign svo á Laugardalsvellinum að liðin skyldu jöfn 1:1. En á heimavelli Standard í Liege, tapaði Valur 8:1. Önnur keppnin var í Evrópukeppni meistaraliða. Fyrri leikurinn fór einnig fram á Laugardalsvellinum gegn Jeuness frá [[Lúxemborg]]. Lauk þeim leik einnig með jafntefli 1:1 og í Lúxemborg urðu úrslitin einnig jafntefli 3:3 sem tryggði Val rétt til framhaldskeppni þar sem Valsmenn skoruðu fleiri mörk á útivelli. Í annarri umferð kepninnar dróst Valur gegn ungverska liðinu Vasas í [[Búdapest]] en þar sem svo langt var liðið á árið varð það að ráði að leika báða leikina í Ungverjalandi. Fyrri leiknum lauk með 6:0 og þeim síðari 5:1. Ungverskur sigur í bæði skiptin. [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] Þegar Valur lék við Benfica árið 1968 var Benfica eitt frægasta knattspyrnulið veraldar og hafði á að skipa mörgum af bestu knattspyrnumönnum heims. Í Valsblaðinu 1968 er vandlega fjallað um þessa viðureign: <blockquote>Vissulega var Valsmönnum þetta ljóst [þ.e. getustig leikmanna Benfica], það var því, í sjálfu sér, engin furða, þó að þeim skyti nokkurn skelk í bringu í fyrstu, er þeir fengu þá "óvæntu" fregn, að kappar þessir, hinir vígdjörfu og fótfimu, sem hin frægustu lið knattspyrnuheimsins hefðu ekki staðið snúning, myndi "finna þá í fjöru" á Laugardalsvellinum 18. september. En hér tjáði ekki um að sakast. Nú dugði ekki annað en bregðast af skörungsskap og karlmennsku við vandanum. Berjast til þrautar og falla þá, ef svo vildi verða, með sæmd.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4659006#page/n41/mode/2up|titill=Valur-Benfica|höfundur=Einar Björnsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=1968|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref></blockquote>Skipaðar voru þrjár nefndir sem skyldu megin veg og vanda hafa af því mikla starfi sem í hönd fór: Móttökunefnd, áróðursnefnd og fjáröflunarnefnd. Nefndir þessar tóku þegar til starfa og unnu hvert á sínu sviði. Mönnum var ljóst að lið eins og Benfica væri vant bestu þjónustu sem unnt er að láta í té í slíkum ferðalögum en samkvæmt umsögn fararstjórnar Benfica lauk hún miklu lofsorði á móttökurnar. Gestum var tryggð gisting á [[Hótel Loftleiðir|Hótel Loftleiðum]] og létu gestir mjög vel af öllum aðbúnaði þar. Stór plaköt voru gerð og prentuð og dreift um alla borgina, m.a. komið fyrir í ótal verslunargluggum. Þá voru meðal annars gerðir litlir áróðursmiðar sem voru festir á kyrrstæða bíla við bíó og önnur samkomuhús og víðar um borgina. Gerð voru og allstór auglýsingaspjöld með Eusbío þar sem heilmynd af honum trónaði ásamt umsögn um snilli hans. Frásagnir af liði gestanna og auglýsingar dundu dag hvern í útvarpinu með auknum krafti eftir þí sem hin stóra stund nálgaðist og sjónvarpið lét ekki sinn hlut eftir liggja. Auk frétta og mynda í íþróttatímanum skaut veðurfréttamaðurinn, [[Páll Bergþórsson]], áróðri fyrir leiknum inn í veðurfréttirnar um leið og hann spáði góðu veðri leikdaginn. Sala aðgöngumiða hófst 10 dögum fyrir leikinn. Umboðsmenn voru skipaðir víðsvegar um landið, í flestum stærri kaupstöðum, sem tóku á móti pöntunum áður en hin eiginlega forsala hófst. Þegar á fyrsta klukkutímanum seldust öll stúkusæti upp og fengu færri en vildu. Síðan gekk dag hvern, jafnt og þétt, á aðra aðgöngumiða. Áhorfendafjöldi rendist vera 18.243 sem var met. Hinn 16. september renndu svo gestirnir í hlaðið á Gullfaxa Flugfélagsins. Auk stjórnar Vals, undirbúningsnefnda og annarra félaga, kom margt forvitinna áhorfenda. Er liðsmenn gengu niður landganginn brá mönnum nokkuð í brún þar sem Eusebío birtist ekki. Skeyti hafði borist frá stjórn Benfica að allir bestu leikmenn liðsins kæmu og því kom þetta illa við stjórn Vals. Á daginn kom hins vegar að Eusebío kæmi degi síðar en hann hefði þurft að leggja lykkju á leið sína til landsins til að veita viðtöku gullknattspyrnuskó í París en franska blaðið L'Equipé kaus lið hans, Benfica, besta knattspyrnulið Evrópu og Eusebío stjörnu þess. Leikurinn sjálfur endaði með 0:0 jafntefli og vöktu úrslitin mikla athygli. Síðari leiknum lauk svo með öruggum 8-1 sigri Benfica. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001: Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> ==== Valsmenn hf. ==== Hinn 1. desember 1999 var fjárfestingarhlutafélagið Valsmenn hf. stofnað að Hlíðarenda. Rúmlega 200 manns mættu á stofnfundinn en tilgangur félagsins var að vera sjálfstæður fjárhagslegur bakhjarl fyrir Knattspyrnufélagið Val. Markmið félagsins var að gera Val aftur að þeirri fjöldahreyfingu sem félagið var. Í Valsblaðinu 1999 var haft eftir Brynjari Harðarsyni, stjórnarformanni Valsmanna hf. að "Stofnun félagsins [hefði] verið í uppsiglingu í langan tíma og [kæmi] til af gríðarlegum þrengingum íþróttahreyfingarinnar. Hreyfingin [standi] á krossgötum áhugamennsku og atvinnumennsku og þjóðfélagsaðstæður [hafi] gjörbreyst. Starf sem áður byggðist á þróttmiklu starfi áhugasamra félagsmanna byggist nú fyrst og fremst á aðgangi að fjármagni. Íþróttir og viðskipti [væru] alltaf að færast nær hvort öðru." Jafnframt kemur fram að yfir 40 milljónir hafi safnast.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998521#page/n53/mode/2up/|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Í fyrstu stjórn Vals­manna hf. sátu Brynjar Harð­ar­son, fyrr­ver­andi hand­bolta­leik­maður hjá Val og íslenska lands­lið­inu sem var for­mað­ur, Helgi Magn­ús­son, Elías Her­geirs­son, Frið­rik Soph­us­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, Stefán Gunn­ars­son, Kjartan G. Gunn­ars­son og Örn Gúst­afs­son. Fyrsti skráði fram­kvæmda­stjór­inn var lög­mað­ur­inn [[Brynjar Níelsson]], síðar þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks. Brynjar Harð­ar­son tók þó fljót­lega við öllum rekstri félags­ins sem snérist um að fjár­festa hluta­féð. Það var meðal ann­ars gert með kaupum á stóru aug­lýs­inga­skilti sem sett var upp við Hlíð­ar­enda og kaupum á verð­bréf­um. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fall í fyrsta sinn ==== Á árunum 1990-1992 hafði karla­lið Vals í knatt­spyrnu unnið þrjá bik­ar­meist­aratitla í röð og tekið þátt í Evr­ópu­keppni. Hand­boltalið Vals var líka það besta á Íslandi á tíunda ára­tugnum og vann hvern Íslands­meistar­tit­il­inn á fætur öðr­um. Félagið var hins vegar illa statt fjárhagslega og skuldir söfn­uð­ust upp ár frá ári og voru að sliga allan rekst­ur. Knatt­spyrnu­deildin var í verstum mál­um, enda fjár­frek­ust. Sú staða fór að end­ur­spegl­ast í frammi­stöð­unni á vell­inum og árið 1999 féll Valur úr efstu deild knatt­spyrnu karla í fyrsta sinn í sögu sinni.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.heimildin.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|website=www.kjarninn.heimildin.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Aðspurður að því hvort hann væri búinn að jafna sig eftir fall Vals niður í 1. deild í Valsblaðinu 1999 svaraði Ellert Sölvason (ávallt kallaður Lolli): "Já ég er búinn að því en það tók dálítinn tíma. Ég horfði á beina útsendingu frá leik Fram og Víkings og við vorum rúmar tvær mínútur frá því að bjarga okkur frá falli. Mér leið afskaplega illa. En maður verður að kunna að tapa þótt maður vilji helst alltaf sigra. Núna liggur leiðin bara upp á við hjá okkur. Stelpurnar hafa staðið sig vel, bæði í handbolta og fótbolta og ég hef mikla trú á meistaraflokki karla í báðum greinum. Valshjartað mun koma þeim aftur á toppinn. Það er ekki spurning..."<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998523#page/n55/mode/2up|title=Valsmenn hf.|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Viðræður við Ungmennafélagið Fjölni í Grafarvogi ==== Í skýrslu aðalstjórnar Vals sem birtist í Valsblaðinu 2000 kemur fram að eftir miklar umræður hafi stjórn ákveðið að skoða nýja möguleika, "...m.a. í ljósi þess að hægt gekk að fá borgaryfirvöld til að styrkja verulega uppbyggingu á Hlíðarendasvæðinu." Hafi stjórn því ákveðið að kanna möguleika á samstarfi við Ungmennafélagið Fjölni [[Fjölnir]] sem hugsanlega gæti leitt til sameiningar félaganna síðar. Fram kemur að fjölmargar ástæður hafi legið að baki þessari ákvörðun og að um hana hafi orðið "fjörugar" umræður á aðalfundi félagsins. Fram kemur að viðræður á milli félaganna hafi gengið vel og verið ánægjulegar og komnar það langt að formenn félaganna hafi undirritað viljayfirlýsingu en hins vegar hefði báðum félögum verið ljóst að ekkert yrði úr samstarfi ef ekki kæmi til öflugur stuðningur borgaryfirvalda. Verulega hafi hægt á málinu í kjölfar aðkomu borgaryfirvalda og að lokum hafi félögin ákveðið að falla frá áformunum en leituðu þess í stað að borgaryfirvöld styddu félögin strax, hvort um sig, í þeirri uppbyggingu sem þyrfti að fara fram innan á þeirra svæðum og tryggja hag þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998543#page/n11/mode/2up|title=Skýrsla aðalstjórnar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> ==== Fjárhagasörðugleikar ==== Í viðtali við Reyni Vigni, þáverandi formann Vals, sem birtist í Valsblaðinu 2001, fjallaði hann nokkuð um fjárhagsstöðu félagsins. "Því er ekki að leyna að stór hluti af starfi aðalstjórnar fer í fjármál. Afkoma deildanna á þessum árum hefur ekki verið góð, reyndar talsvert tap öll árin og aðalstjórn hefur þurft að grípa inn í til þess að halda deildunum á floti. Það hefur verið dapurt að sjá ekki hagnað af rekstri deildanna. Á sama tíma hefur eignunum verið stýrt ágætlega og við náð að byggja heilmikið upp á svæðinu." <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998659#page/n59/mode/2up|title=Ný sýn að Hlíðarenda?|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum tíma skuldaði félagið um 200 milljónir króna auk þess sem aðstaða félagsins var afar bágborin og ljóst að ráðast þurfti í umtalsverða fjárfestingu til þess að bæta aðstöðu félagsins á svæðinu. Félaginu hafði að vísu tekist árið 1995 að endurfjármagna skuldir þess en um þá endurfjármögnun fjallaði Reynir Vignir í fyrrnefndu viðtali með svofelldum hætti: "Ég varð reyndar enn glaðari vorið '95 þegar það tókst með góðu átaki og hjálp [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankans]] að endurfjármagna félagið algjörlega, breyta öllum skuldum í langtímalán. Það gerði okkur kleift að breyta starfseminni strax. Þegar ég stóð með veðbókarvottorð í höndunum, með tveimur veðréttum í staðinn fyrir 30-40 áður og öll vatnaskil gerð upp, þá var ég hvað stoltastur á fyrsta árinu." ==== Frábær árangur í handknattleik karla ==== Á tíunda áratug tuttugustu aldar hélt karlalið Vals í handknattleik uppi heiðri félagsins. Liðið varð Íslandsmeistari árin 1991, 1993, 1994, 1995, 1996 og 1998 auk þess sem liðið varð bikarmeistari árin 1990, 1993 og 1998. Árið 1998 mættust Valur og Fram í sögulegum bikarúrslitaleik í Laugardalshöll. Í stöðunni 19-15 fyrir Fram þegar fimm mínútur lifðu af leiknum, þá reiknuðu flestir með sigri Fram. Valsmönnum tókst hins vegar að snúa taflinu við og urðu lokasekúndur leiksins eftirminnilegar. Þegar þrjár sekúndur voru eftir fengu Valsmenn aukakast í stöðunni 20-19 fyrir Fram. Valsmönnum tókst að koma boltanum inn að vítateig og skora og liðið hafði síðan betur í framlengingunni. Nokkrir eftirmálar urðu eftir bikarúrslitaleik Vals og Fram árið 1998. Framarar kærðu úrslitin og gerðu margvíslegar athugasemdir við aukakast Valsmanna. Í fyrsta lagi byggði kæran á því að Valsmenn hefðu verið með sjö útileikmenn þegar aukakastið var tekið en enginn þeirra í öðrum lit, í öðru lagi á því að Freyr Brynjarsson, sem skoraði jöfnunarmarkið umdeilda, hefði verið fyrir innan punktalínu þegar aukakastið var tekið og loks á því að leiktími væri liðinn þegar markið var skorað samkvæmt klukkunni í húsinu. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1898141?iabr=on#page/n7/|title=Ekki búið fyrr en...|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Dómstóll HSÍ komst að þeirri niðurstöðu í upphafi að leikurinn skyldi leikinn að nýju. Við þá niðurstöðu sættu Valsmenn sig ekki og að loknum miklum málaferlum var niðurstaðan sú að úrslit leiksins skyldu standa óbreytt en þegar yfir lauk höfðu fallið 8 dómar eða úrskurðir í málinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998437#page/n21/mode/2up|title=Sigrar innan vallar og utan. Ársskýrsla handknattleiksdeildar|website=www.timarit.is|language=is|access-date=2026-04-22}}</ref> Á þessum árum léku margir af fremstu handknattleiksmönnum Íslands með Val svo sem [[Ólafur Stefánsson]], [[Dagur Sigurðsson]], [[Guðmundur Hrafnkelsson]], [[Geir Sveinsson]], [[Valdimar Grímsson]] o.fl. === 2002-2007: Mikilvægur samningur í höfn. Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Langþráðir titlar í knattspyrnu karla. Uppbygging að Hlíðarenda === ==== Mikilvægur samningur í höfn ==== Í niðurlagi skýrslu aðalstjórnar í Valsblaðinu 2001 var sett fram sú skoðun að ef samningar næðust við Reykjavíkurborg á árinu 2002, væri stjórnin þess fullviss að þá sköpuðust spennandi tækifæri til mótunar nýrrar framtíðar fyrir Knattspyrnufélagið Val. Með þetta að leiðarljósi fór mestur tími stjórnar Vals í vinnu við samningagerð við fulltrúa Reykjavíkurborgar um framtíðarskipulag Hlíðarendareits og um leið að tryggja stöðu félagsins á því svæði. Fram kemur í skýrslu aðalstjórnar félagsins sem birtist í Valsblaðinu 2002 að fjölmargir fundir hafi verið haldnir bæði innan stjórnar og á milli fulltrúa Vals og borgarinnar um málið og að stjórninni hafi verið það kappsmál að ljúka viðræðum fyrir borgarstjórnarkostningar í lok maí. Samningaviðræðum lauk í byrjun maí og á afmælisdegi Vals, 11. maí 2002, undirritaði þáverandi borgarstjóri Reykjavíkur [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] samning við Val.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998721#page/n5/mode/2up|titill=Mikilvægur samningur í höfn. Ársskýrsla aðalstjórnar 2002.|höfundur=Stjórn Knattspyrnufélagsins Vals|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Í Valsblaðinu 2002 er gerð nánari grein fyrir efni samningsins. Vegna flutnings Hringbrautar og breikkunnar Flugvallavegar þurfti að skerða félagssvæði Vals um rúmlega 9.000 m<sup>2</sup>. Því þurfti að endurskipuleggja svæði félagsins. Var því í samningnum kveðið á um heimild til þess að byggja húsnæði fyrir atvinnustarfsemi og íbúðir auk íþróttastarfsemi á svæðinu. Gert var ráð fyrir að allt svæðið, sem afmarkast af Hlíðarfæti og Hringbraut sem og Bústaðavegi og Flugvallarbraut, yrði skipulagt sem ein heild og að tekjur af byggingu mannvirkja myndu fjármagna uppbyggingu nýrra íþróttamannvirkja félagsins. Samkvæmt samningnum skuldbatt Valur sig til þess að ráðstafa því fé sem fengist við sölu byggingarréttar eingöngu til greiðslu skulda og til uppbyggingar íþróttastarfsemi að Hlíðarenda og þeirra mannvirkja sem áætlað var að byggja upp skv. deiliskipulagstillögu. Að því marki sem tekjur af sölu byggingarréttar dygði ekki til að standa straum af framkvæmdakostnaði þeirra mannvirkja sem getið er um í samningnum skuldbatt Reykjavíkurborg sig til að leggja fram fé til uppbyggingar þeirra, sbr. sérstökum samningi þar um.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998727#page/n11/mode/2up|titill=Hlíðarendi. Framtíðarsýn|höfundur=Kristján Ásgeirsson, ALARK arkitektar ehf.|ár=2002|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> 16. desember 2003 var skrifað undir viðaukasamning milli Vals og Reykjavíkurborgar um framkvæmdir á Hlóðarenda. Þetta var í samræmi við ofangreindan rammasamning aðila frá 11. maí 2002. Í viðaukasamningnum var ákveðið að breyta deiliskipulagi á Hlíðarendareit og fjölga íbúðum á svæðinu miðað við það sem áður hafði verið ákveðið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998061#page/n5/mode/2up|titill=Valsmenn stöndum allir saman um mestu framkvæmdir nokkurs íþróttafélags á Íslandi. Ársskýrsla aðalstjórnar 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Sér­stök bygg­inga­nefnd Reykja­vík­ur­borgar og Vals sá um sölu bygg­inga­rétt­ar­ins. Hún gerði samn­ing við kaup­anda af honum hinn 11. maí 2005. Kaup­and­inn var Vals­menn hf. og kaup­verðið var 485 millj­ónir króna ásamt kaup­rétti á bygg­inga- og lóða­rétt­indum fyrir 385 millj­ónir króna. Auk þess átti kaup­and­inn að greiða gatna­gerð­ar­gjöld. Heild­ar­verðið var því um 900 millj­ónir króna. Vals­menn greiddu um 400 millj­ónir króna út til hinnar sam­eig­in­legu bygg­inga­nefndar og restin átti að greið­ast þegar lóða­leigu­samn­ingar væru til­bún­ir. Fjár­mun­irnir nýtt­ust til að greiða niður alla skuldir Vals og sem eig­in­fjár­fram­lag inn í bygg­ingu íþrótta­mann­virkja.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> ==== Frábær árangur í knattspyrnu kvenna undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur ==== Í lok sumars 2003 tilkynnti [[Helena Ólafsdóttir]] að hún myndi ekki gefa kost á sér til áframhaldandi þjálfunar kvennaliðs Vals í knattspyrnu. Í hennar stað var ráðin [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)]] sem var þekkt fyrir góðan árangur í þjálfun hjá yngri flokkum félagsins. Elísabet hóf þjálfaraferil sinn hjá Val árið 1993 sem aðstoðarþjálfari 4. og 5. flokks kvenna. Hún þjálfaði yngri flokka kvenna síðan allt frá 6. flokki til 2. flokks en árið 2001 tók hún að sér þjálfun meistaraflokks kvenna í Vestmannaeyjum hjá ÍBV. Árangur liðsins undir stjórn Elísabetar var frábær strax frá fyrsta ári. Liðið varð Íslandsmeistari undir hennar stjórn strax árið 2004 og komst í úrslitaleik bikarkeppninnar. Var þetta fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals frá árinu 1989 í meistaraflokki í knattspyrnu. <ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998083#page/n27/mode/2up|titill=Fyrsti Íslandsmeistaratitill frá 1989 í meistaraflokki og bjart framundan. Skýrsla knattspyrnudeildar 2004|útgefandi=Valsblaðið 2004|ár=2004|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2026}}</ref> Mikill liðsstyrkur barst liðinu haustið 2004 er [[Margrét Lára Viðarsdóttir]] skrifaði undir samning við félagið. Þrátt fyrir að liðið hafi spilað frábæran sóknarleik árið 2005 varð tímabilið á Íslandi mikil vonbrigði fyrir Valsliðið í baráttunni við Breiðablik. Aftur á móti átti liðið góðu gengi að fagna í Evrópukeppni það árið. Í Valsblaðinu 2005 rakti [[Guðbjörg Gunnarsdóttir]] markvörður liðsins Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu árið 2005. Valsstúlkur komust fyrstar kvenna í 16 liða úrslit Evrópukeppninnar eftir sigur á FC United í Finnlandi. Í næsta riðli mætti liðið sænsku meistörunum í [[Djurgården]], serbnesku meisturunum ZFK Masinac PZP Nis og Kazakstan Alma. Liðið komst upp úr riðlinum eftir sterkan 8-0 sigur á móti Alma. Í 8 liða úrslitum mætti liðið svo Evrópumeisturunum frá [[Potsdam]] en þar mætti Valsliðið loks ofjörlum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999355#page/n31/mode/2up|titill=Evrópuævintýri meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í hnotskurn|höfundur=Guðbjörg Gunnarsdóttir|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> Liðið varð Íslands- og bikarmeistari árið 2006 og Íslandsmeistarar árin 2007 og 2008 undir stjórn Elísabetar Gunnarsdóttur. Að loknu tímabilinu 2008 kvaddi Elísabet Hlíðarenda og flutti til Kristianstad í Svíþjóð þar sem hún tók að sér þjálfun liðsins.Í viðtali við Valsblaðið 2008 sagði Elísabet Gunnarsdóttir m.a. svo um þá tilfinningu að kveðja Val og taka við Kristinstad í Svíþjóð: <blockquote>Þetta er skrýtin tilfinning og að vissu leyti endir á ákveðnu skeiði. Ég hef nánast leitt nokkra leikmenn í rúman áratug í gegnum yngri flokkana og upp í meistaraflokk. Og þar fyrir utan höfum við náð öllum okkar markmiðum. Þegar ég kem aftur í Val verða án efa breyttar aðstæður, ný sjónarmið og örugglega jafn spennandi að koma til baka eins og að þakka fyrir sig núna. Það er sumpart skrýtið að þessu tímabili sé lokið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4997977#page/n29/mode/2up|titill=Stelpur eru töluvert flóknari tegund en strákar! Elísabet Gunnarsdóttir, "hin sigursæla" yfirgefur Hlíðarenda í bili.|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|ár=2008|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote> ==== Langþráðir titlar í knattspyrnu karla ==== Árið 2004 sigraði Valur 1. deildina og komst þar með aftur upp í efstu deild. Ári síðar tók við Valsliðinu einn sigursælasti þjálfari landsins, [[Willum Þór Þórsson]]. Hann náði strax góðum árangri en liðið lenti í 2. sæti á Íslandsmótinu og vann bikarmeistaratitil eftir 1-0 sigur á Fram í úrslitaleik. Var þetta fyrsti stóri titill Vals í knattspyrnu karla síðan 1992 þegar liðið varð síðast bikarmeistari. [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] var í liðinu í bæði skiptin. Hann sat á bekknum allan tímann þegar Valur vann KA í framlengdum leik árið 1992 en árið 2005 var hann fyrirliði liðsins og lykilmaður í liðinu. Sigurbjörn hóf ferill sinn á Dalvík í yngri flokkum en lék svo með Val frá 15 ára aldri. Sigurbjörn var til viðtals í Valsblaðinu árið 2005 og rakti þar þrautagöngu karlaliðs Vals í knattspyrnu árin 1999-2005. <blockquote>Ef einhverjum gömlum Valsmönnum hefur fundist að himininn hafi verið að hrynja þegar liðið féll 1999 þá get ég lýst því þannig að sólin hafi dottið ofan á mig, mér fannst ég brenna upp til agna, þetta var hræðilegur dagur í Grindavík í síðustu umferðinni sem ég glemy aldre. Það veit enginn sem ekki spilaði þennan falleik hversu hræðileg tilfinningin var. [...] Öll stórveldi í heimssögunni hafa lent í kröppum dansi. Það er styrkur stórveldis að rísa á ný og koma til baka. Við náðum að komast strax árið eftir í úrvalsdeildina, lögðum allt í að komast meðal þeirra bestu á ný. [...] Árið 2001 féllum við aftur, en það sumar vorum við með 17 stig fyrri hluta sumars en í seinni umferðinni gekk allt á afturfótunum og við enduðum með 19 stig. Það var aulaskapur að falla aftur. Þá var klúbburinn að mínu mati nánast dauður, ég man alltaf eftir því að þetta haust var nánast ekki stjórn í knattspyrnudeildinni, það var enginn eftir og maður hugsaði með sér, ætti maður ekki bara að drífa sig núna. Það var ekki hægt að líta á þetta fall sem tækifæri til naflaskoðunar, það var hreinlega áfall. Ég bara gat ekki horfið á braut. Þorlákur Árna kom sem þjálfari, ég var eftir, Guðni Rúnar var líka og við fengum ýmsa stráka til að snúa heim sem höfðu leikið með öðrum liðum, við spiluðum skemmtilegan fótbolta og vorum búnir að tryggjua okkur árið 2002 sæti í úrvalsdeildinni eftir 11 umferðir fyrir verslunarmannahelgi. Við vorum með frábærlega spilandi lið en ekki nægilega reynslumikið til að spila í úrvalsdeild. Það kom berlega í ljós árið eftir 2003 að liðið var ekki tilbúið í úrvalsdeildina, nánast sama liðið með tvo nýja góða leikmenn minnir mig [...] Reyndar var algjör klaufaskapur að falla í þriðja sinn með 20 stig, við gerðum jafntefli við KA í næst síðustu umferð, með sigri þar hefðum við hangið uppi. Við steinlágum í síðustu umferðinni á móti Fylki og fall í þriðja sinn staðreynd. Árið 2004 [...] gerðum við einfaldlega það sem þurfti til að komast upp aftur [...] Síðasta tímabil hefur verið hreint frábært. Á undirbúningstímabilinu gekk allt upp, við fengum marga góða leikmenn sem féllu vel í hópinn, koma Willums sem þjálfara hreinlega setti alveg nýtt hugarfar í liðið. Á þessum tímapunkti hentaði vinnuaðferð og hugmyndafræði hans pottþétt inn í hópinn og hann hefur mikinn sigurvilja. Stjórnin var styrk, umgjörin góð og stuðningsmennirnir, Stuðarar, frábærir.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4999339#page/n15/mode/2up|titill=Það er styrkur stórveldis að rísa á ný|höfundur=Guðni Olgeirsson|ár=2005|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Árið 2007 lék liðið á Laugardalsvelli sökum uppbyggingar að Hlíðarenda. Liðið varð Íslandsmeistari árið 2007 eftir 1-0 sigur á liði HK í lokaleik. === 2008-dagsins í dag: sigur í Hæstarétti. Ný íþróttamannvirki vígð. Gullöld. === ==== Sigur í Hæstarétti ==== Líkt og að framan er rakið greiddu Valsmenn hf. um mörg hundruð milljónir króna fyrir byggingarétt á Valssvæðinu árið 2005. Kaupin voru fjármögnuð með láni frá Frjálsa fjárfestingabankanum hf. Upp­haf­lega stóð til að fram­kvæmdir myndu hefj­ast haustið 2005 en í sept­em­ber það ár bað þáver­andi skipu­lags­ráð Reykja­víkur Vals­menn um að bíða með uppbyggingu þar sem til stæði að útbúa deiliskipulag sem tæki til allrar Vatnsmýri. Vals­menn sam­þykktu að fresta fram­kvæmdum til allt að loka árs 2007 gegn því að fá aukin bygg­inga­rétt á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og gegn lof­orði Reykja­vík­ur­borgar um að félagið yrði ekki fyrir frek­ari fjár­hags­legum skaða vegna seink­unar á fram­kvæmdum og breyt­inga á skipu­lagi. Sam­komu­lagið gerði að lokum ráð fyrir sér­stökum tafa­bót­um, tíu millj­ónum króna á mán­uði, ef tafir yrðu á lúkn­ingu deiliskipu­lags og frá­gangi lóð­ar­leigu­samn­inga umfram 15. júlí 2007.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Pólitískur óstöðugleiki í borginni og svo efnhagshrunið 2008 gerðu það hins vegar að verkum að framkvæmdir töfðust enn frekar. 20. ágúst 2008, gerði borgin nýjan samn­ing við Val og Vals­menn um að taka á sig allskyns kostnað vegna fram­kvæmda á Hlíð­ar­enda­svæð­inu og greiða Vals­mönnum hf. alls 120 milj­ónir króna í tveimur greiðsl­um. Enn fremur var kveðið á um að breyt­ingum á deiliskipu­lagi og útgáfu nýrra lóð­ar­leigu­samn­inga skyldi lokið eigi síðar en 31. októ­ber 2009. Fram til þess að lóð­ar­leigu­samn­ingar hefðu verið gefnir út skyldi Reykja­vík­ur­borg greiða tafa­bætur og Vals­menn hf. skyldu end­ur­greiða Reykja­vík­ur­borg yfir­teknar og útlagðar fjár­hæðir í tveimur greiðsl­um, sex og tólf mán­uðum eftir útgáfu lóð­ar­leigu­samn­inga.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Í árslok 2009 námu skuldir Valsmanna hf. um 2,9 milljörðum króna samkvæmt ársreikningi. Áætlaðar framkvæmdir á svæðinu, sem áttu að standa undir uppgjöri skulda, höfðu tafist verulega. Félagið hélst í rekstri að miklu leyti vegna tafarbóta sem Reykjavíkurborg greiddi, en greiðslu þeirra lauk 2010 þegar nýtt deiliskipulag tók gildi. Með aðkomu hluthafa fékkst 1.125 milljóna króna lán frá Landsbankanum til að ljúka uppgjöri við þrotabú Dróma (sem tók við réttindum og skyldum Frjálsa fjárfestingabankans hf.). Samhliða var veðum létt af lóðum og samningur náðist við Reykjavíkurborg um lokagreiðslur byggingarréttar, sem gerði útgáfu byggingarleyfa mögulega.<ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Ekki voru þó allar hindranir á brott því samkvæmt skipulagi þurfti að loka svonefndri neyðarbraut Reykjavíkurflugvallar til að unnt væri að reisa byggingar á svæðinu. Þrátt fyrir mörg undirrituð samkomulag milli ríkis og borgar um lokun brautarinnar, dróst framkvæmd hennar vegna mikillar pólitískrar mótspyrnu. <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skyring/2019-05-15-sagan-af-thvi-hvernig-valur-vard-rikasta-ithrottafelag-islandi/|title=Sagan af því hvernig Valur varð ríkasta íþróttafélag á Íslandi|date=2019-05-17|website=Kjarninn|language=is|access-date=2026-05-12}}</ref> Vegna tafa ríkisins á að standa við samkomulag um lokun brautarinnar, höfðaði Reykjavíkurborg mál gegn íslenska ríkinu með stuðningi Valsmanna. Í mars 2016 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur að loka bæri brautinni og staðfesti Hæstiréttur Íslands þá niðurstöðu í júní sama ár. Í kjölfarið var flugbrautinni lokað og Valsmenn hf. hófu sölu á byggingarrétti. Um dóm Hæstaréttar sagði Brynjar Harðarson þáverandi framkvæmdastjóri Valsmanna hf. í Valsblaðinu 2016:<blockquote>Dómurinn breytti algjörlega stöðunni og eftir hann hafa bæði eiginlegar framkvæmdir farið af stað, sem og undirbúningur fyrir framkvæmdir á öllum byggingarreitum Hlíðarendareits. Vinn við hönnum sem og vegaframkvæmdir hafa verið í undirbúningi undanfarin ár og því var allt tilbúið undir eiginlegar framkvæmdir þegar dómurinn féll. Það hafa því orðið gríðarlegar breytingar á reitnum nú á síðustu mánuðum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/356604/valsbladid_2016.pdf|titill=Gríðarlegar breytingar á Hlíðarendareit|útgefandi=Valsblaðið|ár=2016|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref></blockquote> == Búningur og merki == Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ S Árið 1926 var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður árið 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto; border: 1px solid #DE1127;" |+ style="background-color:#DE1127; color:#FFFFFF; font-weight:bold; padding:8px; border: 1px solid #DE1127;" | Búningar Knattspyrnufélagsins Vals í gegnum tíðina |- | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _lightbluestripes | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = ADD8E6 | title = 1911–1926 |titill=Frá stofnun 1911 til ársins 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = 008000 | body = 008000 | rightarm = 008000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = 1926 |titill=Búningur til bráðabirgða 1926}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = 0000FF | title = 1927–nam |titill=1927-dagsins í dag}} | {{Knattspyrnubúningur | pattern_la = | pattern_b = _whitecollar | pattern_ra = | pattern_sh = | pattern_so = | leftarm = DE1127 | body = DE1127 | rightarm = DE1127 | shorts = FFFFFF | socks = FFFFFF | title = 1927–nam<br />(Vara) |titill=1927-dagsins í dag}} |} == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Chris Brazell]] og honum til aðstoðar eru [[Vignir Snær Stefánsson]] og [[Gareth Owen]]. Styrktrarþjálfari liðsins er [[Kirian Elvira Acosta]], markmannsþjálfari er [[Emil Alexander Larsen]], sjúkraþjálfari er [[Einar Óli Þorvarðarson]] og liðsstjórar eru [[Halldór Eyþórsson]] og [[Örn Erlingsson]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 27 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |- | rowspan="2" |2021-22 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |2-3 | style="text-align: center;" |2-5 |- |Evrópudeildin |Önnur umferð |[[FK Bodø/Glimt]] | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-3 | style="text-align: center;" |0-6 |- | rowspan="2" |2024-25 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[KF Vllaznia]] | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |4-0 | style="text-align: center;" |6-2 |- |Önnur umferð |[[St. Mirren FC]] | style="text-align: center;" |0-0 | style="text-align: center;" |1-4 | style="text-align: center;" |1-4 |- | rowspan="2" |2025-26 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC Flora Tallinn]] | style="text-align: center;" |3-0 | style="text-align: center;" |2-1 | style="text-align: center;" |5-1 |- |Önnur umferð |[[FK Kauno Žalgiris]] | style="text-align: center;" |1-2 | style="text-align: center;" |1-1 | style="text-align: center;" |2-3 |- | rowspan="2" |2026-27 | rowspan="2" |[[Sambandsdeild Evrópu]] |Önnur umferð |[[HŠK Zrinjski Mostar]] | style="text-align: center;" |1-0 | style="text-align: center;" |2-2 | style="text-align: center;" |3-2 |- |Þriðja umferð |[[FC Nordsjælland]] | style="text-align: center;" |0-2 | style="text-align: center;" |5-0 | style="text-align: center;" |0-7 |} <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 18. ágúst 2026.</small> {{Football squad |no1=3|nat1=ISL|pos1=DF|name1=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no2=4|nat2=NOR|pos2=DF|name2=[[Markus Lund Nakkim]] |no3=5|nat3=ISL|pos3=MF|name3=[[Birkir Heimisson]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no5=9|nat5=DNK|pos5=FW|name5=[[Patrick Pedersen]] |no6=10|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no7=11|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no8=12|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=MF|name9=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no10=14|nat10=SWE|pos10=MF|name10=[[Albin Skoglund]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Loki Kristjánsson]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=GK|name14=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no15=19|nat15=ISL|pos15=FW|name15=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no16=20|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no17=21|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Jakob Franz Pálsson]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Shkelzen Veseli]] |no19=24|nat19=NED|pos19=DF|name19=[[Myles A. Veldman]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=GK|name20=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=DF|name21=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no22=27|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Pétur Eiríksson]] |no23=28|nat23=ISL|pos23=MF|name23=[[Samúel Kári Friðjónsson]] |no24=30|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Gunnar Karl Heiðdal]] |no25=66|nat25=ISL|pos25=DF|name25=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no26=95|nat26=ISL|pos26=GK|name26=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no27=97|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Birkir Jakob Jónsson]]}}Hinn 27. júlí 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við miðjumanninn Tómas Bjarka Jónsson en hann kemur til félagsins frá Njarðvík eftir tímabilið 2026. <ref>{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/27-07-2026/tomas-bjarki-i-val-stadfest|title=Tómas Bjarki í Val (Staðfest)|date=2026-07-29|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-07-29}}</ref> Hinn 9. október 2026 tilkynnti knattspyrnudeild Vals að félagið hefði samið við Tuma Fannar Gunnarsson til ársins 2029 en hann kemur til liðsins frá Fylki. <ref>{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/09-10-2026/tumi-fannar-i-val-stadfest|title=Tumi Fannar í Val (Staðfest)|date=2026-10-09|website=Fotbolti.net|language=is|access-date=2026-10-27}}</ref> ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=33|nat=ISL|pos=DF|name=[[Andi Hoti]]|other=lánaður til [[Afturelding|Aftureldingar]] út tímabilið 2026}} {{Fs player|no=45|nat=ISL|pos=MF|name=[[Þórður Sveinn Einarsson]]|other=lánaður til [[Þróttur Vogum|Þróttar Vogum]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* |'''2026''' |8 |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>2026Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og er þriðji markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen varð markahæsti leikmaður í sögu efstu deildar í knattspyrnu 5. ágúst 2025 er hann skoraði tvö mörk í jafntefli á móti ÍA.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2025/08/05/pedersen_markahaestur_fra_upphafi/|title=Pedersen markahæstur frá upphafi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> <small>Patrick Pedersen hefur nú skorað 134 mörk í efstu deild á Íslandi.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{ISL}} [[Guðbjörn Jónsson]] (1969-70) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}} [[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}} [[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-júní 2026) *{{ENG}} [[Chris Brazell]] (júlí 2026-nóvember 2026) *{{ISL}} [[Halldór Árnason]] (nóvember 2026-){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir fjórtán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Árið 1977 markar upphaf kvennaknattspyrnu í Val þegar nokkrar ungar stúlkur og leikmenn í handknattleiksliði Vals tóku sig til og kepptu fyrir Vals hönd í knattspyrnu. Aðeins einu ári síðan varð Valur Íslandsmeistari í kvennaknattspyrnu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/13676/valsbladid_2011.pdf|titill=Saga kvennaknattspyrnunnar í Val|höfundur=Soffía Ámundadóttir og Margrét Magnúsdóttir|útgefandi=Valsblaðið|mánuður=desember|ár=2011|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2026}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 29. júlí 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Tinna Brá Magnúsdóttir]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Sigrún Ísfold Valsdóttir]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Sóley Edda Ingadóttir]] |no4=4|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Helga Rut Einarsdóttir]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=DF|name5=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Kimberley Dóra Hjálmarsdóttir]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=MF|name7=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=MF|name8=[[Arnfríður Auður Arnarsdóttir]] |no9=9|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Sonja Björg Sigurðardóttir]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=DF|name10=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=DF|name11=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=GK|name12=[[Esther Júlía Gústavsdóttir]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=FW|name13=[[Nadía Atladóttir]] |no14=14|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no15=16|nat15=ISL|pos15=MF|name15=[[Margrét Brynja Kristinsdóttir]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=DF|name16=[[Auður Björg Ármannsdóttir]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=DF|name17=[[Málfríður Anna Eiríksdóttir]] |no18=21|nat18=ISL|pos18=DF|name18=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no19=23|nat19=USA|pos19=FW|name19=[[Emma Hawkins]] |no20=25|nat20=ISL|pos20=MF|name20=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no21=26|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Ása Kristrín Tryggvadóttir]] |no22=28|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no23=34|nat23=ISL|pos23=FW|name23=[[Karítas Barkardóttir]] |no24=77|nat24=ISL|pos24=FW|name24=[[Eyrún Vala Harðardóttir]] |no25=|nat25=FIN|pos25=GK|name25=[[Vera Varis]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|nat=ISL|pos=MF|name=[[Hrafnhildur Salka Pálmadóttir]]|other=lánuð til [[Grindavíkur/Njarðvík]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 |2026 |9 |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1977-78) *{{ISL}} [[Albert Guðmundsson]] (1977–82) *{{ISL}} [[Jóhann Larsson og Ingi Björn Albertsson]] (1983) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1984-85) *{{ISL}} [[Hörður Hilmarsson]] (1985) *{{ISL}} [[Róbert Jónsson]] (1986) *{{ISL}} [[Logi Ólafsson]] (1987–89) *{{ISL}} [[Sigurjón Elíasson]] (1990) *{{ISL}} [[Sigurbergur Sigsteinsson]] (1991-92) *{{ISL}} [[Hafsteinn Tómasson]] (1993) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1994) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (1994-95) *{{ISL}} [[Helgi Þórðarson]] (1996–98) *{{ISL}} [[Ólafur Þór Guðbjörnsson]] (1998–00) {{col-2}} *{{ISL}} [[Ásgeir H. Pálsson]] (2000–01) *{{ISL}} [[Ragnheiður Víkingsdóttir]] (2001-02) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2002-03) *{{ISL}} [[Elísabet Gunnarsdóttir (knattspyrnuþjálfari)|Elísabet Gunnarsdóttir]] (2003-08) *{{ISL}} [[Freyr Alexandersson]] (2008-10) *{{ISL}} [[Gunnar Rafn Borgþórsson]] (2010-12) *{{ISL}} [[Helena Ólafsdóttir]] (2012-14) *{{ISL}} [[Þór Hinriksson]] (2014-15) *{{ISL}} [[Ólafur Tryggvi Brynjólfsson og Þór Hinriksson]] (2014-16) *{{ISL}} [[Úlfur Blandon]] (2016-17) *{{ISL}} [[Pétur Pétursson (f. 1959)|Pétur Pétursson]] (2017-24) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson og Kristján Guðmundsson]] (2025) *{{ISL}} [[Matthías Guðmundsson]] (2025-?){{Col-end}} == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson og honum til aðstoðar er Róbert Gunnarsson. Jóhann Ingi Guðmundsson er markmannsþjálfari liðsins og Aron Óskar Þorleifsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-29}}</ref> {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *10 [[Daníel Montoro]] *11 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *22 [[Dagur Ármannsson]] *25 [[Allan Nordberg]] *88 [[Andri Finnsson]] ;Línumenn *2 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *40 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *17 [[Logi Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *14 [[Bjarki Snorrason]] *14 [[Arnór Snær Óskarsson]] *15 [[Róbert Aron Horstert]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] ;Miðjumenn *13 [[Dagur Árni Heimisson]] *23 [[Gunnar Róbertsson]] *19 [[Dagur Leó Fannarsson]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== [[Mynd:BM Porriño - Valur, ida da final da Copa de Europa EHF feminina 2024-25 035.jpg|thumb|Lovísa Thompson í fyrri leik úrslita Evrópubikarsins í handknattleik kvenna gegn BM Porriño tímabilið 2024-25]] Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Anton Rúnarsson en honum til aðstoðar er Sigurgeir Jónsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2025-2026'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Oddný Mínervudóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] *16 [[Elísabet Millý Elíasardóttir]] ;Hornamenn *18 [[Eva Steinsen Jónsdóttir]] *8 [[Guðrún Ásta Magnúsdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *23 [[Sara Lind Fróðadóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *14 [[Elísa Elíasdóttir]] *7 [[Sigrún Erla Þórarinsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] *21 [[Ásrún Inga Arnarsdóttir]] ;Miðjumenn *13 [[Arna Karitas Eiríksdóttir]] *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *4 [[Laufey Helga Óskarsdóttir]] {{Col-end}} <div class="references-small">4. maí 2026 tilkynnti handknattleiksdeild Vals að Thea Imani Sturludóttir hefði samið við rúmenska félagið Craiova og mun hún ganga til liðsins að tímabilinu 2026 loknu.</div> == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |183 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Orri Már Svavarsson |198 cm |20-06-2005 |- |Miðherji |24 |{{USA}} |Antonio Keyshawn Woods |191 cm |28-01-1996 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Veigar Örn Svavarsson |195 cm |20-06-2005 |- |Framherji |5 |{{SRB}} |Lazar Nikolic |203 cm |23-06-1999 |- |Bakvörður |77 |{{CRO}} |Igor Maric |195 cm |23-07-1985 |- |Miðherji |21 |{{UK}} |Callum Reese Lawson |198 cm |27-02-1996 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad, aðstoðarþjálfari * Kristófer Acox, aðstoðarþjálfari * Bjartmar Birnir, sjúkraþjálfari ---- Tímabilið 2025-26 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |4 |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Þóranna Kika Hodge-Carr |170 cm |18-07-1999 |- |Framherji |8 |{{ITA}} |Alyssa Marie Cerino |183 cm |16-05-1997 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Ásdís Elva Jónsdóttir |166 cm |29-05-2007 |- |Bakvörður |9 |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |169 cm |26-06-1999 |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Ísey Ísis Guttorsmdóttir Frost |186 cm |09-12-2009 |- |Bakvörður |12 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir |172 cm |31-05-2002 |- |Bakvörður |13 |{{ISL}} |Sara Líf Boama |172 cm |18-08-2005 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Fatima Rós Joof |167 cm |05-08-2008 |- |Miðherji |15 |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður |18 |{{ISL}} |Berta María Þorkelsdóttir |180 cm |03-06-2008 |- |Bakvörður |20 |{{USA}} |Reshawna Rosie Stone |170 cm |30-08-2000 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hanna Gróa Halldórsdóttir |172 cm |02-07-2007 |- |Bakvörður |43 |{{ISL}} |Margrét Ósk Einarsdóttir |173 cm |21-10-1996 |- | |} | ; Aðalþjálfari * Jamil Abiad ; ; Aðstoðarþjálfari * Margrét Ósk Einarsdóttir ---- Tímabilið 2025-26 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-23 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-25 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025-26 |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega |2026- |[[Arnar Þór Sævarsson]] |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir | colspan="2" | |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Lolli í Val == Ellert Sölvason, fæddur 17. desember 1917 - dáinn 8. mars 2002, eða Lolli í Val eins og hann var ávallt kallaður var einn þeirra manna sem mjög komu við sögu Vals á velgengistímum félagsins 1935-1946. Í Valsblaðinu 1967 var fjallað um Lolla í Val í tilefni af 50 ára afmæli Lolla í Val: <blockquote>Lolli var um margt mjög sérstæður knattspyrnumaður, og vafasamt er að Ísland hafi eignazt betri vinstri útherja en hann var. Honum var knattspyrnan í blóð borin, hún var honum meðfædd listgrein. Tilfinning hans fyrir knetti var ótrúlega næm, og við það bættist að hann stundaði æfingar sínar af miklum áhuga og elju. Hann náði því mjög langt sem knattspyrnumaður. Mýkt hans og fimi var við brugðið, og þurfti hann raunar mjög á því að halda. Hann var heldur lítill vexti, og "léttbyggður," og varð mörgum bakverðinum það á þegar þeir áttu í höggi við Lolla að láta þyngdarmismun ráða, þegar getan til að stöðva hann eftir öðrum leiðum dugði ekki. [...] Lolli var góður félagi, og samherji, svolítið viðkvæmur og ör í lund, en hjartgagæzkan og góðvildin skein allstaðar í gegn. Fyrir þetta eignaðist hann marga vini, sem svo síðar hafa oft staðið með honum þegar í móti hefur blásið.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4658911?iabr=on#page/n30/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert Sölvason, fimmtugur|höfundur=Frímann Helgason|útgefandi=Valsblaðið|ár=1967|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Í minningagrein sem [[Þorgrímur Þráinsson]] ritaði um Lolla í Val í Valsblaðinu sagði meðal annars svo um Lolla í Val: <blockquote>Í brjósti Lolla sló Valshjarta, risastórt og hlýtt Valshjarta. Þótt Lolli hafi átt því láni að fagna að verða margfaldur Íslandsmeistari og heilla knattspyrnuáhugamenn upp úr skónum með leikni sinni og hraða voru það vinirnir í Val, félagsskapurinn að Hlíðarenda og hin glæsilegu ungmenni sem voru honum efst í huga síðustu áratugina. Mér er sá dagur minnisstæður þegar ég ók Lolla heim að Hlíðarenda fyrir nokkrum árum. Hann var þögull og eftirvæntingarfullur enda hafði hann ekki komið niður á Valsvöll um tveggja ára skeið sökum lasleika. Þegar við renndum fram hjá Friðrikskapellu trítluðu nokkrir brosmildir Valsstrákar yfir veginn og spörkuðu bolta á milli sín. Æskufjör lék um andlit þeirra, vorfiðringur í tánum. "Ó, hve þetta er fögur sjón," sagði Lolli og andlit hans ljómaði. Tilfinningaþrungin þögn ríkti á meðan Lolli naut þess að fylgja drengjunum eftir í huganum. Hann hafði augljóslega slegist í hópinn, léttur í lund, til að finna ilminn af grasinu, til að gantast við félagana, til að leika listir sínar, til að njóta augnabliksins en umfram allt - til að vera á þeim stað þar sem hann naut sín best - að Hlíðarenda. Lolli felldi tár, hendur hans titruðu. "Hérna vorum við svo að moka flórinn," sagði hann eftir andartak og leit á gamla fjósið sem var um árabil eina félagsheimili Vals. "Og við bárum skítinn út á völl, so grasið sprytti hraðar." Á meðan Lolli hafði heilsu til sótti hann alla heimaleiki félagsins og við, sem héldum uppi heiðri Vals á knattspyrnuvellinum í lok áttunda áratugarins og á þeim níunda, nutum þess að hafa Lolla í návist okkar. "Er ekki húmorinn í lagi?" voru einkunnarorð Lolla og hann brýndi fyrir okkur að njóta þess að spila knattspyrnu, sagði það lykilinn að velgengni. [...] Lolla þótti aldrei auðvelt að horfa á leiki sökum spennings og þótt han hafi orðið vitni að sigri Vals trúði hann aldrei úrslitunum fyrr en hann var kominn heim og heyrði þau tíunduð í fréttum útvarpsins. Þá gat hann loksins slakað á sæll og glaður. [...] Þegar vinir báðu Lolla guðsblessunar, bætti hann jafnan við, "og Val líka."<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/4998777?iabr=on#page/n61/mode/2up/search/Lolli|titill=Ellert D. Sölvason|höfundur=Þorgrímur Þráinsson|útgefandi=Valsblaðið|ár=2002|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> </blockquote>Við Lolla í Val er kennd Lollastúkan svonefnda sem er á þriðju hæð íþróttahússins og horfir yfir keppnisvellina í knattpyrnu og handbolta/körfuknattleik. Jafnframt er veittur árlega Lollabikar þeim leikmanni í yngri flokkum Vals sem þykir skara fram úr í leikni með boltann en sökum leikni sinnar með knöttinn fékk Lolli viðurnefnið "kötturinn". Lollabikarinn er farandbikar sem gefinn var af Lolla í Val árið 1988.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6477743?iabr=on#page/n36/mode/2up/search/Lolli|titill=Skýrsla afreksstjórnar í knattpsyrnu árið 2012|útgefandi=Valsblaðið|ár=2012|mánuðurskoðað=maí|árskoðað=2026}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 25'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2026 *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[Evrópubikarinn í handknattleik 2023-2024|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 21'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] jefuokflwgg1d2bul5rcxoeafw70gl2 Valgerður Sverrisdóttir 0 29288 1984114 1869157 2026-10-28T09:18:43Z TKSnaevarr 53243 1984114 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |nafn=Valgerður Sverrisdóttir |viðskeyti= |skammstöfun=VS |mynd=Valgerdur Sverisdottir, Islands samarbets- och naringsminister.jpg | titill= [[Utanríkisráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = 15. júní 2006 | stjórnartíð_end =24. maí 2007 | forsætisráðherra = [[Geir H. Haarde]] | forveri = [[Geir H. Haarde]] | eftirmaður = [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] | titill2= Iðnaðar- og viðskiptaráðherra | stjórnartíð_start2 = 28. maí 1999 | stjórnartíð_end2 = 15. júní 2006 | forsætisráðherra2 = [[Davíð Oddsson]]<br>[[Halldór Ásgrímsson]] | forveri2 = [[Finnur Ingólfsson]] | eftirmaður2 = [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]] | AÞ_CV = 13 | AÞ_frá1 = 1987 | AÞ_til1 = 2003 | AÞ_kjördæmi1= {{nowrap|[[Norðurlandskjördæmi eystra|Norðurl. e.]]}} | AÞ_flokkur1 = Framsóknarflokkurinn | AÞ_frá2 = 2003 | AÞ_til2 = 2009 | AÞ_kjördæmi2= [[Norðausturkjördæmi|Norðaust.]] | AÞ_flokkur2 = [[Framsóknarflokkurinn]] | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1950|3|23}} | fæðingarstaður = Lómatjörn í Grýtubakkahreppi | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkurinn]] | maki = Arvid Kro | börn = 3 }} '''Valgerður Sverrisdóttir''' er fyrrum utanríkisráðherra og formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]], en hún er eina konan sem hefur gengt því embætti hingað til. Hún er fædd [[23. mars]] [[1950]], dóttir Sverris bónda Guðmundssonar ([[1912]]-[[1992]]) á Lómatjörn í [[Grýtubakkahreppur|Grýtubakkahreppi]] og konu hans, Jórlaugar Guðrúnar Guðnadóttur ([[1910]]-[[1960]]). Valgerður er af [[Lómatjarnarætt]]. Bóndi hennar er Arvid Kro (f. [[1952]]) og eiga þau þrjár dætur, Önnu Valdísi (f. [[1978]]), Ingunni Agnesi (f. [[1982]]) og Lilju Sólveigu (f. [[1989]]). Hún lauk prófi frá [[Kvennaskólinn í Reykjavík|Kvennaskólanum í Reykjavík]] [[1967]]. Valgerður varð varaþingmaður Norðurlandskjördæmis eystra 1984, en sat á [[Alþingi]] sem alþingismaður [[1987]]-[[2009]]; sem þingmaður Norðurlandskjördæmis eystra til 2003, en fyrir Norðausturkjördæmi eftir [[Kjördæmabreytingin 2003|kjördæmabreytinguna 2003]] og sat á þingi fyrir kjördæmið til ársins 2009. Veturna [[1988]]-[[1989]] og [[1990]]-[[1991]] var hún 2. varaforseti sameinaðs þings, og veturna [[1992]]-[[1995]] 1. varaforseti Alþingis. [[1995]]-[[1999]] var hún þingflokksformaður Framsóknarflokksins. Hún hefur setið í fjölda þingnefnda fyrir flokkinn. Valgerður gegndi embætti [[iðnaðar-og viðskiptaráðherra]] á árunum [[1999]]-[[2006]] og átti sem slík í útistöðum vegna stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar. Valgerður tók við embætti utanríkisráðherra, fyrst kvenna, [[15. júní]] [[2006]], af [[Geir H. Haarde]], sem varð forsætisráðherra eftir að [[Halldór Ásgrímsson]] sagði af sér. Því starfi gegndi hún til [[24. maí]] [[2007]] þegar Framsóknarflokkurinn hvarf úr ríkisstjórn. Valgerður Sverrisdóttir var kjörin varaformaður Framsóknarflokksins á miðstjórnarfundi 10. júní 2007 og tók við formennsku þann 17. nóvember 2008 eftir að þáverandi formaður, [[Guðni Ágústsson]], sagði af sér þingmennsku og formennsku í flokknum um leið. Hún gaf ekki kost á sér í formannskjöri á flokksþingi í janúar 2009 og var [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]], kjörinn formaður í hennar stað. ==Tenglar== * [http://www.valgerdur.is/ Heimasíða Valgerðar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070222164338/http://www.valgerdur.is/ |date=2007-02-22 }} * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=13 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [http://www.althingi.is/vefur/thmstorf.html?nfaerslunr=13 Þingstörf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013045440/http://www.althingi.is/vefur/thmstorf.html?nfaerslunr=13 |date=2006-10-13 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050614165246/www.framsokn.is/framsokn/upload/files/fjarmalatengsl/valgerdur.pdf Fjármálatengsl] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Guðni Ágústsson]] | titill=[[Framsóknarflokkurinn|Formaður Framsóknarflokksins]] | frá=[[17. nóvember]] [[2008]] | til=[[18. janúar]] [[2009]] | eftir=[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Geir H. Haarde]] | titill=[[Utanríkisráðherrar á Íslandi|Utanríkisráðherra]] | frá=[[15. júní]] [[2006]] | til=[[24. maí]] [[2007]] | eftir=[[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Finnur Ingólfsson]] | titill=[[Iðnaðarráðherrar á Íslandi|Iðnaðarráðherra]] | frá=[[31. desember]] [[1999]] | til=[[15. júní]] [[2006]] | eftir=[[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Finnur Ingólfsson]] | titill=[[Viðskiptaráðherrar á Íslandi|Viðskiptaráðherra]] | frá=[[31. desember]] [[1999]] | til=[[15. júní]] [[2006]] | eftir=[[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]]}} {{Töfluendir}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} {{Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} {{Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde}} }} [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Lómatjarnarætt]] [[Flokkur:Kussungsstaðaætt]] [[Flokkur:Reykjalínsætt]] [[Flokkur:Formenn Framsóknarflokksins]] {{f|1950}} [[Flokkur:Þingmenn Framsóknarflokksins]] [[Flokkur:Varaformenn Framsóknarflokksins]] afnde74s5i41il50vp2hrlm7gkaeg2d 1984115 1984114 2026-10-28T09:18:59Z TKSnaevarr 53243 1984115 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |nafn=Valgerður Sverrisdóttir |viðskeyti= |skammstöfun=VS |mynd=Valgerdur Sverisdottir, Islands samarbets- och naringsminister.jpg | titill= [[Utanríkisráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = 15. júní 2006 | stjórnartíð_end =24. maí 2007 | forsætisráðherra = [[Geir H. Haarde]] | forveri = [[Geir H. Haarde]] | eftirmaður = [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] | titill2= Iðnaðar- og viðskiptaráðherra | stjórnartíð_start2 = 28. maí 1999 | stjórnartíð_end2 = 15. júní 2006 | forsætisráðherra2 = [[Davíð Oddsson]]<br>[[Halldór Ásgrímsson]] | forveri2 = [[Finnur Ingólfsson]] | eftirmaður2 = [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]] | AÞ_CV = 13 | AÞ_frá1 = 1987 | AÞ_til1 = 2003 | AÞ_kjördæmi1= {{nowrap|[[Norðurlandskjördæmi eystra|Norðurl. e.]]}} | AÞ_flokkur1 = Framsóknarflokkurinn | AÞ_frá2 = 2003 | AÞ_til2 = 2009 | AÞ_kjördæmi2= [[Norðausturkjördæmi|Norðaust.]] | AÞ_flokkur2 = [[Framsóknarflokkurinn]] | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1950|3|23}} | fæðingarstaður = Lómatjörn í Grýtubakkahreppi | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkurinn]] | maki = Arvid Kro | börn = 3 }} '''Valgerður Sverrisdóttir''' er fyrrum utanríkisráðherra og formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. Hún er fædd [[23. mars]] [[1950]], dóttir Sverris bónda Guðmundssonar ([[1912]]-[[1992]]) á Lómatjörn í [[Grýtubakkahreppur|Grýtubakkahreppi]] og konu hans, Jórlaugar Guðrúnar Guðnadóttur ([[1910]]-[[1960]]). Valgerður er af [[Lómatjarnarætt]]. Bóndi hennar er Arvid Kro (f. [[1952]]) og eiga þau þrjár dætur, Önnu Valdísi (f. [[1978]]), Ingunni Agnesi (f. [[1982]]) og Lilju Sólveigu (f. [[1989]]). Hún lauk prófi frá [[Kvennaskólinn í Reykjavík|Kvennaskólanum í Reykjavík]] [[1967]]. Valgerður varð varaþingmaður Norðurlandskjördæmis eystra 1984, en sat á [[Alþingi]] sem alþingismaður [[1987]]-[[2009]]; sem þingmaður Norðurlandskjördæmis eystra til 2003, en fyrir Norðausturkjördæmi eftir [[Kjördæmabreytingin 2003|kjördæmabreytinguna 2003]] og sat á þingi fyrir kjördæmið til ársins 2009. Veturna [[1988]]-[[1989]] og [[1990]]-[[1991]] var hún 2. varaforseti sameinaðs þings, og veturna [[1992]]-[[1995]] 1. varaforseti Alþingis. [[1995]]-[[1999]] var hún þingflokksformaður Framsóknarflokksins. Hún hefur setið í fjölda þingnefnda fyrir flokkinn. Valgerður gegndi embætti [[iðnaðar-og viðskiptaráðherra]] á árunum [[1999]]-[[2006]] og átti sem slík í útistöðum vegna stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar. Valgerður tók við embætti utanríkisráðherra, fyrst kvenna, [[15. júní]] [[2006]], af [[Geir H. Haarde]], sem varð forsætisráðherra eftir að [[Halldór Ásgrímsson]] sagði af sér. Því starfi gegndi hún til [[24. maí]] [[2007]] þegar Framsóknarflokkurinn hvarf úr ríkisstjórn. Valgerður Sverrisdóttir var kjörin varaformaður Framsóknarflokksins á miðstjórnarfundi 10. júní 2007 og tók við formennsku þann 17. nóvember 2008 eftir að þáverandi formaður, [[Guðni Ágústsson]], sagði af sér þingmennsku og formennsku í flokknum um leið. Hún gaf ekki kost á sér í formannskjöri á flokksþingi í janúar 2009 og var [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]], kjörinn formaður í hennar stað. ==Tenglar== * [http://www.valgerdur.is/ Heimasíða Valgerðar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070222164338/http://www.valgerdur.is/ |date=2007-02-22 }} * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=13 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [http://www.althingi.is/vefur/thmstorf.html?nfaerslunr=13 Þingstörf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013045440/http://www.althingi.is/vefur/thmstorf.html?nfaerslunr=13 |date=2006-10-13 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050614165246/www.framsokn.is/framsokn/upload/files/fjarmalatengsl/valgerdur.pdf Fjármálatengsl] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Guðni Ágústsson]] | titill=[[Framsóknarflokkurinn|Formaður Framsóknarflokksins]] | frá=[[17. nóvember]] [[2008]] | til=[[18. janúar]] [[2009]] | eftir=[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Geir H. Haarde]] | titill=[[Utanríkisráðherrar á Íslandi|Utanríkisráðherra]] | frá=[[15. júní]] [[2006]] | til=[[24. maí]] [[2007]] | eftir=[[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Finnur Ingólfsson]] | titill=[[Iðnaðarráðherrar á Íslandi|Iðnaðarráðherra]] | frá=[[31. desember]] [[1999]] | til=[[15. júní]] [[2006]] | eftir=[[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Finnur Ingólfsson]] | titill=[[Viðskiptaráðherrar á Íslandi|Viðskiptaráðherra]] | frá=[[31. desember]] [[1999]] | til=[[15. júní]] [[2006]] | eftir=[[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]]}} {{Töfluendir}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} {{Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} {{Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde}} }} [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Lómatjarnarætt]] [[Flokkur:Kussungsstaðaætt]] [[Flokkur:Reykjalínsætt]] [[Flokkur:Formenn Framsóknarflokksins]] {{f|1950}} [[Flokkur:Þingmenn Framsóknarflokksins]] [[Flokkur:Varaformenn Framsóknarflokksins]] hqhkpg7r74fdaye464s2yomg9803civ 1984116 1984115 2026-10-28T09:23:14Z TKSnaevarr 53243 1984116 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |nafn=Valgerður Sverrisdóttir |viðskeyti= |skammstöfun=VS |mynd=Valgerdur Sverisdottir, Islands samarbets- och naringsminister.jpg | titill= [[Utanríkisráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = 15. júní 2006 | stjórnartíð_end =24. maí 2007 | forsætisráðherra = [[Geir H. Haarde]] | forveri = [[Geir H. Haarde]] | eftirmaður = [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]] | titill2= Iðnaðar- og viðskiptaráðherra | stjórnartíð_start2 = 28. maí 1999 | stjórnartíð_end2 = 15. júní 2006 | forsætisráðherra2 = [[Davíð Oddsson]]<br>[[Halldór Ásgrímsson]] | forveri2 = [[Finnur Ingólfsson]] | eftirmaður2 = [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]] | AÞ_CV = 13 | AÞ_frá1 = 1987 | AÞ_til1 = 2003 | AÞ_kjördæmi1= {{nowrap|[[Norðurlandskjördæmi eystra|Norðurl. e.]]}} | AÞ_flokkur1 = Framsóknarflokkurinn | AÞ_frá2 = 2003 | AÞ_til2 = 2009 | AÞ_kjördæmi2= [[Norðausturkjördæmi|Norðaust.]] | AÞ_flokkur2 = Framsóknarflokkurinn | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1950|3|23}} | fæðingarstaður = Lómatjörn í Grýtubakkahreppi | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkurinn]] | maki = Arvid Kro | börn = 3 }} '''Valgerður Sverrisdóttir''' er fyrrum utanríkisráðherra og formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. Hún er fædd [[23. mars]] [[1950]], dóttir Sverris bónda Guðmundssonar ([[1912]]-[[1992]]) á Lómatjörn í [[Grýtubakkahreppur|Grýtubakkahreppi]] og konu hans, Jórlaugar Guðrúnar Guðnadóttur ([[1910]]-[[1960]]). Valgerður er af [[Lómatjarnarætt]]. Bóndi hennar er Arvid Kro (f. [[1952]]) og eiga þau þrjár dætur, Önnu Valdísi (f. [[1978]]), Ingunni Agnesi (f. [[1982]]) og Lilju Sólveigu (f. [[1989]]). Hún lauk prófi frá [[Kvennaskólinn í Reykjavík|Kvennaskólanum í Reykjavík]] [[1967]]. Valgerður varð varaþingmaður Norðurlandskjördæmis eystra 1984, en sat á [[Alþingi]] sem alþingismaður [[1987]]-[[2009]]; sem þingmaður Norðurlandskjördæmis eystra til 2003, en fyrir Norðausturkjördæmi eftir [[Kjördæmabreytingin 2003|kjördæmabreytinguna 2003]] og sat á þingi fyrir kjördæmið til ársins 2009. Veturna [[1988]]-[[1989]] og [[1990]]-[[1991]] var hún 2. varaforseti sameinaðs þings, og veturna [[1992]]-[[1995]] 1. varaforseti Alþingis. [[1995]]-[[1999]] var hún þingflokksformaður Framsóknarflokksins. Hún hefur setið í fjölda þingnefnda fyrir flokkinn. Valgerður gegndi embætti [[iðnaðar-og viðskiptaráðherra]] á árunum [[1999]]-[[2006]] og átti sem slík í útistöðum vegna stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar. Valgerður tók við embætti utanríkisráðherra, fyrst kvenna, [[15. júní]] [[2006]], af [[Geir H. Haarde]], sem varð forsætisráðherra eftir að [[Halldór Ásgrímsson]] sagði af sér. Því starfi gegndi hún til [[24. maí]] [[2007]] þegar Framsóknarflokkurinn hvarf úr ríkisstjórn. Valgerður Sverrisdóttir var kjörin varaformaður Framsóknarflokksins á miðstjórnarfundi 10. júní 2007 og tók við formennsku þann 17. nóvember 2008 eftir að þáverandi formaður, [[Guðni Ágústsson]], sagði af sér þingmennsku og formennsku í flokknum um leið. Hún gaf ekki kost á sér í formannskjöri á flokksþingi í janúar 2009 og var [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]], kjörinn formaður í hennar stað. ==Tenglar== * [http://www.valgerdur.is/ Heimasíða Valgerðar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070222164338/http://www.valgerdur.is/ |date=2007-02-22 }} * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=13 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [http://www.althingi.is/vefur/thmstorf.html?nfaerslunr=13 Þingstörf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013045440/http://www.althingi.is/vefur/thmstorf.html?nfaerslunr=13 |date=2006-10-13 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050614165246/www.framsokn.is/framsokn/upload/files/fjarmalatengsl/valgerdur.pdf Fjármálatengsl] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Guðni Ágústsson]] | titill=[[Framsóknarflokkurinn|Formaður Framsóknarflokksins]] | frá=[[17. nóvember]] [[2008]] | til=[[18. janúar]] [[2009]] | eftir=[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Geir H. Haarde]] | titill=[[Utanríkisráðherrar á Íslandi|Utanríkisráðherra]] | frá=[[15. júní]] [[2006]] | til=[[24. maí]] [[2007]] | eftir=[[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Finnur Ingólfsson]] | titill=[[Iðnaðarráðherrar á Íslandi|Iðnaðarráðherra]] | frá=[[31. desember]] [[1999]] | til=[[15. júní]] [[2006]] | eftir=[[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Finnur Ingólfsson]] | titill=[[Viðskiptaráðherrar á Íslandi|Viðskiptaráðherra]] | frá=[[31. desember]] [[1999]] | til=[[15. júní]] [[2006]] | eftir=[[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]]}} {{Töfluendir}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} {{Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} {{Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde}} }} [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Lómatjarnarætt]] [[Flokkur:Kussungsstaðaætt]] [[Flokkur:Reykjalínsætt]] [[Flokkur:Formenn Framsóknarflokksins]] {{f|1950}} [[Flokkur:Þingmenn Framsóknarflokksins]] [[Flokkur:Varaformenn Framsóknarflokksins]] pd3crnxghd1d3ock2xp3nb5d2yfvry8 Friðrik 9. 0 30482 1984066 1977344 2026-10-27T15:18:06Z TKSnaevarr 53243 1984066 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Fotografisk portræt af kong Friedrich IX.png |titill = Konungur Danmerkur |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1948–1972).svg |nafn = Friðrik 9. |ríkisár = 20. apríl 1947 – 14. janúar 1972 |skírnarnafn = Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg |kjörorð = ''Med Gud for Danmark.'' |fæðingardagur = {{fæðingardagur|1899|3|11}} |fæðingarstaður = Sorgenfri höll, Kongens Lyngby, [[Danmörk]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1972|1|14|1899|3|11}} |dánarstaður = Kommunehospitalet, [[Kaupmannahöfn]] |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |faðir = [[Kristján 10.|Kristján 10.]] |móðir = [[Alexandrína af Mecklenburg-Schwerin]] |titill_maka = Drottning |maki = [[Ingiríður Danadrottning|Ingiríður]], prinsessa frá [[Svíþjóð]] |börn ={{plainlist| * [[Margrét 2.]] (f.&nbsp;[[1940]]) Danadrottning * [[Benedikta Danaprinsessa|Benedikta]] (f.&nbsp;[[1944]]) * [[Anna-María Grikkjadrottning|Anna-María]] (f.&nbsp;[[1946]]) fyrrum Grikkjadrottning}} }} '''Friðrik 9.''' ''(Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg)'' (fæddur [[11. mars]] [[1899]], dáinn [[14. janúar]] [[1972]]) var [[konungur]] í [[Danmörk]]u frá [[20. apríl]] [[1947]] til dauðadags. Hann er faðir fyrrverandi þjóðhöfðingja Danmerkur, [[Margrét Þórhildur|Margrétar 2. drottningar]]. Friðrik var sonur [[Kristján 10.|Kristjáns 10.]], og [[Alexandrine af Mecklenburg-Schwerin|Alexandrínu]] drottningar. Þann [[24. maí]] [[1935]] giftist hann [[Ingiríður Danadrottning|Ingiríði]], prinsessu frá [[Svíþjóð]] ([[1910]]-[[2000]]), en hún var dóttir [[Gústaf 6. Adólf|Gústafs Adolfs Svíakrónprins]], seinna Gústaf 6. Adolf Svíakonungur. Friðrik og Ingiríður eignuðust þrjár dætur: [[Margrét Þórhildur|Margréti]], fyrrverandi drottningu (f. [[1940]]), Benediktu (f. [[1944]]) og Önnu-Maríu (f. [[1946]]), fyrrum Grikkjadrottningu.<ref>{{Tímarit.is|1077193|Friðrik níundi – Hinn nýi Danakonungur|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=18. maí 1947|blaðsíða=5}}</ref> Skömmu eftir að Friðrik hélt sína árlegu nýársræðu [[1971]]/72 veiktist hann og lést nokkru seinna.<ref>{{Tímarit.is|3716423|Friðrik IX. látinn|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=15. janúar 1972|blaðsíða=7}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján 10.]] | titill=[[Danakonungar|Danakonungur]] | frá=[[1947]] | til=[[1972]] | eftir=[[Margrét Þórhildur]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} {{stubbur|æviágrip|saga|danmörk}} {{fd|1899|1972}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] rzyup1qjws9k7t8zlx2xer3hyhihsgh SS-sveitirnar 0 32506 1984124 1923279 2026-10-28T11:06:15Z TKSnaevarr 53243 1984124 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök |nafn = Schutzstaffel |mynd = Schutzstaffel SS.svg |myndaheiti =Einkennismerki SS-sveitanna |skammstöfun=SS |stofnun={{Start date and age|1925|4|4}}<ref>{{cite book |last=Weale |first=Adrian |author-link=Adrian Weale |title=The SS: A New History |year=2010 |publisher=Little, Brown |location=London |isbn=978-1-4087-0304-5|p=26}}</ref> |upplausn = {{Start date and age|1945|5|8}} (de facto)<br>{{Start date and age|1945|10|10}} (de jure) |gerð=Hernaðarhreyfing |staða=Leyst upp |hugmyndafræði=[[Nasismi]] |höfuðstöðvar=[[Niederkirchnerstraße|Prinz-Albrecht-Straße]], [[Berlín]] |titill_leiðtoga = ''Reichsführer-SS'' |nafn_leiðtoga = [[Heinrich Himmler]] (sat lengst)<br>[[Julius Schreck]] (fyrstur)<br>[[Karl Hanke]] (síðastur) |land = [[Þriðja ríkið|Þýskaland]] |móðurfélag=[[Nasistaflokkurinn]]<br>[[SA-sveitirnar|Sturmabteilung]] (til júlí 1934) |fjöldi starfsfólks=800.000 ({{circa}} 1944) }} '''SS-sveitirnar''' (oft skammstafað '''SS''') ([[þýska]]: {{Hljóð|De-Schutzstaffel.ogg|''Schutzstaffel''}} sem þýðir „öryggissveit“) voru stórar öryggis- og hersveitir [[Þýskaland|þýska]] [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokksins]]. SS var stofnað á 3. áratugnum sem einkavörður fyrir nasistaleiðtogann [[Adolf Hitler]]. Undir forystu [[Heinrich Himmler]] milli [[1929]] og [[1945]] uxu sveitirnar upp í það að vera ein stærstu og valdamestu samtök í Þýskalandi nasismanns. Nasistar töldu SS vera úrvalssveitir, eða lífvarðasveitir í líkingu við þær sem voru í [[Róm]] til forna. SS-sveitirnar skiptust í hinar svartklæddu [[Allgemeine-SS]], sem var pólitískur armur sveitanna, og [[Waffen-SS]] sem var hernaðararmur þeirra og sem þróaðist út í annan her Þýskalands með [[Wehrmacht]]. Waffen-SS voru frægar fyrir grimmd sína gagnvart óbreyttum borgurum og stríðsföngum. ==Tenglar== * {{Tímarit.is|3502157|SS-sveitirnar|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=10. janúar 1981|blaðsíða=22–23}} ==Tilvísanir== <references/> {{Stubbur}} {{sa|1925|1945}} [[Flokkur:SS-sveitirnar| ]] [[Flokkur:Seinni heimsstyrjöldin]] h1oo2fuzzidonrvq837h0ld1dy0w77s Móðuharðindin 0 33763 1984087 1952684 2026-10-27T17:44:54Z Alaker-alkaline 120312 Bætti við mynd 1984087 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Laki fissure (2).jpg|thumb|Lakagígar]] '''Móðuharðindin''' voru hörmungar eða áhrif náttúruhamfara sem urðu á [[Ísland]]i í [[Skaftáreldar|Skaftáreldum]] [[1783]] – [[1785]]. Móða eða eiturgufa lagðist á jörðina, [[gras]] sviðnaði og [[búfé]]naður féll. Talið er að um 75% búfjár hafi þá fallið og fimmti hver maður eða um 10.000 Íslendingar hafi dáið. Móðuharðindin hófust með [[eldgos]]i [[8. júní]] [[1783]] í [[Lakagígar|Lakagígum]] en þeir urðu til í einhverju mesta [[hraungos]]i á jörðunni á [[sögulegur tími|sögulegum tímum]]. Samtímalýsing eldsumbrotanna og áhrifa þeirra í nærliggjandi sveitum eru í [[Eldrit]]i séra [[Jón Steingrímsson|Jóns Steingrímssonar]], síðar nefndur ''eldklerkur'', sem hann lauk við að skrifa árið [[1788]]. [[Loftslag|Veðurfar]] breyttist á meðan á hörmungunum stóð. Gosið var svo kröftugt að [[brennisteinsoxíð]] náði upp í [[heiðhvolf]] og [[hiti]] lækkaði. Einnig minnkaði inngeislun sólar til jarðar vegna ösku. Áhrifa gossins gætti víða um heim. Hugsanlega má rekja uppskerubrest sem varð víða í Evrópu sumarið 1783 til gossins en slæmt sumar og kuldavetur í kjölfarið juku vandræði Frakka í aðdraganda [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]]. == Heimildir == * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041023041810/www.islandia.is/hamfarir/jardfraedilegt/eldgos/skaftareldar.html Skaftáreldar 1783] * [http://esv.blog.is/blog/esv/entry/59166/ Nýjar upplýsingar um afleiðingar Móðuharðindanna 1783 á veðurfar (Einar Sveinbjörnsson)] * [http://www.nat.is/travelguide/lakagigar_ferdavisir.htm Lakagígar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027065727/http://www.nat.is/travelguide/lakagigar_ferdavisir.htm |date=2006-10-27 }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1577060 ''Hraunið æðir yfir sveitirnar''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140605051602/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1577060 |date=2014-06-05 }}, sérblað með Morgunblaðinu 10. júlí 1983 vegna 200 ára afmæli eldgosanna * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4260818 ''Tvö merkisafmæli'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, 1. október 1984 [[Náttúrufræðingurinn]] * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2887828 ''„Kom á óvart hversu víötækar hörmungarnar voru"'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, 15. júní 1983. Þjóðviljinn [[Flokkur:Eldfjallafræði]] [[Flokkur:Harðindi á Íslandi á 18. öld]] 0jzqphwua2s4d62tje38w3vldmaox4v Flokkur:Forsetar Rússlands 14 34120 1984073 1791740 2026-10-27T15:34:16Z TKSnaevarr 53243 1984073 wikitext text/x-wiki {{skoða meira|Forseti Rússlands}} {{CommonsCat|Presidents of Russia|forsetum Rússlands}} [[Flokkur:Forsetar eftir löndum|Rússlands]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Rússlands]] [[Flokkur:Rússneskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Rússlands]] tvbcj62j27id1v4ovqy77pt6jwk9tpo Spjall:Kastljós 1 35552 1984104 1983997 2026-10-27T22:09:13Z Snævar 16586 /* Umfjallanir */ Svar 1984104 wikitext text/x-wiki Það hafa tveir sjónvarpsþættir áður heitið Kastljós, sá fyrsti var í Ríkissjónvarpinu í einhverja áratugi en var lagður niður, sem varð til þess að Stöð 2 gat rænt nafninu (sem aftur varð til þess að núverandi þáttur á Ríkissjónvarpinu hét fyrst Kastljós''ið''). Þetta mætti koma hér fram. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 13:02, 2 janúar 2007 (UTC) == Umfjallanir == Eru þessar þröngu umfjallanir á síðunni ekki orðnar úreltar? Eyða? 15+ ára gamalt sýnist mér. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 25. október 2026 kl. 23:47 (UTC) :Mætti kannski skipta út fyrir almennari umfjöllun um efni þáttanna? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 26. október 2026 kl. 18:59 (UTC) :Mér finnst frekar að það ætti bara að færa efnið aftur til baka á [[Kastljós (dægurmálaþáttur) (1. þáttaröð)]]. Það að bæta við almennri umfjöllun er í lagi mín vegna. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 26. október 2026 kl. 20:44 (UTC) :: Almenn umfjöllun er málið. En ég skil ekki , 1. þáttaröð? Eru komnar 25+ þáttaraðir og af hverju að kenna síðuna við fyrstu? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. október 2026 kl. 21:37 (UTC) :::Kaflarnir tveir í þessari grein eru einvörðungu um fyrstu þáttaröðina og fer á 'Kastljós (dægurmálaþáttur) (1. þáttaröð)'. Þessi grein getur síðan innihaldið nýjan texta sem er almenn umfjöllun. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. október 2026 kl. 22:09 (UTC) 4mwcq1dtzaxw977bf20zqciadve9al7 1984108 1984104 2026-10-27T22:32:19Z Berserkur 10188 1984108 wikitext text/x-wiki Það hafa tveir sjónvarpsþættir áður heitið Kastljós, sá fyrsti var í Ríkissjónvarpinu í einhverja áratugi en var lagður niður, sem varð til þess að Stöð 2 gat rænt nafninu (sem aftur varð til þess að núverandi þáttur á Ríkissjónvarpinu hét fyrst Kastljós''ið''). Þetta mætti koma hér fram. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 13:02, 2 janúar 2007 (UTC) == Umfjallanir == Eru þessar þröngu umfjallanir á síðunni ekki orðnar úreltar? Eyða? 15+ ára gamalt sýnist mér. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 25. október 2026 kl. 23:47 (UTC) :Mætti kannski skipta út fyrir almennari umfjöllun um efni þáttanna? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 26. október 2026 kl. 18:59 (UTC) :Mér finnst frekar að það ætti bara að færa efnið aftur til baka á [[Kastljós (dægurmálaþáttur) (1. þáttaröð)]]. Það að bæta við almennri umfjöllun er í lagi mín vegna. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 26. október 2026 kl. 20:44 (UTC) :: Almenn umfjöllun er málið. En ég skil ekki , 1. þáttaröð? Eru komnar 25+ þáttaraðir og af hverju að kenna síðuna við fyrstu? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. október 2026 kl. 21:37 (UTC) :::Kaflarnir tveir í þessari grein eru einvörðungu um fyrstu þáttaröðina og fer á 'Kastljós (dægurmálaþáttur) (1. þáttaröð)'. Þessi grein getur síðan innihaldið nýjan texta sem er almenn umfjöllun. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. október 2026 kl. 22:09 (UTC) :::: Ah, afsakið fattleysið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 27. október 2026 kl. 22:32 (UTC) 6couiqsttwifh1vskrlsxr6s4rx8id1 Játvarður 7. 0 38587 1984050 1979109 2026-10-27T14:37:20Z TKSnaevarr 53243 1984050 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur [[Konungsríkið Stóra-Bretland|Stóra-Bretlands]] og [[Írland]]s<br />Keisari Indlands | ætt = [[Sachsen-Coburg-Gotha-ætt]] | skjaldarmerki = Coat of arms of the United Kingdom (1901–1952).svg | nafn =Játvarður VII | mynd = Edward vii england.jpg | skírnarnafn = Albert Edward | fæðingardagur = [[9. nóvember]] [[1841]] | fæðingarstaður = Í [[Buckinghamhöll]], London, Englandi | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1910|5|6|1841|11|9}} | dánarstaður = Í [[Buckinghamhöll]], London, Englandi | grafinn = Í Kapellu heilags Georgs í Windsorkastala | ríkisár = [[22. janúar]] [[1901]] - [[6. maí]] [[1910]] | undirskrift = EdwardVII Signature.svg | faðir = [[Albert prins|Albert prins af Saxe-Coburg og Gotha]] | móðir = [[Viktoría Bretadrottning]] | maki = [[Alexandra Bretadrottning|Alexandra frá Danmörku]] | titill_maka = Drottning | börn = {{unbulleted list| * [[Albert Viktor prins, hertogi af Clarence and Avondale|Albert Viktor]] * [[Georg 5.]] * [[Lovísa Bretaprinsessa|Lovísa]] * [[Viktoría Bretaprinsessa|Viktoría]] * [[Maud Noregsdrottning]] * [[Alexander Jóhann Bretaprins|Alexander Jóhann]]}} }} '''Játvarður 7.''' ('''Albert Edward'''; [[9. nóvember]] [[1841]] – [[6. maí]] [[1910]]) var konungur sameinaðs ríkis [[Stóra Bretland]]s og [[Írland]]s, [[Breska samveldið|breska samveldisins]] og auk þess keisari Indlands. Játvarður kom til ríkis 1901 eftir móður sína [[Viktoría drottning|Viktoríu drottningu]] og hafði þá verið [[prinsinn af Wales]] í 60 ár. Játvarður stuðlaði að viðgangi [[samúðarsambandið|samúðarsambandsins]] (Entente Cordiale) við [[Frakkland|Frakka]] og [[Rússland|Rússa]] gegn [[Þríveldabandalagið|Þríveldabandalaginu]]. Játvarður giftist dóttur [[Kristján 9.|Kristjáns 9.]] Danakonungs, [[Alexandra Bretadrottning|Alexöndru]], 10. mars 1863. Hún bar þá titilinn Alexandra Karolína María Karlotta Lovísa Júlía prinsessa af Slésvík-Holstein-Sonderborg og Glúkksborg. Hún varð eftir það prinsessa af Wales, og hefur borið þann titil lengst allra. Þau eignuðust sex börn, og þar á meðal George Frederick Ernest Albert sem síðar varð [[Georg 5.]] Bretlandskonungur. Játvarður 7. lést í [[Buckingham-höll]] úr alvarlegu [[berkjukvef]]i (bronkítis). Á dánarbeði hans kom prinsinn af Wales (síðar [[Georg 5.]]) og sagði honum að hestur hans „Witch of the Air“ hafði borið sigurorð á Kempton Park-veðreiðarvellinum. Við það svaraði hann: „Það gleður mig mjög“ og voru það andlátsorð hans. Játvarður 7. var tengdur næstum því hverri einustu kóngafjölskyldu í Evrópu á sínum tíma, aðallega gegnum móður sína og tengdaföður, og var því oft kallaður „frændi Evrópu“. ==Tenglar== * {{Tímarit.is|3293914|Gamli góði Teddi|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=21. febrúar 1971|blaðsíða=8–10|höfundur=J. B. Priestley}} * {{Tímarit.is|3293946|Veizlan var orðin löng|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=28. febrúar 1971|blaðsíða=8–9; 12|höfundur=J. B. Priestley}} {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = [[Bretakonungur]] | frá = 1901 | til = 1910 | fyrir = [[Viktoría Bretadrottning|Viktoría]] | eftir = [[Georg 5.]] }} {{töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} {{stubbur|æviágrip|saga}} [[Flokkur:Breskir einvaldar]] [[Flokkur:Keisarar Indlands]] [[Flokkur:Prinsar af Wales]] [[Flokkur:Sachsen-Coburg-Gotha-ætt]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Ástralíu]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Kanada]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Nýja-Sjálands]] {{fd|1841|1910}} s0h7ljdcebxu6b75xwwsep3ishie19s Teista 0 44811 1984069 1960498 2026-10-27T15:19:37Z Salvor 70 /* Útbreiðsla */ 1984069 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Teista | image = Tystie1.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22694861/132577878 |title=''Cepphus grylle'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |volume=2013.2 |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | image_caption = Teista (''Cepphus grylle'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Strandfuglar]] (''Charadriiformes'') | familia = [[Svartfuglar]] (''Alcidae'') | genus = ''Cepphus'' | species = '''''C. grylle''''' | binomial = ''Cepphus grylle'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) | range_map = Cepphus grylle map.svg | synonyms = *''Alca grylle'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} *''Colymbus grylle'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} }} '''Teista''' ([[fræðiheiti]]: ''Cepphus grylle'') er meðalstór [[svartfuglaætt|svartfugl]], á milli 30-38 sentimetrar að lengd og um 400 grömm. Vænghaf fuglsins er um 52-58 sentimetrar. Tegundin er langlíf og verða seint kynþroska. Sérkenni teistu er að hún er svört á kviði og er þannig frábrugðin öllum öðrum íslenskum svartfuglum. Teista er alsvört á sumrin fyrir utan hvítan blett á vængþökum en á veturna er hún ljósari en aðrir svartfuglar. Teista er með fremur stutta og breiða vængi. Fuglinn flýgur oftast lágt og eru vængreitir áberandi. Yfirleitt er hægt að sjá Teistu staka en annars í litlum hópum. Tegundin er talin á [[IUCN]]-listanum sem tegund sem minnstar áhyggjur er haft af. Fuglinn gefur frá sér sérkennilegt, hást og skerandi tíst. Bæði kynin eru mjög lík í útliti. Stofnstærð á Íslandi er talin á milli 10-15.000 varppör. Árið 2017 var teistan friðuð á [[Ísland|Íslandi]] að beiðni Skotvís, Vistfræðifélagsins og Fuglaverndunar til [[Björt Ólafsdóttir|Bjartar Ólafsdóttur]] umhverfisráðherra. == Lífshættir == Teista heldur sig aðallega við strendur og grunnsævi. Hún verpir stök eða í litlum byggðum í höfðum, eyjum eða urðum undir fuglabjörgum. Hún verpir tveimur eggjum og liggur á þeim í 29 - 30 daga. Þegar eggin klekjast eru ungarnir í hreiðrinu í um 6 vikur og eru þá orðnir fleygir. Þeir yfirgefa hreiðrið fullvaxta. Teista kafar eftir fæðu sinni og étur ýmsa smáfiska eins og [[síli]] og [[marhnútur|marhnút]] en hún étur líka [[hryggleysingjar|hryggleysingja]] svo sem burstaorma, krabbadýr og kuðunga. Aðal fæða teistunnar er sprettfiskur sem hún veiðir á grunnsævi. [[File:Black Guillemot SMC.jpg|thumb|Sýnir rauðan kjaft.]] [[File:WinterGuillemot.jpg|thumb|Teista í vetrarham við strönd Maine.]] [[File:Cepphus grylle grylle MHNT.ZOO.2010.11.146.1.jpg|thumb|''Cepphus grylle grylle''.]] == Útbreiðsla == Heimkynni teistu er umhverfis [[norðurhvel]] og norrænar teistur hafa vetradvöl við [[Ísland]]. Teista er [[staðfugl]] að mestu og verpir með ströndum landsins. Teistan velur sér yfirleitt [[hreiður]] í klettaskorum, sprungum eða undir steinum og einnig syllum í hellum. == Þjóðtrú == Þegar kemur að [[þjóðtrú]] tengdri teistu er þá helst að víða taldist ólánsmerki að drepa fullorðna teistu. Hún varaði við illhvelum er hún sast á borðstokk skipa og flaug svo frá þeim að landi. [[Snorri á Húsafelli]] á að hafa sagt að þegar stormur er í nánd hafi teistan flogið með tísti í kringum skip. == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2478617 „Teistan“; grein í DV 1983] * [https://www.ni.is/biota/animalia/chordata/aves/charadriiformes/teista-cepphus-grylle „Teista“; Náttúrufræðistofnun Íslands] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Black_guillemot „Black guillemot“; Wikipedia] * [https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=4&id=47 „Teista“; Fuglavefurinn] * [https://nmsi.is/fugl_manadarins/teista/ „Teista“; Náttúruminjasafn Íslands] {{wiktionary|teista}} {{commonscat|Cepphus grylle}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Svartfuglar]] kd6tfr5p02a6v2q4x96g49ozg4pj7n3 1984075 1984069 2026-10-27T15:47:58Z Salvor 70 1984075 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Teista | image = Tystie1.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22694861/132577878 |title=''Cepphus grylle'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |volume=2013.2 |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | image_caption = Teista (''Cepphus grylle'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Strandfuglar]] (''Charadriiformes'') | familia = [[Svartfuglar]] (''Alcidae'') | genus = ''Cepphus'' | species = '''''C. grylle''''' | binomial = ''Cepphus grylle'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) | range_map = Cepphus grylle map.svg | synonyms = *''Alca grylle'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} *''Colymbus grylle'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} }} '''Teista''' ([[fræðiheiti]]: ''Cepphus grylle'') er meðalstór [[svartfuglaætt|svartfugl]], á milli 30-38 sentimetrar að lengd og um 400 grömm. Vænghaf fuglsins er um 52-58 sentimetrar. Tegundin er langlíf og verða seint kynþroska. Sérkenni teistu er að hún er svört á kviði og er þannig frábrugðin öllum öðrum íslenskum svartfuglum. Teista er alsvört á sumrin fyrir utan hvítan blett á vængþökum en á veturna er hún ljósari en aðrir svartfuglar. Teista er með fremur stutta og breiða vængi. Fuglinn flýgur oftast lágt og eru vængreitir áberandi. Yfirleitt er hægt að sjá Teistu staka en annars í litlum hópum. Tegundin er talin á [[IUCN]]-listanum sem tegund sem minnstar áhyggjur er haft af. Fuglinn gefur frá sér sérkennilegt, hást og skerandi tíst. Bæði kynin eru mjög lík í útliti. Stofnstærð á Íslandi er talin á milli 10-15.000 varppör. Árið 2017 var teistan friðuð á [[Ísland|Íslandi]] að beiðni Skotvís, Vistfræðifélagsins og Fuglaverndunar til [[Björt Ólafsdóttir|Bjartar Ólafsdóttur]] umhverfisráðherra. == Lífshættir == Teista heldur sig aðallega við strendur og grunnsævi. Hún verpir stök eða í litlum byggðum í höfðum, eyjum eða urðum undir fuglabjörgum. Hún verpir tveimur eggjum og liggur á þeim í 29 - 30 daga. Þegar eggin klekjast eru ungarnir í hreiðrinu í um 6 vikur og eru þá orðnir fleygir. Þeir yfirgefa hreiðrið fullvaxta. Teista kafar eftir fæðu sinni og étur ýmsa smáfiska eins og [[síli]] og [[marhnútur|marhnút]] en hún étur líka [[hryggleysingjar|hryggleysingja]] svo sem burstaorma, krabbadýr og kuðunga. Aðal fæða teistunnar er sprettfiskur sem hún veiðir á grunnsævi. [[File:Black Guillemot SMC.jpg|thumb|Sýnir rauðan kjaft.]] [[File:WinterGuillemot.jpg|thumb|Teista í vetrarham við strönd Maine.]] [[File:Cepphus grylle grylle MHNT.ZOO.2010.11.146.1.jpg|thumb|''Cepphus grylle grylle''.]] == Útbreiðsla == Heimkynni teistu er umhverfis [[norðurhvel]] og norrænar teistur hafa vetradvöl við [[Ísland]]. Teista er [[staðfugl]] að mestu og verpir með ströndum landsins. Teistan velur sér yfirleitt [[hreiður]] í klettaskorum, sprungum eða undir steinum og einnig syllum í hellum. == Þjóðtrú == Þegar kemur að [[þjóðtrú]] tengdri teistu er þá helst að víða taldist ólánsmerki að drepa fullorðna teistu. Hún varaði við illhvelum er hún sast á borðstokk skipa og flaug svo frá þeim að landi. [[Snorri á Húsafelli]] á að hafa sagt að þegar stormur er í nánd hafi teistan flogið með tísti í kringum skip. == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2478617 „Teistan“; grein í DV 1983] * [https://www.ni.is/biota/animalia/chordata/aves/charadriiformes/teista-cepphus-grylle „Teista“; Náttúrufræðistofnun Íslands] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Black_guillemot „Black guillemot“; Wikipedia] * [https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=4&id=47 „Teista“; Fuglavefurinn] * [https://nmsi.is/fugl_manadarins/teista/ „Teista“; Náttúruminjasafn Íslands] {{wiktionary|teista}} {{commonscat|Cepphus grylle}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Svartfuglar]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] obtd95ua2yha50gchaqdtnc1m5xjavo Auðnutittlingur 0 51736 1984041 1905976 2026-10-27T14:15:31Z Salvor 70 útlit og flug. bæti við heimild fuglavefurinn 1984041 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Auðnutittlingur | image = Northwestern Redpoll - Carduelis flammea rostrata - Grænlenskur Auðnutittlingur.jpg | image_width = 250px | image2 = Acanthis flammea - Common Redpoll XC552770.mp3 | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Finkur]] (''Fringillidae'') | genus = ''[[Carduelis]]'' | species = '''''C. flammea''''' | binomial = ''Carduelis flammea'' | binomial_authority = ([[Carl Peter Holböll|Holboll]], [[1843]]) }} [[Mynd:Redpoll in Elderberry Bush (3404462914).jpg|thumb|Auðnutittlingur Á Íslandi.]] [[File:Grote barmsijs in bomen-4961649.webm| thumb|left |Acanthis flammea]] '''Auðnutittlingur''' ([[fræðiheiti]]: ''Carduelis flammea'') er smávaxin [[finkur|finka]] sem lifir norðarlega í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og [[Evrópa|Evrópu]]. Hann lifir á [[birki]]fræjum og heldur sig í nágrenni birkiskóga. Hann hefur rauðleitar ennisfjaðrir og gjarnan með áberandi rauða slikju á bringu. Auðnutittlingur hefur rauðan blett á enni og er svartur á kverk með dökkar rákir á hliðum. Karlfuglinn verður bleikur eða rauðleitur á bringu og gump þegar vorar. Ungfuglar eru í fyrstu brúnfikróttir og ekki með rauðan bett á enni en fá fullan búning í ágúst. Auðnutittlingur flýgur í léttum bylgjum. Utan varptíma halda auðnutittlingar sig í hópum. <ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=5&id=28|titill=Fuglavefurinn|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> Á [[Ísland]]i er undirtegundin ''Carduelis flammea islandica'' og á [[Grænland]]i og [[Baffineyja|Baffineyju]] er undirtegundin ''Carduelis flammea rostrata''. <center><gallery> Carduelis flammea flammea MHNT.ZOO.2010.11.221 Luleå.jpg|''Carduelis flammea flammea'' Carduelis flammea cabaret MHNT.ZOO.2010.11.221 Naurois HdB Tolborough.jpg|''Carduelis flammea cabaret'' </gallery></center> ==Tenglar== * [https://www.kjarnaskogur.is/post/audnutittlingur Kjarnaskogur.is - Auðnutittlingur] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Wikiorðabók|auðnutittlingur}} {{commons|Carduelis flammea|Auðnutittling}} {{Wikilífverur|Carduelis flammea|Auðnutittling}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] [[Flokkur:Finkur]] b8rbber72jmcunf0xuz91p60ii909ru 1984042 1984041 2026-10-27T14:20:53Z Salvor 70 staðfugl 1984042 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Auðnutittlingur | image = Northwestern Redpoll - Carduelis flammea rostrata - Grænlenskur Auðnutittlingur.jpg | image_width = 250px | image2 = Acanthis flammea - Common Redpoll XC552770.mp3 | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Finkur]] (''Fringillidae'') | genus = ''[[Carduelis]]'' | species = '''''C. flammea''''' | binomial = ''Carduelis flammea'' | binomial_authority = ([[Carl Peter Holböll|Holboll]], [[1843]]) }} [[Mynd:Redpoll in Elderberry Bush (3404462914).jpg|thumb|Auðnutittlingur Á Íslandi.]] [[File:Grote barmsijs in bomen-4961649.webm| thumb|left |Acanthis flammea]] '''Auðnutittlingur''' ([[fræðiheiti]]: ''Carduelis flammea'') er smávaxin [[finkur|finka]] sem lifir norðarlega í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og [[Evrópa|Evrópu]]. Hann lifir á [[birki]]fræjum og heldur sig í nágrenni birkiskóga. Hann hefur rauðleitar ennisfjaðrir og gjarnan með áberandi rauða slikju á bringu. Auðnutittlingur hefur rauðan blett á enni og er svartur á kverk með dökkar rákir á hliðum. Karlfuglinn verður bleikur eða rauðleitur á bringu og [[Gumpur|gump]] þegar vorar. Ungfuglar eru í fyrstu brúnfikróttir og ekki með rauðan bett á enni en fá fullan búning í ágúst. Auðnutittlingur flýgur í léttum bylgjum. Hann er [[staðfugl]] á Íslandi og hefur breiðst út eftir því sem [[skóglendi]] eykst. Utan varptíma halda auðnutittlingar sig í hópum. <ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=5&id=28|titill=Fuglavefurinn|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> Á [[Ísland]]i er undirtegundin ''Carduelis flammea islandica'' og á [[Grænland]]i og [[Baffineyja|Baffineyju]] er undirtegundin ''Carduelis flammea rostrata''. <center><gallery> Carduelis flammea flammea MHNT.ZOO.2010.11.221 Luleå.jpg|''Carduelis flammea flammea'' Carduelis flammea cabaret MHNT.ZOO.2010.11.221 Naurois HdB Tolborough.jpg|''Carduelis flammea cabaret'' </gallery></center> ==Tenglar== * [https://www.kjarnaskogur.is/post/audnutittlingur Kjarnaskogur.is - Auðnutittlingur] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Wikiorðabók|auðnutittlingur}} {{commons|Carduelis flammea|Auðnutittling}} {{Wikilífverur|Carduelis flammea|Auðnutittling}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] [[Flokkur:Finkur]] 589tv33kkhrwf0g8kbcc1b2zfbvmba2 1984045 1984042 2026-10-27T14:26:37Z Salvor 70 setja inn mynd af karlfugli 1984045 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Auðnutittlingur | image = Northwestern Redpoll - Carduelis flammea rostrata - Grænlenskur Auðnutittlingur.jpg | image_width = 250px | image2 = Acanthis flammea - Common Redpoll XC552770.mp3 | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Finkur]] (''Fringillidae'') | genus = ''[[Carduelis]]'' | species = '''''C. flammea''''' | binomial = ''Carduelis flammea'' | binomial_authority = ([[Carl Peter Holböll|Holboll]], [[1843]]) }} [[Mynd:Redpoll in Elderberry Bush (3404462914).jpg|thumb|Auðnutittlingur Á Íslandi.]] [[File:Grote barmsijs in bomen-4961649.webm| thumb|left |Acanthis flammea]] '''Auðnutittlingur''' ([[fræðiheiti]]: ''Carduelis flammea'') er smávaxin [[finkur|finka]] sem lifir norðarlega í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og [[Evrópa|Evrópu]]. Hann lifir á [[birki]]fræjum og heldur sig í nágrenni birkiskóga. Hann hefur rauðleitar ennisfjaðrir og gjarnan með áberandi rauða slikju á bringu. [[Mynd:Acanthis flammea, Kotka, Finland 1.jpg|alt=Karlfugl með bleika bringu|vinstri|thumb|Karlfugl með bleika bringu]] Auðnutittlingur hefur rauðan blett á enni og er svartur á kverk með dökkar rákir á hliðum. Karlfuglinn verður bleikur eða rauðleitur á bringu og [[Gumpur|gump]] þegar vorar. Ungfuglar eru í fyrstu brúnfikróttir og ekki með rauðan bett á enni en fá fullan búning í ágúst. Auðnutittlingur flýgur í léttum bylgjum. Hann er [[staðfugl]] á Íslandi og hefur breiðst út eftir því sem [[skóglendi]] eykst. Utan varptíma halda auðnutittlingar sig í hópum. <ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=5&id=28|titill=Fuglavefurinn|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> Á [[Ísland]]i er undirtegundin ''Carduelis flammea islandica'' og á [[Grænland]]i og [[Baffineyja|Baffineyju]] er undirtegundin ''Carduelis flammea rostrata''. <center><gallery> Carduelis flammea flammea MHNT.ZOO.2010.11.221 Luleå.jpg|''Carduelis flammea flammea'' Carduelis flammea cabaret MHNT.ZOO.2010.11.221 Naurois HdB Tolborough.jpg|''Carduelis flammea cabaret'' </gallery></center> ==Tenglar== * [https://www.kjarnaskogur.is/post/audnutittlingur Kjarnaskogur.is - Auðnutittlingur] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Wikiorðabók|auðnutittlingur}} {{commons|Carduelis flammea|Auðnutittling}} {{Wikilífverur|Carduelis flammea|Auðnutittling}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] [[Flokkur:Finkur]] 746i69swqnkbrpeox431qhe94idk1m5 1984049 1984045 2026-10-27T14:36:23Z Salvor 70 1984049 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Auðnutittlingur | image = Northwestern Redpoll - Carduelis flammea rostrata - Grænlenskur Auðnutittlingur.jpg | image_width = 250px | image2 = Acanthis flammea - Common Redpoll XC552770.mp3 | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Finkur]] (''Fringillidae'') | genus = ''[[Carduelis]]'' | species = '''''C. flammea''''' | binomial = ''Carduelis flammea'' | binomial_authority = ([[Carl Peter Holböll|Holboll]], [[1843]]) }} '''Auðnutittlingur''' ([[fræðiheiti]]: ''Carduelis flammea'') er smávaxin [[finkur|finka]] sem lifir norðarlega í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og [[Evrópa|Evrópu]]. Hann lifir á [[birki]]fræjum og heldur sig í nágrenni birkiskóga. Hann hefur rauðleitar ennisfjaðrir og gjarnan með áberandi rauða slikju á bringu. [[Mynd:Acanthis flammea, Kotka, Finland 1.jpg|alt=Karlfugl með bleika bringu|vinstri|thumb|Karlfugl með bleika bringu]] Auðnutittlingur er um 12-14 sm langur með vænghaf 20 - 25 sm. Hann hefur rauðan blett á enni og er svartur á kverk með dökkar rákir á hliðum. Karlfuglinn verður bleikur eða rauðleitur á bringu og [[Gumpur|gump]] þegar vorar. Ungfuglar eru í fyrstu brúnfikróttir og ekki með rauðan bett á enni en fá fullan búning í ágúst. Auðnutittlingur flýgur í léttum bylgjum. Hann er [[staðfugl]] á Íslandi og hefur breiðst út eftir því sem [[skóglendi]] eykst. Utan varptíma halda auðnutittlingar sig í hópum. <ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=5&id=28|titill=Fuglavefurinn|ár=2017|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> Á [[Ísland]]i er undirtegundin ''Carduelis flammea islandica'' og á [[Grænland]]i og [[Baffineyja|Baffineyju]] er undirtegundin ''Carduelis flammea rostrata''. [[Mynd:Redpoll in Elderberry Bush (3404462914).jpg|thumb|Auðnutittlingur Á Íslandi.]] [[File:Grote barmsijs in bomen-4961649.webm| thumb|left |Acanthis flammea]] <center><gallery> Carduelis flammea flammea MHNT.ZOO.2010.11.221 Luleå.jpg|''Carduelis flammea flammea'' Carduelis flammea cabaret MHNT.ZOO.2010.11.221 Naurois HdB Tolborough.jpg|''Carduelis flammea cabaret'' </gallery></center> ==Tenglar== * [https://www.kjarnaskogur.is/post/audnutittlingur Kjarnaskogur.is - Auðnutittlingur] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Wikiorðabók|auðnutittlingur}} {{commons|Carduelis flammea|Auðnutittling}} {{Wikilífverur|Carduelis flammea|Auðnutittling}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] [[Flokkur:Finkur]] a4ohqmt1vndxwzd084py0s6nk2v0og8 Gráspör 0 51759 1984067 1795766 2026-10-27T15:18:15Z Salvor 70 1984067 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Gráspör | image = House_sparrowIII.jpg | image_width = 250px | image_caption = {{audio|Passer domesticus.ogg|söngur}} | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Spörvar]] (''Passeridae'') | genus = [[Gráspörvar]] (''Passer'') | species = '''''P. domesticus''''' | binomial = ''Passer domesticus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[Mynd:Passer domesticus domesticus MHNT.ZOO.2010.11.208.jpg|thumb|Egg Gráspörva.]] '''Gráspör''' ([[fræðiheiti]]: ''Passer domesticus'') er fugl af [[spörvaætt]]. Hann er upprunninn í [[Evrópa|Evrópu]] og hluta [[Asía|Asíu]] en hefur nú breiðst um mest allan heim með [[landnám]]i Evrópuþjóða um allan heim á liðnum öldum. En evrópubúar hafa flutt hann til annarra landa þar sem þeir hafa sest að, sérstaklega sem vörn gegn meindýrum, en hann étur mikið af skordýrum sem teljast til meindýra. Gráspör er einkennisfugl borga og bæja um heiminn. Gráspör sást fyrst á Íslandi 1959 en þá varp eitt par í Reykjavík og einnig fannst varp 1961 í Vestmanneyjum. Í báðum þessum tilvikum var fuglunum eytt að kröfu yfirvalda og eftir ábendingu frá Fuglafriðunarnefnd og var það til að koma í veg fyrir fjölgun hérna. Gráspör verpir eingöngu við mannabústaði í holum og glufum á byggingum. Hann er [[staðfugl]] á Íslandi. Varpið hefst um miðjan maí en fuglinn getur verpt tvisvar eða þrisvar á sumri. Eggin eru 6-8 og þau ungast út á 10-12 dögum og verða ungarnir fleygir á innan við tveimur vikum. Gráspör er frææta en étur einnig skordýr. Gráspör er friðaður á Íslandi. == Tenglar == {{reflist}} * [http://www1.nams.is/fuglar/details.php?val=1&id=74 Gráspör (Fuglavefurinn)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417001925/http://www1.nams.is/fuglar/details.php?val=1&id=74 |date=2016-04-17 }} {{commonscat|Passer domesticus}} {{Wikilífverur|Passer domesticus}} {{Commons|Passer domesticus}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] [[Flokkur:Spörvar]] [[simple:Sparrow#The House Sparrow]] bf7mpeebp6hfnhexx69yx92jzp47bqe Stari (fugl) 0 51761 1984063 1812764 2026-10-27T15:14:11Z Salvor 70 1984063 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Stari | image = European Starling 2006.jpg | image_width = 200px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Starar]] (''Sturnidae'') | genus = ''[[Sturnus]]'' | species = '''''S. vulgaris''''' | binomial = ''Sturnus vulgaris'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[Mynd:Sturnus vulgaris MHNT.ZOO.2010.11.215.Courtalain28.jpg|thumb|'' Sturnus vulgaris'']] '''Stari''' (eða '''starri''') ([[fræðiheiti]]: ''Sturnus vulgaris'') er [[spörfugl]] af [[staraætt]] sem er upprunninn í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] en hefur nú breiðst um mest allan heim nema [[Afríka|Afríku]]. Starinn hóf varp á Íslandi á [[Höfn í Hornafirði]] upp úr [[1940]] en í kringum [[1960]] í [[Reykjavík]]. Starinn er smávaxinn, svartleitur og kvikur fugl. Starir lifir oft í þéttbýli og við sveitabæi. Hann er [[staðfugl]] og lifir á fjölbreyttri fæðu.<ref>[https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=5&id=23 Stari (fuglavefur.is)]</ref> Starar eru félagslyndir og greindir fuglar. Starar eru þekktir fyrir hópmyndun einkum þar sem þeir safnast saman á náttstað. Þeir eru talin ágeng tegund í mörgum löndum. Starahópar eru einkum áberandi á haustin. Þekktur náttstaður stara í [[Reykjavík]] er í Skógræktinni í Fossvogi. Síðsumars má í sveitum á Íslandi sjá stara sitja á baki [[Hestur|hesta]]. <ref>Hrefna Sigurjónsdóttir'', [https://timarit.is/page/7497594?iabr=on Starar og hestar]'', Náttúrufræðingurinn (4-5) bls. 259-267,2020</ref> == Tengt efni == * [[Hænsnafló]] == Tenglar == {{Commons|Sturnus vulgaris}} * {{Vísindavefurinn|3435|Hvernig á að losna við staravarp?}} * {{Vísindavefurinn|56058|Er einhver þjóðtrú tengd stara?}} == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Sturnus vulgaris}} {{Wikilífverur|Sturnus vulgaris}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Staraætt]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] [[Flokkur:Starar]] dknzhz9sxro7ef5lw8v4k6ctz5mnkq9 Glókollur 0 51937 1984101 1935140 2026-10-27T19:40:15Z Salvor 70 1984101 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Glókollur | image = Regulus regulus0.jpg | image_caption = Glókollur í Englandi | image_width = 240px | image2 = Goldcrest (Regulus regulus) (W1CDR0001500 BD19).ogg | image2_caption = Söngur karls | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Kollar]] (''Regulidae'') | genus = ''[[Regulus]]'' | species = '''''R. regulus''''' | binomial = ''Regulus regulus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) | synonyms = *''Motacilla regulus'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} * ''Regulus cristatus'' | range_map = Regulus regulus map.png | range_map_upright = 1.1 | range_map_caption = Gult - farfugl (sumar), grænt - staðfugl, ljósblátt - farfugl (vetur) }} '''Glókollur''' ([[fræðiheiti]]: ''Regulus regulus'') er smár fugl af ætt [[Kollar|kolla]], sem lifir í [[barrskógabelti|barrskógum]]. Hann er minnsti fugl sem finnst í [[Evrópa|Evrópu]], verður mest tæpir 10 sentimetrar að lengd. Varpkjörlendi hans er [[greni]]lundir og þroskaðir [[lerki]]skógar. Glókollur lifir á pöddum, þar á meðal flugum, kóngulóm, lirfum og lúsum eins og [[sitkalús]]. Hann hóf líklega varp árið 1996 á Íslandi<ref>{{cite web|url=http://www.ni.is/frettir/2006/02/glokollar-bida-afhrod|title=Glókollar bíða afhroð|publisher=Náttúrufræðistofnun íslands|accessdate=31. desember 2016}}</ref>. Glókollur var lengi árviss flækingur á Íslandi en með útbreiðslu greniskóga eykst kjörlendi hans og hefur hann breiðst hratt út um allt land og finnst núna líka á Vestfjörðum. Hann virðist lifa af íslenska vetur en tvisvar hefur þó stofninn hrunið í kuldaköstum árin 2004 og 2014 en náð sér fljótt á ný. Hann er algengur skógarfugl í Evrópu og er núna orðinn staðfugl á Íslandi. Glókollur er liðtækur meindýraeyðir.<ref>{{Vefheimild|url=https://nmsi.is/molar/fugl_manadarins/glokollur/|titill=Glókollur|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://nmsi.is/molar/fugl_manadarins/glokollur/|titill=Lúsaryksugan glókollur|höfundur=Sigurður Arnarsson|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> [[Mynd:Regulus regulus regulus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|thumb|220px|Egg glókolls]] == Tilvísanir == {{Commons|Regulus regulus|Glókoll}} {{wikilífverur|Regulus regulus|Glókoll}} <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Kollar (fuglar)]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] 5r0o2ixlpeood3x0ylfnkgigb2227ka 1984102 1984101 2026-10-27T19:42:49Z Salvor 70 1984102 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Glókollur | image = Regulus regulus0.jpg | image_caption = Glókollur í Englandi | image_width = 240px | image2 = Goldcrest (Regulus regulus) (W1CDR0001500 BD19).ogg | image2_caption = Söngur karls | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Kollar]] (''Regulidae'') | genus = ''[[Regulus]]'' | species = '''''R. regulus''''' | binomial = ''Regulus regulus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) | synonyms = *''Motacilla regulus'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} * ''Regulus cristatus'' | range_map = Regulus regulus map.png | range_map_upright = 1.1 | range_map_caption = Gult - farfugl (sumar), grænt - staðfugl, ljósblátt - farfugl (vetur) }} '''Glókollur''' ([[fræðiheiti]]: ''Regulus regulus'') er smár fugl af ætt [[Kollar|kolla]], sem lifir í [[barrskógabelti|barrskógum]]. Hann er minnsti fugl sem finnst í [[Evrópa|Evrópu]], verður mest tæpir 10 sentimetrar að lengd. Varpkjörlendi hans er [[greni]]lundir og þroskaðir [[lerki]]skógar. Glókollur lifir á pöddum, þar á meðal flugum, kóngulóm, lirfum og lúsum eins og [[sitkalús]]. Hann hóf líklega varp árið 1996 á Íslandi<ref>{{cite web|url=http://www.ni.is/frettir/2006/02/glokollar-bida-afhrod|title=Glókollar bíða afhroð|publisher=Náttúrufræðistofnun íslands|accessdate=31. desember 2016}}</ref>. Glókollur var lengi árviss flækingur á Íslandi en með útbreiðslu greniskóga eykst kjörlendi hans og hefur hann breiðst hratt út um allt land og finnst núna líka á Vestfjörðum. Hann virðist lifa af íslenska vetur en tvisvar hefur þó stofninn hrunið í kuldaköstum árin 2004 og 2014 en náð sér fljótt á ný. Hann er algengur skógarfugl í Evrópu og er núna orðinn staðfugl á Íslandi. Glókollur er liðtækur meindýraeyðir.<ref>{{Vefheimild|url=https://nmsi.is/molar/fugl_manadarins/glokollur/|titill=Glókollur|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://nmsi.is/molar/fugl_manadarins/glokollur/|titill=Lúsaryksugan glókollur|höfundur=Sigurður Arnarsson|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> [[Mynd:Regulus regulus regulus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|thumb|220px|Egg glókolls]] == Tilvísanir == [[Flokkur:Kollar (fuglar)]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] bohlq16wzbt3e6wvut536mkkwtsuxuo Frumbyggjar Ástralíu 0 56176 1984103 1951758 2026-10-27T20:52:09Z Masae 538 Umskrifað og viðbætt 1984103 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Petermann Ranges (AU), Uluru-Kata Tjuta National Park, Uluru -- 2019 -- 3688.jpg|thumb|Fjallið Uluru, eitt heilagasta fjallið í Draumtíma frumbyggja]] [[Mynd:Australian Aboriginal Flag.svg|thumb|Fáni meginlandsfrumbyggja Ástralíu. Hann var útnefndur fáni Ástralíu ásamt fána frumbyggja frá eyjum í Torres sundi árið 1995.]] '''Frumbyggjar Ástralíu''' eru þeir þjóðflokkar sem bjuggu á meginlandi [[Ástralía|Ástralíu]], ásamt íbúum á [[Torressundseyjar|eyjunum í Torres-sundi]] sem bjuggu þar fyrir komu Evrópumanna. Frumbyggjar Ástralíu á meginlandinueru nefndir ''Aborigine'' ([[Latína|latína]]: ab origine = frá upphafi) á [[Enska|ensku]] og mörgum öðrum málum. Í opinberri umfjöllun eru frumbyggjarnir nefndir á ensku '''Aboriginal and Torres Strait Islander peoples''', '''First Nations of Australia''', '''First Peoples of Australia''', og einnig '''First Australians'''. Flestir frumbyggjar skilgreina sig hins vegar fyrst og fremst sem hluta af viðkomandi þjóðflokki eða ættbálki enn ekki allmennt sem frumbyggja. Samkvæmt ástralska manntalinu frá árinu 2021 voru frumbyggjar Ástralíu tæplega ein milljón talsins, eða 3.8% af heildar íbúafjölda landsins. Um 92% frumbyggjanna töldu sig til ástralskra meginlandsfrumbyggja (Aboriginale), 4% töldu sig til íbúa Torres-sundseyja (Torres Strait Islander) og 4% töldu sig tilheyra báðum hópunum.<ref>[https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians”.] Australian Bureau of Statistics. Júní 2023.</ref> Enska var töluð á um 84% af heimilum, en tungumál frumbyggja voru töluð á 9% af heimilunum. Talið er að forfeður frumbyggja Ástralíu hafi komið fyrir 50.000 til 65.000 árum til þess sem nú er ástralska meginlandið. Hins vegar komu forfeður íbúa Torres-sundseyja, sem eru við nyrsta odda ástralska meginlandsins, frá [[Papúa Nýja-Gínea|Papúa Nýju-Gíneu]], fyrir um 2.500 árum. ==Menningarbrot== [[Mynd: Aborigines-Regionen.png|thumb|Menningarsvæði frumbyggja. <ref>David Horten (ritstj.) (1994): ''The Encyclopaedia of Aboriginal Australia: Aboriginal and Torres Strait Islander History, Society and Culture.'' ISBN 0-85575-234-3</ref>]] [[Mynd: Australia-climate-map MJC01.png|thumb|Loftslagssvæði í Ástralíu samkvæmt [[Loftslagsflokkunarkerfi Köppens]]]] Ástralía er stærsta eyja í heimi og minnsta [[Heimsálfa|heimsálfan]]. Um 70% av landinu er [[Gresja|graslendi]] eða [[Eyðimörk|eyðimörk]], en í norðri eru [[Regnskógur|regnskógar]] og [[Hitabelti|hitabeltisloftslag]], með ríkulegum gróðri. Miðjarðarhafsloftslag ríkir á austur- og suðausturströndinni; á veturna frýs og snjóar í hálendinu í suðausturhlutanum og á [[Tasmanía|Tasmaníu]]. <ref> Blewett, Richard, ed. (2012). Shaping a Nation: a Geology of Australia. Canberra: Australian National University. ISBN 978-1-921862-82-3.</ref><ref> Benedikt Jens Arnarsson og Óttar Snær Yngvason. [https://visindavefur.is/svar.php?id=65250 „Hvernig er veðurfar í Ástralíu?”] Vísindavefurinn, 2. júlí 2013, sótt 25. október 2026.</ref> [[Mynd:Hut Eastern Arrernte Basedow.jpg|thumb|Frumbyggi frá Austur -Arrernteættbálknum frá [[Norðursvæðið|Norðursvæðinu]] (enska: Northern Territory), kofinn er þakinn broddgrasi. Ljósmynd frá 1923.]] Allar líkur eru á að íbúafjöldinn hafi verið nokkuð stöðugur í þúsundir ára. Útreikningar og ágiskanir um íbúafjölda fyrir tíma evrópskrar landnáms eru á bilinu 300.000 upp í meira en 3.000.000.<ref> C.J.A. Bradshaw, A.N. Williams, L. Russell, S. Ulm, og S. Ingrey (2026). [https://www.australiangeographic.com.au/history-culture/2026/09/pre-european-indigenous-population-much-larger-than-previously-thought/ Pre-European Indigenous population much larger than previously thought]. Australian Geography.</ref> Þéttbýlustu svæðin, eins og nú, voru meðfram suðausturströndinni og meðfram [[Murrey-fljót|Murrey-fljótinu]] (Murrey River). Frumbyggjar bjuggu um alla Ástralíu og þrátt fyrir að lífsframfæri og menning allra frumbyggja Ástralíu hafi byggst á því að þeir voru [[Veiðimenn og safnarar|veiðimenn og safnarar]] þá aðlöguðu þeir lífshætti sína, mataræði, tækni og veiðiaðferðir að hinum mismunandi gróðurbeltum landsins. Til dæmis höfðu Gunditjmara-fólkið í núverandi Viktoríufylki þróað tækni til [[Fiskeldi|fiskeldis]] og [[Áll|álaræktunar]], þeir bjuggu í steinhúsum og höfðu fasta búsetu.<ref> Anna Salleh (2003). [https://www.abc.net.au/science/archive/articles/2003/03/13/806276.htm Aborigines may have farmed eels, built huts] News in Science, Australian Broadcasting Corporation, 13. mars 2003</ref><ref> The Gunditjmara people with Gib Wettenhall, (2010). The People of Budj Bim: Engineers of Aquaculture, Builders of Stone House Settlements and Warriors Defending Country, em PRESS, Heywood, </ref> Ngaro ættbálkurinn sem bjó í [[Queensland]]-fylki, bjó við sérstæða sjávar- og strandmenningu og skildi eftir sig hundruð fornleifa. Þar á meðal er nokkrar stærstu steinanámur í Ástralíu frá tímabilinu fyrir komu Evrópubúa, en þaðan fengu þeir efni í steinverkfæri sem þeir seldu til annara ættflokka. Þeir smíðuðu, sigldu og veiddu á [[Tvíbytna|tvíbyðnum]] [[Kanó|kanóum]].<ref> Barker, Bryce (1995). The Sea People: Maritime Hunter-gatherers on the Tropical Coast: a Late Holocene Maritime Specialisation in the Whitsunday Islands, Central Queensland. Pandanus Books.</ref> Frumbyggjarnir höfðu ekkert [[Búfé|búfé]] eða [[Húsdýr|húsdýr]] (nema hálftamda [[Dingó|dingó]]-hunda) enda voru engar dýrategundir í Ástralíu sem hægt var að temja. [[Mynd:Aboriginal man with spear, woomera (spear-thrower) and waddy, South Australia. ca. 1876.jpg|thumb|Frumbyggi með spjót, woomera-spjótkastara og waddy kylfu, Ljósmynd frá Suður-Ástralía tekin 1876]] Sögulega hafa flest menningarfyrirbæri og tæknilausnir verið bundar við ákveðin svæði eða ættbálka en ekki verið einsleit um alla álfuna. Til var til dæmis með tvær helstu nútíma táknmyndir um ástralska frumbyggjamenningu, bogadregna kastvopnið [[Búmerang|búmerang]] (bjúgverpill) og [[Didgeridoo]] (ljóðalurkur). Búmerangið sem snýr aftur þegar því er kastað var einungis þekkt á suðausturhluta Ástralíu en hins vegar voru fjöldi annara kasttækja notaðar víða um alla álfuna. Didgeridoo var aðeins notað í trúarathöfnum á allra nyrsta hluta álfunar. Þegar Evrópumenn fóru að koma til landsins skiptust frumbyggjarnir í 500 til 600 mismunandi þjóðflokka eða ættbálka og töluðu um 250 mismunandi tungumál.<ref>Flood, Josephine (2019). The Original Australians: The Story of the Aboriginal People. Crows Nest, NSW: Allen & Unwin. Bls. 21–22, 37. ISBN 978-1-76052-707-5.</ref><ref>Broome, Richard (2019). Aboriginal Australians. Sydney: Allen and Unwin. Bls. 12. ISBN 978-1-76052-821-8.</ref> Sumir hópar stunduðu ræktun með því að brenna af sinu til að stuðla að vexti ákveðinna jurtategunda.<ref>Wyrwoll, Karl-Heinz (11 January 2012).[ https://theconversation.com/how-aboriginal-burning-changed-australias-climate-4454 “How Aboriginal burning changed Australia's climate”]. The Conversation.</ref> og aðrir stunduðu fiskeldi<ref>Clark, Anna (31 August 2023). [https://theconversation.com/friday-essay-traps-rites-and-kurrajong-twine-the-incredible-ingenuity-of-indigenous-fishing-knowledge-210467 “Friday essay: traps, rites and kurrajong twine – the incredible ingenuity of Indigenous fishing knowledge”]. The Conversation</ref>. Flestir þjóðflokkarnir höfðu ekki fasta búsetu en aðrir bjuggu á sama stað mánuðum saman.<ref>Flood 2019, Bls. 239–40</ref> <ref>Williams, Elizabeth (2015). “Complex hunter-gatherers: a view from Australia”. Antiquity. 61 (232). Cambridge University Press: 310–321. doi:10.1017/S0003598X00052182. S2CID 162146349.</ref> Fræðimenn hafa deilt um í hvaða mæli sumir þjóðflokkarnir stunduðu markvissa ræktun.<ref>Flood 2019, bls. 25–27, 146 </ref><ref>Gammage, Bill (October 2011). The Biggest Estate on Earth: How Aborigines made Australia. Allen & Unwin. bls. 281–304. ISBN 978-1742377483 </ref><ref> Sutton, Peter; Walshe, Keryn (2021). Farmers or Hunter-Gatherers? The Dark Emu Debate. Melbourne: Melbourne University Publishing. ISBN 978-0-522-87785-4.</ref> Íbúar eyjanna í [[Torressund|Torres-sundi]] voru hins vegar fiskimenn og byggðu afkomu sína á árstíðabundnum auðlindum kóralrifja og hafsins. Á sumum af eyjunum stunduðu þeir einnig landbúnað og frá 14. öld fóru að vaxa þorp á svæðum þeirra.<ref> Veth, Peter; O'Connor, Sue (2013). “The past 50,000 years: an archaeological view”. In Bashford, Alison; MacIntyre, Stuart (eds.). The Cambridge History of Australia, Volume 1, Indigenous and Colonial Australia. Cambridge: Cambridge University Press. Bls. 34–35. ISBN 978-1-1070-1153-3.</ref><ref> Flood 2019, bls. 198–99.</ref> Frumbyggjar Tasmaníu einangruðust frá meginlandinu þegar yfirborð sjávar hækkaði svo að landtengingin hvarf undir hafið fyrir um 12.000 árum. Talið er að þeir hafi ekki átt frekari samskipti við meginlandið, eða nokkurn annan, fyrr en Evrópubúar sóttu þá heim. Sjávarborðið hélt áfram að hækka þangað fyrir um 6.000 árum. Þar með voru frumbyggjar Tasmaníu orðnir einangraðasta fólk í heimi sem meðal annars fór á mis við ýmsar síðari uppfinningar svo sem woomera-spjótkastara og tækni við að gera steinverkfæri.<ref> Iain Davidson og David Roberts (2009). ‘14 000 BP – On Being Alone: the Isolation of Tasmania’, í Turning Points in Australian History, Martin Crotty and David Roberts (ritstj.), University of New South Wales Press, Sydney.</ref> ===Tungumál=== [[Mynd:Pama-Nyungan and non-Pama-Nyungan.png|thumb| [[Tungumálaætt|Tungumálaættir]] frumbyggja Ástralíu: Pama-Nyungan tungumál (sandlitur) og non-Pama-Nyungan tungumál (sinnepsgulur og grár litur)]] Tungumálasérfræðingjar hafa skipt hinum 250 tungumálum frumbyggja Ástralíu í allmargar tungumálaættir.<ref>Evans, Nicholas, ed. (2003). The Non-Pama-Nyungan Languages of Northern Australia: Comparative Studies of the Continent's Most Linguistically Complex Region. Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University. Bls 2. ISBN 978-0-858-83538-2. Archived</ref> Stærsta tungumálaættin er Pama-Nyungan-ættin, en mál innan ættarinnar ná yfir um það bil sjö áttundu hluta meginlandsins; hin tungumálin, sem stundum eru kölluð „ekki-Pama-Nyungan” mál, eru einkum töluð á norðvesturhlutanum. Það er talið að þau skiptist í fleiri en tuttugu mismunandi tungumálaættir.<ref> Evans 2003, Bls. 5.</ref> Nokkur frumbyggjamál teljast [[Stakmál|stakmál]], þar á meðal Tiwi og þau tungumál sem töluð voru á Tasmaníu. <ref> Bowern, Claire (2017). “Language Isolates in Australia”. In Campbell, Lyle (ed.). Language Isolates. Taylor & Francis Group. Bls. 17. og 424–447. doi:10.4324/9781315750026-12. ISBN 9781317610915.</ref> Í ástralska manntalinu sem tekið var árið 2021 voru 167 frumbyggjatungumál og Torres-sundseyjatungumál skráð sem töluð heima hjá um 76.978 frumbyggjum.<ref>[ https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/aboriginal-and-torres-strait-islander-people-census/2021 “Aboriginal and Torres Strait Islander people: Census”.] Australian Bureau of Statistics.</ref> og var meirihluti þeirra er talinn í mikilli útrýmingarhættu.<ref>Dalby, Andrew (2015). Dictionary of Languages: The definitive reference to more than 400 languages. Bloomsbury Publishing. Bls. 43. ISBN 978-1-408-10214-5.</ref> Þegar Breskir innflytjendur hófu búsetu í hemsálfunni er talið að yfir 250 frumbyggjatungumál hafi verið töluð. Í dag eru næstum öll eftirstandandi frumbyggjatungumál, fyrir utan 13, talin í hættu.<ref> McConvell, P.; Thieberger, Nicholas (2001). [https://minerva-access.unimelb.edu.au/server/api/core/bitstreams/c3541bc9-40ba-55e4-b6c5-58113149de2b/content State of Indigenous languages in Australia 2001] (PDF). Department of the Environment and Heritage.</ref> Frumbyggjar tala í dag aðallega ensku, með blöndu af frumbyggjaorðum og orðasamböndum. Um það bil þrír fjórðu hlutar ástralskra bæjarnafna eru af frumbyggjauppruna. ===Heimsmynd, trú og lög=== [[Mynd:Aboriginal art Carnarvon Gorge.jpg|thumb| Myndir gerðar með skapalóni í sandsteinsgljúfri í Carnarvon-fjallgarðinum í miðhluta Queensland í Ástralíu; verkin gætu verið minnisvarðar, ættartákn forfeðra eða ákall til þeirra, eða sögur úr „Draumtímanum“ (Dreaming).<ref> Walsh, G. L. (1979). "Mutilated hands or signal stencils? A consideration of irregular hand stencils from Central Queensland"(PDF). Australian Archaeology. 9 (9): 33–41. doi:10.1080/03122417.1979.12093358. hdl:2328/708.</ref>]] [[Mynd:StateLibQld 1 150755 Walls of a sandstone gorge in the Carnarvon Range, 1938.jpg|thumb|Veggir í sandsteinsgljúfri í Carnarvon-fjallgarðinum í Queenslandi, 1938. Veggirnir eru þaktir myndum frumbyggja.]] Heimsmynd flestra frumbyggja Ástralíu byggðist á þremur meginþáttum: [[Goðsögn|goðsögnum]], helgri list sem lýsir þessum sögum og þáttum í landslagi sem tengja sögurnar við tiltekna staði. Goðsagnir byggja á munnlegri hefð sem hefur borist frá forfeðrum í þúsundir eða tugi þúsunda ára. Flestar þessara hefða tengjast tilteknum þjóðflokkum, en sumar ná yfir alla álfuna í ýmsum myndum. [[Mannfræði|Mannfræðingar]] og aðrir utanaðkomandi hafa kallað [[Heimsmynd|heimsmynd]] frumbyggjana ''Draumtími'' (enska: The Dreaming eða Dreamtime). Hugtakið vísar ekki til drauma sem fólk dreymir í svefni, heldur til alhliða heimspekikerfis sem útskýrir hvernig heimurinn varð til, hvernig landslagið mótaðist og hvernig mönnum ber að lifa.<ref>[ ps://www.commonground.org.au/article/the-dreaming “The Dreaming | Common Ground”]. www.commonground.org.au.</ref> Ólíkt vestrænum hugmyndum um fortíð, nútíð og framtíð, er Draumtíminn varanlegt ástand. Það er að segja hefu alltaf verið og muni alltaf vera. Draumtíminn ákveður einnig siðferðisreglur samfélagsins, hjónabandsreglur, hvernig eigi að umgangast dýr og plöntur og hvernig eigi að vernda náttúruna. <ref> Isaacs, Jennifier (1980). Australian Dreaming: 40,000 Years of Aboriginal History. Sydney: Lansdowne Press. ISBN 0-7018-1330-X.</ref> Mikill meirihluti goðsagna frumbyggja Ástralíu fjallar um ''sköpunarverur'' sem föru um landið og sköpuðu ýmis kennileiti, svo sem vatnsból, fjöll, kletta en einnig menn og dýr. Þessar sköpunarverur gáfu því sem þær sköpuðu nöfn og sungu nöfnin; þess vegna eru goðsagnirnar fluttar sem söngvar. Sköpunarverurnar voru álitnar forfeður manna og gegna því mjög mikilvægu hlutverki. Leiðirnar sem þær fóru um, á meðan þær sköpuðu heiminn, eru kallaðar [[Söngslóð|söngslóðir]]. Með því að syngja söngslóðirnar í réttri röð gátu frumbyggjarnir ratað um gríðarstór svæði, þar sem orð söngsins lýsa staðsetningu kennileita, vatnsbóla og annarra náttúrufyrirbæra. Söngslóðar mynda net slóða um Ástralíu, sumar þeirra ná aðeins yfir nokkra kílómetra, en aðrar liggja hundruð kílómetra leið um landsvæði sem tilheyra ólíkum hópum frumbyggja<ref> Chatwin, Bruce (2012), The Songlines, Random House, ISBN 978-1-4481-1302-6.</ref> Þó að margt sé líkt í hefðum og menningu hinna ýmsu frumbyggjahópa í Ástralíu, þá er einnig mikill munur og fjölbreytileiki milli mismunandi samfélaga.<ref> Hodge, Robert (1990). [https://web.archive.org/web/20120721132745/http://wwwmcc.murdoch.edu.au/ReadingRoom/3.2/Hodge.html «Aboriginal truth and white media: Eric Michaels meets the spirit of Aboriginalism».] The Australian Journal of Media & Culture. 3 (2).</ref> ==Sögubrot== ===Landnám frumbyggja=== [[Mynd:Karte von Sunda und Sahul.png|thumb|Kort af Sundalandi og Sahul ásamt Wallace-línunni, Lydekker-línunni og Weber-línunn á Wallacea-hafinu]] Spurningin um hvenær fyrstu mennirnir komu til Ástralíu hefur lengi verið til umræðu og rannsókna.<ref> Clarkson, Chris; Jacobs, Zenobia; Marwick, Ben; Fullagar, Richard; Wallis, Lynley; et al. (19. juli 2017). «Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago». Nature. 547 (7663): 306–310. Bibcode:2017Natur.547..306C. doi:10.1038/nature22968. hdl:2440/107043. PMID 28726833. S2CID 205257212. </ref> Allflestir [[Vísindi|vísindamenn]] og [[Fornleifafræði|fornleifafræðingar]] telja nú að fyrstu mennirnir hafi komið til landsins Sahul (sem núverandi Ástralía var hluti af), fyrir 50.000 til 65.000 árum. Kenningar um hvenær fólk kom fyrst til Ástralíu breytast allt eftir því sem nýjar vísbendingar koma í ljós og vísindalegar aðferðir til að rannsaka fortíðina verða fullkomnari. Gífurlegar framfarir í [[DNA-raðgreining|DNA]]-rannsóknum, lengdarbreytileika í erfðaefninu og kirnabreytingum, hafa varpað nýju ljósi á þróun mannkyns og þar á meðal frumbyggja Ástralíu.<ref> Arnar Pálsson (18. ágúst 2014). [https://visindavefur.is/svar.php?id=67876 „Hvað felst í því að skrá erfðamengi mannsins og hvað hefur það í för með sér?”] Vísindavefurinn, sótt 23. október 2026</ref> Samanburður á hvatbera-DNA (mtDNA) bendir til þess að frumbyggjar Ástralíu séu afkomendur fólks úr einni af fyrstu bylgjum fólksflutninga frá [[Afríka|Afríku]]. Þessir forfeður yfirgáfu Afríku fyrir 100.000 til 130.000 árum, breiddust út meðfram ströndum [[Suður-Asía|Suður-Asíu]], þar til þeir komu loks til Ástralíu. <ref>Simon J. Armitage et al.: The Southern Route ‚Out of Africa‘: Evidence for an Early Expansion of Modern Humans into Arabia. In: Science. Band 331, 2011, S. 453–456, doi:10.1126/science.1199113</ref><ref> Armitage, Simon J.; Jasim, Sabah A.; Marks, Anthony E.; Parker, Adrian G.; Usik, Vitaly I.; Uerpmann, Hans-Peter (2011).[ https://www.sciencenews.org/article/hints-earlier-human-exit-africa “Hints Of Earlier Human Exit From Africa”]. Science. 331 (6016): 453–456. Bibcode:2011Sci...331..453A. doi:10.1126/science.1199113. PMID 21273486. S2CID 20296624.</ref> DNA-greining á hárlokk frumbyggja Ástralíu sem tekinn var 1911 sýndi að forfeður þeirra höfðu skilist frá forfeðrum annara nútímamanna fyrir 70.000 árum en þeir höfðu þá þegar blandast [[Neanderdalsmaður|neanderdalsmönnum]]. <ref> Rex Dalton (2011). [https://psmag.com/environment/charting-genomes-old-hairs-create-new-headaches-36366/ Charting Genomes: Old Hairs Create New Headaches]. Pacific Standard. Sptember22, 2011</ref> Um 2% af erfðaefni frumbyggja Ástralíu ættað frá þeim eins og er að meðaltali hjá öllu nútímafólki utan Afríku. Á leið sinni austur með Suður-Asíu hittu forfeður frumbyggja Ástralíu einnig [[denisovamaður|denisovamenn]] og eignuðust börn með þeim fyrir um það bil 50.000 árum, en um 5% af DNA frumbyggja Ástralíu er ættað frá þeim.<ref> Arnar Pálsson (2019). [https://visindavefur.is/svar.php?id=77850„Geta vísindin sagt mér hversu mikill neanderdalsmaður ég er?”] Vísindavefurinn, 18. september 2019, sótt 23. október 2026</ref> Þegar forfeður frumbyggja Ástralíu og Nýju Gíneu komu til þess sem nú er Suðaustur-Asía fyrir um 50.000 til 65.000 árum stóð [[Síðasta jökulskeið|síðasta jökulskeiði]] yfir. Yfirborð sjávar var miklu lægra en það er nú og þær eyjar sem nú eru [[Balí]], [[Borneó]], [[Java]] og [[Súmatra]] og [[Malakkaskagi|Malakkaskaginn]] á meginlandi Suðaustur-Asíu voru á samhangandi landsvæði sem nefnt er [[Sundaland]]. Það sem í dag eru Ástralía, Tasmanía, Nýja-Gínea og Aru-eyjar var á samahangandi landsvæði sem nefnt er [[Sahul]]. A milli þessara landa var haf sem er nef t Wallacea. Til að komast til Sahul hafa forfeður frumbyggjarna þurtft að fara yfir 200 km sund, þar sem stytst var á milli Sundalands og Sahul. Til þess hafa þeir þurft að hafa einhverskonar báta eða fleka og það er fyrsta dæmið um að menn hafi ferðast sjóleiðis. ===Elstu mannleifar=== Við Mungó-vatnið í núverandi [[Nýja-Suður-Wales]] fylki (New South Wales) fundust líkamsleifar manna sem reyndust vera hafa elstu mannleifar sem fundist hafa í Ástralíu og hægt er að greina með vissu. Leifarnar voru tölusettar eftir fundartíma. „Mungo-konan” (LM1) fannst árið 1968 og „Mungo-maðurinn” (LM3) árið 1974, í uppblásnum sandflákum við vatn sem þornaði upp fyrir um 18.000 árum. Á sama tíma og leifar LM1 fannst Lake Mungo 2 (LM2) sem samanstandur „''...af um það bil þrjátíu litlum brotum, flestum úr höfuðkúpu og hryggjarliðum''”.<ref>Bowler JM, Jones R, Allen H, Thorne AG (1970). “Pleistocene human remains from Australia: a living site and human cremation from Lake Mungo, Western New South Wales”. World Archaeol. 2 (1): 39-60. doi:10.1080/00438243.1970.9979463. PMID 16468208</ref> Leifar „Mungo-konunnar”. (LM1) er eitt elsta þekkta dæmið um líkbrennslu í heiminum. Þessi fundur bendir til þess að útfarir hafi fljótlega orðið mikilvægar í sögu mannkyns þegar á fyrstu tímum. „Mungo-maðurinn” (LM3) virðist hafa verið grafinn með útfararathöfn þar sem brennt var við líkið og það skreytt með okrulit.<ref>Brown P. (2000). “Australian Pleistocene variation and the sex of Lake Mungo 3”. J Hum Evol. 38 (5): 743–9. Bibcode:2000JHumE..38..743B. doi:10.1006/jhev.1999.0400. PMID 10799264</ref> [[Kolefnis-14 aldursgreining]] benti til þess að bæði leifar LM1 og LM3 séu um 40.000 ára gamlar.<ref>Amy Way (2025). [https://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/738222 Mungo Man, Settler Mythology, and the Contest of Australia’s Deep History]. University of Chicago Press. Isis Volume 116, Number 4. DOI: https://doi.org/10.1086/738222</ref> ===Árþúsundir=== Talið er að fyrir um 35.000 árum hafi menn búið um allt meginland Ástralíu, og einnig Tasmaníu sem var landtengd. Fyrir um 18.000 árum, við lok síðustu ísaldar, fór yfirborð sjávar að hækka þannig að landið milli Nýja-Gíneu og meginlands Ástralíu fór undir sjó fyrir um 8.000 árum og landtenging við Tasmaníu fyrir um 6.000 árum.<ref>[ https://research.csiro.au/slrwavescoast/sea-level/sea-level-changes/ Past sea level changes] Sea Level, Waves & Coastal Extremes. </ref> Afleiðingin var að íbúar álfunnar einangruðust frá umheiminum um þúsundir ára. Á þessum tíma þróuðust ólík svæðisbundin samfélög með sérstakri tækniþróun til veiða og hernaðar eins og búmeranga og spjót, ásamt tungumáli, myndagerð, dönsum og tónlist; til dæmis hljóðfæri eins og didgeridoo. === Breytingar fyrir um 4.000 árum=== [[Mynd:Canis lupus dingo, Fraser Island.jpg|thumb|alt=Dingóhundur á Fraser-eyju|Dingóhundur á Fraser-eyju]] [[Dingó|Dingóar]] eða dingóhundar voru einu spendýrin í Ástralíu sem ekki voru [[Pokadýr|pokadýr]] fyrir komu Evrópumanna. Díngóinn er talinn vera villt hundategund þar sem þeir eiga rætur að rekja til tamina forfeðra. Dingóarnir lifðu aðallega villtir í náttúrunni, en þeir lifðu einnig með frumbyggjum sem hálftamdir hundar. Elstu fornleifavísbendingar um veru dingóa í Ástralíu eru um 3.500 ára gamlar. <ref> Smith, Bradley, ed. (2015). The Dingo Debate: Origins, Behaviour and Conservation. CSIRO Publishing, Melbourne, Australia. ISBN 978-1-4863-0030-3</ref> Þeir hafa hins vegar aldrei fundist á Tasmaníu, sem varð viðskila við meginlandið þegar yfirborð sjávar hækkaði. Aldursgreining með geislakolefni á elstu þekktu dingó-beinum í Ástralíu sýnir að þau eru á bilinu 3.348 til 3.081 ára gömul,<ref>Jane Balme, Sue O’Connor og Stewart Fallon (2018). [https://www.nature.com/articles/s41598-018-28324-x New dates on dingo bones from Madura Cave provide oldest firm evidence for arrival of the species in Australia]. Scientific Reports 8, 9933 (2018). https://doi.org/10.1038/s41598-018-28324-x</ref> sem þýðir að þeir hafa komið með mönnum á einhverskonar bátum frá Suðaustur-Asíu eða frá Nýju-Gíneu.<ref> Savolainen, P., Leitner, T., Wilton, A. N. , og Lundeberg, J. (2004). [https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.0401814101 A detailed picture of the origin of the Australian dingo, obtained from the study of mitochondrial DNA]. PNAS, Vol. 101 | No. 33. August 6, 2004. 101 (33) 12387-12390 https://doi.org/10.1073/pnas.0401814101</ref> þar sem Ástralía var þá umflotið hafi. Hins vegar er ekkert sem bendir til hverjir það voru sem ferjuðu þá.<ref> Fillios, M. A., & Taçon, P. S. C. (2016). Who let the dogs in? A review of the recent genetic evidence for the introduction of the dingo to Australia and implications for the movement of people. Journal of Archaeological Science: Reports, 7, 782–792. https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2016.03.001</ref> Um það leyti sem dingóinn barst til Ástralíu fyrir um 4.000 árum urðu breytingar á tungumálum þar sem Pama-Nyungan-tungumálaættin breiddist út um stærstan hluta meginlandsins. Tækni við gerð steinverkfæra þróaðist einnig um sama leiti. ===Samskipti við Makassa=== Frumbyggjar Ástralíu voru nánast algjörleg einangraðir frá umheiminum í um það bil 8.000 ár þar til að Evrópumenn komu til álfunar. Undantekningi eru samskipti við sjómenn frá Makassar á eyjunni [[Sulawesi]] (nú í [[Indónesía|Indónesíu]]). Frá því um miðja 17. öld , eða jafnvel fyrr, og fram til ársins 1907 sigldu hundruð sjómanna árlega frá Sulawesi til Arnhemslands á norðurströnd Ástralíu. Fornleifar og fornar myndir á klettaveggjum benda til mögulegra stöku heimsókna sjómanna allt frá upphafi 16. aldar.<ref> Taçon, Paul S.C.; May, Sally K.; Fallon, Stewart J.; Travers, Meg; Wesley, Daryl; Lamilami, Ronald (December 2010). “A Minimum Age for Early Depictions of Southeast Asian Praus in Rock Art of Arnhem Land, Northern Territory”. Australian Archaeology. 71(71): 1–10. doi:10.1080/03122417.2010.11689379. hdl:10072/36684. ISSN 0312-2417. S2CID 54182146.</ref> Sjómennirnir veiddu [[Sæbjúgu|sæbjúgu]] ([[Fræðiheiti]]: ''Holothuria edulis''); suðu þau, þurrkuðu um borð í bátum sínum og seldu síðan til [[Kína]]. Sæbjúgu voru (og eru enn) álitin vera lostæti í Kína, og hafi mikið lækningagildi. Makasar-menn settust ekki að í Arnhemlandi, en þeir höfðu engu að síður áhrif á samfélag og helgisiði Yolŋu-fólksins, frumbyggjaþjóðarinnar sem bjó þar.<ref> Marshall Clark og Sally K May (ritstj.) (2013), ‘Macassan History and Heritage’, ANU Press, Canberra</ref> Árið 1901 bannaði ríkisstjórn Ástralíu Makassamönnum að veiða sæbjúgu. ===Evrópskir landklönnuðir=== Skipverjar ''Duyfken'', skip Hollenska Austur-Indíafélagsins ([[[[Hollenska|hollenska]]]]: ''Vereenigde Oostindische Compagnie''), undir stjórn Willem Janszoon, voru fyrstir Evrópumanna til landgöngu í Ástralíu árið 1606.<ref>J.P. Sigmond and L.H. Zuiderbaan (1979) Dutch Discoveries of Australia. Rigby Ltd, Australia. Bls. 19–30 ISBN 0-7270-0800-5</ref> Hollenski landkönnuðurinn Abels Tasman var fyrsti Evrópumaðurinn að koma til Tasmaníu 1642, sem hann nefndi til ''Van Diemensland''. Í annarri ferð sinni árið 1644 kortlagði hann mikið af strönd meginlands Ástralíu (sem hann kallaði Nýja-Holland, ''Het Niew Holland'' einnig ''Nieuw-Holland'').<ref>McGillivray, Mary (5 ágúst 2025). [https://www.abc.net.au/news/2025-08-06/european-cartography-maps-australia-terra-australis/105589656 “European cartographers' inaccurate maps of Australia have plenty to teach us”.] ABC News.</ref> Breski landkönnuðurinn James Cook kom árið 1770 að suðausturströnd Ástralíu og sigldi norður meðfram allri ströndinni, vann að kortlagningu og helgað [[Breska konungsveldið|Bretakonungi]] alla austurströnd Ástralíu og kallaði ''New South Wales'' (Nýja-Suður-Wales). En það hafði áður verið talið ''Terra nullius'', sem er latneskt hugtak sem þýðir „''land sem enginn á''”. ===Landnám Evrópumanna=== Innfluttningur Evrópumanna til Ástralíu hófst með komu flota breskra skipa (svo nefndra ''First Fleet'') til Port Jackson þar sem nú er [[Sydney]] árið 1788. [[Fanganýlenda|Fanganýlendan]] sem þar með var stofnuð gerði New South Wales að hluta af breska heimsveldinu. Koma þessa flota umturnaði lífi allra frumbyggja Ástralíu þegar tímar liðu. Með breska landnáminu fylgdu mikil átök, landflótti og útlegð, ásamt skæðum sjúkdómum. Óvíst er hversu margir bjuggu í Ástralíu þegar landnám Breta hófst 1788 en tilgátur um fjölda eru allt frá 300.000 einstaklingum<ref>[ https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/bfc28642d31c215cca256b350010b3f4!OpenDocument Year Book Australia, 2002] Australian Bureau of Statistics</ref> til fleiri 3.000.000.<ref> Bradshaw, Corey; Williams, Alan; Saltré, Frédérick; Norman, Kasih; Ulm, Sean (29 April 2021).[ https://theconversation.com/the-first-australians-grew-to-a-population-of-millions-much-more-than-previous-estimates-142371 “The First Australians grew to a population of millions, much more than previous estimates”.] The Conversation.</ref> Rannsóknir sagn- og forleifafræðinga frá 2016 komust að þeirri niðurstöðu að um 90 prósent frumbyggja hafi misst lífið á næstu 70 árum eftir komu fyrstu Evrópsku innflytjendanna.<ref>Bradshaw, et al (2026)</ref> Samkvæmt heimildum áströlsku hagstofunnar (Australian Bureau of Statistics) hafði frumbyggjum Ástralíu fækkað í 60.000 árið 1920. <ref>[ https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/bfc28642d31c215cca256b350010b3f4!OpenDocument Year Book Australia, 2002] Australian Bureau of Statistics Year Book Australia] Australian Bureau of Statistics, 1994</ref> Mikill fjöldi frumbyggja lést af völdum sjúkdóma sem bárust til landsins og sem frumbyggjarnir höfðu ekki ónæmi gegn, svo sem [[Inflúensa|inflúensu]], [[Berklar|berklum]], [[Mislingar|mislingum]], [[Taugaveiki|taugaveiki]] og öðrum sjúkdómum, eins og í [[Bólusótt|bólusóttarfaraldrinum]] árið 1789; en þá létust meira en 50% af frumbyggjum í nágrenni fanganýlendunnar. <ref>Ballyn, Sue (2011).[https://www.ub.edu/dpfilsa/2ballyn.pdf “The British Invasion of Australia. Convicts: Exile and Dislocation”] (PDF). University of Barcelona.</ref> <ref> Glynn, Ian; Jenifer, G (2004). The Life and Death of Smallpox. Cambridge University Press. Bls. 145–146. ISBN 978-0-521-845429-7</ref> Ófrjósemi meðal kvenna jókst vegna [[Kynsjúkdómur|kynsjúkdóma]] sem bárust frá landnemunum einkum í gegnum [[Vændi|vændi]] og kynlífsþrældóms. Enda voru 582 karlmenn í fyrsta hópi innflytjenda og einungis 193 konur og það kynjahlutfall innflytjenda hélst næstu áratugina<ref>Flood 2019, bls. 124 o. áfr </ref>. Blóðbað, vopnuð átök þar sem landnemar settust að og samkeppni við breska landnema um auðlindir stuðlað einnig að fólksfækkun frumbyggja.<ref> Evans, Raymond; Ørsted-Jensen, Robert (2014).[ https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2467836 “I cannot say the numbers that were killed”: assessing violent mortality on the Queensland frontier ](PDF). The Australian Historical Association 33rd Annual Conference. Conflict in History. Fullarton, SA: sapro Conference Management. p. 28. doi:10.2139/ssrn.2467836.</ref> Mikill innfluttningur Evrópumanna, sérstaklega frá [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], hófst um 1820 og stóð fram á 20. öld. Landnemarnir beitu [[Nautgripur|nautgripum]] og [[Sauðfé|sauðfé]] stöðugt lengra inn í landið og hröktu frumbyggjana frá heimaslóðum sínum, sem leiddi til vaxandi átaka við þá. Andóf frumbyggja gegn yfirgangi leiddi oft til hefndaraðgerða af hálfu landnema, þar á meðal [[Fjöldamorð|fjöldamorða]] á frumbyggjum.. Átökin byggðust oftast á deilum um eignarrétt á landi, búfé og aðgang að veiðisvæðum og vatni. <ref> H. Reynolds: Dispossession; Black Australia and White Invaders. 1989, ISBN 1-86448-141-2.</ref> Frumbyggjarnir misstu lífsviðurværi sitt þegar sauðfé og nautgripir landnemanna útilokuðu þá frá hefðbundnum veiðum og söfnun á ætijurtum og tóku því að veiða búfé landnemanna sér til matar. Hugmyndir innflytjenda um eignarétt á landi stanguðust á við hugmyndir frumbyggarna um samnýtingu auðlinda. Í hugmynda og menningarheimi þeirra var ekki hægt að eiga land, ekki frekar en andrúmsloftið eða vatnið, það væri sameiginleg auðlind.<ref> Bruce Rigsby (1999). [https://www.emerald.com/ijse/article-abstract/26/7-8-9/963/159855/Aboriginal-people-spirituality-and-the-traditional?redirectedFrom=fulltext Aboriginal people, spirituality and the traditional ownership of land]. International Journal of Social Economics (1999) 26 (7-8-9): 963–976. https://doi.org/10.1108/03068299910245741</ref> [[Mynd:Preparing to burn bodies of massacred Aborigines.png|thumb|Teikning eftir Herbert Cole frá 1899 af tveim landnemum sem búa sig undir að brenna lík frumbyggja Ástralíu sem hafa verið myrtir]] Það kom einnig fyrir að skipulögð fjöldamorð voru framin á frumbyggjum. Samkvæmt Ástralska rannsóknarráðinu (Australian Research Council) er vitað er um 417 fjöldamorð (þar sem 10.372 einstaklinga samanlagt voru drepnir) framin af landnemum gegn frumbyggjum á tímabilinu 1788 til 1930.<ref>[ https://c21ch.newcastle.edu.au/colonialmassacres/introduction.php “Colonial frontier massacres in Central and Eastern Australia, 1788–1930: Introduction”.] University of Newcastle (Australia).</ref><ref> Allam, Lorena; Evershed, Nick. [ https://www.theguardian.com/australia-news/2019/mar/04/the-killing-times-the-massacres-of-aboriginal-people-australia-must-confront “The Killing Times: the massacres of Aboriginal people Australia must confront”]. The Guardian. 3 Mars 2019.</ref><ref>Fjöldamorð er skilgreint sem „viljandi og ólögmæt dráp á sex eða fleiri varnarlausum einstaklingum í einni aðgerð”</ref> Á sama tímabili áttu sér stað 13 fjöldamorð (þar sem 160 einstaklinga samanlagt voru drepnir) þar sem frumbyggjar eða íbúar Torres-sundseyja réðust á landnema. <ref>[https://c21ch.newcastle.edu.au/colonialmassacres/statistics.php “Colonial frontier massacres in Central and Eastern Australia, 1788–1930: Statistics”]. University of Newcastle (Australia).</ref><ref>[ https://www.abc.net.au/news/2017-07-05/new-map-plots-massacres-of-aboriginal-people-in-frontier-wars/8678466 New map records massacres of Aboriginal people in Frontier Wars] ABC News. 5 July 2017.</ref> Einnig eru heimildir um 26 tilfelli þar sem bændur beinlínis eitruðu fyrir frumbyggjum.<ref>Elder, Bruce (2003). Blood on the Wattle (3 útgáfa.). London: New Holland. ISBN 9781741100082.</ref><ref>Kiernan, Ben (2007) (2007). Blood and Soil: A World History of Genocide and Extermination from Sparta to Darfur. Yale University Press. ISBN 978-0-300-10098-3.</ref> [[Mynd:A.O. Neville, Australia's Coloured Minority - Assimilation Policy.jpg|thumb|„Að rækta burtu frumbyggjaeðlið”, dæmi úr bók A. O. Neville “Australia's coloured minority”, frá 1947]]Miklir [[Kynþáttahatur|kynþáttafordómar]] í garð frumbyggja Ástralíu voru útbreiddir í áströlsku samfélagi frá lokum 18. aldar og stóð langt fram á 20. öld. Í samræmi við þá ráðandi kynþáttahyggju um yfirburði hvítra Evrópumanna gagnvart frumbyggjum og óhemjulegar fólksfækkunar þeirra eftir að hvítir menn fóru að flytjast til Ástralíu, gerðu yfirvöld og fræðimenn ráð fyrir að óblandaðar ættir frumbyggjar mundu deyja út. Til að vinna gegn þessu voru settar fram ýmsar hugmyndir. Ein var að útrýma “frumbyggjaerfðum” með því að blanda erfðum Evrópumanna inn í ættir frumbyggja og þannig smám saman gera þá að siðmenntuðum hvítum Áströlum. En samtímis var vaxandi ótti við “úrkynjun” Evrópska meirihlutans vegna þessara blendinga. Sem dæmi voru sett lög í Norðurhéraðinu (Northern Territory) 1918 þar sem og samþykki yfirvalda krafðist ef frumbyggjakona vildi ganga í hjónaband með manni sem ekki var af hreinum frumbyggjaættum.<ref>[https://web.archive.org/web/20080226224620/http://www.humanrights.gov.au/education/bth/download/laws/bth_laws_histnt_10r.pdf “The History: Northern Territory” ](PDF). Sydney, Australia: Human Rights and Equal Opportunity Commission. December 2007.</ref> Frá upphafi 7. áratug 19. aldar og fram til 1970 voru frumbyggjabörn kerfisbundið og með valdi fjarlægð frá fjölskyldum sínum í samkræmi við stefnu stjórnvalda, þau voru tekin úr samfélögum frumbyggja í þeim tilgangi að samlaga þau menningu hvíta meirihlutans sem þá var orðin ríkjandi. Upphaflega voru þetta aðallega börn af blönduðum uppruna en síðar einnig önnur frumbyggjabörn. Börnin voru send í fóstur hjá hvítum fjölskyldum eða á kristinar uppeldistofnanir. Drengir voru þjálfaðir sem bændur, en stúlkur til heimilishalds. Þegar þau náðu vinnualdri voru þau send til að vinna á nærliggjandi bæjum og oft við mjög slæma meðferð. Fjölmargar samtímaheimildir frá 19. og fyrri hluta á 20. aldar benda til þess að þessi stefna hafi byggst á þeirri forsendu að frumbyggjahóparnir væru að deyja út.<ref> Manne, Robert (2012). “Aboriginal Child Removal and the Question of Genocide, 1900–1940”. In Moses, A. Dirk (rits.). Genocide and Settler Society: Frontier Violence and Stolen Indigenous Children in Australian History. Vol. 6. Berghahn Books. Bls. 219–220. doi:10.2307/j.ctt9qdg7m.14. ISBN 978-1-78238-169-3. JSTOR j.ctt9qdg7m.14.</ref><ref> McGregor, Russell (1997). Imagined Destinies. Aboriginal Australians and the Doomed Race Theory, 1900–1972. Melbourne: Melbourne University Publishing.</ref> Markmiðið var að uppræta tungumál, menningu, trúarbrögð og siði frumbyggjanna til þess að bæta líf frumbyggjanna, og þess í stað láta þá taka upp enska menningu og kristni. Ætlunin var að tengja frumbyggjana svo djúpt í vestrænna menningu og samfélag að þeir yrðu óaðgreinanlegir frá fólki frá öðrum heimshlutum. Hugmyndin var að hægt væri að þjálfa börn af blönduðum kynþáttum til að vinna og síðan mundu þau giftast og siðmenntast og aðlagast hvítu samfélagi. Talið var að eftir fjórar kynslóðir blendinga væri engin erfðafræðileg arfleifð frumbyggja eftir.<ref> Cruickshank, Joanna; McKinnon, Crystal (2023). “Australia's Stolen Generations, 1914–2021”. In Kiernan, Ben; Lower, Wendy; Naimark, Norman; Straus, Scott (eds.). The Cambridge World History of Genocide. Vol. III: Genocide in the Contemporary Era, 1914–2020. Cambridge University Press. Bls. 93–117. doi:10.1017/9781108767118. ISBN 978-1-108-48707-8.</ref><ref> Western Australia State Archives, 993/423/38, “Absorption of Half Castes into the White Population”.</ref> Talið er að, allt eftir svæði, tíundi til þriðjungur allra barna frumbyggja á þessu tímabil hafi verið tekin frá fjölskyldum sínum á þennan hátt. Árið 1997 komst Ástralska mannréttindanefndin (Australian Human Rights Commission) að þeirri niðurstöðu að þessi stefna jafngilti [[Þjóðarmorð|þjóðarmorði]].<ref>[ https://humanrights.gov.au/resource-hub/by-resource-type/bringing-them-home-reports/bringing-them-home-chapter-13 Chapter 13. Grounds for Reparation”.] Bringing them Home (Report). Human Rights and Equal Opportunity Commission Report. Australian Human Rights Commission. April 1997.</ref><ref> Sentance, Nathan (26 May 2020).[ https://australian.museum/learn/first-nations/genocide-in-australia/ “Genocide in Australia”.] Australian Museum.</ref> Þessi stefna og framkvæmd er nú kölluð ''Stolen Generations'' („S''tolnu kynslóðirnar''”) í Ástralíu og bæði alríkis- og fylkisþing hafa gert samþykktir þar sem lýst er yfir „''djúpri og einlægri eftirsjá yfir því að frumbyggjabörn hafi verið tekin frá foreldrum sínum''”.<ref> Haebich, Anna (2023). “Genocide and the Forcible Removal of Aboriginal Children in Australia, 1800–1920”. In Kiernan, Ben; Blackhawk, Ned; Madley, Benjamin; Taylor, Rebe (ritstj.). The Cambridge World History of Genocide. Vol. II: Genocide in the Indigenous, Early Modern and Imperial Worlds, from c.1535 to World War One. Cambridge University Press. Bls. 537–561. doi:10.1017/9781108765480. ISBN 978-1-108-48643-9.</ref> ==Samtíma frumbyggjar== Frá og með fjórða áratug 20. aldar tók frumbyggjum að fjölga á ný og þeir fóru að stofna samtök til að berjast fyrir réttindum sínum. Þeir fengu [[Ríkisborgararéttur|ríkisborgararétt]] í landinu 1948 en það var ekki fyrr en 1962 sem þeir fengu [[Kosningaréttur|kosningarrétt]] í alríkis- og fylkiskosningum. Eitt mikilvægasta baráttumál frumbyggja var yfirráða- og eignarréttur á hefðbundnum landsvæðum. Mikilvægt skref í þá átt var þegar Hæstiréttur Ástralíu 1992 hafnaði lögmæti hugmyndarinnar um ''terra nullius'' (''land sem enginn á'') og viðurkenndi þar með formlega hefðbundinn yfirráðarétt frumbyggja. Árið 2021 höfðu frumbyggjar Ástralíu sameiginlegan yfirráðarétt yfir um 54% af landsvæði Ástralíu.<ref> Josh, Nicholas; Wahlquist, Calla; Ball, Andy; Evershed, Nick (7 May 2021).[ https://www.theguardian.com/australia-news/ng-interactive/2021/may/17/who-owns-australia “Who owns Australia”.] The Guardian Australia.</ref> Opinber staða þeirra hefur einnig styrkts á annan hátt, meðal annars hafa fánar ástralskra frumbyggja (Aboriginal-fáninn) og íbúa Torres-sundseyja verið opinberir fánar Ástralíu síðan 1995. Þrátt fyrir aukin stuðning við menningu og framfarir í lagalegum efnum búa frumbyggjar Ástralíu enn við félagslegan og efnahagslegan ójöfnuð. Þeir mæta enn í dag kynþáttafordómum og verða reglulega fyrir ofbeldi, og þeir eru þeir eru hlutfallslega stór hluti fangelsbúa. [[Ungbarnadauði]] og [[Sjálfsvíg|sjálfsvígstíðni]] er mun hærri meðal frumbyggja en hjá öðrum íbúum. Heilsufar ástralskra frumbyggjar er mun verra en annara Ástrala. Meðalævilengd þeirra er 11,5 árum styttri en hjá öðrum Áströlum, tíðni hjarta- og æðasjúkdóma og sykursýki er mun hærri. Meirihluti frumbyggja Ástralíu býr nú í stórborgum og stærri byggðarlögum í Nýja Suður-Wales, Queensland og öðrum fylkjum, og starfar á öllum sviðum nútíma samfélags. Um það bil 24% þeirra búa á afskekktum eða mjög afskekktum svæðum (svo sem í Arnhemslandi og eyðimörkum í miðhluta Ástralíu), þar sem daglegt líf sameinar notkun á nútímatækni, eins og bíla og önnur farartæki og síma, og hefðbundnar veiðar og söfnun á ætijurtum. Þessi samfélög eru oft smá, 20 til 300 manns og oft lokuð fyrir utanaðkomandi aðila. Arfur meira en 200 ára kynþáttafordóma, félagslegs óréttlætis og mismunun stjórnvalda sem leiddi til að frumbyggjunum var nánast útrýmt heldur áfram að stuðla að félagslegum og efnahagslegum ójöfnuði. Fyrir þau 24 prósent frumbyggja sem búa á afskekktum svæðum Ástralíu er þessi mismunur enn meiri, þeir hafa meðal annars miklu færri menntunar- og atvinnutækifæri en aðrir Ástralir. Þrátt fyrir að yfirvöld hafi varið allmiklum ríkisstyrkjum til að bæta velferð frumbyggja í lok 20. aldar og byrjun þeirrar 21. miðar hægt í að það verði veruleiki.<ref> Smith, M. S.; Moran, M.; Seemann, K. (2008). “The 'viability' and resilience of communities and settlements in desert Australia”. The Rangeland Journal. 30 (1): 123. Bibcode:2008RangJ..30..123S. doi:10.1071/RJ07048.</ref> == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Frumbyggjar Ástralíu| ]] 78kt4z7vumv4mqkuhy5tt39skf3dkkd Alexandrína Danadrottning 0 67476 1984054 1708668 2026-10-27T15:00:07Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Alexandrína af Mecklenburg-Schwerin]] á [[Alexandrína Danadrottning]]: Titill í takt við aðrar síður. 1708668 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Alexandrine of Mechlenburg-Schwerin.jpg|thumbnail|hægri|Alexandrine í íslenskum skautbúningi]] '''Alexandrína af Mecklenburg-Schwerin''' ([[24. desember]] [[1879]] – [[28. desember]] [[1952]]) var [[drottning]] [[Danmörk|Danmerkur]] [[1912]] til [[1947]] og drottning [[Ísland|Íslands]] frá 1918 til 1944. Hún var gift [[Kristján 10.|Kristjáni 10.]] [[Danakonungar|Danakonungi]]. Sonur þeirra [[Friðrik 9.]] tók við ríkinu eftir lát föður síns árið 1947. [[Mynd:Christian_and_Alexandrine_H.jpg‎|thumbnail|vinstri|Alexandrine með Kristjáni krónprinsi og syninum Friðrik]] Alexandrína kom fjórum sinnum með manni sínum til Íslands. Árið [[1921]] var hún viðstödd vígslu [[Elliðaárvirkjun]]ar og létu kvenfélagskonur þá sauma [[skautbúningur|skautbúning]] og [[möttull|möttul]] og gáfu drottningunni. [[Árni Björnsson]] smíðaði skartið með búningnum en það var úr 14 [[karat]]a [[gull]]i. Búningurinn er varðveittur í [[Amalienborg]]. Árið 1926 komu konungshjónin til Íslands og Alexandrína lagði hornstein að byggingu [[Landspítali|Landspítalans]] við [[Hringbraut]] í Reykjavík.<ref>Sunna Ósk Logadóttir, [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1124440/ „Landspítali eða Landsspítali?“], ''Morgunblaðið'', 15. janúar 2007 (skoðað 14. febrúar 2021)</ref> Árið 1930 voru þau viðstödd [[Alþingishátíðin|Alþingishátíðina]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]] og síðasta heimsókn Alexandrínu til Íslands var árið 1936 en þá ferðuðust þau talsvert um landið og heimsóttu m.a. Suðurland og Norðurland.<ref>[https://timarit.is/page/1287696#page/n1/mode/2up „Alexandrína drottning“], ''Morgunblaðið'', 30. desember 1952 (skoðað 14. febrúar 2021)</ref> == Heimild == * Íslenskur iðnaður 9. tbl. 12. árg. September 2006 == Tilvísanir == {{Commonscat|Alexandrine of Mecklenburg-Schwerin}} {{fd|1879|1952}} [[Flokkur:Drottningar Danmerkur]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] hdtghvxl208zh7ne2jygy21gpllmesu 1984058 1984054 2026-10-27T15:09:41Z TKSnaevarr 53243 1984058 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Queen Alexandrine of Denmark.jpg |titill = Drottning Danmerkur og Íslands |ætt = Mecklenburg-Schwerin-ætt |skjaldarmerki = Armoiries Alexandrine de Mecklembourg-Scheverin.svg |nafn = Alexandrína |ríkisár = 1912-1947 (Danmörku)<br />1918-1944 (Íslandi) |skírnarnafn = Alexandrine Auguste |fæðingardagur ={{fæðingardagur|1879|12|24}} |fæðingarstaður = [[Neustadt-höll]], [[Schwerin]], [[Stórhertogadæmið Mecklenburg-Schwerin|Stórhertogadæminu Mecklenburg-Schwerin]], [[Þýska keisaradæmið|Þýska keisaradæminu]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1952|12|28|1879|12|24}} |dánarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Queen Alexandrine's signature.svg |faðir = [[Friðrik Frans 3.]] |móðir = [[Anastasía Míkhajlovna stórhertogaynja]] |titill_maka = Eiginmaður |maki = {{gifting|[[Kristján 10.]]|1898}} |börn = {{plainlist| * [[Friðrik 9.]] * [[Knútur Danaprins|Knútur prins]]}} }} '''Alexandrína af Mecklenburg-Schwerin''' ([[24. desember]] [[1879]] – [[28. desember]] [[1952]]) var [[drottning]] [[Danmörk|Danmerkur]] [[1912]] til [[1947]] og drottning [[Ísland|Íslands]] frá 1918 til 1944. Hún var gift [[Kristján 10.|Kristjáni 10.]] [[Danakonungar|Danakonungi]]. Sonur þeirra [[Friðrik 9.]] tók við ríkinu eftir lát föður síns árið 1947. Alexandrína kom fjórum sinnum með manni sínum til Íslands. Árið [[1921]] var hún viðstödd vígslu [[Elliðaárvirkjun]]ar og létu kvenfélagskonur þá sauma [[skautbúningur|skautbúning]] og [[möttull|möttul]] og gáfu drottningunni. [[Árni Björnsson]] smíðaði skartið með búningnum en það var úr 14 [[karat]]a [[gull]]i. Búningurinn er varðveittur í [[Amalienborg]]. Árið 1926 komu konungshjónin til Íslands og Alexandrína lagði hornstein að byggingu [[Landspítali|Landspítalans]] við [[Hringbraut]] í Reykjavík.<ref>Sunna Ósk Logadóttir, [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1124440/ „Landspítali eða Landsspítali?“], ''Morgunblaðið'', 15. janúar 2007 (skoðað 14. febrúar 2021)</ref> Árið 1930 voru þau viðstödd [[Alþingishátíðin|Alþingishátíðina]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]] og síðasta heimsókn Alexandrínu til Íslands var árið 1936 en þá ferðuðust þau talsvert um landið og heimsóttu m.a. Suðurland og Norðurland.<ref>[https://timarit.is/page/1287696#page/n1/mode/2up „Alexandrína drottning“], ''Morgunblaðið'', 30. desember 1952 (skoðað 14. febrúar 2021)</ref> <gallery> Mynd:Alexandrine of Mechlenburg-Schwerin.jpg|Alexandrína í íslenskum skautbúningi Mynd:Christian_and_Alexandrine_H.jpg‎|Alexandrína með Kristjáni krónprinsi og syninum Friðrik </gallery> == Heimild == * Íslenskur iðnaður 9. tbl. 12. árg. September 2006 == Tilvísanir == {{Commonscat|Alexandrine of Mecklenburg-Schwerin}} {{fd|1879|1952}} [[Flokkur:Drottningar Danmerkur]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] cklggeuyxui6bkyds3j6utjk01cl25w Vindill 0 71527 1984110 1948908 2026-10-28T02:29:12Z ~2026-57547-49 122266 /* */ 1984110 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cigar_tube_and_cutter.jpg|thumb|right|Vindlahylki, vindill og vindlaskeri.]] '''Vindill''' ('''sígar''' eða '''sígari''') er [[tóbak]] undið inn í tóbaksblöð í (misgilda og mislanga) ströngla og eru gerðir til [[reykingar]]. Vindlar eru mjög mismunandi að gæðum, en vindlar frá [[Kúba|Kúbu]] hafa alltaf haft á sér orð fyrir einstök gæði. Ekki má rugla vindlum saman við orðinu ''vindlingar'', en það orð er haft um smávindla, og þá skal reykja eins og [[Sígaretta|sígarettu]]. == Tenglar == * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1895983 ''Leyndarmál vindlanna''; grein í Morgunblaðinu 1998] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195358/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1895983 |date=2016-03-05 }} {{Stubbur}} [[Flokkur:Tóbak]] rskwemhmylv7yscwyrawxmvy7ibm21a Sigurdagurinn í Evrópu 0 87373 1984122 1964471 2026-10-28T10:28:48Z TKSnaevarr 53243 1984122 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2010 Moscow Victory Day Parade-5.jpeg|thumb|right|250px|„Sigurdagurinn“ er haldinn hátíðlegur í Rússlandi 9. maí ár hvert. Það er ma. gert með hersýningum á Rauða torginu. Árið 2010 tóku herdeildir úr röðum bandamanna þátt ma. Frakkar, Bretar og Bandaríkjamenn.]] '''Sigurdagurinn í Evrópu''' er merksidagur, sem haldinn er hátíðlegur [[8. maí]] ár hvert í mörgum ríkjum [[Evrópa|Evrópu]] til að minnast sigurs [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]] á [[Þýskaland|Þjóðverjum]] í [[seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Þennan dag, árið [[1945]], undirritaði [[Karl Dönitz]], forseti Þýskalands, uppgjafarsáttmála fyrir hönd Þjóðverja, sem fól í sér skilyrðislausa uppgjöf herja Þýskalands og mörkuðu þannig endalok [[Þriðja ríkið|Þriðja ríkis]] og seinni heimsstyrjaldarinnar. Yfirlýsing um hernaðarlega uppgjöf var undirrituð þann 7. maí í [[Reims]], Frakklandi og fullgilt þann 8. maí í Berlín, Þýskalandi. Uppgjöfin gekk í gildi kl. 23:01 að [[miðevrópskur tími|miðevrópskum tíma]] þann 8 maí. Sigurdagurinn er því haldinn hátíðlegur þann 8. maí hjá ríkjum vestan megin Berlínar en ríki Austur Evrópu halda sigurdaginn [[9. maí]]. [[Mynd:Winston Churchill waves to crowds in Whitehall in London as they celebrate VE Day, 8 May 1945. H41849.jpg|thumb|right|250px|[[Winston Churchill]] forsætisráðherra heilsar fagnandi mannfjöldanum á Sigurdaginn.]] [[Mynd:German instrument of surrender2.jpg|right|thumb|250px| Yfirlýsingin um hernaðarlega uppgjöf sem undirrituð var í Reims þann 7. maí 1945.]] == Hátíðarhöld == Milljónir manna um fögnuðu endalokum stríðsins. Í [[London]], streymdi mannfjöldi frá [[Trafalgar Square|Trafalgar-torg]]i upp að [[Buckingham-höll]], þar sem [[Georg 6.|Georg 6. konungur]] og [[Elísabet drottningarmóðir|Elísabet drottning]], í fylgd með [[Winston Churchill]] forsætisráðherra, birtust á hallarsvölunum og heilsuðu fagnandi mannfjöldanum. [[File:Field Marshal Keitel signs German surrender terms in Berlin 8 May 1945 - Restoration.jpg|250px|right|thumb|[[Wilhelm Keitel]] hersöfðingi þýsku herjanna undirritar skilmála um skilyrðislausa uppgjöf]] [[Harry S. Truman]] forseti Bandaríkjanna, sem átti 61 árs afmæli þennan dag, tileinkað sigurdaginn minningu um forvera sinn, [[Franklin D. Roosevelt]], sem lést tæplega mánuði fyrr, þann 12. apríl. Flaggað var því í hálfa stöng vegna 30 daga yfirlýstra sorgardaga, sem lauk 12. maí. Mikil hátíðahöld fóru fram í [[Chicago]], [[Los Angeles]], [[Miami]], og sérstaklega á [[Times Square]] torgi í [[New York]]-borg. == Sigurdagur Sovétríkjanna (9. maí) == Þegar uppgjafaryfirlýsing herja Þjóðverja tók gildi kl. 23:01 CET var kominn [[9. maí]] í [[Moskva|Moskvu]]. Sigurdagurinn er því haldinn hátíðlegur þann 8. maí hjá ríkjum vestan megin Berlínar en ríki Austur Evrópu halda sigurdaginn 9. maí. == Friði fagnað á Íslandi - Róstursamt í Reykjavík == Mikill og einlægur fögnuður var um allt Ísland. Frelsun Norðurlanda var einnig fagnað sérstaklega. Í [[Reykjavík]], [[Akureyri]] og fleiri kaupstöðum og kauptúnum var mikið um dýrðir. Þennan dag var Reykjavík var fánum prýdd. Allar verslanir og stofnanir voru lokaðar frá hádegi. Skip í Reykjavíkurhöfn þeyttu flautur í klukkustund. Vinna féll alls staðar niður frá hádegi og litlu síðar fór fólk að streyma saman í miðbænum úr öllum áttum. Gríðarlegur mannfjöldi var samankominn í miðbæ Reykjavíkur til þess að fagna sigri bandamanna í Evrópu.Eftir hádegi hófst hátíðahald við Austurvöll að tilhlutan ríkisstjórnarinnar og borgarstjórans í Reykjavík. Þar fluttu [[Sveinn Björnsson]] forseti Íslands og [[Ólafur Thors]] forsætisráðherra ávörp og sendiherrar. Þegar líða tók á kvöld varð mjög róstusamt í miðborginni. Víða fóru hópar syngjandi hermanna um. Til átaka kom og varð lögregla að beita [[táragas]]i í fyrsta skipti í Reykjavík til að dreifa mannfjöldanum og stilla til friðar. Rúður voru brotnar í verslunum og tjón var talsvert. Á Akureyri voru fánar við hún frá því snemma um morguninn í sunnan andvara og sól. Fólk safnaðist saman á Ráðhústorgi til að fagna. Gjallarhorni hafði verið komið fyrir á torginu og heyrðist útvarp frá Reykjavík um torgið og nágrenni. Fjöldi manns hlýddi þar á ávörp forseta Íslands og forsætisráðherra. Lúðrasveit Akureyrar lék og Karlakór Akureyrar og „Geysir“ sungu þjóðsöngva Norðurlanda. Síðan var samkoma í MA. [[Mynd:Morgunbladid forsida 8 mai 1945.jpg|250px|right|thumb|Mikill fögnuður var í Reykjavík á sigurdaginn 8. maí 1945. Endaði það með rósturum og táragasi.]] == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Victory in Europe Day|mánuðurskoðað = 8. maí|árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Victory Day (9 May)|mánuðurskoðað = 8. maí|árskoðað = 2010}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1255219 „Reykjvíkingar fagna friðnum“] Morgunblaðið, 103 tbl. 10. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1156987 „Þúsundir Reykvíkinga fagna Evrópfriðnum“] Blaðið Vísir fjallar Sigurdaginn í Reykjavík. Vísir 103. tbl. 9. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2645407 „Friður í Norðurálfu“] Blaðið Dagur fjallar styrjaldarlok í Evrópu og fögnuð á Íslandi. Dagur 19. tbl. 9. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1002252 „Styrjaldarlok í Evrópu dag“] Blaðið Tíminn fjallar styrjaldarlok í Evrópu á sigurdaginn. Tíminn, 34. tbl. 8. maí 1945. * [http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4497987/2010/05/09/10/ „Hermenn NATO á Rauða torginu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515205456/http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4497987/2010/05/09/10/ |date=2010-05-15 }} - Frétt RÚV Sjónvarps frá hátíðarhöldunum á sigurdeginum í Moskvu 9. maí 2010. [[Flokkur:Seinni heimsstyrjöldin]] [[Flokkur:1945]] [[nl:Bevrijdingsdag]] [[pl:Dzień Zwycięstwa]] [[sv:Segerdagen 1945]] 2j15mhb3p6rpt0u4539rgmtczts69mu 1984123 1984122 2026-10-28T10:29:10Z TKSnaevarr 53243 1984123 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2010 Moscow Victory Day Parade-5.jpeg|thumb|right|250px|„Sigurdagurinn“ er haldinn hátíðlegur í Rússlandi 9. maí ár hvert. Það er ma. gert með hersýningum á Rauða torginu. Árið 2010 tóku herdeildir úr röðum bandamanna þátt ma. Frakkar, Bretar og Bandaríkjamenn.]] '''Sigurdagurinn í Evrópu''' er merkisdagur, sem haldinn er hátíðlegur [[8. maí]] ár hvert í mörgum ríkjum [[Evrópa|Evrópu]] til að minnast sigurs [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]] á [[Þýskaland|Þjóðverjum]] í [[seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Þennan dag, árið [[1945]], undirritaði [[Karl Dönitz]], forseti Þýskalands, uppgjafarsáttmála fyrir hönd Þjóðverja, sem fól í sér skilyrðislausa uppgjöf herja Þýskalands og mörkuðu þannig endalok [[Þriðja ríkið|Þriðja ríkis]] og seinni heimsstyrjaldarinnar. Yfirlýsing um hernaðarlega uppgjöf var undirrituð þann 7. maí í [[Reims]], Frakklandi og fullgilt þann 8. maí í Berlín, Þýskalandi. Uppgjöfin gekk í gildi kl. 23:01 að [[miðevrópskur tími|miðevrópskum tíma]] þann 8 maí. Sigurdagurinn er því haldinn hátíðlegur þann 8. maí hjá ríkjum vestan megin Berlínar en ríki Austur Evrópu halda sigurdaginn [[9. maí]]. [[Mynd:Winston Churchill waves to crowds in Whitehall in London as they celebrate VE Day, 8 May 1945. H41849.jpg|thumb|right|250px|[[Winston Churchill]] forsætisráðherra heilsar fagnandi mannfjöldanum á Sigurdaginn.]] [[Mynd:German instrument of surrender2.jpg|right|thumb|250px| Yfirlýsingin um hernaðarlega uppgjöf sem undirrituð var í Reims þann 7. maí 1945.]] == Hátíðarhöld == Milljónir manna um fögnuðu endalokum stríðsins. Í [[London]], streymdi mannfjöldi frá [[Trafalgar Square|Trafalgar-torg]]i upp að [[Buckingham-höll]], þar sem [[Georg 6.|Georg 6. konungur]] og [[Elísabet drottningarmóðir|Elísabet drottning]], í fylgd með [[Winston Churchill]] forsætisráðherra, birtust á hallarsvölunum og heilsuðu fagnandi mannfjöldanum. [[File:Field Marshal Keitel signs German surrender terms in Berlin 8 May 1945 - Restoration.jpg|250px|right|thumb|[[Wilhelm Keitel]] hersöfðingi þýsku herjanna undirritar skilmála um skilyrðislausa uppgjöf]] [[Harry S. Truman]] forseti Bandaríkjanna, sem átti 61 árs afmæli þennan dag, tileinkað sigurdaginn minningu um forvera sinn, [[Franklin D. Roosevelt]], sem lést tæplega mánuði fyrr, þann 12. apríl. Flaggað var því í hálfa stöng vegna 30 daga yfirlýstra sorgardaga, sem lauk 12. maí. Mikil hátíðahöld fóru fram í [[Chicago]], [[Los Angeles]], [[Miami]], og sérstaklega á [[Times Square]] torgi í [[New York]]-borg. == Sigurdagur Sovétríkjanna (9. maí) == Þegar uppgjafaryfirlýsing herja Þjóðverja tók gildi kl. 23:01 CET var kominn [[9. maí]] í [[Moskva|Moskvu]]. Sigurdagurinn er því haldinn hátíðlegur þann 8. maí hjá ríkjum vestan megin Berlínar en ríki Austur Evrópu halda sigurdaginn 9. maí. == Friði fagnað á Íslandi - Róstursamt í Reykjavík == Mikill og einlægur fögnuður var um allt Ísland. Frelsun Norðurlanda var einnig fagnað sérstaklega. Í [[Reykjavík]], [[Akureyri]] og fleiri kaupstöðum og kauptúnum var mikið um dýrðir. Þennan dag var Reykjavík var fánum prýdd. Allar verslanir og stofnanir voru lokaðar frá hádegi. Skip í Reykjavíkurhöfn þeyttu flautur í klukkustund. Vinna féll alls staðar niður frá hádegi og litlu síðar fór fólk að streyma saman í miðbænum úr öllum áttum. Gríðarlegur mannfjöldi var samankominn í miðbæ Reykjavíkur til þess að fagna sigri bandamanna í Evrópu.Eftir hádegi hófst hátíðahald við Austurvöll að tilhlutan ríkisstjórnarinnar og borgarstjórans í Reykjavík. Þar fluttu [[Sveinn Björnsson]] forseti Íslands og [[Ólafur Thors]] forsætisráðherra ávörp og sendiherrar. Þegar líða tók á kvöld varð mjög róstusamt í miðborginni. Víða fóru hópar syngjandi hermanna um. Til átaka kom og varð lögregla að beita [[táragas]]i í fyrsta skipti í Reykjavík til að dreifa mannfjöldanum og stilla til friðar. Rúður voru brotnar í verslunum og tjón var talsvert. Á Akureyri voru fánar við hún frá því snemma um morguninn í sunnan andvara og sól. Fólk safnaðist saman á Ráðhústorgi til að fagna. Gjallarhorni hafði verið komið fyrir á torginu og heyrðist útvarp frá Reykjavík um torgið og nágrenni. Fjöldi manns hlýddi þar á ávörp forseta Íslands og forsætisráðherra. Lúðrasveit Akureyrar lék og Karlakór Akureyrar og „Geysir“ sungu þjóðsöngva Norðurlanda. Síðan var samkoma í MA. [[Mynd:Morgunbladid forsida 8 mai 1945.jpg|250px|right|thumb|Mikill fögnuður var í Reykjavík á sigurdaginn 8. maí 1945. Endaði það með rósturum og táragasi.]] == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Victory in Europe Day|mánuðurskoðað = 8. maí|árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Victory Day (9 May)|mánuðurskoðað = 8. maí|árskoðað = 2010}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1255219 „Reykjvíkingar fagna friðnum“] Morgunblaðið, 103 tbl. 10. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1156987 „Þúsundir Reykvíkinga fagna Evrópfriðnum“] Blaðið Vísir fjallar Sigurdaginn í Reykjavík. Vísir 103. tbl. 9. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2645407 „Friður í Norðurálfu“] Blaðið Dagur fjallar styrjaldarlok í Evrópu og fögnuð á Íslandi. Dagur 19. tbl. 9. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1002252 „Styrjaldarlok í Evrópu dag“] Blaðið Tíminn fjallar styrjaldarlok í Evrópu á sigurdaginn. Tíminn, 34. tbl. 8. maí 1945. * [http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4497987/2010/05/09/10/ „Hermenn NATO á Rauða torginu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515205456/http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4497987/2010/05/09/10/ |date=2010-05-15 }} - Frétt RÚV Sjónvarps frá hátíðarhöldunum á sigurdeginum í Moskvu 9. maí 2010. [[Flokkur:Seinni heimsstyrjöldin]] [[Flokkur:1945]] [[nl:Bevrijdingsdag]] [[pl:Dzień Zwycięstwa]] [[sv:Segerdagen 1945]] 52plr4la36ywzqlmu0vcehicsymeh1d Dílaskarfur 0 89562 1984064 1982896 2026-10-27T15:16:08Z Salvor 70 1984064 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Dílaskarfur | status = LC | status_system = iucn3.1 | image = Phalacrocorax carbo Austins Ferry 2.jpg | image_caption = Dílaskarfur | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Storkfuglar]] (''Ciconiiformes'') | familia = [[Skarfar]] (''Phalacrocoracidae'') | genus = ''[[Phalacrocorax]]'' | species = '''''P. carbo''''' | binomial = ''Phalacrocorax carbo'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 }} '''Dílaskarfur''' ([[fræðiheiti]]: ''Phalacrocorax carbo'') er 90-130 cm langur [[sjófugl]] sem vegur 2-4 kg. Dílaskarfur er [[staðfugl]] og verpir út um allan heim. Allt frá skerjum á [[Ísland|Íslandi]] til hásléttuvatna [[Kasmír]] í 3500m hæð. ==Dreifing== Tegundin er mjög útbreidd og finnst víðsvegar um heim. Bæði við sjó og [[Stöðuvatn|stöðuvötn]]. Aðalatriðið er að fiskur sé til staðar sem hann getur borðað. Stærsti hluti stofnsins finnst þó á [[Atlantshaf]]i. Við strendur Vestur–Evrópu og suður við strendur [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]], [[Grænland|Grænlands]], [[Ísland|Íslands]] og [[Færeyjar|Færeyja]] ==Útlit og fjölgun== Dílaskarfur er nokkuð dökkleitur, hálslangur stór [[sjófugl]]. Nafnið kemur frá hvítum dílum sem eru á báðum lærum hans. Fullorðinn fugl er alveg svartur en fær hvíta kverk og vanga á varptíma. Ungviðið er brúnleitt að ofan á fyrsta ári og ljóst að neðan. Á þriðja ári ættu fuglarnir að vera komnir í fullorðinsbúning. [[Mynd:Phalacrocorax carbo02.jpg|thumb|left|Dílaskarfur að þurrka sig eftir köfun.]] Karlskarfurinn helgar sér varpsetur og sýnir sig fyrir kvenfuglinum með því að blaka vængjum. Þetta gerir hann til að ná athygli kvenfuglsins. Sambandið byrjar yfirleitt á því að þau heilsast með að gapa hvort á annað. Skarfurinn verpir 4-6 eggjum í skarfabyggðum, oftast á flötum gróðurlitlum skerjum. Hraukinn gera hjónin í sameiningu þar sem karlfuglinn sér um að útvega efnivið en konan sér um uppröðun. Stærðin getur verið allt að 1 m í þvermál og er að mestu gert úr [[Þang|þangi]] og sinu. Útungunartími er í kringum 4 vikur og halda ungar sig við hreiðrið í mánuð eftir að þeir verða fleygir. Í byrjun er fæðu ælt ofan í kok ungana. Þegar þeir hafa stækkað sækja þeir fæðuna sjálfir í gin foreldris. ==Lífshættir== [[Mynd:Dílaskarfur Iceland Great Cormorant.jpg|thumb|Dílaskarfur, Íslandi.]] Dílaskarfur er félagslyndur á varptíma og mætir á varpstað snemma árs. Varpstaðir hans við Ísland eru við norðanverðan [[Faxaflói|Faxaflóa]] og [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]]. Hann verpir eggjum í apríl og eggin klekjast í apríl. En 80% íslenska stofnsins er í Breiðafirði. Hann fer svo einn á ferðina utan varptíma. Pörin hittast síðan á sama stað ári seinna og byggja upp hraukinn og gera við frá árinu áður. Fylgst hefur verið með stofninum í yfir 40 ár og taldi hann um 2346 varppör árið 1995. Stofninn hefur farið stækkandi á síðustu árum og er í dag í kringum 5100 varppör. Dílaskarfur er fiskæta og étur aðallega botnfisktegundir. [[Marhnútur]] og koli er algeng fæða ásamt þorsk- og ufsaseiðum. Jafnræði er meðal skarfa og ver kvenfuglinn karla sína alveg jafnmikið og þeir verja kvenfuglana. Þau láta vel í sér heyra með hvæsi ef þeim líkar ekki ef einhver kemur nálægt þeirra svæði. [[File:Phalacrocorax carbo MHNT.ZOO.2010.11.46.1.jpg|thumb|left| Dílaskarfsegg]] ==Hæfni== Dílaskarfur er góður flugfugl með kröftug en hæg vængjatök. Þegar hann flýgur í hóp notast hann stundum við oddaflug eða flýgur í halarófu. Einnig notar hann vængina þegar hann hleypur og mikið liggur við. Þannig nær hann mjög miklum hraða. Dílaskarfur er einnig ágætur sundfugl og getur kafað langt og lengi eftir bráðinni, nokkra tugi metra. ==Veiðar== Dílsaskarfsstofninn er ekki í hættu. Veiðar á honum eru því leyfilegar. Veiðitímabilið nær frá 1. september til 15. mars ár hvert. Dílaskarfur er mun styggari en [[toppskarfur]] og því erfiðari til veiða. Fljúgi einn fugl upp er líklegt að allir fylgi honum honum eftir. ==Afbrigði== Til er sjaldgæft afbrigði af dílaskarf sem stafar af albínisma. Þá hefur fuglinn lélega sjón og heyrn og tekst því sjaldan að lifa af í villtri náttúru. == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Great cormorant | mánuðurskoðað = 20.september | árskoðað = 2019}} * {{vefheimild |titill=Fuglavefur- Dílaskarfur |url=http://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=4&id=42 |ritverk=fuglavefur.is}} * {{vefheimild |titill=Dílaskarfur (Phalacrocorax carbo) {{!}} Náttúrufræðistofnun Íslands |url=https://www.ni.is/biota/animalia/chordata/aves/ciconiiformes/dilaskarfur-phalacrocorax-carbo |ritverk=www.ni.is |tungumál=is}} * {{Bókaheimild|titill=Fuglar|höfundur=Guðmundur P.Ólafsson|ár=1987|url=|bls=143|ISBN=|útgefandi=}} * [https://docplayer.net/50849373-Bliki-timarit-um-fugla-desember-2008.html Arnþór Garðarsson Dílaskarfsbyggðir 1994-2008, Bliki tímarit um fugla 2008]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} == Tenglar == {{reflist}} [[Flokkur:Skarfar]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] 3lobvd965vfcwsxr2syxru7rpnoad61 1984078 1984064 2026-10-27T15:52:10Z Salvor 70 1984078 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Dílaskarfur | status = LC | status_system = iucn3.1 | image = Phalacrocorax carbo Austins Ferry 2.jpg | image_caption = Dílaskarfur | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Storkfuglar]] (''Ciconiiformes'') | familia = [[Skarfar]] (''Phalacrocoracidae'') | genus = ''[[Phalacrocorax]]'' | species = '''''P. carbo''''' | binomial = ''Phalacrocorax carbo'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 }} '''Dílaskarfur''' ([[fræðiheiti]]: ''Phalacrocorax carbo'') er 90-130 cm langur [[sjófugl]] sem vegur 2-4 kg. Dílaskarfur er [[staðfugl]] og verpir út um allan heim. Allt frá skerjum á [[Ísland|Íslandi]] til hásléttuvatna [[Kasmír]] í 3500m hæð. ==Dreifing== Tegundin er mjög útbreidd og finnst víðsvegar um heim. Bæði við sjó og [[Stöðuvatn|stöðuvötn]]. Aðalatriðið er að fiskur sé til staðar sem hann getur borðað. Stærsti hluti stofnsins finnst þó á [[Atlantshaf]]i. Við strendur Vestur–Evrópu og suður við strendur [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]], [[Grænland|Grænlands]], [[Ísland|Íslands]] og [[Færeyjar|Færeyja]] ==Útlit og fjölgun== Dílaskarfur er nokkuð dökkleitur, hálslangur stór [[sjófugl]]. Nafnið kemur frá hvítum dílum sem eru á báðum lærum hans. Fullorðinn fugl er alveg svartur en fær hvíta kverk og vanga á varptíma. Ungviðið er brúnleitt að ofan á fyrsta ári og ljóst að neðan. Á þriðja ári ættu fuglarnir að vera komnir í fullorðinsbúning. [[Mynd:Phalacrocorax carbo02.jpg|thumb|left|Dílaskarfur að þurrka sig eftir köfun.]] Karlskarfurinn helgar sér varpsetur og sýnir sig fyrir kvenfuglinum með því að blaka vængjum. Þetta gerir hann til að ná athygli kvenfuglsins. Sambandið byrjar yfirleitt á því að þau heilsast með að gapa hvort á annað. Skarfurinn verpir 4-6 eggjum í skarfabyggðum, oftast á flötum gróðurlitlum skerjum. Hraukinn gera hjónin í sameiningu þar sem karlfuglinn sér um að útvega efnivið en konan sér um uppröðun. Stærðin getur verið allt að 1 m í þvermál og er að mestu gert úr [[Þang|þangi]] og sinu. Útungunartími er í kringum 4 vikur og halda ungar sig við hreiðrið í mánuð eftir að þeir verða fleygir. Í byrjun er fæðu ælt ofan í kok ungana. Þegar þeir hafa stækkað sækja þeir fæðuna sjálfir í gin foreldris. ==Lífshættir== [[Mynd:Dílaskarfur Iceland Great Cormorant.jpg|thumb|Dílaskarfur, Íslandi.]] Dílaskarfur er félagslyndur á varptíma og mætir á varpstað snemma árs. Varpstaðir hans við Ísland eru við norðanverðan [[Faxaflói|Faxaflóa]] og [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]]. Hann verpir eggjum í apríl og eggin klekjast í apríl. En 80% íslenska stofnsins er í Breiðafirði. Hann fer svo einn á ferðina utan varptíma. Pörin hittast síðan á sama stað ári seinna og byggja upp hraukinn og gera við frá árinu áður. Fylgst hefur verið með stofninum í yfir 40 ár og taldi hann um 2346 varppör árið 1995. Stofninn hefur farið stækkandi á síðustu árum og er í dag í kringum 5100 varppör. Dílaskarfur er fiskæta og étur aðallega botnfisktegundir. [[Marhnútur]] og koli er algeng fæða ásamt þorsk- og ufsaseiðum. Jafnræði er meðal skarfa og ver kvenfuglinn karla sína alveg jafnmikið og þeir verja kvenfuglana. Þau láta vel í sér heyra með hvæsi ef þeim líkar ekki ef einhver kemur nálægt þeirra svæði. [[File:Phalacrocorax carbo MHNT.ZOO.2010.11.46.1.jpg|thumb|left| Dílaskarfsegg]] ==Hæfni== Dílaskarfur er góður flugfugl með kröftug en hæg vængjatök. Þegar hann flýgur í hóp notast hann stundum við oddaflug eða flýgur í halarófu. Einnig notar hann vængina þegar hann hleypur og mikið liggur við. Þannig nær hann mjög miklum hraða. Dílaskarfur er einnig ágætur sundfugl og getur kafað langt og lengi eftir bráðinni, nokkra tugi metra. ==Veiðar== Dílsaskarfsstofninn er ekki í hættu. Veiðar á honum eru því leyfilegar. Veiðitímabilið nær frá 1. september til 15. mars ár hvert. Dílaskarfur er mun styggari en [[toppskarfur]] og því erfiðari til veiða. Fljúgi einn fugl upp er líklegt að allir fylgi honum honum eftir. ==Afbrigði== Til er sjaldgæft afbrigði af dílaskarf sem stafar af albínisma. Þá hefur fuglinn lélega sjón og heyrn og tekst því sjaldan að lifa af í villtri náttúru. == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Great cormorant | mánuðurskoðað = 20.september | árskoðað = 2019}} * {{vefheimild |titill=Fuglavefur- Dílaskarfur |url=http://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=4&id=42 |ritverk=fuglavefur.is}} * {{vefheimild |titill=Dílaskarfur (Phalacrocorax carbo) {{!}} Náttúrufræðistofnun Íslands |url=https://www.ni.is/biota/animalia/chordata/aves/ciconiiformes/dilaskarfur-phalacrocorax-carbo |ritverk=www.ni.is |tungumál=is}} * {{Bókaheimild|titill=Fuglar|höfundur=Guðmundur P.Ólafsson|ár=1987|url=|bls=143|ISBN=|útgefandi=}} * [https://docplayer.net/50849373-Bliki-timarit-um-fugla-desember-2008.html Arnþór Garðarsson Dílaskarfsbyggðir 1994-2008, Bliki tímarit um fugla 2008]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} == Tenglar == {{reflist}} [[Flokkur:Skarfar]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] t4hcx6gik334yx0yhyuyu1f5xvn3j0e Þúfutittlingur 0 89566 1984061 1982915 2026-10-27T15:12:44Z Salvor 70 1984061 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Þúfutittlingur | status = LC | status_system = iucn3.1 | image = Heipiplerke_1.jpg | image width = 200px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Motacillidae]] | genus = ''[[Pipit|Anthus]]'' | species = '''''A. pratensis''''' | binomial = ''Anthus pratensis'' | binomial authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | image_caption = Þúfutittlinga á Seltjarnarnesi<br><small> }} [[File:Anthus pratensis MHNT.ZOO.2010.11.2.20.jpg|thumb| ''Anthus pratensis'']] [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.16.jpg|thumb|''Cuculus canorus canorus'' + ''Anthus pratensis'']] '''Þúfutittlingur''' eða '''grátittlingur''' ([[fræðiheiti]]: ''Anthus pratensis'') er lítill fugl af [[Motacillidae|erluætt]]. Hann er [[farfugl]] sem verpir víða í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] og hefur vetursetu í [[Suður-Evrópa|Suður-Evrópu]], [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] og [[Suður-Asía|Suður-Asíu]] en er [[staðfugl]] á [[Írland]]i og [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] en færir sig þar til strandsvæða og niður á láglendi að vetrarlagi. Þúfutittlingur er brúngulur, mógulur eða gulgrænn. Hann verpir oftast tvisvar á ári. Hann er 15 sm á lengd, vegur milli 15 og 25 grömm og vænghaf er 22-25 sm. [[Mynd:Nederlandsche vogelen (KB) - Anthus pratensis (209pl).jpg|thumb|Anthus pratensis]] == Tenglar == {{reflist}} * [http://stofnanir.hi.is/snaefellsnes/sites/files/snaefellsnes/skjol/Busvaedaval%20og%20stofnstaerd%20%C3%BEufutittlings%20a%20laglendi.pdf Búsvæðaval og stofnstærð þúfutittlinga á láglendi]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.heimaslod.is/index.php/%C3%9E%C3%BAfutittlingur Þúfutittlingur] * [http://myndir.fuglar.is/pictures.php?id=672&type=t Myndir af þúfutittlingum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114085312/http://myndir.fuglar.is/pictures.php?type=t&id=672 |date=2007-11-14 }} * [http://ibc.lynxeds.com/species/meadow-pipit-anthus-pratensis Meadow Pipit videos, photos & sounds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425183303/http://ibc.lynxeds.com/species/meadow-pipit-anthus-pratensis |date=2013-04-25 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/313_MeadowPipitApratensis.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111226170040/http://www.ibercajalav.net/img/313_MeadowPipitApratensis.pdf |date=2011-12-26 }} {{commonscat|Anthus pratensis|þúfutittlingum}} {{Wikilífverur|Anthus pratensis|þúfutittlingum}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Spörfuglar]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] fhun2u2vsfsb7wwh2rjiubw8wkzcqwo Músarrindill 0 91211 1984065 1983758 2026-10-27T15:17:03Z Salvor 70 /* Lifnaðarhættir */ 1984065 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Músarrindill | image = Troglodytes troglodytes -fence-8a.jpg | image_width = 300px | image_caption = Músarrindill | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Rindlar]] (''Troglodytidae'') | genus = ''[[Troglodytes]]'' | species = '''''T. troglodytes''''' | binomial = ''Troglodytes troglodytes'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | synonyms = ''Olbiorchilus hiemalis'' }} [[File:Gärdsmyg (Troglodytes troglodytes) - Ystad-2019.jpg|thumb|Músarrindill.]] [[File:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|thumb|''Troglodytes troglodytes '']] [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|thumb| ''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes'']] '''Músarrindill''' ([[fræðiheiti]] ''Troglodytes troglodytes'') er mjög lítill [[spörfugl]] af ætt [[Rindlar|rindla]] og var lengi vel minnstur allra fugla á Íslandi, áður en [[glókollur]] nam land. == Lifnaðarhættir == Músarrindill er fjölkvænisfugl og notar karlfuglinn söngrödd sína til að laða til sín kvenfugla. Hann kemur á varpstöðvar á undan kvenfugli og helgar sér stórt varpsetur. Hann er þekktur fyrir langa og flókna söngva. Músarrindill er [[staðfugl]] á Íslandi en færir sig um set á veturna og eru þá nálægt sjó eða lækjum þar sem auðvelt er um skjól og fæðu. Söngur músarrindils: [[Mynd:Troglodytes_troglodytes_song.ogg]] == Hreiðrið == Músarrindillinn verpir víða í [[birki]]skógum, grónum hraunum og stundum í urðum nálægt vatni. Karlfuglinn byggir nokkur hreiður, 6 - 7 í Evrópu en færri í Ameríku. Hann byggir hreiðrin, sem er kúluhreiður, með litlu opi á hliðinni. Hreiðrið fellur vel inn í umhverfið. Karlfuglinn vefur hreiðrið og oftast býr hann til fleiri en eitt hreiður en fóðrar ekki að innan fyrr en kvenfugl hefur valið hreiðrið. Þá hjálpast fuglarnir að því að fóðra hreiðrið. Kvenfuglinn liggur á eggjunum og báðir fuglarnir fær svo ungunum fæðu. {{Wikiorðabók|músarrindill}} {{commons|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{Wikilífverur|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{stubbur|fugl}} == Tenglar == * [http://www1.nams.is/fuglar/details.php?val=1&id=26 Músarrindill (Fuglavefurinn)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522233534/http://www1.nams.is/fuglar/details.php?val=1&id=26 |date=2009-05-22 }} * [https://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/wren/index.asp RSPB Wren page] * [https://web.archive.org/web/20090202144945/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/362.shtml BBC Wren page] * [http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm Birds of Britain Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517172001/http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm |date=2008-05-17 }} * [http://www.bbc.co.uk/nature/programmes/radio/dawn_chorus/video/wren_song.ram The Wren's song]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://web.archive.org/web/20090403041212/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Winter_Wren.html Cornell Lab of Ornithology Winter Wren Page] * [http://www.sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm South Dakota Birds Winter Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310202021/http://sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm |date=2011-03-10 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001029200528/http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm |date=2000-10-29 }} (for 19 issues) with Circum-Polar Range-Map * [http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes Winter Wren videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218023204/http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes |date=2014-02-18 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112123918/http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf |date=2013-11-12 }} [[Flokkur:Rindlaætt]] 6a2wql6npic87546im787no76rqwzso 1984077 1984065 2026-10-27T15:51:01Z Salvor 70 1984077 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Músarrindill | image = Troglodytes troglodytes -fence-8a.jpg | image_width = 300px | image_caption = Músarrindill | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Rindlar]] (''Troglodytidae'') | genus = ''[[Troglodytes]]'' | species = '''''T. troglodytes''''' | binomial = ''Troglodytes troglodytes'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | synonyms = ''Olbiorchilus hiemalis'' }} [[File:Gärdsmyg (Troglodytes troglodytes) - Ystad-2019.jpg|thumb|Músarrindill.]] [[File:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|thumb|''Troglodytes troglodytes '']] [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|thumb| ''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes'']] '''Músarrindill''' ([[fræðiheiti]] ''Troglodytes troglodytes'') er mjög lítill [[spörfugl]] af ætt [[Rindlar|rindla]] og var lengi vel minnstur allra fugla á Íslandi, áður en [[glókollur]] nam land. == Lifnaðarhættir == Músarrindill er fjölkvænisfugl og notar karlfuglinn söngrödd sína til að laða til sín kvenfugla. Hann kemur á varpstöðvar á undan kvenfugli og helgar sér stórt varpsetur. Hann er þekktur fyrir langa og flókna söngva. Músarrindill er [[staðfugl]] á Íslandi en færir sig um set á veturna og eru þá nálægt sjó eða lækjum þar sem auðvelt er um skjól og fæðu. Söngur músarrindils: [[Mynd:Troglodytes_troglodytes_song.ogg]] == Hreiðrið == Músarrindillinn verpir víða í [[birki]]skógum, grónum hraunum og stundum í urðum nálægt vatni. Karlfuglinn byggir nokkur hreiður, 6 - 7 í Evrópu en færri í Ameríku. Hann byggir hreiðrin, sem er kúluhreiður, með litlu opi á hliðinni. Hreiðrið fellur vel inn í umhverfið. Karlfuglinn vefur hreiðrið og oftast býr hann til fleiri en eitt hreiður en fóðrar ekki að innan fyrr en kvenfugl hefur valið hreiðrið. Þá hjálpast fuglarnir að því að fóðra hreiðrið. Kvenfuglinn liggur á eggjunum og báðir fuglarnir fær svo ungunum fæðu. {{Wikiorðabók|músarrindill}} {{commons|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{Wikilífverur|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{stubbur|fugl}} == Tenglar == * [http://www1.nams.is/fuglar/details.php?val=1&id=26 Músarrindill (Fuglavefurinn)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522233534/http://www1.nams.is/fuglar/details.php?val=1&id=26 |date=2009-05-22 }} * [https://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/wren/index.asp RSPB Wren page] * [https://web.archive.org/web/20090202144945/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/362.shtml BBC Wren page] * [http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm Birds of Britain Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517172001/http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm |date=2008-05-17 }} * [http://www.bbc.co.uk/nature/programmes/radio/dawn_chorus/video/wren_song.ram The Wren's song]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://web.archive.org/web/20090403041212/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Winter_Wren.html Cornell Lab of Ornithology Winter Wren Page] * [http://www.sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm South Dakota Birds Winter Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310202021/http://sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm |date=2011-03-10 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001029200528/http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm |date=2000-10-29 }} (for 19 issues) with Circum-Polar Range-Map * [http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes Winter Wren videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218023204/http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes |date=2014-02-18 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112123918/http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf |date=2013-11-12 }} [[Flokkur:Rindlaætt]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] 16anhbm7v4yc7myrpe536jwiaj03835 1984083 1984077 2026-10-27T16:32:38Z Salvor 70 íslenskir músarrindlar, æti, bætti við heimild Skógræktarritið 1984083 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Músarrindill | image = Troglodytes troglodytes -fence-8a.jpg | image_width = 300px | image_caption = Músarrindill | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Rindlar]] (''Troglodytidae'') | genus = ''[[Troglodytes]]'' | species = '''''T. troglodytes''''' | binomial = ''Troglodytes troglodytes'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | synonyms = ''Olbiorchilus hiemalis'' }} [[File:Gärdsmyg (Troglodytes troglodytes) - Ystad-2019.jpg|thumb|Músarrindill.]] [[File:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|thumb|''Troglodytes troglodytes '']] [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|thumb| ''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes'']] '''Músarrindill''' ([[fræðiheiti]] ''Troglodytes troglodytes'') er mjög lítill [[spörfugl]] af ætt [[Rindlar|rindla]] og var lengi vel minnstur allra fugla á Íslandi, áður en [[glókollur]] nam land. Músarindill var áður fremur sjaldgæfur fugl á Íslandi en er nú orðinn algengur víða um land á láglendi þar sem réttar aðstæður eru. Íslenskir músarrindlar eru taldir sérstök undirtegund ''Troglodytes troglodytes islandia'' með sérstök útlitseinkenni, þeir eru stærri en aðrar músarrindategundir. Músarindlar lifa á [[Skordýr|skordýrum]] og þá einkum skordýrum sem eru á [[birki]] og öðrum [[Tré|trjám]]. Músarrindlar eru rauðmóbrúnir, með smáum ljósum rákum og með dökkan [[Goggur|gogg]] og fætur. Hann heldur sig oft neðarlega í runnum og upp við trjástofna og er kvikur en þó spakur og forvitinn og mikill söngfugl. <ref>[https://timarit.is/page/8182272?iabr=on Einar Þorleifsson, Músarrindill, Skógræktarritið - 2. tölublað 2016]</ref> Lifnaðarhættir Músarrindill er fjölkvænisfugl og notar karlfuglinn söngrödd sína til að laða til sín kvenfugla. Hann kemur á varpstöðvar á undan kvenfugli og helgar sér stórt varpsetur. Hann er þekktur fyrir langa og flókna söngva. Músarrindill er [[staðfugl]] á Íslandi en færir sig um set á veturna og eru þá nálægt sjó eða lækjum þar sem auðvelt er um skjól og fæðu. Söngur músarrindils: [[Mynd:Troglodytes_troglodytes_song.ogg]] == Hreiðrið == Músarrindillinn verpir víða í [[birki]]skógum, grónum hraunum og stundum í urðum nálægt vatni. Karlfuglinn byggir nokkur hreiður, 6 - 7 í Evrópu en færri í Ameríku. Hann byggir hreiðrin, sem er kúluhreiður, með litlu opi á hliðinni. Hreiðrið fellur vel inn í umhverfið. Karlfuglinn vefur hreiðrið og oftast býr hann til fleiri en eitt hreiður en fóðrar ekki að innan fyrr en kvenfugl hefur valið hreiðrið. Þá hjálpast fuglarnir að því að fóðra hreiðrið. Kvenfuglinn liggur á eggjunum og báðir fuglarnir fær svo ungunum fæðu. {{Wikiorðabók|músarrindill}} {{commons|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{Wikilífverur|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{stubbur|fugl}} == Tenglar == * [http://www1.nams.is/fuglar/details.php?val=1&id=26 Músarrindill (Fuglavefurinn)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522233534/http://www1.nams.is/fuglar/details.php?val=1&id=26 |date=2009-05-22 }} * [https://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/wren/index.asp RSPB Wren page] * [https://web.archive.org/web/20090202144945/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/362.shtml BBC Wren page] * [http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm Birds of Britain Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517172001/http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm |date=2008-05-17 }} * [http://www.bbc.co.uk/nature/programmes/radio/dawn_chorus/video/wren_song.ram The Wren's song]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://web.archive.org/web/20090403041212/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Winter_Wren.html Cornell Lab of Ornithology Winter Wren Page] * [http://www.sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm South Dakota Birds Winter Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310202021/http://sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm |date=2011-03-10 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001029200528/http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm |date=2000-10-29 }} (for 19 issues) with Circum-Polar Range-Map * [http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes Winter Wren videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218023204/http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes |date=2014-02-18 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112123918/http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf |date=2013-11-12 }} [[Flokkur:Rindlaætt]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] myrmkrk2vcqv7xn48a193peqthc8dtm 1984084 1984083 2026-10-27T16:43:34Z Salvor 70 laga tengil í Fuglavefinn 1984084 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Músarrindill | image = Troglodytes troglodytes -fence-8a.jpg | image_width = 300px | image_caption = Músarrindill | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Rindlar]] (''Troglodytidae'') | genus = ''[[Troglodytes]]'' | species = '''''T. troglodytes''''' | binomial = ''Troglodytes troglodytes'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | synonyms = ''Olbiorchilus hiemalis'' }} [[File:Gärdsmyg (Troglodytes troglodytes) - Ystad-2019.jpg|thumb|Músarrindill.]] [[File:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|thumb|''Troglodytes troglodytes '']] [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|thumb| ''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes'']] <references /> '''Músarrindill''' ([[fræðiheiti]] ''Troglodytes troglodytes'') er mjög lítill [[spörfugl]] af ætt [[Rindlar|rindla]] og var lengi vel minnstur allra fugla á Íslandi, áður en [[glókollur]] nam land. Hann einn af einkennisfuglum íslenskra birkiskóga.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=26|titill=Fuglavefurinn|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> Músarindill var áður fremur sjaldgæfur fugl á Íslandi en er nú orðinn algengur víða um land á láglendi þar sem réttar aðstæður eru. Íslenskir músarrindlar eru taldir sérstök undirtegund ''Troglodytes troglodytes islandia'' með sérstök útlitseinkenni, þeir eru stærri en aðrar músarrindategundir. Músarindlar lifa á [[Skordýr|skordýrum]] og þá einkum skordýrum sem eru á [[birki]] og öðrum [[Tré|trjám]]. Músarrindlar eru rauðmóbrúnir, með smáum ljósum rákum og með dökkan [[Goggur|gogg]] og fætur. Hann heldur sig oft neðarlega í runnum og upp við trjástofna og er kvikur en þó spakur og forvitinn og mikill söngfugl. <ref>[https://timarit.is/page/8182272?iabr=on Einar Þorleifsson, Músarrindill, Skógræktarritið - 2. tölublað 2016]</ref> Lifnaðarhættir Músarrindill er fjölkvænisfugl og notar karlfuglinn söngrödd sína til að laða til sín kvenfugla. Hann kemur á varpstöðvar á undan kvenfugli og helgar sér stórt varpsetur. Hann er þekktur fyrir langa og flókna söngva. Músarrindill er [[staðfugl]] á Íslandi en færir sig um set á veturna og eru þá nálægt sjó eða lækjum þar sem auðvelt er um skjól og fæðu. Söngur músarrindils: [[Mynd:Troglodytes_troglodytes_song.ogg]] == Hreiðrið == Músarrindillinn verpir víða í [[birki]]skógum, grónum hraunum og stundum í urðum nálægt vatni. Karlfuglinn byggir nokkur hreiður, 6 - 7 í Evrópu en færri í Ameríku. Hann byggir hreiðrin, sem er kúluhreiður, með litlu opi á hliðinni. Hreiðrið fellur vel inn í umhverfið. Karlfuglinn vefur hreiðrið og oftast býr hann til fleiri en eitt hreiður en fóðrar ekki að innan fyrr en kvenfugl hefur valið hreiðrið. Þá hjálpast fuglarnir að því að fóðra hreiðrið. Kvenfuglinn liggur á eggjunum og báðir fuglarnir fær svo ungunum fæðu. {{Wikiorðabók|músarrindill}} {{commons|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{Wikilífverur|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} == Tenglar == * [https://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/wren/index.asp RSPB Wren page] * [https://web.archive.org/web/20090202144945/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/362.shtml BBC Wren page] * [http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm Birds of Britain Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517172001/http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm |date=2008-05-17 }} * [http://www.bbc.co.uk/nature/programmes/radio/dawn_chorus/video/wren_song.ram The Wren's song]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://web.archive.org/web/20090403041212/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Winter_Wren.html Cornell Lab of Ornithology Winter Wren Page] * [http://www.sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm South Dakota Birds Winter Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310202021/http://sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm |date=2011-03-10 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001029200528/http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm |date=2000-10-29 }} (for 19 issues) with Circum-Polar Range-Map * [http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes Winter Wren videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218023204/http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes |date=2014-02-18 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112123918/http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf |date=2013-11-12 }} [[Flokkur:Rindlaætt]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] pv01i38ab7c21skyxew2shkiotem8qc 1984085 1984084 2026-10-27T16:46:16Z Salvor 70 1984085 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Músarrindill | image = Troglodytes troglodytes -fence-8a.jpg | image_width = 300px | image_caption = Músarrindill | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Rindlar]] (''Troglodytidae'') | genus = ''[[Troglodytes]]'' | species = '''''T. troglodytes''''' | binomial = ''Troglodytes troglodytes'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | synonyms = ''Olbiorchilus hiemalis'' }} [[File:Gärdsmyg (Troglodytes troglodytes) - Ystad-2019.jpg|thumb|Músarrindill.]] [[File:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|thumb|''Troglodytes troglodytes '']] [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|thumb| ''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes'']] '''Músarrindill''' ([[fræðiheiti]] ''Troglodytes troglodytes'') er mjög lítill [[spörfugl]] af ætt [[Rindlar|rindla]] og var lengi vel minnstur allra fugla á Íslandi, áður en [[glókollur]] nam land. Hann einn af einkennisfuglum íslenskra birkiskóga.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=26|titill=Fuglavefurinn|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> Músarindill var áður fremur sjaldgæfur fugl á Íslandi en er nú orðinn algengur víða um land á láglendi þar sem réttar aðstæður eru. Íslenskir músarrindlar eru taldir sérstök undirtegund ''Troglodytes troglodytes islandia'' með sérstök útlitseinkenni, þeir eru stærri en aðrar músarrindategundir. Músarindlar lifa á [[Skordýr|skordýrum]] og þá einkum skordýrum sem eru á [[birki]] og öðrum [[Tré|trjám]]. Músarrindlar eru rauðmóbrúnir, með smáum ljósum rákum og með dökkan [[Goggur|gogg]] og fætur. Hann heldur sig oft neðarlega í runnum og upp við trjástofna og er kvikur en þó spakur og forvitinn og mikill söngfugl. <ref>[https://timarit.is/page/8182272?iabr=on Einar Þorleifsson, Músarrindill, Skógræktarritið - 2. tölublað 2016]</ref> ==Lifnaðarhættir== Músarrindill er fjölkvænisfugl og notar karlfuglinn söngrödd sína til að laða til sín kvenfugla. Hann kemur á varpstöðvar á undan kvenfugli og helgar sér stórt varpsetur. Hann er þekktur fyrir langa og flókna söngva. Músarrindill er [[staðfugl]] á Íslandi en færir sig um set á veturna og eru þá nálægt sjó eða lækjum þar sem auðvelt er um skjól og fæðu. Söngur músarrindils: [[Mynd:Troglodytes_troglodytes_song.ogg]] == Hreiðrið == Músarrindillinn verpir víða í [[birki]]skógum, grónum hraunum og stundum í urðum nálægt vatni. Karlfuglinn byggir nokkur hreiður, 6 - 7 í Evrópu en færri í Ameríku. Hann byggir hreiðrin, sem er kúluhreiður, með litlu opi á hliðinni. Hreiðrið fellur vel inn í umhverfið. Karlfuglinn vefur hreiðrið og oftast býr hann til fleiri en eitt hreiður en fóðrar ekki að innan fyrr en kvenfugl hefur valið hreiðrið. Þá hjálpast fuglarnir að því að fóðra hreiðrið. Kvenfuglinn liggur á eggjunum og báðir fuglarnir fær svo ungunum fæðu. {{Wikiorðabók|músarrindill}} {{commons|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{Wikilífverur|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} == Tenglar == * [https://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/wren/index.asp RSPB Wren page] * [https://web.archive.org/web/20090202144945/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/362.shtml BBC Wren page] * [http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm Birds of Britain Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517172001/http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm |date=2008-05-17 }} * [https://web.archive.org/web/20090403041212/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Winter_Wren.html Cornell Lab of Ornithology Winter Wren Page] * [http://www.sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm South Dakota Birds Winter Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310202021/http://sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm |date=2011-03-10 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001029200528/http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm |date=2000-10-29 }} (for 19 issues) with Circum-Polar Range-Map * [http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes Winter Wren videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218023204/http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes |date=2014-02-18 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112123918/http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf |date=2013-11-12 }} ==Tilvísanir== [[Flokkur:Rindlaætt]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] qd7hvvyhc9vpuo73p95jnkxnh5qh35q 1984086 1984085 2026-10-27T17:06:09Z Salvor 70 /* Tenglar */ 1984086 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Músarrindill | image = Troglodytes troglodytes -fence-8a.jpg | image_width = 300px | image_caption = Músarrindill | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Rindlar]] (''Troglodytidae'') | genus = ''[[Troglodytes]]'' | species = '''''T. troglodytes''''' | binomial = ''Troglodytes troglodytes'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | synonyms = ''Olbiorchilus hiemalis'' }} [[File:Gärdsmyg (Troglodytes troglodytes) - Ystad-2019.jpg|thumb|Músarrindill.]] [[File:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|thumb|''Troglodytes troglodytes '']] [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|thumb| ''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes'']] '''Músarrindill''' ([[fræðiheiti]] ''Troglodytes troglodytes'') er mjög lítill [[spörfugl]] af ætt [[Rindlar|rindla]] og var lengi vel minnstur allra fugla á Íslandi, áður en [[glókollur]] nam land. Hann einn af einkennisfuglum íslenskra birkiskóga.<ref>{{Vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=1&id=26|titill=Fuglavefurinn|mánuðurskoðað=október|árskoðað=2026}}</ref> Músarindill var áður fremur sjaldgæfur fugl á Íslandi en er nú orðinn algengur víða um land á láglendi þar sem réttar aðstæður eru. Íslenskir músarrindlar eru taldir sérstök undirtegund ''Troglodytes troglodytes islandia'' með sérstök útlitseinkenni, þeir eru stærri en aðrar músarrindategundir. Músarindlar lifa á [[Skordýr|skordýrum]] og þá einkum skordýrum sem eru á [[birki]] og öðrum [[Tré|trjám]]. Músarrindlar eru rauðmóbrúnir, með smáum ljósum rákum og með dökkan [[Goggur|gogg]] og fætur. Hann heldur sig oft neðarlega í runnum og upp við trjástofna og er kvikur en þó spakur og forvitinn og mikill söngfugl. <ref>[https://timarit.is/page/8182272?iabr=on Einar Þorleifsson, Músarrindill, Skógræktarritið - 2. tölublað 2016]</ref> ==Lifnaðarhættir== Músarrindill er fjölkvænisfugl og notar karlfuglinn söngrödd sína til að laða til sín kvenfugla. Hann kemur á varpstöðvar á undan kvenfugli og helgar sér stórt varpsetur. Hann er þekktur fyrir langa og flókna söngva. Músarrindill er [[staðfugl]] á Íslandi en færir sig um set á veturna og eru þá nálægt sjó eða lækjum þar sem auðvelt er um skjól og fæðu. Söngur músarrindils: [[Mynd:Troglodytes_troglodytes_song.ogg]] == Hreiðrið == Músarrindillinn verpir víða í [[birki]]skógum, grónum hraunum og stundum í urðum nálægt vatni. Karlfuglinn byggir nokkur hreiður, 6 - 7 í Evrópu en færri í Ameríku. Hann byggir hreiðrin, sem er kúluhreiður, með litlu opi á hliðinni. Hreiðrið fellur vel inn í umhverfið. Karlfuglinn vefur hreiðrið og oftast býr hann til fleiri en eitt hreiður en fóðrar ekki að innan fyrr en kvenfugl hefur valið hreiðrið. Þá hjálpast fuglarnir að því að fóðra hreiðrið. Kvenfuglinn liggur á eggjunum og báðir fuglarnir fær svo ungunum fæðu. {{Wikiorðabók|músarrindill}} {{commons|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} {{Wikilífverur|Troglodytes troglodytes|Músarrindli}} == Tenglar == * [https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/wren RSPB Wren (síða um músarindla á ensku] * [https://web.archive.org/web/20090202144945/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/362.shtml BBC Wren page] * [http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm Birds of Britain Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517172001/http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/wren.htm |date=2008-05-17 }} * [https://web.archive.org/web/20090403041212/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Winter_Wren.html Cornell Lab of Ornithology Winter Wren Page] * [http://www.sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm South Dakota Birds Winter Wren Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310202021/http://sdakotabirds.com/species/winter_wren_info.htm |date=2011-03-10 }} * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001029200528/http://www.bird-stamps.org/cspecies/13505500.htm |date=2000-10-29 }} (for 19 issues) with Circum-Polar Range-Map * [http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes Winter Wren videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218023204/http://ibc.lynxeds.com/species/northern-wren-troglodytes-troglodytes |date=2014-02-18 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112123918/http://www.ibercajalav.net/img/323_WrenTtroglodytes.pdf |date=2013-11-12 }} ==Tilvísanir== [[Flokkur:Rindlaætt]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] bmorgjdew1z60ph907yd8avl7wejs3t Alexander Hamilton 0 92221 1984126 1946693 2026-10-28T11:31:48Z TKSnaevarr 53243 1984126 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Alexander Hamilton | mynd = Alexander Hamilton portrait by John Trumbull 1806.jpg | myndatexti1 = {{small|Portrett af Hamilton eftir [[John Trumbull]] (1806).}} | myndastærð = 250px | titill= Fjármálaráðherra Bandaríkjanna | stjórnartíð_start = [[11. september]] [[1789]] | stjórnartíð_end = [[31. janúar]] [[1795]] | forseti = [[George Washington]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Oliver Wolcott Jr.]] | fæddur = [[11. janúar]] [[1755]] | fæðingarstaður = [[Charlestown, Nevis|Charlestown]], [[Nevis]], [[Hléborðseyjar|Hléborðseyjum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1804|7|12|1755|1|11}} | dánarstaður = [[New York (borg)|New York-borg]], [[New York (fylki)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | maki = [[Elizabeth Schuyler]] (g. 1780) | stjórnmálaflokkur = [[Sambandssinnaflokkurinn]] | börn = 8 | bústaður = | atvinna = | trúarbrögð = | háskóli = [[Columbia-háskóli]] | starf = Stjórnmálamaður |undirskrift =Alexander Hamilton Signaturert.svg }} '''Alexander Hamilton''' ([[11. janúar]] [[1755]] – [[12. júlí]] [[1804]]) var bandarískur herforingi, stjórnmálamaður, fyrsti fjármálaráðherra Bandaríkjanna (1789-1795) og einn hinna svokölluðu [[Landsfeður Bandaríkjanna|„landsfeðra“ Bandaríkjanna]]. Í [[Bandaríska frelsisstríðið|bandarísku byltingunni]] barðist Hamilton við hlið [[George Washington]] og var einn nánasti ráðgjafi hans. Þegar stríðinu lauk, árið 1782, var Hamilton kosinn á [[Sambandsþingið]] sem fulltrúi New York, en hann sagði því starfi lausu til að helga sig lögmennsku og bankarekstri. == Æviágrip == Alexander Hamilton fæddist á [[Sankti Kristófer og Nevis]], þá Leeward eyja í [[Karíbahaf|Karíbahafi]] en fluttist til Bandaríkjanna þegar hann var nítján ára gamall. Hann giftist [[Elisu Skyler]] árið 1780 og átti með henni átta börn. Þrátt fyrir að hafa verið mjög áberandi við stofnun Bandaríkjanna varð Alexander Hamilton aldrei forseti, líklega vegna framhjáhalds, en hann hélt framhjá konu sinni með ungri stúlku, [[Maria Reynolds|María Reynolds]] að nafni. Þetta var eitt af fyrstu [[Kynlífshneyksli|kynlífshneykslunum]] í [[Bandarísk stjórnmál|bandarískri pólitík]].<ref>Wikipedia.org, 2017</ref> == Stjórnmálaskoðanir Hamiltons == Hamilton var einn af fremstu lögspekingum síns tíma í Bandaríkjunum og einn mikilvægasti áhrifavaldur á stjórnskipunarrétt í Bandaríkjunum. Um helmingur ''[[Greinar bandalagsmanna|Greina bandalagsmanna]]'' var saminn af Hamilton og sem fulltrúi New York-ríkis á Sambandsþinginu var hann einn þeirra sem undirrituðu [[Stjórnarskrá Bandaríkjanna]] árið 1789. Hamilton var talsmaður sterks miðstjórnarvalds og lagði grunninn að fjármálakerfi Bandaríkjanna með útgáfu ríkisskuldabréfa en ríkisfjármál og skuldir bæði alríkisins og einstakra ríkja voru í upplausn að loknu frelsisstríðinu. Hamilton kom því einnig til leiðar að stofnaður var fyrsti seðlabanki Bandaríkjanna, [[The Bank of the United States]]. Hamilton var einn stofnenda [[Sambandssinnaflokkurinn|Flokks Sambandssinna]], ''The Federalist Party'', fremsti hugmyndafræðingur flokksins og höfundur stefnumála hans. Helsti andstæðingur Hamiltons í stjórnmálum var [[Thomas Jefferson]] og stjórnmálaflokkur hans, [[Demokratískir repúblíkanar]]. Jefferson hélt því fram að Hamilton væri of hallur undir sterkt miðstjórnarvald og hagsmuni peningaafla í borgum vesturstrandarinnar. == Illdeilur Hamiltons og Arons Burr == Hamilton lést árið 1804 í einvígi við pólítískan andstæðing, [[Aaron Burr]]. Aðdragandi einvígisins voru illdeilur og óvinskapur Burrs og Hamiltons sem átti meðal annars rætur í forsetakosningunum 1800. Í forsetakosningunum það ár fengu Thomas Jefferson og Burr jafn marga [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmenn]] og kom það því til kasta fulltrúadeildar Bandaríkjaþings að kjósa forseta. Burr og Jefferson nutu hins vegar jafn mikils fylgis í þinginu og var það ekki fyrr en Hamilton lýsti yfir stuðningi við Jefferson sem hann náði meirihluta og var kjörinn forseti. Burr varð þá varaforseti Jeffersons. Ástæða þess að Hamilton kaus að styðja þennan pólítíska andstæðing sinn var sú að hann taldi Burr óheiðarlegan og óttaðist stjórnmálaskoðanir hans. == Sögulegur arfur == Á nítjándu öldinni var Hamilton hampað af [[Viggar|Viggum]] (the Whig party) og síðar hinum nýstofnaða [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblíkanaflokk]] sem einum mikilvægasta landsföður Bandaríkjanna. == Í dægurmenningu == Alexander Hamilton var aðalpersónan í söngleiknum ''[[Hamilton (söngleikur)|Hamilton]]'' sem frumsýndur var á [[Broadway-leikhús|Broadway]] árið 2015. Tónlistarmaðurinn [[Lin-Manuel Miranda]] skrifaði söngleikinn og lék sjálfur Hamilton. Manuel segist hafa samið söngleikinn eftir að hafa lesið ævisögu Hamiltons eftir [[Ron Chernow]].<ref>{{cite web |url=http://www.rollingstone.com/music/features/hamilton-creator-lin-manuel-miranda-the-rolling-stone-interview-20160601 |title=Rolling Stone, 2016 |access-date=2017-11-12 |archive-date=2017-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122030414/http://www.rollingstone.com/music/features/hamilton-creator-lin-manuel-miranda-the-rolling-stone-interview-20160601 |url-status=dead }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Hamilton, Alexander}} {{fd|1755|1804}} [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Bandaríkjanna|Hamilton, Alexander]] [[Flokkur:Landsfeður Bandaríkjanna]] et4jst0p7rr39foq87iusggb4mxzmq1 NCIS 0 97877 1984111 1983527 2026-10-28T03:25:00Z Stephan1000000 67773 511 1984111 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Sjónvarpsþáttur | nafn = NCIS | mynd = [[Mynd:NCIS.jpg|250px]] | myndatexti = Kynningarmynd NCIS í seríum 1-2 | nafn2 = NCIS | tegund = Lögreglurannsóknir, Drama, Bandaríski sjóherinn | þróun = Donal P. Bellisario <br /> Don McGill | sjónvarpsstöð = CBS | leikarar = [[Mark Harmon]]<br />[[Sasha Alexander]] <br />[[Michael Weatherly]]<br />[[Cote de Pablo]]<br />[[Pauley Perrette]]<br />[[Sean Murray]]<br />[[Lauren Holly]]<br /> [[Rocky Carroll]]<br />[[David McCallum]]<br /> [[Brian Dietzen]] | Titillag = NCIS Theme | land = Bandaríkin | tungumál = Enska | fjöldi_þáttaraða = 24 | fjöldi_þátta = 511 | staðsetning = Washington | lengd = 42-44 mín | stöð = CBS | myndframsetning = 480i (SDTV)<br />1081i (HDTV) | fyrsti_þáttur = 23.09.2003 | frumsýning = 23. september 2003- | vefsíða = http://www.cbs.com/primetime/ncis/ | imdb_kenni = http://www.imdb.com/title/tt0364845/ }} '''''NCIS''''' ('''''NCIS: Naval Criminal Investigative Service''''') er bandarískur sjónvarpsþáttur sem fjallar um rannsóknardeild innan [[Bandaríkin|bandaríska]] [[sjóher]]sins. Höfundarnir að þættinum eru Donald P. Bellisario og Don McGill. Fyrstu þættirnir voru sýndir 22. Apríl og 29. Apríl 2002 í tveggja parta söguþráði í [[JAG]]. Árið 2009 eignaðist NCIS systraþáttinn, [[NCIS: Los Angeles]]. Til þessa hafa verið gerðar tíu þáttaraðir og var ellefta þáttaröðin frumsýnd 24. september 2013. == Framleiðsla == === Framleiðendur === Þátturinn er framleiddur af Belisarius Productions í samvinnu við Paramount Television (2003-06), CBS Paramount Television (2006-09) og CBS Television Studios (2009-til dags). NCIS var upprunalega kallað '''Navy NCIS''' í seríu 1; en ''Navy'' var tekið úr titlinum þar sem það var talið óþarfi. Tilkynnt var í maí 2007 að Donald Bellisario mynda stíga niður frá þættinum vegna deila við [[Mark Harmon]]<ref>{{cite news|url=http://www.nypost.com/seven/05072007/tv/ncis_loses_producer_tv_.htm|title='NCIS' Loses Producer|publisher=New York Post|date=May 7, 2007|accessdate=February 25, 2009|archiveurl=https://archive.today/20120530060838/http://www.nypost.com/p/entertainment/tv/item_yZDo0e9jbLBdAwINtMl52O;jsessionid=EC3D73F316E7D80B165BFE5EF93FE4BE|archivedate=maí 30, 2012}}</ref>. Starf Bellisario sem framleiðslustjóri/yfirhöfundur fór til Chas. Floyd Johnson og Shane Brennan. Bellisario hélt samt titlinum sem meðframleiðandi. <ref>{{cite news|url=http://www.tvguide.com/news/Exclusive-NCIS-Boss-8335.aspx|title=Exclusive: NCIS Boss Exits!|first=Michael|last=Ausiello|accessdate=February 25, 2009|date=May 5, 2007|work=TV Guide}}</ref> === Tökustaðir === ''NCIS'' er aðallega tekinn upp í Bandaríkjunum. Innitökur eru teknar upp í [[Santa Clarita]], Kaliforníu. Margar útisenur eru teknar upp meðfram ströndum suður Kaliforníu. <ref>{{cite web|url=http://imdb.com/title/tt0364845/locations|title="Navy NCIS: Naval Criminal Investigative Service" (2003)&nbsp;– Filming locations|work=Imdb.com|accessdate=November 16, 2008}}</ref> === Söguþráður === [[NCIS]] fylgir eftir liði alríkisfulltrúa innan rannsóknardeildar bandaríska sjóhersins sem staðsett er í [[Washington D.C.|Washington]]<ref>{{cite web|title=Explore the world of NCIS|url=http://www.cbs.com/primetime/ncis_los_angeles/community/blogs/blog.php?key=0|access-date=2011-04-18|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628203332/http://www.cbs.com/primetime/ncis_los_angeles/community/blogs/blog.php?key=0|url-status=dead}}</ref>. NCIS liðið er stýrt af Leroy Jethro Gibbs ([[Mark Harmon]]). Lið Gibbs inniheldur Anthony ''Tony'' DiNozzo ([[Michael Weatherly]]), Timothy McGee ([[Sean Murray]]) og NSA sérfræðingurinn Eleanor Bishop ([[Emily Wickersham]]). Fyrrverandi meðlimir liðsins eru [[Mossad]] fulltrúinn Ziva David ([[Cote de Pablo]]) en hún yfirgaf liði í byrjun seríu 11 og Caitlin ''Kate'' Todd ([[Sasha Alexander]]) sem var skotin til bana í enda seríu 2. Aðstoðarmenn liðsins eru yfirréttarlæknirinn Donald ''Ducky'' Mallard ([[David McCallum]]) og aðstoðarmaður hans Jimmy Palmer ([[Brian Dietzen]]) sem kom í staðinn fyrir Gerald Jackson ([[Pancho Demmings]]) og réttartæknisérfræðingurinn Abigail ''Abby'' Sciuto ([[Pauley Perrette]]). === Söguþráðs skipti === ''NCIS'' var gerður út frá tveimur þáttum í áttundu þáttaröð af [[JAG]] titlaðir "Ice Queen" og "Meltdown" sem voru frumsýndir 22-29.apríl 2003. Í þeim þáttum þá kynnumst við Gibbs, Tony, Abby og Ducky. ''NCIS'' hafði önnur söguþráðs skipti í seríu sex í þáttunum, "Legend (Part 1)" og "Legend (Part 2)" sem voru frumsýndir 28.apríl og 5. Maí 2009. Gibbs og McGee fara til Los Angeles í leit sinni að morðingja. Kynnast þeir nýja NCIS liðinu sem staðsett er í [[Los Angeles]]. === Leikaraskipti === Þann 10. júlí 2013, tilkynnti CBS að leikkonan [[Cote de Pablo]] myndi yfirgefa [[NCIS]]. Myndi persóna hennar koma fram í byrjun elleftu þáttaraðarinnar til að klára söguþráð hennar.<ref>{{cite web |url=http://www.tvguide.com/News/Cote-Pablo-Exiting-NCIS-1067676.aspx |title=Greinin ''Cote de Pablo Exiting NCIS'' á TVGuide.com síðunni, 10.júlí 2013 |access-date=2013-10-08 |archive-date=2013-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006084258/http://www.tvguide.com/news/cote-pablo-exiting-ncis-1067676.aspx |url-status=dead }}</ref> == Persónur == {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Persóna ! rowspan="2"|Leikin af ! rowspan="2"|Starf ! colspan="11"|Sería |- ! width="5%"|1 ! width="5%"|2 ! width="5%"|3 ! width="5%"|4 ! width="5%"|5 ! width="5%"|6 ! width="5%"|7 ! width="5%"|8 ! width="5%"|9 ! width="5%"|10 ! width="5%"|11 |- | Leroy Jethro Gibbs | [[Mark Harmon]] | NCIS Alríkisfulltrúi/Yfirmaður liðsins | style="background: #ddffdd" colspan="11" align="center"| '''Aðal''' |- | Caitlin "Kate" Todd | [[Sasha Alexander]] | NCIS Alríkisfulltrúi/Fyrrverandi lífvörður | style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Aðal''' | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Gesta | colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Talaði inn | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Sérstakt gestahlutverk | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | Anthony "Tony" DiNozzo | [[Michael Weatherly]] | NCIS Alríkisfulltrúi/Aðstoðaryfirmaður liðsins | style="background: #ddffdd" colspan="11" align="center"| '''Aðal''' |- | Ziva David | [[Cote de Pablo]] | NCIS Alríkisfulltrúi/Fyrrverandi [[Mossad]] fulltrúi | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ddffdd" colspan="8" align="center"| '''Aðal''' | colspan="1" style="background:#dfd; text-align:center;"| '''Aðal''' |- | Abigail "Abby" Sciuto | [[Pauley Perrette]] | Réttartæknisérfræðingur | style="background: #ddffdd" colspan="11" align="center"| '''Aðal''' |- | Timothy McGee | [[Sean Murray]] | NCIS Alríkisfulltrúi | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Auka | style="background: #ddffdd" colspan="10" align="center"| '''Aðal''' |- | Jenny Shepard | [[Lauren Holly]] | Yfirmaður NCIS | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Aðal''' | colspan="3" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Sérstakt gestahlutverk | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | Jimmy Palmer | [[Brian Dietzen]] | Aðstoðarréttarlæknir | style="background: #ffdddd" colspan="5" align="center"|Auka | style="background: #ffffdd" colspan="4" align="center"| Sérstakt gestahlutverk | style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Aðal''' |- | Leon Vance | [[Rocky Carroll]] | Yfirmaður NCIS | colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Auka | style="background: #ddffdd" colspan="6" align="center"| '''Aðal''' |- | Dr. Donald "Ducky" Mallard | [[David McCallum]] | Yfirréttarlæknir | style="background: #ddffdd" colspan="11" align="center"| '''Aðal''' |- | Eleanor ''Ellie'' Bishop | [[Emily Wickersham]] | NSA sérfræðingur - alríkisfullfrúi | colspan="10" style="background:#ececec; color:gray; vertical-align:middle; text-align:center;" class="table-na"| | style="background:#dfd; text-align:center;"| '''Aðal''' |} === Aðalpersónur === * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Leroy Jetrho Gibbs var stórskotaliðsmaður í sjóhernum til ársins 1991, þangað til kona hans Shannon og dóttir Kelly voru myrtar af mexíkönskum eiturlyfjasala. En Shannon hafði verið vitni að morði á öðrum eiturlyfjasala. Eftir að hafa drepið eiturlyfjasalann sem drap konu hans og dóttur, þá gekk Gibbs í liðs við NIS (nú [[NCIS]]). * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Anthony ''Tony'' DiNozzo er fyrrverandi rannsóknarfulltrúi og lögreglumaður í [[Peoría]], [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] og [[Baltimore]] áður en hann gerðist NCIS fulltrúi. Gibbs lítur á DiNozzo sem yngri útgáfuna af sjálfum sér, þar sem hann notar ''innsæi'' sitt við lausn rannsóknarmála. * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Timothy McGee er með gráðu í tölvurannsóknum frá [[MIT]] og gráðu í lífverkfræði frá [[Johns Hopkins-háskóli|Johns Hopkins háskólanum]]. Sér oftast um tæknileguhliðina að rannsóknarmálunum ásamt Abby Sciuto. Var fyrst staðsettur á Norfolk herstöðinni áður en hann var gerður að meðlimi liðsins í lok seríu 2. Skrifar spennusögur undir dulnefninu Thom E. Gemcity. * '''NSA sérfræðingur''':Eleanor ''Ellie'' Bishop er NSA sérfræðingur sem gengur til liðs NCIS. Hafði áður sótt um hjá NCIS en ekki fengið starfið áður en hún gekk til liðs við NSA. Er frá Oklahóma, á þrjá bræður og er gift. * '''Yfirréttarlæknir''': Donald ''Ducky'' Mallard er yfirréttarlæknirinn hjá NCIS. Vann hann áður sem réttarlæknir í [[Víetnam]], [[Bosnía|Bosníu]] og [[Afghanistan]]. * '''Réttartæknisérfræðingur''': Abigail ''Abby'' Sciuto er réttartæknisérfræðingurinn sem vinnur hjá NCIS. Abby er mikið fyrir gotneskan stíl og er uppáhald Gibbs. *'''Yfirmaður NCIS''': Leon Vance var fyrrverandi aðstoðaryfirmaður NCIS og hægri hönd Jenny Shepard; varð yfirmaður NCIS í seríu 6 eftir andlát Shepard í lok seríu 5. * '''Aðstoðarréttarlæknir''': Jimmy Palmer er aðstoðarmaður Duckys. Átti í ástarsambandi við Michelle Lee. === Aukapersónur === * '''FBI Alríkisfulltrúi''': Tobias Fornell ([[Joe Spano]]) er sérstakur alríkisfulltrúi Alríkislögreglunnar. Hann og Gibbs giftust báðir sömu konunni. * '''Fulltrúi Landhelgisgæslunnar''': Abigail Borin ([[Diane Neal]]) er rannsóknarfulltrúi hjá Landhelgisgæslunni. * '''Anthony DiNozzo Sr''' ([[Robert Wagner]]) er faðir Tony Dinozzo. Hafði lítið samband við son sinn en þeir hafa byrjað að styrkja það í seríu 8. * '''Jackson Gibbs''' ([[Ralph Waite]]) er faðir Jethro Gibbs. Var hermaður í seinni heimstyrjöldinni og rekur verslun í heimabæ Jethros. * '''Dr. Samantha Ryan'''([[Jamie Lee Curtis]]) er yfirmaður ''DoD PsyOps Deildarinnar'' og átti í ástarsambandi við Gibbs í seríu 9. === Fyrrverandi persónur === * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Ziva David ([[Cote de Pablo]]) er fyrrverandi [[Mossad]] fulltrúi. Var samskiptafulltrúi NCIS og Mossad fyrstu fjögur árin hjá NCIS. Kom í staðinn fyrir Kate Todd sem var drepin af Ari sem var hálfbróðir Zivu. Ziva bjargar lífi Gibbs með því að drepa Ari. Í byrjun seríu sjö, er Zivu bjargað frá Sómalíu af Gibbs, DiNozzo, og McGee, en henni hafði verið haldið sem gísl eftir misheppnaða leyniaðgerð á vegum Mossad. Snýr hún aftur til Bandaríkjanna og hættir hjá Mossad. Hún gerist fullgildur alríkisfulltrúi NCIS og að auki Bandarískur ríkisborgari. Þátturinn ''Past, Present, Future'' í seríu 11 er seinasti þátturinn sem leikkonan Cote de Pablo kemur fram í. * '''Lögfræðingur''': M.Allison Hart ([[Rena Sofer]]) er lögfræðingur og hugsanlegt hugarefni Gibbs í seríu 7. * '''Fyrrverandi yfirmaður NCIS''': Thomas Morrow ([[Alan Dale]]) var fyrsti yfrmaður NCIS í seríunni en hætti í seríu 2 þegar honum var boðið starf hjá ''Homeland Security''. * '''Fyrrverandi aðstoðarréttarlæknir''': Gerald Jackson ([[Pancho Demmings]]) var aðstoðarmaður Duckys í seríu 1, var skotinn af Ari Haswari í ''Bête Noire''. * '''Undirofursti''': Hollis Mann ([[Susanna Thompson]]) er undirofursti í bandaríska hernum sem settist í helgan stein. Átti í ástarsambandi við Gibbs í seríu 4-5. * '''Læknir''': Jeanne Benoit ([[Scottie Thompson]]) er læknir við Monroe háskólasjúkrahúsið og dóttir vopnasmyglarans René Benoit (La Grenouille). Var hún hluti af leynilegri aðgerð þar sem DiNozzo var kærasti hennar í seríu 4-5. === Látnar persónur === * '''NCIS alríkisfulltrúi ''': Caitlin ''Kate'' Todd ([[Sasha Alexander]]) er fyrrverandi lífvörður fyrir forseta bandaríkjanna. Hætti hún hjá leyniþjónustunni og var síðan boðið starf hjá NCIS af Gibbs. Var skotin til bana í enda seríu 2 af Ari Haswari. * '''Yfirmaður NCIS''': Jenny Shepard ([[Lauren Holly]]) var yfirmaður NCIS og fyrrverandi ástkona Gibbs. Var skotin til bana í enda seríu 5. * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Paula Cassidy ([[Jessica Steen]]) var sett í lið Gibbs stuttu eftir að Kate lést, áður en hún fékk sitt eigið lið. Var drepin af sjálfmorðssprengjumanni í seríu 4. * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Michelle Lee ([[Liza Lapira]]) var sett í lið DiNozzo þegar Gibbs hætti í seríu 4 þó að hún væri lögfræðingur. Var sett aftur í lið Gibbs þegar Vance leysti upp liðið. Var njósnari innan NCIS því verið var að kúga hana en systir hennar hafði verið rænt. Var skotin til bana af Gibbs í seríu 4. * '''Fyrrverandi NCIS alríkisfulltrúi''': Mike Franks ([[Muse Watson]]) var leiðbeinandi Gibbs þegar Gibbs byrjaði í NIS (nú [[NCIS]]). Missti fingur í þættinum ''Rule Fifty-One''. Í þættinum "Swan Song", er Franks drepinn af "Port to Port" morðingjanum. * '''Yfirmaður Mossad''': Eli David ([[Michael Nouri]]) er yfirmaður Mossad. Faðir Zivu og Ari Haswari. Er drepinn ásamt Jackie Vance í skotárás sem gerð var á hús Vance í seríu 10. * '''Yfirmaður sjóhersins''': Clayton Jarvis ([[Matt Craven]]) er yfirmaður sjóhersins (SECNAV). Er drepinn í bílasprengingju í þættinum ''Whiskey Tango Foxtrot'' í byrjun seríu 11. == Þáttaraðir == === Inngangs þættir === NCIS og persónur hans voru kynntar í áttundu þáttaröðinni af ''JAG'' í þáttunum "Ice Queen" og "Meltdown". Persónan Vivian Blackadder kemur ekki fram í seríunni þar sem framleiðandinn Donald Bellisario taldi að leikonan væri "of lin fyrir þetta hlutverk".<ref name="spinoffsecrets">{{cite web|url=http://www.tvguide.com/news/JAG-Spinoff-Secrets-42023.aspx|title=JAG Spinoff Secrets|author=Daniel R. Coleridge|publisher=[[TV Guide (magazine)|TV Guide]]|date=August 6, 2003|accessdate=March 22, 2009|archive-date=júní 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623225431/http://www.tvguide.com/news/JAG-Spinoff-Secrets-42023.aspx|url-status=dead}}</ref> Þættirnir voru klipptir saman og sýndir sem "Navy NCIS: The Beginning".<ref name="episodes">{{Cite web|url=http://www.tvguide.com/detail/tv-show.aspx?tvobjectid=100227&more=ucepisodelist|title=JAG Episodes|publisher=[[TV Guide (magazine)|TV Guide]]|accessdate=March 22, 2009}}</ref> {{Listi þáttaraða-litur}} {| class="episode-list-color-red2" |-style=“color:white“ ! Titill ! width="140"| Sýnt í U.S.A. ! width="80"| # |- | ''„Ice Queen“'' || 22. apríl 2003 || 20 - 178 |- | colspan="5" height="5" sadvfsdavs| :''Höfundur: Donald Bellisario og Don McGill'' :''Leikstjóri: Donald Bellisario'' NCIS liðið er kallað til þess að rannsaka morðið á Liðþjálfanum Loren Singer og er því ætlað að komast að því hver morðingjinn er. Í lok þáttarins þá sést Gibbs lesa réttindin yfir Harmon Rabb sem hinn grunaði í málinu. |- | colspan="5"| |- | ''„Meltdown“'' || 29. apríl 2003 || 21 - 179 |- | colspan="5" height="5" | :''Höfundur: Don McGill'' :''Leikstjóri: Scott Brazil'' Harmon Rabb er stefnt fyrir herrétti fyrir morðið á Liðþjálfanum Singer en svo virðist sem hann hafi enga fjarvistarsönnun. Fljótlega þá uppgvötar DiNozzo að málið er einum of einfalt og byrjar að leita að öðrum sökudólgi, einhverjum sem hefur hefnd að hefna gegn Rabb. Á samatíma þá reynir Gibbs að finna upplýsingar um hryðjuverkamanninn Amad Bin Atwa, áður en önnur árás er gerð á bandarísk herskip. |} === Fyrsta þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (1. þáttaröð)}} === Önnur þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (2. þáttaröð)}} === Þriðja þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (3. þáttaröð)}} === Fjórða þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (4. þáttaröð)}} === Fimmta þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (5. þáttaröð)}} === Sjötta þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (6. þáttaröð)}} === Sjöunda þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (7. þáttaröð)}} === Áttunda þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (8. þáttaröð)}} === Níunda þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (9. þáttaröð)}} === Tíunda þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (10. þáttaröð)}} == Sjá einnig == *[[NCIS: Los Angeles]] == DVD útgáfa == Í fyrstu seríunni á svæði 1 má finna fyrstu þættina í áttundu seríu af [[JAG]]. {| class="wikitable" |- !DVD nafn !Svæði 1 !Svæði 2 !Svæði 4 |- |Sería 1 | 6. júní, 2006 | 24. júlí, 2006 | 10. ágúst, 2006 |- |Sería 2 | 14. nóvember, 2006 | 02. október, 2006 | 12. október, 2006 |- |Sería 3 | 24. apríl, 2007 | 25. júní, 2007 | 15. mars, 2007 |- |Sería 4 | 23. október, 2007 | 19. maí, 2008 | 10. júlí, 2008 |- |Sería 5 | 26. ágúst, 2008 | 22. júní, 2009 | 7. maí, 2009 |- |Sería 6 | 25. ágúst, 2009 | 23. júní, 2010 | 3. júní, 2010 |- |Sería 7 | 24. ágúst, 2010 | 13. júní, 2011 | 7. júlí, 2011 |- |Sería 8 | 23. ágúst, 2011 | 6. október, 2011 | 1. september, 2011 |- |Sería 9 | 21. ágúst, 2012 | 24. júní, 2013 | 1. ágúst, 2012 |- |Sería 10 | 20. ágúst, 2013 | NA | 21. ágúst, 2013 |} == Verðlaun og tilnefningar == ===ALMA verðlaunin=== *2011: Verðlaun sem besta leikkona í drama seríu - Cote de Pablo. *2008: Tilnefnd sem besta leikkona í drama seríu – Cote de Pablo. ===ASCAP verðlaunin=== *2009: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2008: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2007: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2006: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2004: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2004: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Steven Bramson. ===BMI Film & TV verðlaunin=== *2009: Verðlaun fyrir bestu tónlistina – Brian Kirk. *2008: Verðlaun fyrir bestu tónlstina – Brian Kirk. *2005: Verðlaun fyrir bestu tónlistina – Joseph Conlan. ===California on Location verðlaunin=== *2008: Verðlaun sem besta Location Team ársins í sjónvarpi – Emily Kirylo, Jim McClafferty, Joel Sinderman, Michael Soleau. ===Emmy verðlaunin=== *2008: Tilnefnd fyrir bestu áhættu samhæfingu – Diamond Farnsworth, "Requiem". *2005: Tilnefnd sem besti gestaleikari í dramaseríu – Charles Durning. ===NAACP Image verðlaunin=== *2010: Tilnefndur sem bestu leikari í aukahlutverki í drama seríu – [[Rocky Carroll]]. '''People's Choice verðlaunin''' *2009: Tilnefnd sem uppáhalds dramaþátturinn *2009: Tilnefndur sem besti leikari í drama seríu – [[Mark Harmon]]. ===Image verðlaunin=== *2010: Tilnefnd sem besti aukaleikari í drama seríu - [[Rocky Carroll]]. ===Imagen Foundation verðlaunin=== *2011: Tilnefnd sem besta leikkona í sjónvarpi - [[Cote de Pablo]]. *2009: Tilnefnd sem besta aukaleikkona í sjónvarpi – [[Cote de Pablo]]. *2006: Verðlaun sem besta aukaleikkona í sjónvarpi – [[Cote de Pablo]]. ===Young Artist verðlaunin=== *2008: Tilnefnd sem besti ungi gestaleikari – Dominic Scott Kay, fyrir "Lost & Found". == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == *{{wpheimild|tungumál= en|titill= NCIS (TV series)|mánuðurskoðað= 18. apríl|árskoðað= 2011}} *{{imdb title|0364845|NCIS: Naval Criminal Investigative Service}} *http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS == Tenglar == *{{imdb title|0364845|NCIS: Naval Criminal Investigative Service}} *http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS {{NCIS}} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] strs6tcoacamgantf2kuumh4g9md62c Sefhæna 0 122654 1984060 1901364 2026-10-27T15:12:14Z Salvor 70 1984060 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Sefhæna | image = Moorhen (Gallinula chloropus) Wolvercote.jpg | image_width = 240px | image_caption = Eurasian Common Moorhen<br />(''Gallinula chloropus chloropus'') | status = LC |regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') |phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') |classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | subclassis = [[Neornithes]] | infraclassis = [[Neognathae]] | superordo = [[Neoaves]] | ordo = [[Tranfuglar]] (''Gruiformes'') | familia = [[Relluætt]] (''Rallidae'') | genus = ''[[Gallinula]]'' | species = '''''G. chloropus''''' | binomial = ''Gallinula chloropus'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Gallinula chloropus distribution map.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = útbreiðslusvæði<br />gult: varpstöðvar að sumri<br />grænt: varpfugl og staðfugl<br />Blátt: vetrarstöðvar. | subdivision_ranks = [[Subspecies]] | subdivision = | synonyms = ''Fulica chloropus'' <small>Linnaeus, 1758</small> }} '''Sefhæna''' ([[fræðiheiti]] ''Gallinula chloropus'') er [[fugl]] af [[relluætt]]. Sefhæna er varpfugl í öllum heimsálfum nema Ástralíu. Sefhæna er votlendisfugl og kjörlendi hennar er lífríkar tjarnir, síki eða læki, sem girt eru gróskumiklum gróðri. Sefhæna veður og syndir í vatni og klifrar líka upp í gróður. Sefhæna er [[staðfugl]] í Evrópu en þeir fuglar sem verpa nyrst færa sig suður á bóginn. Sefhæna er alltíð á Íslandi. [[Mynd:Common Moorhen from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg|thumbnail|left|500 px|Skýringarmynd af sefhænum og umhverfi þeirra]] [[File:Gallinula chloropus MHNT.ZOO.2010.11.67.1.jpg|thumb| ''Gallinula chloropus'']] == Heimild == {{reflist}} {{commonscat|Gallinula chloropus}} {{Wikilífverur|Gallinula chloropus}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000517558 Erling Ólafsson, Flækingsfuglar á Íslandi, Trönur, rellur og vatnahænsn, Náttúrufræðingurinn, 3. Tölublað (01.08.1986), Blaðsíða 134]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Relluætt]] bwbwefv0p8fojkmxnco8n8ubbs9sc8c Hvinönd 0 122676 1984059 1812745 2026-10-27T15:11:36Z Salvor 70 1984059 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Hvinönd | status = LC | image = Common Goldeneye.jpg | image_caption = Fullorðinn steggur (''Bucephala clangula americana'') | image2 = Common Goldeneye, female.jpg | image2_caption = Fullorðinn kvenfugl | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | subfamilia = [[Merginae]] | genus = ''[[Bucephala]]'' | species = '''''B. clangula''''' | binomial = ''Bucephala clangula'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = [[Undirtegundir]] | subdivision = * ''B. c. clangula'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> <small>(Eurasian Goldeneye)</small> * ''B. c. americana'' <small>([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1838)</small> <small>(American Goldeneye)</small> | synonyms = ''Clangula clangula'' }} [[File:Bucephala clangula MHNT.ZOO.2010.11.19.6.jpg|thumb| ''Bucephala clangula'']] '''Hvinönd''' ([[fræðiheiti]] ''Bucephala clangula'') er meðalstór [[fugl]] af [[andaætt]]. Hún er [[sjóendur|sjóönd]] og er [[staðfugl]] á [[Ísland]]i. == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Bucephala clangula}} {{Wikilífverur|Bucephala clangula}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] h80qvjoqw84c7xz233f9g0456nxmi0w 1984079 1984059 2026-10-27T15:53:56Z Salvor 70 1984079 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Hvinönd | status = LC | image = Common Goldeneye.jpg | image_caption = Fullorðinn steggur (''Bucephala clangula americana'') | image2 = Common Goldeneye, female.jpg | image2_caption = Fullorðinn kvenfugl | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Gásfuglar]] (''Anseriformes'') | familia = [[Andaætt]] (''Anatidae'') | subfamilia = [[Merginae]] | genus = ''[[Bucephala]]'' | species = '''''B. clangula''''' | binomial = ''Bucephala clangula'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = [[Undirtegundir]] | subdivision = * ''B. c. clangula'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> <small>(Eurasian Goldeneye)</small> * ''B. c. americana'' <small>([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1838)</small> <small>(American Goldeneye)</small> | synonyms = ''Clangula clangula'' }} [[File:Bucephala clangula MHNT.ZOO.2010.11.19.6.jpg|thumb| ''Bucephala clangula'']] '''Hvinönd''' ([[fræðiheiti]] ''Bucephala clangula'') er meðalstór [[fugl]] af [[andaætt]]. Hún er [[sjóendur|sjóönd]] og er [[staðfugl]] á [[Ísland]]i. == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Bucephala clangula}} {{Wikilífverur|Bucephala clangula}} {{stubbur|fugl}} [[Flokkur:Andaætt]] [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] ce7g2aumztnkovvg6xz31u5v29g5vx4 2026 0 131138 1984125 1983942 2026-10-28T11:06:56Z Berserkur 10188 1984125 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** 41 lést í eldsvoða sem varð í á bar í skíðabænum [[Crans Montana]] í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]]: ** [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. ** [[Sagrada Família]] í [[Barselóna]] varð hæsta kirkja í heimi þegar hún tók fram úr [[dómkirkjan í Ulm|dómkirkjunni í Ulm]]. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið hófst þegar Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: **[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. ** Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - 82 létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[26. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í 35,1 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]] í London. * [[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. * [[29. maí]] - Rússneskt [[flygildi]] hafnaði á fjölbýlishúsi í borginni [[Galaţi]] í Rúmeníu, nálægt landamærum Úkraínu. Rúmenía rak í kjölfarið rússneska ræðismanninn í borginni [[Constanta]]. ===Júní=== * [[2. júní]] - [[Hildur Björnsdóttir]] tók við sem [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. * [[3. júní]]: ** Íran gerði loftárás á alþjóðaflugvöllinn í [[Kúveit]]. ** Úkraína gerði drónaárás á olíuvinnslu við [[Sankti Pétursborg]]. Nokkrum dögum síðar voru enn frekari árásir gerðar á hernaðarskotmörk. * [[7. júní]]: ** Þingkosningar voru haldnar í [[Armenía|Armeníu]]. Stjórn [[Níkol Pasjínjan]] hélt velli. ** Íran gerði loftárásir á norður-Ísrael. Ísrael svaraði í sömu mynt. * [[8. júní]] - [[Jarðskjálfti]] af stærð 7,8 varð á Filippseyjum, sá stærsti síðan 1990. * [[9. júní]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árásir á Íran eftir að bandarísk þyrla var skotin niður. Íran gerði eldflaugaárásir á bandarískar herstöðvar í Barein, Jórdaníu og Kúveit. * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hófst. Mótið var haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. * [[12. júní]] - [[Elon Musk]] varð fyrsti billjónamæringur sögunnar eftir að opnað var fyrir viðskipti með fyrirtæki hans, [[SpaceX]], á [[NASDAQ]]-hlutabréfamarkaðnum. * [[14. júní]]: ** Bandaríkin og Íran gerðu samkomulag til að binda enda á [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]. ** [[New York Knicks]] varð [[NBA]]-meistari í fyrsta sinn síðan 1973. * [[18. júní]] - Úkraína gerði mestu árásir sínar á Moskvu síðan [[innrás Rússlands í Úkraínu]] hófst. * [[21. júní]] - Hægrimaðurinn [[Abelardo de la Espriella]] sigraði í forsetakosningum í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. * [[22. júní]]: ** [[Keir Starmer]] tilkynnti um afsögn sína sem [[forsætisráðherra Bretlands]] og sem formaður Breska verkamannaflokksins. ** Fyrstu hvalirnir voru veiddir við Ísland frá árinu 2023, tvær [[langreyður|langreyðar]] af [[Hvalur 9 RE-399|Hval 9]]. * [[24. júní]]: ** [[Jarðskjálftarnir í Venesúela 2026|Jarðskjálftar af stærðinni 7,2 og 7,2 riðu yfir Venesúela]] vestur af [[Karakas]]. Fjölbýlishús hrundu og týndu mörg þúsund lífi. ** Ný brú yfir [[Hornafjarðarfljót]] var opnuð. Brúin leysti af einbreiða brú sem byggð var árið [[1961]] og stytti [[hringvegurinn|hringveginn]] um 12 kílómetra. * [[26. júní]] - Íran gerði drónaárás á flutningaskip við [[Hormússund]]. Bandaríkin svöruðu með árásum á dróna- og vopnageymslur í Íran. * Hitamet voru slegin í Danmörku, Þýskalandi, Póllandi og Tékklandi. ===Júlí=== * [[1. júlí]] - [[Háskóli Íslands]] og [[Hólaskóli (háskóli)|Háskólinn á Hólum]] sameinuðust. * [[3. júlí]] - Rússar gerðu loftárásir á [[Kýiv]] þar sem tugir létust. * [[8. júlí]] - Vopnahléi lauk í [[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]] þegar Íran skaut á olíuflutningaskip og Bandaríkin svöruðu með árásum á Íran. * [[17. júlí]] - Yfir 100 hús brunnu í [[Drammen]] í Noregi. * [[19. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] vann [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu]] í úrslitum [[HM 2026]] í knattspyrnu. * [[20. júlí]]: **[[Andy Burnham]] tók við sem [[forsætisráðherra Bretlands]] af [[Keir Starmer]]. ** [[Daniel Ortega]], forseti [[Níkaragva]] lýsti yfir að framvegis yrðu engar kosningar í landinu. * [[23. júlí]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|héraðinu Madríd]] á Spáni vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Einnig geisuðu skógareldar í Frakklandi og Portúgal. * [[28. júlí]]: ** Jarðskjálfti að stærð 6,8 varð á [[Kyushu]] í Japan nálægt borginni [[Kumamoto]] þar sem verslunarmiðstöð og verksmiðja voru meðal mannvirkja sem eyðilögðust. Yfir 30 létust og hundruð slösuðust. ** [[Keiko Fujimori]], tók við sem forseti [[Perú]]. * [[29. júlí]]: ** Nokkur þúsund [[minkur|minkar]] sluppu úr minkabúi í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] eftir innbrot í búið. ** [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Sádi-Arabía gerðu árásir á herstöðvar í Írak þar sem hópar hliðhollir Íran dvöldu. * [[30. júlí]]: ** Landhelgisgæslan og sérsveit ríkislögreglustjóra tóku við stjórn Bandero, skipi [[Paul Watson]]-samtakanna vegna ógnana við hvalveiðiskipið [[Hvalur 9|Hvals 9]] og neitun á samvinnu við yfirvöld. Skipið var fært til hafnar og 21 skipverja var vísað úr landi. ** 111 létust þegar um 80.000 flóttafólks fóru yfir til spænsku [[hólmlenda|hólmlendunnar]] [[Ceuta]] frá norðurodda [[Marokkó]]. ===Ágúst=== * [[7. ágúst]] - Skógareldar í sunnanverðri [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] ollu því að 20.000 íbúar rýmdu svæðið og einn lést. * [[10. ágúst]]: ** [[Úkraína]] gerði drónárásir í fjölda rússneskra héraða, þ.á.m. á olíuhreinsunarstöð í [[Tatarstan]] þar sem 13 létust. ** Yfir 330 manns létust í [[Jarðskjálftinn í Kólumbíu 2026|jarðskjálfta í vestanverðri Kólumbíu]]. * [[11. ágúst]]: ** Sýrlenskur dómstóll dæmdi [[Bashar Al-Assad]] fyrrum forseta landsins, bróður hans Maher og embættismenn eins og varnarmálaráðherrann og yfirmann öryggissveitanna, til dauða. ** Nálægt 100 létust í ferjuslysi í [[Simbabve]]. * [[12. ágúst]]: ** [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] átti sér stað á [[norðurhvel]]i. Á Íslandi, Spáni og Grænlandi var hægt að sjá almyrkva. ** Úkraínuher gerði loftárásir á flotastöð í rússnesku borginni [[Novorossíjsk]] við [[Svartahaf]]. * [[14. ágúst]] - 103 létust þegar jarðskjálfti af stærðinni 7,7 varð nálægt eyjunni [[Flores]] við [[Litlu-Sundaeyjar]] í Indónesíu. * [[18. ágúst]] - Yfir 100 létust í námuslysi í [[Mið-Afríkulýðveldið|Mið-Afríkulýðveldinu]]. * [[19. ágúst]] - [[András Baka]] varð forseti [[Ungverjaland]]s. * [[20. ágúst]]: [[Rojava|Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi]] var að fullu innlimað af ríkisstjórn [[Sýrland]]s. * [[26. ágúst]] - [[Flóðin í Nepal 2026|Skyndiflóð varð í Trishuli-fljóti]] vegna jökulshruns á mörkum [[Nepal]]s og [[Tíbet]]s með þeim afleiðingum að yfir 1.400 létust og um 5.000 eru týndir. * [[28. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] varð [[Hákon 8.]], konungur Noregs, eftir andlát föðurs síns [[Haraldur 5. Noregskonungur|Haralds 8.]] * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið|Þjóðaratkvæðagreiðsla]] um áframhaldandi aðildarviðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]] fór fram. Þeim var hafnað. * [[31. ágúst]] - Síðustu kvöldfréttir [[Sýn]]ar, áður [[Stöð 2]], voru fluttar. Þær höfðu gengið í tæp 40 ár. ===September=== * [[1. september]]: ** Duane Davis var dæmdur sekur fyrir morðið á rapparanum [[Tupac Shakur]] sem gerðist 30 árum fyrr. ** Einstaklingar máttu [[blóðgjöf|gefa blóð]] óháð [[kyn]]i eða [[kynhneigð]] á Íslandi. * [[3. september]] - [[Hútar]] gerðu áhlaup á svæði sem stjórnað var af stjórnarher [[Jemen]]s og brutu þar með vopnahlé. * [[5. september]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin gerðu árás á þrjú írönsk olíuskip við [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]]. * [[13. september]] - Þingkosningar voru haldnar í Svíþjóð. Jafnaðarmannaflokkurinn með [[Magdalena Andersson]] í forystu var hlutskarpastur. * [[14. september]] - Fyrstu ráðherrar [[Skotland]]s, [[Norður-Írland]]s og [[Wales]] undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna í [[Cardiff]]. * [[15. september]] - Fyrsta [[vindorka|vindorkuvirkjunin]] var opnuð á Íslandi við Vaðöldu nálægt [[Sultartangavirkjun]]. * [[16. september]] - [[Hashim Thaçi]], fyrrum forseti Kósovó, var dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir stríðsglæpi. * [[17. september]] - ''[[Leopardus tilcayo]]'', fyrsta nýja kattategundin sem fundist hafði í yfir 100 ár, fannst í [[Bólivía|Bólivíu]]. * [[22. september]] - Varnarsamningur var gerður milli Bandaríkjanna, Grænlands og Danmerkur. * [[23. september]] - [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] hóf árásir í norður-Eþíópíu. * [[27. september]] - [[Aleksandar Vučić]], forseti Serbíu, sagði af sér. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Bosnía Hersegóvína|Bosníu-Hersegóvínu]]. * [[7. október]]-[[8. október]] - Rússland gerði árásir á fjölbýlishús í [[Kýiv]] og á strætisvagna í [[Kramatorsk]]. 55 létust í árásunum. * [[12. október]] - [[Hútar]] í Jemen gerðu árás á flugvöllinn í [[Ríad]], höfuðborg Sádi-Arabíu, í annað sinn á nokkrum dögum. 20 létust. * [[19. október]]: ** Franska ríkisstjórnin kom saman á neyðarfundi vegna mótmæla og óeirða. Þau hófust þegar námsmenn mótmæltu bágum kjörum. Forsætisráðherra landsins veitti borgarstjórum leyfi til útgöngubanns í borgum. ** Kjósendur í [[Alberta]] í Kanada kusu gegn því að haldin yrði bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði fylkisins. 76% voru á móti henni. * [[25. október]] - [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var endurkjörinn [[forseti Brasilíu]]. Hann sigraði hægri frambjóðandann [[Flavio Bolsonaro]]. * [[28. október]] - Tvær hraðlestir skullu saman nálægt [[Toledo]] á Spáni. Að minnsta kosti 30 létust. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. * [[7. nóvember]] - Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. * [[29. nóvember]] - Þingkosningarnar verða haldnar á Spáni. ===Desember=== ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]). * [[5. mars]] - [[António Lobo Antunes]], portúgalskur rithöfundur (f. [[1942]]). * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]). * [[28. maí]]: ** [[Aðalsteinn Bergdal]], íslenskur leikari og tónlistarmaður (f. [[1949]]). ** [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], jemenskur stjórnmálamaður (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Marjane Satrapi]], íransk-franskur rithöfundur (f. [[1969]]). * [[8. júní]] - [[Tryggvi Gíslason]], skólameistari Menntaskólans á Akureyri (f. [[1938]]). * [[17. júní]] - [[Margrét Helga Jóhannsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1940]]). * [[5. júlí]] - [[Þrúður Vilhjálmsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1973]]) * [[6. júlí]] - [[Magnús Þór Jónsson]] (Megas), tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[8. júlí]] - [[Bonnie Tyler]], velsk söngkona (f. [[1951]]). * [[9. júlí]] - [[Ann Widdecombe]], bresk þingkona og ráðherra (f. [[1947]]). * [[10. júlí]] - [[Kinu Rochford]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1990]]) * [[11. júlí]] - [[Lindsey Graham ]], bandarískur þingmaður (f. [[1955]]). * [[13. júlí]] - [[Sam Neill]], nýsjálenskur leikari (f. [[1947]]). * [[20. júlí]] - [[Kevin Keegan]], enskur knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri (f. [[1951]]). * [[24. júlí]] - [[Gunnar Rósinkranz]], íslenskur byggingarverkfræðingur (f. [[1941]]). * [[29. júlí]]: **[[Glen Hansard]], írskur tónlistarmaður (f. [[1970]]) ** [[Gunnar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1945]]) * [[31. júlí]] - [[Franco Baresi]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[9. ágúst]] - [[Don Nelson]], bandarískur körfuknattleiksþjálfari og leikmaður (f. [[1940]]). * [[13. ágúst]] - [[Bogi Ísak Nilsson]], ríkissaksóknari og ríkislögreglustjóri (f. [[1940]]). * [[14. ágúst]] - [[Yayoi Kusama]], japönsk listakona (f. [[1929]]. * [[17. ágúst]] - [[Frank Beard]], bandarískur trommari ([[ZZ Top]]) (f. [[1949]]). * [[21. ágúst]] - [[Steinn Ármann Magnússon]], íslenskur leikari (f. [[1964]]). * [[25. ágúst]]: **[[Dolly Parton]], bandarísk söngkona (f. [[1946]]). **[[Tim Curry]], enskur leikari (f. [[1946]]). * [[26. ágúst]] - [[Eyvindur P. Eiríksson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1935]]). * [[27. ágúst]] - [[Ratko Mladić]], bosníu-serbneskur hershöfðingi (f. [[1942]]). * [[28. ágúst]] - [[Haraldur 5. Noregskonungur]] (f. [[1937]]). * [[31. ágúst]] - [[Sigríður Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1941]]). * [[2. september]] - [[Gloria Steinem]], bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti (f. [[1934]]). * [[16. september]] - [[Karl Th. Birgisson]], ritstjóri, útvarpsmaður og rithöfundur (f. [[1963]]). * [[30. september]] - [[Margaret Hamilton]], bandarískur tölvunarfræðingur (f. [[1936]]). * [[1. október]] - [[Conrad Thomas Lant]], enskur tónlistarmaður ([[Venom]]) (f. [[1963]]). * [[3. október]] - [[Dennis Hastert]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1942]]). * [[15. október]] - [[Bo Johansson]], sænskur knattspyrnuþjálfari (f. [[1942]]. ==Nóbelsverðlaunin== * [[Bókmenntaverðlaun Nóbels|Bókmenntir]]: [[Anne Carson]]. * [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Efnafræði]]: [[Henri B. Kagan]] og [[Kenso Soai]]. * [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Eðlisfræði]]: [[Francis Halzen]]. * [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Lífeðlis- og læknisfræði]]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] og [[Georg Nagel]]. *[[Friðarverðlaun Nóbels]]: [[Navanethem Pillay]]. [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] am5j2veuy8xfkyumanpr3q7e5sngdch William A. Wheeler 0 141245 1984040 1694774 2026-10-27T14:02:56Z TKSnaevarr 53243 1984040 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |nafn = William A. Wheeler |mynd = VicePresident-WmAlWheeler.jpg |titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] |stjórnartíð_start = 4. mars 1877 |stjórnartíð_end = 4. mars 1881 |forseti = [[Rutherford B. Hayes]] |forveri = [[Henry Wilson]] |eftirmaður = [[Chester A. Arthur]] | titill2= [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|Fulltrúadeildarþingmaður]] fyrir [[New York (fylki)|New York]] | stjórnartíð_start2 = 4. mars 1869 | stjórnartíð_end2 = 3. mars 1877 | forveri2 = [[Calvin T. Hulburd]] | eftirmaður2 = [[Amaziah B. James]] | stjórnartíð_start3 = 4. mars 1861 | stjórnartíð_end3 = 3. mars 1863 | forveri3 = [[George Palmer]] | eftirmaður3 = [[Orlando Kellogg]] |fæddur = {{fæðingardagur|1819|6|30}} |fæðingarstaður = [[Malone (New York)|Malone]], [[New York (fylki)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1887|6|4|1819|6|30}} |dánarstaður =[[Malone (New York)|Malone]], [[New York (fylki)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] |þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] |maki = {{gifting|Mary King|1845|1876|orsök=dó}} |stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]] |háskóli = [[Vermont-háskóli]] ([[Baccalaureus Artium|BA]]) |undirskrift = William Almon Wheeler Signature.svg }} '''William Almon Wheeler''' (30. júní 1819 - 4. júní 1887) var [[Bandaríkin|bandarískur]] stjórnmálamaður og lögfræðingur. Hann starfaði sem fulltrúi Bandaríkjanna frá [[New York-fylki]] á [[fulltrúadeild Bandaríkjaþings]] frá 1861 til 1863 og 1869 til 1877. Hann var 19. [[varaforseti Bandaríkjanna]] frá 1877 til 1881. Wheeler var fæddur í Malone í New York og starfaði sem lögfræðingur eftir að hafa farið í háskólann í Vermont. Eftir að hafa þjónað í ýmsum staðbundnum stöðum, vann hann kosningar til ríkisstjórnar New York. Hann starfaði í þinginu frá 1861 til 1863 og frá 1869 til 1877. Hann var alfarið virtur fyrir heiðarleika sinn og neitaði launahækkuninni eftir að þing samþykkti 1873 greiðslugreiðslu sem hann átti á móti. {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{DEFAULTSORT:Wheeler, William A.}} {{fde|1819|1887|Wheeler, William A.}} [[Flokkur:Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] kwlyzejjh35qhqhw7e4h5dyxshvjj15 Alexander Jarl 0 147267 1984112 1958101 2026-10-28T08:09:01Z ~2026-57497-21 122274 Uppfærð mynd 1984112 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Alexander Jarl | undirtitill = | mynd = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alexander_Jarl.jpg | stærð = | myndatexti = | nafn = Alexander Jarl Abu-Samrah | fæðing = {{Fæðingardagur og aldur|1991|9|4}} | fæðingarstaður = Reykjavík, Ísland | dauði = | dánarstaður = | dánarorsök = | uppruni = [[Vesturbær|Vesturbænum]], [[Reykjavík]], Íslandi | nefni = Alli Abstrakt<br/>Abstrakt Idea | titill = | ár = 2011- | stefna = [[Rapp]] | hljóðfæri = | gerð = | rödd = | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = | undirskrift = | bakgrunnur = }} '''Alexander Jarl Abu-Samrah''' (f. 4. september 1991), betur þekktur sem '''Alexander Jarl''' og '''Alli Abstrakt''', er íslensk-palestínskur tónlistarmaður og rappari úr [[Vesturbær|Vesturbænum]] í Reykjavík. Hann hefur gefið út fjölda laga og tónlistarmyndbanda og unnið með tónlistarmönnum á borð við [[Aron Can]]. Árið 2017 komst hans fyrsta breiðskífa, ''Ekkert er eilíft'', í annað sæti Tónlistans.<ref>https://www.ruv.is/frett/alexander-jarl-beint-i-annad-saeti-tonlistans</ref> Árið 2011 lenti Alexander Jarl í þriðja sæti í norrænu rappkeppninni ''Rap It Up'' sem var haldin í Stokkhólmi í Svíðþjóð.<ref>https://www.visir.is/g/20111168162d</ref> Alexander Jarl hóf tónlistarferil sinn sem upptökustjóri undir nafninu ''Abstrakt Idea''. Sem slíkur gaf hann út ósungnu breiðskífuna ''Sincere Sunset'' árið 2011 en hún komst í 33. sæti á [[iTunes]]-listanum í [[Japan]].<ref>https://timarit.is/files/40813649</ref> Síðar meir kallaði hann sig ''Alla abstrakt'' en síðan 2013 hefur hannn gengið undir eigin nafni, þ.e. ''Alexander Jarl''.<ref>https://www.visir.is/g/2013612432d</ref> Alexander Jarl á íslenska móður og palestínskan föður.<ref>https://www.visir.is/g/2014140919764/-thad-leidinlega-vid-thetta-er-i-raun-ad-vera-nidurlaegdur-svona-og-thad-utaf-kynthaetti-</ref> Alexander Jarl er áhugamaður um blandaðar bardagalistir og hefur æft brasilískt jiu-jitsu.<ref>https://mmafrettir.is/spamadur-helgarinnar-alexander-jarl-ufc-206/</ref> ==Hljóðritasafn== ===Breiðskífur=== * ''Ekkert er eilíft'' (2017) ===Smáskífur=== * ''Kókosolíufurstar'' (2016) * ''Aldrei sáttur'' (2016) * ''Stund milli stríða, Vol. 1'' (2017) * ''Flýja eyjuna (eða deyja að reyna það)'' (2023) ===Stökur=== * ''Halelúja'' (2015) * ''#Brjálaður'' (2015) * ''Vakandi'' (2016) * ''Láttu í friði'' (2017) * ''California King'' (2018) * ''Fyrir mig'' (2018) * ''Heimurinn er þinn'' (2018) * ''Marbella'' (2019) * ''BARRIO91'' (2019) ásamt La Melo * ''Vesturbær'' (2020) ásamt Class B úr [[Forgotten Lores]] * ''emoji'' (2020) ==Tilvísanir== <references/> ==Tenglar== * [https://www.instagram.com/alexander.jarl/ Alexander Jarl á Instagram] [[Flokkur:Íslenskir rapparar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1991]] [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] {{stubbur|tónlist}} 1qsfx49gmoikf2ltzlzefhsnok2m7yf 1984113 1984112 2026-10-28T08:43:59Z ~2026-57497-21 122274 Uppfærð mynd 1984113 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Alexander Jarl | undirtitill = | mynd = Alexander_Jarl_portrait.jpg | stærð = | myndatexti = | nafn = Alexander Jarl Abu-Samrah | fæðing = {{Fæðingardagur og aldur|1991|9|4}} | fæðingarstaður = Reykjavík, Ísland | dauði = | dánarstaður = | dánarorsök = | uppruni = [[Vesturbær|Vesturbænum]], [[Reykjavík]], Íslandi | nefni = Alli Abstrakt<br/>Abstrakt Idea | titill = | ár = 2011- | stefna = [[Rapp]] | hljóðfæri = | gerð = | rödd = | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = | undirskrift = | bakgrunnur = | mynd_stærð = 300 }} '''Alexander Jarl Abu-Samrah''' (f. 4. september 1991), betur þekktur sem '''Alexander Jarl''' og '''Alli Abstrakt''', er íslensk-palestínskur tónlistarmaður og rappari úr [[Vesturbær|Vesturbænum]] í Reykjavík. Hann hefur gefið út fjölda laga og tónlistarmyndbanda og unnið með tónlistarmönnum á borð við [[Aron Can]]. Árið 2017 komst hans fyrsta breiðskífa, ''Ekkert er eilíft'', í annað sæti Tónlistans.<ref>https://www.ruv.is/frett/alexander-jarl-beint-i-annad-saeti-tonlistans</ref> Árið 2011 lenti Alexander Jarl í þriðja sæti í norrænu rappkeppninni ''Rap It Up'' sem var haldin í Stokkhólmi í Svíðþjóð.<ref>https://www.visir.is/g/20111168162d</ref> Alexander Jarl hóf tónlistarferil sinn sem upptökustjóri undir nafninu ''Abstrakt Idea''. Sem slíkur gaf hann út ósungnu breiðskífuna ''Sincere Sunset'' árið 2011 en hún komst í 33. sæti á [[iTunes]]-listanum í [[Japan]].<ref>https://timarit.is/files/40813649</ref> Síðar meir kallaði hann sig ''Alla abstrakt'' en síðan 2013 hefur hann gengið undir eigin nafni, þ.e. ''Alexander Jarl''.<ref>https://www.visir.is/g/2013612432d</ref> Alexander Jarl á íslenska móður og palestínskan föður.<ref>https://www.visir.is/g/2014140919764/-thad-leidinlega-vid-thetta-er-i-raun-ad-vera-nidurlaegdur-svona-og-thad-utaf-kynthaetti-</ref> Alexander Jarl er áhugamaður um blandaðar bardagalistir og æfir brasilískt jiu-jitsu.<ref>https://mmafrettir.is/spamadur-helgarinnar-alexander-jarl-ufc-206/</ref> ==Hljóðritasafn== ===Breiðskífur=== * ''Ekkert er eilíft'' (2017) ===Smáskífur=== * ''Kókosolíufurstar'' (2016) * ''Aldrei sáttur'' (2016) * ''Stund milli stríða, Vol. 1'' (2017) * ''Flýja eyjuna (eða deyja að reyna það)'' (2023) ===Stökur=== * ''Halelúja'' (2015) * ''#Brjálaður'' (2015) * ''Vakandi'' (2016) * ''Láttu í friði'' (2017) * ''California King'' (2018) * ''Fyrir mig'' (2018) * ''Heimurinn er þinn'' (2018) * ''Marbella'' (2019) * ''BARRIO91'' (2019) ásamt La Melo * ''Vesturbær'' (2020) ásamt Class B úr [[Forgotten Lores]] * ''emoji'' (2020) ==Tilvísanir== <references/> ==Tenglar== * [https://www.instagram.com/alexander.jarl/ Alexander Jarl á Instagram] [[Flokkur:Íslenskir rapparar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1991]] [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] {{stubbur|tónlist}} gxzszk4fqqgl6i67t0k7hhdudu69ajz Jean-Luc Mélenchon 0 147912 1984046 1869872 2026-10-27T14:28:11Z Keymap9 47684 1984046 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jean-Luc Mélenchon | búseta = | mynd = Meeting Mélenchon Toulouse - 2017-04-16 - Jean-Luc Mélenchon - 41 (cropped 2).jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = {{small|Jean-Luc Mélenchon árið 2017.}} | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1951|8|19}} | fæðingarstaður = [[Tangier]], [[Marokkó]] | stjórnmálaflokkur =[[Óbugað Frakkland]] (2016-)<br>[[Vinstriflokkurinn (Frakkland)|Vinstriflokkurinn]] (2008-2016)<br>[[Sósíalistaflokkurinn (Frakkland)|Sósíalistaflokkurinn]] (1977–2008) | starf = Stjórnmálamaður | heimasíða = https://melenchon.fr | undirskrift = Jean-Luc Mélenchon signature.svg }} '''Jean-Luc Mélenchon''' (f. 19. ágúst 1951) er [[Frakkland|franskur]] stjórnmálamaður og formaður vinstriflokksins [[Óbugað Frakkland|Óbugaðs Frakklands]] ([[franska]]: ''La France insoumise'' eða ''FI''). Mélenchon gekk í franska [[Sósíalistaflokkurinn (Frakkland)|Sósíalistaflokkinn]] árið 1976. Hann var kjörinn í sveitarstjórn Massy árið 1983, héraðsstjórn Essonne árið 1985 og á franska þingið árið 1986. Hann var menntamálaráðherra Frakklands frá 2000 til 2002 í ríkisstjórn [[Lionel Jospin|Lionels Jospin]]. Mélenchon var meðlimur í vinstri væng Sósíalistaflokksins þar til á flokksþingi flokksins í Reims árið 2008. Á þinginu lýsti Mélenchon því yfir að hann hyggðist segja sig úr flokknum og stofna sinn eigin flokk, Vinstriflokkinn (franska: ''Parti de gauche'' eða ''PG''). Mélenchon var meðformaður Vinstriflokksins til ársins 2014. Mélenchon var kjörinn á [[Evrópuþingið]] fyrir Vinstrifylkinguna (franska: ''Front de gauche''), kosningabandalag Vinstriflokksins og [[Kommúnistaflokkurinn (Frakkland)|Kommúnistaflokksins]], og endurkjörinn árið 2014. Mélenchon bauð sig fram til forseta fyrir Vinstrifylkinguna árið 2012 og lenti í fjórða sæti í fyrstu umferð, með 11,10% atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Décision Déclaration premier tour présidentielle 2012 du 25 avril 2012|tungumál= franska|url=http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.conseil-constitutionnel.fr/conseil-constitutionnel/francais/les-decisions/acces-par-date/decisions-depuis-1959/2012/declaration-premier-tour-presidentielle-2012/decision-declaration-premier-tour-presidentielle-2012-du-25-avril-2012.105561.html|síða=conseil-constitutionnel.fr|ár=2012|mánuður=26. apríl|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=7. desember}}</ref> Árið 2016 stofnaði Mélenchon flokkinn Óbugað Frakkland og bauð sig fram til forseta á ný. Hann hlaut 19,58% atkvæða og lenti aftur í fjórða sæti í fyrri umferðinni. Eftir kosningarnar var Mélenchon kjörinn á franska þingið fyrir fjórða kjördæmi [[Bouches-du-Rhône]]<ref>[http://elections.interieur.gouv.fr/legislatives-2017/013/01304.html Élections législatives de 2017], interieur.gouv.fr</ref> og gerðist leiðtogi nýs þingflokks Óbugaðs Frakklands. Hann hefur verið áberandi rödd í stjórnarandstöðunni gegn [[Emmanuel Macron]] Frakklandsforseta. Í desember árið 2019 var Mélenchon dæmdur í þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir að ógna fulltrúum yfirvalda sem höfðu verið að rannsaka styrktargreiðslur til hans. Hann var jafnframt sektaður um átta þúsund evrur.<ref>{{Vefheimild|titill=Leiðtogi franskra vinstri öfgamanna dæmdur fyrir að ógna lögreglu|url=https://www.visir.is/g/2019191209043/leid-togi-franskra-vinstri-ofga-manna-daemdur-fyrir-ad-ogna-log-reglu|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2019|mánuður=9. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. desember|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Mélenchon bauð sig aftur fram í forsetakosningum Frakklands árið 2022. Hann lenti í þriðja sæti í fyrri umferð kosninganna þann 10. apríl á eftir Emmanuel Macron og [[Marine Le Pen]], með 22 prósent atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Meginstraumurinn í frönskum stjórnmálum hruninn|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/11/meginstraumurinn-i-fronskum-stjornmalum-hruninn|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2022|mánuður=11. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=23. apríl|höfundur=Pétur Magnússon}}</ref> Í [[Þingkosningar í Frakklandi 2024|þingkosningum sem haldnar voru árið 2024]] leiddu Mélenchon og flokkur hans [[Nýja alþýðufylkingin|Nýju alþýðufylkinguna]] (fr. ''Nouveau front populaire''), breitt kosningabandalag vinstriflokka. Bandalagið lenti í öðru sæti á eftir frönsku [[Þjóðfylkingin (Frakkland)|Þjóðfylkingunni]] í fyrri umferð kosninganna en lenti óvænt í fyrsta sæti í seinni umferðinni, sem haldin var þann 7. júlí.<ref>{{Vefheimild|titill=Attal segir af sér og Melénchon vill stjórnarmyndunarumboð|url=https://www.visir.is/g/20242594029d/attal-segir-af-ser-og-melenchon-vill-stjornarmyndunarumbod|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=7. júlí 2024|skoðað=8. júlí 2024|höfundur=Ólafur Björn Sverrisson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{f|1951}} {{DEFAULTSORT:Mélenchon, Jean-Luc}} [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Frakklands]] [[Flokkur:Franskir stjórnmálamenn]] lyu28pmhgc27wd2bqb79fc0t6eqmbdk Alexandrine af Mecklenburg-Schwerin 0 148040 1984056 1617983 2026-10-27T15:02:51Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Alexandrína Danadrottning]] 1984056 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Alexandrína Danadrottning]] 3cov1tjxpd5x56fmeg0ne0klnvcjiew Alexander Dubček 0 151435 1984128 1983146 2026-10-28T11:42:06Z TKSnaevarr 53243 1984128 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Alexander Dubček | mynd = Portrait of Alexander Dubcek in August 23rd, 1968 (cropped).jpg | myndatexti1 = Alexander Dubček árið 1968. | titill= Fyrsti ritari Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu | stjórnartíð_start = [[5. janúar]] [[1968]] | stjórnartíð_end = [[17. apríl]] [[1969]] | forveri = [[Antonín Novotný]] | eftirmaður = [[Gustáv Husák]] | fæddur= [[27. nóvember]] [[1921]] | fæðingarstaður = [[Uhrovec]], [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] (nú [[Slóvakía|Slóvakíu]]) | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1992|11|7|1921|11|27}} | dánarstaður = [[Prag]], [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] (nú [[Tékkland]]i) | verðlaun = [[Sakharov-verðlaunin]] (1989) | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu]] (1948–1970)<br>Jafnaðarmannaflokkur Slóvakíu (1992) | undirskrift = Signature of Alexander Dubček.png }} '''Alexander Dubček''' (27. nóvember 1921 – 7. nóvember 1992) var [[Slóvakía|slóvakískur]] stjórnmálamaður sem var leiðtogi [[Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu|Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu]] frá janúar 1968 þar til í apríl 1969. Dubček reyndi að koma á umbótum í kommúnistastjórn [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] á stuttu tímabili sem kallað er [[vorið í Prag]] en neyddist til að segja af sér þegar þjóðir [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]] gerðu innrás í Tékkóslóvakíu árið 1968. Stefna Dubčeks hafði verið að koma á „sósíalisma með mannlegri ásjónu“ en umbætur hans í þá átt fóru mjög fyrir brjóstið á [[Stalínismi|stalínistum]] í Tékkóslóvakíu og í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. ==Æviágrip== Alexander Dubček fæddist árið 1921 í þorpinu Uhrovec í Tékkóslóvakíu. Faðir hans var smiður og meðlimur í Kommúnistaflokki landsins. Dubček-fjölskyldan fluttist til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] árið 1925 og Alexander útskrifaðist með stúdentspróf úr sovéskum skóla árið 1938. Sama ár sneri fjölskyldan aftur til Tékkóslóvakíu til að flýja [[Hreinsanirnar miklu|hreinsanir Stalíns]].<ref name=alþýðublaðið>{{Tímarit.is|2636086|Alexander Dubcek|höfundur=Walter Pöppel|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=20. september 1968|blaðsíða=2; 10}}</ref> Stuttu eftir að Dubček-fjölskyldan sneri heim til Tékkóslóvakíu innlimuðu [[Þriðja ríkið|nasistar]] hluta af landinu og stofnuðu [[Fasismi|fasískt]] [[leppríki]] í Slóvakíu undir stjórn prestsins [[Jozef Tiso|Jozefs Tiso]]. Alexander neyddist til að hætta námi sínu og gerast vélvirki í [[Trenčín]]. Í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni tók Alexander ásamt föður sínum og bróður þátt í [[Andspyrnuhreyfingin í Slóvakíu|andspyrnu gegn stjórn Tisos]]. Bróðir hans, Júlíus, var drepinn vegna þátttöku sinnar í andspyrnuhreyfingunni og Alexander særðist í ágúst árið 1944.<ref name=alþýðublaðið/> Kommúnistar [[Valdaránið í Tékkóslóvakíu 1948|tóku völdin]] í Tékkóslóvakíu eftir styrjöldina árið 1948. Næsta ár varð Dubček ritari í héraðsráði kommúnista í Trencia og árið 1951 var hann kjörinn á tékkóslóvakíska þingið. Samhliða stjórnmálaferli sínum stundaði hann nám í Háskólanum í Bratislava og Ríkisháskólanum í Moskvu og útskrifaðist þaðan með doktorsgráðu í lögfræði árið 1958. Árið 1960 varð hann ritari miðstjórnar slóvakíska kommúnistaflokksins og í janúar árið 1968 tók hann við af [[Antonín Novotný]] sem leiðtogi [[Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu|Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu]].<ref name=alþýðublaðið/> Sem flokksleiðtogi boðaði Dubček róttækar breytingar á kommúnísku stjórnarkerfi landsins. Hagkerfinu var breytt til að taka meira tillit til einkaframtaks og dregið var úr miðstýringu efnahagsins.<ref name=tíminn>{{Tímarit.is|3911229|„Sá sem sáir vindi uppsker storm“|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=20. ágúst 1978|blaðsíða=10-11; 29}}</ref> Prentfrelsi, trúfrelsi og ferðafrelsi var komið á og bann var lagt gegn því að fólk væri handtekið án fyrirvara og gildrar handtökuskipunar. Auk þess var dómskerfið aðskilið öðrum öngum ríkisvaldsins. Dubček varð mjög vinsæll vegna umbótanna, sem hann sagði að ættu að leggja grunninn að „sósíalisma með mannlegri ásjónu“.<ref name=mbl1968>{{Tímarit.is|1397894|Aðdragandinn|höfundur=Magnús Sigurðsson|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=27. október 1968|blaðsíða=8-10; 13}}</ref> Umbótaherferð Dubčeks, sem kennd er við [[vorið í Prag]], geðjaðist hins vegar ekki ráðamönnum í Sovétríkjunum. Þann 20.–21. ágúst gerðu ríki [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]] [[Innrás Varsjárbandalagsins í Tékkóslóvakíu|innrás í Tékkóslóvakíu]] til að koma Dubček frá völdum og binda enda á umbætur hans. Harðlínumenn í Kommúnistaflokknum sökuðu Dubček um að sýna frjálslyndisöflum í landinu linkind og sögðu nauðsynlegt að taka málin fastari tökum. Í apríl 1969 krafðist [[Gustáv Husák]] þess á miðstjórnarfundi Kommúnistaflokksins að Dubček flytti harðorða ræðu þar sem andsósíalísk öfl væru fordæmd. Dubček féllst á að tveir íhaldssamir embættismenn semdu uppkast að ræðunni en þegar honum var afhent ræðan neitaði hann að flytja hana. Þessi óhlýðni Dubčeks við flokkslínuna og vilja Sovétmanna varð til þess að hann neyddist til þess að segja af sér sem leiðtogi Kommúnistaflokksins. Husák var kjörinn nýr aðalritari með yfirgnæfandi stuðningi.<ref name=tíminn2>{{Tímarit.is|3366978|Nýju valdhafarnir í Tékkóslóvakíu|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=26. apríl 1969|blaðsíða=6}}</ref> Dubček rekinn úr Kommúnistaflokknum árið 1970. Hann settist að í [[Bratislava]] og starfaði þar við skógarvörslu þar til hann komst á eftirlaun. Hann var undir ströngu eftirliti þar til [[Míkhaíl Gorbatsjov]] komst til valda í Sovétríkjunum, en eftir heimsókn Gorbatsjovs til Tékkóslóvakíu árið 1987 var varðgæslu yfir Dubček aflétt.<ref name=þjóðviljinn>{{Tímarit.is|2922135|Alexander Dubcek: Leiðtogi á ný?|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=25. nóvember 1989|blaðsíða=2}}</ref> Dubček studdi [[Flauelsbyltingin|flauelsbyltinguna]] sem braust út gegn kommúnistastjórn Tékkóslóvakíu árið 1989. Hann birtist ásamt [[Václav Havel]] til að fagna falli kommúnistastjórnarinnar og naut um hríð stuðnings margra Tékkóslóvaka til að gerast nýr forseti landsins.<ref>{{Tímarit.is|1713247|Falli kommúnisma ákaft fagnað á götum Prag|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=25. nóvember 1989|blaðsíða=1}}</ref> Eftir fall kommúnistastjórnarinnar var Havel að endingu kjörinn forseti Tékkóslóvakíu en Dubček var kjörinn forseti þingsins og gegndi hann því embætti til ársins 1992. Dubček lést eftir meiðsli í bílslysi í nóvember sama ár.<ref>{{Tímarit.is|1774600|Lítið fjallað um andlát Dubceks í Tékkóslóvakíu|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=10. nóvember 1992|blaðsíða=30}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = Fyrsti ritari Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu |frá=[[5. janúar]] [[1968]] |til = [[17. apríl]] [[1969]] |fyrir= [[Antonín Novotný]] |eftir = [[Gustáv Husák]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1921|1992}} {{DEFAULTSORT:Dubček, Alexander}} [[Flokkur:Dauðsföll í umferðarslysum]] [[Flokkur:Handhafar Sakharov-verðlaunanna]] [[Flokkur:Leiðtogar Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu]] [[Flokkur:Slóvakískir stjórnmálamenn]] 6ykxl983s13l2mrcd8z4g4kjyuzsj6l 1984130 1984128 2026-10-28T11:43:05Z TKSnaevarr 53243 /* Æviágrip */ 1984130 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Alexander Dubček | mynd = Portrait of Alexander Dubcek in August 23rd, 1968 (cropped).jpg | myndatexti1 = Alexander Dubček árið 1968. | titill= Fyrsti ritari Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu | stjórnartíð_start = [[5. janúar]] [[1968]] | stjórnartíð_end = [[17. apríl]] [[1969]] | forveri = [[Antonín Novotný]] | eftirmaður = [[Gustáv Husák]] | fæddur= [[27. nóvember]] [[1921]] | fæðingarstaður = [[Uhrovec]], [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] (nú [[Slóvakía|Slóvakíu]]) | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1992|11|7|1921|11|27}} | dánarstaður = [[Prag]], [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] (nú [[Tékkland]]i) | verðlaun = [[Sakharov-verðlaunin]] (1989) | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu]] (1948–1970)<br>Jafnaðarmannaflokkur Slóvakíu (1992) | undirskrift = Signature of Alexander Dubček.png }} '''Alexander Dubček''' (27. nóvember 1921 – 7. nóvember 1992) var [[Slóvakía|slóvakískur]] stjórnmálamaður sem var leiðtogi [[Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu|Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu]] frá janúar 1968 þar til í apríl 1969. Dubček reyndi að koma á umbótum í kommúnistastjórn [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] á stuttu tímabili sem kallað er [[vorið í Prag]] en neyddist til að segja af sér þegar þjóðir [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]] gerðu innrás í Tékkóslóvakíu árið 1968. Stefna Dubčeks hafði verið að koma á „sósíalisma með mannlegri ásjónu“ en umbætur hans í þá átt fóru mjög fyrir brjóstið á [[Stalínismi|stalínistum]] í Tékkóslóvakíu og í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. ==Æviágrip== Alexander Dubček fæddist árið 1921 í þorpinu Uhrovec í Tékkóslóvakíu. Faðir hans var smiður og meðlimur í Kommúnistaflokki landsins. Dubček-fjölskyldan fluttist til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] árið 1925 og Alexander útskrifaðist með stúdentspróf úr sovéskum skóla árið 1938. Sama ár sneri fjölskyldan aftur til Tékkóslóvakíu til að flýja [[Hreinsanirnar miklu|hreinsanir Stalíns]].<ref name=alþýðublaðið>{{Tímarit.is|2636086|Alexander Dubcek|höfundur=Walter Pöppel|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=20. september 1968|blaðsíða=2; 10}}</ref> Stuttu eftir að Dubček-fjölskyldan sneri heim til Tékkóslóvakíu innlimuðu [[Þriðja ríkið|nasistar]] hluta af landinu og stofnuðu [[Fasismi|fasískt]] [[leppríki]] í Slóvakíu undir stjórn prestsins [[Jozef Tiso|Jozefs Tiso]]. Alexander neyddist til að hætta námi sínu og gerast vélvirki í [[Trenčín]]. Í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni tók Alexander ásamt föður sínum og bróður þátt í [[Andspyrnuhreyfingin í Slóvakíu|andspyrnu gegn stjórn Tisos]]. Bróðir hans, Júlíus, var drepinn vegna þátttöku sinnar í andspyrnuhreyfingunni og Alexander særðist í ágúst árið 1944.<ref name=alþýðublaðið/> Kommúnistar [[Valdaránið í Tékkóslóvakíu 1948|tóku völdin]] í Tékkóslóvakíu eftir styrjöldina árið 1948. Næsta ár varð Dubček ritari í héraðsráði kommúnista í Trencia og árið 1951 var hann kjörinn á tékkóslóvakíska þingið. Samhliða stjórnmálaferli sínum stundaði hann nám í Háskólanum í Bratislava og Ríkisháskólanum í Moskvu og útskrifaðist þaðan með doktorsgráðu í lögfræði árið 1958. Árið 1960 varð hann ritari miðstjórnar slóvakíska kommúnistaflokksins og í janúar árið 1968 tók hann við af [[Antonín Novotný]] sem leiðtogi [[Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu|Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu]].<ref name=alþýðublaðið/> Sem flokksleiðtogi boðaði Dubček róttækar breytingar á kommúnísku stjórnarkerfi landsins. Hagkerfinu var breytt til að taka meira tillit til einkaframtaks og dregið var úr miðstýringu efnahagsins.<ref name=tíminn>{{Tímarit.is|3911229|„Sá sem sáir vindi uppsker storm“|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=20. ágúst 1978|blaðsíða=10-11; 29}}</ref> Prentfrelsi, trúfrelsi og ferðafrelsi var komið á og bann var lagt gegn því að fólk væri handtekið án fyrirvara og gildrar handtökuskipunar. Auk þess var dómskerfið aðskilið öðrum öngum ríkisvaldsins. Dubček varð mjög vinsæll vegna umbótanna, sem hann sagði að ættu að leggja grunninn að „sósíalisma með mannlegri ásjónu“.<ref name=mbl1968>{{Tímarit.is|1397894|Aðdragandinn|höfundur=Magnús Sigurðsson|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=27. október 1968|blaðsíða=8-10; 13}}</ref> Umbótaherferð Dubčeks, sem kennd er við [[vorið í Prag]], geðjaðist hins vegar ekki ráðamönnum í Sovétríkjunum. Þann 20.–21. ágúst gerðu ríki [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]] [[Innrás Varsjárbandalagsins í Tékkóslóvakíu|innrás í Tékkóslóvakíu]] til að koma Dubček frá völdum og binda enda á umbætur hans. Harðlínumenn í Kommúnistaflokknum sökuðu Dubček um að sýna frjálslyndisöflum í landinu linkind og sögðu nauðsynlegt að taka málin fastari tökum. Í apríl 1969 krafðist [[Gustáv Husák]] þess á miðstjórnarfundi Kommúnistaflokksins að Dubček flytti harðorða ræðu þar sem andsósíalísk öfl væru fordæmd. Dubček féllst á að tveir íhaldssamir embættismenn semdu uppkast að ræðunni en þegar honum var afhent ræðan neitaði hann að flytja hana. Þessi óhlýðni Dubčeks við flokkslínuna og vilja Sovétmanna varð til þess að hann neyddist til þess að segja af sér sem leiðtogi Kommúnistaflokksins. Husák var kjörinn nýr aðalritari með yfirgnæfandi stuðningi.<ref name=tíminn2>{{Tímarit.is|3366978|Nýju valdhafarnir í Tékkóslóvakíu|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=26. apríl 1969|blaðsíða=6}}</ref> Dubček var rekinn úr Kommúnistaflokknum árið 1970. Hann settist að í [[Bratislava]] og starfaði þar við skógarvörslu þar til hann komst á eftirlaun. Hann var undir ströngu eftirliti þar til [[Míkhaíl Gorbatsjov]] komst til valda í Sovétríkjunum, en eftir heimsókn Gorbatsjovs til Tékkóslóvakíu árið 1987 var varðgæslu yfir Dubček aflétt.<ref name=þjóðviljinn>{{Tímarit.is|2922135|Alexander Dubcek: Leiðtogi á ný?|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=25. nóvember 1989|blaðsíða=2}}</ref> Dubček studdi [[Flauelsbyltingin|flauelsbyltinguna]] sem braust út gegn kommúnistastjórn Tékkóslóvakíu árið 1989. Hann birtist ásamt [[Václav Havel]] til að fagna falli kommúnistastjórnarinnar og naut um hríð stuðnings margra Tékkóslóvaka til að gerast nýr forseti landsins.<ref>{{Tímarit.is|1713247|Falli kommúnisma ákaft fagnað á götum Prag|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=25. nóvember 1989|blaðsíða=1}}</ref> Eftir fall kommúnistastjórnarinnar var Havel að endingu kjörinn forseti Tékkóslóvakíu en Dubček var kjörinn forseti þingsins og gegndi hann því embætti til ársins 1992. Dubček lést eftir meiðsli í bílslysi í nóvember sama ár.<ref>{{Tímarit.is|1774600|Lítið fjallað um andlát Dubceks í Tékkóslóvakíu|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=10. nóvember 1992|blaðsíða=30}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = Fyrsti ritari Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu |frá=[[5. janúar]] [[1968]] |til = [[17. apríl]] [[1969]] |fyrir= [[Antonín Novotný]] |eftir = [[Gustáv Husák]] }} {{Töfluendir}} {{fd|1921|1992}} {{DEFAULTSORT:Dubček, Alexander}} [[Flokkur:Dauðsföll í umferðarslysum]] [[Flokkur:Handhafar Sakharov-verðlaunanna]] [[Flokkur:Leiðtogar Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu]] [[Flokkur:Slóvakískir stjórnmálamenn]] rrbioxrj0zdn008pwc7mr4n91vy7qyf Ingiríður Danadrottning 0 162039 1984096 1844586 2026-10-27T19:11:28Z TKSnaevarr 53243 1984096 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Ingrid of Sweden and Denmark 1954.jpg |titill = Drottning Danmerkur |ætt = Bernadotte-ætt |skjaldarmerki = Armoiries de la reine Ingrid de Danemark.svg |nafn = Ingiríður |ríkisár = 20. apríl 1947 – 14. janúar 1972 |skírnarnafn = Ingrid Victoria Sofia Louise Margareta |fæðingardagur ={{fæðingardagur|1910|3|28}} |fæðingarstaður = [[Stokkhólmshöll]], [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]], [[Svíþjóð]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2000|11|7|1910|3|28}} |dánarstaður = [[Fredensborgarhöll]], [[Fredensborg]], [[Danmörk]]u |grafinn = [[Hróarskeldudómkirkja]] |undirskrift = Queen Alexandrine's signature.svg |faðir = [[Gústaf 6. Adólf]] |móðir = [[Margrét af Connaught, Svíaprinsessa|Margrét af Connaught]] |titill_maka = Eiginmaður |maki = {{gifting|[[Friðrik 9.]]|1935|1972|orsök=dó}} |börn = {{plainlist| * [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]] * [[Benedikta Danaprinsessa|Benedikta prinsessa]] * [[Anna María Grikkjadrottning]]}} }} '''Ingiríður Danadrottning''' (Ingrid Victoria Sofia Louise Margareta) ([[28. mars]] [[1910]] – [[7. nóvember]] [[2000]]) var drottning [[Danmörk|Danmerkur]] frá 1947-1972 en Ingiríður var eiginkona [[Friðrik 9. Danakonungur|Friðriks 9. Danakonungs]]. Dóttir þeirra er [[Margrét Þórhildur]] sem var drottning Danmerkur árin 1972 - 2024. Ingiríður var dóttir [[Gústaf 6. Adólf|Gústafs Adolfs 6. Svíakonungs]] og fyrstu konu hans Margrétar prinsessu af Connaught. Árið 1935 gekk Ingiríður í hjónaband með Friðriki, sem þá var krónprins Danmerkur. Hjónin eignuðust þrjár dætur, Margréti Þórhildi Danadrottningu, Benediktu prinsessu af Sayn-Wittgenstein-Berleburg og Önnu Maríu fyrrum Grikklandsdrottningu. Friðrik eiginmaður Ingiríðar varð kóngur í Danmörku árið 1947 og Ingiríður varð þá drottning. Ingiríður breytti um margt ásýnd dönsku krúnunnar. Hún aflétti mörgum eldri hefðum krúnunnar og skapaði afslappaðra andrúmsloft við opinberar móttökur. Friðrik Danakonungur lést árið 1972 og dóttir þeirra Margrét Þórhildur varð drottning. == Heimild == * Fyrirmynd greinarinnar var „''Ingrid of Sweden''“ á [[Enska|ensku]] útgáfu [[Wikipedia]]. Skoðað 16. febrúar 2021. [[Flokkur:Fólk fætt árið 1910]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 2000]] [[Flokkur:Bernadotte-ætt]] [[Flokkur:Drottningar Danmerkur]] [[Flokkur:Danska konungsfjölskyldan]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] 44ld97eh2mhll6nsqa7u9dtmquaf1ng Snið:Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins 10 165801 1984119 1977237 2026-10-28T09:35:10Z TKSnaevarr 53243 1984119 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins |title = [[Þjóðhöfðingi|Þjóðhöfðingjar]] aðildarríkja [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] |listclass = hlist |nowrapitems=yes |state=collapsed |list1 = *{{AUT}} [[Alexander Van der Bellen|Van der Bellen]] *{{BEL}} [[Filippus Belgíukonungur|Filippus]] *{{BGR}} [[Ílíjana Jotova|Jotova]] *{{DNK}} [[Friðrik 10.]] *{{EST}} [[Ülle Madise|Madise]] *{{FIN}} [[Alexander Stubb|Stubb]] *{{FRA}} [[Emmanuel Macron|Macron]] *{{GRC}} [[Konstantínos Tasúlas|Tasúlas]] *{{NLD}} [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|Vilhjálmur Alexander]] *{{IRL}} [[Catherine Connolly|Connolly]] *{{ITA}} [[Sergio Mattarella|Mattarella]] *{{HRV}} [[Zoran Milanović|Milanović]] *{{CYP}} [[Níkos Krístoðúlíðís|Krístoðúlíðís]] *{{LVA}} [[Edgars Rinkēvičs|Rinkēvičs]] *{{LTU}} [[Gitanas Nausėda|Nausėda]] *{{LUX}} [[Vilhjálmur 5. af Lúxemborg|Vilhjálmur 5.]] *{{MLT}} [[Myriam Spiteri Debono|Spiteri Debono]] *{{PRT}} [[António José Seguro|Seguro]] *{{POL}} [[Karol Nawrocki|Nawrocki]] *{{ROU}} [[Nicușor Dan|Dan]] *{{SVK}} [[Peter Pellegrini|Pellegrini]] *{{SVN}} [[Nataša Pirc Musar|Pirc Musar]] *{{ESP}} [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]] *{{SWE}} [[Karl 16. Gústaf]] *{{CZE}} [[Petr Pavel|Pavel]] *{{HUN}} [[András Baka|Baka]] *{{DEU}} [[Frank-Walter Steinmeier|Steinmeier]] }}<noinclude>[[Flokkur:Þemasnið]]</noinclude> db5vxmmvwvw4un0vd04jj1rwypomkoy Stóra sléttuhæna 0 170541 1984062 1852086 2026-10-27T15:13:29Z Salvor 70 1984062 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | image = Tympanuchus cupido -Illinois, USA -male displaying-8 (1).jpg | image2 = GREATER PRAIRIE CHICKEN Tympanuchus cupido (Female) (16242927216).jpg | image_caption = Karri | image2_caption = Hæna | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Tympanuchus cupido'' |volume=2020 |page=e.T22679514A177901079 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22679514A177901079.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Hænsnfuglar]] (''Galliformes'') | familia = [[Fashanaætt]] (''Phasianidae'') | subfamilia = ([[Orraætt]]) (Tetraonidae) | tribus = [[Tetraonini]] | genus = ''[[Tympanuchus]]'' | species = '''''T. cupido''''' | binomial = ''Tympanuchus cupido'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = Undirtegundir | subdivision = ''[[Tympanuchus cupido attwateri|T. c. attwateri]]''<br/> ''[[Tympanuchus cupido pinnatus|T. c. pinnatus]]''<br/> ''[[Tympanuchus cupido cupido|T. c. cupido]]''† | synonyms = ''Tetrao cupido'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} | range_map = Tympanuchus cupido map.svg | range_map_upright = 1.2 | range_map_caption = Útbreiðsla stóru sléttuhænu. <br/>Ljós og dökkgrænt: fyrir landnám <br/>Dökkgrænt: núverandi útbreiðsla. }} '''Stóra sléttuhæna''' ([[fræðiheiti]]: ''Tympanuchus cupido'') er tegund fugla í [[orraætt]]. Útbreiðslan er eftir miðri Norður-Ameríku, suður frá suðurströnd Texas norður í Alberta og Saskatchewan. Áður náði útbreiðslan að Atlantshafi en tegundin er [[staðfugl]] og þolir illa umgang manna.<ref>Kansas Department of Wildlife and Parks: [http://www.kdwp.state.ks.us/news/hunting/upland_birds/greater_and_lesser_prairie_chicken Greater and Lesser Prairie Chickens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080623102046/http://www.kdwp.state.ks.us/news/hunting/upland_birds/greater_and_lesser_prairie_chicken |date=2008-06-23 }}</ref> == Tenglar == {{reflist}} {{commonscat|Tympanuchus cupido}} {{Wikilífverur|Tympanuchus cupido}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Orraætt]] n6slv9oy04t8wmjidkpdomqa5iadg88 Alar Karis 0 172436 1984117 1901092 2026-10-28T09:33:38Z TKSnaevarr 53243 1984117 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Alar Karis | mynd = Alar Karis 2024.jpg | myndatexti1 = Alar Karis árið 2024. | titill= Forseti Eistlands | stjórnartíð_start = 11. október 2021 | stjórnartíð_end = 12. október 2026 | forsætisráðherra = [[Kaja Kallas]]<br>[[Kristen Michal]] | forveri = [[Kersti Kaljulaid]] | eftirmaður = [[Ülle Madise]] | fæddur= {{fæðingardagur og aldur|1958|3|26}} | fæðingarstaður = [[Tartu]], [[Eistland]]i | þjóðerni =[[Eistland|Eistneskur]] | háskóli = [[Eistneski lífvísindaháskólinn]] | stjórnmálaflokkur= Óflokksbundinn | maki = Sirje Karis ​(g. 1977) | börn = 3 }} '''Alar Karis''' (f. 26. mars 1958) er [[Eistland|eistneskur]] [[sameindaerfðafræði]]ngur, [[þróunarlíffræði]]ngur, embættismaður og stjórnmálamaður sem var forseti Eistlands frá 11. október 2021 til 12. október 2026.<ref name="ETIS">{{cite web |title=CV: Alar Karis |url=https://www.etis.ee/CV/Alar_Karis |website=www.etis.ee |access-date=13 March 2021}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Tambur|first=Silver|date=2021-08-31|title=Alar Karis elected president of Estonia|url=https://estonianworld.com/life/alar-karis-elected-president-of-estonia/|access-date=2021-08-31|website=Estonian World|language=en-GB}}</ref> == Starfsferill == Karis fæddist í Tartu þann 26. mars 1958<ref name="ETIS2">{{cite web|title=CV: Alar Karis|url=https://www.etis.ee/CV/Alar_Karis|access-date=13 March 2021|website=www.etis.ee}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|last=ERR|first=ERR News {{!}}|date=2021-08-30|title=Who is Estonia's next president Alar Karis?|url=https://news.err.ee/1608321551/who-is-estonia-s-next-president-alar-karis|access-date=2021-08-31|website=ERR|language=en}}</ref> og er sonur [[grasafræði]]ngsins Harry Karis.<ref>''Eesti Entsüklopeedia 14'', bls. 142. Tallinn 2000. ISBN 9985-70-064-3 (eistneska)</ref> Hann útskrifaðist úr [[Eistneski landbúnaðarháskólinn|Eistneska landbúnaðarháskólanum]] árið 1981 og varð árið 1999 prófessor við [[Háskólinn í Tartu|Háskólann í Tartu]].<ref name=":02" /> Karis var [[rektor]] [[Eistneski lífvísindaháskólinn|Eistneska lífvísindaháskólans]] frá 2003 til 2007, rektor Háskólans í Tartu frá 2007 til 2012, ríkisendurskoðandi Eistlands frá 2013 til 2018 og safnstjóri Þjóðminjasafns Eistlands frá 2018 til 2021.<ref name="ETIS" /><ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=2021-08-19|title=Potential presidential candidate: Smart and educated nation key to future|url=https://news.err.ee/1608312020/potential-presidential-candidate-smart-and-educated-nation-key-to-future|url-status=live|access-date=2021-08-22|website=ERR|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819060830/https://news.err.ee/1608312020/potential-presidential-candidate-smart-and-educated-nation-key-to-future |archive-date=19 August 2021 }}</ref> == Forsetakosningarnar 2021 == Í ágúst 2021 hafði forseti eistneska þingsins, [[Jüri Ratas]], samband við Karis til að bjóða honum tilefningu til embættis [[Forseti Eistlands|forseta Eistlands]] í forsetakosningum næsta haust.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2021-08-17|title=Riigikogu speaker asks museum director to consider running as president|url=https://news.err.ee/1608309632/riigikogu-speaker-asks-museum-director-to-consider-running-as-president|url-status=live|access-date=2021-08-22|website=ERR|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817102117/https://news.err.ee/1608309632/riigikogu-speaker-asks-museum-director-to-consider-running-as-president |archive-date=17 August 2021 }}</ref> Karis þáði tilnefninguna<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2021-08-18|title=Museum director says 'yes' in answer to presidential bid offer|url=https://news.err.ee/1608310604/museum-director-says-yes-in-answer-to-presidential-bid-offer|url-status=live|access-date=2021-08-22|website=ERR|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818173908/https://news.err.ee/1608310604/museum-director-says-yes-in-answer-to-presidential-bid-offer |archive-date=18 August 2021 }}</ref> og framboð hans var í kjölfarið stutt af báðum aðildarflokkum ríkisstjórnarinnar, [[Umbótaflokkurinn (Eistland)|Umbótaflokknum]]<ref>{{Cite web|last=ERR|first=ERR {{!}}|date=2021-08-19|title=Reform Party Riigikogu group supports Karis as presidential candidate|url=https://news.err.ee/1608312419/reform-party-riigikogu-group-supports-karis-as-presidential-candidate|access-date=2021-08-22|website=ERR|language=en}}</ref> og [[Miðflokkurinn (Eistland)|Miðflokknum]].<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2021-08-22|title=Center joins Reform in support for Alar Karis presidential candidacy|url=https://news.err.ee/1608314117/center-joins-reform-in-support-for-alar-karis-presidential-candidacy|url-status=live|access-date=2021-08-22|website=ERR|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822120422/https://news.err.ee/1608314117/center-joins-reform-in-support-for-alar-karis-presidential-candidacy |archive-date=22 August 2021 }}</ref> Þann 31. ágúst 2021 var Karis kjörinn forseti Eistlands með 72 atkvæðum á eistneska þinginu, sem nam tveimur þriðju atkvæðanna.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=ERR|first=ERR News, ERR {{!}}|date=2021-08-31|title=Alar Karis elected President of Estonia|url=https://news.err.ee/1608321953/alar-karis-elected-president-of-estonia|access-date=2021-08-31|website=ERR|language=en}}</ref> Hann tók við embættinu þann 11. október 2021.<ref name=":1" /> Kosningarnar leiddu til gagnrýni og krafa um umbætur á kosningakerfinu þar sem engir mótframbjóðendur gegn Karis höfðu verið í framboði.<ref>{{Cite web|date=2021-08-30|title=Estonia on presidential election day as Karis stays sole candidate|url=https://bnn-news.com/estonia-on-presidential-election-day-as-karis-stays-sole-candidate-227834|access-date=2022-01-08|website=Baltic News Network - News from Latvia, Lithuania, Estonia|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-28|title=Estonia faces prospect of an election with only one candidate|url=https://www.euronews.com/2021/08/28/30-years-after-soviet-rule-ended-estonia-faces-an-election-with-a-single-candidate|access-date=2022-01-08|website=euronews|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tanner|first=Jari|date=2021-08-28|title=Only one candidate in Estonia presidential election|url=https://www.ctvnews.ca/world/only-one-candidate-in-estonia-presidential-election-1.5565294|access-date=2022-01-08|website=CTVNews|language=en}}</ref> Í sigurræðu sinni eftir kosningarnar vísaði Karis til „ólgu sem umvefði forsetakjörið“ og biðlaði til þingsins að endurskoða hvernig forsetinn væri kjörinn, til dæmis með því að skipa stærra kjörmannaráð, auðvelda útnefningar á frambjóðendum eða jafnvel skipta yfir í beinar kosningar.<ref>{{Cite web|last=ERR|first=Alar Karis, president of Estonia {{!}}|date=2021-10-11|title=Karis: I intend to be a balancer above all, and if necessary, a mediator|url=https://news.err.ee/1608366507/karis-i-intend-to-be-a-balancer-above-all-and-if-necessary-a-mediator|access-date=2022-01-08|website=ERR|language=en}}</ref> Þann 23. júní 2026 tilkynnti Karis í ávarpi sínu á eistneska sigurdeginum í [[Rapla]] að hann myndi ekki gefa kost á sér til endurkjörs í forsetakosningunum sama ár. Hann vísaði til þess að hann hefði áður gert samkomulag við fjölskyldu sína um að gegna aðeins einu kjörtímabili.<ref>{{Cite web |date=2026-06-23 |title=President Alar Karis will not run for second presidential term |url=https://news.err.ee/1610061664/president-alar-karis-will-not-run-for-second-presidential-term |access-date=2026-08-02 |website=ERR |language=en}}</ref> Stjórnarandstæðingar úr [[Miðflokkurinn (Eistland)|Miðflokknum]] og [[Isamaa]] héldu því fram að ríkisstjórnin hefði þrýst á Karis að gefa ekki kost á sér þrátt fyrir miklar vinsældir hans.<ref>{{Cite web |last=Tambur |first=Silver |date=2026-06-23 |title=Estonia’s president Alar Karis says he will not seek a second term |url=https://estonianworld.com/life/estonias-president-alar-karis-says-he-will-not-seek-a-second-term/ |access-date=2026-08-02 |website=Estonian World |language=en-GB}}</ref> Eistneska dagblaðið [[Postimees]] kallaði hann „eins kjörtímabils mann“ og benti á að hann hefði einnig aðeins gegnt einu kjörtímabili í fyrri embættum sínum.<ref>{{Cite web |date=2026-10-09 |title=JUHTKIRI &#10217; Kuuenda presidendi viis aastat |url=https://arvamus.postimees.ee/8561829/juhtkiri-kuuenda-presidendi-viis-aastat |access-date=2026-10-12 |website=Arvamus |language=et}}</ref> ==Einkahagir== Alar Karis hefur verið kvæntur Sirje Karis frá árinu 1977. Hann á með henni þrjú börn og fimm barnabörn.<ref>{{Cite web |last=ERR |first=ERR {{!}} |date=2021-09-24 |title=First lady Sirje Karis not planning on moving out of Tartu home yet |url=https://news.err.ee/1608349574/first-lady-sirje-karis-not-planning-on-moving-out-of-tartu-home-yet |access-date=2022-11-30 |website=ERR |language=en}}</ref> Auk [[Eistneska|eistnesku]] talar Karis [[Enska|ensku]] og [[Rússneska|rússnesku]] reiprennandi. Karis hefur þó viðurkennt að hann sé kominn úr æfingu í rússnesku þar sem hann hafi ekki þurft að tala það tungumál lengi.<ref>{{cite web | url=https://www.delfi.ee/artikkel/94478103/video-vaata-kuidas-saab-eesti-valitud-president-hakkama-venekeelsete-kusimustega | title=VIDEO &#124; Vaata, kuidas saab Eesti valitud president hakkama venekeelsete küsimustega }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill = Forseti Eistlands | frá = 11. október 2021 | til = 12. október 2026 | fyrir = [[Kersti Kaljulaid]] | eftir = [[Ülle Madise]] }} {{töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Karis, Alar}} {{f|1958}} [[Flokkur:Forsetar Eistlands]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] 00wxtc6vzrtdu05aldzst3sz5n2rzax Nihon Hidankyo 0 182773 1984038 1978479 2026-10-27T13:43:29Z TKSnaevarr 53243 1984038 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök |nafn = Nihon Hidankyō<br>{{nobold|日本被団協}} |bakgrunnslitur = |mynd = |stofnun={{start date and age|1956|10|8}} |gerð=Óháð samtök, mannréttindasamtök |staða= |markmið=Afnám kjarnavopna |höfuðstöðvar= {{JPN}} [[Shibadaimon]], [[Minato]], [[Tókýó]] |titill_leiðtoga = Formaður |nafn_leiðtoga = [[Sueichi Kido]] |verðlaun = [[Friðarverðlaun Nóbels]] (2024) |vefsíða= {{URL|ne.jp/asahi/hidankyo/nihon}} }} '''Nihon gensuibaku higaisha dantai kyōgi-kai''' ([[japanska]]: 日本原水爆被害者団体協議会), gjarnan stytt í '''Nihon Hidankyō''' (japanska: 日本被団協), eða í lauslegri þýðingu ''Japanssamband samtaka eftirlifenda atóm- og vetnissprengja'', eru samtök sem stofnuð voru árið 1956 af fólki sem lifði af [[kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki]] (''[[hibakusha]]'') í þeim tilgangi að þrýsta á japönsk stjórnvöld að bæta stuðning við fórnarlömbin og hvetja erlendar ríkisstjórnir til að leggja niður [[kjarnavopn]].<ref>{{cite web|url=http://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/rn_page/english/index_english/index_english.html|title=Welcome to HIDANKYO|publisher=Japan Confederation of A- and H-Bomb Sufferers Organization (Nihon Hidankyo) website|accessdate=2007-08-31|archive-date=2023-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907193450/http://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/rn_page/english/index_english/index_english.html|url-status=dead}}</ref> Samtökin hafa meðal annars safnað saman þúsundum vitnisburða, gefið út ályktanir og áköll og sent árlegar sendinefndir til ýmissa alþjóðastofnana, þar á meðal [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], til að hvetja til afnáms kjarnavopna.<ref name="NobelPrizeorg-2024">{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 2024 - Press release|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2024/press-release/ |date=2024-10-11 |access-date=2024-10-11 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> Samtökin hlutu [[friðarverðlaun Nóbels]] árið 2024 fyrir „baráttu sína fyrir kjarnorkuvopnalausum heimi og fyrir að sýna með eigin vitnisburði hvers vegna aldrei megi beita kjarnavopnum aftur“.<ref name="NobelPrizeorg-2024" /><ref>{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/world/nobel-peace-prize-awarded-to-the-japanese-organisation-nihon-hidankyo-of-survivors-of-the-world-war-ii-atomic-bombings/cid/2054712|title=Nobel Peace Prize awarded to the Japanese organisation Nihon Hidankyo of survivors of the World War II atomic bombings|publisher=telegraphindia}}</ref> == Saga == Nihon Hidankyo eru landssamtök sem stofnuð voru af hópum fólks sem lifði af [[kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki]] í hverju héraði Japans, sem kallað er [[hibakusha]] á japönsku.<ref name="西日本新聞me">{{Cite web |title=被団協機能不全に 「はっちゃん」の努力 原爆を背負って(42) |url=https://www.nishinippon.co.jp/item/n/630110/ |access-date=2024-10-11 |website=西日本新聞me |language=ja}}</ref> Sprenging [[Castle Bravo]]-vetnissprengjunnar, sem Bandaríkjamenn sprengdu í tilraunaskyni á [[Bikini-hringrif]]inu árið 1954, olli alvarlegum geislunarheilkennum á íbúum hringrifanna í grenndinni og á 23 skipverjum á japanska veiðiskipinu ''[[Daigo Fukuryū Maru]]''. Þetta leiddi til stofnunar [[Japanska ráðið gegn atóm- og vetnissprengjum|Japanska ráðsins gegn atóm- og vetnissprengjum]] í Hiroshima næsta ár.<ref>{{Cite web |title=ヒロシマの記録１９５５ ９月 |url=https://www.hiroshimapeacemedia.jp/?p=26316 |access-date=2024-10-11 |website=中国新聞ヒロシマ平和メディアセンター |language=ja}}</ref> Fólk sem hafði lifað af kjarnorkuárásirnar stofnaði í kjölfarið samtökin Nihon Hidankyo með stuðningi hreyfingarinnar á öðru ársþingi ráðsins í Nagasaki.<ref>{{Cite web |title=日本被団協 |url=https://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/about/about2-02.html |access-date=2024-10-11 |website=www.ne.jp |archive-date=2022-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127054440/https://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/about/about2-02.html |url-status=dead }}</ref> Samheldni hreyfingarinnar var hins vegar hætt komin þegar ráðið tók virkan þátt í [[Anpo-mótmælin|mótmælum]] gegn [[Öryggissáttmáli Japans og Bandaríkjanna|öryggissáttmála Japans og Bandaríkjanna]] ásamt [[Sósíalistaflokkurinn (Japan)|japanska Sósíalistaflokknum]] árið 1959.<ref>{{Cite web |title=ヒロシマの記録１９５９ ３月 |url=https://www.hiroshimapeacemedia.jp/?p=26262 |access-date=2024-10-11 |website=中国新聞ヒロシマ平和メディアセンター |language=ja}}</ref> Margir stuðningsmenn sögðu sig úr ráðinu og stofnuðu ný samtök með stuðningi [[Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Japan)|Frjálslynda lýðræðisflokksins]]. Þessi nýju samtök voru leidd af Masatoshi Matsushita, leiðtoga hins andkommúníska [[Lýðræðislegi sósíalistaflokkurinn (Japan)|Lýðræðislega sósíalistaflokks]].<ref>{{Cite web |title=ヒロシマの記録１９６１ １１月 |url=https://www.hiroshimapeacemedia.jp/?p=26246 |access-date=2024-10-11 |website=中国新聞ヒロシマ平和メディアセンター |language=ja}}</ref> Þegar Sovétríkin hófu kjarnorkutilraunir á ný árið 1961 neitaði kommúnistaarmur ráðsins að fordæma þær, sem skapaði mikla spennu innan samtakanna.<ref>{{Cite web |title=ヒロシマの記録１９６１ ９月 |url=https://www.hiroshimapeacemedia.jp/?p=26244 |access-date=2024-10-11 |website=中国新聞ヒロシマ平和メディアセンター |language=ja}}</ref> Þetta leiddi til frekari klofnings innan hreyfingarinnar þar sem hópur tengdur Sósíalistaflokknum stofnaði nýtt ráð sem fordæmdi allar kjarnorkutilraunir án tillits til þess hvaða ríki gerði þær.<ref>{{Cite web |last=peace-forum20 |date=2020-05-01 |title=原水禁とは - 原水禁 |url=http://gensuikin.peace-forum.com/about_gensuikin/ |access-date=2024-10-11 |website=原水禁 - 核と人類は共存できない}}</ref> Flokkadrættir innan hreyfingarinnar gegn kjarnavopnum leiddu jafnframt til þess að klofningar urðu milli eftirlifenda kjarnorkuárásanna í tilteknum landshlutum, til dæmis í Hiroshima, þar sem samnefnd ráð urðu til sem hvert um sig nutu stuðnings sósíalista og kommúnista.<ref name="西日本新聞me" /> Landssamtökin sjálf ákváðu að tengja sig ekki við neinar stjórnmálahreyfingar árið 1965, eftir að hreyfingin hafði orðið æ flokkspólitískari.<ref name="西日本新聞me" /> == Starfsemi == Í dag fæst Nihon Hidankyo meðal annars við eftirfarandi starfsemi:<ref>{{Cite web |title=日本被団協 |url=https://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/about/about1-01.html |access-date=2024-10-11 |website=www.ne.jp |archive-date=2024-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241101212140/https://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/about/about1-01.html |url-status=dead }}</ref> * Áköll eftir afnámi kjarnavopna og kröfur um bætur frá hinu opinbera, * Bænaskrár til japönsku ríkisstjórnarinnar, Sameinuðu þjóðanna og erlendra stjórna, * Förgun kjarnorkuvopna, stofnun alþjóðasáttmála um afkjarnavopnun, skipulagningu alþjóðlegra ráðstefna, setningu laga gegn kjarnorku og eflingu á hjálp við eftirlifendur árásanna, * Vitundarvakningu um veruleika kjarnorkuárásanna bæði innanlands og á alþjóðavettvangi, * Rannsóknir, útgáfu, sýningar og samkomur um tjón kjarnorkusprengja, * Ráðgjöf og stuðning fyrir eftirlifendur sprengjuárásanna. == Lykilfólk == [[Mynd:Jørgen Watne Frydnes awarding Terumi Tanaka, Shigemitsu Tanaka, and Toshiyuki Mimaki at 2024 Nobel Peace Prize Ceremony 8 (cropped).jpg|thumb|right|[[Terumi Tanaka]], [[Shigemitsu Tanaka]] og [[Toshiyuki Mimaki]] taka við [[Friðarverðlaun Nóbels|friðarverðlaunum Nóbels]] fyrir hönd Nihon Hidankyo árið 2024.]] === Núverandi meðlimir<ref>{{Cite web |title=welcome to HIDANKYO in Japanese |url=https://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/english/about/about1-01.html |access-date=2024-10-11 |website=www.ne.jp |archive-date=2026-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825034823/https://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/english/about/about1-01.html |url-status=dead }}</ref> === ==== Meðformenn: ==== * [[Terumi Tanaka]]: Varð fyrir geislun 3,2 km frá miðju sprengingarinnar í Nagasaki þegar hann var 13 ára; tók við embætti þann 14. júní 2017<ref>{{Cite web |last=長崎新聞 |date=2018-06-15 |title=被団協 代表委員に田中重光氏 総会で選出 故谷口氏の後任 ｜ 長崎新聞 |url=https://nordot.app/380181374566712417 |access-date=2024-10-11 |website=長崎新聞 |language=ja-JP |archive-date=2025-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250109172329/https://nordot.app/380181374566712417 |url-status=dead }}</ref> * [[Shigemitsu Tanaka]]: Varð fyrir geislun 6 km frá miðju sprengingarinnar í Nagasaki þegar hann var 4 ára;<ref>{{Cite web |title=長崎の声 - 広島・長崎の記憶～被爆者からのメッセージ - 朝日新聞社 |url=https://www.asahi.com/hibakusha/nagasaki/n01-00021j.html |access-date=2024-10-11 |website=www.asahi.com}}</ref> tók við embætti þann 14. júní 2018<ref>{{Cite web |last=長崎新聞 |date=2018-06-15 |title=被団協 代表委員に田中重光氏 総会で選出 故谷口氏の後任 ｜ 長崎新聞 |url=https://nordot.app/380181374566712417 |access-date=2024-10-11 |website=長崎新聞 |language=ja-JP |archive-date=2025-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250109172329/https://nordot.app/380181374566712417 |url-status=dead }}</ref> * [[Toshiyuki Mimaki]]: Varð fyrir geislun á heimili sínu í Hiroshima þegar hann var 3 ára;<ref>{{Cite web |title=広島の声 - 広島・長崎の記憶～被爆者からのメッセージ - 朝日新聞社 |url=https://www.asahi.com/hibakusha/hiroshima/h02-00003j.html |access-date=2024-10-11 |website=www.asahi.com}}</ref> tók við embætti þann 9. júní 2022<ref>{{Cite web |date=2022-06-09 |title=日本被団協の代表委員に箕牧さん 大きな壁に挑む新たな「顔」：朝日新聞デジタル |url=https://www.asahi.com/articles/ASQ696WVMQ67PITB00M.html |access-date=2024-10-11 |website=朝日新聞デジタル |language=ja}}</ref> ==== Aðalritari: ==== * [[Sueichi Kido]]: Varð fyrir geislun í Nagasaki þegar hann var 5 ára; tók við embætti þann 7. júní 2017<ref>{{Cite web |date=2022-06-09 |title=日本被団協の代表委員に箕牧さん 大きな壁に挑む新たな「顔」：朝日新聞デジタル |url=https://www.asahi.com/articles/ASQ696WVMQ67PITB00M.html |access-date=2024-10-11 |website=朝日新聞デジタル |language=ja}}</ref> === Fyrrum meðlimir === * [[Sumiteru Taniguchi]]: Slasaðist illa 1,8 km frá miðju sprengingarinnar í Nagasaki þegar hann var 16 ára; meðformaður samtakanna til dauðadags 20. ágúst 2017<ref>{{Cite web |publisher=[[BBC]] |title=Nagasaki atomic bomb survivor Sumiteru Taniguchi dies at 88 |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41094741.amp|access-date=2024-10-11|date=2017-08-30}}</ref> * [[Sunao Tsuboi]]: Slasaðist illa 1,5 km frá miðju sprengingarinnar í Hiroshima þegar hann var 20 ára; meðformaður samtakanna til dauðadags 24. október 2021<ref>{{Cite web |date=2021-10-27|title=Sunao Tsuboi: Campaigning Hiroshima survivor dies aged 96|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-59060950.amp |access-date=2024-10-11 |publisher=[[BBC]]}}</ref> * [[Mikiso Iwasa]]: Slasaðist illa 1,2 km frá miðju sprengingarinnar í Hiroshima þegar hann var 16 ára; meðformaður samtakanna til dauðadags 7. september 2020.<ref>{{Cite web|title=Anti-nuclear crusader Mikiso Iwasa dies at the age of 91|url=https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/13717777|access-date=2024-10-11|publisher=[[The Asahi Shimbun]]|date=2020-09-25}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Viðurkenningar== *2003: [[Seán MacBride-friðarverðlaunin]]<ref>[https://ipb.org/sean-macbride-peace-prize/ Seán MacBride Peace Prize - IPB]</ref> *2010: [[Man of Peace|Verðlaun fyrir félagslega aðgerðastefnu]] frá heimsþingi friðarverðlaunahafa Nóbels<ref>{{Cite web |date=2024-10-11 |title=Japanese atomic bomb survivor organisation Nihon Hidankyo wins Nobel Peace Prize: All you need to know |url=https://indianexpress.com/article/what-is/nobel-peace-prize-goes-to-japanese-organization-nihon-hidankyo-9615409/ |access-date=2024-10-11 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> *2024: [[Friðarverðlaun Nóbels]]<ref name="NobelPrizeorg-2024" /> Áður en Nihon Hidankyo unnu friðarverðlaun Nóbels árið 2024 höfðu þau verið tilnefnd árin 1985, 1994 og 2015 af [[Alþjóðafriðarskrifstofan|Alþjóðafriðarskrifstofunni]] í Sviss.<ref>[http://www.japantimes.co.jp/opinion/2015/08/01/commentary/atomic-bomb-survivors-nominated-nobel-prize/#.Vdtc7yWqqkp Atomic bomb survivors nominated for Nobel prize | The Japan Times]. They were awarded the Nobel Peace Price in 2024. </ref> ==Tengt efni== * [[ICAN]] * [[Sáttmálinn um bann við kjarnavopnum]] ==Tilvísanir== <references/> {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{s|1956}} [[Flokkur:Japönsk félagasamtök]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Hreyfingar gegn kjarnorkuvopnum]] 9y19cabu46mhdqzo5na3deoxz5i1yju Alexandrina drottning 0 182953 1984057 1883709 2026-10-27T15:02:56Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Alexandrína Danadrottning]] 1984057 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Alexandrína Danadrottning]] 3cov1tjxpd5x56fmeg0ne0klnvcjiew Þórður Snær Júlíusson 0 183491 1984048 1984034 2026-10-27T14:29:04Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/Skorrirafn|Skorrirafn]] ([[User talk:Skorrirafn|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:31.209.205.38|31.209.205.38]] 1912803 wikitext text/x-wiki '''Þórður Snær Skagfjörð Júlíusson''' (f. [[1. desember]] [[1980]]) er framkvæmdastjóri þingflokks Samfylkingarinnar. <ref>[https://www.visir.is/g/20252676686d/thordur-snaer-verdur-framkvaemdastjori-thingflokks-samfylkingarinnar Þórður verður framkvæmdarstjóri þingflokks Samfylkingarinnar] Vísir.is, sótt 17. janúar 2025</ref>{{Stjórnmálamaður | skammstöfun = ÞSJ | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1980|12|1}} | fæðingarstaður = | stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]] | háskóli = | maki = | börn = | titill = | stjórnartíð_start = | forveri1 = | AÞ_CV = 1528 | AÞ_frá1 = 2024 | AÞ_til1 = 2025 | AÞ_kjördæmi1 = [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík n.]] | AÞ_flokkur1 = Samfylkingin | AÞ_til = 2025 }} Hann hefur starfað sem blaðamaður og var ritstjóri og einn stofnenda [[Kjarninn|Kjarnans]]. Hann varð svo ritstjóri [[Heimildin|Heimildarinnar]] við sameiningu [[Kjarninn|Kjarnans]] og [[Stundin|Stundarinnar]], og gegndi því hlutverki þar til í júlí 2024.<ref>{{Cite web |title=Þórður Snær hættir sem ritstjóri Heimildarinnar |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/31/thordur_snaer_haettir_sem_ritstjori_heimildarinnar/ |access-date=2024-12-28 |website=www.mbl.is |language=is}}</ref> == Gagnrýni == Þórður skipaði þriðja sætið á lista Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi norður í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum 2024]]. Hann ákvað í kjölfar hneykslismáls að taka ekki þingsæti ef kæmi til þess. Málið varðaði ósmekkleg skrif hans á bloggsíðu árin [[2004]] til [[2007]].<ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-11-16-thordur-snaer-tekur-ekki-saeti-a-althingi-nai-hann-kjori-427669 Þórður Snær tekur ekki sæti á Alþingi nái hann kjöri] Rúv.is, sótt 16. nóvember, 2024</ref> Þegar að þing kom aftur saman í [[febrúar]] [[2025]] sagði hann formlega af sér þingmennsku og tók næsti maður á lista, [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] við þingsæti hans.<ref>{{Cite web |author1=Jón Þór Stefánsson |date=2025-02-04 |title=Bjarni og Þórður búnir að segja af sér - Vísir |url=https://www.visir.is/g/20252684398d/bjarni-og-thordur-bunir-ad-segja-af-ser |access-date=2025-02-04 |website=visir.is |language=is}}</ref> ==Tilvísanir== <references /> {{f|1980}} [[Flokkur:Íslenskir blaðamenn]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 2021-2030]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1980]] [[Flokkur:Þingmenn Samfylkingarinnar]] 1uf0b6kwa7x1ptesvyp1qgxo4t4858w Heklugos árið 2000 0 186708 1984105 1951547 2026-10-27T22:13:22Z Berserkur 10188 1984105 wikitext text/x-wiki Eldgos í [[Hekla|Heklu]] hófst kl. 18:17 þann [[26. febrúar]] árið [[2000]]. Hálftíma áður en gosið hófst tilkynntu [[Almannavarnir]] bað gos myndi hefjast innan 20-30 mínútna. Sýndu jarðskjálftamælar óróa frá kl 17:00. Gosið var öflugast fyrstu 2 tímana sem sprengigos og var gossprungan 6,6 km að lengd. Virkni einangraðist svo í tvo gíga og var flæðigos að mestu eftir það <ref>[https://timarit.is/page/1960891#page/n0/mode/2up Morgunblaðið, 29. febrúar 2000] Tímarit.is</ref>. Gosinu var lokið 8. mars. Magn hrauns var minna en í fyrri Heklugosum eða 14,5 ferkílómetrar. Gjóskufallið nam um 10 milljón rúmmetrum <ref>[https://jardvis.hi.is/is/hekla-2000 Hekla 2000] Jarðvísindastofnun</ref>. Rúmmál gossins var 110 milljón rúmmetrar <ref>[https://timarit.is/page/1961778#page/n3/mode/2up Morgunblaðið, 9. mars 2000 ] Tímarit.is</ref> {{Heklugos}} ==Tengill== * [https://www.tephrabase.org/cgi-bin/tbase_ice_erup2.pl?eruption=43 Tephrabase.org] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Hekla]] [[Flokkur:2000]] eeir1njq7oerf3hmplmcdc12er8sf6b María Corina Machado 0 188101 1984037 1962321 2026-10-27T12:56:54Z TKSnaevarr 53243 1984037 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = María Corina Machado | mynd = Nobel Peace Prize 2025 - María Corina Machado press conference (3x4 cropped).jpg | mynd_texti = María Corina Machado árið 2025. | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1967|10|7}} | fæðingarstaður = [[Karakas]], [[Venesúela]] | þjóðerni = [[Venesúela|Venesúelsk]] | stjórnmálaflokkur = [[Vente Venezuela]] (frá 2012) | verðlaun = [[Václav Havel-mannréttindaverðlaunin]] (2024)<br>[[Sakharov-verðlaunin]] (2024)<br>[[Friðarverðlaun Nóbels]] (2025) | maki = Ricardo Sosa Branger (sk. 2001) | börn = 3 | háskóli = [[Universidad Católica Andrés Bello]] (BS)<br>[[Instituto de Estudios Superiores de Administración]] (MS) | undirskrift = Firma de María Corina Machado.svg }} '''María Corina Machado Parisca''' (f. 7. október 1967) er venesúelsk stjórnmálakona. Hún er einn stofnenda kosningaeftirlitshópsins [[Súmate]]<ref name=SignOn>Boustany, Nora. [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A37649-2004Jul8.html "Signing On To Challenge Hugo Chavez".] ''The Washington Post''. Washington, D.C.: 9. júlí 2004. bls. A.15. Skoðað 10. október 2025.</ref> og sat á þingi frá 2011 til 2014 fyrir annað kjördæmið í fylkinu [[Miranda (fylki)|Miranda]]. Machado er einn af leiðtogum stjórnarandstöðunnar gegn [[Nicolás Maduro]] forseta. Þrátt fyrir að hafa oft orðið fyrir hótunum dvelst hún enn í Venesúela en fer huldu höfði. Hún hlaut [[Václav Havel-verðlaunin]] frá [[Evrópuráðsþingið|Evrópuráðsþinginu]] og [[Sakharov-verðlaunin]] frá [[Evrópuráðsþingið|Evrópuþinginu]] árið 2024 og [[friðarverðlaun Nóbels]] næsta ár. == Æviágrip == === Æska og menntun === [[Mynd:Maria Corina Machado (Sumate) meets George W. Bush (2002).jpg|thumb|left|[[George W. Bush]] tekur á móti Maríu Corinu Machado í Hvíta húsinu þann 31. maí 2005.]] María Corina Machado fæddist í Karakas þann 7. október 1967. Hún var elst fjögurra systkina.<ref name=":1">{{Lien web |langue=en-us |prénom=Alonso |nom=Moleiro |titre=What is in store for María Corina Machado, the ‘iron lady’ of the Venezuelan opposition? |url=https://english.elpais.com/international/2023-02-28/what-is-in-store-for-maria-corina-machado-the-iron-lady-of-the-venezuelan-opposition.html |site=EL PAÍS English |date=2023-02-28 |consulté le=2024-10-24}}</ref> Faðir hennar, Henrique Machado Zuloaga, er viðskiptamaður sem erfði raforkufyrirtækið Electricidad de Caracas og stáliðnaðarfyrirtækin Siense (stærstu einkareknu stálframleiðslu í Venesúela og Sidetur (dótturfyrirtæki Sivensa, sem var þjóðnýtt árið 2010).<ref name=":1" /> Móðir hennar, Corina Parisca, er sálfræðingur.<ref name=":1" /> María Corina Machado gekk í fínan kaþólskan stúlknaskóla í Karakas og hlaut styrk til að ganga í Wellesley-háskóla í Massachusetts.<ref name=":2">{{lien web|langue=en|auteur1=Julie Turkewitz|auteur2=Isayen Herrera|titre=Meet the Woman Leading Venezuela's Opposition to Maduro|périodique=[[The New York Times]]|date=24 juillet 2024|lire en ligne=https://www.nytimes.com/2024/07/24/world/americas/venezuela-election-opposition-machado.html}}</ref> Í viðtali við ''[[The New York Times|New York Times]]'' lýsti hún æsku sinni sem svo að hún hafi verið „vernduð fyrir snertingu við veruleikann“.<ref>{{lien web|langue=en|auteur1=Juan Forero|titre=The woman who enrages Venezuela's leader|périodique=[[the New York Times]]|date=18 novembre 2005|lire en ligne=https://www.nytimes.com/2005/11/18/world/americas/the-woman-who-enrages-venezuelas-leader.html}}</ref> Machado útskrifaðist með gráðu í verkfræði frá Kaþólska Andrés-Bello-háskólanum og mastersgráðu í fjármálum frá stjórnsýsluháskólanum Instituto de Estudios Superiores de Administración. Hún hóf starfsferil sinn hjá fjölskyldufyrirtækinu Sivensa en vann síðan með móður sinni á barnaheimili.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> === Stjórnmálaferill === María Corina Machado hóf feril í stjórnmálum árið 2002 þegar hún tók þátt í stofnun samtakanna [[Súmate]], sem hafa það að markmiði að tryggja kosningaréttindi og vakta kosningar. Samtökin studdu valdaránstilraunina gegn [[Hugo Chávez]] forseta árið 2002 og Marúa Corina Machado var viðstödd í forsetahöllinni þegar [[Pedro Carmona]] var svarinn í embætti forseta til bráðabirgða af valdaránsmönnum.<ref name=":2" /> Hún skrifaði undir „Carmona-tilskipunina“ þar sem fyrirskipað var að þing skyldi rofið og kjörnum stjórnmálamönnum vikið úr embætti.<ref name=":5">{{Lien web |langue=es |titre=María Corina Machado, la acusada de un plan magnicida en Venezuela |url=https://www.bbc.com/mundo/noticias/2014/05/140325_venezuela_maria_corina_machado_msd |site=BBC News Mundo |date=2014-05-29 |consulté le=}}</ref> Árið 2004 safnaði Machado þremur milljónum undirskrifta á lista þar sem þess var krafist að Hugo Chávez segði af sér. Henni var í kjölfarið bannað að yfirgefa Venesúela.<ref name="chavisme">{{lien web | url = https://www.lepoint.fr/monde/maria-corina-machado-20-ans-de-lutte-contre-le-chavisme-08-02-2019-2292235_24.php | titre = María Corina Machado, 20 ans de lutte contre le chavisme | site = Lepoint.fr | date = 8 février 2019 | auteur = Suzanne Chauvain }}.</ref> Árið 2005 var hún sökuð um landráð ásamt öðrum fulltrúum Súmate fyrir að hafa tekið við fjármagni frá bandarísku samtökunum [[National Endowment for Democracy]], sem vinna að eflingu [[Frjálslynt lýðræði|frjálslynds lýðræðis]]. Beita átti fjármununum, sem námu 31.150 Bandaríkjadölum, í kosningaherferð fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um brottvikningu Hugo Chávez úr embætti sem haldin var árið 2004.<ref>{{Lien web|lang=en|url=https://www.hrw.org/news/2005/07/07/venezuela-court-orders-trial-civil-society-leaders|titre=Venezuela: Court Orders Trial of Civil Society Leaders|éditeur=[[Human Rights Watch]]|date=7 juillet 2005}}.</ref> Þar sem fjölskylda Machado varð fyrir líflátshótunum sendi hún börn sín til að búa með móður hennar í Bandaríkjunum.<ref name="chavisme" /> Í febrúar 2010 hætti Machado störfum hjá Súmate og lýsti yfir framboði á venesúelska þingið. Hún var kjörin árið 2010 í öðru kjördæmi [[Miranda (fylki)|Miranda-fylkis]].<ref>[http://informe21.com/mesa-unidad-democratica/maria-corina-machado-fue-diputada-electa-mas-votos-todo-pais-8528 María Corina Machado fue la diputada electa con más votos en todo el país con el 85,28%] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001173220/http://informe21.com/mesa-unidad-democratica/maria-corina-machado-fue-diputada-electa-mas-votos-todo-pais-8528 |date=2010-10-01 }}.</ref> Þann 13. janúar 2012 fordæmdi Machado Chávez í þingræðu í beinni útsendingu og kallaði hann þjóf vegna eignaupptöku stjórnarinnar á fyrirtækjum án endurgjalds.<ref name=chavisme/> Árið 2012 sagði flokkur hennar upp aðild að kosningabandalagi stjórnarandstöðunnar, [[Mesa de la Unidad Democrática]] (MUD), og gagnrýndi það fyrir valdboðshneigð og „félagslegt sambandsleysi“.<ref>{{Lien web|titre=Tres diputados rompieron con la Mesa de la Unidad - Nacional y Política - EL UNIVERSAL|url=https://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/121101/tres-diputados-rompieron-con-la-mesa-de-la-unidad|site=www.eluniversal.com|consulté le=2016-06-13}}.</ref> Í mars 2014 var Machado vikið úr þingsæti sínu fyrir að hafa verið í sendinefnd erlends ríkis, [[Panama]], á fundi [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], sem kjörnum þingmönnum er bannað að gera samkvæmt stjórnarskrá Venesúela. Henni var bannað að koma á þingið 1. apríl 2014 og lögregla tvístraði mótmælahópi stuðningsmanna hennar með táragasi þegar hæstiréttur landsins staðfesti embættissviptinguna. Machado sagði þetta staðfesta að í Venesúela ríkti einræði og kallaði ákvörðunina þungt högg gegn stjórnarskránni.<ref>{{lien web|url=https://www.lepoint.fr/monde/venezuela-la-deputee-d-opposition-machado-interdite-d-entree-au-parlement-01-04-2014-1808139_24.php|site=lepoint.fr|titre=Venezuela: la députée d'opposition Machado interdite d'entrée au Parlement|consulté le=10. október 2025}}</ref> Árið 2014 stofnaði Machado ásamt [[Leopoldo López]] hreyfinguna La Salida til að skipuleggja mótmæli gegn [[Nicolás Maduro]] forseta, eftirmanni Chávez, sem Machado neitaði að viðurkenna sem réttkjörinn forseta.<ref name=":5" /> Árið 2019 studdi hún tilkall [[Juan Guaidó|Juans Guaidó]] til forsetaembættisins.<ref name=chavisme/> [[Mynd:Mariacorinamachado2.jpg|thumb|right|María Corina Machado á fundi [[Alþjóðaefnahagsráðið|Alþjóðaefnahagsráðsins]] í [[Rio de Janeiro]] árið 2011.]] Þann 22. október 2023 hlaut Machado 93,13 % atkvæða<ref name=":4">{{lien web|langue=fr|titre=Au Venezuela, la libérale Maria Corina Machado remporte les primaires de l’opposition|périodique=Le Monde|date=2023-10-23|lire en ligne=https://www.lemonde.fr/international/article/2023/10/23/au-venezuela-la-liberale-maria-corina-machado-remporte-les-primaires-de-l-opposition_6196113_3210.html|consulté le=}}</ref> í prófkjöri sem stjórnarandstaðan skipulagði fyrir forsetakosningar Venesúela árið 2024.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Présidentielle au Venezuela : Maria Corina Machado remporte les primaires de l'opposition | url= https://www.france24.com/fr/am%C3%A9riques/20231023-pr%C3%A9sidentielle-au-venezuela-maria-corina-machado-remporte-les-primaires-de-l-opposition |site=France 24 |date=2023-10-23 |consulté le=2023-10-23}}</ref> Ríkisendurskoðandi Venesúela hafði hins vegar gert opinbera úttekt á fjármálum Machado og bannað henni í júní 2023 að gegna opinberu embætti til ársins 2030.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Politique. Au Venezuela, l’opposition “s’unit autour de María Corina Machado”… déclarée inéligible |url=https://www.courrierinternational.com/article/politique-au-venezuela-l-opposition-s-unit-autour-de-mar-a-corina-machado-declaree-ineligible |site=Courrier international |date=2023-07-03 |consulté le=2023-10-23}}</ref> Hann sakaði hana um fjármálamisferli og um að styðja efnahagsþvinganir sem Bandaríkin höfðu lagt á Venesúela.<ref name=":4" /> Þann 27. janúar 2024 bannaði Hæstiréttur Venesúela Machado að gefa kost á sér í forsetakosningunum.<ref>{{Lien web |langue=fr-FR |titre=Présidentielle au Venezuela : la principale opposante écartée, les États-Unis envisagent des sanctions |url=https://www.leparisien.fr/international/presidentielle-au-venezuela-la-principale-opposante-ecartee-les-etats-unis-envisagent-des-sanctions-27-01-2024-Y2LPXDOB55EWXOVY6RUO3B3F3I.php |site=Le Parisien |date=2024-01-27 |consulté le=2024-03-21}}</ref> Þann 24. mars 2024 tilkynnti Maria Corina Machado að Corina Yoris myndi bjóða sig fram fyrir hana í forsetakosningunum 28. júlí<ref>{{Lien web |langue=fr-FR |prénom=Marie |nom=Delcas |titre=Au Venezuela, une universitaire de 79 ans sera la candidate de l’opposition à l’élection présidentielle |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2024/03/24/au-venezuela-une-universitaire-de-79-ans-sera-la-candidate-de-l-opposition-a-l-election-presidentielle_6223922_3210.html|site=Le Monde |date=2024-03-24 |consulté le=2024-03-24}}</ref> en þetta framboð var einnig ógilt. Að endingu varð [[Edmundo González Urrutia]] frambjóðandi sameinaðrar stjórnarandstöðu í kosningunum og Machado lýsti yfir stuðningi við hann. Í skoðanakönnun Datincorp í apríl 2024 mældist González Urrutia með 50% fylgi en Nicolás Maduro aðeins með 18%.<ref>{{Lien web |langue=es |auteur=Pacífico Sánchez |titre= Entrevista Dominical. Rafael Ignacio Montes de Oca: Edmundo González Urrutia es intachable, respetuoso y garante de una transición sin traumas #28Abr|site=El Impulso |date=2024-04-28|lire en ligne= https://www.elimpulso.com/2024/04/28/entrevista-dominical-rafael-ignacio-montes-de-oca-edmundo-gonzalez-urrutia-es-intachable-respetuoso-y-garante-de-una-transicion-sin-traumas-28abr/ |consulté le= 2024-06-17}} </ref><ref name="LM">{{Lien web |langue=fr |auteur=Pénélope Quesada |titre= Au Venezuela, le candidat de l’opposition Edmundo Gonzalez Urrutia en tête des sondages face à Nicolas Maduro|site=[[Le Monde]] |date=2024-06-16|lire en ligne= https://www.lemonde.fr/international/article/2024/06/16/au-venezuela-le-candidat-de-l-opposition-en-tete-des-sondages-face-a-nicolas-maduro_6240795_3210.html |consulté le= 2024-06-17}} </ref> Þrátt fyrir að verða fyrir hótunum í Venesúela ákvað María Corina Machado að vera áfram í landinu en láta lítið fyrir sér fara og búa á leynilegum stað svo hún gæti haldið áfram að ferðast um landið og breiða út boðskap sinn gegn stjórnvöldum.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Trois choses à savoir sur María Corina Machado, prix Nobel de la paix 2025 |url=https://www.20minutes.fr/monde/4178466-20251010-prix-nobel-paix-2025-opposition-pacifique-clandestinite-trois-choses-savoir-maria-corina-machado |site=20 Minutes |date=2025-10-10 |consulté le=2025-10-10}}</ref><ref name=LM2025>{{lien web | langue=fr | titre=Le prix Nobel de la paix décerné à Maria Corina Machado, opposante vénézuélienne | site=[[Le Monde]] | date=10 octobre 2025 | url= https://www.lemonde.fr/international/article/2025/10/10/le-prix-nobel-de-la-paix-decerne-a-l-opposante-venezuelienne-maria-corina-machado_6645609_3210.html }}</ref> Þann 30. september 2024 hlaut Machado [[Václav Havel-verðlaunin]] frá [[Evrópuráðsþingið|Evrópuráðsþinginu]] fyrir störf í þágu mannréttinda.<ref name=":0">{{Lien web |langue=fr |titre=L'opposante vénézuélienne Maria Corina Machado récompensée par le prix Vaclav-Havel |url=https://www.lefigaro.fr/international/l-opposante-venezuelienne-maria-corina-machado-recompensee-par-le-prix-vaclav-havel-20240930 |site=Le Figaro |date=2024-09-30 |consulté le=2024-09-30}}</ref> Þann 24. október hlaut hún jafnframt [[Sakharov-verðlaunin]] frá [[Evrópuþingið|Evrópuþinginu]] ásamt Edmundo González Urrutia fyrir „djarfa baráttu þeirra fyrir endurreisn frelsis og lýðræðis í Venesúela“.<ref>{{Lien web |auteur=Communiqué de presse |titre=María Corina Machado et Edmundo González Urrutia lauréats du Prix Sakharov 2024 |url=https://www.europarl.europa.eu/news/fr/press-room/20241017IPR24738/maria-corina-machado-et-edmundo-gonzalez-urrutia-laureats-du-prix-sakharov-2024 |format=html |accès url=libre |site=Parlement européen |date=24 octobre 2024 |consulté le=10 octobre 2025}}</ref> Þann 10. október 2025 hlaut hún [[friðarverðlaun Nóbels]] fyrir baráttu sína fyrir lýðræði og réttlæti gagnvart einræði í Venesúela.<ref name=LM2025 /><ref name=":3">{{lien web| langue = fr | auteur1 = AFP | titre = Pas de prix Nobel de la paix pour Donald Trump, la Vénézuélienne María Corina Machado récompensée | périodique = Le Figaro | date = 10 octobre 2025 | lire en ligne = https://www.lefigaro.fr/international/la-venezuelienne-maria-corina-machado-recoit-le-prix-nobel-de-la-paix-20251010 | consulté le = 10 octobre 2025}}.</ref> Hún tileinkaði verðlaunin [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta og þakkaði honum fyrir „einarðan stuðning“ hans.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=María Corina Machado dédie son Prix Nobel de la Paix à Donald Trump |url=https://www.parismatch.com/actu/international/maria-corina-machado-dedie-son-prix-nobel-de-la-paix-a-donald-trump-258423 |site=parismatch.com |date=2025-10-10 |consulté le=2025-10-10}}</ref> Síðar gaf hún Trump verðlaunapeninginn.<ref>{{Vefheimild|titill=Tók við verðlaunapeningnum og hyggst eiga hann|url=https://www.visir.is/g/20262829750d/tok-vid-verdlaunapeningnum-og-hyggst-eiga-hann|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=16. janúar 2026|skoðað=16. janúar 2026|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Machado sneri aftur til Venesúela í október 2026 eftir að hafa verið í útlegð í um það bil ár. Í janúar sama ár hafði Maduro verið steypt af stóli þegar [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026|bandarískar hersveitir rændu honum]] og fóru með hann í varðhald til Bandaríkjanna.<ref>{{Vefheimild|titill=Machado snýr heim eftir nær árs út­legð|url=https://www.visir.is/g/20262953528d/machado-snyr-heim-eftir-naer-ars-ut-legd|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=25. október 2026|skoðað=27. október 2026|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> == Stjórnmálaskoðanir == María Corina Machado lýsti sjálfri sér sem miðjumanneskju í prófkjöri stjórnarandstöðunnar árið 2023 en franska blaðið ''[[Le Monde]]'' skilgreindi hana sem hluta af hægri væng stjórnarandstöðunnar í ljósi frjálshyggjusinnaðrar efnahagsstefnu hennar og fyrirætlana um að einkavæða ríkisolíufélagið [[PDVSA]].<ref name=":4" /> Machado hefur tekið harða afstöðu gegn ríkisstjórn Venesúela. Hún styður efnahagsþvinganir Bandaríkjanna gegn landinu<ref>https://www.lemonde.fr/international/article/2024/01/29/au-venezuela-l-incertitude-apres-l-eviction-de-la-candidate-d-opposition-maria-corina-machado_6213661_3210.html</ref> og hefur biðlað til Bandaríkjahers að steypa Nicolás Maduro af stóli. Aðrir stjórnarandstæðingar Venesúela hafa gagnrýnt hana fyrir þetta.<ref>https://www.lemonde.fr/international/article/2025/09/03/venezuela-les-etats-unis-envoient-des-troupes-pres-des-eaux-territoriales-au-nom-de-la-lutte-contre-le-narcoterrorisme_6638718_3210.html</ref> Machado lýsti yfir stuðningi við [[Iván Duque]] í forsetakosningum Kólumbíu árið 2018, sem hann vann. Hún birtist með honum á kosningasamkomum og varaði við því að forsetaframbjóðandi vinstrimanna, [[Gustavo Petro]], myndi leiða Kólumbíu á sömu braut og Venesúela og Kúba hafa farið.<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Iván Duque, María Corina Machado y el fantasma de Venezuela|url=https://elpais.com/internacional/2018/06/05/colombia/1528226133_734203.html|site=El País|date=08 juin 2018}}.</ref> Machado skrifaði árið 2020 undir svonefnda Madríd-yfirlýsingu, sem spænski stjórnmálaflokkurinn [[Vox (stjórnmálaflokkur)|Vox]] hafði átt frumkvæði að. Yfirlýsingin hafði það að markmiði að sameina róttæka hægriflokka á Spáni og í Rómönsku Ameríku gegn „eiturlyfja-kommúnisma“, vinstrihreyfingum og glæpahreyfingum.<ref>{{Lien web |langue=es |titre=Quiénes son los amigos internacionales de José Antonio Kast |url=https://interferencia.cl/articulos/quienes-son-los-amigos-internacionales-de-jose-antonio-kast |site=Interferencia |date=2021-10-24 |consulté le=}}</ref> Machado óskaði [[Javier Milei]] til hamingju með sigur hans í forsetakosningum Argentínu í nóvember 2023 og sagði árangur hans vera sigur í baráttu Rómönsku Ameríku fyrir breytingum og frelsi.<ref>{{Lien web |langue=es |prénom= |nom= |titre=María Corina Machado felicita a Javier Milei por su triunfo de la "libertad" en Argentina |url=https://www.swissinfo.ch/spa/mar%C3%ADa-corina-machado-felicita-a-javier-milei-por-su-triunfo-de-la-libertad-en-argentina/48991944 |site=SWI swissinfo.ch |date=2023-11-20 |consulté le=}}</ref> María Corina Machado styður innlimun Venesúela á [[Essequibo]], héraði sem tilheyrir [[Gvæjana]], en hafnar beitingu hervalds til að ná þessu fram.<ref>{{Lien web |langue=en |prénom=The Brussels |nom=Times |titre=Venezuelan opposition supports claims over oil-rich region in neighbouring Guyana |url=https://www.brusselstimes.com/1515899/venezuelan-opposition-supports-claims-over-oil-rich-region-in-neighbouring-guyana |site=www.brusselstimes.com |consulté le=}}</ref> Hún sakaði Hugo Chávez um að hafa snúið baki við „endurreisn Essequibo“ af pólitískum ástæðum.<ref>{{Lien web |langue=en-US |nom= |titre=Venezuela’s opposition criticizes Chavez's handling of Essequibo claim, opposes military intervention |url=https://oilnow.gy/news/venezuelas-opposition-criticizes-chavezs-handling-of-essequibo-claim-opposes-military-intervention/ |date=2025-04-03 |consulté le=}}</ref> Hún sagðist styðja rétt Ísraels til að verja sig í [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|stríðinu á Gaza]] frá árinu 2023 og sagði að sigra yrði hryðjuverkastarfsemi hvað sem það kostar. Hún á í nánu sambandi við ísraelska forsætisráðherrann [[Benjamín Netanjahú]] og stjórnmálaflokkur hennar, Vente Venezuela, skrifaði árið 2020 undir samstarfssamning við ísraelska [[Likud]]-flokkinn.<ref>https://www.theweek.in/news/middle-east/2025/10/10/nobel-peace-prize-winner-mara-corina-machado-supports-israel-s-war-and-benjamin-netanyahu-here-are-the-facts.html</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{DEFAULTSORT:Machado, María Corina}} {{f|1967}} [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Handhafar Sakharov-verðlaunanna]] [[Flokkur:Venesúelskir stjórnmálamenn]] 1d2atu7qhdfjxkgyl3hycazqpy4ith3 Catherine Connolly 0 188368 1984120 1974108 2026-10-28T10:02:19Z TKSnaevarr 53243 /* Tilvísanir */ 1984120 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Catherine Connolly | mynd = Inauguration of Catherine Connolly, 11 November 2025 15 (cropped).jpg | myndatexti1 = Catherine Connolly árið 2025. | titill = Forseti Írlands | stjórnartíð_start = 11. nóvember 2025 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Michael D. Higgins]] | forsætisráðherra = [[Micheál Martin]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1957|7|12}} | fæðingarstaður = [[Galway]], [[Írska lýðveldið|Írlandi]] | þjóðerni = [[Írland|Írsk]] | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundin (frá 2006)<br>[[Verkamannaflokkurinn (Írland)|Verkamannaflokkurinn]] (til 2006) | maki = {{gifting|Brian McEnery|1992}} | börn = 2 | háskóli = [[Háskólinn í Leeds]]<br>[[Háskólinn í Galway]]<br>[[King's Inns]] | nafn_á_frummáli = {{nobold|Caitríona Ní Chonghaile}} }} '''Catherine Martina Ann Connolly''' ([[írska]] '''Caitríona Máirtíona Áine Ní Chonghaile'''; f. 12. júlí 1957) er írsk stjórnmálakona og núverandi forseti Írlands. Hún hefur verið þingmaður (Teachta Dála) fyrir kjördæmi í Vestur-Galway frá þingkosningunum á Írlandi árið 2016. Hún var jafnframt forseti þingnefndar um írska tungu, írskumælandi héruð og eyjarnar frá 2017 til 2020 og borgarstjóri [[Galway]] frá 2004 til 2005.<ref name="oireachtas_db">{{Lien web |titre=Catherine Connolly |url=https://www.oireachtas.ie/en/members/member/Catherine-Connolly.D.2016-10-03/ |série=Oireachtas Members Database |consulté le=13 juillet 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617181350/https://www.oireachtas.ie/en/members/member/Catherine-Connolly.D.2016-10-03/ |archive-date=17 June 2019 }}</ref><ref>{{Lien web |titre=Connolly and Pringle join I4C in April 2016 |url=https://www.kildarestreet.com/debate/?id=2016-04-14a.266 |éditeur=Oireachtas Éireann/Kildarestreet |consulté le=21 avril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428065508/https://www.kildarestreet.com/debate/?id=2016-04-14a.266 |archive-date=28 April 2016 }}</ref> Connolly var varaforseti írska þingsins frá júlí 2020 til nóvember 2024. == Stjórnmálaferill í Galway == Connolly var kjörin í borgarstjórn Galway í fyrsta sinn í júní árið 1999 í vesturkjördæmi borgarinnar og síðan endurkjörin í austurkjördæmi hennar árið 2004.<ref name="elecs_irl">{{Lien web |titre=Catherine Connolly |url=http://electionsireland.org/candidate.cfm?id=4630 |série=ElectionsIreland.org |consulté le=27 février 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110228075733/http://electionsireland.org////candidate.cfm?id=4630 |archive-date=28 February 2011 }}</ref> Sama ár var hún kjörin borgarstjóri Galway. Connolly sagði sig úr írska [[Verkamannaflokkurinn (Írland)|Verkamannaflokknum]] árið 2006, þegar henni var neitað um sæti á kosningalista flokksins með [[Michael D. Higgins]] í Vestur-Galway. Hún bauð sig sjálfstætt fram í þingkosningum Írlands árið 2007 og hlaut rúmlega 2.000 atkvæði. Systir hennar, Colette, sem er nú borgarfulltrúi í Galway,<ref>{{Lien web |titre=Galway City – Your Council |url=https://www.galwaycity.ie/council-mayor-information |série=Galway City Council |consulté le=14 janvier 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116070400/https://www.galwaycity.ie/council-mayor-information |archive-date=16 January 2021 }}</ref> var kjörin í borgarstjórn Galway í hennar stað þegar Connolly var kjörin á þing.<ref name=":0">{{Lien web |langue=en |titre=Colette Connolly – profile on WhoismyTD |url=http://www.whoismytd.com/person/colette-connolly |série=Who is my TD? |consulté le=2021-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122010426/https://www.whoismytd.com/person/colette-connolly |archive-date=22 January 2021 }}</ref> == Ferill í landsmálum == Connolly bauð sig fram á þing árið 2011 í Vestur-Galway<ref name="rte-galway-west-2011">{{Lien web |titre=Galway West |url=http://www.rte.ie/news/election2011/results/galway-west.html |série=Election 2011 |éditeur=RTÉ |consulté le=28 février 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110228221642/http://www.rte.ie/news/election2011/results/galway-west.html |archive-date=28 February 2011 }}</ref> en tapaði fyrir Seán Kyle, frambjóðanda [[Fine Gael]], með aðeins 17 atkvæðum. Hún fór fram á fulla endurtalningu<ref>{{lien web|url=http://www.rte.ie/news/2011/0301/election.html|titre=Connolly granted full recount in Galway West|périodique=RTÉ|date=1 March 2011|consulté le=1 mars 2011|archive-date=3 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303233324/http://www.rte.ie/news/2011/0301/election.html}}</ref> sem lauk fjórum dögum síðar en breytti ekki niðurstöðunni.<ref>{{lien web|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2011/0302/breaking9.html|titre=FG's Kyne wins final seat in Galway|journal=The Irish Times|date=2 March 2011|consulté le=2 mars 2011|archive-date=3 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303053003/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2011/0302/breaking9.html}}</ref> Connolly var kjörin á þing fyrir kjördæmið í Vestur-Galway í þingkosningum Írlands árið 2016. Í jómfrúarræðu sinni gagnrýndi hún umhverfis-, samfélags- og sveitarstjórnarráðherrann Alan Kelly fyrir heimilisleysiskreppu á Írlandi<ref>{{lien web|url=http://connachttribune.ie/galway-td-slams-minister-alan-kellys-arrogance-over-housing-crisis/|titre=Galway TD slams Minister Alan Kelly's arrogance over housing crisis|périodique=Connacht Tribune|date=5 April 2016|consulté le=6 avril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406213248/http://connachttribune.ie/galway-td-slams-minister-alan-kellys-arrogance-over-housing-crisis/|archive-date=6 April 2016}}</ref> Connolly sat í ríkisreikninganefnd þingsins og var forseti þingnefndar um um írska tungu, írskumælandi héruð og írsku eyjarnar. Connolly var endurkjörin í þingkosningum Írlands árið 2020.<ref>{{lien web|titre=General Election Results 2020 for Galway West|date=2020|périodique=Raidió Teilifís Éireann|url=https://www.rte.ie/news/election-2020/results/#/national/galway-west|consulté le=14 janvier 2021|archive-date=13 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213130309/https://www.rte.ie/news/election-2020/results/#/national/galway-west}}</ref> Hún var kjörin varaforseti írska þingsins (Leas-Cheann Comhairle) þann 23. júlí 2023 í óvæntum sigri gegn frambjóðanda Fine Gael, [[Fergus O'Dowd]], og var fyrsta konan til að gegna því embætti.<ref>{{lien web|url=https://www.thejournal.ie/independent-td-catherine-connolly-elected-leas-cheann-comhairle-in-shock-defeat-for-government-5157958-Jul2020/|titre=Independent TD Catherine Connolly elected Leas Cheann Comhairle in shock defeat for Government|périodique=[[TheJournal.ie]]|prénom=Cónal|nom=Thomas|date=23 July 2020|consulté le=23 juillet 2020|archive-date=24 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724124315/https://www.thejournal.ie/independent-td-catherine-connolly-elected-leas-cheann-comhairle-in-shock-defeat-for-government-5157958-Jul2020/}}</ref> Connolly bauð sig sjálfstætt fram í forsetakosningum Írlands árið 2025. Hún naut stuðnings helstu vinstriflokka Írlands, þar á meðal [[Sinn Féin]], [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Írland)|Jafnaðarmannaflokksins]], [[Verkamannaflokkurinn (Írland)|Verkamannaflokksins]], [[Fólkið á undan hagnaði|Fólksins á undan hagnaði]], [[Græni flokkurinn (Írland)|Græningja]] og [[Samstaða (írskur stjórnmálaflokkur)|Samstöðu]]. Connolly vann afgerandi sigur í kosningunum þann 25. október 2025 með 64 prósentum atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Vinstrikonan um­deilda vann sann­færandi sigur á Ír­landi|url=https://www.visir.is/g/20252794538d/vinstrikonan-um-deilda-vann-sann-faerandi-sigur-a-ir-landi|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=25. október 2025|skoðað=26. október 2025|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> ==Einkahagir== Connolly er upphaflega frá Shantalla en hefur búið í Claddagh frá árinu 1988. Hún er gift og á tvö börn. Hún er lögmaður en hefur einnig starfað sem klínískur sálfræðingur í [[Ballinasloe]], [[Galway]] og [[Connemara]]. Connolly talar [[Írska|írsku]] reiprennandi.<ref>{{lien web|url=http://www.advertiser.ie/galway/article/82773/galway-can-lead-the-state-in-voting-for-change-this-month|titre=Galway can lead the State in voting for change this month|périodique=Galway Advertiser|date=11 February 2016|consulté le=17 décembre 2018|archive-date=17 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217111206/http://www.advertiser.ie/galway/article/82773/galway-can-lead-the-state-in-voting-for-change-this-month}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Michael D. Higgins]] | titill=Forseti Írlands | frá=11. nóvember 2025 | til= | eftir=Enn í embætti}} {{töfluendir}} {{Forsetar Írlands}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Connolly, Catherine}} {{f|1957}} [[Flokkur:Forsetar Írlands]] plpfvwx431updcriku2ls4wu31qnqfv 1984121 1984120 2026-10-28T10:07:59Z TKSnaevarr 53243 1984121 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Catherine Connolly | mynd = Official Photograph of President Catherine Connolly (cropped).jpg | myndatexti1 = Catherine Connolly árið 2026. | titill = Forseti Írlands | stjórnartíð_start = 11. nóvember 2025 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Michael D. Higgins]] | forsætisráðherra = [[Micheál Martin]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1957|7|12}} | fæðingarstaður = [[Galway]], [[Írska lýðveldið|Írlandi]] | þjóðerni = [[Írland|Írsk]] | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundin (frá 2006)<br>[[Verkamannaflokkurinn (Írland)|Verkamannaflokkurinn]] (til 2006) | maki = {{gifting|Brian McEnery|1992}} | börn = 2 | háskóli = [[Háskólinn í Leeds]]<br>[[Háskólinn í Galway]]<br>[[King's Inns]] | nafn_á_frummáli = {{nobold|Caitríona Ní Chonghaile}} }} '''Catherine Martina Ann Connolly''' ([[írska]] '''Caitríona Máirtíona Áine Ní Chonghaile'''; f. 12. júlí 1957) er írsk stjórnmálakona og núverandi forseti Írlands. Hún hefur verið þingmaður (Teachta Dála) fyrir kjördæmi í Vestur-Galway frá þingkosningunum á Írlandi árið 2016. Hún var jafnframt forseti þingnefndar um írska tungu, írskumælandi héruð og eyjarnar frá 2017 til 2020 og borgarstjóri [[Galway]] frá 2004 til 2005.<ref name="oireachtas_db">{{Lien web |titre=Catherine Connolly |url=https://www.oireachtas.ie/en/members/member/Catherine-Connolly.D.2016-10-03/ |série=Oireachtas Members Database |consulté le=13 juillet 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617181350/https://www.oireachtas.ie/en/members/member/Catherine-Connolly.D.2016-10-03/ |archive-date=17 June 2019 }}</ref><ref>{{Lien web |titre=Connolly and Pringle join I4C in April 2016 |url=https://www.kildarestreet.com/debate/?id=2016-04-14a.266 |éditeur=Oireachtas Éireann/Kildarestreet |consulté le=21 avril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428065508/https://www.kildarestreet.com/debate/?id=2016-04-14a.266 |archive-date=28 April 2016 }}</ref> Connolly var varaforseti írska þingsins frá júlí 2020 til nóvember 2024. == Stjórnmálaferill í Galway == Connolly var kjörin í borgarstjórn Galway í fyrsta sinn í júní árið 1999 í vesturkjördæmi borgarinnar og síðan endurkjörin í austurkjördæmi hennar árið 2004.<ref name="elecs_irl">{{Lien web |titre=Catherine Connolly |url=http://electionsireland.org/candidate.cfm?id=4630 |série=ElectionsIreland.org |consulté le=27 février 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110228075733/http://electionsireland.org////candidate.cfm?id=4630 |archive-date=28 February 2011 }}</ref> Sama ár var hún kjörin borgarstjóri Galway. Connolly sagði sig úr írska [[Verkamannaflokkurinn (Írland)|Verkamannaflokknum]] árið 2006, þegar henni var neitað um sæti á kosningalista flokksins með [[Michael D. Higgins]] í Vestur-Galway. Hún bauð sig sjálfstætt fram í þingkosningum Írlands árið 2007 og hlaut rúmlega 2.000 atkvæði. Systir hennar, Colette, sem er nú borgarfulltrúi í Galway,<ref>{{Lien web |titre=Galway City – Your Council |url=https://www.galwaycity.ie/council-mayor-information |série=Galway City Council |consulté le=14 janvier 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116070400/https://www.galwaycity.ie/council-mayor-information |archive-date=16 January 2021 }}</ref> var kjörin í borgarstjórn Galway í hennar stað þegar Connolly var kjörin á þing.<ref name=":0">{{Lien web |langue=en |titre=Colette Connolly – profile on WhoismyTD |url=http://www.whoismytd.com/person/colette-connolly |série=Who is my TD? |consulté le=2021-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122010426/https://www.whoismytd.com/person/colette-connolly |archive-date=22 January 2021 }}</ref> == Ferill í landsmálum == Connolly bauð sig fram á þing árið 2011 í Vestur-Galway<ref name="rte-galway-west-2011">{{Lien web |titre=Galway West |url=http://www.rte.ie/news/election2011/results/galway-west.html |série=Election 2011 |éditeur=RTÉ |consulté le=28 février 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110228221642/http://www.rte.ie/news/election2011/results/galway-west.html |archive-date=28 February 2011 }}</ref> en tapaði fyrir Seán Kyle, frambjóðanda [[Fine Gael]], með aðeins 17 atkvæðum. Hún fór fram á fulla endurtalningu<ref>{{lien web|url=http://www.rte.ie/news/2011/0301/election.html|titre=Connolly granted full recount in Galway West|périodique=RTÉ|date=1 March 2011|consulté le=1 mars 2011|archive-date=3 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303233324/http://www.rte.ie/news/2011/0301/election.html}}</ref> sem lauk fjórum dögum síðar en breytti ekki niðurstöðunni.<ref>{{lien web|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2011/0302/breaking9.html|titre=FG's Kyne wins final seat in Galway|journal=The Irish Times|date=2 March 2011|consulté le=2 mars 2011|archive-date=3 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303053003/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2011/0302/breaking9.html}}</ref> Connolly var kjörin á þing fyrir kjördæmið í Vestur-Galway í þingkosningum Írlands árið 2016. Í jómfrúarræðu sinni gagnrýndi hún umhverfis-, samfélags- og sveitarstjórnarráðherrann Alan Kelly fyrir heimilisleysiskreppu á Írlandi<ref>{{lien web|url=http://connachttribune.ie/galway-td-slams-minister-alan-kellys-arrogance-over-housing-crisis/|titre=Galway TD slams Minister Alan Kelly's arrogance over housing crisis|périodique=Connacht Tribune|date=5 April 2016|consulté le=6 avril 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406213248/http://connachttribune.ie/galway-td-slams-minister-alan-kellys-arrogance-over-housing-crisis/|archive-date=6 April 2016}}</ref> Connolly sat í ríkisreikninganefnd þingsins og var forseti þingnefndar um um írska tungu, írskumælandi héruð og írsku eyjarnar. Connolly var endurkjörin í þingkosningum Írlands árið 2020.<ref>{{lien web|titre=General Election Results 2020 for Galway West|date=2020|périodique=Raidió Teilifís Éireann|url=https://www.rte.ie/news/election-2020/results/#/national/galway-west|consulté le=14 janvier 2021|archive-date=13 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213130309/https://www.rte.ie/news/election-2020/results/#/national/galway-west}}</ref> Hún var kjörin varaforseti írska þingsins (Leas-Cheann Comhairle) þann 23. júlí 2023 í óvæntum sigri gegn frambjóðanda Fine Gael, [[Fergus O'Dowd]], og var fyrsta konan til að gegna því embætti.<ref>{{lien web|url=https://www.thejournal.ie/independent-td-catherine-connolly-elected-leas-cheann-comhairle-in-shock-defeat-for-government-5157958-Jul2020/|titre=Independent TD Catherine Connolly elected Leas Cheann Comhairle in shock defeat for Government|périodique=[[TheJournal.ie]]|prénom=Cónal|nom=Thomas|date=23 July 2020|consulté le=23 juillet 2020|archive-date=24 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724124315/https://www.thejournal.ie/independent-td-catherine-connolly-elected-leas-cheann-comhairle-in-shock-defeat-for-government-5157958-Jul2020/}}</ref> Connolly bauð sig sjálfstætt fram í forsetakosningum Írlands árið 2025. Hún naut stuðnings helstu vinstriflokka Írlands, þar á meðal [[Sinn Féin]], [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Írland)|Jafnaðarmannaflokksins]], [[Verkamannaflokkurinn (Írland)|Verkamannaflokksins]], [[Fólkið á undan hagnaði|Fólksins á undan hagnaði]], [[Græni flokkurinn (Írland)|Græningja]] og [[Samstaða (írskur stjórnmálaflokkur)|Samstöðu]]. Connolly vann afgerandi sigur í kosningunum þann 25. október 2025 með 64 prósentum atkvæða.<ref>{{Vefheimild|titill=Vinstrikonan um­deilda vann sann­færandi sigur á Ír­landi|url=https://www.visir.is/g/20252794538d/vinstrikonan-um-deilda-vann-sann-faerandi-sigur-a-ir-landi|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=25. október 2025|skoðað=26. október 2025|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> ==Einkahagir== Connolly er upphaflega frá Shantalla en hefur búið í Claddagh frá árinu 1988. Hún er gift og á tvö börn. Hún er lögmaður en hefur einnig starfað sem klínískur sálfræðingur í [[Ballinasloe]], [[Galway]] og [[Connemara]]. Connolly talar [[Írska|írsku]] reiprennandi.<ref>{{lien web|url=http://www.advertiser.ie/galway/article/82773/galway-can-lead-the-state-in-voting-for-change-this-month|titre=Galway can lead the State in voting for change this month|périodique=Galway Advertiser|date=11 February 2016|consulté le=17 décembre 2018|archive-date=17 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217111206/http://www.advertiser.ie/galway/article/82773/galway-can-lead-the-state-in-voting-for-change-this-month}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Michael D. Higgins]] | titill=Forseti Írlands | frá=11. nóvember 2025 | til= | eftir=Enn í embætti}} {{töfluendir}} {{Forsetar Írlands}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Connolly, Catherine}} {{f|1957}} [[Flokkur:Forsetar Írlands]] n0h9bxf2mbvdxefec2bvqz24izcghoi Beinir Johannesen 0 190776 1984100 1977496 2026-10-27T19:37:39Z TKSnaevarr 53243 1984100 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Beinir Johannesen | búseta = | mynd = Beinir Johannesen at Ursula von der Leyen Visit to Greenland (P-070390-00-63) (cropped 3x4).jpg | myndastærð = | myndatexti1 = Beinir Johannesen árið 2026. | titill = [[Lögmaður Færeyja]] | stjórnartíð_start =13. apríl 2026 | stjórnartíð_end = | einvaldur = [[Friðrik 10.]] | forveri = [[Aksel V. Johannesen]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1997|2|12}} | fæðingarstaður = [[Klaksvík]], [[Færeyjar|Færeyjum]] | stjórnmálaflokkur = [[Fólkaflokkurinn]] | maki = Helena Johannesen | börn = | háskóli = }} '''Beinir Johannesen''' (f. 12. febrúar 1997) er [[Færeyjar|færeyskur]] stjórnmálamaður frá [[Klaksvík]], núverandi formaður [[Fólkaflokkurinn|Fólkaflokksins]] og núverandi [[lögmaður Færeyja]].<ref name="info2020"/><ref name="klaksvik"/> Þegar Beinir var kjörinn á [[lögþing Færeyja]] 31. ágúst 2019 hafði hann nýlega útskrifast úr menntaskóla og var meðlimur í bæjarráði Klaksvíkur fyrir Fólkaflokkinn.<ref name="klaksvik"/> Hann hlaut 995 einstaklingsatkvæði, sem voru flest atkvæði allra frambjóðenda flokksins og allra frambjóðenda sem náðu kjöri í fyrstu umferð. Í kosningum á [[danska þingið]] 5. júní sama ár hafði hann hlotið 677 einstaklingsatkvæði.<ref name="info2019aug"/> Beinir Johannesen var kjörinn formaður Fólkaflokksins þann 10. nóvember 2022 eftir að Christian Andreasen sagði af sér, stuttu eftir kosningar á danska þingið. Hann var þá aðeins 25 ára gamall.<ref>{{cite web |url=https://kvf.fo/greinar/2022/11/10/beinir-johannesen-nyggjur-formadur-i-folkaflokkinum |title=Beinir Johannesen nýggjur formaður í Fólkaflokkinum |last=Hansen |first=Uni L. |date=10. november 2022 |website=kvf.fo |publisher=Kringvarp Føroya |access-date=10. november 2022|archive-date=2022-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110231400/http://kvf.fo/greinar/2022/11/10/beinir-johannesen-nyggjur-formadur-i-folkaflokkinum |dead-url=yes }}</ref> Í kosningum á lögþingið 26. mars 2026 hlaut Beinir 1.679 einstaklingsatkvæði. Fólkaflokkurinn varð stærsti flokkurinn á lögþinginu og myndaði ríkisstjórn ásamt [[Jafnaðarflokkurinn|Jafnaðarflokknum]] og [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokknum]]. Beinir varð yngsti lögmaður í sögu Færeyja, þá 29 ára gamall.<ref>https://kvf.fo/greinar/2026/04/09/hava-skrivad-undir-samgonguskjalid</ref> == Fjölskylda == Beinir Jo­hann­e­sen er sonarsonur [[Vilhelm Johannesen|Vilhelms Johannesen]], sem var þingmaður á lögþinginu frá 1980 til 2008. Hann er jafnframt bróðursonur [[Aksel V. Johannesen|Aksels V. Johannesen]], sem var lögmaður Færeyja á undan honum og er formaður Jafnaðarflokksins.<ref name="info2019sep"/> == Tenglar == *[https://www.in.fo/news-detail/eg-helt-eg-kundi-gera-mun - Eg helt eg kundi gera mun], in.fo, 15.02.2020 *[https://kvf.fo/valevni Hesi stilla upp til løgtingsvalið 2019 - A - Beinir Johannesen], kvf.fo *[https://www.klaksvik.fo/byradslimir Býráðslimir], klaksvik.fo == Heimildir == {{reflist|refs= <ref name="info2020">[https://www.in.fo/news-detail/eg-helt-eg-kundi-gera-mun - Eg helt eg kundi gera mun], in.fo, 15.02.2020</ref> <ref name="klaksvik">[https://www.klaksvik.fo/byradslimir Býráðslimir], klaksvik.fo</ref> <ref name="info2019aug">[https://www.in.fo/news-detail/news/beinir-johannesen-gjoert-kanonval/ Beinir Johannesen gjørt kanónval], in.fo, 31. 08. 2019</ref> <ref name="info2019sep">[https://www.in.fo/news-detail/fleiri-tingf-lk-hava-havt-p-par-og-abbar-l-gtinginum Fleiri tingfólk hava havt pápar og abbar í Løgtinginum], in.fo, 09.09.2019</ref> }} {{Lögmenn Færeyja}} {{DEFAULTSORT:Johannesen, Beinir}} {{f|1997}} [[Flokkur:Lögmenn Færeyja]] ahqp6odhhve2k80ue59o894ac923mpb Flokkur:Hollenskir tölvuleikjahönnuðir 14 190854 1984036 1961781 2026-10-27T12:39:26Z TKSnaevarr 53243 1984036 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:tölvuleikjahönnuðir]] [[Flokkur:Hollendingar|tölvuleikjahönnuðir]] mu8fc4z9elb88pl8zjompqh1cqaj4u7 Keiko Fujimori 0 191885 1984080 1980208 2026-10-27T16:04:47Z TKSnaevarr 53243 1984080 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Keiko Fujimori | mynd = Pdta. Keiko Fujimori.jpg | myndatexti1 = Keiko Fujimori árið 2026. | titill = Forseti Perú | stjórnartíð_start = 28. júlí 2026 | vara_forseti = Luis Galarreta | forsætisráðherra = [[Luis Galarreta]] | forveri = [[José María Balcázar]] | fæðingarnafn = Keiko Sofía Fujimori Higuchi | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1975|5|25}} | fæðingarstaður = [[Líma]], [[Perú]] | þjóðerni = [[Perú]]sk | stjórnmálaflokkur = [[Alþýðuvaldið]] | háskóli = [[Stony Brook-háskóli]]<br>[[Boston-háskóli]] ([[Baccalaureus Scientiarum|BS]])<br>[[Columbia-háskóli]] ([[Master of Business Administration|MBA]]) | starf = Stjórnmálamaður | maki = {{gifting|Mark Villanella|2004|2022|orsök=skildu}} | börn = 2 | faðir = [[Alberto Fujimori]] | móðir = [[Susana Higuchi]] | undirskrift = Keiko Fujimori signature.svg }} '''Keiko Sofía Fujimori Higuchi''' (f. 25. maí 1975) er perúsk stjórnmálakona og núverandi forseti Perú. Hún er elsta dóttir fyrrum forsetans [[Alberto Fujimori]] og er merkisberi [[Fujimorismi|fujimorismans]], íhaldssamrar stjórnmálastefnu sem nefnd er eftir föður hennar. Hún hefur verið leiðtogi [[Fuerza Popular|Alþýðuvaldsins]], stjórnmálaflokks fujimorista, frá árinu 2010. Fujimori gegndi embættisskyldum forsetafrúr Perú frá 1994 til 2000 og sat á þingi fyrir kjördæmi í Líma frá 2006 til 2011. Keiko Fujimori bauð sig fram til forseta Perú og komst í aðra kosningaumferð árin 2011, 2016 og 2021 og vann loks sigur í seinni umferð árið 2026. Hún tók við forsetaembætti 28. júlí 2026 og er fyrsta konan sem hefur verið kjörin forseti Perú. Keiko Fujimori fæddist í [[Líma]] og er dóttir Alberto Fujimori og [[Susana Higuchi|Susönu Higuchi]]. Hún tók við embætti forsetafrúar þegar hún var 19 ára árið 1994, eftir að faðir hennar veik móður hennar úr embættinu við skilnað hjónanna. Keiko Fujimori fór með embættisskyldur forsetafrúar þar til stjórn föður hennar hrundi árið 2000. Hún nam viðskiptastjórnun í Bandaríkjunum við [[Stony Brook-háskóli|Stony Brook-háskóla]] og [[Boston-háskóli|Boston-háskóla]] og síðar við [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]]. Fujimori hóf stjórnmálaferil í eigin nafni árið 2006 og var þá kjörin á þing með metfjölda atkvæða. Árið 2010 tók hún við forystu flokks fujimorista, sem síðar var nefndur Alþýðuvaldið (''Fuerza Popular''). Fujimori hefur þrisvar forsetakosningum í seinni umferð með litlum atkvæðamun, gegn [[Ollanta Humala]] árið 2011, [[Pedro Pablo Kuczynski]] árið 2016 og [[Pedro Castillo]] árið 2021. Árið 2018 hófust málaferli gegn Fujimori í tengslum við [[Odebrecht-málið|Odebrecht-spillingarhneykslið]], þar sem hún var sökuð um að þvætta illa fengið fé með kosningaherferðum sínum. Hún var rúmt ár í gæsluvarðhaldi fram að réttarhöldum en var sleppt árið 2020.<ref>{{Vefheimild|titill= Fujimori fangelsuð á ný |url=https://www.visir.is/g/2020905517d/fujimori-fangelsud-a-ny|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=29. janúar 2020|skoðað=4. júlí 2026|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Eftir ósigur sinn í seinni kosningaumferðinni 2021 sakaði hún andstæðing sinn um kosningasvik, sem alþjóðlegir eftirlitsmenn féllust ekki á. Annarri spillingarákæru gegn Fujimori var vísað frá dómi stuttu áður en hún bauð sig fram til forseta að nýju árið 2026. Í þessari atrennu að forsetaembættinu vann Fujimori nauman sigur í seinni umferð gegn [[Roberto Sánchez (stjórnmálamaður)|Roberto Sánchez]].<ref>{{Vefheimild|titill= Annar sigur hægrimanna í Suður-Ameríku|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/06/24/annar_sigur_haegrimanna_i_sudur_ameriku/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 24. júní 2026|skoðað=4. júlí 2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill= Fujimori komin með óyfirstíganlegt forskot á Sanchez|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-06-24-fujimori-komin-med-oyfirstiganlegt-forskot-a-sanchez-479258|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 24. júní 2026|skoðað=4. júlí 2026|höfundur=Grétar Þór Sigurðsson}}</ref> Fujimori tók við embætti forseta þann 28. júlí 2026 og varð þá níundi forseti landsins á einum áratug. Við innsetningu sína hét hún því að láta her landsins leiða öryggisaðgerðir gegn glæpahreyfingum.<ref>{{Vefheimild|titill= Nýr for­seti hét því að beita hernum gegn glæpum|url=https://www.visir.is/g/20262914823d/nyr-for-seti-het-thvi-ad-beita-hernum-gegn-glaepum|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=29. júlí 2026|skoðað=27. október 2026|höfundur=Áróra L Davíðsdóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Perú | frá =28. júlí 2026 | til = | fyrir = [[José María Balcázar]] | eftir = Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Fujimori, Keiko}} {{f|1975}} [[Flokkur:Forsetar Perú]] 7f2kk47oj04ohl8kgjmalh62wnoowwv 1984081 1984080 2026-10-27T16:07:14Z TKSnaevarr 53243 1984081 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Keiko Fujimori | mynd = Pdta. Keiko Fujimori.jpg | myndatexti1 = Keiko Fujimori árið 2026. | titill = Forseti Perú | stjórnartíð_start = 28. júlí 2026 | vara_forseti = Luis Galarreta | forsætisráðherra = [[Luis Galarreta]] | forveri = [[José María Balcázar]] | fæðingarnafn = Keiko Sofía Fujimori Higuchi | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1975|5|25}} | fæðingarstaður = [[Líma]], [[Perú]] | þjóðerni = [[Perú]]sk | stjórnmálaflokkur = [[Alþýðuvaldið]] | háskóli = [[Stony Brook-háskóli]]<br>[[Boston-háskóli]] ([[Baccalaureus Scientiarum|BS]])<br>[[Columbia-háskóli]] ([[Master of Business Administration|MBA]]) | starf = Stjórnmálamaður | maki = {{gifting|Mark Villanella|2004|2022|orsök=skildu}} | börn = 2 | faðir = [[Alberto Fujimori]] | móðir = [[Susana Higuchi]] | undirskrift = Keiko Fujimori signature.svg }} '''Keiko Sofía Fujimori Higuchi''' (f. 25. maí 1975) er perúsk stjórnmálakona og núverandi forseti Perú. Hún er elsta dóttir fyrrum forsetans [[Alberto Fujimori]] og er merkisberi [[Fujimorismi|fujimorismans]], íhaldssamrar stjórnmálastefnu sem nefnd er eftir föður hennar. Hún hefur verið leiðtogi [[Fuerza Popular|Alþýðuvaldsins]], stjórnmálaflokks fujimorista, frá árinu 2010. Fujimori gegndi embættisskyldum forsetafrúr Perú frá 1994 til 2000 og sat á þingi fyrir kjördæmi í Líma frá 2006 til 2011. Keiko Fujimori bauð sig fram til forseta Perú og komst í aðra kosningaumferð árin 2011, 2016 og 2021 og vann loks sigur í seinni umferð árið 2026. Hún tók við forsetaembætti 28. júlí 2026 og er fyrsta konan sem hefur verið kjörin forseti Perú. Keiko Fujimori fæddist í [[Líma]] og er dóttir Alberto Fujimori og [[Susana Higuchi|Susönu Higuchi]]. Hún tók við embætti forsetafrúar þegar hún var 19 ára árið 1994, eftir að faðir hennar veik móður hennar úr embættinu við skilnað hjónanna. Keiko Fujimori fór með embættisskyldur forsetafrúar þar til stjórn föður hennar hrundi árið 2000. Hún nam viðskiptastjórnun í Bandaríkjunum við [[Stony Brook-háskóli|Stony Brook-háskóla]] og [[Boston-háskóli|Boston-háskóla]] og síðar við [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]]. Fujimori hóf stjórnmálaferil í eigin nafni árið 2006 og var þá kjörin á þing með metfjölda atkvæða. Árið 2010 tók hún við forystu flokks fujimorista, sem síðar var nefndur Alþýðuvaldið (''Fuerza Popular''). Fujimori hefur þrisvar tapað forsetakosningum í seinni umferð með litlum atkvæðamun, gegn [[Ollanta Humala]] árið 2011, [[Pedro Pablo Kuczynski]] árið 2016 og [[Pedro Castillo]] árið 2021. Árið 2018 hófust málaferli gegn Fujimori í tengslum við [[Odebrecht-málið|Odebrecht-spillingarhneykslið]], þar sem hún var sökuð um að þvætta illa fengið fé með kosningaherferðum sínum. Hún var rúmt ár í gæsluvarðhaldi fram að réttarhöldum en var sleppt árið 2020.<ref>{{Vefheimild|titill= Fujimori fangelsuð á ný |url=https://www.visir.is/g/2020905517d/fujimori-fangelsud-a-ny|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=29. janúar 2020|skoðað=4. júlí 2026|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Eftir ósigur sinn í seinni kosningaumferðinni 2021 sakaði hún andstæðing sinn um kosningasvik, sem alþjóðlegir eftirlitsmenn féllust ekki á. Annarri spillingarákæru gegn Fujimori var vísað frá dómi stuttu áður en hún bauð sig fram til forseta að nýju árið 2026. Í þessari atrennu að forsetaembættinu vann Fujimori nauman sigur í seinni umferð gegn [[Roberto Sánchez (stjórnmálamaður)|Roberto Sánchez]].<ref>{{Vefheimild|titill= Annar sigur hægrimanna í Suður-Ameríku|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/06/24/annar_sigur_haegrimanna_i_sudur_ameriku/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 24. júní 2026|skoðað=4. júlí 2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill= Fujimori komin með óyfirstíganlegt forskot á Sanchez|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-06-24-fujimori-komin-med-oyfirstiganlegt-forskot-a-sanchez-479258|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 24. júní 2026|skoðað=4. júlí 2026|höfundur=Grétar Þór Sigurðsson}}</ref> Fujimori tók við embætti forseta þann 28. júlí 2026 og varð þá níundi forseti landsins á einum áratug. Við innsetningu sína hét hún því að láta her landsins leiða öryggisaðgerðir gegn glæpahreyfingum.<ref>{{Vefheimild|titill= Nýr for­seti hét því að beita hernum gegn glæpum|url=https://www.visir.is/g/20262914823d/nyr-for-seti-het-thvi-ad-beita-hernum-gegn-glaepum|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=29. júlí 2026|skoðað=27. október 2026|höfundur=Áróra L Davíðsdóttir}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Perú | frá =28. júlí 2026 | til = | fyrir = [[José María Balcázar]] | eftir = Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Fujimori, Keiko}} {{f|1975}} [[Flokkur:Forsetar Perú]] os3ol02fy0cmae1ti1soodg9nlw1a3q Notandi:Axel Örn Heimisson/sandkassi 2 192701 1984092 1977902 2026-10-27T18:29:59Z Manielvartraustason 120058 Inngangur, nöfn og heimildir lagfærðar 1984092 wikitext text/x-wiki == Hyman Minsky == [[Mynd:HymanMinsky-1.jpg|thumb|Hyman Philip Minsky ]] Hyman Philip Minsky (23. september 1919 - 24. október 1996) var bandarískur [[hagfræðingur]] sem er einkum þekktur fyrir kenningu sína um fjárhagslegan óstöðugleika (e. Financial Instability Hypothesis) og rannsóknir á tengslum fjármálakerfisins, fjárfestinga og hagsveiflna. Hann byggði á keynesískri hagfræði og lagði áherslu á hlutverk fjármálakerfisins í þróun kapitalískra hagkerfa. Meðal helstu viðfangsefna hans voru fjármálalegur óstöðuleiki, skulda- og lánsfjármögnun, fjárfestingar og hlutverk hins opinbera í að stuðla að stöðuleika hagkerfisins<ref name=":0">Mehrling, Perry. "The vision of Hyman P. Minsky." ''Journal of Economic Behavior & Organization'' 39, no. 2 (1999): 129-158.</ref>. Eftir fjármálahrunið seint á 8. áratug síðustu aldar og 2008 var áhugi fræðimanna á hugmyndum hans endurnýjaðar og þær jafnframt nýttar til að skýra íslenskar aðstæður og á þá sérstaklega við efnahagshrunið á Íslandi haustið 2008<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ólafsson |first=Stefán |date=2016-06-15 |title=Hrunið skýrt: Sjónarhorn klassískra kenninga um fjármálakreppur |url=https://doi.org/10.13177/irpa.a.2016.12.1.6 |journal=Stjórnmál og stjórnsýsla |volume=12 |issue=1 |pages=101–126 |doi=10.13177/irpa.a.2016.12.1.6 |issn=1670-679X}}</ref>. == Æviágrip == Hyman Philip Minsky fæddist þann 23. september árið 1919 í [[Chicago|Chicago, Illinois]]. Foreldrar hans, Sam Minsky og Dora Zakon, voru [[gyðingar]] af rússneskum uppruna og ólst Minsky upp í pólitísku og fræðilegu umhverfi þar sem foreldrar hans kynntust á leiðinni á [[Sósíalismi|sósílískan]] fjöldafund. Hann bjó með fjölskyldu sinni á mörgum stöðum, m.a. í [[Ohio|Lima, Ohio]] og í [[New York-borg|New York]] þar sem hann fór í [[Menntaskóli|menntaskóla]]. Eftir að foreldrar hans skildu fluttist hann aftur til [[Chicago]] þar sem hann hóf nám sem „[[:en:Commuting|commuter]]“ námsmaður í [[Chicago-háskóli|Chicago-háskóla]] árið 1937. Þar lærði hann stærðfræði og útskrifaðist árið 1941 en hélt áfram að stunda nám þar í hagfræði. Síðari heimsstyrjöldin truflaði framgang hans í námi þar sem hann var kallaður í herinn. Eftir að stríðinu lauk hélt hann í framhaldsnám við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] haustið 1946 og féll inn í hóp ungra keynesískra hagfræðinga þar sem hagfræðingar á borð við Alvin Hansen voru. Því næst fór Minsky í [[Brown-háskóli|Brown-háskóla]] þar sem hann lauk [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] í hagfræði en ritgerð hans var samþykkt árið 1954 og bar nafnið „Induced Investment and Business Cycles“<ref name=":0" />. == Starfsferill == Á árunum eftir að hafa lokið [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] fór Minsky að mynda sinn veg í fræðasamfélaginu þar sem rannsóknir og kennsla fóru fram. Hann tók við stöðu hjá [[Brown-háskóli|Brown-háskóla]] um leið og hann lauk við ritgerð sína þar sem starfsferill hans einkenndist að mestu af veru í háskólasamfélaginu<ref name=":0" />. Á sama tíma var áhersla hans á tengsl fjármála og hagfræði farin að festa sig í sessi í hugsun hans. Hann hafði snemma á starfsferli sínum litið til fræðimanna á borð við [[:en:Oskar_R._Lange|Oscar Lange]] og [[:en:Henry_Calvert_Simons|Henry Simons]] sem höfðu snemma áhrif á viðhorf hans til hagfræði og fjármála. Kynni hans af þessum mönnum settu mikinn svip á það hvernig hann þróaði sinn ramma til að skilja fjármálakerfið og eiginleika kapítalismans<ref name=":0" />. Eftir upphaf sitt í fræðistörfum fékk Minsky boð um fast starf í [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Berkeley-háskóla]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] þar sem hann starfaði um nokkurt skeið áður en hann flutti sig yfir í [[Washington-háskóli|Washington-háskóla]] árið 1965 og dvaldi þar allt fram að starfslokum árið 1990. Á ferlinum lét hann þó ekki aðeins kennslu og rannsóknir duga. Minsky stundaði einnig virk tengsl við fjármálageirann. Í framhaldi af vinnu sinni við bandaríska peningakerfið og starfsemi banka þróaði hann t.d. ráðgjafasamband við [[:en:Mercantile_Bancorporation|Mark Twain Bank]] frá og með 1967 þar sem hann gegndi jafnframt hlutverki sem þátttakandi og eftirlitsmaður (e. participant-observer). Minsky tók þátt í þessu samstarfi í um 30 ár þar sem hann fylgdist með þróun bankans og lærði af þeim fjármálakreppum sem urðu í ferlinu<ref name=":0" />. Árin í kringum 1969-1970 mörkuðu einnig ákveðin þáttaskil í starfsferli Minskys. Hann tók sér eins árs rannsóknarleyfi við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] á [[England|Englandi]] þar blöstu við honum mörg tækifæri og hvatning til að móta nýja stefnu í rannsóknum sínum. Þar skýrðust að hluta þau viðhorf sem síðar urðu miðlæg í gagnrýni hans á ríkjandi hagfræði og áherslu á fjármálahlið hagkerfisins. Eftir því sem árin liðu stækkaði einnig alþjóðlegt samstarf hans. Árið 1980 gekk hann til liðs við stofnunina [https://www.sissa.it/ Center for Advanced Study] í [[Tríeste|Trieste, Ítalíu]]. Þar lifði hann einkennilegu lífi þar sem sú breyting tengist m.a. aukinni áherslu á alþjóðlega peningalega ferla<ref name=":0" />. Við starfslok sín árið 1990 varð hann að virtum fræðimanni við [[:en:Levy_Economics_Institute|Jerome Levy Economics Institute]] við [[:en:Bard_College|Bard-háskóla]], þar sem hann hélt áfram rannsóknar- og fræðistörfum sínum fram að andláti sínu árið 1996<ref name=":0" />. == Helstu Kenningar == [[Mynd:Stylized Minsky Cycle.PNG|thumb|Minsky ferill]] Þótt Minsky hafi talist aðhillast [[Keynesísk hagfræði|Keynesísku stefnunni]] (e. Keynesian Economics) var hann ekki alltaf sammála henni.  Hann hafnaði kenningunni um skilvirka markaði (e. [[:en:Efficient-market_hypothesis|efficient market hypothesis]]) og því að hagkerfi leituðu alltaf að ,,jafnvægi”. Minsky hélt því fram á löngu tímabili hagsældar tækju fjárfestar sífellt meiri áhættu þangað til lánveitingar yrðu svo miklar að lántakar gætu ekki greitt af lánum sínum. Þetta leiðir til þess að fjárfestar þurfa að selja áhættuminni eignir sínar til að standast við leiguskuldbindingar sínar. Þetta leiddi til hruns á fjármálamörkuðum þar sem mikil eftirspurn myndast eftir reiðufé og kallast þetta ,,Minsky-augnablikið” (e. [[:en:Minsky_moment|Minsky moment]]).<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.levyinstitute.org/people/hyman-p-minsky|title=Hyman P. Minsky|website=Levy Economics Institute of Bard College|language=en-US|access-date=2026-09-06}}</ref> Kenningar hans höfnuðu einnig þeirri hugmynd að óstöðuleiki innan fjármálaheimsins væri fyrst og fremst vegna utanaðkomandi áfalla. Kenningar Minsky nýtast því vel til að túlka bólumyndun innan fjármálaheimsins og [[Kreppa|kreppur]] í hagkerfinu. Þetta gerir framlag hans mikilvægt þar sem að hann sýnir fram á þá kerfislegu áhættu sem fylgir óstöðuleika og hvernig hagkerfið sjálft getur skapað hann. Kenningar Minsky gefa þannig aðra sýn á hagsveifluna en kenningar sem gera ráð fyrir að fjármálakerfið leiti fyrst og fremst [[Jafnvægispunktur|jafnvægis]].<ref name=":3">{{Cite thesis |title=Endogenous Instability |url=https://doi.org/10.36934/tr2025_150 |publisher=Williams College |first=Samuel |last=Youngwood}}</ref> === Þrjú stig skuldsetningar og fjármögnunar === Minsky skipti fjármögnun hagkerfisins upp í þrjá flokka lántakenda sem þróast eftir því sem hagsældin eykst. # Varnarlánþegar (e. hedge borrowers): Geta greitt afborganir af lánum. Kerfið telst hér stöðugt. # Spákaupmennskulánþegar (e. speculative borrowers): Geta staðið undir vöxtum lána en þurfa að endurfjármagna höfuðstólinn stöðugt. # Ponzi-lánþegar (e. [[:en:Ponzi_scheme|Pozi]] borrowers): Eiga hvorki fyrir vöxtum né afborgunum á höfuðstól og treysta alfarið á hækkun eignaverðs til að standa undir skuldbindingum. Þetta gefur okkur skýra mynd á það hvernig velgengni getur skapað óstöðugleika þar sem lántakendur verða opnari fyrir aukinni áhættu á góðæristímum. Þegar bæði fyrirtæki og einstaklingar upplifa að efnahagshorfur séu stöðugar og fyrirsjáanlegar, minnkar skynjun þeirra á áhættu. Þetta leiðir til þess að fjármálastofnanir slaka á kröfum sínum um lánshæfi sem verður til þess að kerfið fyllist af skuldum sem þola lítið bakslag í hagkerfinu.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> === Tenging við fjármálakreppuna 2008 === Kenningar Minsky fengu meiri athygli eftir [[Fjármálakreppan 2007-2008|fjármálakreppuna 2008]]. Þótt Minsky hafi þróað kenningar langt fyrir tíma fjármálakreppunnar, urðu þær sérstaklega áberandi í kjölfar hennar. Þar sem að kenning hans um fjármálaóstöðuleika lagði áherslu á hvernig mikil skuldsetning og áhættusöm fjármálastarfsemi gætu þróast yfir í [[Kreppa|allsherjar fjármálakreppu]]. Í kenningu hans var tekið á þeim hlutum sem að meðal annars höfðu áhrif á [[Fjármálakreppan 2007-2008|fjármálakreppuna 2008]]. Þar má meðal annars líta til aukinnar áhættusækni og fjármálanýjungum sem myndu fara fram úr getu eftirlitsaðila eins og [[Seðlabanki|seðlabanka]].<ref name=":1" /> Fræðimenn hafa nýtt sér kennningar Minsky til að útskýra og skilja betur hvernig hin mikla útlánaaukning og aukna skuldsetning gátu leitt til óstöðuleika sem að einkenndu fjármálakreppuna. Sú þróun að aðgangur að lánsfjármagni væri meiri ýtti undir húsnæðisverð og jók skuldsetningu til muna. Lítið fór fyrir kenningum Minsky um fjármálakreppur þar sem að fáir höfðu geta spáð fyrir um það sem að síðan gerist. Enda er það oft erfitt fyrir kenningar sem að lagðar eru fram sem víkja frá hefðbundunum hugmyndum að fá viðurkenningu fjöldans. Eftir allan þann óstöðugleika sem fylgdi [[Lausafjárkreppan 2007–2008|fjármálakreppunni 2008]] urðu þær hins vegar miðpunktur í greiningu á fjármálamörkuðum.<ref name=":1" /> Kenning Minsky hjálpa fræðimönnum að átta sig á þeirri nauðsyn að koma óstöðugu kerfi í jafnvægi. Kenningarnar hafa nýst til að byggja upp nýjar kenningar um óstöðugleika á fjármálamörkuðum með skírskotun til raunverulegra dæma um fjármálasveiflur og [[Kreppa|kreppur]]. Eitt helsta framlag Minsky er því að sýna hvernig fjármálakerfið getur orðið sífellt viðkvæmara á góðæristímum.<ref>{{Cite journal |last=Zachariadis |first=Savvas |date=2026-03 |title=Why has Minsky’s economic theory been ignored? |url=https://www.cambridge.org/core/journals/the-economic-and-labour-relations-review/article/why-has-minskys-economic-theory-been-ignored/3731E7A9DC4749F3D8A843B1C5599A78 |journal=The Economic and Labour Relations Review |language=en |volume=37 |issue=1 |pages=7–26 |doi=10.1017/elr.2025.10049 |issn=1838-2673}}</ref> == Arfleið == Arfleifð Hyman Minsky sést ekki aðeins í einstökum hagfræðikenningum heldur einnig í því hvernig fræðimenn rannsaka fjármálakerfið í dag. Hann hvatti hagfræðinga til að skoða bankastarfsemi, fjármálastofnanir og reglur þeirra sem hluta af sjálfu hagkerfinu. Með þessari nálgun varð erfiðara að fjalla um efnahagsmál án þess að taka tillit til þess hvernig bankar búa til lánsfé, hvernig fyrirtæki fjármagna starfsemi sína og hvaða áhrif stjórnvöld hafa á þróun fjármálakerfisins.<ref>{{Cite journal |last=Dantas |first=Flavia |date=2018-04-27 |title=Book Review: Ending Poverty: Jobs, Not Welfare |url=https://doi.org/10.1177/0486613417743529 |journal=Review of Radical Political Economics |volume=50 |issue=3 |pages=608–611 |doi=10.1177/0486613417743529 |issn=0486-6134}}</ref> Minsky hafði einnig áhrif á póst-keynesíska hagfræði og fræðimenn sem rannsaka peninga, banka og opinber fjármál. Meðal þekktra fræðimanna sem hafa haldið áfram að þróa hugmyndir hans er [[:en:L._Randall_Wray|L. Randall Wray]]. Verk Minskys hafa einnig tengst umræðu um atvinnustefnu ríkisins. Hann taldi að stjórnvöld gætu gegnt hlutverki sem atvinnuveitandi til þrautavara og þannig boðið fólki störf þegar almenn eftirspurn eftir vinnuafli væri lítil. Þessi þáttur í skrifum hans hefur haft áhrif á hugmyndina um atvinnuábyrgð sem felst í því að ríkið tryggi öllum sem vilja vinna aðgang að launuðu starfi.<ref>{{Citation |last=Gevorkyan |first=Aleksandr V. |title=Stabilizing an Unstable Economy |date=2023-01-26 |work=Elgar Encyclopedia of Post-Keynesian Economics |pages=379–380 |url=https://doi.org/10.4337/9781788973939.stabilizing.an.unstable |access-date=2026-09-06 |publisher=Edward Elgar Publishing Limited |isbn=978-1-78897-393-9}}</ref> Áhugi á verkum Minskys hefur aukist töluvert frá því hann lést. Bækur hans hafa verið endurútgefnar og eru nú notaðar við kennslu og rannsóknir á sviði þjóðhagfræði, fjármála og opinberrar stefnumótunar. Sérstaklega hefur bókin Stabilizing an Unstable Economy öðlast sterka stöðu meðal þeirra sem rannsaka samband ríkisvalds og fjármálastofnana. Endurútgáfa bókarinnar hefur gert nýjum kynslóðum hagfræðinga kleift að kynna sér verk hans og beita nálgun hans við rannsóknir á nútímalegum fjármálamörkuðum.<ref name=":2" /> Minsky fékk mikilvæga formlega viðurkenningu árið 1996 þegar honum voru veitt [[:en:Veblen-Commons_Award|Veblen–Commons-verðlaunin]]. [[:en:Association_for_Evolutionary_Economics|Association for Evolutionary Economics]] veitir verðlaunin einstaklingum sem hafa skarað fram úr í fræðimennsku, kennslu, rannsóknum og opinberri þjónustu innan þróunar- og stofnanahagfræði. Verðlaunin sýndu að framlag hans hafði öðlast viðurkenningu innan ákveðinna greina hagfræðinnar jafnvel þótt hann hefði lengi staðið utan hefðbundins meginstraums. Nokkur fræðileg verkefni bera nafn hans. Hyman P. Minsky-ráðstefnan hefur verið haldin á vegum [[:en:Levy_Economics_Institute|Levy Economics Institute]] og þar koma saman hagfræðingar, stjórnmálamenn, seðlabankafólk og sérfræðingar úr fjármálageiranum. Tilgangur ráðstefnunnar er að ræða stöðu bandaríska hagkerfisins og alþjóðahagkerfisins ásamt stefnumótun á sviði fjármála. Við stofnunina er einnig varðveitt Minsky-safnið eða Minsky Archive. Það inniheldur meira en 500 verk auk bréfa, minnispunkta og annarra skjala úr starfi hans. Safnið er aðgengilegt rannsakendum og hefur verið skoðað af fræðimönnum víða um heim. Þá eru Minsky and Godley Scholarships veittir nemendum í framhaldsnámi við [[:en:Bard_College|Bard College]]. Þessar ráðstefnur, styrkir og varðveisla verka hans sýna að Minsky hefur öðlast varanlegan sess í sögu hagfræðinnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.levyinstitute.org/levy-at-40|title=Levy at 40: A Celebration of 40 Years Beyond the Mainstream|website=Levy Economics Institute of Bard College|language=en-US|access-date=2026-09-06}}</ref> Arfleifð Minskys felst einnig í því að hafa opnað umræðu um takmarkanir hefðbundinna hagfræðilíkana. Hann taldi að ekki væri nóg að skoða aðeins framleiðslu, atvinnu og verðbólgu heldur þyrfti einnig að rannsaka efnahagsreikninga banka, fyrirtækja og heimila. Í dag er algengara að seðlabankar og aðrar stofnanir fylgist sérstaklega með skuldahlutföllum, greiðslugetu og tengslum fjármálafyrirtækja. Slíkt eftirlit er oft kallað [[þjóðhagsvarúð]] (e. [[:en:Macroprudential_regulation|macroprudential policy]]). Þótt ekki séu allir hagfræðingar sammála öllum niðurstöðum Minskys hefur sjónarhorn hans aukið skilning á því hvernig vandamál hjá einni fjármálastofnun geta breiðst út um allt hagkerfið. Þannig hefur hann haft áhrif á bæði fræðilega umræðu og framkvæmd efnahagsstefnu.<ref>{{Cite web|url=https://www.levyinstitute.org/research/research-programs/monetary-policy-and-financial-structure|title=Monetary Policy and Financial Structure|website=Levy Economics Institute of Bard College|language=en-US|access-date=2026-09-06}}</ref> == Heimildir == <references /> p0pz79ze072eo72c1pcxbdxg9axuf87 Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína 0 193031 1984088 1981266 2026-10-27T17:51:33Z Torfifagri 33930 Bætti við upplýsingum um Peanuts safnplötuna. 1984088 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína | týpa = smáskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1975 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]], [[Rokktónlist|Rokk]] | lengd = 08:45 | tungumál = | útgefandi = Demant | leikstjóri = | upptökustjóri = | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = | síðasta_ár = | ár = | næsti_titill = | næsta_ár = | misc = | litakóði = }} '''''Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína''''' er smáskífa með [[Megas]]i sem kom út árið [[1975]], stuttu eftir að önnur breiðskífa hans, [[Millilending]], kom út. Á smáskífunni er ný upptaka af "Spáðu í mig" sem kom upphaflega út á fyrstu plötu Megasar, en þá var um að ræða upptöku af tónleikum sem hljómaði ekki vel. Á hinni hliðinni er svo lagið "Komdu og skoðaðu í kistuna mína" sem er innblásið af þýðingu [[Páll Ólafsson|Páls Ólafssonar]] á ljóðinu "Tryggðarpantanir" eftir Erik Bögh. Það lag er þó líklega betur þekkt undir heitinu "Komdu og skoðaðu í kistuna mína". Útgefandinn gaf þessi lög einnig út á safnplötunni ''Peanuts'' sama ár, ásamt þremur öðrum smáskífum frá fyrirtækinu og einni sem Paradís gaf út sjálf. Þar voru lög með Bjarka Tryggvasyni, Eik, Paradís og Borgís auk eins lags með Pal Brothers sem ekki hafði komið út áður. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | title1 = Spáðu í mig | length1 = 03:51 | title2 = Komdu og skoðaðu í kistuna mína | length2 = 04:54 |total_length = 08:45 }} == Hljóðfæraleikur == *Vignir Bergmann rafmagnsgítar *Kristján Möndull kassagítar *Finnbogi Kjartansson bassi *Hrólfur Gunnarsson trommur *[[Magnús_Eiríksson_(tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]] munnharpa *Óttar Felix Hauksson ritmagítar [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar smáskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1975]] f6ea6499xlrqiq461dvy319l6p1vqyp 1984094 1984088 2026-10-27T19:00:13Z Torfifagri 33930 1984094 wikitext text/x-wiki {{Plata | nafn = Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína | týpa = smáskífa | flytjandi = Megas | kápa = | kápa_alt = | kápa_texti = | gefin_út = 1975 | tekin_upp = | vettvangur = | hljóðver = | stefna = [[Popptónlist|Popp]], [[Rokktónlist|Rokk]] | lengd = 08:45 | tungumál = | útgefandi = Demant | leikstjóri = | upptökustjóri = | samansafn = | tímaröð = | síðasti_titill = | síðasta_ár = | ár = | næsti_titill = | næsta_ár = | misc = | litakóði = }} '''''Spáðu í mig / Komdu og skoðaðu í kistuna mína''''' er smáskífa með [[Megas]]i sem kom út árið [[1975]], stuttu eftir að önnur breiðskífa hans, [[Millilending]], kom út. Á smáskífunni er ný upptaka af "Spáðu í mig" sem kom upphaflega út á fyrstu plötu Megasar, en þá var um að ræða upptöku af tónleikum sem hljómaði ekki vel. Á hinni hliðinni er svo lagið "Komdu og skoðaðu í kistuna mína" sem er innblásið af þýðingu [[Páll Ólafsson|Páls Ólafssonar]] á ljóðinu "Tryggðarpantanir" eftir Erik Bögh. Það lag er þó líklega betur þekkt undir heitinu "Komdu og skoðaðu í kistuna mína". Útgefandinn gaf þessi lög einnig út á safnplötunni ''Peanuts'' sama ár, ásamt þremur öðrum smáskífum frá fyrirtækinu og einni sem [[Paradís_(hljómsveit)|Paradís]] gaf út sjálf. Þar voru lög með Bjarka Tryggvasyni, [[Eik_(hljómsveit)|Eik]], Paradís og Borgís auk eins lags með Pal Brothers sem ekki hafði komið út áður. == Lagalisti == {{Lagalisti | all_writing = Megasi | title1 = Spáðu í mig | length1 = 03:51 | title2 = Komdu og skoðaðu í kistuna mína | length2 = 04:54 |total_length = 08:45 }} == Hljóðfæraleikur == *Vignir Bergmann rafmagnsgítar *Kristján Möndull kassagítar *Finnbogi Kjartansson bassi *Hrólfur Gunnarsson trommur *[[Magnús_Eiríksson_(tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]] munnharpa *Óttar Felix Hauksson ritmagítar [[Flokkur:Megas]] [[Flokkur:Íslenskar smáskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1975]] rnhn1vuxjylt43yx2lj2ftbb7oxs144 DTU 0 193278 1984109 1984000 2026-10-27T23:18:18Z Salvor 70 1984109 wikitext text/x-wiki '''Tækniháskóli Danmerkur''' eða DTU (Danmarks Tekniske Universitet) er sjálfseignarstofnun á sviði menntunar og rannsókna sem menntar verkfræðinga og sinnir rannsóknum í verkfræði. Árið 2025 voru 13.808 nemendur skráðir í nám við DTU og starfsmenn (ársverk) voru 6.574. Það ár útskrifaði skólinn 465 með doktorspróf (ph.d).<ref>[https://www.dtu.dk/om-dtu/strategi_aarsrapporter_mv/aarsrapporter DTU Årsrapport 2025]</ref> == Sagan == [[mynd:Polyteknisk_Læreanstalt_1899.png|vinstri|thumb|Polyteknisk Læreanstalt í Silfurgötu árið. 1899]] DTU var stofnað [[27. janúar|27.]] [[27. janúar|janúar]] 1829 af eðlisfræðingnum [[Hans Christian Ørsted|H.C. Ørsted]] og nefndist í fyrstu Den Polytekniske Læreanstalt og heyrði undir Kaupmannahafnarháskóla. Í fyrstu var eingöngu í boði tvenns konar sérhæfing fyrir verkfræðinga, annars vegar varðaði efnaferli og hins vegar varðandi vélar og framleiðslu. Kennsla fór fram í Studiestræde í miðbæ Kaupmannahafnar til ársins [[1889]] en var síðar flutt í Sølvgade við grasagarðinn (Botanisk have). þegar þörf var á meira rými flutti skólinn árin 1962-1974 að [[Lundtoftesletten]] við [[Kongens Lyngby|Lyngby]]. == Tilvísanir == [[Flokkur:Stofnað 1829]] [[Flokkur:Háskólar í Danmörku]] k3pgw53mge1sli9pizqmaircvy2955d Mannabyggð 0 193281 1984043 2026-10-27T14:21:28Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Mynd:Inle-Yawnghwe.jpg|thumb|Stultuhús í Mjanmar.]] '''Mannabyggð''' eða einfaldlega '''byggð''' er staður þar sem [[maður|fólk]] býr og starfar. Hugtakið nær yfir alls kyns tegundir af manngerðu umhverfi, eins og [[sveit]]ir, [[þorp]], [[bær|bæi]], [[borg]]ir, og enn stærri byggðaform. Hugtakið nær bæði yfir staka [[bústaður|bústaði]] og stærri héruð sem hafa verið löguð að þörfum mannsins.<ref>{{cite journal|author=Leman, Ale...“ 1984043 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Inle-Yawnghwe.jpg|thumb|Stultuhús í Mjanmar.]] '''Mannabyggð''' eða einfaldlega '''byggð''' er staður þar sem [[maður|fólk]] býr og starfar. Hugtakið nær yfir alls kyns tegundir af manngerðu umhverfi, eins og [[sveit]]ir, [[þorp]], [[bær|bæi]], [[borg]]ir, og enn stærri byggðaform. Hugtakið nær bæði yfir staka [[bústaður|bústaði]] og stærri héruð sem hafa verið löguð að þörfum mannsins.<ref>{{cite journal|author=Leman, Alexander B.|year=1987|title=Human settlements: The second definition|journal=Ekistics|volume=54|number=325/326/327|publisher=Athens Center of Ekistics|pages=243–248|issn=0013-2942|jstor=43623005}}</ref> Mannabyggð verður til vegna athafna mannsins, en ekki vegna náttúrulegra ferla, og felur gjarnan í sér uppbyggingu [[innviður|innviða]] og róttækar breytingar á [[náttúrulegt umhverfi|náttúrulegu umhverfi]]. Sum staðar hefur mannabyggð þróast í árþúsund, þar sem hver ný kynslóð byggir á vinnu þeirra kynslóða sem komu á undan. Lengst af í [[mannkynssaga|mannkynssögunni]] lifðu menn í litlum hópum [[veiðimenn og safnarar|veiðimanna og safnara]]. Föst búseta kom til fremur seint, eða fyrir 10 til 5.000 árum síðan, um það bil þegar [[pleistósen]]tímabilið (síðasta [[ísöld]]) vék fyrir [[hólósen]]tímabilinu. Sumar af þessum byggðum stækkuðu svo um leið og [[samfélag]]sgerðin varð flóknari og til urðu borgir með [[sérhæfing]]u starfa og [[stjórnsýsla|stjórnsýslu]]. Næstu árþúsund héldu margar þessar borgir áfram að vaxa, og með [[iðnbyltingin|iðnbyltingunni]] jókst [[þéttbýlisvæðing]] sem hefur leitt til þróunar enn stærri [[stórborgarsvæði|stórborgarsvæða]]. ==Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Mannabyggð]] ar2a0b0fnf4bq8d6csk1aacllej7b43 Spjall:Áhrif eldgosa á veðurfar 1 193282 1984044 2026-10-27T14:25:20Z Akigka 183 Nýr hluti: /* Sameina? */ 1984044 wikitext text/x-wiki == Sameina? == Við [[eldgos]]? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:25 (UTC) et2lrmhog30jvht1kq6mt5bcjvr7ap3 1984047 1984044 2026-10-27T14:28:34Z Berserkur 10188 /* Sameina? */ 1984047 wikitext text/x-wiki == Sameina? == Við [[eldgos]]? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:25 (UTC) : Já, bókað. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:28 (UTC) jr5d7twgtk2tb0t7k0d8l179eyubwkw 1984053 1984047 2026-10-27T14:52:43Z Bjarki S 9 /* Sameina? */ Svar 1984053 wikitext text/x-wiki == Sameina? == Við [[eldgos]]? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:25 (UTC) : Já, bókað. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:28 (UTC) :Talsverður hluti af þessu á kannski helst heima undir [[Skaftáreldar|Skaftáreldum]]. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:52 (UTC) k4j1slg1cywhy8wc6ugebp824gm1uul 1984082 1984053 2026-10-27T16:14:27Z Berserkur 10188 1984082 wikitext text/x-wiki == Sameina? == Við [[eldgos]]? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:25 (UTC) : Já, bókað. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:28 (UTC) :Talsverður hluti af þessu á kannski helst heima undir [[Skaftáreldar|Skaftáreldum]]. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 27. október 2026 kl. 14:52 (UTC) : Vel athugað. Eitthvað er heimildirnar ónógar kannski. Lokuð mbl síða, glósur GK sem opnast ekki. Bloggið hjá E. Sv. nýtilegast.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 27. október 2026 kl. 16:14 (UTC) hrkf8bhvfykbmfs5n21hu9rna7o6viq Alexandrína af Mecklenburg-Schwerin 0 193283 1984055 2026-10-27T15:00:07Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Alexandrína af Mecklenburg-Schwerin]] á [[Alexandrína Danadrottning]]: Titill í takt við aðrar síður. 1984055 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Alexandrína Danadrottning]] 3cov1tjxpd5x56fmeg0ne0klnvcjiew Staðfugl 0 193284 1984070 2026-10-27T15:30:16Z Salvor 70 skilgreining og fjöldi staðfugla, heimild 1984070 wikitext text/x-wiki '''Staðfugl''' er [[fugl]] sem heldur sig á sömu slóðum allt árið og verpir og [[Æxlun|æxlast]] þar. Staðfugl er andstæðan við [[farfugl]]. Meirihluti fuglategunda sem verpa við [[Ísland]] eru farfuglar sem yfirgefa landið síðsumars eða á [[Haust|haustin]]. Á Íslandi eru hér staðfuglar hér allan veturinn 24 tegundir eða mestan part vetrar eru 10 tegundir. Um 56 tegundir fugla hafa einhverja vetursetu á Íslandi.<ref>{{Vísindavefurinn|78253|Hvað eru margir fugla á Íslandi á veturna ?}}</ref> qdwt2tp8k5d7w57bkwjvd4i4e20lie3 1984071 1984070 2026-10-27T15:30:54Z Salvor 70 1984071 wikitext text/x-wiki '''Staðfugl''' er [[fugl]] sem heldur sig á sömu slóðum allt árið og verpir og [[Æxlun|æxlast]] þar. Staðfugl er andstæðan við [[farfugl]]. Meirihluti fuglategunda sem verpa við [[Ísland]] eru farfuglar sem yfirgefa landið síðsumars eða á [[Haust|haustin]]. Á Íslandi eru hér staðfuglar hér allan veturinn 24 tegundir eða mestan part vetrar eru 10 tegundir. Um 56 tegundir fugla hafa einhverja vetursetu á Íslandi.<ref>{{Vísindavefurinn|78253|Hvað eru margir fugla á Íslandi á veturna ?}}</ref> == Tilvísanir == jr06npzvbsg2t8np9gsux93bofyfhp2 1984072 1984071 2026-10-27T15:31:39Z Salvor 70 1984072 wikitext text/x-wiki '''Staðfugl''' er [[fugl]] sem heldur sig á sömu slóðum allt árið og verpir og [[Æxlun|æxlast]] þar. Staðfugl er andstæðan við [[farfugl]]. Meirihluti fuglategunda sem verpa við [[Ísland]] eru farfuglar sem yfirgefa landið síðsumars eða á [[Haust|haustin]]. Á Íslandi eru hér staðfuglar hér allan veturinn 24 tegundir eða mestan part vetrar eru 10 tegundir. Um 56 tegundir fugla hafa einhverja vetursetu á Íslandi.<ref>{{Vísindavefurinn|78253|Hvað eru margir fugla á Íslandi á veturna ?}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Fuglar]] 20f5nfuwfrhj2gtgjkk7qtens17nx6l 1984074 1984072 2026-10-27T15:43:42Z Salvor 70 bætti í flokkinn staðfuglar á Íslandi 1984074 wikitext text/x-wiki '''Staðfugl''' er [[fugl]] sem heldur sig á sömu slóðum allt árið og verpir og [[Æxlun|æxlast]] þar. Staðfugl er andstæðan við [[farfugl]]. Meirihluti fuglategunda sem verpa við [[Ísland]] eru farfuglar sem yfirgefa landið síðsumars eða á [[Haust|haustin]]. Á Íslandi eru hér staðfuglar hér allan veturinn 24 tegundir eða mestan part vetrar eru 10 tegundir. Um 56 tegundir fugla hafa einhverja vetursetu á Íslandi.<ref>{{Vísindavefurinn|78253|Hvað eru margir fugla á Íslandi á veturna ?}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Fuglar]] <references /> [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] 4l050lct9hdk8epj05mnnq5l38nkwny Ameríkubeyki 0 193285 1984089 2026-10-27T18:14:32Z Svarði2 42280 Nýtt 1984089 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Fagus grandifolia'' | image = Beech with Branches.jpg | image_caption = Ameríkubeyki að hausti í Ohio | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Barstow, M. |year=2017 |title=''Fagus grandifolia'' |article-number=e.T62004694A62004696 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T62004694A62004696.en |access-date=3 September 2023}}</ref> | image2 = Fagus grandifolia - Flickr - aspidoscelis.jpg | image2_caption = Blöð og aldin ameríkubeykis | domain = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'') | familia = [[Beykiætt]] (''Fagaceae'') | genus = [[Beyki]] (''Fagus'') | species = '''''F. grandifolia''''' | binomial = ''Fagus grandifolia'' | binomial_authority = [[Jakob Friedrich Ehrhart|Ehrh.]]<ref name = "col43047630">Ehrh. (1787) , In: Beitr. Naturk. 1: 22</ref> | range_map = Fagus grandifolia range map 1.png | range_map_caption = Útbreiðsla ameríkubeykis | synonyms = ''Fagus grandifolia typica'' <small>Rehder, not validly publ.</small> }} Ameríkubeyki '''''Fagus grandifolia'''''. er lauftré af beykiætt.<ref name = "COL">{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3DSHT|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43047613|accessdate= 2026-10-27}}</ref> Það er ættað frá austurhluta N-Ameríku (frá austur Texas og norðurhluta Flórída norður til Nova Scotia og suður Ontario). Áður var [[mexíkóbeyki]] talið til þess, en það er nú viðurkennt sem sjálfstæð tegund. Beykihnotur eru fæða margra dýra í skógum A-Ameríku og voru ein aðalfæða [[Flökkudúfa|flökkudúfna]] þar til þær dóu út 1914. ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Fagus grandifolia}} {{wikilífverur|Fagus grandifolia}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Beykiætt| ]] qi6rzr8l2f3es8jxgwi693xcwdjdxf9 1984090 1984089 2026-10-27T18:15:45Z Svarði2 42280 Svarði2 færði [[Fagus grandifolia]] á [[Ameríkubeyki]]: Íslenskt nafn 1984089 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Fagus grandifolia'' | image = Beech with Branches.jpg | image_caption = Ameríkubeyki að hausti í Ohio | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Barstow, M. |year=2017 |title=''Fagus grandifolia'' |article-number=e.T62004694A62004696 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T62004694A62004696.en |access-date=3 September 2023}}</ref> | image2 = Fagus grandifolia - Flickr - aspidoscelis.jpg | image2_caption = Blöð og aldin ameríkubeykis | domain = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'') | familia = [[Beykiætt]] (''Fagaceae'') | genus = [[Beyki]] (''Fagus'') | species = '''''F. grandifolia''''' | binomial = ''Fagus grandifolia'' | binomial_authority = [[Jakob Friedrich Ehrhart|Ehrh.]]<ref name = "col43047630">Ehrh. (1787) , In: Beitr. Naturk. 1: 22</ref> | range_map = Fagus grandifolia range map 1.png | range_map_caption = Útbreiðsla ameríkubeykis | synonyms = ''Fagus grandifolia typica'' <small>Rehder, not validly publ.</small> }} Ameríkubeyki '''''Fagus grandifolia'''''. er lauftré af beykiætt.<ref name = "COL">{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3DSHT|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43047613|accessdate= 2026-10-27}}</ref> Það er ættað frá austurhluta N-Ameríku (frá austur Texas og norðurhluta Flórída norður til Nova Scotia og suður Ontario). Áður var [[mexíkóbeyki]] talið til þess, en það er nú viðurkennt sem sjálfstæð tegund. Beykihnotur eru fæða margra dýra í skógum A-Ameríku og voru ein aðalfæða [[Flökkudúfa|flökkudúfna]] þar til þær dóu út 1914. ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Fagus grandifolia}} {{wikilífverur|Fagus grandifolia}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Beykiætt| ]] qi6rzr8l2f3es8jxgwi693xcwdjdxf9 Fagus grandifolia 0 193286 1984091 2026-10-27T18:15:46Z Svarði2 42280 Svarði2 færði [[Fagus grandifolia]] á [[Ameríkubeyki]]: Íslenskt nafn 1984091 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Ameríkubeyki]] amvnn9u1jljkpfi8lwl60z5h8fuq55x Kollar 0 193287 1984093 2026-10-27T18:39:40Z Salvor 70 Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1382161352|Kinglet]]“ 1984093 wikitext text/x-wiki '''Kollar''' eru litlir fuglar af '''Regulidae ætt'''. "Regulidae" er dregið af latneska orðinu {{Lang|la|regulus}}, sem merkir litli kóngur og vísar til litsterkrar kórónu eða kamps fullorðinna fugla. Það eru sex tegundir í þessari ætt. Kollar eru meðal minnstu spörfugla, á bilinu {{Convert|8|to|11|cm|in}}og vega 6-8 grömm, kynin eru jafnstór. Þeir hafa meðalstórir vængi og stél og litla nálarlaga gogga. Fjaðrir eru oftastt gráar-grænar. <ref name="hbw">Martens, Jochen; Päckert, Martin "Family Regulidae (Kinglets & Firecrests)" pp. 330–349 in {{Cite book|title=Handbook of the Birds of the World, Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers|title-link=Handbook of the Birds of the World|publisher=[[Lynx Edicions]]|year=2006|isbn=978-84-96553-06-4|editor-last=Del Hoyo|editor-first=Josep|location=Barcelona, Spain|editor-last2=Elliott|editor-first2=Andrew|editor-last3=Christie|editor-first3=David A.}}</ref> === Tegundir === {| class="wikitable sortable" !Mynd !Íslenskt nafn !Vísindalegt nafn !Dreifing |- |[[File:Ruby-crowned_kinglet_in_Green-Wood_Cemetery_(55761).jpg|120x120dp]] |Rauðkollur |''Corthylio calendula'' |Norður-Ameríka. Þrjár undirtegundir. |- |[[File:Firecrest_2024_01_28_03.jpg|120x120dp]] |Gullkollur |''Regulus ignicapilla'' |Evrópa, Suðvestur-Asía, Norður-Vestur-Afríka. Fjórar undirtegundir. |- |[[File:Madeira_firecrest.jpg|120x120dp]] |Glitkollur |''Regulus madeirensis'' |Finnst eingöngu á Madeira |- |[[File:20241231_golden_crowned_kinglet_windsor_locks_canal_state_park_PD209440-.jpg|120x120dp]] |Sólkollur |''Regulus satrapa'' |Norður-Ameríka. Fimm undirtegundir. |- |[[File:TarokoNP-chen07.jpg|120x120dp]] |Logakollur |''Regulus goodfellowi'' |Finnst eingöngu í Taívan |- |[[File:Goldcrest,_male_(Regulus_regulus)_(25207923537).jpg|120x120dp]] |[[Glókollur]] |''Regulus regulus'' |Evrópa, Asía. Fjórtán undirtegundir. |- |} === Mataræði og mataræði === Kollar eru afar litlir og með hröð efnaskipti. Þeir þurfa því stöðugt að leita til að fá nóga orku. Kollar eru skordýraætur og safna aðallega fæðu sinni af greinum og laufum trjáa. === Lífsferill === Kinglet hreiður eru litlir snyrtilegir bollar, næstum kúlulaga að lögun, gerðar úr mosa og fléttum sem haldnar eru saman með köngulóarvefjum og hanga þau í efstu greinum furutrjáa. Þau eru vel einangruð fyrir kalt umhverfi, fóðruð með hári og fjöðrum og nokkrar fjaðrir settar yfir hreiðuropið. Kvenfuglinn verpir 7 til 12 eggjum, sum eru með fínum dökkbrúnum blettum. Einstakt einkenni hjá kollum er að egg eru mismunandi að stærð þegar þeim er verpt, fyrstu eggin eru minni en þau sem síðar koma. Egg klekjast öll út á sama tíma eftir 15 til 17 daga. Ungarnir dvelja í hreiðrinu í 19 til 24 daga. Kollur eru frjósamar en skammlífar.<ref>Sibly Richard M., Witt, Christopher C., Wright, Natalie A., Venditti, Chris, Jetze, Walter and Brown, James H.; [http://biology.unm.edu/witt/pub_files/PNAS-2012-Sibly-etal-Avian-productivity.pdf "Energetics, lifestyle, and reproduction in birds"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719215519/http://biology.unm.edu/witt/pub_files/PNAS-2012-Sibly-etal-Avian-productivity.pdf|date=19 July 2014}}; in ''Proceedings of the National Academy of Sciences''; 109 (27); pp. 10937-10941</ref> Dánartíðni fullorðinna glókolla er áætluð yfir 80 prósent á ári og hámarkslífaldur er aðeins sex ár.<ref>In Ricklefs, R.E.; "Sibling competition, hatching asynchrony, incubation period, and lifespan in altricial birds"; in Power, Dennis M. (editor); ''Current Ornithology''. Vol. 11. {{ISBN|9780306439902}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Kollar (fuglar)]] j0ctdfsx9doo0y7ljis70uffrol3h8g 1984095 1984093 2026-10-27T19:00:54Z Salvor 70 1984095 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Kollar | image = Regulus regulus japonensis face.JPG | image_caption = Glókollur í Japan | image_width = 240px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Kollar]] (''Regulidae'') | genus = ''[[Regulus]]'' }} '''Kollar''' eru litlir fuglar af '''Regulidae ætt'''. "Regulidae" er dregið af latneska orðinu {{Lang|la|regulus}}, sem merkir litli kóngur og vísar til litsterkrar kórónu eða kamps fullorðinna fugla. Það eru sex tegundir í þessari ætt. Kollar eru meðal minnstu spörfugla, á bilinu {{Convert|8|to|11|cm|in}}og vega 6-8 grömm, kynin eru jafnstór. Þeir hafa meðalstórir vængi og stél og litla nálarlaga gogga. Fjaðrir eru oftastt gráar-grænar. <ref name="hbw">Martens, Jochen; Päckert, Martin "Family Regulidae (Kinglets & Firecrests)" pp. 330–349 in {{Cite book|title=Handbook of the Birds of the World, Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers|title-link=Handbook of the Birds of the World|publisher=[[Lynx Edicions]]|year=2006|isbn=978-84-96553-06-4|editor-last=Del Hoyo|editor-first=Josep|location=Barcelona, Spain|editor-last2=Elliott|editor-first2=Andrew|editor-last3=Christie|editor-first3=David A.}}</ref> === Tegundir === {| class="wikitable sortable" !Mynd !Íslenskt nafn !Vísindalegt nafn !Dreifing |- |[[File:Ruby-crowned_kinglet_in_Green-Wood_Cemetery_(55761).jpg|120x120dp]] |Rauðkollur |''Corthylio calendula'' |Norður-Ameríka. Þrjár undirtegundir. |- |[[File:Firecrest_2024_01_28_03.jpg|120x120dp]] |Gullkollur |''Regulus ignicapilla'' |Evrópa, Suðvestur-Asía, Norður-Vestur-Afríka. Fjórar undirtegundir. |- |[[File:Madeira_firecrest.jpg|120x120dp]] |Glitkollur |''Regulus madeirensis'' |Finnst eingöngu á Madeira |- |[[File:20241231_golden_crowned_kinglet_windsor_locks_canal_state_park_PD209440-.jpg|120x120dp]] |Sólkollur |''Regulus satrapa'' |Norður-Ameríka. Fimm undirtegundir. |- |[[File:TarokoNP-chen07.jpg|120x120dp]] |Logakollur |''Regulus goodfellowi'' |Finnst eingöngu í Taívan |- |[[File:Goldcrest,_male_(Regulus_regulus)_(25207923537).jpg|120x120dp]] |[[Glókollur]] |''Regulus regulus'' |Evrópa, Asía. Fjórtán undirtegundir. |- |} === Mataræði og mataræði === Kollar eru afar litlir og með hröð efnaskipti. Þeir þurfa því stöðugt að leita til að fá nóga orku. Kollar eru skordýraætur og safna aðallega fæðu sinni af greinum og laufum trjáa. === Lífsferill === Kinglet hreiður eru litlir snyrtilegir bollar, næstum kúlulaga að lögun, gerðar úr mosa og fléttum sem haldnar eru saman með köngulóarvefjum og hanga þau í efstu greinum furutrjáa. Þau eru vel einangruð fyrir kalt umhverfi, fóðruð með hári og fjöðrum og nokkrar fjaðrir settar yfir hreiðuropið. Kvenfuglinn verpir 7 til 12 eggjum, sum eru með fínum dökkbrúnum blettum. Einstakt einkenni hjá kollum er að egg eru mismunandi að stærð þegar þeim er verpt, fyrstu eggin eru minni en þau sem síðar koma. Egg klekjast öll út á sama tíma eftir 15 til 17 daga. Ungarnir dvelja í hreiðrinu í 19 til 24 daga. Kollur eru frjósamar en skammlífar.<ref>Sibly Richard M., Witt, Christopher C., Wright, Natalie A., Venditti, Chris, Jetze, Walter and Brown, James H.; [http://biology.unm.edu/witt/pub_files/PNAS-2012-Sibly-etal-Avian-productivity.pdf "Energetics, lifestyle, and reproduction in birds"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719215519/http://biology.unm.edu/witt/pub_files/PNAS-2012-Sibly-etal-Avian-productivity.pdf|date=19 July 2014}}; in ''Proceedings of the National Academy of Sciences''; 109 (27); pp. 10937-10941</ref> Dánartíðni fullorðinna glókolla er áætluð yfir 80 prósent á ári og hámarkslífaldur er aðeins sex ár.<ref>In Ricklefs, R.E.; "Sibling competition, hatching asynchrony, incubation period, and lifespan in altricial birds"; in Power, Dennis M. (editor); ''Current Ornithology''. Vol. 11. {{ISBN|9780306439902}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Kollar (fuglar)]] 4m0b4jau1eojrfsdhv92dchu5gpxoy2 1984097 1984095 2026-10-27T19:12:43Z Salvor 70 ritvillur 1984097 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Kollar | image = Regulus regulus japonensis face.JPG | image_caption = Glókollur í Japan | image_width = 240px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Kollar]] (''Regulidae'') | genus = ''[[Regulus]]'' }} '''Kollar''' eru litlir fuglar af '''Regulidae ætt'''. "Regulidae" er dregið af latneska orðinu {{Lang|la|regulus}}, sem merkir litli kóngur og vísar til litsterkrar kórónu eða kamps fullorðinna fugla. Það eru sex tegundir í þessari ætt. Kollar eru meðal minnstu spörfugla, á bilinu {{Convert|8|to|11|cm|in}}og vega 6-8 grömm, kynin eru jafnstór. Þeir hafa meðallanga vængi og stél og litla nálarlaga gogga. Fjaðrir eru oftast gráar-grænar. <ref name="hbw">Martens, Jochen; Päckert, Martin "Family Regulidae (Kinglets & Firecrests)" pp. 330–349 in {{Cite book|title=Handbook of the Birds of the World, Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers|title-link=Handbook of the Birds of the World|publisher=[[Lynx Edicions]]|year=2006|isbn=978-84-96553-06-4|editor-last=Del Hoyo|editor-first=Josep|location=Barcelona, Spain|editor-last2=Elliott|editor-first2=Andrew|editor-last3=Christie|editor-first3=David A.}}</ref> === Tegundir === {| class="wikitable sortable" !Mynd !Íslenskt nafn !Vísindalegt nafn !Dreifing |- |[[File:Ruby-crowned_kinglet_in_Green-Wood_Cemetery_(55761).jpg|120x120dp]] |Rauðkollur |''Corthylio calendula'' |Norður-Ameríka. Þrjár undirtegundir. |- |[[File:Firecrest_2024_01_28_03.jpg|120x120dp]] |Gullkollur |''Regulus ignicapilla'' |Evrópa, Suðvestur-Asía, Norður-Vestur-Afríka. Fjórar undirtegundir. |- |[[File:Madeira_firecrest.jpg|120x120dp]] |Glitkollur |''Regulus madeirensis'' |Finnst eingöngu á Madeira |- |[[File:20241231_golden_crowned_kinglet_windsor_locks_canal_state_park_PD209440-.jpg|120x120dp]] |Sólkollur |''Regulus satrapa'' |Norður-Ameríka. Fimm undirtegundir. |- |[[File:TarokoNP-chen07.jpg|120x120dp]] |Logakollur |''Regulus goodfellowi'' |Finnst eingöngu í Taívan |- |[[File:Goldcrest,_male_(Regulus_regulus)_(25207923537).jpg|120x120dp]] |[[Glókollur]] |''Regulus regulus'' |Evrópa, Asía. Fjórtán undirtegundir. |- |} === Mataræði og mataræði === Kollar eru afar litlir og með hröð efnaskipti. Þeir þurfa því stöðugt að leita að fæðu til að fá nóga orku. Kollar eru [[Skordýraæta|skordýraætur]] og safna aðallega fæðu sinni af greinum og laufum trjáa. === Lífsferill === Hreiður kolla eru litlir snyrtilegir bollar, næstum kúlulaga að lögun, gerðir úr mosa og fléttum sem haldnar eru saman með köngulóarvefjum. Hreiðrin hanga efst í greinum furutrjáa. Þau eru vel einangruð fyrir kulda og eru fóðruð með hári og fjöðrum og nokkrar fjaðrir settar yfir hreiðuropið. Kvenfuglinn verpir 7 til 12 eggjum.. Einstakt einkenni hjá kollum er að egg eru mismunandi að stærð þegar þeim er verpt, fyrstu eggin eru minni en þau sem síðar er verpt.Egg klekjast öll út á sama tíma eftir 15 til 17 daga. Ungarnir dvelja í hreiðrinu í 19 til 24 daga. Kollur eru frjósamar en skammlífar.<ref>Sibly Richard M., Witt, Christopher C., Wright, Natalie A., Venditti, Chris, Jetze, Walter and Brown, James H.; [http://biology.unm.edu/witt/pub_files/PNAS-2012-Sibly-etal-Avian-productivity.pdf "Energetics, lifestyle, and reproduction in birds"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719215519/http://biology.unm.edu/witt/pub_files/PNAS-2012-Sibly-etal-Avian-productivity.pdf|date=19 July 2014}}; in ''Proceedings of the National Academy of Sciences''; 109 (27); pp. 10937-10941</ref> Dánartíðni fullorðinna glókolla er áætluð yfir 80 prósent á ári og hámarkslífaldur er aðeins sex ár.<ref>In Ricklefs, R.E.; "Sibling competition, hatching asynchrony, incubation period, and lifespan in altricial birds"; in Power, Dennis M. (editor); ''Current Ornithology''. Vol. 11. {{ISBN|9780306439902}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Kollar (fuglar)]] ec8fcyq3abubj1vipt91m3gb71fgavd 1984098 1984097 2026-10-27T19:14:44Z Salvor 70 1984098 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Kollar | image = Regulus regulus japonensis face.JPG | image_caption = Glókollur í Japan | image_width = 240px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Kollar]] (''Regulidae'') | genus = ''[[Regulus]]'' }} '''Kollar''' eru litlir fuglar af '''Regulidae ætt'''. "Regulidae" er dregið af latneska orðinu {{Lang|la|regulus}}, sem merkir litli kóngur og vísar til litsterkrar kórónu eða kamps fullorðinna fugla. Það eru sex tegundir í þessari ætt. Kollar eru meðal minnstu spörfugla, á bilinu {{Convert|8|to|11|cm|in}} og vega 6-8 grömm, kynin eru jafnstór. Þeir hafa meðallanga vængi og stél og litla nálarlaga gogga. Fjaðrir eru oftast gráar-grænar. <ref name="hbw">Martens, Jochen; Päckert, Martin "Family Regulidae (Kinglets & Firecrests)" pp. 330–349 in {{Cite book|title=Handbook of the Birds of the World, Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers|title-link=Handbook of the Birds of the World|publisher=[[Lynx Edicions]]|year=2006|isbn=978-84-96553-06-4|editor-last=Del Hoyo|editor-first=Josep|location=Barcelona, Spain|editor-last2=Elliott|editor-first2=Andrew|editor-last3=Christie|editor-first3=David A.}}</ref> === Tegundir === {| class="wikitable sortable" !Mynd !Íslenskt nafn !Vísindalegt nafn !Dreifing |- |[[File:Ruby-crowned_kinglet_in_Green-Wood_Cemetery_(55761).jpg|120x120dp]] |Rauðkollur |''Corthylio calendula'' |Norður-Ameríka. Þrjár undirtegundir. |- |[[File:Firecrest_2024_01_28_03.jpg|120x120dp]] |Gullkollur |''Regulus ignicapilla'' |Evrópa, Suðvestur-Asía, Norður-Vestur-Afríka. Fjórar undirtegundir. |- |[[File:Madeira_firecrest.jpg|120x120dp]] |Glitkollur |''Regulus madeirensis'' |Finnst eingöngu á Madeira |- |[[File:20241231_golden_crowned_kinglet_windsor_locks_canal_state_park_PD209440-.jpg|120x120dp]] |Sólkollur |''Regulus satrapa'' |Norður-Ameríka. Fimm undirtegundir. |- |[[File:TarokoNP-chen07.jpg|120x120dp]] |Logakollur |''Regulus goodfellowi'' |Finnst eingöngu í Taívan |- |[[File:Goldcrest,_male_(Regulus_regulus)_(25207923537).jpg|120x120dp]] |[[Glókollur]] |''Regulus regulus'' |Evrópa, Asía. Fjórtán undirtegundir. |- |} === Mataræði og mataræði === Kollar eru afar litlir og með hröð efnaskipti. Þeir þurfa því stöðugt að leita að fæðu til að fá nóga orku. Kollar eru [[Skordýraæta|skordýraætur]] og safna aðallega fæðu sinni af greinum og laufum trjáa. === Lífsferill === Hreiður kolla eru litlir snyrtilegir bollar, næstum kúlulaga að lögun, gerðir úr mosa og fléttum sem haldnar eru saman með köngulóarvefjum. Hreiðrin hanga efst í greinum furutrjáa. Þau eru vel einangruð fyrir kulda og eru fóðruð með hári og fjöðrum og nokkrar fjaðrir settar yfir hreiðuropið. Kvenfuglinn verpir 7 til 12 eggjum.. Einstakt einkenni hjá kollum er að egg eru mismunandi að stærð þegar þeim er verpt, fyrstu eggin eru minni en þau sem síðar er verpt.Egg klekjast öll út á sama tíma eftir 15 til 17 daga. Ungarnir dvelja í hreiðrinu í 19 til 24 daga. Kollur eru frjósamar en skammlífar.<ref>Sibly Richard M., Witt, Christopher C., Wright, Natalie A., Venditti, Chris, Jetze, Walter and Brown, James H.; [http://biology.unm.edu/witt/pub_files/PNAS-2012-Sibly-etal-Avian-productivity.pdf "Energetics, lifestyle, and reproduction in birds"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719215519/http://biology.unm.edu/witt/pub_files/PNAS-2012-Sibly-etal-Avian-productivity.pdf|date=19 July 2014}}; in ''Proceedings of the National Academy of Sciences''; 109 (27); pp. 10937-10941</ref> Dánartíðni fullorðinna glókolla er áætluð yfir 80 prósent á ári og hámarkslífaldur er aðeins sex ár.<ref>In Ricklefs, R.E.; "Sibling competition, hatching asynchrony, incubation period, and lifespan in altricial birds"; in Power, Dennis M. (editor); ''Current Ornithology''. Vol. 11. {{ISBN|9780306439902}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Kollar (fuglar)]] bvbtfiq9q9i7lu6nx8469yi8ws5c9rz